Vikipedio eowiki https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikipedio Vikipedia diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto Portalo Portala diskuto Projekto Projekta diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk Topic 0 355 9423862 9297261 2026-07-09T08:10:23Z Sj1mor 12103 9423862 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:1900 yalta-gorky and chekhov.jpg|eta|240ra|<center>Anton Ĉeĥov kaj [[Maksim Gorkij]] en [[Jalto]], [[1900]].]] [[Dosiero:Chekhovolga.gif|eta|240ra|<center>Anton Ĉeĥov kaj [[Olga Knipper]] en [[1901]].]] '''Anton Pavloviĉ ĈEĤOV''' ({{lang-ru|Антон Павлович Чехов}}; naskiĝis la {{JULGREGDATO|29|1|1860|FormatJUL=j"-an"|ligiilo=jes|akuzativo=jes}} en [[Taganrogo]], la [[Rusia imperio]] — mortis la {{daton|15|julio|1904}} en [[Badenweiler]], [[Germanio]]) estis [[Rusio|rusa]] kiracisto kaj [[verkisto]], konsiderata inter la plej bonkvalitaj aŭtoroj de [[novelo]]j kaj mallongaj rakontoj. Li estas rigardata granda reprezentanto de la rusa [[impresionismo]]. Lia kariero kiel [[dramaturgo]] produktis kvar klasikaĵojn, kaj lia plej bonkvalitaj noveloj estas en alta estimo inter verkistoj kaj kritikistoj.<ref> "Greatest short story writer who ever lived." Raymond Carver (in Rosamund Bartlett's introduction to About Love and Other Stories, XX); "Quite probably. the best short-story writer ever." A Chekhov Lexicon, de William Boyd, [[The Guardian]], 3a de Julio 2004. [https://www.theguardian.com/books/2004/jul/03/classics] Alirita la 31an de Aŭgusto 2018. </ref><ref> "Stories ... which are among the supreme achievements in prose narrative." [https://www.theguardian.com/books/2001/may/13/classics.arts Vodka miniatures, belching and angry cats,] Revizio de George Steiner de The Undiscovered Chekhov, en The Observer, 13a de Majo 2001. Alirita la 31an de Aŭgusto 2018. </ref> Kun [[Henrik Ibsen]] kaj [[August Strindberg]], Ĉeĥov estas ofte referencata kiel unu el la tri ŝlosilaj figuroj por la nasko de la frua [[modernismo]] en teatro.<ref> Harold Bloom, Genius: A Study of One Hundred Exemplary Authors. </ref> Ĉeĥov praktikis kiel kuracisto tra plej el sia literatura kariero: "Medicino estas mia laŭleĝa edzino", diris li iam, "kaj literaturo estas mia amatino."<ref> Letero al Aleksei Suvorin, 11 September 1888. [http://www.gutenberg.org/ebooks/6408 Leteroj de Anton Ĉeĥov. En Wikiquote.]</ref> Siajn unuajn verkojn – ĉefe humuraĵojn – li publikigis uzante la [[pseŭdonimo]]n Antoŝa Ĉeĥonte. Famon li akiris per siaj rakontoj kaj teatraĵoj, kiuj melankolie priskribas la situacion de la siatempa burĝaro, karakterizitan de psika soleco kaj rezignacio. La verkaro de Ĉeĥov ne vivas de drameca agado, sed de lingve precizaj priskriboj de medioj kaj animstatoj. Ekde [[1879]] Ĉeĥov studis medicinon en la [[Historio de Moskva Ŝtata Universitato|Moskva Universitato]], kie lin instruis kromalie fama profesoro [[Nikolaj Sklifosovskij]]. En la Universitato aperis lia amikeco kun studento de la medicina fakultato [[L. L. Zamenhof|Ludoviko Zamenhof]], kreinto de [[Esperanto]]. Ĉeĥov rezignis pri teatro post la malbona ricevo de ''[[La mevo]]'' en 1896, sed la teatraĵo estis revivigita ĝis laŭdego en 1898 fare de la [[Moskva Arta Teatro]] de [[Konstantin Stanislavski]], kiu poste produktis ankaŭ ''[[Onklo Vanja]]'' de Ĉeĥov kaj premieris liajn du lastajn teatraĵojn, nome ''[[Tri fratinoj]]'' kaj ''[[Ĉeriza ĝardeno]]''. Tiuj kvar verkoj prezentas defion al la aktoraro<ref>"Actors climb up Chekhov like a mountain, roped together, sharing the glory if they ever make it to the summit". Aktoro [[Ian McKellen]], citita en Miles, 9.</ref> same kiel al la publiko, ĉar anstataŭ konvencia agado Ĉeĥov havigas "teatron de bonfarto" kaj "metis vivon en la teksto".<ref>"Chekhov's art demands a theatre of mood." [[Vsevolod Meyerhold]], citita en Allen, 13; "A richer submerged life in the text is characteristic of a more profound drama of realism, one which depends less on the externals of presentation." Styan, 84.</ref> Ĉeĥov dekomence verkis novelojn nur por financa akiro, sed kiam lia arta ambicio kreskiĝis, li faris formalajn plinovigojn kiuj poste influis la evoluon de la moderna novelaro.<ref>"Chekhov is said to be the father of the modern short story". {{harvnb|Malcolm|2004|p=87}}; "He brought something new into literature." [[James Joyce]], en Arthur Power, ''Conversations with James Joyce'', Usborne Publishing Ltd, 1974, {{ISBN|978-0-86000-006-8}}, 57; "Tchehov's breach with the classical tradition is the most significant event in modern literature", John Middleton Murry, en ''Athenaeum'', 8a de Aprilo 1922, citita en la enkonduko de Bartlett al ''About Love''.</ref> Li ne defendis la malfacilaĵojn kiun tio okazigis al la legantoj, insistante, ke la rolo de artisto estas levi demandojn, ne respondi ilin.<ref>"You are right in demanding that an artist should take an intelligent attitude to his work, but you confuse two things: solving a problem and stating a problem correctly. It is only the second that is obligatory for the artist." Letero al Suvorin, 27a de Oktobro 1888.[http://www.gutenberg.org/etext/6408 ''Letters of Anton Chekhov''.]</ref> == Vivo == === Infanaĝo === [[Dosiero:Young Chekhov 1880s.jpg|eta|150ra|maldekstra|Juna Ĉeĥov en 1882.]] [[Dosiero:Chekhov Birthhouse.jpg|eta|Naskodomo de Anton Ĉeĥov en [[Taganrogo]], Rusio.]] Ĉeĥov naskiĝis la tagon de la festo de [[Antonio (sankta)|Sankta Antonio]] (17a de Januaro malnovkalendare) en la 29a de Januaro 1860 kiel tria el ses survivantaj gefiloj en [[Taganrogo]], havenurbo de la [[Azova Maro]] en suda Rusio. Lia avo Egor Miĥajloviĉ Ĉeĥ estis [[servuteco|servutulo]] kaj administris sukeran rafinejon de grafo Ĉertkov; li sukcesis aĉeti sian liberecon kontraŭ 3 400.00 [[rublo]]j. Lia patro Pavel Jegoroviĉ Ĉeĥov kaj lia ukraina edzino,<ref> Rayfield 1997, pp. 3–4: Egor Mikhailovich Chekhov kaj Efrosinia Emelianovna </ref> estis el la vilaĝo Olhovatka (de la gubernio de Voronej) kaj estis vendistoj. Li estis tre religiema, ortodoksisma kaj direktoro de la paroĥa koruso, kaj edukis infanojn per severa disciplino kaj oftaj punoj. Ankaŭ sian edzinon, Evgenija Jakovievna Morozova, li mistraktis. En letero Ĉeĥov poste skribis: "nia patro faris scenaĉon dum la vespermanĝo pro tro salita supo, aŭ nomis nian patrinon stultulino.<ref>Anton Ĉeĥov, letero al Aleksandr Ĉeĥov, 1889-01-02</ref>" Por multaj fakuloj tia figuro de patro estis modelo por la roluloj de Ĉeĥov kiuj montras hipokritecon.<ref> Wood 2000, p. 78 </ref> La patrino de Ĉeĥov, JevgeniJa (Morozova), estis elstara rakontistino kiu distris la gefilojn per rakontoj de sia veturoj kun sia tol-komercista patro tra tuta Rusio.<ref>Payne, XVII.</ref>{{sfn|Simmons|1970|p=18}}<ref>[http://www.taganrogcity.com/chekhov_taganrog.html Chekhov and Taganrog], Taganroga retejo.</ref> "Niajn talentojn ni ricevis el nia patro," Ĉeĥov rememoris, "sed nian animon el nia patrino."<ref name = "Bio">El la biografia skizo, adaptita el memoraĵo de la frato de Ĉeĥov nome Mihail, kiu estas enkonduko de la traduko de Constance Garnett de la leteroj de Ĉeĥov, 1920.</ref> [[Dosiero:Anton P Chekhov.jpg|eta|150ra|Portreto de la juna Ĉeĥov en kamparaj vestaĵoj.]] [[Dosiero:Chekhov with brother 1882.jpg|eta|dekstre|La juna Ĉeĥov (maldekstre) kun la frato Nikolai en 1882.]] En posta plenkreskaĝo, Ĉeĥov kritikos la traktadon fare de sia frato Aleksander de ties edzino kaj filoj kio rememoris al Ĉeĥov la tiranecon de sia patro Pavel: "Permesu al mi memorigi ke estis [[despotismo]] kaj mensogo kio ruinigis la junecon de nia patrino. Despotismo kaj mensogo tiom kripligis nian infanaĝon ke estas nauza kaj timiga pensi pri tio. Memoru la hororon kaj malŝaton kiujn ni sentis en tiuj okazoj kiam Patro koleregis vespermanĝe pro tro multa salo en la supo kaj nomis Patrino stulta."<ref>Letero al la frato Aleksander, 2a de Januaro 1889, en {{harvnb|Malcolm|2004|p=102}}.</ref><ref name = "Suvoring 1894">Alia rigardo al la infanaĝo de Ĉeĥov aperas en letero al sia publikigisto kaj amiko Aleksei Suvorin: "El mia infanaĝo mi kredis en progreso, kaj mi ne povas eviti kredi en ĝi ĉar la diferenco inter la epoko kiam mi estis batita kaj la epoko kiam oni ĉesis bati estis enorma." Letero al Suvorin, 27a de Marto 1894. [http://www.gutenberg.org/etext/6408 ''Letters of Anton Chekhov''.]</ref> Ĉeĥov studis en la Greka Lernejo de Taganrogo kaj poste ankaŭ en Taganrogo en la [[Gimnazio]] (poste renomita Gimnazio Ĉeĥov), kie li estis retenita unu jaron kroman kiam li estis dekkvinjaraĝa ĉar li ne trapasis ekzamenon pri [[Antikva greka]].<ref name = "Bartlett 4-5">Bartlett, 4–5.</ref> Li kantis en la [[Greke Ortodoksa Eklezio|Grekortodoksa]] monaĥejo de Taganrogo kaj en la korusoj de sia patro. En 1873 Ĉeĥov spektis teatran prezentadon ''La belle Heléne'' de [[Jacques Offenbach|Offenbach]] kaj entuziasmiĝis pri la teatro. Kun siaj fratoj kaj sia fratino Maria li komencis hejme studi kaj prezenti teatraĵojn. En 1876 Pavel Jegoroviĉ Ĉeĥov [[bankroto|bankrotis]], ĉar li superkalkulis siajn financojn aĉetante novan domon kaj trompita de kontraktisto nome Mironov.{{sfn|Rayfield|1997|p=31}} Pavel devis kaŝe fuĝi al [[Moskvo]] por eviti enprizonigon pro ŝuldoj. En Moskvo jam estis la plej aĝaj fratoj [[Aleksander Ĉeĥov|Aleksander]] kaj [[Nikolai Ĉeĥov|Nikolai]], kiuj studis en la universitato. La familio vivis malriĉe en Moskvo, kaj la patrino fakte fizike kaj emocie ruinigita pro la sperto.<ref>Letero al kuzo Mihail, 10a de Majo 1877. [http://www.gutenberg.org/etext/6408 ''Letters of Anton Chekhov''.]</ref> Anton restis en la domo por forvendi la familiajn havaĵojn kaj finstudi; dume li perlaboris sian vivon donante lecionojn al nepo de ties nova posedanto. Li nur atendis la lernejan ekzamenon por sekvi sian familion al Moskvo. Ĉeĥov restis en Taganrogo tri jarojn, gaste ĉe homo nome Selivanov kiu, kiel Lopaĥin en ''Ĉeriza ĝardeno'', estis malruiniginta sian familion pere de la prezo de ilia domo.{{sfn|Malcolm|2004|p=25}} Ĉeĥov devis pagi sian edukon, pere de tiu privata tutorado, kaptante kaj vendante [[Kardelo|kardelojn]], kaj vendante [[Mikronovelo|mikronovelojn]] al gazetoj, inter aliaj laboroj.<ref name="Payne XX">Payne, XX.</ref> Li sendis ĉiun [[rublo]]n kiun li povis ŝpari al sia familio en Moskvo, kun bonhumoraj leteroj por kontentigi ilin.<ref name="Payne XX" /> En tiu epoko, li multe legis kaj eĉ analize, inklude la verkojn de [[Miguel de Cervantes|Cervantes]], [[Ivan Turgenev|Turgenev]], [[Ivan Gonĉarov|Gonĉarov]], kaj [[Arthur Schopenhauer|Schopenhauer]],<ref name = "Mihail 1876">Letero al frato Mihail, 1a de Julio 1876. [http://www.gutenberg.org/etext/6408 ''Letters of Anton Chekhov''.]</ref>{{sfn|Simmons|1970|p=26}} kaj verkis longan komedian teatraĵon, ''Senpatra'', kiun lia frato Aleksander forigis kiel "nepardonebla sed senkulpa konstruaĵo."{{sfn|Simmons|1970|p=33}} Ĉeĥov ankaŭ vivis serion de amaferoj, unu kun la edzino de instruisto.<ref name="Payne XX" /> En junio de 1879 li finis la lernejon kun tre bona atesto: Konduto: elstara; precizeco: bonega; aplikado: bonega; fervoro en skribaj laboroj: bonega<ref>[[Henri Troyat]], Anton Čeĥov, 1988, p. 37.</ref>. Ĉeĥov ricevis [[stipendio]]n de 25 rubloj por studi [[medicino]]n{{sfn|Rayfield|1997|p=69}} kaj aŭguste forveturis al Moskvo, kie li renkontiĝis kun sia familio. === Ekkariero === [[Dosiero:Anton Chekhov with pince-nez, hat and bow-tie.jpg|eta|Klasika aspekto de Ĉeĥov: [[nazumo]], ĉapelo kaj [[bantokravato]].]] [[Dosiero:Anton Tschechow.jpg|eta|140ra|<center>Anton Ĉeĥov en ilustraĵo de 1905.]] Dum sia studado en la [[Historio de Moskva Ŝtata Universitato|Moskva Universitato]] Ĉeĥov verkis humurajn rakontetojn; post pluraj rifuzoj la semajna revuo Strekoza (Стрекоза = libelo) publikigis en marto 1880 verketon lian, sub la pseŭdonima mallongigo "V.". En la sekvaj tri jaroj Ĉeĥov publikigis pli ol 100 rakontojn kaj unu romanon. Ĉeĥov en tiu epoko elprenis respondecon por la tuta familio.{{sfn|Wood|2000|p=79}} Por vivteni ilin kaj pagi sian edukadon en la universitato, li verkis ĉiutage mallongajn, humorajn skizojn kaj rakontetojn pri la tiutempa rusia vivo, multaj el ili sub pseŭdonimoj kiel "Antoŝa Ĉeĥonte" (Антоша Чехонте) kaj "Senhata homo" (Человек без селезенки). Lia talenta produktaro laŭgrade havigis al li reputacion kiel [[satiro|satirema]] kronikisto de la rusia surstrata vivo, kaj ĉirkaŭ [[1882]] li estis verkante por la gazeto ''Oskolki'' (''Fragmentoj''), posedo de [[Nikolaj Lejkin]], unu el ĉefaj publikigistoj de tiu epoko.{{sfn|Rayfield|1997|p=91}} Lejkin ofertis al li kontrakton verki por lia revuo je 8 kopekoj por ĉiu linio. La tono de Ĉeĥov en tiu epoko estis pli akra ol tiu kiu estos familiara el siaj maturaj fikciaj verkoj.<ref name="Obs">"There is in these miniatures an arresting potion of cruelty&nbsp;... The wonderfully compassionate Chekhov was yet to mature." [http://books.guardian.co.uk/critics/reviews/0,,489891,00.html "Vodka Miniatures, Belching and Angry Cats"], Revizio de George Steiner pri ''The Undiscovered Chekhov'' en ''The Observer'', 13a de Majo 2001. Alirita la 16an de Februaro 2007.</ref><ref name="SS1">{{Cite web| last=Willis|first=Louis| title=Chekhov's Crime Stories| url=http://www.sleuthsayers.org/2013/01/chekhov-wrote-crime-stories_27.html| work=Literary and Genre| publisher=SleuthSayers |location=Knoxville| date=27a de Januaro 2013}}</ref> En 1884, Ĉeĥov gradiĝis kiel [[kuracisto]], kion li konsideris sian ĉefan profesion kvankam li akiris malmultan monon el ĝi kaj traktis malriĉulojn kiel nepagantoj.{{sfn|Malcolm|2004|p=26}} En 1884 kaj 1885, Ĉeĥov trovis sin tusanta sangon, kaj en 1886 la atakoj malboniĝis, sed li ne konfesis sian [[tuberkulozo]]n al sia familio aŭ amikoj.<ref name = "Bio"/> Li konfesis al Lejkin, "Mi timas meti min al analizo fare de mia kolegoj."<ref>Letero al N.A.Lejkin, 6a de Aprilo 1886. [http://www.gutenberg.org/etext/6408 ''Letters of Anton Chekhov''.]</ref> Li pluverkis por ĉiusemajnaj gazetoj, akirante sufiĉan monon por translokigi sian familion al pli kaj pli bonkvalitaj loĝejoj. La {{daton|10|decembro|1885}} Ĉeĥov estis invitita al [[Sankt-Peterburgo]] de Lejkin kaj estis prezentita al la riĉa eldonisto [[Aleksej Sergejeviĉ Suvorin]], direktoro de la plej granda rusia gazeto, [[Novoje vremja]]. Suvorin ofertis al li labori por li kaj en 1887 publikigis lian novelaron "En la krepusko". Suvorin pagis al li por linio duoble ol Lejkin kaj havigis al li trioble da spaco.<ref> Rayfield 1997, p. 128. </ref> Suvorin iĝis lia dumviva amiko, eble la plej proksima al Ĉeĥov.<ref> Rayfield 1997, pp. 448–50 Ili apartiĝis nur kiam Ĉeĥov ne ŝatis la kontraŭ-judajn atakoj en "Novoje vremja" kontraŭ [[Dreyfus]] kaj [[Zola]] en 1898. </ref><ref> Iel, la dekstrulo Suvorin, kiun Lenin poste nomis "La kuranta hundo de la Caro" (Payne, XXXV), estis la malo de Ĉeĥov; "Ĉeĥov devis funkcii kiel la reno de Suvorin, elprenante la venenon de la negocisto." Wood 2000, p. 79 </ref> Delonge, Ĉeĥov estis allogante literaturan same kiel la popularan atenton. La 64-jaraĝa [[Dmitri Grigoroviĉ]], fama rusa enmoda verkisto tiama, verkis al Ĉeĥov post esti leginta lian novelon "La ĉasisto" ke<ref>[http://www.gutenberg.org/etext/1944 ''The Huntsman'']. Alirita la 16an de Februaro 2007.</ref> "Vi havas ''realan'' talenton, talento kiu metas vin en pinta rango inter verkistoj de la nova generacio." Li plue konsilis Ĉeĥov-on iri malrapide, verki malpli, kaj koncentriĝi al la literatura kvalito. Ĉeĥov respondis, ke la letero estis frapinta lin "kiel fulmotondro" kaj konfesis, "Mi verkis miajn novelojn per la maniero kiel la ĵurnalistoj verkas siajn notojn pri incendioj – mekanike, duon-konscie, neniel zorgante pri la leganto aŭ pri mi mem."{{sfn|Malcolm|2004|pp=32–3}}" Tiu konfeso eble faris al Ĉeĥov disservon, ĉar fruaj manuskriptoj montras ke li ofte verkis ege zorgeme, kontinue reviziante.<ref name="Payne XXIV">Payne, XXIV.</ref> La konsilo de Grigoroviĉ tamen inspiris pli seriozan, artan ambicion en la 26-jaraĝa verkisto. En 1888, kun ioma helpo fare de Grigoroviĉ, lia novelaro ''Krepuske'' (''V Sumerkakh'') havigis al Ĉeĥov la faman Remion Puŝkin "pro la plej bonkvalita literatura produktado distingita pro altranga arta merito."{{sfn|Simmons|1970|p=160}} === Ŝanĝoj === En 1887, laca el troa laboro kaj malsano, Ĉeĥov veturis al [[Ukrainio]], kio remontris al li la belon de la [[Nigra-mara-kaspia stepo|stepo]].<ref name = "Masha 1887">"There is a scent of the steppe and one hears the birds sing. I see my old friends the ravens flying over the steppe." Letero al la fratino Maŝa, 2a de Aprilo 1887. [http://www.gutenberg.org/etext/6408 ''Letters of Anton Chekhov''.]</ref> Reveninte, li komencis la novel-longan historion "[[s:The Steppe|La stepo]]," kion li nomis "iom pli stranga kaj multe pli originala," kaj kiu estis finfine publikigita en ''[[Severni Vestnik]]'' (''La norda heraldo'').<ref>Letero al Grigoroviĉ, 12a de Januaro 1888. Citita de {{harvnb|Malcolm|2004|p=137}}.</ref> En rakonto kiu drivas kun la mensaj procezoj de la roluloj, Ĉeĥov memoras veturon per [[kariolo]] tra la stepo pere de la okuloj de junulo sendita vivi for de la hejmo, kaj liaj kunuloj, pastro kaj komercisto. "La stepo" estis nomita "vortaro de la poetiko de Ĉeĥov", kaj ĝi reprezentis gravan progreson por Ĉeĥov, montrante multon de la kvalito de sia matura fikcia verkaro kaj atingante publikigon en literatura gazeto pli ol en ĵurnalo.<ref>"'La stepo,' kiel Michael Finke sugestas, estas 'speco de vortaro de la poetiko de Ĉeĥov,' tipo de ekzempla okazo de kaŝitaj literaturaj armiloj kiujn Ĉeĥov montros en sia venonta verkaro." {{harvnb|Malcolm|2004|p=147}}.</ref> Kiam Fjodor Korŝ, posedanto de moskva teatro, petis teatraĵon de Ĉeĥov, li verkis la dramon "Ivanov" dum du semajnoj.<ref> El la biografia skizo, adaptita el la memoraĵo de la frato de Ĉeĥov nome Miĥail, kiu estas la enkonduko de la traduko de Constance Garnett de la leteroj de Ĉeĥov, 1920. </ref> Sed la prezentado ne estis sukcesa. En januaro 1889 "Ivanov" estis, kun kelkaj modifoj, reprezentita en [[Sankt Peterburgo]], kun granda sukceso.<ref> [http://www.gutenberg.org/ebooks/6408 Letero al la frato Aleksander,] 20a de Novembro 1887. Leteroj de Anton Ĉeĥov. Alirita la 1an de Septembro 2018.</ref> La teatro Aleksandrinskij en [[Sankt Peterburgo]] rifuzis surscenigi lian novan komedion, pro manko de dramecaj efektoj. Eble kontribuis onidiroj, tuj malkonfirmitaj de Ĉeĥov, ke unu el la roluloj estas karikaturo de lia eldonisto Suvorin. En decembro Ĉeĥov sukcesis prezentigi la komedion en [[Moskvo]], sed estis malsukceso. Kvankam Ĉeĥov ne konstatis tion tiem, la teatraĵoj de Ĉeĥov, kiel ''La mevo'' (verkita en 1895), ''Onklo Vanja'' (verkita en 1897), ''Tri fratinoj'' (verkita en 1900), kaj ''Ĉeriza ĝardeno'' (verkita en 1903) servis kiel revolucia vertebraro por tio kio estas komuna senso por la maniero aktoradi ĝisnune: klopodo rekrei kaj esprimi la "[[realismo]]n" kiel personoj vere agadas kaj parolas unu kun alia kaj kaj traduki tion sur [[scenejo]] por montri la homan kondiĉon tiom akurate kiom eblas en la espero ke la publiko vidu sian propran difinon de kio estas esti homa. La morto de la frato de Ĉeĥov nome Nikolai pro tuberkulozo en 1889 influis la novelon ''Mortohistorio'', finita tiun Septembron, pri homo kiu estas antaŭ la fino de vivo kiun li konsideras sencela.<ref> "A Dreary Story.". [http://www.gutenberg.org/ebooks/1883] Alirita la 1an de Septembro 2018. </ref> Miĥail Ĉeĥov, kiu registris la deprimon kaj la senripozon de sia frato post la morto de Nikolai, estis esplorante prizonojn tiam kiel parto de siaj studoj pri [[juro]], kaj Anton Ĉeĥov, serĉe de celo por sia propra vivo, tuj iĝis obsedita pro la afero de la prizonreformo.<ref>El la biografia skizo de la traduko.</ref> === Saĥaleno === Ĉeĥov decidis vojaĝi al insulo [[Saĥaleno]], rusa punkolonio situinta en Fora Oriento, kaj komencis la 11 000.00-kilometran vojaĝon tra [[Siberio]] la {{daton|21|aprilo|1890}}. La {{daton|11|julio}} li alvenis en [[Aleksandrovsk-Saĥalinskij]]. Li parolis kun multaj homoj kaj kolektis materialon por estontaj verkoj. En 1891 li vojaĝis al [[Aŭstrio]], [[Italio]] kaj [[Francio]]. En 1892 li aĉetis grandan vilaon [[Ĉeĥov-muzeo en Meliĥovo|Meliĥovo]] en [[Moskva provinco|Moskva gubernio]] kun 230-hektara areo. Tie li loĝis, praktikis kiel kuracisto kaj multe verkis sep jarojn. [[Dosiero:Grave of Anton Chekhov 3.jpg|eta|dekstra|<center>lia tombo.]] En 1899 Ĉeĥov konatiĝis kun aktorino Olga Knipper. La {{daton|25|majo|1901}} ili geedziĝis en Moskvo. En 1990 tri grandaj rusaj verkistoj: Anton Ĉeĥov, [[Lev Tolstoj]] kaj [[Vladimir Korolenko]] estis elektitaj membroj de la [[Rusia Akademio de Sciencoj]]. En 1904 Ĉeĥov forte suferis pro [[ftizo]] kaj konsultis la kuraciston Karl Ewald en [[Berlino]], kiu diris al li, ke ne estas espero je resaniĝo. Ĉeĥov pasigis siajn lastajn tagojn en la kuracloko [[Badenweiler]] kaj mortis la [[15-an de julio]] samjare. Li estas sepultita en moskva [[Novodeviĉje tombejo]]. == Kelkaj verkoj == === ''Pri la malutilo de la tabako'' === {{Ĉefartikolo|Pri la malutilo de la tabako}} '''''Pri la malutilo de la tabako''''' ([[ruse]] О вреде табака {{prononco|O vrede tabaKA}}; 1886) estas unuakta teatraĵo de [[Anton Ĉeĥov]] de unu personaĵo, la rolo ''Ivan Ivanoviĉ Njuĥin''. Unue publike prezentita en la origina ruslingva versio en 1886, la teatraĵo estis reviziita fare de Ĉeĥov kaj plej bone konatas la versio de 1902. La agado de la teatraĵo okazas en [[urbodomo]]. Sinjoro ''Njuĥin'' estis premata de sia edzino fari prelegon pri „la malutilaj efikoj de tabako“, kvankam li mem estas [[fumado|fumanto]]. Li substrekas ke temos pri seka kaj enuiga prelego, sed ĉiam prokrastas la temon, parolante pri siaj problemoj kun la edzino dominema. === ''La mevo'' === {{Ĉefartikolo|La mevo}} '''''La mevo''''' ({{lang-ru|Чайка|links=no}}, ''Ĉajka'', ankaŭ ''La laro'') estas [[teatraĵo]] kiu temas pri la vivo de diversaj roluloj ĉirkaŭ la mndo de la teatro kaj de la [[literaturo]], verkita en 1895 kaj unuafoje prezentita en [[1896]]. ''''La mevo'''' estas ĝenerale konsiderata la unua el liaj kvar ĉefaj teatraĵoj. Ĝi teatrigas la romantikajn kaj artajn konfliktojn inter kvar [[rolulo]]j: la fama konservismeca mezklera rakontisto Boris Trigorin, la naiva Nina, la eksmodiĝinta aktorino Irina Arkadina, kaj ŝia filo la [[simbolismo|simbolisma]] [[dramaturgo]] Konstantin Treplev. La mevo estas [[metaforo]] por la vivo de unu el la roluloj, nome Nina. === ''Onklo Vanja'' === {{Ĉefartikolo|Onklo Vanja}} [[Dosiero:Uncle Vanya MAT.jpg|eta|Onklo Vanja en la Moskva Arta Teatro (Akto I).]] Ĝi por la unua fojo estis publikigita en 1897 kaj surscenigita en [[1899]] en produktaĵo de la Moskva Arta Teatro, reĝisorita de Konstantin Stanislavski. La teatraĵo skizas la viziton de pliaĝa profesoro kaj lia ŝika, multe pli juna dua edzino, Jeléna, al la rura bieno kiu subtenas ilian urban vivostilon. === ''Tri fratinoj'' === {{Ĉefartikolo|Tri fratinoj}} Ĝi estis verkita en [[1900]] kaj por la unua fojo surscenigita en [[1901]] je la Moskva Arta Teatro. La fratinoj Prozorov —Maŝa, Olga kaj Irina— vivas kun sia frato Andrei, en kampardomo de interna Rusio. Unu jaron post la morto de la patro, finas la funebro, kaj la familio fidís en la komenco de nova vivo en Moskvo, kie okazis ilia infanaĝo. Ili jam havis sufiĉe de sia situacio nuntempa: Olga, fraŭlino kiu ne trovas edzon; Maŝa, edzino de iama instruisto, kiun ŝi vidas kiel mezulo; kaj Irina, la plej juna kiu ankoraŭ kredas en la estonteco. === ''Ĉeriza ĝardeno'' === [[Dosiero:Stanislavski as Gaiev in Chekhov's The Cherry Orchard.jpg|eta|dekstra|Stanislavski kiel Gajev en ''Ĉeriza ĝardeno'' ĉ. 1922.]] {{Ĉefartikolo|Ĉeriza ĝardeno}} Ĝi estas la lasta teatraĵo de Ĉeĥov. Ĝi estis por la unua fojo surscenigita en la Moskva Arta Teatro je la 17-a de januaro [[1904]], en produktaĵo reĝisorita de Konstantin Stanislavski. Temas pri komedio verkita en kvar aktoj, kun etoso en la ekonomia dekadenco de la rusa aristokrataro fine de la 19-a jarcento. Dum tiu periodo, la filoj de tiuj kiuj iam estis sklavoj riĉiĝis kaj okazis reversigo de roloj kio pridemandis la vivmanieron de la tradiciaj riĉaj klasoj. ''Ĉeriza ĝardeno'' estas teatraĵo pri la historio de rusa nobela familio kiu pro malbona administrado de siaj havaĵoj devas solvi gravajn financajn kaj ekonomiajn problemojn. La aristokratoj vidas la danĝeron por la familia bieno kie troviĝas fama kaj bela ĝardeno de [[ĉerizarbo]]j, ĉar ĝi estas aŭkciota. Cele al helpo, komercisto kies patroj estis servistoj de la familio, vidas, ke neniu decidas serioze kaj proponas savi la bienon igante ĝin distra kaj ripoza centro, por kio necesos transformo de la bieno kaj la forhako de la ĝardeno. === ''Edziĝpropono'' === {{Ĉefartikolo|Edziĝpropono}} '''''Edziĝpropono''''' ([[ruse]] ''Предложение'') estas unuakta teatraĵo (oficiale "ŝerco en unu akto") de [[Anton Ĉeĥov]], verkita en 1888-1889 kaj unue publike prezentita en 1890. Ĝi estas rapide disvolviĝanta teatraĵo de dialogo-bazita enhavo kaj situacia humuro. ==== Ĉefaj roloj ==== * ''Stepan Stepanoviĉ Ĉubokov'', viro 54-jara * ''Natalia Stepanovna'', lia filino, 25-jara * ''Ivan Vasilijiĉ Lomov'', 35-jaraĝa najbaro de Ĉubukov, granda kaj forta, sed tre suspektinda terposedanto == Verkaro == [[Dosiero:Maly Theatre foto 4.jpg|eta|dekstre|250ra|Produktaĵo de ''[[La mevo]]'' de la [[Malij-Teatro (Moskvo)|Malgranda Teatro]].]] * ''[[Pri la malutilo de la tabako]]'' (1886) * ''Vanjka'' — Ivaĉjo (rakonto, 1886) * ''Step'' — Stepo (rakonto, 1888) * ''Medved'' — Urso (komedio, 1888) * ''Duel'' — Duelo (rakonto, 1889) * ''Pari'' — [[La Veto (novelo)|La Veto]] (rakonto, 1891) * ''Palata N. 6'' — Hospitala ĉambro n-ro 6 (rakonto, 1892) * ''Ĉajka'' — Laro aŭ ''[[La mevo]]'' (dramo, 1896) * ''Djadja Vanja'' — [[Onklo Vanja]] (dramo, 1897) * ''Tri sestry'' — [[Tri fratinoj]] (dramo, 1901) * ''Viŝnjovyj sad'' — [[Ĉeriza ĝardeno]] (dramo, 1904) * ''[[Edziĝpropono]]'' — teatraĵo == En Esperanto aperis == [[Dosiero:Jalto-SAT-Kongreso.JPG|eta|<center>Teatraĵo de Ĉeĥov en [[Jalto]] dum [[SAT-Kongreso]] en 2012]] [[Dosiero:Chejovenjalto.jpg|eta|<center>Teatraĵo de Ĉeĥov en Jalto dum [[85-a SAT-Kongreso 2012|SAT-Kongreso en 2012]] kun aktorado de [[Jefim Zajdman]].]] [[Dosiero:El spektaklo Knabaĉo.jpg|eta|<center>El spektaklo ''Knabaĉo'' (Злой мальчик, laŭvorte "kolera knabeto") en Jalto.]] * ''Kara hundo'' (tradukis [[A. Kofman]], [[Lingvo Internacia (gazeto)|Lingvo Internacia]], 1900, p.&nbsp;179-180) * ''Ordeno'' (tradukis [[V. Laskin]], [[Lingvo Internacia (gazeto)|Lingvo Internacia]], 1901, p.&nbsp;13-14) * ''Tro'' (tradukis [[S. Poljanskij]], [[Lingvo Internacia (gazeto)|Lingvo Internacia]], 1901, p.&nbsp;29-32) * ''Feliĉo de virinoj'' (tradukis [[A. Kofman]], [[Lingvo Internacia (gazeto)|Lingvo Internacia]], 1901, p.&nbsp;47-49) * ''Nerveco'' (tradukis [[A. Kofman]], [[Lingvo Internacia (gazeto)|Lingvo Internacia]], 1901, 63-64) * ''La nokto antaŭ la proceso'' (tradukis [[A. Kofman]], [[Lingvo Internacia (gazeto)|Lingvo Internacia]], 1901, p.&nbsp;110-113) * ''La albumo'' (tradukis [[V. Laskin]], [[Lingvo Internacia (gazeto)|Lingvo Internacia]], 1901, p.&nbsp;145-146) * ''En la poŝtejo'' (tradukis [[A. Kofman]], [[Lingvo Internacia (gazeto)|Lingvo Internacia]], 1902, p.&nbsp;77) * ''Veto'' (trad. [[Boris Kotzin]]), Literatura aldono de Lingvo Internacia 1906, p. 247-258 * ''Patro,'' tradukis [[Kabe]]. - En: ''[https://web.archive.org/web/20060108032356/http://82.182.30.179/inko/153-4.pdf Internacia Krestomatio],'' [[Varsovio]]: Arcta, 1907. * ''Du rakontoj'' (tr. [[Boris Kotzin]], 1911) * ''Sinjorinoj'' (tr. [[Paŭlo Medem|P. Medem]], Literaturo 7/1920, p.&nbsp;147-151) * ''Rakontoj'' (tr. P. Hitrov, ĉ. 1925: Ĝojo, Malbona bubo, Plenda libro, La morto de la oficisto, Okazo kun klasiko, La edzino de la apotekisto) * ''[[La urso]]'', (ruse ''Medved''), komedieto en unu akto, tradukis [[Vasilij Devjatnin]]. - [[Tabarz]]: [[Esperanta Komerca Servo]], proksimume 1925. - 15 paĝoj. * ''Malbona vetero'' (tr. P. Medem, [[Esperanto (revuo)|Esperanto]] 242/1920, p. 182-183. * ''Mia dialogo kun poŝtestro,'' tradukis M. Ŝidlovskoj, antaŭparolo de N. Modenov. - [[Moskvo]]: C.O.E.L., 1929. – 23 paĝoj. * ''Hospital-ĉambro N. 6 (Palata N. 6)'', tradukis J. Jovlev. - [[Ivanovo]], 1961. - 165 folioj. * ''Sveda alumeto,'' novelaro, kompilis kaj redaktis [[Aleksander Korĵenkov]], tradukis Aleksander Korĵenkov, [[Viktor Kudrjavcev]], [[Andrej Parfentjev]] k. a., enkonduko de [[Viktor Kloĉkov]]. - [[Jekaterinburg]]: [[Sezonoj]], 1991. - 139 paĝoj, ilustraĵoj ([[Serio Rusa literaturo]] 1). ** La noveloj troviĝas ankaŭ en la kolekto ''Ĉeriza ĝardeno'' - vidu sube. * ''En somera vilao'' (vidbendo), amuza rakonto pri geedzoj, kiuj ferias en somera vilao, bazita sur novelo de Anton Ĉeĥov. Filmita de Yatugatake. Reĝisoro: [[Aleksandra Watanuki]]. Scenaro: [[Kitagawa Hisasi]], Aleksandra Watanuki. Filmado: Kobayasi Erika, Reza Kheirkhah. Muziko: Saito Yosinori. Pianoludo: Tagami, Chieko. - [[Tokio]]: Esperanto-Grupo ''Vilaĝanoj'', 1998. * ''Rusaj amnoveloj'' de Anton Ĉeĥov, [[Ivan Bunin]] kaj [[Vladimir Nabokov]], tradukis [[Grigorij Arosev]] kaj Aleksander Korĵenkov. Jekaterinburg, 2000. - 23 paĝoj (Serio Rusa literaturo, 7). ** Enhavas la novelon ''Pri la amo,'' kiu troviĝas ankaŭ en la kolekto ''Ĉeriza ĝardeno'' - vidu sube. * ''Ĉeriza ĝardeno,'' rakontoj, noveloj kaj dramoj, tradukis [[Aleksej Birjulin]], Aleksander Korĵenkov, [[Viktor Kudrjavcev]], [[Valentin Melnikov]], [[Andrej Parfentjev]], [[Anna Pentus|Anna]] kaj [[Mati Pentus]], Tatjana Vŝivceva, [[Vladimir Viĉegĵanin]] kaj Aleksandr Zagvazdin. [[Kaliningrado]]: Sezonoj, 2004. - 352 paĝoj (Serio Rusa literaturo, 10). Enhavas interalie: ** ''[http://www.esperanto.org/Ondo/Rn-che04.htm Almozulo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050216092527/http://www.esperanto.org/Ondo/Rn-che04.htm |date=2005-02-16 }} (Niŝĉij),'' novelo, tradukis Aleksander Korĵenkov. ** ''[http://esperanto-ondo.ru/Rn-che02.htm Ĉevala familinomo] (Loŝadinaja familija),'' novelo, tradukis Aleksander Korĵenkov. ** ''[http://www.sezonoj.itgo.com/Chehov.htm#Sveda3 Fiintenculo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050423212432/http://sezonoj.itgo.com/Chehov.htm#Sveda3 |date=2005-04-23 }},'' novelo, tradukis [[Andrej Parfentjev]]. ** ''[http://esperanto-ondo.ru/Rn-che05.htm Griĉjo] (Griŝa),'' novelo, tradukis Andrej Parfentjev. ** ''[http://esperanto-ondo.ru/Rn-che06.htm Grosoj] (Kriĵovnik),'' novelo, tradukis Aleksander Korĵenkov. ** ''[http://esperanto-ondo.ru/Rn-che01.htm Ĝojo] (Radost),'' novelo, tradukis Viktor Kudrjavcev. ** ''[http://esperanto-ondo.ru/Rn-che12.htm La homo en ujo] (Ĉelovek v futljare),'' novelo, tradukis Anna kaj Mati Pentus. *** Alia traduko: ''[http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Revuoj/nlr/nlr31/enujulou.html Enujulo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060502040514/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Revuoj/nlr/nlr31/enujulou.html |date=2006-05-02 }},'' tradukis [[Miloŝ Lukaŝ]], en: [[Nica Literatura Revuo]] 3/1 (1957), paĝoj 26-39. ** ''[http://esperanto-ondo.ru/Rn-che07.htm Ĥameleono] (Ĥameleon),'' novelo, tradukis Tatjana Vŝivceva. ** ''[http://esperanto-ondo.ru/Rn-che11.htm Infanoj],'' novelo, tradukis Aleksander Korĵenkov. ** ''[http://esperanto-ondo.ru/Rn-che03.htm Ivaĉjo] (Vanjka),'' novelo, tradukis [[Valentin Melnikov]]. ** ''[http://esperanto-ondo.ru/Rn-che14.htm Konata viro],'' novelo, tradukis Aleksej Birjulin. ** ''[http://esperanto-ondo.ru/Rn-che08.htm Post la Kristnasko],'' novelo, tradukis Aleksander Korĵenkov. ** ''[http://esperanto-ondo.ru/Rn-che13.htm Pri la amo],'' novelo, tradukis Aleksander Korĵenkov. ** ''[http://esperanto-ondo.ru/Rn-che10.htm Saĝa kortisto],'' novelo, tradukis Vladimir Vyĉegĵanin. ** ''Ŝerco (Ŝutoĉka),'' tradukis Aleksander Korĵenkov. *** Alia traduko: ''[http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Revuoj/nlr/nlr31/ŝercetou.html Ŝerceto]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }},'' tradukis Miloŝ Lukaŝ, en: Nica Literatura Revuo 3/1 (1957), paĝoj 14-18. ** ''[http://www.sezonoj.itgo.com/Chehov.htm#Sveda4 Ŝi deziras dormi] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050423212432/http://sezonoj.itgo.com/Chehov.htm#Sveda4 |date=2005-04-23 }},'' novelo, tradukis Aleksander Korĵenkov. ** ''[http://esperanto-ondo.ru/Rn-che09.htm La vivo en demandoj kaj ekkrioj],'' novelo, tradukis Aleksej Birjulin. * ''Onklo Vanja (Djadja Vanja),'' scenoj el vilaĝa vivo en kvar aktoj, tradukis [[Miĥail Povorin]]. Moskvo, 2005. - 44 paĝoj. == Filmo ''"Malsamaj vizaĝoj"'' == En [[1971]] en [[Sovetunio]] aperis neordinara filmo ''"Malsamaj vizaĝoj"'', en kiu sole ĉefrolas eminenta rusa aktoro Igor Iljinskij. Li prezentas kelkajn verkojn de Ĉeĥov: ''"Morto de oficisto"'', ''"Tro"'', ''"Oratoro"'', ''"La nokto antaŭ la proceso"'', ''"Filino de Albiono"'', ''"Botoj"'' kaj ''"Ĥameleono"''. Ĝi estas spektebla en [[Interreto]]. * [http://intv.ru/view/?film_id=18234&playNow=1 filmo ''"Malsamaj vizaĝoj"''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090101225542/http://www.intv.ru/view/?film_id=18234&playNow=1 |date=2009-01-01 }} {{ru}} == Honoroj == La nomon de Ĉeĥov portas: * kratero sur la planedo [[Merkuro]] * [[Ĉeĥov (Moskva provinco)|urbo]] en [[Moskva provinco]] * teatro de lia naskiĝurbo Taganrog * mezlernejo en Jalta kaj mezlernejo en Taganrog * pedagogia universitato en Taganrog * asteroido [[2369 Chekhov]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == [[Ĉeĥov-muzeo en Meliĥovo|Ĉeĥov-muzeo en Meliĥov]] == Bibliografio == === En Esperanto === * [[Aleksander Korĵenkov]], ''Anton Ĉeĥov en Esperanto''. Eseoj. Sezonoj. [[Kaliningrado]]. 2005. Prelego prezentita okaze de la centjariĝo de la morto de Ĉeĥov. === En aliaj lingvoj === * Bartlett, Rosamund, kaj Anthony Phillips (translators), Chekhov: A Life in Letters, Penguin Books, 2004, ISBN 978-0-14-044922-8 * Bartlett, Rosamund, Chekhov: Scenes from a Life, Free Press, 2004, ISBN 978-0-7432-3074-2 * Malcolm, Janet (2004) [2001]. Reading Chekhov, a Critical Journey. London: Granta Publications. ISBN 9781862076358. OCLC 224119811. * Rayfield, Donald (1997). Anton Chekhov: A Life. London: HarperCollins. ISBN 9780805057478. OCLC 654644946, 229213309. * Simmons, Ernest Joseph (1970) [1962]. Chekhov: A Biography. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 9780226758053. OCLC 682992. * Wood, James (2000) [1999]. "What Chekhov Meant by Life". The Broken Estate: Essays in Literature and Belief. New York, NY: Modern Library. ISBN 9780804151900. OCLC 863217943. {{Projektoj|q=Anton Ĉeĥov}} * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Anton Chekhov |revizio=855590091 }} {{Bibliotekoj|TSURL=viaf/95216565}} {{Havenda artikolo}} {{Vivtempo|Ĉeĥov, Anton}} [[Kategorio:Anton Ĉeĥov| ]] [[Kategorio:Rusiaj verkistoj]] [[Kategorio:Rusiaj dramistoj]] [[Kategorio:Rusiaj kuracistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Rostova provinco]] [[Kategorio:Mortintoj en Germanio]] [[Kategorio:Ruslingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Esploristoj de Azio]] [[Kategorio:Esploristoj de Siberio]] [[Kategorio:Rusiaj filatelistoj]] [[Kategorio:Mortintoj pro tuberkulozo]] nkjbqp36ujjrg4dmaf8cm6iyseahl2j 0 1154 9423421 8516472 2026-07-08T15:18:21Z Alifono 114488 9423421 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |priskribo=Ernst Jandl and Friederike&nbsp;Mayröcker, <br />public&nbsp;reading in Vienna, Austria, in 1974 }} '''Ernst JANDL''' [ernst jandl] (naskiĝis la [[1-a de aŭgusto|1-an de aŭgusto]] [[1925]], mortis la [[9-a de junio|9-an de junio]] [[2000]] en [[Vieno]]) estis [[Aŭstrio|aŭstra]] [[germana lingvo|germanlingva]] [[verkisto]]. Li naskiĝis en [[Vieno]], studis tie [[Germanistiko|germanistikon]] kaj [[Anglistiko|anglistikon]], [[Doktoreco|doktoriĝis]] en 1950 kaj laboris poste kiel instruisto en [[gimnazio]], krome faris prelegvojaĝojn al [[Germanio]], [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]] kaj [[Usono]]. Li estis membro de la Germana Akademio de Lingvo kaj Poezio kaj en 2001 la Internacia Poezia Premio Ernst Jandl estis establita en Aŭstrio. La verkaro de Ernst Jandl konsistas ĉefe el [[poemo]]j kaj [[radiodramo]]j. Siajn eksperimentoplenajn poemojn de [[konkreta poezio]] li nomis ''parolpoemoj'', ĉar ili plej bone efikas, se ili estas laŭtvoĉe citataj. Grandan parton de ili li pro tio mem sonregistris. Kune kun la verkistino [[Friederike Mayröcker]] li kreis kelkajn radiodramojn. Inter multaj literaturpremioj li gajnis la renoman [[Premio Georg Büchner|premion Georg-Büchner]]. == Verkaro (elekto) == Li estis influita de [[Dadaismo]] kaj estis proksima al [[Konkreta poezio|konkreta poezi]]<nowiki/>o. Lia verkaro estas trapenetrita de spirito de [[ludo]]. Li tradukis [[Gertrude Stein]], [[John Cage]] kaj la usona poeto Robert Creeley. * ''Andere Augen'' (poemoj, 1956) * ''Laut und Luise'' (poemoj, 1966) * ''sprechblasen'' (poemoj, 1968) * ''Fünf Mann Menschen'' (radiodramo, 1968 – kun F. Mayröcker) * ''Der Gigant'' (radiodramo, 1970 – kun F. Mayröcker) * ''dingfest'' (poemoj, 1973) * ''die schöne kunst des schreibens'' (eseoj, 1976) * ''der gelbe hund'' (poemoj, 1980) * ''Das Öffnen und Schließen des Mundes'' (prelegoj, 1985) * ''idyllen'' (poemoj, 1989) [[Dosiero:Zentralfriedhof,Jandl,Ernst.jpg|maldekstra|eta]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Unua}} {{Vivtempo|Jandl, Ernst}} [[Kategorio:Aŭstraj verkistoj]] [[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]] 7twx9em4izpjt8rikgz81yn5qdkdwzq 0 2131 9423392 9258413 2026-07-08T14:35:51Z Lpoj50 170867 9423392 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |Lingvo=Klingona |Koloro=Konstruita |Landoj=Ne konata |Parolantoj=Dekduo |Kreinto= [[James Doohan]] kaj [[Marc Okrand]] |Dato=1984 |Klaisfiko=[[Planlingvo]] |Regulita de= |Mapo = Kli piqad.GIF |Mapopriskribo = La skribo |Skribo=[[latina alfabeto]] |ISO1= |ISO2=tlh |vikipedio= }} La '''klingona lingvo''' ({{lang-tlh|tlhIngan Hol|ligilo=ne}}) estas [[fikcia lingvo]] kreita de [[Marc Okrand]] por la kin-industria kompanio [[Paramount]]. Ĝin parolas la [[klingono]]j, [[Ekstertera vivo|eksterteruloj]] aperantaj en la filma kaj televida serio ''[[Star Trek]]''. Por doni al la lingvo aliplanedan etoson, Okrand ekzemple donis al ĝi la vortordon “[[Objekto Verbo Subjekto]]” (OVS). Ekzistas ''[[Klingonlingva Instituto]]'' por varti kaj evoluigi la lingvon kaj ĝian kulturon. Krom lernolibroj kaj vortaroj ekzistas almenaŭ tri klingonigitaj libroj: [[Hamleto]], [[Eposo pri Gilgameŝ]] (klingone: ''ghIlghameS''), [[William Shakespeare|Multa bruo pri nenio]]. La ne-fikcia parolantaro de la klingona lingvo konsistas ĉefe el entuziasmaj ŝatantoj de ''[[Star Trek]]'', kiuj uzas siajn sciojn dum kunvenoj de Trek-ŝatantoj. [[Paramount Pictures|Paramount]] posedas la [[aŭtorrajto]]n de la oficiala vortaro kaj de la aliaj kanonaj priskriboj de la lingvo. Iuj kontestas la validecon de la aŭtorrajto pro unu decido de la [[Supera Kortumo de Usono]], en t.n. proceso ''Feist v. Rural'', kiu temis pri aŭtorrajto de [[telefonlibro]]. Kiel oni faras en aliaj lingvoj, oni rajtas referenci tiun konstruitan lingvon kiel lingvo de admirantoj (angle: Fan language), kiuj kutime estas ŝategantoj de [[Sciencfikcio|sciencfikcia]] [[kulta filmo]], kiel [[Stelaj militoj]]. == Fonologio == === Konsonantoj === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! rowspan="2" COLSPAN=2 | &nbsp; ! rowspan="2" | [[Labialo]] ! colspan="2" | [[Dentalo]] aŭ [[Alveolaro]] ! rowspan="2" | [[Retrofleksa]] ! rowspan="2" | [[Postalveolaro]]<br /> aŭ [[Palatalo]] ! rowspan="2" | [[Velaro]] ! rowspan="2" | [[Uvularo]] ! rowspan="2" | [[Glotalo]] |- ! style="font-size: 80%;" | Centra ! style="font-size: 80%;" | [[Laterala]] |- ! style="text-align: left;" ROWSPAN=2 | [[Plozivo]] ! style="text-align: left; font-size: 80%;" | senvoĉe | p {{IPA|pʰ}} | t {{IPA|tʰ}} || || &nbsp; || &nbsp; || &nbsp; || q {{IPA|qʰ}} | <font style="text-decoration: none">' {{IPA|ʔ}}</font> |- ! style="text-align: left; font-size: 80%;" | voĉe | b {{IPA|b}} || &nbsp; || || D {{IPA|ɖ}} || &nbsp; || &nbsp; || &nbsp; | &nbsp; |- ! style="text-align: left;" ROWSPAN=2 | [[Afrikato]] ! style="text-align: left; font-size: 80%;" | senvoĉe | &nbsp; || || tlh {{IPA|tɬ}} || || ch {{IPA|tʃ}} || || Q {{IPA|qχ}} || |- ! style="text-align: left; font-size: 80%;" | voĉe | &nbsp; || &nbsp; || &nbsp; || || j {{IPA|dʒ}} || &nbsp; || &nbsp; | &nbsp; |- ! style="text-align: left;" ROWSPAN=2 | [[Frikativo]] ! style="text-align: left; font-size: 80%;" | senvoĉe | &nbsp; | &nbsp; || || S {{IPA|ʂ}} || &nbsp; || H {{IPA|x}} || &nbsp; || &nbsp; |- ! style="text-align: left; font-size: 80%;" | voĉe | v {{IPA|v}} || &nbsp; || &nbsp; || &nbsp; || &nbsp; || gh {{IPA|ɣ}} || &nbsp; | &nbsp; |- ! style="text-align: left;" COLSPAN=2 | [[Naza konsonanto|Nazalo]] | m {{IPA|m}} || n {{IPA|n}} || || || &nbsp; || ng {{IPA|ŋ}} || &nbsp; || &nbsp; |- ! style="text-align: left;" COLSPAN=2 | [[Verberanto]] | &nbsp; | rowspan="2" | r {{IPA|r}}<br />({{IPA|ɹ}}) || || &nbsp; || &nbsp; || &nbsp; || | &nbsp; |- ! style="text-align: left;" COLSPAN=2 | [[Aproksimanto]] | w {{IPA|w}} | l {{IPA|l}} || &nbsp; || y {{IPA|j}} || &nbsp; | &nbsp; || &nbsp; |} === Vokaloj === :&lt;a&gt;&nbsp;{{IPA|ɑ}}&nbsp;vasta malantaŭa nerondigita vokalo (per la angla ''spa'') :&lt;e&gt;&nbsp;{{IPA|ɛ}}&nbsp;mezvasta antaŭa nerondigita vokalo (per la angla ''bed'') :&lt;I&gt;&nbsp;{{IPA|ɪ}}&nbsp;preskaŭ malvasta preskaŭ antaŭa nerondigita vokalo (per la angla ''bit'') :&lt;o&gt;&nbsp;{{IPA|o}}&nbsp;mezmalvasta malantaŭa rondigita vokalo (per la franca ''eau'') :&lt;u&gt;&nbsp;{{IPA|u}}&nbsp;malvasta rondigita vokalo (per la hispana ''tu'') == Specimeno == [[dosiero:Qapla'.svg|eta|{{mono |Qaplaʼ}} (sukceso)]] [[Patro Nia|Nia Patro]] (Transskribita): :vavma' QI'tu'Daq, quvjaj ponglIj: :ghoSjaj wo'lIj, qaSjaj Dochmey DaneHbogh :tera'Daq QI'tu'Daq je. :DaHjaj maHvaD DaHjaj Soj yInobneS, :'ej yemmeymaj tIbIjneSQo' :maHvaD yembogh nuvpu' DIbIjbe'moH. :ghotlhu'moHneSQo', 'ach mIghghachvo' ghotoDneS. :reH SoHvaD wo', HoS je, batlh je. La unua linio ("vavma' QI'tu'Daq, quvjaj ponglIj") en la klingona skribsistemo, [[dosiero:KlingonLang p.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang I.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang q.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang a.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang D.svg|10ra]] ("pIqaD"): :[[dosiero:KlingonLang v.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang a.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang v.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang m.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang a.svg|10ra]]^{[[dosiero:KlingonLang '.svg|3ra]]} [[dosiero:KlingonLang Q.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang I.svg|10ra]]^{[[dosiero:KlingonLang '.svg|3ra]]}[[dosiero:KlingonLang t.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang u.svg|10ra]]^{[[dosiero:KlingonLang '.svg|3ra]]}[[dosiero:KlingonLang D.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang a.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang q.svg|10ra]], [[dosiero:KlingonLang q.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang u.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang v.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang j.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang a.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang j.svg|10ra]] [[dosiero:KlingonLang p.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang o.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang ng.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang l.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang I.svg|10ra]][[dosiero:KlingonLang j.svg|10ra]] <!-- La sekvaj, aŭtomate fuŝitaj linioj, ĉar neniu komputilo defaŭlte "baziĝas je" iuspeca "privata [[unikodo]] areo por planlingvoj", simple sensencas: Nia Patro en la klingona skribsistemo, ''pIqaD''<ref>La ConScript Unikodo Registro baziĝas je la privata [[unikodo]] areo por planlingvoj.</ref> :    <br /> :     <br /> :   <br /> :     <br /> :   <br /> :    <br /> :    <br /> :      <br /> --> == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Na'via lingvo]], alia fikcia lingvo kreita de lingvisto por filmo == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.kli.org/kli/langs/KLIe-o.html La Klingonlingva Instituto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20020408184846/http://kli.org/kli/langs/KLIe-o.html |date=2002-04-08 }} * [http://www.christusrex.org/www1/pater/JPN-tlhingan.html Patro Nia kaj Anĝela Saluto al Maria] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050308044123/http://www.christusrex.org/www1/pater/JPN-tlhingan.html |date=2005-03-08 }} * [http://silentnight.web.za/translate/klingon.htm Stille Nacht (Paca nokt')] <!--bedaŭrine ne plu atingebla kaj ne arkivigita http://www.lusiadas.com.br/eo/klingona.html Diversaj ligiloj kaj informoj pri la klingona lingvo --> * [https://web.archive.org/web/20110820173802/http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=klingonisch&find_code=WRD&x=1&y=15 dokumentoj pri la klingona] en la [https://web.archive.org/web/20071221233948/http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo] (arkivigite) {{Planlingvoj}} [[Kategorio:Klingona lingvo| ]] [[Kategorio:Fikcilingvoj]] [[Kategorio:Specioj de Star Trek]] [[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]] [[Kategorio:Konstruitaj lingvoj]] [[Kategorio:Ensociiĝintaj konstruitaj lingvoj]] shtc93fsk91hxxhuwt72mc7lrux3qda 0 2464 9423640 9403726 2026-07-08T19:48:47Z Stefangrotz 91903 [[Projekto:Kontrolu_Vikipedion]] rektaj krampoj 9423640 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|ali=Latina|apa=Latina (apartigilo)}} {{Informkesto lingvo |Lingvo=Latino <br /> Latine: {{lang|la|Lingua latīna}} |Landoj= [[Vatikano]] |Denaske= |Fremdlingve= |Klasifiko=[[Hindeŭropa lingvo|Hindeŭropa]] |Fam2=[[italika lingvo|Italika]] |Fam3=[[latino-faliska lingvo|Latino-faliska]] |Fam4='''Latino''' |Oficiala lingvo= [[Vatikanurbo]] |Reguligita de= |Mapo= |Mapopriskribo = |Skribo= latina |Koloro=Hindeŭropa |ISO1= la |ISO2B= lat |ISO2T= |SIL= LTN |vikipedio=la }} '''Latino'''<ref name="Bertilow">[https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Latino Latino] Landoj kaj lingvoj de la mondo de [[Bertilo Wennergren|B. Wennergren]].</ref>{{,}}<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#latino_kd latino] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> aŭ la '''latina lingvo''' estas [[Italika lingvaro|italika lingvo]], kaj siavice membro de la [[hindeŭropa lingvaro]],<ref>Goldman, Norma; Nyenhuis, Jacob E. (1982). [https://books.google.es/books?id=fORWW12AoTAC Latin via Ovid: a first course.] Detroit: Wayne State University Press. p. xv. ISBN 0-8143-1732-4. OCLC 8934659. Konsultita la 22an de marto 2021.</ref> kiu estis origine parolata en la areo de [[antikva Romo]]. Ĝi ankaŭ estis la ĉefa lingvo de la [[romia imperio]] (kune kun la [[greka lingvo]]) kaj poste de la [[katolikismo|katolika eklezio]], kaj [[interlingvo]] de [[okcidenta civilizo]] ĝis 1750. Dekomence ĝi etendiĝis samtempe kiel la propra imperio.<ref>Sihler, Andrew L. (2008). New comparative grammar of Greek and Latin (en inglés). Oxford: Oxford University Press. p. 16. ISBN 978-0-19-537336-3. OCLC 262718788.</ref> Inter malkleruloj Latino iompostiome simpliĝis kaj fariĝis nova lingvo, '''[[vulgara latino|vulgara Latino]]''', kiu siavice pluevoluis post la disfalo de la imperio, kreante la '''latinidajn lingvojn''' (la [[franca lingvo|franca]], [[hispana lingvo|hispana]], [[itala lingvo|itala]], [[portugala lingvo|portugala]], [[rumana lingvo|rumana]], [[latinidaj lingvoj|ktp.]]). La klasika Latino ĉesis esti denaske parolata lingvo post ĉirkaŭ la jaro 300 en kelkaj regionoj kaj en aliaj ankoraŭ dum postaj jarcentoj, sed pli kaj pli aparte de la pura klasika latino, tio estas pli kaj pli modifita. En la lernejoj dum la [[renesanco]], Latino fariĝis pli ĝuste kaj klasike parolata laŭ la modelo de [[Cicerono]]. Dum multe de la historio de Okcidenta civilizo, ĝi estis la lingvo de registaroj, [[papo]]j, [[sciencisto]]j, [[sanktuloj]], nobeloj, muzikistoj kaj eĉ poetoj. Ĝi estas la lingvo de [[Julio Cezaro]], [[Vergilio]], [[Ovidio]], [[Aŭgusteno]], [[Abelardo]], [[Tomaso de Akvino]], [[Dante]], [[Koperniko]], [[Erasmo]], [[More]], [[Kalvino]], [[Galileo]], [[Bakono]], [[Kartezio]], [[Spinozo]], [[Isaac Newton|Neŭtono]] kaj [[Linnaeus]]. Pluraj gravaj urboj en la mondo havas propran [[Latinaj urbonomoj|latinan nomon]]. Eĉ ĝis la frua [[20-a jarcento]], Latino restis ordinara parto de klerigado en [[Okcidento]] kaj de la katolika [[trenta meso]]. Pro la graviĝo de presarto kaj naciaj aspiradoj ekde la [[16-a jarcento]] la latina en longa procezo perdis iom post iom la funkcion de interlingvo. Sed eĉ hodiaŭ ĝi estas fonto por sciencistoj, kiam ili inventas novan vorton aŭ por la nomado de ĵus malkovritaj bestoj kaj plantoj, jam per tute modernigita latino. Nur [[Vatikano]] kaj la katolika eklezio ankoraŭ uzas Latinon oficiale, eĉ eldonante vortaron de novaj vortoj.<ref>[https://web.archive.org/web/20071225174714/http://www.cmri.org/span-latin-v2.html La Misa en Latín]</ref> Sed eĉ en la katolika eklezio, Latino mortis kiel efektiva laborlingvo de la episkopoj kaj [[sacerdoto]]j post la [[dua Vatikana koncilio]]; praktike oni uzas pleje la [[itala]]n en ĉiutaga vivo kaj en la diversaj landoj la respektivajn proprajn lingvojn. Ekzemple, la [[katekismo]] estis redaktita en la franca kaj en aliaj lingvoj, kvankam la oficiala redakto estas en Latino. Uzadon de la latina kiel viva lingvo liturgie kaj ĉiutage ankaŭ en niaj tagoj proponas la usona [[Familia Sancti Hieronymi]]. En la mezepoka kaj renesanca okcidento, regado de Latino estis necesa por alta klerigado, ĉar la alta scio de la okcidenta civilizo estis disponebla plejparte per latinaj libroj kaj latinlingvaj universitatoj. (La [[angla lingvo|angla]] havas similan rolon hodiaŭ). Latino estis unu el la ĉefaj fontoj, el kiu [[Esperanto]] pruntis vortojn. Ekzemple: ''facila, sed, tamen, okulo, akvo''. Ĉirkaŭ 75% el la vortoj de teksto Esperanta estas el lingvo latina aŭ latinida. Latino ankaŭ estas la radiko, rekte aŭ nerekte, de tre granda parto de la klera, eleganta vortprovizo de la [[angla lingvo]]. == Historio == [[Dosiero:Hermes 16 illustration1.png|eta|upright|La Duenos skribaĵo, kiel registrita de Heinrich Dressel.]] La etapoj de Latino: * [[Malnova Latino]] * [[klasika latina|Klasika Latino]] (-300 al 300) * [[vulgara latino|Vulgara Latino]] (-100 al 1000) ** [[latinidaj lingvoj]] (1000 - ) * [[mezepoka latina|Mezepoka Latino]] (300 al 1400) * [[Humanisma Latino]] (1400 al 1800) * [[novlatina|Novlatino]] (1650 - ) [[Dosiero:Linguistic Landscape of Central Italy.png|eta|maldekstra|upright=1.5|Lingva panoramo de Centra Italio en la komenco de la Romia ekspansio.]] Nombraj historiaj fazoj de la lingvo estis agnoskitaj, el kiuj ĉiuj distingatas per subtilaj diferencoj en vortotrezoro, uzado, literumado, morfologio, kaj sintakso. Ankaŭ ne estas klaraj kaj rapide alireblaj reguloj de klasigo; diversaj fakuloj emfazas diferencajn trajtojn. Kiel rezulto, la listo havas variaĵojn, same kiel alternativajn nomojn. Aldone al la historiaj fazoj, la [[eklezia Latino]] referencas al la stiloj uzitaj de la verkistoj de la [[Romkatolika Eklezio]] el la [[Malfrua Antikveco]] antaŭen, same kiel la protestantaj fakuloj. Post la falo de la [[Okcidenta Romia Imperio]] en 476 kaj la Ĝermanaj regnoj anstataŭis ĝin, la [[Ĝermanaj popoloj]] adoptis la Latinon kiel la lingvo plej taŭga por juraj kaj aliaj, pli formalaj uzoj.<ref>{{Cite web|title=History of Europe - Barbarian migrations and invasions|url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Europe|access-date=2021-02-06|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> === Komuna deveno === Jam [[William Jones]] argumentis pri la komuna deventrunko de la tri lingvoj [[sanskrito]], [[greka lingvo]] kaj latino jene: {{Citaĵo|La sanskrita lingvo, kiom ajn antikva ĝi estas, havas mirindan strukturon; ĝi estas pli perfekta ol la greka lingvo, pli abunde riĉa ol la latina lingvo, kaj pli delikata ol ili ambaŭ. Tamen, ĝi havas tiom grandan proksimecon kun tiuj du aliaj lingvoj, proksimecon videblan pro la verbaj radikoj kaj pro la gramatikaj formoj, ke tiu parenceco tute ne povas esti konsiderata kiel hazarda fenomeno; tiom forta, verdire, ke neniu filologo povus pristudi tiujn tri lingvojn, sen opinii ke ili elmerĝiĝis el iu komuna fonto, kiu, eble, ne plu ekzistas. Estas ankaŭ similaj kialoj, kvankam ne tiom fortaj, por supozi ke same la gotika, kaj la kelta lingvo, malgraŭ miksado kun malsama idiomo, havas la saman devenon kiel la sanskrita, kaj ankaŭ la pra-[[persa]] (avesta lingvo) povas aldoniĝi al tiu sama familio.<ref>William Jones, ''Tria Parolado al la Azia Societo de Kolkato'', 1786.</ref>}} === Malnova Latino === {{Ĉefartikolo|Malnova Latino}} [[Dosiero:Lapis-niger.jpg|eta|upright|dekstra|La "Lapis Niger" (Nigra ŝtono), probable la plej antikva survivanta Latina skribaĵo, el Romo, ĉirkaŭ 600 a.K. dum la duon-legenda [[Roma monarkio]].]] La plej antikva konata formo de Latino estas la Malnova Latino, kiu estis parolita el la [[Roma monarkio]] ĝis la fina parto de la periodo de la [[Roma Respubliko]]. Ĝi estas atestita kaj en skribaĵoj kaj en kelkaj el plej fruaj survivantaj Latinaj literaturaj verkoj, kiel la komedioj de [[Plaŭto]] kaj [[Terencio]]. La [[Latina alfabeto]] estis derivita el la [[Etruska alfabeto]]. La skribmaniero de tiu lasta estis ŝanĝita el sia dekomenca maniero kiel dekstre-maldekstren aŭ per [[bustrofedono|bustrofedona]]<ref>{{harvnb|Diringer|1996|pp=533–4}}</ref><ref>{{Cite book|title = Collier's Encyclopedia: With Bibliography and Index|url = https://books.google.com/books?id=H9xLAQAAMAAJ|publisher = Collier|date = 1958-01-01|language = en|page = 412|quote = In Italy, all alphabets were originally written from right to left; the oldest Latin inscription, which appears on the lapis niger of the seventh century BC, is in bustrophedon, but all other early Latin inscriptions run from right to left.|access-date = 15a de Februaro 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160421225204/https://books.google.com/books?id=H9xLAQAAMAAJ|archive-date = 21a de Aprilo 2016|url-status = live}}</ref> skribmaniero al tio kio estis finfine, nome strikte maldekstre-dekstrena skribmaniero.<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://archive.org/details/languagevisibleu00sack/page/80|titolo=Language Visible: Unraveling the Mystery of the Alphabet from A to Z|familia nomo=Sacks|persona nomo=David|jaro=2003|loko=Londono|eldoninto=Broadway Books|ISBN=978-0-7679-1172-6|paĝo=[https://archive.org/details/languagevisibleu00sack/page/80 80]}}</ref> === Klasika Latino === {{Ĉefartikolo|Klasika Latino}} Dum la fina parto de la periodo de la Roma Respubliko kaj en la unuaj jaroj de la imperio, nova klasika Latino aperis, kiel konscia kreitaĵo de oratoroj, poetoj, historiistoj kaj aliaj [[Legoscio|kleraj]] homoj, kiuj verkis la grandajn verkojn de la [[Klasikaj studoj|klasika literaturo]], kiuj estis instruitaj en la lernejoj de [[gramatiko]] kaj [[retoriko]]. La nuntempa instruado en gramatiko derivas siajn radikojn el tiaj romiaj lernejoj, kiuj utilis kiel speco de neformala lingva akademio dediĉita al plutenado kaj pludaŭrigado de la edukita parolmaniero.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=From Latin to modern French with especial consideration of Anglo-Norman; phonology and morphology|familia nomo=Pope|persona nomo=Mildred K|jaro=1966|serio=Publications of the University of Manchester, no. 229. French series, no. 6|loko=Manchester|eldoninto=Manchester university press|paĝo=3}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Source book of the history of education for the Greek and Roman period|familia nomo=Monroe|persona nomo=Paul|jaro=1902|loko=London, New York|eldoninto=Macmillan & Co.|paĝoj=346–352}}</ref> === Vulgara Latino === {{Ĉefartikolo|Vulgara Latino|Latinidaj lingvoj}} Filologia analizo de arkaikaj Latinaj verkoj, kiel tiuj de [[Plaŭto]], kiuj enhavas pecojn da ĉiutaga parolmaniero, indikas, ke parolita lingvo, nome Vulgara Latino (terminigita kiel {{lang|la|sermo vulgi}}, "la parolmaniero de la homamasoj", fare de [[Cicerono]]), ekzistis konkurence kun la klera klasika Latino. La neformala lingvo estis rare skribita, kaj tiel la filologoj disponas nur el unuopaj vortoj kaj frazoj cititaj de klasikaj aŭtoroj kaj de tiuj trovitaj en grafitioj.<ref>{{harvnb|Herman|Wright|2000|pp=17–18}}</ref> Estas tialoj por supozi, ke la parolmaniero estis unuforma nek diakronie nek geografie. Male, la romiigitaj eŭropaj populacioj logike disvolvigis siajn proprajn dialektojn de la lingvo, kio eventuale kondukis al la diferencigo de la [[Latinidaj lingvoj]].<ref>{{harvnb|Herman|Wright|2000|p=8}}</ref> La [[Falo de la Okcidenta Romia Imperio]] rezultis en deterioro de la edukaj normigoj kio rezultis en Malfrua Latino, nome postklasika stadio de la lingvo konstatebla en la kristanaj tiamaj verkoj. Tio kongruis kun la ĉiutaga parolmaniero, ne nur pro dekadenco en edukado sed ankaŭ pro deziro etendi la verkojn al la homamasoj. Spite la dialektan variadon, kiu certe troviĝas en ajna disvastigita lingvo, la lingvoj ĉefe de Hispanio, Francio, Portugalio, kaj Italio retenis remarkindan unuecon en fonologiaj formoj kaj disvolvigoj, helpite de la stabiliga influo de ilia komuna [[Kristano|kristana]] (romkatolika) kulturo. Nur je la [[Islama invado de Iberio|maŭra konkero de Iberio]] en 711, kiu tranĉis la komunikadon inter la ĉefaj latinidaj regionoj, la lingvoj ekdiverĝis serioze.<ref>{{cite book |last1=Pei |first1=Mario |last2=Gaeng |first2=Paul A. |title=The story of Latin and the Romance languages |edition=1st |year=1976 |pages=[https://archive.org/details/storyoflatinroma0000peim/page/76 76–81] |location=New York |publisher=Harper & Row |isbn=978-0-06-013312-2 |url=https://archive.org/details/storyoflatinroma0000peim/page/76 }}</ref> La vulgarlatina dialekto kiu poste iĝos la [[Rumana lingvo|rumana]] diverĝis iom pli el la aliaj variaĵoj, ĉar ĝi estis tre separata el la unuigintaj influoj de la okcidenta parto de la Imperio. Unu ŝlosila markilo ĉu difinita latinida trajto troviĝis en Vulgara Latino estas kompari ĝin kun ĝia paralelaĵo en klasika Latino. Se tiu ne estis preferita en Klasika Latino, tiam plej verŝajne venis el nedokumentita tiutempa Vulgara Latino. Por ekzemplo, la latinida vorto por "ĉevalo" (itale {{lang|it|''cavallo''}}, france {{lang|fr|''cheval''}}, hispane {{lang|es|''caballo''}}, portugale {{lang|pt|''cavalo''}} kaj rumane {{lang|ro|''cal''}}) devenas el Latina {{lang|la|''caballus''}}. Tamen, la Klasika Latino uzis {{lang|la|''equus''}}. Tial, {{lang|la|''caballus''}} estis plej verŝajne la parolita formo, respektive en Vulgara Latino.<ref>{{harvnb|Herman|Wright|2000|pp=1–3}}</ref> Vulgara Latino ekdiverĝis en distingaj lingvoj ĉirkaŭ la 9a jarcento aŭ antaŭe, kiam ekaperis la plej fruaj konataj latinidaj skribaĵoj. Ili estis, tra tiu periodo, limigitaj al ĉiutaga parolmaniero, ĉar ankoraŭ estis la Mezepoka Latino kio estis uzita por skribado.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruf.rice.edu/~kemmer/Words04/structure/latin.html|title=History of Latin|last=Pulju|first=Timothy|website=Rice University|access-date=3a de Decembro 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Romance-languages/Latin-and-the-development-of-the-Romance-languages#ref74713|title=Romance Languages|last1=Posner|first1=Rebecca|last2=Sala|first2=Marius|date=1a de Aŭgusto 2019|website=Encyclopædia Britannica|access-date=3a de Decembro 2019}}</ref> === Mezepoka Latino === {{Ĉefartikolo|Mezepoka Latino}} [[Dosiero:Calligraphy.malmesbury.bible.arp.jpg|eta|maldekstre|La latina Malmesbury [[Biblio]] el 1407.]] La Mezepoka Latino estis skriba Latino uzata dum tiu parto de la postklasika periodo kiam ne ekzistas koresponda nacilingva Latino. La parolata lingvo disvolviĝis en la variaj fruaj latinidaj lingvoj; tamen, en la edukita kaj oficiala mondo, Latino pluis sen natura parolata bazo. Krome, tiu Latino etendiĝis en landojn kie neniam estis parolita Latino, kiel en ĝermanaj kaj slavaj nacioj. Tio estis utila por internacia komunikado inter la ŝtatoj membroj de la [[Sankta Romia Imperio]] kaj ties aliancanoj. Sen la institucioj de la Romia Imperio kiuj estis subtenintaj ties unuformecon, la Mezepoka Latino perdis sian lingvan koheron: por ekzemplo, en klasika Latino {{lang|la|''sum''}} kaj {{lang|la|''eram''}} estas uzata kiel helpaj verboformoj en perfekta kaj plusperfekta pasivo, kiuj estas duvortaj tensoj. Mezepoka Latino uzas {{lang|la-x-medieval|''fui''}} kaj {{lang|la-x-medieval|''fueram''}} anstataŭe.<ref name=thorley13-15>{{Citaĵo el libro|titolo=Documents in medieval Latin|familia nomo=Elabani|persona nomo=Moe|jaro=1998|loko=Ann Arbor|eldoninto=University of Michigan Press|ISBN=978-0-472-08567-5|paĝoj=13–15}}</ref> Krome, la signifoj de multaj vortoj ŝanĝiĝis kaj novaj vortoj estis enkondukitaj el la naciaj lingvoj. Identigeblaj individuaj stiloj de klasike malĝusta Latino restis.<ref name=thorley13-15/> === Renesanca Latino === {{Ĉefartikolo|Renesanca Latino}} [[Dosiero:Incunabula distribution by language.png|eta|Plej el la presitaj libroj de la [[15-a jarcento]] ([[inkunablo]]j) estis en Latino, dum la verkoj en [[nacia lingvo|naciaj lingvoj]] ludis nur duarangajn rolojn.<ref name="ISTC">{{cite web |url=http://www.bl.uk/catalogues/istc/index.html |title=Incunabula Short Title Catalogue |publisher=[[British Library]] |access-date=2a de Marto 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110312185857/http://www.bl.uk/catalogues/istc/index.html |archive-date=12a de Marto 2011 |url-status=live }}</ref>]] La [[Renesanco]] dum mallonge plifortigis la postenon de Latino kiel parolita lingvo pro sia adoptado fare de la [[Renesanca Humanismo|Renesancaj Humanistoj]]. Ofte estritaj de membroj de la klerikaro, ili estis kortuŝitaj pri la akcelitaj dismuntado de restoj de la klasika mondo kaj la rapida perdo de ties literaturo. Ili baraktis por konservi tion kion ili povis kaj por restaŭri al Latino tia kia ĝi estis kaj enkondukis la praktikon produkti reviziitajn eldonojn de la literaturaj verkoj kiuj restis komparante survivantajn [[manuskripto]]jn. Je la 15-a jarcento ili estis anstataŭante la Mezepokan Latinon per versioj subtenitaj de la fakuloj de la ĵus aperintaj universitatoj, kiuj klopodis per sia fakuleco malkovri kia la klasika lingvo estis estinta.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GoQ6bJY4nbM|title=What is Latin? the history of this ancient language, and the proper way we might use it|last=Ranieri|first=Luke|date=[[3-a de marto]] [[2019]]|website=YouTube|access-date=3a de Decembro 2019}}</ref> === Nova Latino === Dum la komenco de la Moderna Epoko, Latino ankoraŭ estis la plej grava lingvo de kulturo en Eŭropi. Tiel, ĝis la fino de la 17-a jarcento la majoritato de libroj kaj preskaŭ ĉiuj el la diplomataj dokumentoj estis verkitaj en Latino. Poste, plej diplomataj dokumentoj estis verkitaj en [[Franca lingvo|franca]] (nome [[Latinida lingvaro|latinida lingvo]]) kaj poste en naciaj aŭ aliaj lingvoj. === Moderna Latino === {{Ĉefartikolo|Moderna Latino|Eklezia Latino}} Spite manko de indiĝenaj parolantoj, Latino estas ankoraŭ uzata por variaj celoj en nuntempa mondo. === Religia uzado === [[Dosiero:Wallsend platfom 2 02.jpg|eta|upright|maldekstre|Signaloj en la Wallsend Metrostacio estas en [[Angla lingvo|angla]] kaj Latino, kiel omaĝo al la rolo de Wallsend kiel unu el la lokoj de la [[Romia Imperio]], nome la orienta pinto de la [[Muro de Hadriano]] en Segedunum.]] La plej granda organizo kiu retenas Latinon en oficialaj kaj preskaŭ-oficialaj kuntekstoj estas la [[Katolika Eklezio]]. La Katolika Eklezio diris, ke la [[meso]] ne nepre devas esti dirita en Latino en la koncilio de 1962-1965. Latino restas la lingvo de la [[Roma rito]]; la [[Trenta meso]] estas dirita en Latino. Kvankam la meso de papo [[Paŭlo la 6-a]] estas kutime dirita en la loka lingvo, ĝi povas esti kaj ofte estas dirita en Latino, ĉu parte ĉu tute, speciale por multlingva publiko. Ĝi estas la [[oficiala lingvo]] de la [[Apostola Seĝo|Sankta Seĝo]], la ĉefa lingvo de ties oficiala [[gazeto]], nome {{lang|la|[[Acta Apostolicae Sedis]]}}, kaj la laborlingvo de la [[Tribunalo de la Roma Rota]]. [[Vatikanurbo]] estas hejmo ankaŭ de la nura [[bankaŭtomato]] kiu donas instrukciojn en Latino.<ref>{{cite news |last=Moore |first=Malcolm |title=Pope's Latinist pronounces death of a language |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1540843/Popes-Latinist-pronounces-death-of-a-language.html |journal=[[The Daily Telegraph]] |date=28a de Januaro 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20090826081734/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1540843/Popes-Latinist-pronounces-death-of-a-language.html |archive-date=26a de Aŭgusto 2009 |url-status=live }}</ref> En la [[Pontifikaj Universitatoj]] postgradigaj kursoj de [[Kanona juro]] estas instruitaj en Latino, kaj artikoloj estas verkitaj en la sama lingvo. En la [[Anglikana Eklezio]], post la publikigo de la ''[[Book of Common Prayer]]'' de 1559, latinlingva eldono estis publikigita en 1560 por ties uzado en universitatoj kiel [[Oxford University|Oksfordo]] kaj la ĉefaj "public schools" ([[United Kingdom|anglaj]] privataj akademioj), kie la liturgio estis ankoraŭ permesita en Latino.<ref>{{cite web |url=http://justus.anglican.org/resources/bcp/Latin1560/BCP_Latin1560.htm |title=Liber Precum Publicarum, The Book of Common Prayer in Latin (1560). Society of Archbishop Justus, resources, Book of Common Prayer, Latin, 1560. Alirita la 22an de Majo 2012 |publisher=Justus.anglican.org |access-date=[[9-a de aŭgusto]] [[2012]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120612041548/http://justus.anglican.org/resources/bcp/Latin1560/BCP_Latin1560.htm |archive-date=12a de Junio 2012 |url-status=live }}</ref> Estis kelkaj latinlingvaj tradukoj ekde tiam, kiel Latina eldono de 1979 fare de ''USA Anglican Book of Common Prayer''.<ref>{{cite web |url=http://justus.anglican.org/resources/bcp/Latin1979/Latin_1979.htm |title=Society of Archbishop Justus, resources, Book of Common Prayer, Latin, 1979. Alirita la 22an de Majo 2012 |publisher=Justus.anglican.org |access-date=9a de Aŭgusto 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120904233552/http://justus.anglican.org/resources/bcp/Latin1979/Latin_1979.htm |archive-date=4a de Septembro 2012 |url-status=live }}</ref> [[Dosiero:Former logo of the European Council and Council of the European Union (2009).svg|eta|dekstra|La multlingva [[Eŭropa Unio]] adoptis latinlingvajn nomojn en ikonaj nomoj de kelkaj el ties institucioj kiel klopodo de lingva kompromiso, nome "ekumena naciismo" komuna al plej el la kontinento kaj kiel signo de kontinenta heredo (kiel la [[Konsilio de la Eŭropa Unio|EU Konsilio]]: {{lang|la|Consilium}})]] === Uzado de Latino por motoj === En la [[Okcidenta mondo]], multaj organizoj, registaroj kaj lernejoj uzas Latino por siaj motoj pro ties asocio kun formaleco, seriozeco, tradicio kaj la radikoj de la [[Okcidenta kulturo]].<ref>{{Cite web|title=“Does Anybody Know What ‘Veritas’ Is?” {{!}} Gene Fant|url=https://www.firstthings.com/blogs/firstthoughts/2011/08/e2809cdoes-anybody-know-what-veritas-ise2809d|access-date=2021-02-19|website=First Things|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210421002046/https://www.firstthings.com/blogs/firstthoughts/2011/08/e2809cdoes-anybody-know-what-veritas-ise2809d|archivedate=2021-04-21}}</ref> La moto de [[Kanado]] {{lang|la|''A mari usque ad mare''}} ("el maro ĝis maro") kaj plej el la motoj de [[Provincoj kaj teritorioj de Kanado]] estas ankaŭ en Latino. La Kanada Viktoria Kruco estas modelita laŭ la Brita [[Viktoria kruco|Viktoria Kruco]] kiu havas la surskribon "For Valour" (pro kuraĝo). Ĉar Kanado estas oficiale dulingva, la kanada medalo anstataŭis la anglalingvan surskribon per la samsignifa Latina {{lang|la|''Pro Valore''}}. La moto de [[Hispanio]] ''[[Plus ultra|PLVS VLTRA]]'', kun la signifo "transe", estas ankaŭ Latina origine.<ref>{{Cite web|url=https://www.lamoncloa.gob.es/espana/simbolosdelestado/Paginas/index.aspx|title=La Moncloa. Símbolos del Estado|website=www.lamoncloa.gob.es|language=es|access-date=2019-09-30}}</ref> Ĝi estis prenita el la persona moto de [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karlo la 5-a]], [[Sankta Romia Imperio|Sankta Romia Imperiestro]] kaj Reĝo de Hispanio (kiel Karlo la 1-a), kaj estas modifo al malo de la origina frazo {{lang|la|''Non (terrae) plus ultra''}} ("Ne estas tero transe"). Tio laŭdire estis surskribita kiel averto sur la [[Heraklaj Kolonoj]] de la [[Ĝibraltara Markolo]], kiuj markis la bordon de la tiame konata mondo. Karlo adoptis la moton post la malkovro de la [[Nova Mondo]] fare de [[Kristoforo Kolumbo]], kaj tio havas ankaŭ metaforajn sugestojn pri la riskoj kaj baraktoj necesaj por atingi elstarecon. [[Dosiero:Seal of Kansas.svg|eta|maldekstre|La [[moto]] de [[Kansaso]] nome "ad astra per aspera" (tie videbla super la steloj) aŭ "per aspera ad astra" estas uzata ankaŭ de multaj aliaj institucioj, ekzemple militistaj, en la tuta mondo.]] Kelkaj [[Subŝtatoj de Usono|Usonaj Subŝtatoj]] havas latinlingvajn motojn: kiel la moto de [[Konektikuto]] nome {{lang|la|''Qui transtulit sustinet''}} ("kiu transplantis subtenas"); de [[Kansaso]] nome {{lang|la|''Ad astra per aspera''}} ("Al steloj tra aspraĵoj"); de [[Koloradio]] nome {{lang|la|''Nil sine numine''}} ("Nenio sen providenco"); de [[Miĉigano]] nome {{lang|la|''Si quaeris peninsulam amoenam, circumspice''}} ("Se vi volas plezuran duoninsulon, rigardu ĉirkaŭ vi"); de [[Misurio]] nome {{lang|la|''Salus populi suprema lex esto''}} ("La salvo de la popolo estos la suprema leĝo"); de [[Norda Karolino]] nome {{lang|la|''Esse quam videri''}} ("Esti pli ol aspekti"); de [[Virginio]] nome {{lang|la|''Sic semper tyrannis''}} ("Tiel ĉiam kontraŭ tiranoj"); kaj de [[Okcidenta Virginio]] nome {{lang|la|''Montani semper liberi''}} ("Montanoj estas ĉiam liberaj"). Multaj militistaj organizoj nuntempe havas Latinlingvajn motojn, kiel {{lang|la|''Semper paratus''}} ("ĉiam pretaj"), moto de la [[Usona Marborda Gardistaro]]; {{lang|la|''Semper fidelis''}} ("ĉiam fidelaj"), moto de la [[Usona Marinfanteria Korpuso]]; ''Semper Supra'' (“ĉiam supre”), moto de la Usona Spacforto; kaj {{lang|la|''Per ardua ad astra''}} ("Tra malfacilo/lukto al la steloj"), nome moto de la brita [[Reĝa aerarmeo]] (RAF). Kelkaj kolegioj kaj universitatoj adoptis latinlingvaj motojn, ekzemple la moto de la [[Universitato Harvard]] estas {{lang|la|''Veritas''}} ("vero"). Veritas estis la diino de la vero, filino de Saturno, kaj patrino de Virto. === Aliaj modernaj uzoj === [[Dosiero:Fünffranken (cropped).jpg|eta|Monero de kvin [[Svisa franko|svisaj frankoj]] kun la [[latina]] surskribo ''Confoederatio Helvetica.'']] [[Svisio]] adoptis la latinlingvan mallongan nomon de la lando {{lang|la|''Helvetia''}} en moneroj kaj poŝtmarkoj, ĉar tie ne estas loko por meti ĉiujn [[Lingvoj de Svisio|kvar oficialajn lingvojn]] de la lando. Pro simila tialo, ĝi adoptis internacian kodon por vehikloj kaj interreto ''CH'', kiu signifas {{lang|la|''Confœderatio Helvetica''}}, nome kompleta latinlingva nomo de la lando. Kelkaj filmoj kun agado okazanta en antikveco, kiel ''[[Sebastiane]]'' kaj ''[[The Passion of the Christ]]'', estis faritaj kun dialogo en Latino en la intenco montri realismon. Aliokaze, la Latina dialogo estas uzata pro sia asocio kun religio aŭ filozofio, en filmoj aŭ [[televido|televidaj]] serioj kiel respektive ''[[The Exorcist]]'' kaj ''[[Lost (televida serio)|Lost]]'' (epizodo "Jughead"). Subtekstoj estas kutime montrataj por la profito de tiuj kiuj ne komprenas Latinon, plej verŝajne majoritato en la nuntempa socio. Estas ankaŭ multaj [[kanto]]j kun latinlingva vortumado. Ekzemple la "libreto" por la oper-oratorio {{lang|la|''Oedipus rex''}} de [[Igor Stravinski]] estas en Latino. Eble pli popularaj estas kantoj kiel ''[[Adeste Fideles]]'', por celebro de [[Kristnasko]] en kelkaj landoj, ''[[Gaudeamus igitur]]'', en universitataj medioj, kaj la kolekto ''[[Carmina Burana (Orff)|Carmina Burana]]'', nome poeziaj manuskriptoj en mezepoka latino, kiuj estis malkovritaj en 1803 kaj uzitaj de [[Carl Orff]], por sia samnoma verko, kiu estis siavice celo de multaj koncertoj, registraĵoj kaj eĉ filmoj.<ref>[https://carleos.epv.uniovi.es/~faustino/tradukoj/subtitolitaj/carmina%20burana/carmina%20burana.html en persona retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210801172649/https://carleos.epv.uniovi.es/~faustino/tradukoj/subtitolitaj/carmina%20burana/carmina%20burana.html |date=2021-08-01 }} Kun Esperantlingvaj subtekstoj.</ref> La kontinua instruado de Latino estas ofte vidita kiel tre altvalora komponanto de la beletra edukado. Latino estas instruata en multaj altlernejoj, speciale en Eŭropo kaj Ameriko. Ĝi estas ofta en britaj ''[[Public school (Unuiĝinta Reĝlando)|public schools]]'' kaj ''grammar schools'', la italaj {{lang|it|''liceo classico''}} kaj {{lang|it|''liceo scientifico''}}, la germanaj {{lang|de|''[[Gimnazio|Humanistisches Gymnasium]]''}} kaj la nederlandaj {{lang|nl|''gymnasium''}}. Foje, kelkaj amaskomunikiloj, celantaj entuziasmulojn, elsendas en Latino. Rimarkindaj ekzemploj estas Radio Bremen en [[Germanio]], [[YLE]] radio en [[Finnlando]] (la elsendaĵo "Nuntii Latini" el 1989 ĝis ĝi estis fermita en Junio 2019),<ref name=RTE2019-06-24a>{{cite news|url=https://www.rte.ie/news/world/2019/0624/1057298-latin/|title=Finnish broadcaster ends Latin news bulletins|publisher= RTÉ News |date=24a de Junio 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190625001655/https://www.rte.ie/news/world/2019/0624/1057298-latin/|archive-date=25a de Junio 2019|url-status=live}}</ref> kaj Vatikana Radio kaj Televido, ĉiuj el kiuj elsendas novajn segmentojn kaj alian materialon en Latino.<ref>{{cite web |url=http://www.radiobremen.de/nachrichten/latein/ |title=Latein: Nuntii Latini mensis lunii 2010: Lateinischer Monats rückblick |publisher=Radio Bremen |language=la |access-date=16a de Julio 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100618130408/http://www.radiobremen.de/nachrichten/latein/ |archive-date=18a de Junio 2010 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-03-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100618130408/http://www.radiobremen.de/nachrichten/latein/ |arkivdato=2010-06-18 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100618130408/http://www.radiobremen.de/nachrichten/latein/ |date=2010-06-18 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.radiobremen.de/nachrichten/latein/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-03-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100618130408/http://www.radiobremen.de/nachrichten/latein/ |arkivdato=2010-06-18 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/6079852.stm|title=Finland makes Latin the King|last=Dymond|first=Jonny|date=[[24-a de oktobro]] [[2006]]|work=[[BBC]] Online|access-date=29a de Januaro 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110103171037/http://news.bbc.co.uk/2/hi/6079852.stm|archive-date=3a de Januaro 2011|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.yle.fi/radio1/tiede/nuntii_latini/ |title=Nuntii Latini |publisher=YLE Radio 1 |language=la |access-date=17a de Julio 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100718065851/http://www.yle.fi/radio1/tiede/nuntii_latini/ |archive-date=18a de Julio 2010 |url-status=live }}</ref> Estas multaj retejoj kaj forumoj kiuj estas funkciigitaj en Latino fare de entuziasmuloj. La [[Latinlingva Vikipedio]] fine de Marto 2021 havas pli ol 135 000 artikoloj. Fakte, studi Latinon povas plibonigi lernadon de diversaj kapabloj kaj speciale de ekkono de diversaj lingvoj, partikulare de la [[Hindeŭropa lingvaro]], sed ne necese de [[Latinida lingvaro]]. Ĝenerale, studi Latinon kreas pli riĉan edukadon kaj por sciencaj (latinlingvaj [[Scienca nomo|sciencaj nomoj]] de animaloj kaj plantoj en [[biologio]], de diversaj konceptoj en [[medicino]] ktp.) kaj por beletraj studoj.<ref>{{Cite web|title=Why Should We Study Latin {{!}} Rosetta Stone® Homeschool|url=https://www.rosettastone.com/homeschool/languages/study-latin/|access-date=2021-03-06|website=Rosetta Stone|language=en-US}}</ref> == Skribo kaj elparolo == [[Dosiero:Abecedarium latinum clasicum.svg|eta|maldekstra|upright=1.5|La [[Latina alfabeto]] en la klasika epoko konsistis el 23 literoj. La tipografio de la bildo estas de surŝtona tipo, kiel ĝi aperas en la [[Trajana Kolono]].]] Latino uzas la [[latina alfabeto|latinan alfabeton]], originale nur majuskle aŭ manskribita per romia kursiva skribado ne facile deĉifreblaj por uzanto de la tradicia alfabeto latina. Al la originalaj 21 literoj, ''ABCDEFGHIKLMNOPQRSTVX'', poste venis ''Y'' kaj ''Z'', asimilitaj pruntoj por pli facile bonvenigi [[neologismo]]jn el la pli prestiĝa [[Helena lingvo]]. Tial same venis ''K'', malgraŭ tio ke ĝi preskaŭ ekskluzive troviĝas ĉe ''kalendæ'' apud ''calendæ'' (speciatim, calendæ propriæ sunt Latinorum, neque enim Græci hac appellatione, quamvis origine Græca sit, sed alia utuntur ad denotandum primum mensis diem). Litero ''U'' uziĝis por kaj la vokala kaj konsonanta variantoj; tiel same ĉe ''I''. Dum la [[mezepoko]] konsonanta ''U'' komencis esti skribata per ''V'', kaj konsonanta ''I'' per ''J''. Adicie, [[ligaturo]]j komencis esti uzataj, precipe kiam ili reprezentas [[diftongo]]n. Aktuale, la latina [[ortografio]] plejparte sekvas la italan normon, t.e. distingi inter vokala kaj konsonanta ''U'' kaj ''V'', sed ne inter ''I'' kaj ''J'', sen ligaturoj. === Historio de la latina alfabeto === La latina alfabeto devenas de la [[greka alfabeto]] ne rekte, sed per la [[etruska alfabeto]]. Komence la latina alfabeto estis: ABCDEFZHIKLMNOPQRSTVX. Oni vidas ke estas tri literoj por la sama sono /k/: ''C'', ''K'' kaj ''Q'', tio devenas de la fakto ke la [[etruska lingvo]], kiel [[Ŝemida lingvaro|ŝemidaj lingvoj]] havis malsamajn [[fonemo]]jn por guturala surda sono, sed la latina havis nur unu fonemon /k/ kvankam kun tri [[alofono]]j, sekve oni uzis ''C'' antaŭ ''A'', ''K'' antaŭ ''E'' kaj ''I'' kaj ''Q'' antaŭ ''U'' kaj ''O'', sed ne estis speciala litero por reprezenti la fonemon /g/, kiu ne ekzistis en la etruska; alie ''S'' kaj ''Z'' reprezentis la saman fonemon /s/. Finfine, en la [[3-a jarcento a.K.]], oni reformis la alfabeton kaj ĝi restis tiel: ABCDEFGHILMNOPQRSTVX. Kiam en la mezo de [[2-a jarcento a.K.]], [[Romo]] konkeris grekajn urbojn, fakte dekomence grekparolantajn areojn en suda Italio, oni prenis grekajn literojn'' K'', ''Y'' kaj ''Z''. ''Z'' ne reprezentis plu /s/, kiel antaŭe, sed /dz/. Kaj aperis finfine la "klasika" latina alfabeto. === Elparolo === [[Dosiero:Cicerón denuncia a Catilina, por Cesare Maccari.jpg|eta|''Cicerono denuncas Katilinon'', [[fresko]] de [[Cesare Maccari]], 1882–88. Oni ne povas certiĝi pri kiel precize prononcis romianoj sian latinan lingvon.]] Kompreneble oni ne scias kiel precize prononcis la romianoj, ĉar en tiu tempo ne estis sonaparatoj. En la fino de [[19-a jarcento]], la [[katolika eklezio]] kreis oficialan elparolon bazita sur la [[itala lingvo]]. En multaj protestantaj landoj estis reago kaj oni intencis krei "sciencan prononcon" de la latina. La lingvohistoriaj kaj fonologiaj esploroj malkovris la verŝajnan sonsistemon, elparolon de Latino; tiun elparolon oni nomas '''restaŭrita elparolo'''. En [[1956]] la unua "Congrès International pour le Latin Vivant" (Internacia Kongreso por la Viva Latino) aprobis rezolucion, kiu rekomendis la nuran uzon de "restaŭrita elparolo" en Eŭropaj nereligiaj lernejoj. Tiel, multaj eŭropanoj, kiuj lernis Latinon en lernejo post tiu kongreso, pensas ke ĝi estas la nura "vera" elparolo de la latina, sed ĝi estas nur konvencia elparolo, kun ia scienca bazo, sed tre diskutinda. En modernaj tekstoj oni foje uzas super la vokaloj horizontalajn strekojn aŭ arkojn (ā ē ī ō ū ; ă ě ĭ ŏ ŭ) por helpi la lingvolernadon. Tiuj strekoj ne ekzistis en Latino; ili nun montras por la lernantoj la longecon aŭ mallongecon de la vokalo (silablongo tre gravas en la latina). Restaŭrita prononco {{Div col|cols = 5}} * ''ae'' [ae̯] * ''au'' : [au̯] * ''c'' : [k] * ''ch'' : [kʰ] * ''g'' : [g] * ''h'' : [h] * ''i'' : [i]/[j] * ''m'' : [m] * ''oe'' [oe̯] * ''ph'' : [pʰ] * ''qu'' : [kʷ] * ''r'' : [ɾ] * ''s'' : [s] * ''th'' : [tʰ] * ''u'' : [u]/[w] * ''x'' : [ks] * ''y'' : [y] * ''z'' : [dz] {{Div col end}} Ekzemple, la literoj ''v'' kaj ''u'' plej verŝajne aludis al duonvokalo /ŭ/ (kiel en ''aŭto'', ''ŭa!''). Sed en "VVA" la prononco de unua "V" estas vokala, ne eblas la prononco /ŭŭa/ sed du silaba /u'ŭa/, alie en "SILVANVS", la lasta V esta klare vokala: /nus/, sed la unua V eble estas vokala aŭ duonvokala: /sil'ŭa'nus/ aŭ /si'lu'a'nus/, klare la prononco /si'lu'a'nus'/ ne taŭgas, sed la sistemo proponita ne klarigas kiel V estas vokalo aŭ duonvokalo. [[Dosiero:Missa tridentina 002.jpg|maldekstre|eta|La ĉefa sceno de la [[Trenta meso]] dirita en latino. La katolika eklezio ege hegemoniis en la uzado kaj prononcado de Latino dum la lasta jarmilo.]] La restaŭrita prononco pretendas reprodukti la klasikan prononcon, t. e., la prononco de la tempo de [[Cicerono]], sed ĝi miksas prononcojn tre malproksimajn en la tempo. Pro la evoluo de certaj sonoj en [[vulgara latino|vulgara Latino]], oni dum jarcentoj instruis "malĝustan" prononcon de la klasika lingvo. Inter tiuj enradikiĝintaj prononcoj menciindas [e] por ''ae'' kaj [rondigita e] por ''oe''. Sed OE kaj AE evoluis al [e] antaŭ la klasika erao, kiel oni povas vidi en grafitoj de [[Pompeo]], sekve la prononco [ajdes] por [aedes] estas arkaisma, ne klasika, kvankam la "restaŭrita prononco" diras la malon. En la klasika erao, eble oni prononcis ankoraŭ la C kiel /k/, sed tute ne plu AE kaj OE kiel diftongoj. La elparolo de ''c'' laŭ la restaŭrita elparolo estas ĉiam /k/. Oni elparolis ĝin ekde la frua mezepoko antaŭ altaj vokaloj (''ae, e, i, oe, y'') kiel /c/ kaj oni elparolis nur antaŭ la malaltaj vokaloj kiel /k/; tiu elparolo radikiĝis eĉ en Hungario. En aliaj lingvoj tiu /c/ plusimpliĝis al /s/. (En Italio ekzistas tria elparola metodo, ĉar ili elparolas ĝin antaŭ altaj vokaloj kiel /ĉ/; same antaŭ altaj vokaloj sonas la ''g'' kiel /ĝ/, kaj la ''gn'' sonrilato estas elparolata kiel [nj].) Tiel oni elparolas la nomon de ''Cicero'' [CIcero:] (Hungario) aŭ [KIkero] (Okcident-Eŭropo) (en Italio kiel [ĈIĉero]). Oni povas ĉiun akcepti, sed oni devas esti konsekvenca. En [[Francio]], [[Britio]] kaj [[Nordio]], interalie, la natura prononco de ''Cicero'' estas [SIsero] - sed kompreneble tio validas nur kiam oni tiun vorton uzas dum nacilingva parolado. Ŝanĝante al Latino, oni samtempe devas ŝanĝi la prononcon. Alie, oni povas ekspliki la originon de vortoj kiel ''Kaiser'' en la [[germana lingvo]], nerekte el la parolata latina, sed el la skriba formo, sekve oni ne povas rigardi la evoluon de latinaj vortoj en nelatinaj lingvoj kiel helpaj, ĉar la latina ĉiam restis kiel skriba lingvo, eĉ en landoj kie neniu parolis ĝin. === Akcento === En multaj [[lernolibro]]j oni markas latinan akcenton per signo ´ (akuto); do "ímperat" estu [IMperat]. La [[akcento]] estas plej ofte kiel en Esperanto: je la dua silabo de la vortofino. Se tiu silabo estas mallonga, la akcento migras pli antaŭen (ekz. am'''ī'''cus, sed f'''ā'''bula, ĉar en tiu vorto ''u'' estas mallonga). – La longo aŭ mallongo de silaboj (kaj la vokaloj) ne estas antaŭdirebla, oni devas lerni ilin kun la vorto. La silaboj finiĝantaj je konsonanto estas ĉiam longaj. Oni devas memori nur la sonrilaton t.n. ''muta cum liquida'', kiam la sonanton sekvas ''p, b, t, d, g, c'', kaj pli poste ''r'' aŭ ''l'' , ekz. ''li'''br'''um'': tie la du konsonantoj (br) komencas kune la duan silabon kaj la ''li-'' silabo restas mallonga. == Gramatiko == {{ĉefartikolo|Gramatiko de Latino}} [[Dosiero:WIKITONGUES- Titus speaking Latin.webm|eta|Studento parolanta pri la angla por la parto de latina lingvo]] [[File:Easy spoken Latin for beginners with subtitles.webm|thumb|Literoj por la latina]] [[File:Pronunciation of Latin (Text).ogg|thumb|Latinlingva sonregistraĵo]] Klasika Latino estis tre [[Fleksia lingvo|'''fleksia''' lingvo]], en kiu diversaj finaĵoj indikas la gramatikan funkcion de vortoj. Ĉe la '''substantivo''' kaj '''adjektivo''' estas ses '''kazoj''', kies formoj malsamas laŭ la '''nombro''', '''genro''', kaj '''[[deklinacio]]''' (specifa fleksiaro) de la vorto. Jen la kazoj de la virgenra dua-deklinacia vorto ''amicus'' (longaj vokaloj markitaj per ĉapelo): {| class="wikitable" ! kazo !! singularo !! pluralo !! proksimuma traduko |- | [[nominativo]] || amîcus || amîcî || ''amiko(j)'' |- | [[genitivo]] || amîcî || amîcôrum || ''de amiko(j)'' |- | [[dativo]] || amîcô || amîcîs || ''al amiko(j)'' |- | [[akuzativo]] || amîcum || amîcôs || ''amiko(j)n'' |- | [[ablativo]] || amîcô || amîcîs || ''el/per amiko(j)'' (aŭ post prepozicio) |- | [[vokativo]] || ô amîce || ô amîcî || ''ho amiko(j)!'' |} Tiuj rilatoj, kiujn ne esprimas ia kazo, esprimiĝas per '''prepozicioj''' kune kun la ablativo (aŭ kelkfoje la akuzativo). La antikva prapatra lingvo de la latina kaj la aliaj '''[[hindeŭropa lingvaro|hindeŭropaj lingvoj]]''' enhavis du pliajn kazojn: la '''[[instrumentalo]]''' kaj la '''[[lokativo]]'''. En la latina, la instrumentalo enfaldiĝis en la dativon, kaj la lokativo en la ablativon aŭ foje la dativon. En la '''[[vulgara latina]]''', la restantaj kazoj iom post iom malvastiĝis al du, nominativo/akuzativo kaj genitivo/dativo, kaj poste estis anstataŭitaj per prepozicioj aŭ vortordo. Inter la nunaj [[latinidaj lingvoj]], nur la [[rumana lingvo|rumana]] ankoraŭ distingas tiujn du kazojn krom la pronomoj. La substantivo kaj ĝiaj adjektivoj akordas laŭ kazo, genro, kaj nombro: * '''bonus amicus''' ''bona amiko'' (virgenra nominativa singulara) * '''bonorum amicorum''' ''de (la) bonaj amikoj'' (virgenra genitiva plurala) * '''bonam amicam''' ''bonan amikinon'' (ingenra akuzativa singulara) La verbo fleksiiĝas laŭ la '''nombro''' (singulara, plurala) kaj '''persono''' (unua, dua, tria) de la subjekto, kaj laŭ '''tempo''' ([[prezenco]], [[imperfekto]], [[paseo|pasea]] [[perfekto]], [[pluskvamperfekto]], [[futuro]], futura perfekto), '''voĉo''' (aktivo, pasivo) kaj '''modo''' ([[indikativo]], [[subjunktivo]], [[imperativo]]). Ankaŭ estas la '''infinitivo''', la adjektivecaj '''participoj''' (prezenca, perfekta, futura) kaj gerundivoj, kaj la substantivecaj '''[[gerundio]]''' kaj '''[[supino]]'''. '''Adverboj''' kaj '''konjunkcioj''' ne fleksiiĝas. Ankaŭ ne ekzistas artikolo, same kiel en la plej multaj el la nuntempaj [[Slava lingvaro|slavaj lingvoj]]. La artikoloj de la [[latinidaj lingvoj]] evoluis el la montraj pronomoj de la klasika latina (''ille'', ''illa'', ''illud'' aŭ ''ipsus'', ''ipsa'', ''ipsum''). === Vortordo en Latino === {{Ĉefartikolo|Vortordo en Latino}} La ĝenerala vortordo de klasika latino estas '''[[SOV]]''' - subjekto unue, objekto sekve, kaj fine la verbo. Tamen, pro la vasta fleksiado, la vortordo estis tre variebla kaj libera. Subjekto, Objekto, ĉefVerbo povas aperi ajnvice; adjektivoj povas aperi antaŭ- aŭ postmetite; hiperbato estas afero sufiĉe ordinara. Estas konsiderinda variado en la latina vortordo ĉe diversaj aŭtoroj, en diversaj stiloj kaj tra diversaj epokoj. En historiaj verkoj de [[Julio Cezaro]] la ĉefverbo pli ofte aperas frazofine, ol en la filozofiaj verkoj de [[Cicerono]]; la vortordo en poeziaĵoj estas pli varia ol en la prozaĵoj. La adeptoj de la sintaks-orda tipologio klasas Latinon kiel SOV-lingvon, kun la ordoj "prepozicio-substantivo", "substantivo-genitivo" (sed ankaŭ "genitivo-substantivo") kaj "adjektivo-substantivo" (sed ankaŭ "substantivo-adjektivo"). Kvankam la vortordo en Latino estas libera, ĝi ne estas arbitra. Variado en la ordo indikas diversajn nuancojn de senco kaj emfazo. == Specimeno == ''Pater Noster'' ([[Patro Nia]]) <poem> Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in caelo et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. </poem> == Literaturo == La ora epoko de [[latina literaturo]] estis en la 1-a jarcento a.K. (la fina jarcento de la Romia Respubliko) sub la plumo de [[Cicerono]], [[Cezaro]], [[Lukrecio]], [[Katulo]] kaj aliaj. La sekva jarcento (la unua de la Imperio) estis la epoko arĝenta. Ĝi floris sub la plumo de [[Vergilio]], [[Horacio]], [[Ovidio]], [[Lukano (romia poeto)|Lukano]] kaj aliaj. [[Makaronia poezio]] nomiĝas la poemaj produktoj miksitaj el latina kaj vulgaraj lingvoj (ekz. la itala, franca, germana). Karaktero grava de la tuto estis, ke ankaŭ la nelatinaj vortoj submetitas al la latina gramatiko. == En la aktualo == {{Vidu ankaŭ|Moderna Latino}} La instruado kaj uzado de la latina lingvo, neniam kiel unua aŭ gepatra lingvo, pluis en la okcidenta kultursistemo (instruado, universitato, religio ktp.) ĝis la aktualo, ne nur en Eŭropo, sed ankaŭ en Usono kaj aliaj mondopartoj. Ĝi ĝuis la prestiĝon de la antikva kulturo kaj partikulare de tiu de la [[Romia Imperio]], kiel lulilo de la eŭropa civilizacio. Krom la rezisto en la moderna eduksistemo (el mezlernejo al la universitato ĉefe por filologiaj karieroj), la latino estas ankoraŭ disvastigata kiel alternativa lingvo, ekzemple por parolrondoj, gazetoj, [[latinlingva Vikipedio|propra Vikipedio]] ktp. La [[Papa Akademio de Latina Lingvo]] listigas celojn, metodojn kaj detalajn normojn pri agado de la [[institucio]]; ĝi interalie atentigas neprecon utiligi nuntempajn rimedojn de [[amaskomunikilo]]j por propagi la latinan lingvon; sub kontrolo de la Akademio estas kreata ''Parvum verborum novatorum léxicum'' ("Eta [[leksikono]] de novaj [[vorto]]j"); en ĝi estas konfirmataj [[neologismo]]j, kiujn oni povas uzi en oficiala lingvo de [[Vatikano]] kaj [[Katolika eklezio]]. Tiu Akademio eldonas trarigardon de siaj laboraĵoj en periodaĵo "Latinitas". Grava leksikografo kaj tradukisto papa estis dum multaj jaroj la tirolano [[Karl Egger]]. Sur tiu bazo la latino estis proponita ankaŭ kiel bazo por kelkaj [[planlingvo]]j, kiel ''[[Latino sine flexione]]'', [[Interlingvao]] kaj aliaj, ĉu rekte aŭ kiel akso de la [[latinidaj lingvoj]]. == Bildogalerio == <gallery> Dosiero:Forum inscription.jpg|Plej malnova latina teksto, el Universitato [[Graz]] Dosiero:Lapis-niger.jpg|Plej maljuna latina inskribo Dosiero:Duenos inscription.jpg|''Duenos'' inskribo </gallery> == Notoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == * Baldi, Philip (2002). The foundations of Latin. Berlin: Mouton de Gruyter. * Bennett, Charles E. (1908). Latin Grammar. Chicago: Allyn and Bacon. ISBN 978-1-176-19706-0. * Clark, Victor Selden (1900). Studies in the Latin of the Middle Ages and the Renaissance. Lancaster: The New Era Printing Company. * Diringer, David (1996) [1947]. The Alphabet – A Key to the History of Mankind. New Delhi: Munshiram Manoharlal Publishers Private Ltd. ISBN 978-81-215-0748-6. * Herman, József; Wright, Roger (tradukisto) (2000). Vulgar Latin. University Park, PA: Pennsylvania State University Press. ISBN 978-0-271-02000-6. * Sihler, Andrew L (2008). New comparative grammar of Greek and Latin. New York: Oxford University Press. == Vidu ankaŭ == {{Portalo Lingvo}} * [[Esperantigo de vortoj el latina fonto]] * ''Nove Latina'' aŭ [[Moderna Latino]] * [[Listo de latinaj eldiroj]] * [[Latinida lingvo]] * [[Lingvistiko]] * [[Listo de lingvoj]] * [[Lingva familio]] * [[Latinaj eldiroj]] * [[Latinitas (periodaĵo)]] * [[Oxford Latin Dictionary]] * [[Erfordia Latina|Radielsendoj latinlingvaj el Erfurto]] * [[Akihiko Watanabe]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj |b=Kategorio:Libro:Kurso de klasika Latino |commonscat=Latin language |wiktionary =Kategorio:Latina |n=Kategorio:Latina lingvo |s=Kategorio:Latina lingvo |q=Latino |ReVo=latin|ReVo titolo=Latin-}} * [http://ephemeris.alcuinus.net Ephemeris] - Gazeto en Latino. * [http://www.latincrosswords.com Hebdomada Aenigmatum] - ''Hebdomada Aenigmatum'', gazeto de krucvortenigmoj Latine. * [http://www.latinitatis.com/latinitas/menu_de.htm Bonega superrigardo pri la uzo de la latina kiel viva lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120208181512/http://www.latinitatis.com/latinitas/menu_de.htm |date=2012-02-08 }} * [http://www.yleradio1.fi/tiede/nuntii Nuntii Latini] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20031001185127/http://www.yleradio1.fi/tiede/nuntii/ |date=2003-10-01 }} - radiodissendo en Latino. * [http://la.wikipedia.com/ Latina Vikipedio] * [http://www.vatican.va/latin/latin_index.html Latina retpaĝaro el Vatikanurbo kun amaso da tekstoj novaj kaj malnovaj.] * [http://www.radiovaticana.org/ted/articolo.asp?c=532131 Novaĵoj vatikanurbaj en la latina, legeblaj kaj elŝuteblaj per MP3.] * [https://curlie.org/la/ "Curlie"] - ligiloj al la latinaj retpaĝoj kolektitaj de [[DMoz]]. * [http://www.voxlatina.uni-saarland.de Konata latinlingva gazeto ''Vox Latina'' el Germanio.] * [http://www.learnlangs.com/latin.htm Lernu la latinan] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070501161605/http://www.learnlangs.com/latin.htm |date=2007-05-01 }} {{en}} <!-- * ''[http://lingua-latina-forum.farvardyn.com/ Lingua Latina Per Se Illustrata]'' Forumprojekto lanĉita 02/01/2011 kun 3 partoprenantoj kaj 0 kontribuo ---> * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Latin|revizio=1013996382}} {{Havenda artikolo|Latina lingvo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Latina lingvo| ]] [[Kategorio:Mortintaj lingvoj de Italio]] [[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]] [[Kategorio:Lingvoj de Italio]] [[Kategorio:Lingvoj de Vatikano]] [[Kategorio:Romia Imperio]] f4gy8h81201s42b6cnx4wxfs59ah318 0 2740 9423859 9389683 2026-07-09T08:00:37Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423859 wikitext text/x-wiki {{informkesto lando | nomoenlokalingvo = Monaka Princlando<small><br />Principauté de Monaco<br />Principato di Monaco<br />Principatu de Múnegu | flago = [[Dosiero:Flago-de-Monako.svg|border|120px|la flago de Monako]] | priskribo de flago = [[Flago de Monako]] | blazono = [[Dosiero:Coat of Arms of Monaco.svg|100px|la ŝtata blazono]] | priskribo de blazono= [[Blazono de Monako]] | nacia himno = [[Hymne Monégasque]] | nacia devizo = Deo Juvante ([[Latina]]) <br /> (per la helpo de dio) | lokigo-bildo = [[Dosiero:LocationMonaco.png|Lokigo]] | lingvoj = [[franca lingvo|franca]], [[monaka]] (la [[ligura]]) | ĉefurbo = [[Monako (urbo)|Monako]] | religio = [[katolikismo]] | km2 = 1.9 | akvo = 0 | loĝantaro = 35656 | loĝdenso = 16329 | valuto = [[Eŭro]] | valuta kodo = EUR | horzono = [[UTC+1]] <br />[[UTC+2]] (marto ĝis oktobro) | ttt = mc | landkodo = MC | tel = 32 | politika sistemo = [[Konstitucio|Parlamenta konstitucia monarkio]] | ŝtatestro = [[Alberto la 2-a (Monako)|Alberto la 2-a]], [[Princo de Monako]] | ĉefministro = Isabelle Berro-Amadeï | nacia tago = [[8-a de novembro]] | sendependeco = [[8-a de januaro]] [[1297]] }}'''Monaka Princlando''' aŭ simple '''Monako''' (en la [[franca lingvo|franca]]: Principauté de Monaco; en [[monaka lingvo]] (la [[ligura]]): Principatu de Múnegu; [[okcitana lingvo|okcitane]]: Principat de Mónegue; [[itala lingvo|itale]]: Principato di Monaco), estas lando en Okcidenta [[Eŭropo]], ĉe la bordo de [[Mediteraneo]]. Ĝi estas la dua plej malgranda [[lando]] en la mondo, post [[Vatikanurbo|Vatikano]] kaj estas la lando plej dense loĝata. Monako famas pro [[kasino]]j, [[aŭtosporto]] kaj sia princa familio. * Koordinatoj: {{koordinatoj|43_43_N_7_25_E|43°43'N; 7°25'E}} == Historio == Monako, regata de diversaj popoloj dum la [[Mezepoko]] ([[fenicio]]j, [[grekoj]], [[romianoj]], [[frankoj]], ktp.), estis regata de la [[Ĝenovo|ĝenovanoj]] ĝis [[1297]], kiam la familio de la [[dinastio]] ''Grimaldi'' (origine devena el la loĝloko [[Grimaldi]] en suda Italio, sed jam en la 13-a jarcento en Ĝenovo) regadas la landon ĝis la nuntempo. En tiu ĉi ŝtato establiĝis ŝipbazo por la marvojaĝoj al la [[Sankta Lando]] aŭ [[Meza Oriento]]. Protektita de [[Hispanio]] kaj poste de [[Francio]], ĝi estis invadita dum la [[franca revolucio]] 15 fojoj. Dum la [[Dua mondmilito]] ĝi estis gvidata de la Registaro de [[Vichy]] kaj poste de [[Hitlero]] mem. La nazioj okupis ĝin en 1944, kaj ĝi estis liberigita en 1945. Post la morto de la princo [[Rainier la 3-a (Monako)|''Rainier'' la 3-a]] la 6-an de aprilo [[2005]] lia filo [[Alberto la 2-a de Monako|Alberto]] fariĝis la nova princo kaj reganto de la ŝtato per la nomo "Alberto la 2-a". Dum la regado de ''Rainier'' la 3-a estis faritaj profundaj reformoj en la monaka strukturo. La nacia festo estas celebrata la 19-an de novembro. Regata de diversaj [[popolo]]j en la antikveco, Monako estis kolonio de la fenicioj, kiu havis templon al la dio Melkart. Poste, la grekoj ĝin regis sub la nomo "Monoikos" kaj la romianoj "Portus Herculis Monæci". En la unua jarcento, Monako estis tute kristanigita kaj poste pasis diversaj barbaraj popoloj kiel frankoj kaj lombardoj. Poste pasis la [[Sankta Ĝermana Romia Imperio]] kaj finfine la [[Ĝenova Respubliko]] ĝis [[1297]], kiam la [[familio]] Grimaldi ekregis la landon ĝis la nuntempo. Ĝis la sendependiĝo mem, ĝi estis dezirata kiel militbazo de la francoj. Estis okazigitaj diversaj traktatoj por ĝia protektado kaj memstareco kun [[Hispanio]] (en [[1512]]), [[Francio]] ([[1409]], [[1641]] kaj [[1861]]) kaj la itala [[regno]] Serdenjo (Viena Kongreso [[1815]]). Okupita de la hispanoj en [[1605]], ĝi ricevis la terposedaĵojn [[Roquebrune-Cap-Martin|Roccabruna ("Roquebrune")]] kaj [[Mentone]] (kiujn ĝi perdis dum la Revolucio de [[1848]]). Dum la [[Franca Revolucio]] la [[lando]] estis okupata en [[1793]] ĝis [[1815]]. En [[1865]], estis subskribita traktato kun Francio laŭ doganaj kaj impostaj aferoj. Dum la regado de la princo Alberto la 1-a, estis aboligita la absolutismo en [[1869]]. Dum tiu [[jarcento]], Monako travivis okazintaĵojn kiuj minacis la nacian sendependecon. Dufoje estis reformita la konstitucio de 1911 (en 1917 kaj en 1930). Ludoviko la 2-a devis agnoski lian filinon, Carlota por sekurigi la dinastian kontinuecon de la estonta Rainier la 3-a, kiu entroniĝis en [[1949]] kaj dek jarojn poste devis nuligi la konstitucion pro malakordo kun la Nacia Konsilio. En [[1962]], estis establita nova [[konstitucio]], kiu respektigas la fundamentajn rajtojn de la monakanoj: Sekvajare estis subskribita traktato kun Francio, en kiu oni regulis la ekonomiajn rilatojn kaj estis kreitaj novaj akordoj pri najbareco kaj [[valuto]], kiuj estis renovigitaj en [[2002]] pro la cirkulado de la eŭroj en Monako kvankam ĝi ne apartenas al la [[Eŭropa Unio]]. En 1982, pro tragika akcidento forpasis la edzino de Rainier la 3-a, la princino Grace, kiu realigis valorajn donacojn por la kultura disvolviĝo en la lando. La 6-an de aprilo 2005 forpasis la princo Rainier. Oni tiam konsideris ke la fraŭleco de lia filo kaj posteulo Alberto la 2-a tiam minacis la dinastian kontinuecon de la nacia sendependeco. == Politiko == [[Dosiero:Monacoc1890.jpg|eta|En 1890,la princa palaco klare montras miksaĵon de klasikaj fasadoj kaj mezepokaj fortikaĵoj.]] Monako estas regata de [[konstitucia monarkio]] ekde [[1911]], kun la [[Princo de Monako|Princo]] kiel [[ŝtatestro]]. La [[Plenuma povo|pova branĉo]] konsistas el [[Ŝtatministro (Monako)|Ŝtat-Ministro]], kiu prezidas la 6-membran Konsilion . La Ŝtat-Ministro estas franca civitano elektita de la princo, kiu estas elektata inter proponitaj kandidatoj de la franca registaro, kiu okupiĝas pri la defendo kaj sekureco en la princlando. Sub la [[Konstitucio]] de [[1962]], la princo kundividas la povon kun la Unuĉambra Parlamento, la Nacia Konsilio. La 24 membroj de la leĝdona organismo estas elektataj per rekta balotado kaj demokratie, por kvinjara periodo. Ili plenumas la funkcion krei la leĝojn kaj reguli la reĝajn dekretojn. La ĉefaj lokaj aferoj estas traktataj de la Komunuma Konsilio, kiu konsistas el 15 membroj elektitaj kaj preziditaj de la [[urbestro]]. == Monarkio == La dinastio Grimaldi estas nobela familio origine el [[Italio]], kaj estis fondita de Francisko Grimaldi, kiu prenis en [[1099]] la regionon kune kun soldatoj vestitaj kiel franciskanoj. En la princlando regas liaj posteuloj ĝis la nuntempo, escepte de kelkaj mallongaj deflankiĝoj. La lasta okazis dum la geedziĝo de la princino Carlota de Monako, patrino de Rainiero la 3-a, kun Pierre de Polignac. == Administrata kaj politika organizado == [[Dosiero:Monaco-carte.jpg|eta|270px|Mapo de la Princlando Monako]] La distingiĝo de la ŝtato kaj la urbo Monako estas tute teoria. Fakte, la ŝtato konsistas nur el unu sola [[municipo]] (''commune''). Laŭ la [[konstitucio]] de [[1911]], la princlando estis subdividita en tri municipoj sed estis disigitaj en [[1914]] kaj konvertitaj en distriktoj. Nuntempe ĝi havas 11 distriktojn. == Ekonomio == Unu el la ĉefaj ekonomiaj fontoj estas [[turismo]], kiu ĉiujare allogas homojn pro la agrabla vetero kaj la du gravaj [[kasino]]j. Ĝia pokapa MEP superas 30.000 usonajn dolarojn mezume, t.e. ke ne ekzistas malriĉeco entute, kaj la persono kun malpli posedaĵo superas 120 milionojn da dolaroj. La Princlando diversigis sukcese la servojn kaj malgrandajn nepoluigajn industriojn . Monako ne estas ano de la [[Eŭropa Unio]], sed ĝi estas ligita al ĝi per la dogana unuiĝo kun Francio, kun kiu kundividas la saman valuton: la [[eŭro]] kaj ricevis la rajton produkti monerojn kun monakaj dizajnoj en sia nacia vizaĝo (vidu la paĝon [[monakaj eŭro-moneroj]]). Monako ellaboras farmaciajn produktojn, parfumojn, beligajn produktojn ktp. Ĉiujare okazas en Monako [[Grand-Premio de Monako]] je [[Rondo de Montekarlo]]. == Loĝantaro == [[Dosiero:Palais de Monaco.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>la palaco de [[Monakurbo]]]] La Princlando Monako havas 35.856 loĝantojn, el kiuj 16% estas monakanoj, romkatolikoj, kiu estas la ŝtata religio. La respo estas enmigrantoj ĉefe francoj kaj italoj. La lando havas tri distriktojn: [[Monakurbo]] kiu estas la politika, turisma kaj entreprenista centro, [[La Condamine]], situanta en la okcidento de la ŝtato estas la ekonomia kaj industria distrikto de Monako kaj [[Montekarlo]], kie troviĝas la fama kasino. == Religio == [[Dosiero:Monaco BW 2011-06-07 16-07-20.jpg|eta|210px|[[Katedralo de Monako]]]] La [[oficiala religio]] estas la [[Katolika Eklezio|romkatolika]]. == Kulturo kaj arto == En Monako ĉefas la francstila arkitekturo. Inter ĝiaj plej elstaraj konstruaĵoj troviĝas la [[Katedralo de Monako|Katedralo]] konstruita en la jaro 1875, el blankaj ŝtonoj de [[La Turbie]] sur la loko de antikva preĝejo de la 12-a jarcento dediĉata al [[Sankta Nikolao]]. La konstruaĵo estas el bizanca [[Romaniko|romanika]] stilo, kaj en ĝia interno gastas valoraĵojn. Alia el la emblemaj konstruaĵoj, krom la Princa Palaco, estas la konstruaĵo kiu gastas la [[Oceanografia Muzeo de Monako|Oceanografian Muzeon]] kaj la Akvarion. Ĝia impresiga fasao, vide al la maro, estas konsiderata kiel majstra verko de la monumenta arkitekturo. ==Gefiloj== *[[Alphonse de Beauchamp]], historiografo == Vidindaĵoj == * [[Japana ĝardeno (Monako)|Japana Ĝardeno]] * [[Katedralo de Nia Sinjorino Senmakula]] * [[Muzeo Oceanografia de Monako]] ==Servoj== * [[Internacia Universitato de Monako]] == Sekureco == Monako ne havas armeon, sed malgrandan nombron da marbordaj gardistoj. Kiuj okupiĝas pri la sekureco en la lando estas ĉirkaŭ 500 policistoj (Monako estas la eŭropa ŝtato kun plej da policistoj po persono, 517 por 32.000 loĝantoj). Ankaŭ ekzistas la reĝa gardo, nomata [[Compagnie des Carabiniers du Prince]], kiuj estas ĉirkaŭ 80 personoj. La ŝtata defendo estas respondeco de Francio. == Esperanto-movado en Monako == {{ĉefartikolo|Monako:Esperanto-movado}} == Bildaro == {{Bildgalerio|vicigo=centre |Dosiero:Monako.png|Mapo de Monako |Dosiero:Monaco city and harbour.jpeg|Monako |Dosiero:View on Monacoville.JPG|Vido al Monako }} [[Dosiero:Monaco_aerial_view.jpg|eta|center|775px|{{center|Aera vidaĵo de Monako}}]] == Vidu ankaŭ == * [[Rainier la 3-a (Monako)]] * [[Princo de Monako]] * [[Monaco-Monte-Carlo (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj|n=Kategorio:Monako/|ReVo=monak1}} * {{oficiala retejo|https://www.gouv.mc}} ({{fr}}) * {{oficiala retejo|https://www.mairie.mc}} de la princlanda administrado ({{fr}}) * [http://www.traditions-monaco.com/feteprince.php?menu=2/ Komitato pri Monakaj Tradicioj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130114040632/http://www.traditions-monaco.com/feteprince.php?menu=2%2F |date=2013-01-14 }} (''en la franca'') * [http://www.visitmonaco.com/index.cfm/ Oficiala Hejmpaĝo pri Turismo en Monako] (''en la franca kaj angla'') * [http://www.monte-carlo.mc/index-monaco_montecarlo-es.html Montecarlo] * [http://www.earthinpictures.com/es/mundo/mónaco/mónaco Bildoj pri Monako] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081219092124/http://www.earthinpictures.com/es/mundo/m%C3%B3naco/m%C3%B3naco |date=2008-12-19 }} * [http://www.everything2.com/index.pl?node_id=1427886 genealogia arbo de la familio Grimaldi] ({{en}}) {{Ŝtatoj en Eŭropo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Monako| ]] [[Kategorio:Urboŝtatoj]] [[Kategorio:Princlandoj]] [[Kategorio:Eŭropaj landoj]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1290-1299]] [[Kategorio:Aperis en 1297]] 9cm8mj62ttrhalx3fgviuxkov6lmdkk 0 2831 9423789 9299265 2026-07-09T04:51:37Z Tirolischleioans 254019 9423789 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |dosiero = MartinLuther-workshopCranachElder.jpg |priskribo = germana religia reformisto |dato de naskiĝo = |loko de naskiĝo = [[Eisleben]], [[Elekto-Saksio|Saksio]], {{Sankta Romia Imperio}} |dato de morto = |loko de morto = [[Eisleben]], [[Elekto-Saksio|Saksio]], {{Sankta Romia Imperio}} }} '''Marteno LUTERO''' (naskiĝinta ''Martin Luther'' la {{daton|10|novembro|1483}} en [[Eisleben]], mortinta la {{daton|18|februaro|1546}} samloke) aŭgustenana [[monaĥo]] kaj germana [[profesoro]], estas la fondinto de [[protestantismo]], unu el la tri ĉefaj branĉoj de [[kristanismo]]. Pro tio, li estas unu el la plej influaj homoj de la mondo. La [[31-a de oktobro|31-an de oktobro]] [[1517]] li laŭdire najlis siajn ''95 tezojn'' al la pordego de la [[Kastela preĝejo (Wittenberg)]], lia protesto kontraŭ la [[korupteco]] en la katolika eklezio. Ĉi tiu duonlegenda ago estis la origino de protestantismo. Kaj ankaŭ la origino de [[luteranismo]], la unua protestanta konfesio, kiu ankoraŭ estas la precipa konfesio en [[Germanio]] kaj [[Skandinavio]]. Ekster ĉi tiu regiono, la precipa protestantismo estas tiu de [[Zvinglo]] kaj [[Kalvino]], kiu estis disvolvigita en [[Svislando]] dum 1520-60, kaj nun floras precipe inter anglalingvanoj. Kvankam Lutero protestis kontraŭ la korupteco de la Eklezio, lia doktrino estis hereza laŭ [[katolikismo]]: li protestis ne nur kontraŭ la korupta uzo de aŭtoritato en la Eklezio, sed kontraŭ la ideo de aŭtoritato mem: la aŭtoritato de la Eklezio ne nur estis misuzita, sed estis senlegitima en si mem. La ĉefaj doktrinoj de Lutero, kiuj fariĝis la koro de [[protestantismo]] kiel herezo: * ''[[sola fide]]'' * ''[[sola scriptura]]'' * la [[pastrareco de la kredantaro]] == Vivo == [[Dosiero:Wittenberg Universität 18xx.jpg|eta|maldekstra|Universitato de Wittenberg]] [[Dosiero:Martin Luther 2.jpg|eta|250px|Foto de portreto]] En julio [[1505]], Lutero preskaŭ estis frapita de fulmo kaj diris, "Sankta Ana, helpu min. Mi fariĝos monaĥo." Tiel li fariĝis aŭgustenana [[monaĥo]]. En [[1507]], Lutero fariĝis [[sacerdoto]] (ordino fare de [[Johannes Bonemilch]]). En [[1508]] li estis sendita al la universitato de Wittenberg por studi pri [[Aristotelo]]. En [[1510]] la aŭgustenanoj sendis lin al [[Romo]] pro iu afero. Romo ŝancelis Luteron: tie li vidis la diboĉadon de la korteganoj de la Eklezio. En [[1512]] li fariĝis doktoro kaj studis kaj instruis pri la [[Biblio]], precipe pri la epistoloj de Paŭlo. En la monaĥejo kaj la universitato, Lutero praktikis severan sinregadon, pentofaradon kaj ofte [[konfeso|konfesis]] siajn pekojn. Sed tio donis al li nek pacon de koro nek certecon de menso pri sia eterna savo. Sub la influo de sia amiko [[Johann von Staupitz]], Lutero profunde studis la Biblion, ne nur profesie, sed por sia eterna savo. En la Biblio li fine trovis la solvon: :''Ĉar la justeco de Dio malkaŝiĝas en ĝi de fido al fido, kiel estas skribite: La virtulo vivos per sia fideleco. (Romanoj 1:17)'' La savo de Kristo, Lutero finfine komprenis, ne venis de iu ajn faro de pento aŭ bono, sed sole per fido en Kristo mem, fido kiu estas donita per la [[graco]] (la senmerita favoro) de Dio. Tio fariĝis la doktrino ''[[sola fide]]'', la koro de lia reformo. Pro lia nova kompreno pri la fido, li estis instigita protesti la praktikon de [[indulgenco|indulgenc-biletoj]], per kiu la Eklezio korupte vendis pardonojn por la punoj de [[purgatorio]]. En [[1517]], Lutero najlis sian ''Disputatio pro declaratione virtutis indulgentiarum'', alinomatan la ''[[95 tezoj]]'', al la pordego de preĝejo de [[Wittenberg]], por protesti kontraŭ pardon-biletoj. Dum [[1517]]-[[1521|21]], Lutero ne ribelis kontraŭ la Eklezio, sed penis reformi ĝin. En [[1520]] Lutero skribis tri leterojn kontraŭ la Eklezio: * ''Pri kristana libereco'' - letero al la [[papo]]. Kristano estas savita sole per fido, ne per faroj ([[sola fide]]). * ''La babilona kapto de la eklezio'' – letero kontraŭ la sep [[sakramento]]j de [[katolikismo]]. Lutero akceptis nur tri: [[komunio]]n, [[konfeso]]n kaj [[bapto]]n. * ''Publika letero al la kristana nobelaro de la germana nacio pri la reformo'' - La pastrareco de la kredantaro. Ĉiuj [[kristanoj]] estas egalaj, la Biblio estas la sola aŭtoritato pri la fido, ne la papo (''[[sola scriptura]]''). * ''La diboĉado de la korteganoj de la Eklezio.'' En tiuj li klarigas sian reformon kaj doktrinon. Al la Eklezio, lia doktrino ne estis iu pura kaj reformita—reveno al veroj forgesitaj—sed iu nova kaj hereza. Je la [[3-a de januaro]] [[1521]], papo [[Leono la 10-a]] deklaris Luteron herezulo kaj [[ekskomuniko|ekskomunikis]] lin. Poste, en la sama jaro, Lutero estis venigita al [[Worms]], kie li aperis antaŭ la germana imperiestro [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karlo la 5-a]], ties princoj kaj reprezentanto de la papo. La imperiestro kaj la papo volis, ke Lutero rezignu sian herezon, sed anstataŭe Lutero defendis sian novan doktrinon: :''Krom se mi estas konvinkita de la atesto de la Skriboj aŭ de klara rezono, (ĉar mi ne fidas en la papo nek la koncilioj per si mem, ĉar ili klare kaj ofte eraris kaj memkontraŭdiris), mi estas ligita al la Skriboj, kiujn mi citis, kaj mia konscienco estas kaptito de la Vorto de Dio. Mi ne povas rezigni ion ajn kaj ne tiel faros, ĉar agi kontraŭ mia konscienco estas nek sendanĝera nek prava. Mi ne povas fari alie.'' La imperiestro kondamnis lin kaj la amikoj de Lutero kaŝis lin en la [[Wartburg (burgo)|kastelo de Wartburg]]. La doktrinoj de Lutero estis disvastigitaj tra Germanio. Ilin subtenis la et-nobelaro kaj kamparanoj, kiuj ribelis en [[1522]], trenante Germanion en militon. La lukto daŭris ĝis [[1536]], kvankam milito revenis en la 1540-jaroj. Finfine, en la [[paco de Aŭgsburgo]] de [[1555]], post la morto de Lutero, post jaroj de milito, kie nek katolikaj nek protestantaj armeoj povis venki decidige, Germanio adoptis la principon de ‘‘[[cuius regio, eius religio]]’‘ ("kies regiono, ties religio"), laŭ kiu la loka reganto decidas pri la religio de sia regataro. Germanio en tiu tempo estis regata de multaj lokaj princoj, kiuj estis praktike sendependaj de la imperiestro. Ankoraŭ hodiaŭ Germanio estas parte katolika, parte protestanta (kaj nun, parte [[nekredanto|nekredanta]]). En [[1522]], en la kastelo de [[Wartburg]], Lutero tradukis la [[Nova testamento|Novan Testamenton]] el la [[greka lingvo|greka]] en la [[germana lingvo|germanan lingvon]]. Poste li tradukis [[Biblio de Lutero|la tutan Biblion]] (eldonita en [[1534]]). Lia traduko, kaj liaj aliaj skriboj, helpis formi la germanan kiel nacian, normigitan, skriban lingvon. La [[germana]] de lia Biblio fariĝis la normo. En [[1543]], Lutero skribis 65,000-vortan verkon, kiu kontraŭis [[Judismo]]n. La titolo estis ''Pri la Judoj kaj iliaj Mensogoj'' (germane: ''Von den Jüden und iren Lügen''). Je la [[13-a de junio]] [[1525]], Lutero edziĝis al eksmonaĥino, [[Katarina von Bora]]. Li havis ses gefilojn: Johano, Elizabeta, Magdalena, Martino, Paŭlo kaj Margareta. Lia familio loĝis en eks-monaĥejo. == Doktrino == [[Dosiero:Lutero en Goslar.jpg|eta|dekstre|Lutero en vitralo de [[Goslar]].]] La fundamenta malsamo inter la doktrino de Lutero kaj la doktrino de katolikismo: * ''[[sola fide]]'' * ''[[sola scriptura]]'' * la [[pastrareco de la kredantaro]] Ĉi tiuj diferencoj fariĝis komuna al la plimulto de protestantismo. '''[[Meso]]:''' Lutero diris meson en la germana, ne en la latina (la tiama kutimo), kaj oferis komunion en ambaŭ formoj—pano kaj vino (la roma katolika eklezio nur oferis la panon dum [[1365]]-[[1965]]). Laŭ Lutero la meso ne estas pri la oferdono de Kristo por niaj pekoj, komunio ne estas la centro de la Diservo, sed la prediko, ĉar ĝi instigas fidon. '''Sakramentoj:''' Lutero retenis du el la sep katolikaj sakramentoj: [[bapto]] kaj [[komunio]] . Lutero kredas ke infanetoj povas baptiĝi. '''Kristo kaj vino kaj pano:''' Lutero kredis ke Kristo estas ‘‘fizike’‘ en la pano kaj vino de komunio, ne per [[transsubstancigo]] (la katolika doktrino), sed per [[kunsubstancigo]], kie Kristo estas kun, en kaj sub la pano, sed la [[substanco]] de la pano restas. Laŭ Kalvino, aliflanke, la pano kaj vino ne ŝanĝiĝas, sed la kredanto mem kiu manĝas ilin kun fido. Laŭ Zvinglo la rito estas tute simbola. Ĉi tiu malsamo de doktrino fariĝos punkto de granda disputo kaj fendos protestantismon. '''[[Monaĥismo]]:''' Ĉar merito estas senutila, luteranismo abolis la monaĥejojn. Lutero mem rompis sian monaĥan voton kaj poste edziĝis. La germanaj princoj, kiuj poste protestantiĝis, rabis la havon de la monaĥejoj. '''[[Antaŭdestinismo]]:''' Lutero diris ke homo ne posedas [[libervolo]]n, ke Dio antaŭdecidis, kiuj estos savitaj. Tio estas la doktrino de antaŭdestinismo. Lutero kredis en [[Antaŭdestinismo|''unuopa'' antaŭdestinismo]] kaj ne en la pli severa [[duobla antaŭdestinismo|''duobla'' antaŭdestinismo]] de [[Kalvino]]. Laŭ Kalvino, Dio antaŭdecidis ne nur la savotaron, sed ankaŭ la damnotaron. [[Erasmo]] defendis la katolikan doktrinon de libervolo kontraŭ Lutero. '''[[Biblia kanono]]:''' Lutero en sia traduko de la [[Biblio]], metis la librojn de la [[apokrifo]] kiel aldonaĵojn post la korpo de la Malnova Testamento kaj la librojn ''Jakobo'', ''Judas'', ''Hebreoj'' kaj ''Apokalipso'' kiel aldonaĵojn post la korpo de la Nova testamento. Lutero vidis tiujn librojn kiel edifajn sed ne kiel la Vorton de Dio. La libroj de ''Makabeoj'' de la apokrifo subtenas la katolikan doktrinon de purgatorio, kaj ''Jakobo'' la katolikan doktrinon pri merito, doktrinoj kontraŭ kiuj Lutero staris (kaj doktrinoj kiuj estas la bazo de pardon-biletoj). '''[[Sanktuloj]]:''' Lutero ne forigis la kulton de [[Sankta Maria]]. Li kredis ke ŝi estis virgulino ĝis morto. === Lutero kaj la judoj === La rifuzo de [[judismo]] la fare de Luther ekestis nur iom post iom. En sia traktaĵo ''Ke Jesuo estas denaska judo'' (1523) li akcentas, ke Jesuo devenis el la Dia popolo, li malpermesis perforton kontraŭ judoj kaj rigardis ilian socian izolon kiel baro, „plibonigi“ ilin, tio signifas, konverti ilin al la „vera kredo“. Li supozis, ke post okazinta reformado de la eklezio judojn li povas pli bone konverti al kristanismo. Post kiam li estis en tio senrevigita kaj estis travivinta misiosukcesojn de judoj al protestantoj, li ŝanĝiĝis al judomalamiko. En siaj malfruaj traktaĵoj ''Brief wider die Sabbather an einen guten Freund'' [Letero kontraŭ la sabatanoj al bona amiko] (1538), ''Von den Jüden und jren Lügen'' [Pri la judoj kaj iliaj mensogoj] (1543) kaj ''Pri Ŝemhamforaŝo kaj pri la gento de Kristo'' (1544) li deklaris la judojn al plej malica amiko de la kristanismo kaj referencis pri tio ankaŭ – ĉu prave aŭ ne, estas disputata – kontraŭjudajn eldirojn de la [[Nova Testamento]]. En 1543 li skribis:<ref>vidu ankaŭ Thorsten Ehrke: [http://www.kulturrat.de/dokumente/puk/puk2009/puk02-09.pdf ''Schluss mit der Luther-Apologie''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120131033154/http://www.kulturrat.de/dokumente/puk/puk2009/puk02-09.pdf |date=2012-01-31 }} (PDF; 4,5&nbsp;MB); en: ''Politik und Kultur. Zeitung des Deutschen Kulturrates'', eldono marton/aprilon 2009 de la Germana Kulturkonsilantaro, p. 37</ref> :''Tiel malespera, tramalicigita, travenenigita, tradiabligita afero estas per tiuj ĉi judoj, ĉar tiuj ĉi 1400 jarojn estis kaj ankoraŭ estas nia plago, pestego kaj ĉiu malfeliĉo. Resume, ni havas verajn diablojn per ili. Se mi povus, mi faligus kaj en mia kolero trapikus lin [la judon] per la glavo. Jes ja, ili tenas nin [kristanojn] kaptitaj en nia propra lando, ili igas nin labori ĝisŝvite, produkti monon kaj bonon, dum kiam ili sidas malantaŭ la forno, maldiligentas, pompas kaj fritas pirojn, manĝaĉas, drinkaĉas, vivas dolĉe kaj bone de nia laborprodukto, tenas nin kaj niajn posedaĵojn kaptitaj per ilia malbenita uzuro, mokas dume kaj alkraĉas nin, ke ni laboru kaj lasu ilin esti maldiligentaj junkroj … estas do niaj sinjoroj, ni iliaj servutuloj.'' [[Dosiero:1543 On the Jews and Their Lies by Martin Luther.jpg|eta|rekta|Wittenberg, 1543]] Post tio sekvis sep-era plano por la traktado de la judoj:<ref>Martin Luther: ''Von den Juden und ihren Lügen'' (1543); in Martin Luthers Werke, Kritika Kompleta Eldono, volumo 53; Verlag H. Böhlau, 1920; pj. 522–523</ref> :''Unue, ke oni fajre ekbruligu ilian sinagogon aŭ lernejon kaj tion, kio ne volas bruli, surŝutu kaj surmontu per tero, ke neniu homo iam ajn vidu ŝtonon aŭ skorion de tio. Kaj tion oni faru por honori nian Sinjoron kaj la kristanaron per tio, por ke Dio vidu, ke ni estas kristanoj. – Due, ke oni ankaŭ same disrompu kaj ruinigu iliajn domojn. Ĉar ili faras ĝuste la saman en ili, kion ili faras en siaj lernejoj. Anstataŭe oni povas ilin meti ekzemple sub tegmenton aŭ stalon kiel la ciganojn, por ke ili sciu, ke ili ne estas sinjoroj en nia lando. – Trie, ke oni forprenu de ili ĉiujn iliajn preĝolibrojn kaj talmudojn, en kiuj estas instruataj tiaj idolkultoj, mensogoj, malbenado kaj blasfemo. – Kvare, ke oni malpermesu al iliaj rabenoj je [puno kontraŭ] korpo kaj vivo plue instrui. – Kvine, ke oni tutplene nuligu la protekton de la judoj. – Sese, ke oni malpermesu al ili la uzuron, ke oni forprenu de ili ĉiun kontantan monon kaj trezoron je arĝento kaj oro, kaj deponu ĝin garde. – Sepe, ke oni metas al fortaj judoj enmanen draŝilon, hakilon, pioĉon, fosilon, ŝpinturnilon, ŝinilon kaj perlaborigi ilin sian vivtenon ĝisŝvite.'' Tio legiĝas kiel voko al [[pogromo]] kaj memorigas pri kelkaj rimedoj de la pli malfruaj [[naziismo|nazioj]] kontraŭ la judoj. Historiistoj tamen indikas sur tion, ke la traktaĵo estis direktita al evangeliaj princoj, ne al la popolo. Luther akcentis, ke li ne volas ataki la judojn, sed nur iliajn „mensogojn“ (la judan kredon), kaj atingi, ke tiuj ĉi neniel povu esti disvastigataj. Por tio li postulis de la princoj en iliaj teritorioj subpremadon kaj finfine la forpeladon de ĉiuj judoj. Al tio ili tamen ne sekvis. Ĉu la malamikeco de Luther kontraŭ la judoj havis siajn radikojn en lia teologio aŭ nur laŭiris la epokospiriton, estas pridisputata. La kontraŭjudaj kliŝoj de Luther tamen ne diferenciĝis de la katolika tradicio, el kiu li transprenis ilin; ili tamen ricevis pli grandan teologian pezon, kiam li ligis ilin kun sia doktrino de leĝo kaj evangelio. En tiu ĉi li destinis al la judaro la rolon de la rifuzita popolo staranta nur sub la Dia kolerojuĝo. Kontraŭjudistoj en la [[Germana Regno]] kiel Adolf Stöcker, pli malfrue naziaj ideologiistoj kiel [[Alfred Rosenberg]] kaj Julius Streicher, kaj ne laste la Germana kristanoj kiel Martin Sasse ofte baziĝis sur tiaj eldiroj de Luther kaj pravigis sian propran [[kontraŭjudismo]] per ili, kvankam Luther ne reprezentis "rasisme" argumentitan kontraŭjudismon. Ili povis la frazon stampitan de Heinrich von Treitschke en 1879 „La judoj estas nia malfeliĉo“ dedukti el tio: „ ĉar tiuj ĉi 1400 jarojn estis kaj ankoraŭ estas nia plago, pestego kaj ĉiu mafeliĉo.“ Multaj evangelaj germanoj rigardis la nazian raspolitikon 1933–1945 kiel plenumo de nacia kristanismo onidire volata de Luther. === Lutero kaj la muziko === Lutero, estanta lerta kaj sperta kantisto kaj [[liuto|liutisto]], sciis komponi laŭ la [[polifonio]] stilo siatempa. Li estis familiara kun la verkoj de gravaj samtempuloj kiel [[Ludwig Senfl]], [[Pierre de la Rue]], [[Heinrich Finck]] kaj [[Josquin Desprez]] kaj atribuis al la muzikon altan rangon. Liaopinie ĝi havas eksterordinaran moralan kiel animan influon sur la homon.<ref>Andrew Wilson-Dickson: ''Geistliche Musik – Ihre großen Traditionen – Vom Psalmengesang zum Gospel''; Brunnen Verlag, Gießen, 1994; p. 60. [[Horst Herrmann]]: ''Martin Luther. Eine Biographie''; Berlino: Aufbau Taschenbuch-Verlag, 2-a eldono. 2003; p .488.</ref> :''Denn wir wissen, daß die Musik auch den Teufeln zuwider und unerträglich sei. Und ich sage es gleich heraus und schäme mich nicht, zu behaupten, daß nach der Theologie keine Kunst sei, die mit der Musik könne verglichen werden, weil allein dieselbe nach der Theologie solches vermag, was nur die Theologie sonst verschafft, nämlich die Ruhe und ein fröhliches Gemüte.'' [Ĉar ni scias, ke la muziko ankaŭ estas naŭza kaj neeltenebla por la diabloj. Kaj mi tuj eldiras kaj ne hontas aserti, ke post la teologio ne ekzistas arto komprenebla kun la muziko, ĉar nur tiu ĉi post la teologio povas, kion alikaze nur povas la teologio, nome la kvieton kaj gajan animon.] ::--Lutero al [[Ludwig Senfl]]<ref>El letero al [[Ludwig Senfl]] de la 1-a oktobro 1530; el Luther, Karin Bornkamm kaj Gerhard Ebeling (eldonintoj): ''Ausgewählte Schriften'', volumo 6, 1982, Insel Verlag, paĝo 134.</ref> [[Dosiero:Nun frewtgruber136.2.jpg|eta|''Nun freut euch, lieben Christen gmein'' en la [[Achtliederbuch|Okkanta Libro]]]] Lutero, koncedante al la muzikan praktikadon (''musica practica'') pli altan gravecon kompare kun la [[muzikteorio]] resp. muzika filozofio (''musica speculativa''), reprezentis vidmanieron pri la muziko kaj la socia pozicio de la muzikisto, kiu klare distingiĝis de la mezepoka kompreno.<ref>Oskar Söhngen: ''Theologie der Musik'', Johannes Stauda Verlag, Kassel, 1967, paĝo 84.</ref> Teologo [[Friedrich Schorlemmer]] interpretas la rigardon de Lutero pri la muziko kiel rimedo kontraŭ „kolero, kverelo, malamo, envio, avareco, malkvieto, malgajeco kaj murdo“,<ref>Komprenaĵoj laŭ la antaŭparolo de Luther pri ĉiuj bonaj kantaroj el 1583, en kiu li versigas „Sinjorinon ''Musica''“ post laŭdo de la ĝojoj de la muziko („Singen und Klingen“) en la unua kvarlinia verso: „Hier kann nicht sein ein böser Mut, / wo da singen Gesellen gut. / Hie bleibt kein Zorn, Zank, Haß noch Neid / weichen muß alles Herzeleid. / Geiz, Sorg und was sonst hart anleiht / fährt hin mit aller Traurigkeit. /&nbsp;[…] Dem Teufel sie sein Werk zerstört / und verhindert viel böser Mörd.“ Citita laŭ Friedrich Schorlemmer: ''Hier stehe ich – Martin Luther''; Berlino: Aufbau-Verlag, 2003; p. 95&thinsp;f.</ref> kiel tiu ĉi versis en antaŭparolo por kantaro, akcentante laŭ moderna vidpunkto la kuracan, animpurigan, [[sublimigo|animaltigan]] kaj pacdonan funkcion de muziko.<ref>Friedrich Schorlemmer: ''Hier stehe ich – Martin Luther''; Berlino: Aufbau-Verlag, 2003; p. 96.</ref> Lutero rigardas la muzikon kiel nepran eron de la lerneja kaj universitata edukado. Ĉiu instruisto do devas povi kanti kaj ankaŭ onta pastro kunportu teoriajn kaj praktikajn lertecojn en la muziko.<ref>Christoph Krummacher: ''Musik als praxis pietatis – zum Selbstverständnis evangelischer Kirchenmusik''; Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, 1994; paĝo 17.</ref> Luther akcentas la pedagogian valoron de muziko kaj postulas de la regantoj protekton kaj prosperigon de la muziko. En siaj ''Tischreden'' [tabloprelegoj] li opiniis: :''Reĝoj, princoj kaj regantoj devas protekti la muzikon. Ĉar al grandaj potenculoj kaj regantoj konvenas teni bonajn liberajn artojn kaj leĝojn […] Oni devas nepre flegi la muzikon en lernejoj […] La junularon oni ĉiam alkutimiĝu al ĉi tiu arto, ĉar ĝi generas vere lertajn homojn.'' ::Lutero, ''Tischreden''<ref>Luther: Tischreden, volumo 5, n-ro 6248.</ref> [[Dosiero:VomHimmel00007012.jpg|eta|rekta|"Vom Himmel hoch, da komm ich her" – unu el la plej famaj kantoj komponitaj de Luther, presita en 1567]] Luther kontraŭstaris ekstremajn strebojn<ref>Horst Herrmann: ''Martin Luther. Eine Biographie''; Berlino: Aufbau Taschenbuch-Verlag, 2-a eldono. 2003; p. 489.</ref> en la reformacia movado, rezigni ĉion eksterecan kaj per tio aparte ankaŭ la muzikon.<ref>Christoph Krummacher: ''Musik als praxis pietatis – zum Selbstverständnis evangelischer Kirchenmusik''; Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht; 1994, paĝo 16. Franzpeter Messmer: ''Ein Leben in der Renaissance, Orlando di Lasso, Musik zwischen Mittelalter und Neuzeit''; Verlag Wissenschaft & Literatur, 1982; paĝo 96.</ref> :''Ankaŭ ke mi ne opinias, ke per la evangelio ĉiuj artoj devus esti terenbatata kaj malaperi, kiel kelkaj pastregoj opinias, sed mi volas ĉiujn artojn, aparte la muzikon, volonte vidi en la servo de tiu, kiu ĝin donis kaj kreis.'' :: --Lutero : Antauparolo al la kantaro de Wittenberge el 1524<ref>Citita laŭ Georg Merz, Hans Heinrich Borcherdt (eldonintoj): ''Martin Luther. Ausgewählte Werke'', volumo 3; Munkeno: Kaiser, 1962; paĝo 322.</ref> Rilate la muzikon en la preĝejo lia celo estis pli aktiva partopreno de la komunumo je la diservo. Li ekzemple pledis por tio, enkonduki je certaj lokoj de la diservoj germanajn kantojn. Liaj ideoj pri la uzo de la muziko estas plej klara en lia traktaĵo ''Deutsche Messe und Ordnung Gottesdiensts'' [Germana meso kaj ordo de la diservo] el 1526. Anstataŭ la unuopaj mespartoj laŭ tio germanlingvaj paroĥaj kantoj, tiel nomataj [[ordinariumo|ordinariumaj]] kantoj, povus anstataŭi aŭ kompletigi latinajn partojn.<ref>Karl Heinrich Wörner, Wolfgang Gratzer, Lenz Meierott: ''Geschichte der Musik – Ein Studien- und Nachschlagebuch''; Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, 8-a eldono, 1993; paĝo 233</ref> Je tio al li ne sufiĉis, simple transmeti la tekston nur en la germanan. La muziko devis estis adaptata al la postuloj de la germana lingvo.<ref>Horst Herrmann: ''Martin Luther. Eine Biographie''; Berlino: Aufbau Taschenbuch-Verlag, 2-a eldono. 2003; p. 487.</ref> :''Mi volonte volus havi hodiaŭ germanan meson, mi ankaŭ agas per tiu; sed volonte mi volus, ke ĝi havus veran germanan karakteron. Ĉar ke oni tradukas la latinan tekston kaj gardas la latinan tonon aŭ notojn, mi lasas okazi; sed tiu ne sonas agrabla nek honesta. Devas ambaŭ, teksto kaj notoj, akcento, melodio kaj [[tonmetaĵo]] deveni el vera gepatra lingvo kaj voĉo; alikaze ĉio estas imitado kiel faras la simioj. ::Citaĵo de Lutero – 6739, XX. 265<ref>Citite laŭ Martin Lutero / [[Friedrich Wilhelm Lomler]], G.F. Lucius, D. J. Rust, L. Gackreuter, D. Ernst Zimmermann (eldonintoj): ''Geist aus Luther’s Schriften oder Concordanz der Ansichten und Urtheile des großen Reformators über die wichtigen Gegenstände des Glaubens, der Wissenschaft und des Lebens'', volumo 3, Verlag Karl Wilhelm Leske, 1830, paĝo 467, rete [http://books.google.de/books?id=iEItAAAAYAAJ&pg=PA467&lpg=PA467&dq=Nachahmen+wie+die+Affen+martin+luther&source=bl&ots=dmQpXLzh6p&sig=kRNfAUMKlhFuGybdxUSMWhvFZ9Q&hl=de&ei=_tKkS_XEBs6C_Qaa0umKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CAkQ6AEwAQ#v=onepage&q=&f=false hier ].</ref> De Lutero estas transdonitaj 36 kantoj.<ref>[[Friedrich Schorlemmer]]: ''Hier stehe ich – Martin Luther''; Berlino: Aufbau-Verlag, 2003; p. 97.</ref> [[Konrad Ameln]] kaj [[Markus Jenny]] supozas en sia publikaĵo ''Das deutsche Kirchenlied'', ke Luther verŝajne verkis 45 kantojn kaj kantaĵojn. Je almenaŭ 20 el ĉi tiuj kantoj la melodioj certe estas de li mem. Je la verkado de la kantoj Luteron parte subtenis la elektoprinca kantmajstro [[Konrad Rupff]] kaj kantoro [[Johann Walter]].<ref>Horst Herrmann: ''Martin Luther. Eine Biographie''; Berlino: Aufbau Taschenbuch-Verlag, 2-a eldono. 2003; p. 490. Friedrich Schorlemmer: ''Hier stehe ich – Martin Luther''; Berlino: Aufbau-Verlag, 2003; p. 97.</ref> Je tio Lutero uzis variajn formojn de traduko, pliampleksigo kaj [[kontrafakturo]]. Apude staras liberaj novkreitaĵoj de li.<ref>Karl Heinrich Wörner, Wolfgang Gratzer, Lenz Meierott: ''Geschichte der Musik – Ein Studien- und Nachschlagebuch'', Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, 19938; paĝo 233.</ref> Li germanigis tradiciajn latinajn tekstojn de liturgiaj kantoj, ekzemple [[gregoria ĥoralo|gregoriajn]] himnojn, kaj ŝanĝis laŭbezone la melodion, por adapti ĝin al la trajtojn de la germana lingvo kaj ĝiaj leviĝoj kaj malleviĝoj. Siajn proprajn poeziajn talentojn li rigardis je tio per esprimaĵoj kiel „abomenan kaj mizeran rimedon“ nepre kritike.<ref>Manfred Lemmer: ''Beiträge zur Sprachwirkung Martin Luthers im 17./18. Jahrhundert'', parto 2, Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg, 1988, paĝo 98</ref> Krom tio li uzis melodiojn el popol- aŭ kristnaskokantoj same kiel de studentaj aŭ paroĥaj kantoj kaj parte ŝanĝis ilin iomete.<ref>Andrew Wilson-Dickson: ''Geistliche Musik – Ihre großen Traditionen – Vom Psalmengesang zum Gospel''; Brunnen Verlag, Gießen, 1994; paĝo 63.</ref> Tio estis ankaŭ ligita kun didakta celo:<ref>Citita laŭ Friedrich Blume: ''Geschichte der evangelischen Kirchenmusik''; Kassel: Bärenreiter, 1965; paĝo 20.</ref> :''furorkantoj, rajdanto- kaj montokantoj kristane kaj morale ŝanĝitaj, por ke la malbonaj ĉagrenigaj melodioj, malutilaj kaj hontindaj kantaĉoj kantendaj je stratetoj, kampoj, domoj kaj aliloke, dumpase de la tempo foriĝu, kiam oni povus havi kristanajn, bonajn, utilajn tekstojn kaj vortojn sub ili.'' La kantoverkaro de Lutero estas subdividebla laŭ diversaj genroj.<ref>Birger Petersen-Mikkelsen, Axel Frieb-Preis (eldonintoj): ''Kirchenmusik und Verkündigung – Verkündigung als Kirchenmusik'', Die Referate des Symposions zum Verhältnis von Theologie und Kirchenmusik, 2003, paĝo 33.</ref> Tiu ĉi kategoriigo tamen ne estas ekskluziva. Krom tio ekzistas malklare difinitaj klasigoj kiel „ĵurnala kanto“ (Rößler), „konfeskanto“ (Veit), „reformacia kanto“ kaj aliaj * Aranĝaĵoj kaj transmetaĵoj de himnoj: Jen estas nomendaj "Nun komm, der Heiden Heiland" (EG 4), kanto, kiun li deduktis el la himno "Veni redemptor gentium". La himnon "A solus ortus cardine" li transformis al la kanto "Christum wir sollen loben schon" kaj [[Veni creator spiritus]] al ''Komm, Gott Schöpfer, Heiliger Geist'' (EG 126).<ref>Christoph Markschies, Michael Trowitzsch: ''Luther zwischen den Zeiten – Eine Jenaer Ringvorlesung''; Mohr Siebeck, 1999; p. 215–219.</ref> * Kateĥismaj kantoj: Per ĉi tiuj kantoj Lutero ĉelis oferti sian doktrinon kiel sonantan [[kateĥismo]]n al la komunumo. Du kantojn Luther verkis pri la [[Dek Ordonoj]]: ''Dies sind die heilgen Zehn Gebot'' (EG 231) kaj ''Mensch, willst du leben seliglich''. Li muzikigis la [[kredokonfeso]]n en ''Wir glauben all an einen Gott'' (EG 183) kaj la [[patro nia|patron nian]] en ''Vater unser im Himmelreich'' (EG 344). * [[kyrie eleison|Eleison-kantoj]]: La plej gravaj eleison-kantoj de Lutero estas la kristnaskokanto "Gelobet seist du, Jesu Christ" (EG 23), la pentekosta-kanto "Nun bitten wir den Heiligen Geist" (EG 124) kaj la paskokanto ''Christ ist erstanden'' baziĝanta sur "Victimae Paschali Laudes" (EG 99). [[Dosiero:EinFesteBurg.jpg|eta|upright=1.2|Frua presaĵo de la himno de Lutero "[[Ein feste Burg ist unser Gott]]".]] * [[Liturgio|Liturgiaj]] kantoj: Ili konsistas unuflanke el alternaj kantoj, aliaflanke el solistaj kantoj kaj kelkaj malmultaj paroĥaj kantoj. Al ili apartenas germana [[Sanctus]], [[Kyrie]] (EG 192), [[Agnus Dei]] (EG 190.2) kaj la [[Te Deum]] ''Herr Gott, dich loben wir'' (EG 191). El [[Nunc dimittis]] ekestis ''Mit Fried und Freud ich fahr dahin'' (EG 519). * Psalmokantoj: Lutero celis per la laŭ [[Martin Rößler]] „plej origina invento de Lutero“<ref>Martin Rößler: ''Liedermacher im Gesangbuch, Band 1 mit Martin Luther, Ambrosius Blarer, Nikolaus Herman, Philipp Nicolai, Johann Heermann''; Calwer Taschenbibliothek; 2-a eldono, 2002; paĝo 21 sj.</ref>, modernigi la malnovajn kantojn kaj preĝojn de Israelo por la kristanoj de la epoko de Luther, fari la kantatajn [[psalmo]]jn al la homoj realireblaj kaj per tio konservi la malnovtestamentan formon de la preĝo kaj de laŭdokanto en la reformaciita diservo. La unua konata psalmokanto estas la psalmo 130, kiun li transmetis en la kanton ''Aus tiefer Not schrei ich zu dir'' (EG 299).<ref>Ernst-Klett-Verlag: [http://www.klett.de/sixcms/media.php/229/uni_aus_tiefer_not.pdf ''Arbeitsblätter unisono: Aus tiefer Not'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; Stutgarto 2005 (ne plu atingebla.).</ref> Aliaj ekzemploj por psalmkantoj estas ''Wär Gott nicht mit uns diese Zeit'' (psalmo 124), ''Ach Gott, vom Himmel sieh darein'' (psalmo 12, EG 273), ''Es woll uns Gott genädig sein'' (psalmo 67, EG 280), kantoj pri la psalmoj 14, 128 kaj finfine la plej fama kanto de Lutero, ''[[Ein feste Burg ist unser Gott]]'' (EG 362), kiu baziĝas libere sur psalmo 46. * Propraj komponaĵoj: Lutero verkis kelkajn paroĥajn kantojn ankaŭ sen baziĝo sur pli malnovaj modeloj muzike kaj tekste tute novajn. Ekzemploj estas ''Ein neues Lied wir heben an'', kiun Luther verkis post la morto de [[Johannes van Esschen]] kaj [[Hendrik Vos]], kaj ''Ein feste Burg ist unser Gott'', kiun [[Heinrich Heine]] sentis kiel „[[Marseljezo]] de la reformacio“<ref>[[Heinrich Heine]]: ''Zur Geschichte der Religion und Philosophie in Deutschland.'' En: ''Der Salon. Zweiter Band.'' Hoffmann und Campe, Hamburgo 1834, p. 80.</ref>. Je aliaj kantoj estas neklare, ĉu Lutero mem verkis ilin sen ajnaj tekstaj kaj muzikaj modeloj. La ĥoraloj de Lutero aperis unuafoje 1523/24 en la ''[[Achtliederbuch]]'' kaj poste en 1524 je Wittenberg en evangela kantaro. Ili fariĝis kolono de la reformacia diservo kaj krome stampis daŭreme la historion de la religia kanto sur la kontinento Eŭropo. == Post morto == [[Dosiero:Prenzlau Martin Luther.jpg|eta|altdekstre|[[Prenzlau]]]] [[Melanktono]], kiu regis la luteranan eklezion post Lutero kaj skribis la kredon de [[luteranismo]] (la Konfeso de Augsburgo), moderigis la doktrinon de Lutero. Ekzemple, li re-enkondukis la ideon de libervolo kaj remetis la librojn ''Jakobo'', ''Judas'', ''Hebreoj'' kaj ''Apokalipso'' en la korpon de la Biblio. La doktrino de Lutero pri pravigo sole per fido fendis la eklezion, ekigis la protestantan reformadon kaj du jarcentojn da milito. Tamen, je la 31-a de oktobro [[1999]], je la 482-a datreveno de la ''95 tezoj'', la luterana kaj katolika eklezioj harmoniigis sian komprenon pri la doktrino. ==Bildaro== <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Lucas Cranach (I) workshop - Martin Luther (Uffizi).jpg|Marteno LUTERO (1483–1546). [[Lucas Cranach la Maljuna]] ([[1529]]) Dosiero:Statue of Martin Luther, St. Mary's Church, Mitte, Berlin.jpg|Statuo de Marteno Lutero ekster la [[Maria Preĝejo de Berlino]] Dosiero:DHM - Luther auf Totenbett.jpg||Lutero sur sia mortolito, pentraĵo de [[Lucas Cranach la Maljuna]] Dosiero:Martin Luther's grave, Schlosskirche, Wittenburg.jpg|Tombo de Marteno Lutero, Schlosskirche, [[Vitenbergo]] </gallery> {{-}} ==Bibliografio== *G. T. Lowe. '''Vivo de doktoro Martin Luther kun aldono : La malgranda kateĥismo'''. Eld. la aŭtoro, Dresdeno, 1933(?). {{citaĵo|La libreto enhavas la vivpriskribon de Luther, en kiu la klarigoj pri la ĉie konata religia konflikto okupas la ĉefan lokon. La laŭ la antaŭparolo ne tiel konata «Malgran da Kateĥism o de D-ro Luther» okupas la trionon de la broŝuro, la Esperantotraduko estas simpla kaj klara. Bedaŭrinde kelkaj preseraroj, krajone korektitaj, ne plibeligas la aspekton de tiu dokumento.|[[Belga esperantisto]] n201 (maj-jun 1933)}} == Aĵoj nomitaj por li== * [[Luther-domo (Eisenach)]] * [[Lutergimnazio (Eisenach)]] ==Organizoj== * [[Lutersocieto]] == Referencoj == {{referencoj|3}} == Vidu ankaŭ == * [[Jesuo Kristo]] * [[Konkordoformulo]] * [[Naŭdek kvin tezoj]] * [[Reformacio]] * [[Georgenburse Erfurt]] * [[Jan Hus]] * [[7100 Martin Luther]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Marteno Lutero}} * [http://www.archiv-vegelahn.de/nachschlagwerke_luther.html Martin Luther - Eine Bibliographie (German)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051124103204/http://www.archiv-vegelahn.de/nachschlagwerke_luther.html |date=2005-11-24 }} * http://www.litlinks.it/l/luther.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040803171912/http://www.litlinks.it/l/luther.htm |date=2004-08-03 }} <!-- _Luther_-_tekster_ _på_ interreto --> * http://www.luther.de <!-- _KDG_ Wittenberg's Lutera situo (7 lingvoj) --> * http://www.iclnet.org/pub/resources/text/wittenberg/wittenberg-home.html <!-- _Projekt_ Wittenberg – _Lutherovy_ _texty_ v _angličtině_ --> * http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT240.HTM <!-- _Luther_-_IntraText_ Digital_Library --> {{Bibliotekoj}} {{havenda artikolo}} {{Kristanismo}} {{Vivtempo|Lutero, Marteno}} {{Leginda|2016|03|10}} [[Kategorio:Marteno Lutero| ]] [[Kategorio:Luteranismo]] [[Kategorio:Homoj ekskomunikitaj de romkatolika eklezio]] [[Kategorio:Tradukistoj de la Biblio]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto]] [[Kategorio:Universitato de Wittenberg]] [[Kategorio:Germanaj protestantaj reformistoj]] [[Kategorio:Universitato de Erfurto]] cklv7vrenz5j0aqujesbweskftgc94b 0 2832 9423535 9384784 2026-07-08T17:28:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423535 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|regiono |kategorio=Historia Regiono |lando = Irako |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |regiono-ISO = IQ/SY/TR |mapo1 lokumilo = iso |mapligilo = jes |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 4 |areo_kodo = |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto }} '''Mezopotamio''' ({{lang-grc|Μεσοποταμία|t=''Mesopotamia''}} kiel traduko de antikva persa ''Miyanrudan'' aŭ de la {{lang-arc|ܒܝܬܢܗܪܝܢ|t=''Beth Nahrin''}}, {{lang-ar|بِلَاد ٱلرَّافِدَيْن|t=''Bilād ar-Rāfidayn''}} aŭ {{lang-ar|eبلاد مابين النهرين|t=''Bilād mā bain an-Nahrain''}}) signifas la landon ''"inter la du riveroj"'' kaj estas nomata ankaŭ la ''"Interrivera lando"''. Ĝi estas parto de sud-okcidenta [[Azio]] aŭ [[Proksima Oriento]], kaj situas en la regiono inter la riveroj [[Eŭfrato]] kaj [[Tigriso]] kaj la fruktodonaj ebenaĵoj ĉirkaŭ ili, kiu korespondas al la moderna [[Irako]] kaj areoj de la nordorienta [[Sirio]]. Ĝi estis la ''"lulilo de la unuaj civilizacioj"'' kaj regiono de altevoluinta kulturo de la antikva mondo dum 3 000 jaroj. La termino ''Mezopotamio'' aludas ĉefe al tiu zono en la [[Antikveco]], kiu dividiĝis en [[Asirio]] norde kaj [[Babilono]] sude. [[Babilono]] (konata ankaŭ kiel [[Ĥaldeio]]), siavice, dividiĝis en [[Akado]] (supre) kaj [[Sumero]] (malsupre).<ref>Klima, Josef, Sociedad y Cultura en la Antigua Mesopotamia, 1983, Madrid: Akal Editor, paĝo 9, isbn=84-7339-517-4</ref> Ties regantoj estis nomitaj ''patesi''. La nomoj de urboj kiel [[Ur (urbo)|Ur]] aŭ [[Nippur]], de legendaj herooj kiel [[Gilgameŝ]], de la [[Kodekso de Hamurabi]], de la mirindaj konstruaĵoj konataj kiel [[Zigurato]]j, devenas el la [[Antikva Mezopotamio]]. Kaj eĉ mitaj epizodoj kiel tiuj de la diluvo aŭ de la perdo de komuna lingvo pro la [[Babela Turo]] okazis laŭ tiuj mitoj en tiu zono. == Geografio == [[Dosiero:Babilono (eo).svg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|mapo de la unua dinastio de Babilono}}]] [[Dosiero:Karte Mesopotamien.png|eta|300px|Mezopotamio kaj la nuntempaj landlimoj.]] [[Dosiero:Zagros iraq.png|eta|230px|[[Zagros-montaro]].]] Larĝsence, Mezopotamio etendiĝas inter la [[Zagros-Montaro]] kaj [[Anti-Taŭruso]] en la nordo, kaj inter la [[Araba Plataĵo]] kaj [[Persa Golfo]] en la sudo, kio korespondas al la moderna [[Irako]], orienta [[Sirio]] kaj sud-orienta [[Turkio]], fakte inter la riveroj [[Eŭfrato]] kaj [[Tigriso]]. Tamen la fontoregionoj de Eŭfrato kaj de Tigriso geografie ne apartenas al Mezopotamio, sed al la [[Anti-Taŭro]].<ref name=Dietz1>Dietz-Otto Edzard: ''Geschichte Mesopotamiens.'' C.H. Beck, München 2004, p. 13-16.</ref> Ambaŭ riveroj estas nutrataj de nombraj alfluantoj, kaj la tuta riversistemo drenas vastan montaran regionon. Surteraj vojoj en Mezopotamio kutime sekvas laŭ la Eŭfrato ĉar la bordo de Tigriso estas ofte krutaj kaj malfacilaj. La klimato de la regiono estas duon-arida kun vasta dezerto etenda en la nordo kio malfermas vojon al regiono de 15 000&nbsp;km² de marĉoj, lagetoj, kotejoj kaj kareksaj bordoj en la sudo. En la plej ekstrema sudo, Eŭfrato kaj Tigriso unuiĝas kaj enfluas en la [[Persa Golfo]]n. [[Dosiero:Iraq physical map.svg|eta|maldekstre|Topografio de nuna Irako.]] La aridmediaj montaroj el la nordaj areoj de nurpluva agrikulturo ĝis la sudaj kie [[irigacio]] de [[agrikulturo]] estas esenca se surplusa energirevena indico el energia investo estas atingenda. Tiu irigacio estas helpita per alta akvotabelo kaj per la fandado de neĝo el la altaj montopintoj de la norda [[Zagros-montaro]] kaj el la Armeniaj Altaj Teroj, fonto de Eŭfrato kaj Tigriso kiuj havigas ties nomon al la regiono. La utilo de irigacio dependas el la kapablo mobilizi sufiĉan laborforton por la konstruado kaj bontenado de kanaloj, kaj tio, el la plej frua periodo, helpis la disvolvigon de urbaj setlejoj kaj centrigitaj sistemoj de politika aŭtoritato. [[Agrikulturo]] tra la regiono estis suplementita pere de nomada [[brutobredado]], per kiu [[tendo]]-loĝantaj nomadoj paŝtis arojn de ŝafoj kaj kaproj (kaj poste [[kamelo]]j) sur la ĉeriveraj paŝtejoj en la sekaj someraj monatoj, kaj foren por sezonaj paŝtejoj sur la dezertaj bordoj en la malseka vintra sezono. En la areo ĝenerale mankas konstruado el ŝtono, valoraj metaloj, kaj ligno, kaj tial historie dependis el long-distanca komerco de agrikulturaj produktoj por sekurigi tiujn varojn el najbaraj areoj. En marĉaj zonoj de la sudo de la areo, ekzistis kompleksa akvareo de [[fiŝkaptado]] ekde prahistoriaj tempoj kaj tio helpis al la kultura mikso. Periodaj elrompoj en la kultura sistemo okazis pro nombraj tialoj. La petoj por laborforto de tempo al tempo kondukis al pliigoj en la populacio kiuj rompis la limojn de la ekologia kapacito, kaj okaze de periodo de klimata nestabileco, kolapso de centra regado kaj malpliigo de la populacioj povis okazi. Alternative, milita vundeblo antaŭ invado de najbaraj montaraj triboj aŭ de nomadaj brutobredistoj kondukis al periodoj de komerca kolapso kaj neglekto de la irigaciaj sistemoj. Krome, centrotendencaj altiroj inter urbo-ŝtatoj rezultis en la fakto ke la centra aŭtoritato super la tuta regiono, se trudita, kutime estis efemera, kaj la propra lokemo rezultis en povo fragmentita en tribaj aŭ eĉ pli malgrandaj regionaj unuoj.<ref>Thompson, William R. (2004) "Complexity, Diminishing Marginal Returns, and Serial Mesopotamian Fragmentation" (Vol 3, Journal of World-Systems Research)</ref> Tiuj tendencoj pluis ĝis la nuntempo en Irako. == Historio == [[Dosiero:British Museum Queen of the Night.jpg|eta|dekstre|250px|[[Burney-reliefo]], Unua Babilonia dinastio, ĉirkaŭ 1800 a.K.]] La nomo ''Mezopotamio'' devenas de la [[greka]] kaj signifas ''inter riveroj''. La famo kaj riĉeco de la regiono baziĝas je tiuj du riveroj Eŭfrato kaj Tigriso. Ili ebligis [[irigacio]]n de la tero kaj evoluon de [[agrokulturo]]. La riveroj estis riĉaj je fiŝoj kaj la riverbordoj je sovaĝaj birdoj kaj bestoj. Fekundaj teroj donis sufiĉan nutraĵon, bezonatan por urba loĝantaro. La unuaj [[urbo]]j aperis en la suda Mezopotamio, kiuj fariĝis centroj de komerco, manufakturado, ŝtatadministrado kaj milita defendo. Mezopotamianoj trovis surloke konstrumaterialojn, inter kiuj estis [[argilo]], kiu estis uzata ne nur por la konstruado de domoj, sed ankaŭ por farado de tabuletoj por [[skribado]]. La riĉeco de Mezopotamio estis alloga por najbaraj popoloj. Rezulto estis multfojaj invadoj, dum kiuj fremdlandanoj okupadis lokojn de lokaj regantoj. Nur kelkaj dinastioj sukcesis regi pli ol unu jarcenton. Minaco de najbaroj estis plia kaŭzo por establi urbojn, kies fortikado kaj defendo estis kompare pli facilaj. === Antikvaj civilizoj === {{Ĉefartikolo|Antikvaj civilizoj de Mezopotamio|Frua Dinastia Periodo (Mezopotamio)}} Pri frua historio de la regiono vidu ĉe: * [[Akado]], [[Akada Imperio]] * [[Asirio]], * [[Babilonio]], * [[Sumero]]. === Eventotabelo === {| class="wikitable" |- ! 539 a.K. | Mezopotamio estis en konsisto de [[Persa imperio]], kiel ĝiaj satrapioj Babilona kaj Aŝura, kie [[Babilono]] estis pli grava en politiko kaj administrado. La sekva periodo karakterizis per ekonomia regreso de la regiono. |- ! 312 a.K. | [[Seleŭkidoj]] konkeris Babilonon, kaj la epoko de [[Helenismo|helenisma kulturo]] kaj ekonomia progreso venis en Mezopotamion. |- ! 250 a.K. | Mezopotamion konkeris [[Partoj]]. |- ! 226 a.K. | Mezopotamion konkeris [[Sasanidoj]]. Dum ilia regado la prospero daŭris kaj irigacio pliboniĝis. |- ! 635 p.K. | Mezopotamion konkeris islamanaj [[Araboj]]. |- ! 763 p.K. | [[Bagdado]] konstruiĝais por movi centron de Islama mondo de [[Damasko]] al Mezopotamia regiono. Tio kaŭzis komencon de la plej impona periodo de la regiono, kaj Mezopotamio fariĝis centro en multaj kampoj. |- ! 1258 | Post la invadoj de [[Mongoloj]], multaj ŝtat-strukturoj de Mezopotamio detruiĝis. La kulturo kaj ekonomio suferis. |- ! 16-a jc | Otomanaj [[Turkoj]] kaj Sefevidaj [[Persoj]] komencis militi por Mezopotamio. |- ! 17-a jc | [[Otomanoj]] kontrolis Mezopotamion. |- ! 1840 | Oni komencis la unuajn arkeologiajn elfosadojn. |- ! 1932 | Orienta, plejgranda parto de Mezopotamio, fariĝis parto de sendependa [[Irako]]. |- ! 1945 | [[Sirio]] sendependiĝis kun la teritorioj de okcidenta parto de Mezopotamio. |} == Kulturo kaj socio == === Ekonomio === [[Dosiero:VAM - Rollsiegel 1.jpg|eta|maldekstra|300px|Hejmigitaj bestoj ĉe [[cilindrosigelo]] de [[Sumero]]. 2500 a.K.]] En la 3-a jarmilo regis la sacerdotoprincoj, kiuj tenis la potencojn kaj politikan kaj religian. Ili organizis la konstruadon de [[kanalo]]j kaj la [[agrikulturo]]n. Necesis por tia administracio granda oficistaro. La sklavoj, kiuj laboris por la sacerdotoprincoj, ricevis naturaĵojn. Privataj posedaĵoj estiĝis nur en la epoko de [[Babilono]]. La taskoj de la ŝtato estis parte "privatigitaj" dum la epokoj, tio estas ke ekzemple luprenanto transprenis la laborojn kaj devis gajni ekzemple [[arĝento]]n por pagi la luprezon. En la 2-a kaj ĝis la 1-a jarmilo a.K., kamparanoj daŭre ŝanĝis siajn produktojn kontraŭ necesaj nutraĵoj aŭ teksaĵoj. La temploj kaj iliaj sacerdotoj en Asirio multe malpli influis la ekonomion. La asiria ŝtato akceptis privatajn posedaĵojn kaj financiĝis pere de tributoj kaj [[imposto]]j. La grundo estis posedaĵo de nobelaj familioj, kiuj pli kaj pli dependigis de si mem la terlaboristojn. Grandan avantaĝon havis la posedo de grundo - ĝi estis senimposta. Krom grundposedaĵoj la nobelaj familioj kutime posedis grandajn negocentreprenojn. Ankaŭ en Babilono ekzistis influriĉaj negocistoj, kiuj starigis verajn familiajn [[dinastio]]jn. Ili pligrandigis siajn posedaĵojn ne nur per negoco, sed ankaŭ per financaj aferoj. Surprize en tiu epoko ŝajne ne ekzistis [[bazaro]]j, kiel espereble en orienta lando. Sed la trovitaj dokumentoj tute ne parolas pri tia negocformo. Mezopotamio negocis kun la najbaraj landoj. Negocrilatoj atingis eĉ la [[Balta Maro|Baltan Maron]] kaj la delton de la [[Induso]]. Varoj atingis la landon perŝipe aŭ [[karavano|perkaravane]]. Karavanoj transportis la varojn unue per [[azeno]]j, kaj ekde la 1-a jarmilo a.K. per [[kamelo]]j. Malpli ofte estis uzataj [[ĉevalo]]j kaj [[ĉaro]]j. Konstruitaj vojoj estiĝis nur en la novasiria imperio. === Lingvo, skribo, nombroj === [[Dosiero:Cuneiform script.jpg|eta|[[Kojnoskribo|Kojnoskriba teksto]], [[Brita Muzeo]], [[Londono]]]] Antaŭ la 4-a jarmilo a.K. la loĝantoj de Mezopotamio uzis tiel nomatajn nombroŝtonojn por ĉiutaga kalkulado. Pro la disvastiĝanta negoco en la 3-a jarmilo evoluiĝis la [[kojnoskribo]]. Unue la skribo ekzistis ĉefe el bildosimboloj, poste ĝi iĝis pli abstrakta. Ĉar multaj homoj ne scipovis skribi, ili uzis la servon de skribistoj. Skribisto iĝis tiel respektata persono en la socio. Por skribi, la signoj estis gravuritaj per [[grifelo]] sur [[argiltabuleto]]jn. Unue oni kreis vertikalajn kaj horizontalajn liniojn. Sekve oni enmetis la simbolojn en tiujn kadretojn, puŝante triangulan finon de maldika bastoneto en la molan argiltabulon. Oni skribis kaj legis de maldekstre dekstren. La tiel nomata kojnoskribo plenumiĝis ĉirkaŭ 2.700 a.K. Ĝi estis uzata dum pli ol 2500 jaroj ne nur en Mezopotamio, sed ankaŭ en [[Sirio]], ĉe la [[hititoj]] kaj en la diplomataj arkivoj de [[Egiptujo]]. Ĉe la [[Sumero|sumeranoj]], simboloj reprezentis tutajn vortojn, kiuj foje havis plurajn signifojn. Oni kunmetis foje [[simbolo]]jn, ekzemple por prezenti agojn. Tiel la termino ''manĝi'' estis skribita kunmetante la simbolojn ''buŝo'' kaj ''pano''. Tia bildoskribo ebligis al la homoj pli bone organizi la aferojn de la ĉiutaga vivo. Laŭepoke la skribo iĝis pli kompleksa, unuopaj simboloj tiam prezentis ankaŭ sonojn, pluraj simboloj reprezentis tutajn frazojn. Tiel estiĝis [[literaturo]], kiel konstateblas ĉe la [[eposo pri Gilgameŝ]] konata en la tuta regiono. Antaŭ la 2-a jarmilo neniu inter la uzataj lingvoj superregis la aliajn. Oni uzis egalrajte la [[Sumera lingvo|sumeran]] kaj la [[Akada lingvo|akadan]] lingvojn. Pro la disvastiĝo laŭjarcenta de diversaj arameaj triboj en la tuta regiono, la [[aramea]] iĝis la plej parolata lingvo en la regiono. La sumera lingvo restis ĝis la komenco de nia erao la lingvo de la kleruloj, tiel kiel la [[greka lingvo]] estis tiu de la kleruloj de la [[Romia Imperio]] kaj la [[latina]] en la [[mezepoko]]. La arameoj kunportis ankaŭ la silaban skribon transprenitan de la [[fenicio|fenicoj]]. Oni skribis konsonantojn, sed ne ekzistis vokaloj, same kiel ĉe la praskribaĵoj de la [[Biblio]] kaj la [[hieroglifoj]] de la egiptoj. Tiuepoke oni skribis sur [[papiruso]] aŭ [[pergameno]]. === Literaturo === [[Dosiero:Enkidu.jpg|eta|maldekstra|[[Enkidu]], unu el la herooj de la [[Epopeo pri Gilgameŝ]].]] Estis bibliotekoj en urboj kaj temploj dum la [[Babilona Imperio]]. Antikva [[Sumero|sumera]] proverbo asertis, ke "kiu elstaras en la lernejo de la skribistoj devas stari kun la mateniĝo." Kaj viroj kaj virinoj lernis legi kaj skribi,<ref>Tetlow, Elisabeth Meier (28a de Decembro 2004). [https://books.google.es/books?id=ONkJ_Rj1SS8C&pg=PA75&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Women, Crime and Punishment in Ancient Law and Society: Volume 1: The Ancient Near East.] p. 75. ISBN 9780826416285.</ref> kaj ĉe la [[Ŝemida lingvaro|Ŝemidaj]] Babilonanoj, tio inkludis konon de la formortinta [[Sumera lingvo]], kaj komplika kaj etenda silabaro. Konsiderinda kvanto de Babilona literaturo estis tradukita el la Sumeraj originaloj, kaj la lingvo de religio kaj [[juro]] delonge plue estis la malnova aglutina lingvo de Sumero. Vortaroj, gramatikoj, kaj interliniaj tradukoj estis kompilitaj por uzado fare de studentoj, same kiel komentarioj pri malnovaj tekstoj kaj klarigoj pri la malhelaj vortoj kaj frazoj. La [[karaktro]]j de la silabaro estis ĉiuj aranĝitaj kaj nomitaj, kaj oni skizis prilaboritajn listojn. Multaj verkoj de la Babilona literaturo estas ankoraŭ studataj nuntempe. Unu el la plej famaj el tiuj estis la [[Epopeo pri Gilgameŝ]], en dekdu libroj, tradukitaj el la originalo sumerlingva fare de iu Sîn-lēqi-unninni, kaj aranĝita laŭ astronomia principo. Ĉiu dividaĵo enhavas la historion de unuopa aventuro en la kariero de Gilgameŝ. La tuta historio estas komponita produkto, kvankam eble kelkaj el la historioj estis artefarite ligitaj al la centra figuro. == Sciencoj kaj teknologio == === Matematiko === [[Dosiero:YBC-7289-OBV-labeled.jpg|eta|250px|dekstra|Babilonia argiltabuleto YBC 7289 kun notoj. La diagonalo montras proksimumon de la [[kvadrata radiko de 2]] en kvar ciferoj de la [[sesdekuma sistemo]], 1 24 51 10, kio estas bona por ĉirkaŭ ses ciferoj de la [[dekuma nombrosistemo]].<br />1 + 24/60 + 51/60² + 10/60³ = 1.41421296... La tabulo havigas ankaŭ ekzemploj kie unu flanko de la kvadrato estas 30, kaj la rezulta diagonalo estas 42 25 35 aŭ 42.4263888...]] Mezopotamia [[matematiko]] kaj scienco estis bazita sur [[sesdekuma sistemo|sesdekuma]] (bazo 60) [[nombrosistemo]]. Tio estas la fonto de la 60-minuta horo, la 24-hora tago, kaj la 360-[[Grado (angulo)|grada]] cirklo. La sumera [[kalendaro]] estis lunsuna, kun tri sep-tagaj semajnoj de luna monato. Tiu formo de matematiko estis instrumenta en la frua [[Kartografio|map-farado]]. La babilonanoj havis ankaŭ [[teoremo]]jn pri kiel mezuri la areon de kelkaj formoj kaj solidoj. Ili mezuris la cirkonferencon de cirklo kiel tri fojojn la diametro kaj la areo kiel unu dekduono de la kvadrato de la cirkonferenco, kio estus ĝusta se π estu fiksita je 3. La volumo de [[cilindro]] estis komprenita kiel la produto de la areo de la bazo por la alto; tamen, la volumo de [[Trunko (geometrio)|trunko]] de konuso aŭ de [[kvadrata piramido]] estis neĝuste komprenita kiel la produto de la alto por la duono de la sumo de la bazoj. Krome, estis ĵusa malkovro en kiu tabuleto uzis π kiel 25/8 (3.125 anstataŭ 3.14159~). La babilonanoj estas konataj ankaŭ pro la babilona mejlo, kiu estis mezuro por distanco egala al ĉirkaŭ sep modernaj mejloj (11&nbsp;km). Tiu distancmezuro finfine estis konvertita en tempo-mejlo uzata por mezuri la veturon de la Suno, tiele, reprezentante tempon.<ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/introductiontohi00eves_0 |url-access=registration |page=[https://archive.org/details/introductiontohi00eves_0/page/31 31] |title=An Introduction to the History of Mathematics |publisher=Holt, Rinehart and Winston |last1=Eves |first1=Howard |year=1969 |isbn=9780030745508 }}</ref> === Astronomio === Ekde la tempo de [[Sumero]], templaj pastroj klopodis asocii tiutempajn okazaĵojn kun kelkaj pozicioj de la planedoj kaj la steloj. Tio pluis ĝis la tempo de Asirio, kiam oni kreis listojn de "Limmu", nome [[eponimo]]j de funkciuloj por ĉiu jaro kiel listo de jaroj kun asocio de okazaĵoj de planedaj pozicioj, kiuj, ĉar ili survivis ĝis nuntempe, havigas akuratajn asociojn de relativa kaj absoluta datado por establi la historion de Mezopotamio. [[Dosiero:MulApin-BritishMuseum.jpg|eta|maldekstre|240px|Mul.apin kojnformalfabeta argiltabuleto pri astronomio.]] La babilonaj astronomoj estis tre pretaj al matematiko kaj povis antaŭdiri [[eklipso]]jn kaj [[solstico]]jn. FAkuloj pensis, ke ĉio havas ioman celon en astronomio. Plej el tiuj rilatis al religio kaj al [[aŭguro]]j. Mezopotamaj astronomiistoj laboris pri 12-monata kalendaro bazita sur la cikloj de la Luno. Ili dividis la jaron en du sezonoj: somero kaj vintro. La originoj de astronomio same kiel tiuj de astrologio datas el tiu epoko. Dum la 8-a kaj 7-a jarcentoj a.K., babilonaj astronomoj disvolvigis novan alproksimigon al astronomio. Ili ekstudis filozofion rilate al la ideala naturo de la komenco de la [[universo]] kaj ekuzis internan logikon ene de siaj antaŭdiroj pri planedsistemoj. Tio estis grava kontribuo al astronomio kaj al la [[filozofio de scienco]] kaj kelkaj fakuloj referencis tiun novan alproksimigon kiel unua scienca revolucio.<ref name=Brown>D. Brown (2000), ''Mesopotamian Planetary Astronomy-Astrology'', Styx Publications, {{ISBN|90-5693-036-2}}.</ref> Tiu nova alproksimigo al astronomio estis adoptita kaj plue disvolvigita en la [[Antikva Grekio|greka]] kaj [[Helenisma epoko|helenisma]] astronomioj. En [[Seleŭkia Imperio|Seleŭkiaj]] kaj [[Partia Imperio|Partiaj]] tempoj, la astronomiaj registroj estis zorge sciencaj; kiom multe frue iliaj antaŭenirintaj sciaro kaj metodoj estis disvolvigitaj estas necerta. La babilonia disvolvigo de metodoj por antaŭdiri la movojn de la planedoj estas konsiderita la plej grava epizodo en la [[historio de la astronomio]]. La nura grek-babilonia astronomo konata kiu subtenis [[Suncentrismo|suncentrisman]] modelon de planeda movado estis [[Seleŭko de Seleŭkio]] (n. 190 a.K.).<ref>Otto E. Neugebauer (1945). "The History of Ancient Astronomy Problems and Methods", ''Journal of Near Eastern Studies'' '''4''' (1), p. 1–38.</ref><ref>George Sarton (1955). "Chaldaean Astronomy of the Last Three Centuries B.C.", ''Journal of the American Oriental Society'' '''75''' (3), p. 166–173 [169].</ref><ref>William P.D. Wightman (1951, 1953), ''The Growth of Scientific Ideas'', Yale University Press p.38.</ref> Seleŭko estas konata el la verkoj de [[Plutarĥo]]. Li subtenis la suncentrisman teorion de Aristarko de Samos laŭ kiu la [[Terrotacio|Tero rotacias]] ĉirkaŭ sian propran akson kiu siavice turnas ĉirkaŭ la [[Suno]]. Laŭ Plutarĥo, Seleŭko eĉ pruvis la suncentrisman sistemon, sed oni ne konas kiun argumentojn li uzis (escepte ke li ĝuste disvolvis teorion kiu klarigas la [[tajdo]]jn kiel rezulto de la altiro fare de la Luno). Babilonia astronomio servis kiel la bazo por multo de la [[Antikva Grekio|greka]], [[Hindio|klasika hindia]], sasanida, [[Bizanca Imperio|bizanca]], [[Sirio|siria]], [[Astronomio en mezepoka Islamo|mezepokislama]], [[Centra Azio|centrazia]], kaj [[Okcidenta Eŭropo|eŭropa]] astronomioj.<ref name=dp1998>{{Harvtxt|Pingree|1998}}</ref> === Medicino === [[Dosiero:Marduk and pet.jpg|dekstra|eta|La dio [[Marduk]] kaj sia drako Mušḫuššu.]] La plej antikvaj babiloniaj tekstoj pri [[medicino]] datas el la Unua Babilonia periodo en la unua duono de la [[2-a jarmilo a.K.]]. La plej etenda babilonia medicina teksto, tamen, estas la ''Diagnoza manlibro'' verkita de ''ummânū'', aŭ ĉefa fakulo, Esagil-kin-apli de [[Borsippa]],<ref name=Stol-99/> dum la regado de la Babilonia reĝo Adad-apla-iddina (1069-1046 a.K.).<ref>Marten Stol (1993), ''Epilepsy in Babylonia'', p. 55, [[Brill Publishers]], {{ISBN|90-72371-63-1}}.</ref> Kun la samtempa [[Antikvegipta medicino|egipta medicino]], la Babilonianoj enkondukis la konceptojn de [[Medicina diagnozo|diagnozo]], [[prognozo]], [[korpa ekzameno]], [[klistero]]j,<ref>{{cite journal |title=The History of the Enema with Some Notes on Related Procedures (Part I) |journal=Bulletin of the History of Medicine |volume=8 |issue=1 |pages=77 |date=Januaro 1940 |publisher=[[Johns Hopkins University Press]] |last1=Friedenwald |first1=Julius |last2=Morrison |first2=Samuel |jstor = 44442727}}</ref> kaj medicina preskribo. Aldone, la ''Diagnoza manlibro'' enkondukis la metodojn de [[terapio]] kaj [[etiologio]] kaj la uzado de [[empirismo]], [[logiko]], kaj [[racieco]] en diagnozo, prognozo kaj terapio. La teksto enhavas liston de medicinaj [[simptomo]]j kaj ofte detalajn empiriajn [[Observado|observaĵojn]] kun logikaj reguloj uzitaj por kombini observitajn simptomojn de la korpo de [[paciento]] kun ĝiaj diagnozo kaj prognozo.<ref>H.F.J. Horstmanshoff, Marten Stol, Cornelis Tilburg (2004), ''Magic and Rationality in Ancient Near Eastern and Graeco-Roman Medicine'', pp. 97–98, [[Brill Publishers]], {{ISBN|90-04-13666-5}}.</ref> La simptomoj kaj malsanoj de paciento estis traktitaj tra terapeŭtaj rimedoj kiaj [[bandaĝo]]j, [[Kuracila kremo|kremoj]] kaj [[pilolo]]j. Se paciento ne povis esti kuracita fizike, la babiloniaj kuracistoj ofte fidis al [[ekzorco]] por forpurigi la pacienton el ajna [[malbeno]]. La ''Diagnoza manlibro'' de Esagil-kin-apli estis bazita sur logika serio de [[aksiomo]]j kaj supozoj, inklude la nuntempan rigardon, ke tra ekzamenado kaj inspektado de la simptomoj de paciento, estas eble determini la [[malsano]]n de paciento, ties etiologion, ties estonta disvolviĝon, kaj la ŝancojn por rekupero de la paciento.<ref name=Stol-99>H.F.J. Horstmanshoff, Marten Stol, Cornelis Tilburg (2004), ''Magic and Rationality in Ancient Near Eastern and Graeco-Roman Medicine'', p. 99, [[Brill Publishers]], {{ISBN|90-04-13666-5}}.</ref> Esagil-kin-apli malkovris varion de [[malsano]]j kaj priskribis ties simptomojn en sia ''Diagnoza manlibro''. Tiuj inkludas la simptomojn el multaj variaĵoj de [[epilepsio]] kaj rilataj misordoj kun ties diagnozoj kaj prognozoj.<ref>Marten Stol (1993), ''Epilepsy in Babylonia'', p. 5, [[Brill Publishers]], {{ISBN|90-72371-63-1}}.</ref> === Teknologio === [[Dosiero:Ironie pile Bagdad.jpg|eta|maldekstre|Desegno de la tri pecoj de la [[Bagdad-baterio]].<ref>{{Cite web|url=http://www.unexplained-mysteries.com/gallery/images/1854/baghdad-battery|title=Paranormal Image Gallery - Ancient Mysteries/Aztec carving of ancient astronaut|publisher=Unexplained Mysteries|accessdate=November 14, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.unexplained-mysteries.com/gallery/images/1854/baghdad-battery|archivedate=2011-09-27|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2021-09-12|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.unexplained-mysteries.com/gallery/images/1854/baghdad-battery|arkivdato=2011-09-27}}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.unexplained-mysteries.com/gallery/images/1854/baghdad-battery |date=2011-09-27 }}</ref>]] Mezopotamianoj inventis multajn teknologiojn inklude metalan kaj kupran laboradon, faradon de [[vitro]] kaj lampoj, tektilan teksadon, inundokontrolon, akvostokadon, kaj [[irigacio]]n. Ili estis ankaŭ unu el unuaj societoj de la [[Bronzepoko]] en la mondo. Ili disvolvis el kupro, bronzo kaj oro ĝis [[fero]]n. Palacoj estis ornamitaj per centoj da kilogramoj el tiuj tre multekostaj metaloj. Krome, kupro, bronzo, kaj fero estis uzitaj por armaĵoj sane kiel por diversaj armiloj kiel glavoj, ponardoj, lancoj, kaj [[madzo]]j. Laŭ ĵusaj hipotezoj, la nomita [[Arkimeda ŝraŭbo]] eble jam estis uzitaj en tempoj de Senakeribo, reĝo de Asirio, por irigacio de la [[Pendĝardenoj de Babilono]] kaj [[Ninivo]] en la 7-a jarcento a.K., kvankam ĉeftendencaj fakuloj subtenas, ke temas pri [[Antikva Grekio|greka]] invento de postaj tempoj.<ref>Stephanie Dalley kaj John Peter Oleson (Januaro 2003). "Sennacherib, Archimedes, and the Water Screw: The Context of Invention in the Ancient World", ''Technology and Culture'' '''44''' (1).</ref> Poste, dum la Partia aŭ Sasanida periodoj, la [[Bagdad-baterio]], kiu eble estis la unua baterio en la mondo, estis kreita en Mezopotamio.<ref name=BBC2>{{Citation|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4450052.stm |last=Twist |first=Jo |title=Open media to connect communities |work=BBC News |date=20a de Novembro 2005 |access-date=6a de Aŭgusto 2007}}</ref> == Religio == {{Ĉefartikolo|Mezopotamia mitologio}} [[Dosiero:Statue Gudea Met 59.2.jpg|210px|eta|Statuo de princo Gudea (2150-2125 a.K.), nome suvereno ''ensi'', akade ''iššakum'' "reganto", kiu ne atingas tamen la titolon de ''lugal'' (reĝo). ''Ensi'' indikas civitanan aŭtoritaton koordinanta la agrarajn laborojn kiu jam estis akirinta religian rolon. [[Metropola Muzeo de Arto|Metropola Muzeo]] de [[Novjorko]]. La evidentigita muskolaro indikas la moralajn virtojn, dum la pozicio de la kunplektitaj manoj aludas la religian kaj pian enan aspekton. La vesto montras skribaĵon dediĉitan al Ningiŝzida (sumera dio, celebrita en iuj [[Kojnoskribo|kojnoskribaj]] terkotaj cilindroj.]] La '''mezopotamia mitologio''' estas la kolektiva nomo donita al la [[mitologio]]j de la mezopotamiaj civilizoj antaŭaj al la [[Persio|persa civilizo]]: [[sumero|sumera]], [[akada Imperio|akada]], [[asirianoj|asiria]] kaj [[babilono|babilona]]. La sumeranoj praktikis [[politeismo|politeisman]] [[religio]]n kun ge[[dio]]j antropomorfaj kiuj reprezentis fortojn aŭ aliajn fenomenojn, kiel poste faros la [[Antikva Grekio|greka civilizo]]. En ĝiaj kredoj establiĝis, ke la gedioj origine kreis la homojn por ke ili estu iliaj servantoj, sed la gedioj liberigis la homojn kiam ili estis multegaj, ĉar ili pensis, ke ili povus regi ilin pro la granda nombro. Multaj historioj en la [[sumera religio]] estas preskaŭ identaj en aliaj religioj de [[Mezoriento]]. Ekzemple, la biblia rakonto pri la kreado de la homo, la kulturo de la [[Elamo|elamanoj]], samkiel la rakonto pri la [[tutmonda diluvo]] kaj la [[arkeo de Noa]] similas multe al la asiriaj historioj. La sumeraj gedioj havas similajn reprezentojn en la religioj [[Akada Imperio|akadaj]], [[Kanaano|kanaanaj]] kaj en aliaj kulturoj. Kelkaj el la historioj kaj diaĵoj ankaŭ havas grekajn paralelaĵojn; ekzemple, la Malsupreniro de [[Inanna]] en la submondon (Irkalla) similas al la historio de [[Persefono]]. === Dioj === {{Div col|cols = 3}} * [[Antu]] * [[Anu (mitologio)|Anu]] * [[Aŝuro]] * [[Baal]] * [[El]] * [[Enki]] * [[Enlil]] * [[Enuma Eliŝ]] * [[Hadad]] * [[Inanna]] * [[Iŝtar]] * [[Laharo]] * [[Marduk]] * [[Ninurta]] * [[Sin]] * [[Tamuzi]] * [[Tiamat]] * [[Uras]] {{Div col end}} === Filozofio === La nombraj civilizacioj de la areo influis super la [[Abrahama religio|Abrahamaj religioj]], speciale super la [[Hebrea Biblio]]; ties kulturaj valoroj kaj literatura influo estas speciale evidentaj en la [[Genezo|Libro Genezo]].<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Handbook to life in ancient Mesopotamia|familia nomo=Bertman|persona nomo=Stephen|dato=2005|eldono=Paperback|loko=Oxford [u.a.]|eldoninto=Oxford Univ. Press|ISBN=978-0-19-518364-1|paĝo=312}}</ref> Giorgio Buccellati kredas, ke originoj de [[filozofio]] povas esti datitaj el la frua [[saĝo]] de Mezopotamio, kiu enhavis kelkajn filozofiojn de vivo, partikulare [[etiko]]n, verkojn en la formoj de verkoj pri [[dialektiko]], [[dialogo]]j, [[epika poezio]], [[folkloro]], [[himno]]j, [[liriko]], [[prozo]], kaj [[proverbo]]j. Babiloniaj [[racio]] kaj [[racieco]] disvolviĝis trans [[empirismo|empiria]] observado.<ref>Giorgio Buccellati (1981), "Wisdom and Not: The Case of Mesopotamia", ''Journal of the American Oriental Society'' '''101''' (1), pp. 35–47.</ref> La plej frua formo de [[logiko]] estis disvolvigita de Babilonianoj, ĉefe en la rigora ne-ergodika naturo de la sociaj sistemoj. Babilonianoj pensis, ke ĝi estas [[aksiomo|aksioma]] kaj komparebla al la "ordinara logiko" priskribita de [[John Maynard Keynes]]. Babilonianoj pensis ankaŭ, ke ĝi estas bazita sur [[ontologio]] de malfermaj sistemoj kiu estas akordigebla kun ergodikaj aksiomoj.<ref name=Sheila>[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01603477.2005.11051453 "Axioms and Babylonian thought: A reply".] Journal of Post Keynesian Economics. 27 (3): 385–391. Aprilo 2005. doi:10.1080/01603477.2005.11051453 Alirita la 12an de Septembro 2021).</ref> Logiko estis uzita je ioma etendo en la babiloniaj astronomio kaj medicino. Babilonia pensaro havis konsiderindan influon super la frua [[Greka filozofio|Antikvgreka]] kaj [[Helenisma filozofio]]j. Partikulare, la babilonia teksto ''Dialogo de pesimismo'' enhavas similecon al la agonisma pensaro de [[Sofistoj]], la [[Heraklito|Heraklita]] doktrino de [[dialektiko]], kaj la dialogoj de [[Platono]], same kiel estas pioniraĵo de la [[Sokrata metodo]].<ref>Giorgio Buccellati (1981), "Wisdom and Not: The Case of Mesopotamia", ''Journal of the American Oriental Society'' '''101''' (1), pp. 35–47 43.</ref> La [[Ionoj (popolo)|iona]] filozofo [[Taleso de Mileto]] estis influita de la babiloniaj kosmologiaj ideoj. == Arto == {{Ĉefartikolo|Mezopotamia arto}} '''Mezopotamia arto''' estas kronologia kaj geografia dividaĵo de la [[historio de arto]] kiu temas pri Mezopotamio dum la [[Antikva Erao]]. Ĝi referencas al la artaj montroj de la kulturoj kiuj floris ĉe la bordoj de la riveroj [[Tigriso]] kaj [[Eŭfrato]] el la [[Neolitiko]] (ĉirkaŭ la 6-a jarmilo a.K.) ĝis la falo de Babilono antaŭ la [[persoj]] en la jaro 539 a.K. Post jarmiloj oscile inter la hegemonio de la [[Supra Mezopotamio|Supra]] kaj [[Malsupra Mezopotamio]], la regiono, kiam formiĝis la [[persa imperio]], aliĝis al spaca areo de pli supera ordo, kiun la [[Antikva Macedonio|imperio de Aleksandro la Granda]] kaj la helenismo konektis kun la [[Romia Imperio]] (persa arto, helenisma arto). Eĉ en la epoko antaŭa al la persoj, la Mezopotamia arto havis kelkajn kontaktovojojn, pere de militoj, diplomatio kaj komerco longdistanca, kun la arto de la ceteraj civilizoj de la [[Antikva Proksima Oriento]] (arto de la civilizacio de [[hititoj]] kaj aliaj de [[Malgranda Azio]]; [[fenicio|fenica arto]], de la antikva [[Israelo]] kaj de aliaj civilizacioj de la mediteranea [[Levantenio]]; kaj la arto de la [[Antikva Egipto]]), eĉ kun la [[Arto de Barato|arto de Hindio]] kaj de [[Centra Azio]]. <center> <gallery mode="packed" heights="200"> File:Female Statuette Halaf Culture 6000-5100 BCE.jpg|Ina figureto devena el [[Samarra]], ĉ. 6000 a.K. File:Stele of Vultures detail 02.jpg|Fragmento de la Steleo de la gipoj, komenco de la periodo de la 3a dinastio, 2600–2350 a.K. File:Nimrud ivory lion eating a man.jpg|Unu el la eburaĵoj de Nimrud, periodo nov-asira, 9-a al 7-a a.K.<ref>[http://www.britishmuseum.org/about_us/news_and_press/press_releases/2011/nimrud_ivories.aspx British Museum], fonto citita en [[:en:Nimrud ivories]]</ref> File:Ishtar gate Pergamon Museum.JPG|Rekonstruaĵo de la [[Iŝtar-pordo]] (Babilono, 575 a.K.) en la [[Pergamo-muzeo]] (Berlino). </gallery> </center> === Arkitekturo === {{Ĉefartikolo|Arkitekturo de Mezopotamio}} Inter la mezopotamiaj arkitekturaj atingoj estas la disvolvigo de urba planado, la domo kun centra [[korto]], kaj la [[zigurato]]j. Ne ekzistis arkitektura profesio en Mezopotamio; tamen, skribistoj skizis kaj administris konstruadon por la registaro, la nobelaro aŭ la monarkio. La Mezopotamianoj konsideris la 'arton de konstruado' kiel dia donaco lernigita al homo fare de dioj kiel aperas listigite en la me-dekreto 28a. == Bildaro == <gallery mode="packed"> |Sumera listo de dioj en [[kojnoskribo]], ĉ. [[24-a jarcento]] a.K. Dosiero:Gudea of Lagash Girsu.jpg|Kojnoskribisto, skulptaĵo de 22a jarcentoj a.K. ([[Luvro]], [[Parizo]]). Dosiero:Mesopotamië.jpg|Mapo de Mezopotamio. Dosiero:Mesopotamia (Romia Imperio).svg|<center>la romia provinco ''Mesopotamia'' en [[117]]. Dosiero:Tigr-euph.png|Mapo montranta la [[Tigrisa-eŭfrata aluvia salakva marĉo|Tigris-eŭfratan riversistemon]], kiu ĉirkaŭas Mezopotamion. </gallery> {{-}} == Vidu ankaŭ == [[Dosiero:Irak karte2.png|eta|dekstra|250px|Geografia mapo de la nuna [[Irako]].]] * [[Antikvaj civilizoj de Mezopotamio]] * [[Mezopotamia mitologio]] * [[Araba imperio|Araba Kaliflando]] * [[Irako]] * [[Sirio]] * [[Kulturo de Irako]] * [[Tell Hamoukar]] * [[Sumero]] * [[Akado]] * [[Sumera lingvo]] * [[Kojnoskribo]] * [[Eposo pri Gilgameŝ]] * [[Kodekso de Hamurabi]] * [[Zagros-montara arbarstepo]] * [[Gutidoj]] {{-}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == * Atlas de la Mésopotamie et du Proche-Orient ancien, Brepols, 1996 ISBN|2503500463. * Benoit, Agnès; 2003. Art et archéologie : les civilisations du Proche-Orient ancien, Manuels de l'Ecole du Louvre. * Jean Bottéro; 1987.Mésopotamie. L'écriture, la raison et les dieŭ, Gallimard, coll. « Folio Histoire », ISBN|2070403084. * Jean Bottéro; 1992. Mesopotamia: writing, reasoning and the gods. Trans. by Zainab Bahrani and Marc Van de Mieroop, University of Chicago Press: Chicago. * Edzard, Dietz Otto; 2004. Geschichte Mesopotamiens. Von den Sumerern bis zu Alexander dem Großen, München, ISBN 3-406-51664-5 * Hrouda, Barthel and Rene Pfeilschifter; 2005. Mesopotamien. Die antiken Kulturen zwischen Euphrat und Tigris. München 2005 (4. Aufl.), ISBN 3-406-46530-7 * Joannès, Francis; 2001. Dictionnaire de la civilisation mésopotamienne, Robert Laffont. * Korn, Wolfgang; 2004. Mesopotamien – Wiege der Zivilisation. 6000 Jahre Hochkulturen an Euphrat und Tigris, Stuttgart, ISBN 3-8062-1851-X * Kuhrt, Amélie; 1995. The Ancient Near East: c. 3000-330 B.C. 2 Vols. Routledge: Londono kaj Novjorko. * Liverani, Mario; 1991. Antico Oriente: storia, società, economia. Editori Laterza: Roma. * Matthews, Roger; 2005. The early prehistory of Mesopotamia – 500,000 to 4,500 BC, Turnhout 2005, ISBN 2-503-50729-8 * Oppenheim, A. Leo; 1964. Ancient Mesopotamia: Portrait of a dead civilization. The University of Chicago Press: Chicago and London. Revised edition completed by Erica Reiner, 1977. * Pollock, Susan; 1999. Ancient Mesopotamia: the Eden that never was. Cambridge University Press: Cambridge. * Postgate, J. Nicholas; 1992. Early Mesopotamia: Society and Economy at the dawn of history. Routledge: London and New York. * Roux, Georges; 1964. Ancient Iraq, Penguin Books. * Silver, Morris; 2007. Redistribution and Markets in the Economy of Ancient Mesopotamia: Updating Polanyi, Antiguo Oriente 5: 89-112. * Snell, Daniel (ed.); 2005. A Companion to the Ancient Near East. Malden, MA : Blackwell Pub, 2005. * Van de Mieroop, Marc; 2004. A history of the ancient Near East. ca 3000-323 BC. Oxford: Blackwell Publishing. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commonscat=Mesopotamia|ReVo=mezopotami}} * http://www.touregypt.net/ebph5.htm * http://ojkumena.strana.de/cgi/ids/index.cgi?mode=album&album=mesopotamija {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20041205032022/http://ojkumena.strana.de/cgi/ids/index.cgi?mode=album&album=mesopotamija |date=2004-12-05 }} <!-- _Mesopotamijos_ _žemėlapiai_ --> * http://www.nttei.com/british-museum/mesopotamia/menu.html{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} <!-- _ブリティッシュ_ _ミュージアム_：Mezopotamio --> * http://ancientneareast.tripod.com/Mesopotamia.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230109080658/https://ancientneareast.tripod.com/Mesopotamia.html |date=2023-01-09 }} <!-- _古代近東の歴史_ --> {{Havenda artikolo|Mezopotamio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Historio de Irako]] [[Kategorio:Geografio de Irako]] [[Kategorio:Antikva epoko]] [[Kategorio:Mezopotamio| ]] [[Kategorio:Okcidenta Azio]] qb71m2soye3v4ccvdb0jtz2cur7fqm8 0 2909 9423822 9160965 2026-07-09T05:52:39Z Sj1mor 12103 9423822 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font color="white"><big><big>'''Marcus Junius Brutus<br />(85 a. K. - 42 a. K.)<br />'''</font></big></big></span> |dosiero =Karl_Theodor_von_Piloty_Murder_of_Caesar_1865.jpg |priskribo =Marko Junio Bruto partoprenis en la murdo de [[Julio Cezaro]].<small>Pentraĵo de [[Carl Theodor von Piloty|Karl von Piloty]] (1865).</small> |dato de naskiĝo =[[-85|85 a. K.]] |loko de naskiĝo =[[Romo]], [[Romia respubliko]] |dato de morto =[[23-a de oktobro]], [[-42|42 a. K.]] |loko de morto =[[Filipio|Philippi]], [[Makedonio]] | alma_mater = }} <big>'''Marko Junio Bruto'''</big> (latine: ''Marcus Iunius Brutus''; naskiĝis ĉirkaŭ [[-85|85]], mortis ĉirkaŭ [[-42|42]] a.K.) estis mortiginto de [[Julio Cezaro]]. Por savi la [[Romia Respubliko|Romian Respublikon]] kontraŭ tiraneco, li mortigis Cezaron je [[-44]] kaj poste batalis kontraŭ [[Antonio]] kaj [[Oktavio]] en la [[batalo de Filipio]] je [[-42]], sed estis venkita. Li sinmortigis kaj la Respubliko mortis kun li. Lia onklo estis [[Katono la Plijuna]], alia heroa respublikano. Oktavio, adoptita filo de Cezaro, poste starigis la [[Romia imperio|imperion]]. Bruto estis sekvinto de la filozofo [[Platono]] kaj estis tre studema, leginte librojn en la profunda nokto. == Vivo == [[Dosiero:Matthias_Stom_-_The_death_of_Brutus.jpg|maldekstra|eta|340x340ra|''La morto de Bruto'', far de [[Matthias Stom]]]] Kiam Cezaro transiris la [[Rubikono]]n je [[-49]] kaj montris sin kiel minaco kontraŭ la Respubliko, Bruto aliĝis la armeon de [[Pompeo]]. Cezaro venkis Pompeon ĉe [[Farsalio]] je [[-48]] kaj pardonis multajn, kiuj batalis kontraŭ li: inter aliaj, Bruto mem kaj [[Kajo Kasio Longino]], kiuj poste komplotos por mortigi lin. Cezaro onidire rigardis Bruton ne nur kiel amikon sed ankaŭ kiel eblan filon ĉar lia patrino estis amoratino de Cezaro. Kvankam Kassio deziris la morton de Cezaro pro malamo de koro, Bruto deziris ĝin pro amo de justeco, por savi la Respublikon. Pro tio, la komploto ne ŝajnis deca kaj respektinda ĝis la aliĝo de Bruto, kies virton neniu dubis, ne eĉ liaj malamikoj. Do kiam li aliĝis la komploton, ĝi fariĝis realigebla. <gallery> Dosiero:Brutus Eid Mar.jpg Dosiero:Ppr-brutus.JPG Dosiero:Marcus Brutus.jpg </gallery> == Eksteraj ligiloj == * http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Cic.+ad+Brut.+1.1.1 <!-- _Briefwechsel_ _Cicero_–_Brutus_ (_lateinisch_ _und_ _englisch_) --> * http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Brutus*.html <!-- Plutarko, _Brutus_ (_englisch_) --> * http://classics.mit.edu/Plutarch/m_brutus.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111207184859/http://classics.mit.edu/Plutarch/m_brutus.html |date=2011-12-07 }} <!-- _Plutarkhosz_ _Brutus_-_életrajza_ (_angol_) --> * http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=App.+BC+toc <!-- _Appianosz_: A _polgárháborúkról_ (_angol_) --> {{Projektoj|q=Marko Bruto}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Romiaj politikistoj]] [[Kategorio:Antikvaj juristoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 1-a jarcento a.K.]] [[Kategorio:Mortintoj en la 1-a jarcento a.K.]] [[Kategorio:Mortintoj en -42]] <!-- Pri propono lasi ankoraŭ la jarcentan kategorion aldone al la jara vidu la diskutpaĝan noton en diskuto:Julio Cezaro --> [[Kategorio:Personoj cititaj en La Dia Komedio (Infero)]] nzn9inund6ahpvh0k52xy071jci4kv3 0 3042 9423389 9279954 2026-07-08T14:34:31Z Lpoj50 170867 9423389 wikitext text/x-wiki '''Novparolo''' ({{En}} '''''Newspeak''''' [ˈnju.spik] aŭ [ˈnu.spik]) estas fikcia formo de la [[angla lingvo]], kiu rolas en ''[[1984 (romano)|Nineteen Eighty-Four]]'' (mallongigita kiel ''1984''), la pesimisma romano de [[George Orwell]]. Ĝi estas angla lingvo reformita kaj kripligita por malhelpi liberan penson. En ''1984'', ĝi malas la ordinaran angla lingvon, renomita ''Oldspeak'' (Malnovparolo). En la fikcia mondo, Novparolo estas lingva projekto, kun vortaro kiu malkreskas jaron post jaro ĉar la ŝtato forviŝas vortojn por grade limigi la eblan penson de siaj civitanoj kaj malebligi "pensokrimon" kaj, do, ribelon. En la apendico de ''1984'', Orwell klarigis la historion kaj teorion de ''Newspeak''. Esperantigi la vortojn "Newspeak" kaj "Oldspeak" per "Ekblek" kaj "Eksblek" estis proponita, dum la 69-a [[Universala Kongreso de Esperanto]] en [[Vankuvero]] ĝuste en [[1984]], de la [[Usono|usona]] [[profesoro]] [[Jonathan Pool]], en lia prelego dum la [[Internacia Kongresa Universitato]] "Lingviko, politiko kaj ekblek". Alia propono referencas [[Volapuko|Vola'''pukon''']], kio signifas "Mond'''lingvo'''": Nov'''puko''' aŭ Ek'''puko''' por ''Newspeak'' kaj Old'''puko''' aŭ Eks'''puko''' por ''Oldspeak''. == Gramatiko kaj Vortprovizo == La Gramatiko de Novparolo havas du karakterizaĵojn: vorto povas esti uzata en preskaŭ ajna parto de parolo kaj ĉiu fleksio estas regula.<ref>''George Orwell'' (1980) pp. 918–19.</ref> === Prefiksoj === Ĉar Novparolo ne havas antonimojn, la prefikso "un-" estas uzata por negado. Ekzemple, la angla vorto "warm" aŭ en Esperanto "varma" estas "uncold" en Novparolo. La tuta koncepto de "malbona" estas reprezentata plene per "ungood". La prefiksoj "plus-" kaj "doubleplus-" povas esti uzataj por anstataŭigi "pli" kaj "plej" respektive. === Sufiksoj === * "-ful" transformas vorton en adjektivon. Ekzemple, "goodthinkful" signifas "ortodoksa en penso". * "-ed" konjugacias ne-helpa verbo en la pasinteco. * "-wise" transformas vorton en adverbon. Ekzemple, "goodthinkwise" signifas "en ortodoksa maniero." == Penso-Kontrolo == La celo de Novparolo estis kaj disponigi esprimrimedon por la monda vidado kaj mensajn kutimojn aprobitajn de IngSoc dume farante ĉiujn aliajn formojn de penso neeblaj. Ekzistas vortoj celitaj permesi al partiano esprimi precize kion oni volis diri dume ekskludante ĉiujn aliajn signifojn kaj ajnan eblon ke oni povas alveni al ilin nerekte. La vorto "libera" ekzistas en Novparolo kvankam ĝi nur povas uzi en terminoj de io ne ĉeestante kiel en "La hundo estas libera de pedikoj." La vorto ne povis esti uzata por "Libereco" aŭ "Libera Volo" ĉar tiuj konceptoj ne ekzistis en Oceanio. Per malpliigo de la pensado de uzanto kun limigita vortotrezoro de limigita denotado kaj konotacio, agoj konsideritaj neakcepteblaj fare de IngSoc fariĝus tute neeblaj.<ref>"The Principles of Newspeak". newspeakdictionary.com. Archived from the original on 17 February 2013. Retrieved 20 March 2013. English.</ref> == Vortoj == Kiel kontrolita lingvo, limoj de Newspeak pensas malpliigante la esprimon de la angla lingvo. La vortotrezoro estas dividita en tri malsamajn sekciojn: === A Vocabulary === La vortoj en la A Vocabulary priskribi ĉiutagajn agadojn kiel ekzemple manĝado, trinkado, aŭ laborante kaj uzas norma angla vortoj. === B Vocabulary === La vortoj en la B Vocabulary priskribi kompleksajn ideojn. Ĉi tiuj vortoj instigas la politike korektajn signifojn postulitajn de la Partio. === C Vocabulary === La vortoj en la C Vocabulary enhavas vortojn, kiuj kompletigas la aliajn du kategoriojn. Ĉi tiu kategorio estas efektivigita laŭ necesa bazo. Kiel rezulto, ne ekzistas vorto por "Scienco" kvankam ekzistas vortoj por "Kemio", "Fiziko", kaj "Geologio" === Ekzemploj === ==== Bellyfeel: La blinda akcepto de ideo. ==== Juĝa decido, kiu povas esti skribita per nova-ĵeto, estus (superskribaj nombroj aldonitaj por klareco en la esperanta frazo) "¹Oldthinkers ²Unbellyfeel ³IngSoc". La plej mallonga versio unu okulo faros en alia Lingvo kiel norma angla aŭ esperanto estus "¹Tiuj kies politikaj ideoj estis formitaj antaŭ la Revolucio ²ne povas havi plenan emocian komprenon de la principoj de la ³Angla Socialismo." ==== Ownlife: La tendenco ĝui esti solitaria aŭ individualisma. ==== En la romano, [[Winston Smith]] diris, ke piedirante per si mem estis konsiderita suspekta de la Partio ==== Unperson: Persono, kiu estis forigita de ekzisto. ==== Tia persono estas redaktita el libroj kaj novaĵoj kaj forbruligitaj de fotoj, por ke nenia malkovro de ilia ekzisto troviĝas. Tiu persono ne ekzistis, kaj fakte neniam ekzistis. ==Newspeak kaj [[Esperanto]]== ''Newspeak'' eble estas satiro de la [[baza angla]], formo de la angla kun ĉirkaŭ mil vortoj, aŭ eĉ de Esperanto mem: ''Newspeak'' iudetale similas al Esperanto (ekzemple, ''good'' = bona, ''ungood'' = malbona anstataŭ ''bad'' = malbona en la angla), sed Orwell mem certe sciis pri Esperanto. Li iris al [[Parizo]] en [[1927]] por plibonigi sian regadon de la [[franca lingvo]] kaj viziti sian onklinon, [[Ellen Kate Limouzin|Elaine Limouzin]], kiu estis la kunulino de la fondinto de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], [[Eŭgeno Lanti]]. Esperanto estis la ĉefa [[lingvo]] de la domo kaj, por Lanti, kiel Orwell eksciis, Esperanto estis ne nur lingvo, sed ankaŭ [[ideologio]]. Lanti montris al Orwell (se li ne vidis ĝin antaŭe) la ligon inter [[politiko]] kaj [[lingvo]]. Orwell suferis, ĉar li ne parolis Esperanton. Sed la bazo de Newspeak estis ne Esperanto sed [[Baza Angla|baza angla]], simpligita formo de la angla kreita de [[Charles Kay Ogden]]. Orwell kontaktis kun ĝi dum la [[dua mondmilito]], kiam li laboris ĉe [[BBC]]. La brita registaro estis interesita pri la disvastigo de Baza Angla, kvazaŭ por prepari la terenon al disvastigo de la angla, kaj apogis la elsendon en Baza Angla ĉe BBC. En decembro 1943, Orwell skribis por la gazeto ''[[Manchester Evening News]]'' recenzon pri la libro ''[[Interglossa]]'' de [[Lancelot Hogben]], kio montras ke li sciis ankaŭ pri tiu lingvo. De la tempo kiam Orwell laboris ĉe BBC, li prenis multajn elementojn por sia romano ''1984'', kiel la numeron de la ĉambro kie Winston Smith estis torturita, ĉambro 101, kie en la sidejo de BBC estis la oficejo de la ĉefo. Je [[1947]], kiam li verkis la libron ''1984'', Orwell skribis eseon, "Politiko kaj la [[angla lingvo]]". En tiu eseo li rimarkigis, kiel tiraneco, milito kaj laŭmoda pensado aĉigis la anglan. ==Vidu ankaŭ== *[[Neologismo]] *[[Du plus du faras kvin]] *[[Konstruita lingvo]] *[[Natura Semantika Metalingvo]] *[[Lingvopolitiko]] * [[Edward Sapir]] * [[Benjamin Whorf]] * [[Hipotezo de Sapir-Whorf]] ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Planlingvoj}} [[Kategorio:Fikcilingvoj]] [[Kategorio:Modifita angla]] [[Kategorio:Konstruitaj lingvoj]] sdc314ip84txunrz4adcf3jka2o87xp 0 3284 9423542 9168381 2026-07-08T17:33:20Z Sj1mor 12103 9423542 wikitext text/x-wiki {{Tiu-ĉi artikolo|temas pri la fizika fenomeno de ondo. Pri la [[junulara Esperanto-klubo ONDO]] kaj pri la niĝeria subŝtato [[Ondo (subŝtato)|Ondo]] kaj ties ĉefurbo [[ondo (urbo)|Ondo]] vidu apartajn tekstojn.}}{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:2006-01-14 Surface waves.jpg|eta|Surfacaj ondoj sur akvo.|280x280ra]] La unua signifo de '''ondo''' estas arkoforma [[akvo]]maso, kiu leviĝas kaj refalas ĉe la supraĵo de maro, lago, ks, sub la blovo de la [[vento]]. De tiu difino originis la sekvantajn kromsignifojn. '''Ondo''' estas perturbo kiu antaŭenigas sin tra ia medio; ondo povas translokigi [[energio]]n de iu loko al alia sen daŭra formovo de la partikloj de la medio. Anstataŭe, ĉiu loko [[oscilado|oscilas]] ĉirkaŭ pozicio fiksita. == Ekzemploj de ondoj == Por multaj homoj, la vorto "ondo" pensigas pri [[marondo]]j, kiuj estas perturboj tra akvo. Pli ĝenerale ondo estas tio, kio prezentas tian saman alternon de leviĝoj kaj malleviĝoj. Tiele gravaj estas la [[sisma ondo|sismaj ondoj]] de [[tertremo]]j, kiuj ekzistas en specoj S (transversa), P (laŭlonga), kaj L (surfaca). Speco de ondo, kiun ni ofte renkontas, estas [[sono|sonondo]] - mekanika ondo kiu antaŭenigas sin tra la aero, likvidoj, aŭ solidoj, kaj havas [[frekvenco]]n detekteblan per la [[aŭda sistemo]]. [[Videbla spektro|Lumo]], [[radioondo]]j, [[iksradio|X-radioj]], ktp. konsistigas [[elektromagneta radiado|elektromagnetan radiadon]], kie la antaŭeniĝo estas perturbo de la [[elektromagneta kampo]]. === Esencaj karakteroj === Ĉiu ondo traktas sin simile dum certaj kutimaj okazoj. Al ĉiu ondo povas okazi la jenaj: * [[Reflekto]] - ondo turnas sin kontraŭen el sia antaŭa direkto, pro kolizio je spegulaĵo * [[Refrakto]] - alidirekto de la ondo pro eniro en novan medion * [[Difrakto]] - disiĝo de ondoj, ekzemple se ili transiras etan truon * [[Interfero]] - aldonado de du ondoj, kiuj renkontiĝas * [[Dispersado]] - disiĝo de ondoj laŭ frekvenco === Transversaj kaj laŭlongaj ondoj === [[Transversa ondo]] (laŭlarĝa ondo) vibras orte al la direkto de irado; ekzemple elektromagneta ondo aŭ ondo laŭ ŝnuro. [[Laŭlonga ondo]] vibras laŭ la direkto de irado; ekzemple sonondo. === Polarizado === Transversa ondo povas [[polarizado|polariziĝi]]. Kutime transversa ondo povas oscili laŭ iu ajn angulo je la plano malparalele je la direkto de irado—ĉi tiaj nomiĝas nepolarizitaj ondoj. Polarizado signifas, ke oni kreas lumon kiu oscilas laŭ nur unu plano malparalele je la direkto de irado. == Fizika priskribo de ondo == {| | colspan="2" align="center" |'''''Ondo''''' |- | align="right" |''d''<br />i s m o v o |[[Dosiero:Unda-sintexto.png]] | valign="top" |'''λ = ondlongo''' ''x'' = amplitudo |- | | align="center" |''distanco'' |} Eblas priskribi ondon laŭ kelkaj variaĵoj, ĉefe la jenaj: [[frekvenco]], [[ondolongo]], [[amplitudo]], kaj [[periodo]]. La [[amplitudo]] mezuras la grandecon de la maksimuma moviĝo en la medio dum unu ciklo de la ondo; la mezurunuo varias laŭ la speco de la ondo. Ekzemple, ondo en ŝnuro havas amplitudon mezuratan laŭ distanco (metroj), sonondo laŭ premo (paskaloj), kaj elektromagneta ondo laŭ la amplitudo de la [[elektromagneta kampo]] (voltoj po metro). La amplitudo povas resti plata (tiuokaze la ondo estas ''kontinua ondo''), aŭ povas varii laŭ tempo kaj/aŭ pozicio. La formo de la amplitudvariado estas la ''envelopo'' de la ondo. La periodo (<math>T</math>) estas la daŭro, kiu pasas dum unu plena oscilado de la ondo. La frekvenco (<math>f</math>) kalkulas kiom da periodoj okazas dum unu tempunuo, kaj mezuriĝas laŭ [[herco]]j. Ĉi tiuj rilatas jene: :<math>f=\frac{1}{T}</math> Kiam oni esprimas ondon matematike, la ''angula frekvenco'' (<math>\omega, [\omega] = \frac{1}{s}</math>) ofte estas uzata; tiu rilatas la frekvencon jene: :<math>f=\frac{\omega}{2\pi}</math> === Vojaĝantaj Ondoj === Ondo kiu restas unuloke nomiĝas ''staranta ondo'', ekzemple vibrado ĉe violonŝnuro. Ondo kiu moviĝas nomiĝas ''vojaĝanta ondo'', kaj havas perturbon kiu varias kaj laŭ tempo ''t'' kaj laŭ distanco ''z''. Tiu esprimiĝas matemetike jene: :<math>y=A(z,t)\cdot \cos(\omega t-kz+ \phi)</math> tiel, kiel <math>A(z,t)</math> estas la amplitudenvelopo de la ondo, <math>k</math> estas la ''ondonombro'' kaj <math>\phi</math> estas la ''[[fazo]]''. La rapido <math>v</math> de la ondo estas: :<math>v=\frac{\omega}{k}=\lambda f</math> tiel kiel <math>\lambda</math> nomas la ''[[ondolongo]]n'' de la ondo. === La onda ekvacio === Laŭ la plej ĝenerala senso, ne ĉiu ondo estas sinusoida. Unu ekzemplo de ne-sinusoida ondo estas ekpremo kiu sekvas ropon restantan je la tero. Laŭ la plej ĝenerala senso, iu ajn funkcio de x, y, z, kaj t kiu estas ne-triviala solvo je la [[onda ekvacio]] estas ondo. La onda ekvacio estas diferencia ekvacio kiu priskribas harmonan ondon trapasantan iun medion. La ekvacio formas malsame, laŭ la medio kaj transmetado. La [[onda ekvacio de Schrödinger]] priskribas la onduman traktadon de partikloj ĉe [[kvantuma fiziko]]. Solvoj kontraŭ tiu ekvacio estas ondaj ekvacioj, per kiuj oni povas priskribi la densecon da ebleco de iu partiklo. == Vidu ankaŭ == * [[Efiko de Doppler]] * [[Elektromagneta ondo]] * [[Listo de ondaj temoj]] * [[Grupa rapido]] * [[Fazo]] * [[Faza rapido]] * [[Ondosimilaĵo]] * [[Ondokonduktilo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=ond}} * [http://www.fw.hu/eventoj/steb/fiziko/optiko.pdf OPTIKO] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060620163944/http://www.fw.hu/eventoj/steb/fiziko/optiko.pdf |date=2006-06-20 }}: Ĉapitro el lernolibro far SÁRKÖZI János. Subĉapitroj: optiko ĝenerale, fotometrado, ekesto, propagiĝo, refrakto de la lumo, ondooptiko, polarigo, lumo kaj materialo, la okuloj, optikaj instrumentoj. 129 paĝoj, formo PDF, 882 KB. [[File:Uklon2D.gif|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Partaj diferencialaj ekvacioj]] [[Kategorio:Dinamikaj sistemoj]] [[Kategorio:Diferencialaj ekvacioj]] [[Kategorio:Akustiko]] [[Kategorio:Optiko]] [[Kategorio:Ondoj]] gzsvia39du3ujrpwn6cweic7au4pq29 0 3386 9423561 8419726 2026-07-08T17:41:58Z Sj1mor 12103 9423561 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Punkto}}{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Point_graphe.jpg|eta|La marko de punkto]] '''Punkto''' estas unu el primaraj nocioj en [[matematiko]]. En moderna matematiko oni nomas punkto tute diversajn [[elemento]]jn de diversaj [[spaco]]j, ekz. en '''n'''-dimensia eŭklida spaco, punkto estas difinita kiel ordigita [[Aro (matematiko)|aro]], konsistanta el '''n''' [[nombro]]j. En diversaj branĉoj de matematiko oni trovas punktojn kun malsamaj nomoj. Do, [[geometrio]] pristudas punktojn sur [[Linio (geometrio)|linio]]j, [[analitiko]] pristudas punktojn de la solvoj de diferencialaj ekvacioj, [[aro-teorio]] la punktojn kun ecoj de esplorata [[Aro (matematiko)|aro]], ktp. Rekta streko estas samtempe 0-[[simplaĵo (geometrio)|simplaĵo]] (aŭ alivorte 0-dimensia simplaĵo), 0-[[hiperkubo]] (aŭ alivorte 0-dimensia hiperkubo), 0-[[kruco-hiperpluredro]] (aŭ alivorte 0-dimensia kruco-hiperpluredro). {{Unua}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Geometrio]] q25iy8qrqp0dthhf52xjqkxct9vppke 0 3837 9423406 8450441 2026-07-08T14:43:48Z Lpoj50 170867 9423406 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Manalfabeto.png|eta|379x379px|''Mana alfabeto por Esperanto (Signuno ABCĈ...XYZ per unu mano)'']] [[Dosiero:Alfabeto_de_Esperanto.png|eta|240ra|''Alfabeto de Esperanto'']] '''Signuno''' estas kodo (ne lingvo mem) de Esperanto, elpensita de nenomita homo, kiu volas krei [[gestlingvo]]n bazitan sur [[Esperanto]] kaj [[Gestuno]]. La manalfabeto havas gestojn por la ĉapelitaj literoj de Esperanto. La bazaj radikoj devenas de Gestuno. Signuno estis donita al la [[surdeco|surda]] komunumo je la [[15-a de decembro]] [[2010]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://purl.org/signuno Hejmpaĝo de Signuno] * [http://lingvo.org/manalfabeto/ Tradukileto por manalfabeto] {{Unua}} {{Planlingvoj}} [[Kategorio:Planlingvoj]] [[Kategorio:Signolingvoj]] 7zvsep73wk8zr83aa54aivsiux6601o 0 3954 9423492 9280405 2026-07-08T17:10:29Z Sj1mor 12103 9423492 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:WestShowSdl.jpg|eta|vesterna selo]] '''Selo''' estas sidilo, kiun oni ligas sur la dorso de rajdbesto, kiel [[ĉevalo]]. Kutime ĝi estas lignostruktura sidilo, kusenita aŭ led-kovrita por la [[rajdanto]], aŭ simila aĵo, kiu tenas la [[jungilaro]]n. La nomo estas uzata ankaŭ por la sidilo de [[biciklo]] aŭ simila [[veturilo]] kaj ankaŭ por [[klitelo]] de [[Anelidoj|ringvermoj]] aŭ ankoraŭ pri [[montpasejo]] en [[montaro]]. La selo certigas, ke la pezo premu ne la [[Vertebraro|vertebraron]], sed la [[Ripo|ripojn]] de la besto, kovritajn per muskoloj. Antaŭ la invento oni rajdis dum longa tempo sen selo kaj foje oni uzis nur [[Lano|lanajn]], aŭ simplajn teksaĵojn, kiel [[tolo]]. La selo elformiĝis kaj disvastiĝis en la [[3-a jarcento a.K.|3-a]] ĝis [[1-a jarcento a.K.|1-a jc a.K]]. Ĝi igis pli komforta kaj sekura la rajdadon, tiel oni povis facile manovri en bataloj. La selon same kiel la [[piedingo]]n kaj la brustorimenon elpensis la aziaj stepaj popoloj (eble la [[sarmatoj]]), kaj de tie ĝi disvastiĝis en [[Eŭropo]]. Ĝi grave evoluis dum la [[mezepoko]] (ĉefe en [[Francio]]). Oni metis la [[kamelo|kamelan]] selon sur [[ĝibo]](j) de la besto. La [[elefanto|elefantaj]] seloj estas proporcie pli grandaj kaj similas al baldaĥina [[niĉo]]. La hodiaŭaj ĉevalseloj havas elastan strukturon: oni firmigas la lignolamenojn per metallamenoj. La seloj havas du ĉefajn tipojn: la vesterna (okcidenta, aŭ maŭra) kaj la angla (aŭ hungara). La vesterna selo havas grandan prenilon, almuntitan je la unua [[anso]], kiu servas ne nur la kroĉiĝon sed al kiu oni povas ankaŭ alfiksi [[kaptoŝnuro]]n ([[lazo]]n). La posta anso estas alta kaj helpas la stabilan sidon dum laboro. La brustorimeno estas pli larĝa ol la eŭropa. La angla selo estas pli leĝera, senprenila, plata kaj pli bone [[Remburado|remburita]]. Oni planis tiun ĉi tipon ĉefe por sporto kaj amuzado, specife por transsalti obstaklojn kaj artan rajdadon ([[dresrajdo]]). La [[Galopo|galopaj]] seloj estas la plej malpezaj, la premirajdaj ĉevaloj havas longajn rimenojn, la saltoseloj havas formon, ke la pezo de la rajdanto venas antaŭen. Per la t.n. damoseloj (sur kiuj oni metas ambaŭ gambojn al la sama flanko) rajdis la virinoj ĝis la [[1920-aj jaroj]]. Oni uzas specialajn selojn interalie por longrajdado, [[Cirko|cirka]] rajdado, ĉevala [[poloo]]. == Vidu ankaŭ == * [[Ĉabrako]] * [[Pomelo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=sel}} * http://de.wikipedia.org/wiki/Reitsattel <!-- _ドイツ語版ウィキペディア_ --> * http://en.wikipedia.org/wiki/Horse_tack <!-- _英語版ウィキペディア_ --> {{Unua}} [[Kategorio:Iloj]] [[Kategorio:Seĝoj]] [[it:Finimenti#Selle]] qfqfz0wwxgq74n6tldn5bra86f18ix7 0 3983 9423420 9422050 2026-07-08T15:11:51Z Näin on näreet 255377 /* La sveda en Finnlando */ 9423420 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |Lingvo=Sveda |Propra_nomo=Svenska |Landoj=[[Svedio]], [[Finnlando]] |Denaske= |Fremdlingve= |Klasifiko={{LingvaKlasifikado|sv}} |Oficiala lingvo=[[Svedio]], [[Finnlando]] |Reguligita de=[[Svenska Akademien]] |Skribo=[[latina alfabeto|latina]] kun kelkaj aldonoj |Koloro=Hindeŭropa |ISO1=sv |ISO2B=swe |ISO2T= |SIL=SWD |vikipedio=sv |Mapo=Distribution-sv.png |Mapopriskribo=Mapo de ĉefe svedlingvaj regionoj }} La '''sveda lingvo''' ({{lang-sv|svenska|ligilo=ne}}) apartenas al la orienta branĉo de la [[nordĝermana lingvaro]] kaj estas klare la plej granda lingvo en tiu grupo. Ĝi estas parolata en [[Svedujo]] kaj en partoj de [[Finnlando]] (precipe en la [[Finna insularo]] kaj [[uusimaa|uusimaaanaj]] kaj [[Suda Ostrobotnio|sudostrobotniaj]] marbordaj regionoj), de totale ĉirkaŭ 10 000 000 homoj. La sveda lingvo proksime parencas al la [[norvega lingvo|norvega]] kaj la [[dana lingvo|dana]] lingvoj. Tiuj kvar lingvoj estas grandparte inter si kompreneblaj. La norvega estas por svedoj kaj danoj pli facile komprenebla ol la dana por svedoj kaj la sveda por danoj. La sveda gramatiko estas relative simpla. Kazoj preskaŭ ne ekzistas, kaj verbojn oni fleksias nur laŭ tenso, ne laŭ persono, same kiel Esperanto faras. La longecaj diferencoj de la fonemoj estas fonemaj, kaj la sveda estas ete ankaŭ tonala lingvo. ''Rikssvenska'' oni nomas la norman lingvon. Ĝi baziĝas sur la [[dialekto]]j ĉirkaŭ [[Stockholm]] kaj [[Mälardalen]]. Kvankam regionaj variantoj bazitaj sur lokaj dialektoj estas uzata, kaj la parola kaj la skriba ''rikssvenska'' estas normigita en la tuta lando. Kelkaj dialektoj distingas sin per la [[gramatiko]], vortprovizo kaj ankaŭ la [[fonologio]], kaj povas esti malfacile komprenebla por eksteruloj. Tiaj dialektoj maldisvastiĝas, eĉ se lokaj aŭtoritatoj ofte kuraĝigas al ilia uzado. Tiaj dialektoj estas ankau en Finnlando en la svedparolanta [[Ostrobotnio]]. Ne estas facile fari tute precizan limon inter ''rikssvenska'' kaj la dana – en dania dialekta esplorado plu oni taksas kiel variantoj de la dana iujn sudajn svediajn dialektojn. La plej malnovaj tekstoj, kiuj estas trovita en Svedio, estas runŝtonaj. Al la plej fruaj latinalfabetaj tekstoj en la sveda apartenas la mezepokaj [[provincleĝo]]j. Dum la malfrua mezepoko la sveda, same kiel la dana kaj norvega sed malsame al la [[islanda lingvo|islanda]], importis amason da vortoj el la [[platdiĉa lingvo]]. Aparta dialekto estas la [[gotlanda dialekto]]. == Oficiala pozicio == Ekde 2009 laŭ la sveda leĝo la sveda estas ''huvudspråk'' (ĉeflingvo). Laŭ la finnlanda leĝo estas kune kun la finna svede ''nationalspråk'' kaj finne ''kansalliskieli'' de Finnlando – la ambaŭ termoj signifas "nacia lingvo". La termoj ''huvudspråk'', ''nationalspråk'' kaj ''kansalliskieli'' estas praktike proksimume kiel la termo oficiala lingvo en multaj aliaj landoj, kvankam la leĝo de tiuj du landoj ne konas tiun termon. En Finnlando komunumo devas esti dulingva (sveda kaj finna) se la ambaŭ lingvogrupoj estas minimume proksimume 8 % aŭ absolute proksimume 3000 personoj krom en Alando, kies ĉiuj komunumoj estas aŭtomate ĉiam unulingve svedlingvaj). En [[Kontinenta Finnlando]] komunumo, kiu ne realas neniun el la du menciitaj kriteroj de dulingva komunumo, povas peti el la registaro permeson esti libervole dulingva. == Specimeno (la Patro Nia) == <blockquote><poem> Vår fader, du som är i himlen. Låt ditt namn bli helgat. Låt ditt rike komma. Låt din vilja ske, på jorden så som i himlen. Ge oss i dag vårt bröd för dagen som kommer. Och förlåt oss våra skulder, liksom vi har förlåtit dem som står i skuld till oss. Och utsätt oss inte för prövning, utan rädda oss från det onda. </poem></blockquote> (Laŭ la oficiala sveda [[Biblio]] de la jaro 2000: <cite>Bibel 2000</cite>.) <blockquote><poem> Fader vår som är i himmelen! Helgat varde ditt namn; tillkomme ditt rike; ske din vilja, såsom i himmelen, så ock på jorden; vårt dagliga bröd giv oss idag; och förlåt oss våra skulder, såsom ock vi förlåta dem oss skyldiga äro; och inled oss icke i frestelse, utan fräls oss ifrån ondo. Ty riket är ditt, och makten, och härligheten, i evighet. Amen. </poem></blockquote> (Laŭ la oficiala sveda Biblio de la jaro 1917, kun postbiblia aldono.) == Historio == La unuaj en Svedio trovitaj tekstoj, kie svedoj skribas en sia propra lingvo, estas en runaj ŝtonoj, sed la lingvo en ili ne estas sveda sed ''Norräna tungan'', el kiu iĝis la nuna nordĝermana lingvogrupo. La sveda, la dana kaj la norvega iĝis apartaj lingvoj en meza parto de la mezepoko. La unuaj klare svedlingvaj tekstoj estas ''Hälsingelagen'' el la 14-a jarcento. Eble la plej granda ŝanĝo en la lingvo estis simpliĝo de la gramatiko. Aliflanke ankaŭ en la fonetika prononco estis ŝanĝoj. Ekzemple la plej multaj diftongoj iĝis longaj vokaloj. En multaj vortoj la vokalo a estis anstataŭigita per la vokalo o. Ĉar oni volis esprimi la novan prononcon sed ne malaperigi la literon a, oni komencis marki etan literon o sur a en multaj vortoj. Do iĝis la litero å. Pruntvortoj el la sveda iĝis speciale el la germana, kaj el la sveda pruntvortoj iĝis speciale al la finna. La elito komencis paroli pli belan kaj precizan svedan ol la normala popolo. Kiam Svedio inkludis vastajn areojn oriente la lingvo vastigis al tiuj areoj, iuj elitaj, alte edukitaj svedoj transloĝiĝis en tiuj areojn kaj krome multaj tute enlandaj familioj svediĝis lingve. En Litovio kaj Latvio la sveda pjejparte malaperis post ke la areo movis el Svedio al Germanio. Baldaŭ post la dua mondmilito la plejo el la svedlingvaj estonanoj movis al Svedio. Aliflanke en Finnlando, kiu apartenis al Svedio multe pli longe kaj kien post la edukitaj svedoj multe normalaj svedoj la sveda estas ankoraux tute vivanta malplimulta lingvo, kaj ĝia lernado iĝin en la 1970-aj jaroj deviga por la ĉiuj. == Skribsistemo kaj ortografio == La sveda skribsistemo kaj ortografio, precipe de vokaloj, ne estas ideala. Tio plejparte ŝuldiĝas al la fakto, ke la malnova ortografio estis konservita malgraŭ la ŝanĝo en la prononco, kiel en multaj aliaj lingvoj. Iafoje la sono "o" estas reprezentita per la litero å, iafoje per la litero "o", kaj "o" ankaŭ povas signifi la vokalon "u". "E" kaj "ä" povas signifi ambaŭ fonemojn "e" kaj "æ". Normale ili signifas la fonemon "ä" pre r (la verboformo är [estas] estas tamen eventuale diri krom ä:r ankaŭ e:], aliloke kiel ''e''. El la konsonantaj literoj, precipe "l" povas esti lasita neprononcita, ekzemple en la vortoj ''ljud'' (voĉo), ''ljus'' (lumo, kandelo) kaj ''värld'' (mondo). G pre la vokalo e, i, y, ä aŭ ö estas prononcata normale kiel j. La ortografio alprenis sian nunan formon en la ortografia reformo de 1906, kiu, interalie, preterlasis la neprononcitajn "f" aŭ "d" el iuj vortoj. La markado kiel longa vokalo estas malforta. La sveda [[alfabeto]] havas 29 literojn, 26 de la [[latina alfabeto]], kaj aldone tri; å, ä kaj ö. Tiujn tri oni rigardas kiel propraj literoj, ne kiel literoj kun [[diakrita signo|diakritaj signoj]]. W ne apartenas al la pura sveda skribsistemo. Ankaŭ q kaj z estas malordinaraj, kaj c aperas preskaŭ nur en la literunuigo ck, laŭ germana antaŭbildo inter s kaj h en iuj malmultaj vortoj kiel dusch (duŝilo) kaj schack (ŝako) kaj en la vorto ''och'' (kaj). La litero ''å'' iĝis tiel, ke en multaj vortoj la fonetika prononco de ''a'' ŝanĝis al o kaj oni volis esprimi la novan prononcon sed ne forigi la literon a kaj tial oni komencis marki etan literon ''o'' en multaj vortoj sur la litero ''a''. {| border=0 cellpadding=4 cellspacing=1 style="padding:0 .5em .2em; border:1px solid #999; margin:1em 0;" |- style="font-size:large; text-align:center; " | [[A]] || [[B]] || [[C]] || [[D]] || [[E]] || [[F]] || [[G]] || [[H]] || [[I]] || [[J]] || [[K]] || [[L]] || [[M]] || [[N]] || [[O]] || [[P]] || [[Q]] || [[R]] || [[S]] || [[T]] || [[U]] || [[V]] || [[W]] || [[X]] || [[Y]] || [[Z]] || [[Å]] || [[Ä]] || [[Ö]] |- style="font-size:large; text-align:center; " | a || b || c || d || e || f || g || h || i || j || k || l || m || n || o || p || q || r || s || t || u || v || w || x || y || z || å || ä || ö |} == Fonologio == === Konsonantoj === {| class="wikitable" ! ![[Bilabialo]]j ![[Labial-dentalo|Labial-<br />dentaloj]] ![[Alveolaro]]j ![[Retroflekso]]j ![[Postalveolaro|Post-<br />alveolaroj]] ![[Palatalo]]j ![[Velaro]]j ![[Glotalo]]j |- ![[Nazalo]]j | style="text-align:center;"|{{IPA|m}} | | style="text-align:center;"|{{IPA|n}} | | | | style="text-align:center;"|{{IPA|ŋ}} | |- ![[Plozivo]]j | style="text-align:center;"|{{IPA|p}}, {{IPA|b}} | | style="text-align:center;"|{{IPA|t}}, {{IPA|d}} | style="text-align:center;"|{{IPA|ɖ}} | | | style="text-align:center;"|{{IPA|k}}, {{IPA|ɡ}} | |- ![[Frikativo]]j | | style="text-align:center;"|{{IPA|f}}, {{IPA|v}} | style="text-align:center;"|{{IPA|s}} | style="text-align:center;"|{{IPA|ʂ}} | style="text-align:center;"|{{IPA|ʃ}}, | style="text-align:center;"|{{IPA|ç}},{{IPA|x}} | | style="text-align:center;"|{{IPA|h}} |- ![[Trilo]]j | | | style="text-align:center;"|{{IPA|r}} | | | | | |- ![[Lateralo]]j | | | style="text-align:center;"|{{IPA|l}} | | | | | |- ![[Alproksimanto]]j | | | | | | style="text-align:center;"|{{IPA|j}} | | |} K, p kaj t estas plejparte aspiritaj, kiel en la angla kaj germana. La finna sveda estas escepto: aspiro plejparte forestas, sed la aspirita plozivo ofte estis anstataŭigita per ĝemela plozivo. === Vokaloj === 9 vokaloj ekzistas en ĉi tiu lingvo: * a * ä inter "a" kaj "e", sama kiel germana "ä" aŭ norvega "æ" * å sama kiel esperanta "o" * e * i * o malstabila, kvankam ofte konsiderata kiel unu vokalo, ĝia prononco dependas de kunteksto kaj dialekto, varias inter "o" (ekzemple en subjunkcio "som") kaj esperanta "u" (ekzemple en adjektivo "tom"), aŭ io meze, aparte ĝi estas literumata ĉiam kiel esperanta "u" * ö sama kiel germana "ö" aŭ norvega "ø" * u inter esperanta "u" kaj germana "ü" * y inter "i" kaj germana "ü" Vokalsistemo de la finnlanda sveda iomete malsamas kompare kun la svedia sveda. == Gramatiko == La gramatiko de la sveda estas plejparte simpla kaj facile lerni – tio validas ankaŭ al la finnlanda sveda krom iuj vere arkaikaj [[Ostrobotnio|ostrobotniaj]] dialektoj, === Substantivoj === Sveda lingvo havas du gramatikajn genusojn: pli ofta genuso, kies malklara artikolo estas ''en'' kaj malpli ofta genuso, kies malklara artikolo estas ''ett''. La ''en''-genuso iĝis do, ke la maskla kaj femina genuso estis unuigita. Klaraj artikoloj de sveda estas sufiksaj. Ekzemploj pri fleksio: *En-vorto, kies lasta litero estas a: ''en flicka'' (knabino), ''flickan'' (la knabino), ''flickor'' (knabinoj), ''flickorna'' (la knabinoj) *en-vorto, kies lasta litero estas e: ''en pojke'' (knabo), ''pojken'' (la knabo), ''pojkar'' (knaboj), ''pojkarna'' (la knaboj) *en-vorto, kies lasta litero estas konsonanto: ''en elev'' (lernanto), ''eleven'' (la lernanto), ''elever'' (lernantoj), ''eleverna'' (la lernantoj) *ett-vorto, kies lasta litero estas e: ''ett äpple'' (pomo), ''äpplet'' (la pomo), ''äpplen'' (pomoj), ''äpplena'' (la pomoj) *ett-vorto, kies lasta litero estas konsonanto: ''ett hus'' (domo), ''huset'' (la domo), ''hus'' (domoj), ''husen'' (la domoj) Tiu konsilo estis farita por emigrantoj en Svedio dum 1980-aj jaroj. Nuntempe ĝin uzas ankaŭ multaj instruistoj en Finnlando. Sveda lingvo havas du kazojn: sensufiksan nominativon kaj genitivon. Sufikso de substantiva genitivo estas -s. La personpronominoj havas apartajn objektajn morfojn: ''mig'' (min), ''dig'' (vin), ''honom'' (lin), ''henne'' (ŝin), ''oss'' (nin), ''er'' (vin) ''dem'' (ilin). === Verboj === Tempusoj de sveda estas prezenco, preterito, perfekto kaj pluskvamperfekto. La svedan preteriton oni nomas imperfekto, sed pri sia signifo tiu tempuso estas preterito. La regulaj verboj havas preteritan sufikson -de krom en iuj mallongaj verboj -dde kiel ''födde'' (naskis), se la lasta litero ne estas k, p, t, s aŭ x. Se la lasta litero estas iu en tiuj kvin, la sufikso estas -te. Perfekto kaj pluskvamperfekto estas konstruata per helpverbo ''ha'' (antaŭe ''hava'') kaj supino, kiu estas t-fina morfo, kiu naskiĝis el perfekto de participo. Prezenco de participo havas finon -ande aŭ -ende. Finaĵo de infinitivo de plejmultaj (regulaj kaj neregulaj) verboj estas -a. Ekzemple: ''visslar'' (fajfas, fajfos), ''visslade'' (fajfis), ''har visslat'' (fajfis), ''hade visslat'' (fajfis), ''visslande'' (fajfanta, fajfante), ''vissla'' (fajfi, fajfu) La [[pasivo]] estas konstruata per sufikso -s. En prezenca pasivo ne estas tempusa sufikso. ''visslas'' (estas fajfata), ''visslades'' (estis fajfita). La verbo vara (esti) flekcias: ''är'' (estas, estos), ''var'' (estis, estu), ''har varit'' (estis), ''hade varit'' (estis), ''varande'' (estanta, estante), ''vara'' (esti). Oni demandas (same ol en la germana) do, ke la verbo antaŭas la subjekton. ''Jag visslar'' (mi fajfas), ''visslar jag?'' (ĉu mi fajfas?), ''du var'' (vi estis), ''var du?'' (ĉu vi estis?). En la sveda verboj, same kiel en Esperanto, nuntempe ne normale estas apartajn formojn laŭ gramatika persono, sed la unuan kaj duan personon esprimas nur personpronomo kaj ankaŭ pluralpersonaj formoj ne normale ekzistas. Tio validas por ĉiuj verboj, inkluzive la neregulaj kaj la verbo "vara" ("esti"). Antaŭe ekzistis apartaj pluralaj formoj. Ili malaperis el ĉiutaga parolado antaŭ jaro 1900 krom kelkaj eksterdialektoj kaj tio okazis ne nur en Svedio sed ankaŭ en Finnlando, kvankam la finna-sveda konservis kelkajn trajtojn, kiuj malaperis de la sveda lingvo de Svedio. Ili estis forigita el la lasta gazeto kaj oficialaj rekomendoj dum 1950-aj jaroj, kaj en 1968 ili estis forigitaj el leĝtekstoj. Nuntempe ili estas uzata preskaŭ nur en jubileaj paroloj, se eĉ en ili. En Finnlando dum la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj kelkaj svedaj instruistoj estis kritikitaj pro tio, ke ili instruis pri tiuj morfoj kaj ne rakontis, ke nuntempe oni uzas ilin preskaŭ neniom. Ankaŭ alie la gramatiko multe simpliĝis, ekzemple nombro de kazoj de substantivoj malpliiĝis el kvin al du. === Adjektivoj === Plej multaj adjektivoj estas fleksiitaj laŭ la substantivo, per kiu ili finiĝas. Ett-genitivaj vortoj kutime postulas adjektivon finiĝantan per -t en la singularo. Kaj en- kaj ett-genitivaj vortoj kutime postulas adjektivon finiĝantan per a en la pluralo, kiu ankaŭ en iuj kazoj estas uzata en la singularo, ekzemple antaŭ la difinita formo kaj inter la genitivo kaj la substantivo. Ekzistas ankaŭ kelkaj adjektivoj, kiuj ne fleksias, el kiuj la plej rimarkinda estas ''bra'' (bona). La adjektivoj ricevas saman sufikson nedepende la situacio, ne nur pre la substantivo kiel en la germana. La komparativo havas normale la sufikson -''are'' kaj la superlativo -''ast''. Aliflanke ekzistas multaj neregulaj komparativoj kaj superlativoj. == Vortprovizo == == Dialektoj == ==La sveda en Finnlando== En la [[Finnlando|finnlanda]] socio la sveda havas pro historiaj, ideologiaj kaj politikaj kialoj vere fortan pozicion, kvankam el la finnlandanoj estas denaske svedlingvanoj nur proksimume 5 %. Ĝi estas ekzemple deviga fako en la plej multaj lernejoj en Finnlando, ĝia lingvoscio estas postulo por ege multaj laborejoj kaj la lingvonaciisma [[Sveda Popola Partio]], kies ĉefcelo estas apogi la svedan, estas preskaŭ ĉiam en la registaro kaj havas vere fortan politikan, speciale lingvopolitikan, potencon, kvankam ĝin voĉdonas nur proksimume 3 - 4 %. Tiu situacio peras multe da emociajn opiniojn por kaj kontraŭ. == Vidu ankaŭ == {{projektoj |commons = Category:Swedish language |wiktionary = Kategorio:Sveda |iwiki = sv |s = Kategorio:Sveda lingvo }} * [[Lingvistiko]] * [[Listo de lingvoj]] * [[Lingva familio]] * [[Sveda Lingva Konsilio]] * [[Svedlingva literaturo]] * [[Svedoj]] * [[Svedoj de Estonio]] * [[Svedlingvaj finnlandanoj]] * [[Herr Mannelig]] * [[Norena lingvo]] * [[Sveda lingvo en Finnlando]] ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Trad|no|Svensk|8178844}} [[Kategorio:Sveda lingvo| ]] [[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]] [[Kategorio:Lingvoj de Svedio]] [[Kategorio:Lingvoj de Finnlando]] dwrmy16z8rjc09i333yajod9edzqbas 0 4748 9423363 9367173 2026-07-08T13:28:45Z ~2026-38651-03 260004 /* Naskiĝoj */ 9423363 wikitext text/x-wiki {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=1946}} [[Dosiero:1946_Events_Collage_V_1.0.jpg|eta|1946 Events Collage V 1.0]] '''1946''' estis [[normala jaro komenciĝanta marde]] (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1946 post Kristo okazis, interalie: == Eventoj == * [[Symilde Schenk Ledon]] lernis Esperanton. * [[Rapidvortoj]] 4-afoje refarita de [[Reginald John Garfield Dutton]]. * La [[Ligo de Nacioj]] oficiale malfondiĝis. * [[Francio]]: La francoj adoptas per referendumo la forlason de la Tria Respubliko kaj la starigon de la Kvara Respubliko. La nova konstitucio (17-a konstitucio de Francio ekde [[1789]]) estigas parlamentan reĝimon. La Kvara Franca Respubliko daŭros ĝis [[1958]] pro politika malstabilo kaj koloniaj krizoj. * [[Tajlando]] : [[Pumpipon Aduliadet]] surtroniĝas. * [[Filipinoj]] sendependiĝas de [[Usono]]. * [[Argentino]] : [[Juan Domingo Perón]] prezidantiĝas. * [[UNO]] : [[Tryggve LIE]] iĝas la unua [[ĝenerala sekretario]]. Aniĝas: [[Afganio]], [[Islando]], [[Svedio]] kaj [[Tajlando]]. * [[4-a de novembro]]: Efektiviĝas la [[konstitucio]] de [[Unesko]] kiam 20 ŝtatoj deponas akceptilojn. == Naskiĝoj == * [[5-a de januaro]]: [[Diane Keaton]], usona aktorino (m. [[2025]]) * [[19-a de januaro]]: [[Dolly Parton]], usona kantistino kaj aktorino * [[20-a de januaro]]: [[David Lynch]], usona reĝisoro (m. [[2025]]) * [[29-a de januaro]]: [[Harry Hopkins]], usona politikisto (n. [[1890]]) * [[2-a de februaro]]: [[Alpha Oumar Konaré]], prezidento de Malio (1992-2002) * [[6-a de februaro]]: [[Kate McGarrigle]], kanada kantistino (m. [[2010]]) * [[17-a de februaro]]: [[Ŝahrnuŝ Parsipur]], irana verkistino (m. [[2026]]) * [[12-a de marto]]: [[Liza Minnelli]], usona kantistino * [[3-a de aprilo]]: [[Marisa Paredes]], hispana aktorino (m. [[2024]]) * [[21-a de aprilo]]: [[Gunnar Gällmo]], sveda esperantisto (m. [[2023]]) * [[10-a de majo]]: [[Birutė Galdikas]], kanada primatologo (m. [[2026]]) * [[20-a de majo]]: [[Cher (kantistino)|Cher]], usona kantistino * [[22-a de majo]]: [[George Best]], brita futbalisto (m. [[2005]]) * [[26-a de majo]]: [[Gil Carlos Rodríguez Iglesias]], prezidanto de la [[Justica Kortumo de Eŭropaj Komunumoj|Kortumo de la Eŭropaj Komunumoj]] (m. [[2019]]) * [[6-a de julio]]: [[George W. Bush]], prezidento de Usono 2001-2009 * [[6-a de julio]]: [[Sylvester Stallone]], usona aktoro kaj reĝisoro * [[12-a de julio]]: [[Robert Fisk]], brita ĵurnalisto (m. [[2020]]) * [[12-a de julio]]: [[Valentina Tolkunova]], sovietunia kaj rusia kantistino (m. [[2010]]) * [[22-a de julio]]: [[Mireille Mathieu]], franca kantistino * [[6-a de aŭgusto]]: [[Marie-France Conde Rey]], franca esperantistino (m. [[2023]]) * [[6-a de aŭgusto]]: [[Peter Simonischek]], aŭstra aktoro (m. [[2023]]) * [[5-a de septembro]]: [[Freddie Mercury]], brita kantisto (m. [[1991]]) * [[16-a de septembro]]: [[Sjarhej Zakonnikaŭ]], belorusa poeto * [[4-a de oktobro]]: [[Susan Sarandon]], usona aktorino * [[13-a de oktobro]]: [[Miklós György Jakubinyi]], rumana ĉefepiskopo * [[14-a de oktobro]]: [[Craig Venter]], usona biologo (m. [[2026]]) * [[17-a de oktobro]]: [[Adam Michnik]], pola ĵurnalisto * [[20-a de oktobro]]: [[Elfriede Jelinek]], aŭstra verkistino * [[18-a de novembro]]: [[Amanda Lear]], franca kantistino * [[5-a de decembro]]: [[José Carreras]], hispana operkantisto * [[14-a de decembro]]: [[Jane Birkin]], brita kantistino kaj aktorino (m. [[2023]]) * [[18-a de decembro]]: [[Steve Biko]], sudafrika kontraŭapartisma aktivulo (m. [[1977]]) * [[29-a de decembro]]: [[Marianne Faithfull]], angla kantistino kaj aktorino (m. [[2025]]) == Mortoj == * [[11-a de marto]]: [[Ahmad Kasravi]], irana lingvisto kaj filozofo (n. [[1890]]) * [[20-a de marto]]: [[Josef Vávrovský]], ĉeĥa esperantisto (n. [[1879]]) * [[23-a de marto]]: [[Gilbert Newton Lewis]], usona kemiisto (n. [[1875]]) * [[24-a de marto]]: [[Zorka Janů]], ĉeĥa aktorino (n. [[1921]]) * [[14-a de aprilo]]: [[Julio Mangada Rosenörn]], hispana esperantisto (n. [[1877]]) * [[21-a de aprilo]]: [[Alberto Couto Fernandes]], brazila esperantisto (n. [[1871]]) * [[3-a de junio]]: [[Miĥail Kalinin]], sovetia bolŝevika revoluciulo (n. [[1875]]) * [[4-a de junio]]: [[Sándor Simonyi-Semadam]], ĉefministro de Hungario (n. [[1864]]) * [[6-a de junio]]: [[Gerhart Hauptmann]], germana verkisto (n. [[1862]]) * [[27-a de julio]]: [[Gertrude Stein]], usona feministo (n. [[1874]]) * [[13-a de aŭgusto]]: [[H. G. Wells]], brita verkisto (n. [[1866]]) * [[15-a de oktobro]]: [[Hermann Göring]], germana politikisto kaj nazia partiestro (n. [[1893]]) * [[17-a de decembro]]: [[Elvira Notari]], itala filmreĝisorino (n. [[1875]]) {{Projektoj}} tlf0dhm3kbptsbzrxg1j6axq5ctu8cp 0 5022 9423921 9254918 2026-07-09T09:53:23Z ~2026-38744-41 260062 /* Naskiĝoj */ 9423921 wikitext text/x-wiki {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=1951}} [[Dosiero:1951_Events_Collage_1.0.jpg|eta|1951 Events Collage 1.0]] [[Dosiero:1951_Events_montage_16-grid_version.jpg|eta|1951 Events montage 16-grid version]] '''1951''' estis [[normala jaro komenciĝanta lunde]] (ligilo montras kalendaron). En la jaro 1951 post Kristo okazis, interalie: == Eventoj == === Esperantujo === * la [[UK 1951|36-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto]], [[Munkeno]], dum kiu estis akceptita la [[Munkena Deklaracio de 1951|Munkena Deklaracio]]. * Fonditaj la [[Kultura Kooperativo de Esperantistoj]], en [[Brazilo]], kaj [[Ĉina Esperanto-Ligo]]. * Eklernis [[Esperanto]]n: [[Věra Podhradská]] kaj [[Umberto Stoppoloni]]. * [[José Dias Pinto]] alvenis al [[Brazilo]]. * la 1-a [[Internacia Kongresa Universitato]]. * Dum la 23-a kongreso de [[IKUE]] en [[Munkeno]], [[Pio la 10-a]] estis proklamita kiel "ĉiela patrono de la katolikaj esperantistoj". === Mondo === *[[Leopoldo la 3-a (Belgio)]] abdikis, [[Baldueno la 1-a (Belgio)]] surtroniĝis. * [[Interlingvao]] kaj [[Altuta]] publikataj. * [[Rapidvortoj]] 5-afoje refarita de [[Reginald John Garfield Dutton]]. * [[Libio]] sendependiĝas. * Unua radia elsendado de [[Rokmuziko]], farita en programero nomita "Moodong's Rock and Roll Party" (Festo de Lulo kaj Okcilo de Moodong), [[Cleveland]], [[Ohio]], [[Usono]]. * En [[Brazilo]] ekis la rolado de teatraĵo pri [[Jesuo]] en eksterurba teatrego "Nova Jerusalém" en [[Pernambuko]] pere vilaĝanoj de Fazenda Nova. *Publikita [[Mundiono]]. *La [[Argentino|argentina]] piloto [[Juan Manuel Fangio]] gajnis la mondan ĉampionecon de [[Formulo Unu]]. *[[Ananko (luno)|Ananko]], [[luno]] de [[Jupitero (planedo)|Jupitero]], estas eltrovita de [[Seth Barnes Nicholson]] * [[25-a de marto]]: [[Kubo]]: En [[Havano]] komenciĝis konstruado de la Granda Nacia Framasona Templo de Kubo == Naskiĝoj == * [[12-a de januaro]]: [[Kirstie Alley]], usona aktorino (m. [[2022]]) * [[25-a de januaro]]: [[Bill Viola]], usona artisto (m. [[2024]]) * [[17-a de februaro]]: [[Barzan Ibrahim al-Tikriti]], duonfrato de Saddam Hussein (m. [[2007]]) * [[4-a de marto]]: [[Chris Rea]], brita kantisto (m. [[2025]]) * [[31-a de marto]]: [[Stefan Hertmans]], flandra verkisto * [[1-a de aprilo]]: [[Mostafa Moin]], irana politikisto * [[10-a de aprilo]]: [[Steven Seagal]], usona aktoro * [[27-a de aprilo]]: [[Viviane Reding]], luksemburgia politikistino * [[21-a de majo]]: [[Al Franken]], usona komediisto, verkisto, kaj politikisto * [[25-a de majo]]: [[François Bayrou]], franca politikisto * [[25-a de majo]]: [[Vladislav Hasala]], ĉeĥa esperantisto (m. [[2020]]) * [[31-a de majo]]: [[Serge Brussolo]], franca verkisto * [[2-a de junio]]: [[Jean-Michel Lemétayer]], prezidento de franca agrikultura sindikato * [[8-a de junio]]: [[Bonnie Tyler]], kimra kantistino (m. [[2026]]) * [[12-a de junio]]: [[Andranik Markarjan]], ĉefministro de Armenio (m. [[2007]]) * [[19-a de junio]]: [[Ajman az-Zaŭahiri]], egipta kuracisto, gvidanto de [[al-Kaida]] (m. [[2022]]) * [[24-a de junio]]: [[Ivar Formo]], norvega skiisto (m. [[2006]]) * [[29-a de junio]]: [[Don Rosa]], usona komiksa verkisto * [[27-a de julio]]: [[Bernardo Atxaga]], eŭskalingva verkisto * [[20-a de septembro]]: [[Javier Marías]], hispana verkisto kaj tradukisto (m. [[2022]]) * [[2-a de oktobro]]: [[Sting]], brita muzikisto * [[7-a de oktobro]]: [[John Mellencamp]], usona rokenrola kantisto kaj pentristo * [[10-a de novembro]]: [[Irina Gonĉarova]], profesia instruisto de Esperanto ĉe Moskvo * [[1-a de decembro]]: [[Treat Williams]], usona aktoro (m. [[2023]]) * [[8-a de decembro]]: [[Bill Bryson]], usona verkisto == Mortoj == * [[5-a de januaro]]: [[Andrej Platonov]], verkisto de Rusio (n. [[1899]]) * [[10-a de januaro]]: [[Sinclair Lewis]], usona verkisto (n. [[1885]]) * [[14-a de januaro]]: [[Maxence Van der Meersch]], franca verkisto (n. [[1907]]) * [[27-a de januaro]]: [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]], finna marŝalo, prezidento (n. [[1867]]) * [[3-a de februaro]]: [[Fréhel]], franca kantistino (n. [[1891]]) * [[19-a de februaro]]: [[André Gide]], franca verkisto (n. [[1869]]) * [[26-a de aprilo]]: [[Arnold Sommerfeld]], germana fizikisto (n. [[1868]]) * [[29-a de aprilo]]: [[Ludwig Wittgenstein]], aŭstra filozofo (n. [[1889]]) * [[29-a de majo]]: [[Josef Bohuslav Foerster]], ĉeĥa komponisto (n. [[1859]]) * 29-a de majo: [[Fanny Brice]], usona kantistino (n. [[1891]]) * [[25-a de julio]]: [[Robert William Seton-Watson]], brita historiisto (n. [[1879]]) * [[17-a de oktobro]]: [[Bernhard Kellermann]], germana verkisto (n. [[1879]]) * [[25-a de novembro]]: [[István Friedrich]], hungara politikisto (n. [[1883]]) * [[7-a de decembro]]: [[Béla Bicsérdy]], hungara vegetarano (n. [[1872]]) * [[Everardo Backheuser]], brazila esperantisto kaj verkisto (n. [[1879]]) {{Projektoj}} q1ewmzkt2wmeoj895mvjvw2114sgv1m 0 5069 9423920 9403019 2026-07-09T09:52:13Z ~2026-38744-41 260062 /* Mortoj */ 9423920 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJulio}} {{julio}} La '''8-a de julio''' estas la 189-a tago de la jaro (la 190-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 176 tagoj restas. Je la 8-a de julio okazis, interalie: == Eventoj == * [[975]]: [[Eduardo la martiro]] iĝis reĝo de Anglio * [[1099]]: [[Unua krucmilito]]: dek kvin mil malsataj kristanaj soldatoj marŝis en [[procesio]] ĉirkaŭ [[Jerusalemo]] dum islamaj defendantoj mokis ilin * [[1167]]: Venko de [[Bizanca Imperio|bizanca]] armeo super la [[Hungario|hungara]] en batalo de [[Sremska Mitrovica|Sirmium]] * [[1280]]: [[Pollando]]: [[Przemków]] iĝis urbo * [[1357]]: [[Pollando]]: [[Łeba]] ricevis [[urborajto]]n * [[1497]]: Portugala admiralo [[Vasco da Gama]] ekiris el [[Lisbono]] trovi marvojon al [[Hindio]] * [[1659]]: Venko de pola-[[kozakoj|kozaka]]-[[tataroj|tatara]] armeo super la rusa en batalo de [[Konotop]] ([[Sumia provinco]]) * [[1709]]: [[Granda Nordia Milito]]: [[Caro]] [[Petro la Granda]] en la [[batalo ĉe Poltavo]] decide venkis reĝon de Svedio [[Karolo la 12-a (Svedio)|Karolo la 12-a]] kaj lian aliancanon [[Ivan Mazepa]] * [[1716]]: [[Granda Nordia Milito]]: Dana-norvega ŝiparo venkis la svedan en la batalo de Dynekilen ([[fjordo]]); kadre de la 8-a milito [[Venecio|venecia]]-[[Otomana Imperio|turka]] okazis senrezulta batalo de [[Korfuo]] * [[1758]]: [[Franc-Brita Indiana Milito]]: [[francoj]] venkis [[britoj]]n borde de Lago [[Champlain]] en la brita kolonio [[Novjorko]] * [[1776]]: En [[Filadelfio (Pensilvanio)|Filadelfio]] eksonoris [[libereca sonorilo]] antaŭ unua publika lego de la [[Deklaro de Sendependeco de Usono]] * [[1777]]: [[Respubliko]] [[Vermonto]] akceptis [[konstitucio]]n, kiu kiel unua abolis [[sklaveco]]n en parto de estonta [[Usono]] * [[1815]]: Franca reĝo [[Ludoviko la 18-a (Francio)|Ludoviko la 18-a]] revenis al Parizo * [[1831]]: [[Novembra ribelo]] kontraŭ la [[Rusia Imperio]]: venko de rusa armeo en batalo de [[Šiauliai]] * [[1853]]: Alveno de [[nigraj ŝipoj]] al la [[Golfo de Tokio]] por rompi la japanan [[izolismo]]n * [[1859]]: [[Karolo la 15-a (Svedio)|Karolo la 15-a]] iĝis reĝo de [[Svedio-Norvegio]] * [[1866]]: [[Prusia-Aŭstria milito]]: post la [[batalo ĉe Hradec Králové]] prusa armeo eniris sen batalo al [[Prago]] * [[1869]]: [[Pollando]]: sur [[Vavelo]] okazis reentombigo de la cindroj de la pola reĝo [[Kazimiro la 3-a (Pollando)|Kazimiro la 3-a]], ligita kun granda manifestacio * [[1889]]: [[financoj|Financa]] periodaĵo "[[Wall Street Journal]]" aperis en [[Nov-Jorko]] * [[1896]]: En [[Lvovo]] oni finis laboron pri la plej granda [[panoramo (pentraĵo)|panoramo]] pri religia temo en la mondo ''[[Golgoto]]'' de polaj [[artisto]]j - nuntempe ekspoziciita en speciala konstruaĵo en [[Glendale (Kalifornio)|Glendale]] ([[Kalifornio]]) * [[1901]]: En [[Francio]] oni enkondukis [[rapideco|rapidecan]] limon por [[aŭto]]j en la [[urbo]]j - 10 km/h * [[1911]]: [[Hungario]]: granda [[tertremo]] okazis en [[Kecskemét]] * [[1916]]: [[Rusia Imperio]]: Amasa [[ribelo]] de [[kazaĥoj|kazaĥaj]] triboj estis subpremita * [[1917]]: [[Pola Partio Socialista]] transiris al opozicio kontraŭ [[Centraj Potencoj]] * [[1918]]: [[Ernest Hemingway]], servanta en itala fronto de la [[Unua Mondmilito]] kiel [[ŝoforo]] de [[Ruĝa Kruco]], estis serioze vundita * [[1920]]: [[Pola-bolŝevika milito|Soveta-Pola Milito]]: en konkerita de [[bolŝevikoj]] [[Kievo]] oni kreis [[marioneta ŝtato|marionetan ŝtaton]] - [[Galicio|Galician]] Revolucian Komitaton - kiel politika ilo de la [[invado]], paralele al ĝia ekvivalento [[Portempa Pola Revolucia Komitato]] - kies prezidanto iĝis [[politika komisaro]] de 14-a Armeo de la [[Ruĝa Armeo]]; la 15-an de julio ĝi proklamis Galician Sovetan Socialisman Respublikon, la 1-an de aŭgusto translokigis sian [[sidejo]]n al [[Ternopilo|Tarnopol]] (ekzistanta ĝis la 21-a de septembro) * [[1932]]: [[Granda depresio]]: [[indico]] ''Dow Jones'' en [[Nov-Jorko]] atingis la plej malaltan nivelon * [[1933]]: [[Pollando]] aliĝis al t.n. "ora bloko" - apartenantaj al ĝi [[Svislando]], [[Belgio]], [[Nederlando]], [[Italio]] kaj Pollando sub gvido de [[Francio]] strebis al plua konservo de [[valuto]] bazita sur la [[oro]] * [[1935]]: [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] de la [[Dua Pola Respubliko]] voĉdonis novan [[majoritata balotsistemo|majoritatan balotsistemon]] por parlamenta [[voĉdonado]] * [[1937]]: [[Traktato de Saadabad]] subskribita de [[Turkio]], [[Irano]], [[Irako]] kaj [[Afganio]]; la registaro de [[Japanio]] deklaris militon kontraŭ [[Ĉinio]] * [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: germanoj arestis parton de la gvidantaro de militara-politika Pola Asocio de Libereco; [[NKVD]] arestis "reĝon de blankaj [[kuriero]]j" Władysław Ossowski; atako de brita skadro al francaj unuoj en [[Dakaro]] - [[liniŝipo]] ''Richelieu'' estis damaĝita pere de torpedaj [[atakaviadilo]]j de [[aviadilŝipo]] ''Hermes'' * [[1941]]: germanaj soldatoj pafmortigis en la nuna kvartalo Paneriai de [[Vilno]] 321 judojn; [[Operaco Barbaroso|germana invado al Sovetunio]]: en [[Estonio]] soveta 8-a Armeo retiriĝis al linio [[Pärnu]]-[[Tartu|Dorpat]], en [[Ukrainio]] germana 3-a Motorigita Korpuso de Kirasita Grupo ekregis Novohrad-Volinskij (nun [[Zvjahel]] en [[Ĵitomira provinco]]); pola [[orientalisto]] [[Moseo Schorr]], antaŭvidata kiel [[rabeno]] de la [[Pola Armeo en Sovetunio]], mortis en puntendaro en [[Uzbeka SSR]]; rumana ŝtatestro [[Ion Antonescu]] decidis pri [[deporto]] de [[judoj]] * [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: de [[geto]] en [[Lvovo]] germanoj [[deporto|deportis]] ĉirkaŭ 7 mil judojn - preskaŭ mil pereis dum ties likvido; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: en la suda frontoparto unua etapo de germana ofensivo finiĝis; grupo de 171 polaj viroj forlasis sovetan puntendaron en [[Kolima]] kaj anoncis sin al [[Pola Armeo en Sovetunio]] * [[1943]]: generalo [[Kazimierz Sosnkowski]] estis nomumita Supera Komandanto de [[Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento]]; taĉmento de Kamparanaj Batalionoj el areo [[Puławy]] batalis kun la germana el [[Kurów]] - en la vilaĝo Barłogi germanoj murdis 2 [[partizano]]jn kaj 4-personan familion; [[Jean Moulin]], kaptita de germanoj gvidanto de la [[franca rezistado]], mortis dum [[torturo]]j; en batalo de la Arko de [[Kursk]] trupoj de la Centra Fronto de la [[Ruĝa Armeo]] kontraŭatake reĵetis 9-an Armeon; nokte Bomba Korpuso de [[brita aerarmeo|RAF]] atakis [[Kolonjo]]n * [[1944]]: Apud Słonim (proksime al [[Grodno]]/Hrodno) germana polico pafmortigis ĉirkaŭ 100 personojn ([[poloj]]n, [[belorusoj]]n kaj [[rusoj]]n), en Goliszowiec - 78; [[Pola Rezistomovado]]: taĉmento de [[Pola Enlanda Armeo]] ekregis [[Kock]]; [[Pola ekzila registaro]] rajtigis Registaran Delegitaron kaj Ĉefan Komandejon de la [[Pola Enlanda Armeo]] anonci [[ribelo de Varsovio|ribelon de Varsovio]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: trupoj de 3-a Belorusa Fronto konkeris Iwie, de la 2-a BF - i.a. [[Navahrudak|Nowogródek]] ([[Grodna regiono]]) kaj de la 1-a BF - [[Baranaviĉi|Baranowicze]] ([[Bresta regiono]]); [[germanoj]] likvidis [[geto]]n en [[Kovno]] forveturigante 7 mil judojn al [[koncentrejo Dachau]] kaj [[Stutthof]] (en [[Libera Urbo Dancigo]]); [[Manika markolo]]: pola malpeza [[krozoŝipo]] ''ORP Dragon'' estis atakita de germana viva [[torpedo]] Neger - rezulte de eksplodo 37 [[maristo]]j pereis kaj 14 vundiĝis * [[1945]]: Franca ministerio pri eksteraj aferoj deklaris pri transdono al dispozicio de la registaroj de [[Sirio]] kaj [[Libano]] [[armitaj fortoj|armitajn fortojn]], formigitajn en tiuj landoj; restarigo de [[Krimea astrofizika observatorio]] * [[1947]]: [[Roswell-incidento]]: disfamigo de la mistera objekto kraŝita apud [[Roswell]], [[Nov-Meksiko]]; [[stalinismo]]: bulgara registaro de [[Georgij Dimitrov]] kategorie rifuzis usonan financan subtenon por la [[Plano Marshall]] por rekonstrui [[Eŭropo]]n, kiun profitas 16 [[Okcidenta Eŭropo|okcidenteŭropaj]] landoj ** [[1948]]: [[Stalinismo]]: Preĝdomoj de ĉiuj religioj, [[kristana preĝejo|kristanaj preĝejoj]] kaj kultobjektoj estis [[ŝtatigo|ŝtatigitaj]] per rezolucio de [[Litova SSR]] ** [[1951]]: [[Primaso]] de Pollando [[Stefan Wyszyński]] [[ordino|ordinigis]] pastron [[Antoni Baraniak]], akceptinta [[episkopo|episkopan]] alvokon ''Donu al mi [[animo]]n, la ceteron forprenu'' (arestita fine de septembro 1953 kaj dum 3 jaroj brutale [[torturo|torturata]]) * [[1954]]: [[Castillo Armas]] iĝis prezidento de Gvatemalo * [[1960]]: [[Gary Powers]] estis akuzita pri [[spionado]] pro lia [[flugo]] super [[Sovetunio]] * [[1974]]: [[Rudolf Kirchschläger]] iĝis [[prezidanto de Aŭstrujo|prezidento de Aŭstrio]]; adopto de leĝo dividanta la francan dissend-televidradian oficejon en sep sendependajn [[institucio]]jn: Radio France, [[TF1]], Antenne 2, FR3, Télédiffusion de France * [[1976]]: [[Eŭropa politika partio]]: [[Eŭropa Popola Partio]] fondiĝis en [[Luksemburgio]] * [[1979]]: Malkovro de [[Adrasteo (luno)|Adrasteo]], luno de [[Jupitero (planedo)|Jupitero]] * [[1980]]: [[Strikoj de Lublin]] alkondukantaj al ekesto de [[Solidareco (Pollando)|''Solidareco'']]: en [[Świdnik]] apud [[Lublin]] komenciĝis unua [[striko]] en la fabriko de [[helikoptero]]j - postsekvata de la ondo da amasaj juliaj strikoj en [[Lublinio]] kaj poste [[Strikoj en la Pola Marbordo|aŭgustaj strikoj]] sur la Pola Marbordo * [[1982]]: Misa atenco kontraŭ prezidento de Irako [[Saddam Hussein]] en [[Dujail]] * [[1986]]: [[Kurt Waldheim]] iĝis [[prezidanto de Aŭstrujo]] * [[1989]]: [[Carlos Menem]] iĝis [[prezidanto de Argentino]] * [[1990]]: [[Germanio]] gajnis [[Futbala Mondpokalo|Futbalan Mondpokalon]] 1:0 en la finalo kontraŭ [[Argentino]] * [[1998]]: Usona [[komputikisto]] [[Larry Page]] enkondukis la vorton ''[[google]]'' * [[1992]]: [[Thomas Klestil]] iĝis [[prezidanto de Aŭstrio|prezidento de Aŭstrio]] * [[1994]]: Post la morto de [[Kim Il-sung]], [[Kim Ĝong-il]] iĝis la [[Listo de Nordkoreaj Gvidantoj|supera gvidanto de Nord-Koreio]] * [[1997]]: [[Ĉeĥio]], [[Pollando]] kaj [[Hungario]] estis invititaj membriĝi al [[NATO]] * [[1999]]: [[Vaira Vīķe-Freiberga]] kiel unua virino iĝis prezidentino de Latvio * [[2000]]: Angla eldono de la kvara [[romano]]-serio ''[[Harry Potter]]'': ''[[Hari Poter kaj la Pokalo de Fajro]]'' de [[J.K. Rowling]] publikigita * [[2002]]: [[Organizaĵo por Afrika Unueco]] finis sian agadon kaj estis anstataŭigita de [[Afrika Unio]] * [[2003]]: [[Hungarlingva Vikipedio]] kaj [[hebrelingva Vikipedio]] lanĉitaj - [[hebrea]] kaj [[hungara]] versioj de la [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|internacia Vikipedio-projekto]] * [[2004]]: [[Heinz Fischer]] iĝis prezidento de Aŭstrio * [[2007]]: [[Valdis Zatlers]] iĝis [[prezidanto de Latvio|prezidento de Latvio]]; [[Seattle (Vaŝingtonio)|Seattle]]: usona trafika aviadilo [[Boeing 787]] ekprezentiĝis * [[2008]]: [[Usona Sekretario de Ŝtato|Usona ŝtata sekretario]] [[Condoleezza Rice]] kaj ŝia ĉeĥa samrangulo [[Karel Schwarzenberg]] subskribis en [[Prago]] interkonsenton por lokigi usonan [[radaro]]n en la [[armea spaco Brdy]] * [[2010]]: [[Iveta Radičová]] iĝis ĉefministrino de Slovakio (kiel la unua virino) * [[2011]]: [[Andris Bērziņš (prezidanto de Latvio)|Andris Bērziņš]] iĝis prezidento de [[Latvio]]; [[Demokratia Respubliko Kongo]]: en [[katastrofo]] de pasaĝera [[aviadilo]], kiu startis de [[Kinŝaso]], en [[Kisangani]] pereis 74 el inter 118 personoj; lasta flugo de [[Kosmopramo Atlantis]] - kvara [[kosmopramo]] el la kvin lanĉitaj * [[2014]]: Dum matĉo inter Germanio kaj Brazilo en [[Futbala Mondpokalo 2014|Futbala Mondpokalo]] en brazila urbo [[Bel-Horizonto]] pola-germana atakisto [[Miroslav Klose]] piedbatis sian 16-an [[pilko]]n en [[golejo]]n, iĝante mondrekordulo; [[Araba-israela konflikto]]: responde al [[murdo de tri israelaj adoleskuloj en 2014|murdo de tri israelaj adoleskuloj]] komenciĝis [[Operaco Ŝirma Marĝeno]] en regata de [[Hamas]] [[Gaza Sektoro]] * [[2015]]: [[Raimonds Vējonis]] iĝis [[prezidanto de Latvio]] * [[2016]]: En [[Varsovio]] komenciĝis pintkunveno de 28 [[NATO]]-ŝtatoj kun 18 [[ŝtatprezidanto]]j kaj 21 [[ĉefministro]]j - en [[Nacia Stadiono en Varsovio]] pro ŝanĝiĝanta [[geopolitiko|geopolitika]] situacio oni pridiskutis defendon de la tuta alianca teritorio kaj fortimigon de eventualaj agresontoj * [[2019]]: En [[Salminejo Wieliczka]] okazis premiero de usona [[regionografio|regionografia]] filmo ''Royal tour'' pri la unua eŭropa lando - tra [[Pollando]] gvidas pola ĉefministro [[Mateusz Morawiecki]] * [[2021]]: Voĉdonita de [[Parlamentejo (Budapeŝto)|Hungara Parlamento]] [[leĝo (jura)|leĝo]] protektanta [[infano]]jn kontraŭ [[samseksemo|samseksema]] edukado en [[lernejo]]j ekvalidis en [[Hungario]] == Naskiĝoj == * [[1478]]: [[Gian Giorgio Trissino]], itala [[humanismo|humanisto]] de [[renesanco]], poeto, dramaturgo, diplomato (m. [[1550]]) * [[1528]]: [[Emanuelo-Filiberto de Savojo]], [[Savoja dinastio|duko de Savojo]], [[guberniestro de la Habsburga Nederlando]] (m. [[1580]]) * [[1545]]: [[Karlo, princo de Asturio]], [[psika malsano|psike malsana]] [[Habsburgoj|habsburgano]], murdita (m. [[1568]]) * [[1593]]: [[Artemisia Gentileschi]], itala pentristino (m. [[1656]]?) *[[1604]]: [[Heinrich Albert]], germana komponisto kaj poeto, ligita kun [[Kaliningrado|Królewiec]] kaj la pola kulturo (m. [[1651]]) * [[1621]]: [[Jean de La Fontaine]], franca poeto, membro de [[Franca Akademio]] (m. [[1695]]) * [[1760]]: [[Christian Kramp]], franca matematikisto enkondukinta la nocion de [[faktorialo]] (m. [[1826]]) * [[1803]]: [[Julius Mosen]], germana verkisto, dramaturgo kaj juristo (m. [[1867]]) * [[1805]]: [[Luigi Ricci]], itala dirigento kaj komponisto de [[opero]]j (m. [[1859]]) * [[1808]]: [[George Robert Gray]], angla zoologo, estro de ornitologia fako de [[Brita Muzeo]] (m. [[1872]]) * [[1809]]: [[Ljudevit Gaj]], kroata juristo kaj lingvisto, kunkreinto de la moderna [[kroata]] [[skribita lingvo]] (m. [[1872]]) * [[1820]]: [[Otto Heyden]], germana pentristo vojaĝinta al [[Egiptio]] (m. [[1897]]) * [[1822]]: [[Friedrich Kaulbach]], germana pentristo el [[Bad Arolsen]] (m. [[1903]]) * [[1824]]: [[Włodzimierz Krzyżanowski]], usona generalo kaj politikisto, administranto de [[Alasko]] (m. [[1887]]) * [[1838]]: [[Ferdinand von Zeppelin]], germana generalo, inventinto de [[zepelino]]j (m. [[1917]]) * [[1839]]: [[John D. Rockefeller]], usona entreprenisto, konsiderata la plej riĉa homo de la [[20-a jarcento]] (m. [[1937]]) * [[1842]]: [[Árpád Berczik]], hungara verkisto, membro de [[Hungara Scienca Akademio]] (m. [[1919]]) * [[1847]]: [[František Křižík]], ĉeĥa teknikisto, industriisto kaj [[inventisto]] ([[elektra arko]]), nomata "la ĉeĥa [[Thomas Alva Edison|Edison]]" (m. [[1941]]) * [[1851]]: [[Arthur Evans]], brita arkeologo, malkovrinto de [[Minoa civilizo]] (m. [[1941]]) * [[1857]]: [[Alfred Binet]], franca pedagogo kaj psikologo (m. [[1911]]) * [[1861]]: [[Feliks Jasieński]], pola teoriulo de [[kulturo]], kritikisto, filantropo kaj [[kolektado|kolektisto]] de artaĵoj el Japanio, konata de la [[Muzeo de Japana Arto kaj Tekniko ''Manggha'']] (m. [[1929]]) * [[1867]]: [[Kathe Kollwitz|Käthe Kollwitz]], germana grafikistino kaj skulptistino (m. [[1945]]) * [[1871]]: [[Walter Breisky]], kanceliero de Aŭstrio (m. [[1944]]) * [[1873]]: [[Carl Vaugoin]], kanceliero de Aŭstrio, adepto de kunlaboro kun [[Heimwehr]], viktimo de naziismo ([[1949]]) * [[1882]]: [[Percy Grainger]], aŭstralia pianisto kaj komponisto (m. [[1961]]) * [[1885]]: [[Ernst Bloch]], germana [[marksismo|marksista]] filozofo (m. [[1977]]) * [[1891]]: [[Josef Hora]], ĉeĥa poeto, tradukisto kaj literatura kritikisto (m. [[1945]]) * [[1894]]: [[Emmy Haesele]], aŭstra pentristino (m. [[1987]]) * [[1895]]: [[Igor Tamm]], sovetia Nobelpremiita fizikisto pro kunklarigo de [[Ĉerenkov-radiado]] (m. [[1971]]) * [[1895]]: [[Roman Stopa]], pola lingvisto, [[Afriko|afrikisto]], fakulo pri [[klaketo|klaketaj]] lingvoj, lekciisto de [[svahila lingvo]], [[haŭsa lingvo]], [[evea lingvo]], hotentotaj kaj boŝmanaj, folkloristo, muzikologo kaj [[esperantisto]] ekde [[UK 1912]], profesoro de [[Jagelona Universitato]] (m. [[1995]]) * [[1898]]: [[Ernő Gerő]], hungara politikisto (m. [[1980]]) * [[1904]]: [[György Ürögdi]], hungara historiisto, fakverkisto (m. [[1987]]) * [[1904]]: [[August Weide]], germana multjardeka aktivulo por [[Esperanto]], kursgvidanto laŭ [[Cseh-metodo]], edzo de dana esperantistino [[Edith Weide]], kuntradukisto al Esperanto de ''[[ABZ de amo]]'', [[dumviva membro de UEA]] (m. [[1993]]) * [[1906]]: [[Anna Látó]], rumania hungara ĵurnalistino, verkistino (m. [[1993]]) * [[1907]]: [[Petre Abrudan]], rumana pentristo, gvidanto de [[Artistkolonio de Baia Mare]] (m. [[1979]]) * [[1907]]: [[József Biró (arthistoriisto)|József Biró]], hungara pentristo kaj arthistoriisto (m. [[1945]]) * [[1910]]: [[Alena Růžičková-Pavlínová]], ĉeĥa aktorino kaj [[esperantisto|esperantistino]], honora membrino de [[Ĉeĥa Esperanto-Asocio]] (m. [[2003]]) * [[1910]]: [[Kálmán Tóth (bibliografo)|Kálmán Tóth]], rumania hungara bibliografo, fakta gvidanto de [[Centra Universitata Biblioteko Lucian Blaga de Kluĵo]] (m. [[1962]]) * [[1912]]: [[Jenő Nagy (verkisto)|Jenő Nagy]], rumania hungara verkisto, ekonomikisto (m. [[1974]]) * [[1914]]: [[Billy Eckstine]], usona ĵazkantisto kaj [[bandestro]] (m. [[1993]]) * [[1917]]: [[Mihail Devjatajev]], sovetia [[flug-aso]], eskapinto el sekreta nazia [[koncentrejo]] en [[Peenemünde]] (m. [[2002]]) * [[1919]]: [[Zofia Celińska]], pola ekonomikistino, soldato de [[Pola Enlanda Armeo]] distribuanta "[[Biuletyn Informacyjny|Informan Bultenon]]", [[justuloj inter la popoloj|justulino inter la popoloj]] (m. [[2016]]) * [[1919]]: [[Walter Scheel]], prezidento de [[Federacia Respubliko Germanio]] (m. [[2016]]) * [[1921]]: [[Edgar Morin]], franca filozofo (m. [[2026]]) * [[1925]]: [[Lajos Kováts]], rumania hungara ornitologo (m. [[2010]]) * [[1925]]: [[József Réti]], hungara operkantisto, elstariĝis kiel [[Mozart]]-[[tenoro]] (m. [[1973]]) * [[1925]]: [[Jiří Ruml]], ĉeĥa [[ĵurnalisto]], partoprenanto de [[Praga Printempo]], subskribinto de [[Ĉarto 77]], gvidanto de la gazeto "[[Lidové noviny]]" (m. [[2004]]) * [[1926]]: [[Elisabeth Kübler-Ross]], svis-usona psikiatrino okupiĝanta pri [[morto]] kaj [[funebro]] (m. [[2004]]) * [[1929]]: [[Ottó Pásztai]], rumania hungara lokhistoriisto, diplomito de la [[Universitato de Kluĵo]] * [[1928]]: [[Ilona Kassai]], hungara aktorino, voĉaktoro * [[1929]]: [[Emil Vitroel]], rumania hungara skulptisto (m. [[2001]]) * [[1932]]: [[Mihály Stefán]], hungara inĝeniero pri [[metalurgio]], profesoro, membro de [[Hungara Scienca Akademio]] (m. [[2009]]) * [[1938]]: [[Gábor Koncz]], hungara aktoro, voĉoaktoro kaj reĝisoro * [[1941]]: [[Judit Meszléry]], hungara aktorino * [[1942]]: [[Don Harlow]], usona [[esperantisto]], prezidanto de [[Esperanto-Ligo por Norda Ameriko]], redaktanto de "[[Usona Esperantisto (bulteno)|Usona Esperantisto]]", konata de [[retpaĝo]]j pri [[Esperanto-movado]] (m. [[2008]]) * [[1943]]: [[Anatolij Bovikin]], sovetia infano-aktoro (m. [[1958]]) * [[1943]]: [[Béla Szakcsi Lakatos]], hungara pianisto, komponisto * [[1945]]: [[Micheline Calmy-Rey]], svisa politikistino, prezidantino de [[Federacia Konsilio (Svislando)|Federacia Konsilio]] * [[1947]]: [[Vilmos Ágoston]], rumania hungara hungara verkisto * [[1948]]: [[Márton Albert Homonnai]], rumania hungara arkitekto * [[1952]]: [[Ahmad Nazif]], ĉefministro de Egiptio, [[Informadiko|informadikisto]] * [[1958]]: [[Cipi Livni]], ĉefministrino de Israelo, prezidantino de [[Kadima]]-partio * [[1963]]: [[Bob Ctvrtlik]], usona [[volejbalo|volejbalisto]] * [[1970]]: [[Beck]], usona [[kantaŭtoro]], [[muzikproduktisto]] kaj multinstrumentisto * [[1972]]: [[Gulnara Karimova]], filino de prezidento Islam Karimov de Uzbekistano * [[1975]]: [[Elias Viljanen]], finnlanda gitaristo de [[Sonata Arctica]] * [[1985]]: [[Ferenc Bálint (humuristo)|Ferenc Bálint]], rumania hungara humuristo * [[1994]]: [[Finn Ickler]], germana solvulo de la [[kubo de Rubik]] == Mortoj == * [[885]]: [[Hadriano la 3-a]], papo, sanktulo * [[975]]: [[Edgaro (Anglio)|Edgaro]], reĝo de Anglio (n. [[943]]) * [[1153]]: [[Eŭgeno la 3-a]], papo, [[Cistercianoj|cisterciano]], beatigita (naskiĝis ĉirkaŭ [[1087]]) * [[1538]]: [[Diego de Almagro]], hispana [[konkeranto]] de [[Peruo]], malkovrinto de [[Ĉilio]] (naskiĝis ĉirkaŭ [[1475]]) * [[1597]]: [[Luís Fróis]], portugala misiisto kaj jezuito, teologo kaj japanologo (n. [[1532]]) * [[1623]]: [[Gregorio la 15-a]], papo, apoginta [[Ferdinando la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Ferdinandon la 2-a]] kaj [[Sigismondo la 3-a Vasa|Sigismondon la 3-a Vasa]] (n. [[1554]]) * [[1661]]: [[Theophil Großgebauer]], germana evangelia teologo, [[hebrea|hebreisto]] (n. [[1627]]) * [[1676]]: [[Francisko Rákóczi la 1-a]], reganto de [[Transsilvanio]] (n. [[1645]]) * [[1681]]: [[Georg Neumark]], germana poeto, komponisto, virtuozo de [[gambovjolo]], aŭtoro de religiaj kantoj (n. [[1621]]) * [[1695]]: [[Christiaan Huygens]], nederlanda matematikisto, fizikisto kaj astronomo inventinta [[pendolhorloĝo]]n (n. [[1629]]) * [[1784]]: [[Torbern Bergman]], sveda kemiisto kaj mineralogo, kunkreinto de [[kemia analizo]] (n. [[1735]]) * [[1822]]: [[Percy Bysshe Shelley]], angla poeto, reprezentanto de [[romantismo]] (n. [[1792]]) * [[1853]]: [[Karlo Frederiko (Saksio-Vajmaro-Eisenach)]], germana duko (n. [[1783]]) * [[1855]]: [[Károly Brocky]], hungara pentristo aktivanta en [[Anglio]] (n. [[1807]]) * [[1859]]: [[Oskaro la 1-a (Svedio)|Oskaro la 1-a]], reĝo de [[Svedio-Norvegio]] (n. [[1799]]) * [[1895]]: [[Johann Josef Loschmidt]], aŭstra fizikisto esploranta [[molekulo]]jn de [[gaso]] (n. [[1821]]) * [[1898]]: [[Soapy Smith]], usona entreprenisto kaj bandito (n. [[1860]]) * [[1903]]: [[Gyula Pauler]], hungara juristo, advokato, arkivisto, historiisto, membro de [[Hungara Scienca Akademio]] (n. [[1841]]) * [[1916]]: [[Tivadar Ortvay]], hungara historiisto, abato, arkeologo, geografo, instruisto, profesoro, membro de [[Hungara Scienca Akademio]] (n. [[1843]]) * [[1922]]: [[Ferdinand von Keller]], germana ĝenra kaj historia pentristo (n. [[1842]]) * [[1926]]: [[Karel Václav Rais]], ĉeĥa verkisto, reprezentanto de [[realismo]] (n. [[1859]]) * [[1930]]: [[Gustav Weigand]], germana romanisto kaj etnologo * [[1932]]: [[Aleksandro Grin]], rusa, sovetia verkisto, aŭtoro de [[aventuro|aventuraj]] rakontoj (n. [[1880]]) * [[1935]]: [[Ignát Herrmann]], ĉeĥa verkisto kaj ĵurnalisto, konata fare de [[Moraviaj Esperanto-Pioniroj]] (n. [[1854]]) * [[1941]]: [[Moseo Schorr]], pola [[rabeno]], senatano de la [[Dua Pola Respubliko]], [[orientalisto]] kaj historiisto, konanto de [[Babilonio|babilona]] leĝaro, profesoro de [[Varsovia Universitato]], [[viktimo]] de [[stalinismo]] (n. [[1874]]) * [[1943]]: [[Jean Moulin]], franca juristo, reprezentanto de [[Libera Francio]], gvidanto de [[Franca rezistado]], [[nacia heroo]], perfidita, torturita kaj murdita (n. [[1899]]) * [[1943]]: [[Guillermo Valencia]], kolombia poeto kaj politikisto (n. [[1873]]) * [[1954]]: [[Karl Bacher]], aŭstra verkisto kaj instruisto (n. [[1884]]) * [[1956]]: [[Giovanni Papini]], itala ĵurnalisto, poeto, [[literatura kritiko|literatura kritikisto]], eseisto (n. [[1881]]) * [[1967]]: [[Vivien Leigh]], brita aktorino (n. [[1913]]) * [[1971]]: [[Charlie Shavers]], usona ĵaz-trumpetisto de muzikstilo [[svingo (muzikstilo)|svingo]] kaj komponisto (n. [[1917]]) * [[1978]]: [[Aladár Zoltán]], rumania hungara komponisto (n. [[1929]]) * [[1979]]: [[Sergej Rublov]], sovetia inĝeniero kaj kemiisto, membro de la [[Centra Komitato]] de [[Sovetrespublikara Esperantista Unio]] kaj de [[Lingva Komitato]], [[Esperanto-verkisto]] kaj [[Esperanto-vortaristo]] pri [[Radiko (lingvo)|lingvaj radikoj]] (n. [[1901]]) * [[1985]]: [[Simon Kuznets]], usona Nobelpremiita ekonomikisto okupiĝanta pri distribuo de [[malneta nacia enspezo]] kaj [[konjunkturo]] (n. [[1901]]) * [[1986]]: [[Hyman G. Rickover]], usona [[admiralo]], kreinto de la [[atomreaktoro|atoma militŝiparo]] (n. [[1900]]) * [[1987]]: [[Gerardo Diego]], hispana poeto kaj verkisto, reprezentanto de [[Generacio de la 27a]] (n. [[1896]]) * [[1982]]: [[Ilona Borsai]], hungara muzikhistoriistino kaj etnografo (n. [[1924]]) * [[1987]]: [[Teréz Bárdi]], hungara aktorino ludanta en [[Oradea]] (n. [[1908]]) * [[1994]]: [[Kim Il-sung]], fondinto kaj multjara prezidento de [[Nord-Koreio]] (n. [[1912]]) * [[1994]]: [[Dick Sargent]], usona aktoro famiĝinta pro rolo en [[situacia komedio]] (n. [[1930]]) * [[1999]]: [[Pete Conrad]], usona [[kosmonaŭto]], [[Kosmofluga inĝenierarto|aeronaviga inĝeniero]], la tria homo, kiu piediris sur la [[luno]] (n. [[1930]]) * [[2000]]: [[FM-2030]], irana verkisto, instruisto, olimpika [[korbopilko|korbopilkisto]], [[transhumanismo|transhumanisto]], filozofo, [[futuristo]], [[vegetarismo|vegetarano]] kaj konsultisto, [[krioniko|krionikigita]] (n. [[1930]]) * [[2002]]: [[Bruno Vogelmann]], germana komercisto, [[Esperanto-vortaristo]], aŭtoro de la libro ''[[La Nova Realismo (libro)|La Nova Realismo]]'', estrarano de [[Germana Esperanto-Asocio]], profesoro de [[AIS]], laŭreato de la premioj [[premio Deguĉi|Deguĉi]] kaj [[FAME-fondaĵo|FAME]] (n. [[1909]]) * [[2008]]: [[Halina Chajęcka]], pola oficistino partoprenanta [[Katolika Esperanto-movado|Katolikan Esperanto-movadon]] kunlabore kun episkopo [[Władysław Miziołek]] (n. [[1918]]) * [[2011]]: [[Dénes Imets]], rumania hungara muzikfolkloristo, dramverkisto (n. [[1929]]) * [[2012]]: [[Ernest Borgnine]], usona aktoro (n. [[1917]]) * [[2014]]: [[Lajos Boross]], hungara [[violonisto]] pri popolmuziko (n. [[1925]]) * [[2016]]: [[Lőrinc Szász]], hungara lingvisto kaj vortaristo (n. [[1935]]) * [[2022]]: [[Abe Shinzo]], ĉefministro de Japanio 2006-2007 kaj 2012-2020 (n. [[1954]]) * [[2026]]: [[Bonnie Tyler]], kimra kantistino (n. [[1951]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Hadriano la 3-a]], papo; [[14 helpantoj en mizero|14 Sanktaj Subtenantoj]]; [[Edgaro (Anglio)|Edgaro]], angla reĝo; [[Eŭgeno la 3-a]], papo * [[Ukrainio]]: Tago de [[Aerarmeo]] kaj Trupoj de [[Aerdefendo]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''8-a de julio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; {{Projektoj|wikinewscat=8-a de julio}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]. [[Kategorio:8-a de julio| ]] [[Kategorio:Julio|08]] [[Kategorio:8-a tago de la monato|#07]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0708]] 8br8m2b6ylswwbl4q3l0728a6arg1lf 0 5137 9423359 9422527 2026-07-08T13:24:54Z ~2026-38651-03 260004 /* Mortoj */ 9423359 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJulio}} {{julio}} La '''3-a de julio''' estas la 184-a tago de la jaro (la 185-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 181 tagoj restas. Ne konfuzu la artikolon kun [[Julio la 3-a]], historia [[papo]]. Je la 3-a de julio okazis, interalie: == Eventoj == * [[321]]: Romia imperiestro [[Konstanteno la Granda|Konstanteno]] [[edikto|ediktis]] pri malpermeso de [[proceso (juro)|procesoj]] dum [[dimanĉo]]j * [[324]]: [[Batalo de Adrianopolo (324)|Batalo de Adrianopolo]]: [[Konstanteno la Granda|Konstanteno]] venkis sian iaman kolegon [[Licinio]] * [[964]]: Armeo de Rusa Regno sub gvido de Novgoroda kaj Kieva princo [[Svjatoslav la 1-a de Kievo|Svjatoslav]] venkis la armeon de [[ĥazaroj|Ĥazarujo]] * [[987]]: [[Hugo Kapeto]] kroniĝis kiel reĝo de Francio - post formorto de [[Karolidoj]] * [[1410]]: [[poloj|Pola]] armeo gvidata de [[Ladislao la 2-a Jogajlo]] trairis [[flosponto]]n tra [[Vistulo]] en [[distrikto Płoński]] por unuiĝi kun la [[litovoj|litova]] armeo kaj kune militiri kontraŭ la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] * [[1528]]: Papo [[Klemento la 7-a]] per [[buleo (papo)|buleo]] konfirmis komunumon de [[kapucenoj]], kies tasko estis kontraŭbatali ideojn de [[reformacio]] * [[1535]]: [[Diego de Almagro]] ekveturis de [[Kusko]] por konkero de [[Ĉilio]] * [[1608]]: Franca esploristo [[Samuel de Champlain]] fondis [[Kebeko]]n * [[1660]]: Vulkano [[Vezuvio]] erupciis * [[1721]]: Luterana misiisto [[Hans Edege]] albordiĝis al [[Gronlando]] * [[1767]]: [[Polinezio]]: malkovro de [[Pitkarna insularo]] * [[1778]]: [[Milito de bavara sukcedo]]: [[Prusio]] deklaris militon kontraŭ [[Aŭstrio]] * [[1819]]: [[Fratoj Grimm]] skribis antaŭparolon al la dua eldono de siaj infanaj kaj hejmaj [[fabelo]]j * [[1844]]: Lasta paro de [[Granda aŭko|grandaj aŭkoj]] estis mortigita * [[1863]]: [[Batalo de Gettysburg]] finita * [[1864]]: La [[Tero]] estis ĉirkaŭita per [[Telegrafo|telegrafa]] [[kablo]] * [[1866]]: [[Prusa-aŭstria milito]]: [[Batalo ĉe Hradec Králové]] kondukis al la [[paco de Prago (1866)]] * [[1874]]: [[Svisio]]: malfermo de la [[Bestoĝardeno de Bazelo]] * [[1880]]: Unua eldono de la usona scienca revuo "[[Science]]" aperis * [[1886]]: [[Benz Patent-Motorwagen]], fabrikita de [[Karl Benz]], estis publike testita - unua motoraŭto en la historio funkciigita de [[kvartakta motoro]] - [[eksplodmotoro]] * [[1890]]: [[Idaho]] fariĝis la 43-a ŝtato de [[Usono]] * [[1893]]: [[Pollando]]: en [[Nowy Sącz]] fondiĝis Asocio de [[kamparano|Kamparana]] Partio, la unua politika [[organizaĵo]] de kamparanoj en [[Eŭropo]] * [[1897]]: [[Aŭstrio]]: en la naturparko [[Viena Prater]] oni funkciigis [[spektoradego]]n [[Wiener Riesenrad]]|; [[Konstantin Sergejeviĉ Stanislavski|K. Stanislavski]] kaj [[Vladimir Nemiroviĉ-Danĉenko|V. Nemiroviĉ-Danĉenko]] konsentis krei [[Moskva Arta Teatro|Moskvan Artan Teatron]] * [[1905]]: En [[Francio]] [[Ĉambro de Deputitoj (Francio)|Ĉambro de Deputitoj]] voĉdonis [[leĝo malkuniganta eklezion kaj ŝtaton|leĝon malkuniganta eklezion kaj ŝtaton]] * [[1913]]: Funkciado de [[vaporo|vapora]] transporto sur la aŭtodromo de [[Vítkovice (Ostrava)|Vítkovice]] komenciĝis (vidu: [[Tramtransporto en Ostrava]]) * [[1914]]: [[Ŝimla]]: subskribo de interkonsento inter [[Britio]] kaj [[Tibeto]] laŭ kiu Ĉinio iĝis protektanto de Tibeto kun respekto de ties plena interna aŭtonomeco - la reprezentanto de Ĉinio ne subskribas kaj Ĉinio poste ĝin ne agnoskis * [[1916]]: [[Unua mondmilito]]: [[Domingo]]: venko de usona intervena armeo en batalo de Barranquita ([[Santiago de los Caballeros]]) * [[1917]]: [[Unua mondmilito]]: [[Usono]] forigis dispozicion, ke nur usonaj civitanoj povas esti [[oficiro]]j-inspektistoj sur usonaj ŝipoj * [[1921]]: [[Islando]]: oni establis la [[Ordeno de Falko|Ordenon de Falko]] * [[1923]]: [[Dua Pola Respubliko]]: [[Józef Piłsudski]] retiriĝis de aktiva politika vivo * [[1928]]: En [[Londono]] oni unuafoje [[telekomunikado|telekomunikis]] [[koloro|koloran]] [[televido]]n * [[1934]]: [[Banko de Kanado]] fondiĝis * [[1935]]: En [[ŝipfarejo]] de itala urbo [[Monfalcone]] surakviĝis pola [[liniŝipo]] "Batory" * [[1936]]: En [[Varsovio]] fondiĝis Supera [[aviado|Aviada]] Lernejo – filio de [[milita akademio]] * [[1940]]: [[Dua mondmilito]]: [[Marsalkibir]]: lige al [[kapitulaco]] de [[Francio]], [[Brita Mararmeo]] entreprenis operacon transpreni aŭ detrui francajn [[militŝipo]]jn en britaj kaj [[Mediteraneo|mediteraneaj]] [[haveno]]j por eviti ke la ŝipoj falu en germanajn manojn * [[1941]]: [[Operaco Barbaroso|germana invado al Sovetunio]]: sur [[juda tombejo]] germanaj taĉmentoj kaj loka polico mortpafis 322 [[judo]]jn en la litova urbeto [[Jurbarkas]]; en [[Gniezno]] kadre de la [[Aranĝo T4]] [[germanoj]] mortigis 78 [[poloj|polinojn]] el socia domo en [[Poznań]], kaj en [[Aŭŝvico]] pafmortigis 80 [[politika malliberulo|politikajn malliberulojn]]; [[Gestapo]] kaj [[Sicherheitsdienst]] pafmortigis en [[Augustów]] 316 personojn; nokte de la 3-a/4-a de julio okazis [[Masakro de Lvovaj Profesoroj|aresto kaj murdo de Lvovaj profesoroj]] fare de [[Einsatzgruppen]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: en [[Baltio]] trupoj de la Nord-Okcidenta Fronto retiriĝis de [[Latvio]] defendante 8-an Armeon de [[Estonio]], en [[Besarabio]] germana-rumana armeo atingis [[Pruto]]n apud [[Iași]]; [[Josif Stalin]] per radio alvokis naciojn de [[Sovetunio]] al la [[Granda patriota milito]] * [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: en arbaro apud vilaĝo Warzyce, proksime al [[Jasło]], [[germanoj]] ekzekutis 850 judojn; [[Nord-Afrika kampanjo]]: post malsukcesaj provoj trarompi britan defendon sur la linio [[El Alamein]] marŝalo [[Erwin Rommel]] ordonis trairon al la defendo - fino de la itala-germana ofensivo al [[Egiptio]] - [[Italio]] kaj [[Germanio]] anoncis respekton de la sendependeco de Egiptio post retiriĝo de [[britoj]] * [[1943]]: Germanaj soldatoj en Majdan Stary ([[distrikto Biłgoraj]]) pafmortigis 75 personojn, venĝe pro helpo al sovetaj [[partizano]]j ekstermis vilaĝon Popówka (proksime al [[Bjalistoko]]) (36 mortigitoj) kaj Bór Kunowski (proksime al [[Starachowice]]) (46 aŭ 47 mortigitoj); nokte de la 3-a/4-a de julio la [[brita aerarmeo]] atakis [[Kolonjo]]n; [[Mediteraneo]]: britoj atakis [[aerodromo]]jn sur [[Kreto]] * [[1944]]: [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: [[Ruĝa Armeo]] kadre de [[Operaco Bagration]] liberigis [[Minsko]]n; [[Batalo de Atlantiko]]: germana [[submarŝipo]] ''U-Boot U-154'' estis sinkigita okcidente de [[Madejro]] de usonaj eskortaj [[destrojero]]j, pereis la tuta 57-persona skipo; taĉmentoj de germana polico pafmortigis en [[Vilno]] ĉirkaŭ 3 mil [[judoj]]n en la 2-a kaj la 3-a de junio * [[1947]]: Pola [[Sejmo (Pollando)|Sejmo]] decidis pri rekonstruo de [[Varsovio]] * [[1949]]: [[Omeno]]: en ĉef[[katedralo]] de [[Lublin]] okazis lublina [[miraklo]] (apero de sangaj [[larmo]]j, gutantaj suben, de la [[vango]]j de [[Dipatrino]] sur la bildo) - sekvis alveno de miloj da [[pilgrimado|pilgrimoj]] kaj komunistaj [[reprezalio]]j * [[1952]]: Testoflugo de la transporta helikoptero [[Jak-24]] * [[1953]]: Tirola [[Montogrimpado|montgrimpanto]] Hermann Buhl atingas pinton de [[Nanga Parbat]], kun alteco de 8125 metroj * [[1961]]: 30-miliona civitano de Pollando naskiĝis * [[1962]]: [[Alĝeria Milito de Sendependeco]], gvidata de [[Naciliberiga Fronto (Alĝerio)|Naciliberiga Fronto]] kontraŭ [[Francio]], finiĝis - oficiala agnosko fare de [[Charles de Gaulle]] * [[1963]]: En [[Moskvo]] oni informis, ke laboranto de britaj specialaj servoj kaj funkciulo de soveta [[spionado|spionejo]] [[Kim Philby]] troviĝas en [[Sovetunio]] kaj ricevis la sovetan civitanecon * [[1966]]: [[Franca Polinezio]]: [[Francio]] okazigis [[nuklea testo|nukleajn testojn]] en [[Mururoa]] * [[1967]]: En [[Sud-Afriko]] oni komencis produkti [[krugerrando]]jn, orajn [[etalono]]jn * [[1969]]: Soveta [[porta raketo]] [[N1]] por levigi [[artefarita satelito|artefaritan sateliton]] eksplodis post starto * [[1973]]: En [[Helsinko]] ekkunsidis [[Helsinka Interkonsento|Konferenco pri Sekureco kaj Kunlaborado en Eŭropo]] * [[1976]]: [[Ugando]]: israelanoj en la flughaveno de [[Entebbe]] liberigis [[ostaĝo]]jn de aviadilo de [[Air France]] * [[1979]]: Prezidento de Usono [[Jimmy Carter]] subskribis dokumenton, kiu ebligis financi [[muĝahido]]jn en [[Afganio]] * [[1985]]: [[Francesco Cossiga]] iĝis prezidento de Italio; premiero de la filmo [[Back to the Future (fikcia universo)|''Reiro al estonteco'']] * [[1988]]: Irana aviadilo (Flugo 655 Iran Air) estis teralterigita per [[misilo]] de la usona [[Krozoŝipo (armea)|krozoŝipo]] ''USS Vincennes'' - 290 [[viktimo]]j * [[1996]]: Krona [[ŝtono de Scone]] revenis al Skotlando; inter [[Saksio]] kaj [[Apostola Seĝo]] subskribiĝis [[konkordato]]; [[Boris Jelcin]] denove gajnis prezidentan baloton en Rusio * [[2005]]: [[Samseksa edzeco en Hispanujo]] ekvalidis * [[2006]]: En [[katastrofo]] de [[metroo]] en hispana [[Valencio]] 43 personoj pereis kaj 47 vundiĝis * [[2013]]: Rezulte de armea [[puĉo]] en [[Egiptujo]] demisiis [[Mohamed Mursi]] * [[2016]]: [[Bagdado]]: en bomba atenco 292 personoj pereis, 225 vundiĝis - la iraka registaro anoncis 3-tagan nacian funebron, [[Islama Ŝtato]] konfesis la atencon == [[Esperantujo]]== * [[2016]]: [[Esperanta literaturo]]: [[Walter Żelazny]] iĝis prezidanto de [[Esperanta PEN-Centro]] == Naskiĝoj == * [[321]]: [[Valentiniano la 1-a]], romia imperiestro (m. [[375]]) * [[1423]]: [[Ludoviko la 11-a (Francio)|Ludoviko la 11-a]], reĝo de Francio (m. [[1483]]) * [[1503]]: [[Franz Burchart]], germana politikisto (m. [[1560]]) * [[1589]]: [[Johann Georg Wirsung]], germana kuracisto kaj [[anatomio|anatomo]] (m. [[1643]]) * [[1596]]: [[Johan Banér]], sveda generalo (m. [[1641]]) * [[1643]]: [[Johann Ernst von Thun]], [[Princĉefepiskoplando Salcburgo|salcburga princĉefepiskopo]] (m. [[1709]]) * [[1736]]: [[Anna Christine Kotzebue]], patrino de la germana verkisto [[August von Kotzebue]] (m. [[1828]]) * [[1778]]: [[Carl Ludwig Engel]], germana arkitekto (m. [[1840]]) * [[1801]]: [[Friedrich Emmerling]], germana politikisto kaj urbestro (m. [[1879]]) * [[1803]]: [[Antal Vetter]], hungara armea generalo (m. [[1882]]) * [[1819]]: [[Louis Théodore Gouvy]], german-franca komponisto (m. [[1898]]) * [[1821]]: [[Ferdinand Kürnberger]], aŭstra verkisto kaj [[felietono|felietonisto]] (m. [[1879]]) * [[1828]]: [[Władysław Czartoryski]], pola princo, politika aganto inter [[migrado|elmigrantaro]] (m. [[1894]]) * [[1833]]: [[Carl Lucius]], germana politikisto kaj komercisto (m. [[1877]]) * [[1840]]: [[Richard Bärwinkel]], germana evangelia teologo (m. [[1911]]) * [[1847]]: [[Ludovica Hesekiel]], germana verkistino (m. [[1889]]) * [[1854]]: [[Leoš Janáček]], ĉeĥa komponisto (m. [[1928]]) * [[1870]]: [[R.B. Bennett]], ĉefministro de Kanado (m. [[1947]]) * [[1876]]: [[Alaiza Paŝkjeviĉ]], belorusa poetino, verkistino, publika agantino (m. [[1916]]) * [[1878]]: [[Dezső Faragó (poeto)|Dezső Faragó]], hungara, rumania hungara redaktoro, publicisto, poeto (m. [[1959]]) * [[1878]]: [[Jakov Jurovskij]], [[bolŝeviko|bolŝevika]] aganto, ĉefa gvidanto de la murdo de la cara familio de [[Romanovidoj]] (m. [[1938]]) * [[1879]]: [[Alfred Korzybski]], pola-usona inĝeniero, filozofo kaj logikisto (m. [[1950]]) * [[1879]]: [[Henriko Fischer-Galati]], rumana [[pioniro de Esperanto]], gvidanto de [[Esperanto-movado en Rumanio]], eldoninto de la rumana ''[[Ŝlosiloj|Ŝlosilo]]'', prezidanto de [[Rumana Esperanto-Societo]], kavaliro de la [[Ordeno de la Krono (Rumanio)|Ordeno de la Krono]] (m. [[1960]]) * [[1883]]: [[Franz Kafka]], aŭstra germanlingva verkisto (m. [[1924]]) * [[1883]]: [[Mór Stern]], rumania hungara ĵurnalisto (m. [[1944]]) * [[1884]]: [[Jan Muszyński]], pola [[farmaciisto]], botanikisto, tradukisto kaj profesoro, aŭtoro de artikolo ''Esperantaj sciencaj societoj'' (1907), danke al kiu dum [[UK 1906]] oni decidis krei internacian organizaĵon por enkonduki [[Esperanto]]n al [[scienco]], organizanto de 7-a Landa [[Kongreso]] de [[Esperantistoj]] en [[Vilno]] (1926), en [[Lodzo]] (1946) inaŭguris Tutpollandan Esperanto-Kongreson kaj prilaboris ''Skizon pri historio de [[internacia lingvo|internaciaj lingvoj]] kaj lingvo [[Esperanto]]'', kunkreinto de la pola [[herbo]]-[[industrio]] (m. [[1957]]) * [[1888]]: [[Ramón Gómez de la Serna]], hispana verkisto (m. [[1963]]) * [[1888]]: [[Julius Frankenberger]], germana literaturhistoriisto, tradukisto, profesoro (m. [[1943]]) * [[1893]]: [[Jesse Douglas]], usona matematikisto (n. [[1965]]) * [[1893]]: [[Sándor Bortnyik]], hungara pentristo kaj dizajngrafikisto (m. [[1976]]) * [[1894]]: [[Béla Jávor]], hungara ĵurnalisto kaj porjunulara verkisto (n. [[1973]]) * [[1894]]: [[Mihály Fekete Nagy]], hungara ĵurnalisto kaj redaktoro (m. [[1954]]) * [[1899]]: [[Ernst Fischer]], aŭstra politikisto kaj verkisto (m. [[1972]]) * [[1897]]: [[Heliodor Píka]], ĉeĥa generalo (m. [[1949]]) * [[1905]]: [[Carl Holböck]], aŭstra pastro romkatolika kaj profesoro pri kanona juro (m. [[1984]]) * [[1906]]: [[Vilmos Rohonyi]], rumania hungara inĝeniero (m. [[1989]]) * [[1911]]: [[Olivér Pittner]], hungara pentristo kaj redaktoro (m. [[1971]]) * [[1923]]: [[Sue Ryder]], angla gvidantino de specialaj operacoj en [[rezistomovado]] dum la germana [[okupado]] de Eŭropo, [[filantropo]] (m. [[2000]]) * [[1924]]: [[Sellapan Ramanathan]], prezidento de [[Singapuro]] (m. [[2016]]) * [[1925]]: [[Sándor Diénes]], rumania hungara kuracisto (m. [[2019]]) * [[1926]]: [[Zsuzsa Rab]], hungara poetino, tradukistino (m. [[1998]]) * [[1927]]: [[Ken Russell]], brita [[filmoreĝisoro]] kaj scenaristo (m. [[2011]]) * [[1930]]: [[László Hargitai]], hungara kemiisto (m. [[1996]]) * [[1930]]: [[Lina Gabrielli]], itala ĵurnalistino, doktoro pri [[ekonomiko]], publicistino kaj poetino, [[Esperanto-verkisto]] eldoninta sub la marko [[Plejado]] kvardekon da libroj, i.a. memorlibron pri [[Lev Tolstoj]] verkitan de lia unua sekretario kaj esperantisto [[Victor Lebrun]], kunlaborantino de "[[Literatura Foiro]]", membro de [[Esperantlingva Verkista Asocio]] kaj [[Esperanta PEN-Centro]], [[Honoraj membroj de UEA|honora membro de UEA]] (m. [[2016]]) * [[1930]]: [[Pete Fountain]], usona muzikisto kaj [[klarneto|klarnetisto]] (m. [[2016]]) * [[1931]]: [[Richárd Schaaser]], hungara aktoro (m. [[2012]]) * [[1932]]: [[Alexander Schalck-Golodkowski]], germana polistikisto (m. [[2015]]) * [[1934]]: [[Manfred Bieler]], germana verkisto kaj aŭtoro de radiaj kaj televidaj dramoj (m. [[2002]]) * [[1935]]: [[Harrison Schmitt]], usona geologo, astronaŭto, profesoro kaj politikisto * [[1936]]: [[Baard Owe]], dana aktoro (m. [[2017]]) * [[1937]]: [[Ákos Sebe]], rumania hungara lokhistoriisto * [[1937]]: [[Tom Stoppard]], brita dramisto (m. [[2025]]) * [[1939]]: [[László Kovács (politikisto)|László Kovács]], hungara membro de la [[Eŭropa Komisiono]] * [[1940]]: [[Jerzy Buzek]], ĉefministro de Pollando, prezidanto de la [[Eŭropa Parlamento]] * [[1940]]: [[Dénes Máthé (biologo)|Dénes Máthé]], rumania hungara biologo * [[1944]]: [[Michel Polnareff]], franca kantisto kaj kantaŭtoro * [[1945]]: [[István Uri]], hungara aktoro kaj voĉoaktoro (m. [[2019]]) * [[1950]]: [[Jan Zajíc]], ĉeĥa studento [[sinbruligo|sinbruliĝinta]] proteste pro la [[invado en Ĉeĥoslovakion]] (m. [[1969]]) * [[1951]]: [[Jean-Claude Duvalier]], prezidento de Haitio, diktatoro (m. [[2014]]) * [[1952]]: [[Laura Branigan]], usona kantistino kaj aktorino (m. [[2004]]) * [[1955]]: [[Walter Veltroni]], itala politikisto, [[urbestro]] de [[Romo]] * [[1956]]: [[Ferenc Ercsei]], rumania hungara skulptisto (m. [[2011]]) * [[1962]]: [[Tom Cruise]], usona aktoro kaj produktoro * [[1964]]: [[Joanne Harris]], angla verkistino * [[1968]]: [[Ramush Haradinaj]], albana politikisto, komandanto de [[Kosova Liberiga Armeo]], ĉefministro de [[Kosovo]], akuzita de [[Internacia Pun-Tribunalo por Eksa Jugoslavio]] pri [[militkrimo]]j * [[1971]]: [[Julian Assange]], aŭstralia ĵurnalisto, [[komputila programo|komputila programisto]], proparolisto de [[WikiLeaks]] * [[1971]]: [[Karoline Preisler]], germana politikistino kaj juristino * [[1977]]: [[Zoltán Balázs]], hungara aktoro kaj reĝisoro * [[1979]]: [[Ludivine Sagnier]], franca aktorino * [[1986]]: [[Óscar Ustari]], argentina futbalisto * [[1989]]: [[Előd Pál-Pál]], rumania hungara interpretisto, moderatoro pri sporto == Mortoj == * [[-362]]: [[Epaminondas]], [[Tebo (Grekio)|teba]] militisto kaj politikisto (n. [[-418]]) * [[683]]: [[Leono la 2-a]], papo, sanktulo * [[1495]]: [[Sigmund von Hollenegg]], arkiepiskopo de Salzburg * [[1642]]: [[Maria de Mediĉo]], reĝino de Francio (n. [[1573]]) * [[1672]]: [[Francis Willughby]], angla ornitologo kaj [[iktiologo]] (n. [[1635]]) * [[1749]]: [[William Jones (matematikisto)|William Jones]], kimra [[matematikisto]] (n. [[1675]]) * [[1765]]: [[Johann Martin Riester]], aŭstra animzorganto romkatolika kaj bonfaranto (n. [[1690]]) * [[1778]]: [[Anna Maria Mozart]], patrino de [[Volfgango Amedeo Mozarto]] (n. [[1720]]) * [[1847]]: [[Matěj Kopecký]], ĉeĥa pupteatristo (n. [[1775]]) *[[1849]]: [[Karl Georg Jacob]], germana historiisto kaj klasika filologo * [[1858]]: [[Aleksandr Ivanov]], rusa pentristo (n. [[1806]]) * [[1871]]: [[Mihály Fekete (verkisto)|Mihály Fekete]], hungara verkisto kaj poeto (n. [[1820]]) * [[1884]]: [[Eduard Gottlieb Amthor]], germana verkisto, eldonisto kaj pedagogo (n. [[1820]]) * [[1896]]: [[Ferenc Komáromy]], hungara verkisto kaj tradukisto (n. [[1896]]) * [[1904]]: [[Theodor Herzl]], [[aŭstra]] ĵurnalisto kaj verkisto, kreinto kaj [[ideologio|ideologo]] de politika [[cionismo]] (n. [[1860]]) * [[1911]]: [[Ernst Hoeltzer]], germana fotisto kaj teĥnikisto (n. [[1835]]) * [[1914]]: [[Emil Kałużniacki]], pola-rutena filologo (n. [[1845]]) * [[1933]]: [[Hipólito Yrigoyen]], prezidento de Argentino (n. [[1852]]) * [[1934]]: [[Antoon Jozef Witteryck]], belga [[pioniro de Esperanto]], fondinto de [[Bruĝa Grupo Esperantista]], prezidanto de [[Belga Ligo Esperantista]], membro de [[Lingva Komitato]], kunlaboranto de "[[Belga Sonorilo]]", "[[Tra la Mondo]]", "[[Belga Esperantisto]], aŭtoro de la serio de kajeroj ''[[Kelkaj Floroj Esperantaj]]'' (n. [[1865]]) * [[1934]]: [[István Szombati-Szabó]], hungara/rumania hungara poeto, tradukisto (n. [[1888]]) * [[1935]]: [[André Citroën]], franca inĝeniero, pioniro de aŭtomobila industrio, fondinto de [[Citroën]] (n. [[1878]]) * [[1942]]: [[Louis Félix Marie Franchet d'Esperey]], franca generalo kaj marŝalo (n. [[1856]]) * [[1943]]: [[Julius Frankenberger]], germana literaturhistoriisto (n. [[1888]]) * [[1951]]: [[Tadeusz Borowski]], pola verkisto (n. [[1922]]) * [[1954]]: [[Mihály Fekete Nagy]], hungara ĵurnalisto (n. [[1894]]) * [[1969]]: [[Brian Jones]], brita gitaristo de la rok-grupo ''[[Rolling Stones]]'' (n. [[1942]]) * [[1971]]: [[James Douglas Morrison]], usona kantisto de [[rokmuziko|rokmuzika]] grupo ''[[The Doors]]'' (n. [[1943]]) * [[1977]]: [[Aleksandr Melentjeviĉ Volkov]], sovetia verkisto (n. [[1891]]) * [[1977]]: [[Lea Zentai]], hungara ĵurnalistino kaj ekonomikistino (m. [[1919]]) * [[1978]]: [[Theodor Kilian]], ĉeĥa instruisto de [[komerca lernejo]], fondinto de [[Esperanto-klubo]]j, membro de [[Ĉeĥoslovaka Esperanto-Komitato]], tradukisto kaj kunlaboranto de [[Verda Stacio]] (n. [[1894]]) * [[1986]]: [[Rudy Vallée]], usona kantisto, saksofonisto kaj aktoro (n. [[1901]]) * [[1987]]: [[Antónia Csíkos]], hungara pentristino (n. [[1887]]) * [[1994]]: [[János Makkai (ĵurnalisto, politikisto)|János Makkai]], hungara ĵurnalisto, politikisto, poeto (n. [[1905]]) * [[2000]]: [[Jenő Farkas (patro)|Jenő Farkas]], rumania hungara instruisto, folklorkolektinto (n. [[1908]]) * [[2003]]: [[Dmitrij Aleksandroviĉ Perevalov]], sovetia, rusia ĵurnalisto, estrarano de la [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]], gvidanto de la sovetia sekcio de [[Mondpaca Esperantista Movado]], tradukisto de politikaj broŝuroj el la rusa (n. [[1950]]) * [[2003]]: [[Sat-Okh]], pola verkisto kaj artisto indiandevena (n. [[1920]]) * [[2004]]: [[Tibor Zala]], hungara grafikisto, afiŝisto kaj instruisto (n. [[1920]]) * [[2004]]: [[Andrijan Nikolajev]], sovetia, rusia kosmonaŭto, aviada generalo (n. [[1929]]) * [[2005]]: [[Pierre Michelot]], franca ĵazmuzikisto (n. [[1928]]) * [[2012]]: [[Sergio Pininfarina]], itala [[dezajnisto]] kaj politikisto (n. [[1926]]) * [[2012]]: [[Hugó Gruber]], hungara [[pupteatro|pupteatristo]], [[voĉoaktoro]] (n. [[1938]]) * [[2013]]: [[Radu Vasile]], ĉefministro de Rumanio, historiisto, ekonomikisto kaj publicisto (n. [[1942]]) * [[2015]]: [[György Szabad]], hungara historiisto kaj politikisto (n. [[1924]]) * [[2016]]: [[Markus Werner]], svisa verkisto kaj pedagogo (n. [[1944]]) * [[2020]]: [[Lore Krainer]], aŭstra kabaredistino, komponistino, kantistino, muzikistino kaj verkistino (n. [[1930]]) * [[2022]]: [[Robert Curl]], usona kemiisto Nobelpremiita (n. [[1933]]) * [[2024]]: [[Roland Dumas]], franca politikisto (n. [[1922]]) * [[2026]]: [[Ŝahrnuŝ Parsipur]], irana verkistino (n. [[1946]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: Festo de la sankta [[apostolo]] [[Sankta Tomaso|Tomaso]]; [[Leono la 2-a]], papo; [[Sankta Nerses la Granda]], [[Katolikoso de Armenio]] * [[Nacia tago]] en [[Belorusio]], tago de la liberiĝo el faŝismo * Internacia tago sen [[plasta saketo|plastaj saketoj]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''3-a de julio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; {{Projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]. {{KalendaroJulio}} [[Kategorio:3-a de julio| ]] [[Kategorio:Julio|03]] [[Kategorio:3-a tago de la monato|#07]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0703]] jl5dsv4dwr69o6gxivsdy72uu6t9k62 0 5273 9423364 9313550 2026-07-08T13:29:35Z ~2026-38651-03 260004 /* Naskiĝoj */ 9423364 wikitext text/x-wiki {{KalendaroFebruaro}} {{februaro}} La '''17-a de februaro''' estas la 48-a tago de la jaro laŭ la [[gregoria kalendaro]]. 317 tagoj restas (318 en superjaroj). Je la 17-a de februaro okazis, interalie: == Eventoj == * [[1164]]: Pli ol 20 mil personoj pereis ĉe nederlanda kaj germana [[marbordo]]j rezulte de [[inundo]] kaŭzita de [[tempesto]] sur la [[Norda Maro]] * [[1347]]: [[listo de svedaj reĝoj|Sveda reĝo]] Magnus Eriksson donis privilegiojn por la [[majstro]]j kaj [[kamparano]]j ĉe la [[Faluna Mino]] * [[1370]]: [[Nordaj Krucmilitoj]]: [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] venkis [[Grandprinclando Litovio|Grandprinclandon Litovion]] en dutaga batalo en la nuna [[Kaliningrada provinco]] * [[1387]]: Unua mencio pri [[Molėtai]] en [[Litovio]] * [[1387]]: [[Listo de regantoj de Litovio|Grandduko de Litovio]] kaj reĝo de Pollano [[Ladislao la 2-a Jogajlo]] ekipis [[diocezo]]n de [[Vilno]] kaj turnis sin al papo [[Urbano la 6-a]] pri ĝia agnosko * [[1448]]: [[Konkordato]] inter [[Vatikano]] kaj la [[Sankta Romia Imperio]] subskribita * [[1500]]: Germanaj kamparanoj el la [[Distrikto Dithmarschen]] venkis pli nombran armeon de dana reĝo [[Johano la 1-a (Danio)|Johano la 1-a]] * [[1598]]: Asembleo de [[bojaro]]j kaj [[kleriko]]j elektis princon [[Boris Godunov]] [[caro]] de Rusio * [[1600]]: [[Romo]]: pro [[herezo]] estis ekzekutita per [[ŝtiparumo]] la itala monaĥo [[Giordano Bruno]] * [[1753]]: En brita revuo Charles Morrison skizis unuan projekton pri elektra [[telegrafo]] * [[1772]]: En [[Sankt-Peterburgo]] la [[Rusia Imperio]] kaj [[Prusio]] subskribis sekretan [[konvencio]]n pri la [[unua dispartigo de Pollando]] sub falsa dato de la 15-a de januaro — [[Aŭstrio]] de [[Habsburgoj]] deklaris partoprenon kaj poste aliĝis * [[1776]]: Historia 6-voluma [[monografio]] de [[Edward Gibbon]] ''[[The History of the Decline and Fall of the Roman Empire|La Historio de la Malkresko kaj Falo de la Romia Imperio]]'' komencis aperi * [[1801]]: [[Thomas Jefferson]] iĝis [[prezidanto de Usono|prezidento de Usono]] - dum [[voĉdonado]] de [[Elektantaro (Usono)|Elekta Kolegio]] la saman nombron da voĉoj akiris [[Aaron Burr]], unuafoje la elekton faris [[Usona Domo de Reprezentantoj]] * [[1810]]: [[Rusia imperio]] [[anekso|aneksis]] [[Abĥazio]]n * [[1831]]: [[Novembra ribelo]] kontraŭ [[Rusia imperio]]: venko de [[insurekcio|insurekcianoj]] en bataloj apud Dobre ([[Distrikto Miński]]) kaj [[Kałuszyn]] * [[1843]]: Venko de brita armeo super la armeo de [[emiro]]j en la batalo de Miani (proksime al [[Hajderabado (Pakistano)|Hajderabado]]) - la provinco iĝis parto de [[Brita Hindio]] * [[1854]]: [[Britio]] agnoskis sendependecon de [[Oranĝa Libera Ŝtato]] ([[Sud-Afriko]]) * [[1855]]: [[Krimea milito]]: venko de turka armeo super la rusa en la batalo de [[Eŭpatorio]] * [[1863]]: [[Januara ribelo]] kontraŭ [[Rusia imperio]]: venko de [[rusoj]] en batalo apud [[Miechów]] kaj [[poloj]] apud [[Staszów]] * [[1863]]: Grupo de civitanoj de [[Ĝenevo]] fondis Internacian Komitaton por Helpo al [[vundo|Vunditoj]], kiu poste transformiĝis al la [[Internacia Komitato de la Ruĝa Kruco]] * [[1867]]: [[Gyula Andrássy]] iĝis ĉefministro de Hungario * [[1867]]: [[Transporto]]: unua [[ŝipo]] navigis tra la [[Sueza Kanalo]] * [[1878]]: Unua [[telefono|telefona]] reto en Usono ekfunkciis en [[San-Francisko]] kun 18 telefonoj * [[1880]]: En [[Vintra Palaco]] imperiestro de Rusio [[Aleksandro la 2-a (Rusio)|Aleksandro la 2-a]] evitis bomban atencon * [[1903]]: Usona astronomo [[Raymond Smith Dugan]] malkovris asteroidon [[506 Mariono|Mariono]] * [[1904]]: En Milana [[Teatro alla Scala]] okazis premiero de la opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]] - negativaj recenzoj kaŭzis ties reverkon * [[1914]]: [[grekoj|Greka]] loĝantaro en suda [[Albanio]] proklamis sian propran "Aŭtonoman Respublikon de Norda [[Epiro]]" sub ĉefministro Georgios Christakis-Zografos por unueco de la regiono kun Grekio. Post greka [[okupado]] de la teritorio dum la [[unua mondmilito]] ĝi revenis al Albanio en 1923 * [[1914]]: Publikigo de ''[[Korano]]'' en la [[turka]] lingvo * [[1917]]: [[Unua mondmilito]]:754 ŝipanoj, soldatoj kaj pasaĝeroj droniĝis pro sinkigo de la franca ŝipo ''SS Athos'' fare de germana [[submarŝipo]] en orienta [[Mediteraneo]] * [[1919]]: [[Ukraina Popola Respubliko]] petis [[Triopa Entento|Triopan Ententon]] kaj [[Usono]]n pri helpo en la batalo kontraŭ [[bolŝevikoj]] * [[1925]]: [[Ĥorezma Popola Soveta Respubliko]] estas malfondita — ties teritorion oni disdividis inter [[Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko]], [[Turkmena Soveta Socialisma Respubliko]] kaj [[Karakalpakoj|Karakalpakia]] Aŭtonomia Provinco. La teritorio de [[Buĥara Popola Soveta Respubliko]] eniris en [[Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko|Uzbekan Sovetan Socialisman Respublikon]] * [[1925]]: Unua eldono de la [[itala]] ''[[Enciclopedia Treccani]]'' aperis * [[1933]]: Unua numero de la usona semajna novaĵ-[[revuo]] "[[Newsweek]]" aperis * [[1934]]: [[Monarkio de Belgio]]: reĝo [[Alberto la 1-a (Belgio)|Alberto la 1-a]] mortis surgrimpante [[roko]]n en la provinco [[Namuro (provinco)|Namuro]] * [[1935]]: En [[Germanio]] ekvalidis 8-hora [[labortago]] * [[1940]] [[Dua mondmilito]]: en [[Krakovo]] germanaj trupoj detruis monumenton al [[Tadeusz Kościuszko]]; pola ministro pri armeaj aferoj [[Władysław Sikorski|W. Sikorski]] subskribis aldonan pakton kun franca ministro pri aviado pri organiz-principoj de la pola [[aviado]] en Francio * [[1941]]: [[Maksimiliano Kolbe]] estis denove arestita de [[Gestapo]], kune kun 4 aliaj [[monaĥo]]j, enketata kaj malliberigita en varsovia [[Pawiak]]; [[Gestapo]] forveturigis 8 [[pastro]]jn de [[Płock]] al [[koncentrejo]] en [[Działdowo]]; en [[Varsovia geto]] estis arestita helpanta al judoj Jerzy Szurig - pafmortigota; [[Ankaro]]: subskribo de la [[Turkio|turka]]-[[Bulgario|bulgara]] pakto pri neagreso; germana [[submarŝipo]] U-101 sinkigis britan [[kargoŝipo]]n ''SS Gairsoppa'' * [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: [[Gestapo]] [[pafekzekutado|pafekzekutis]] en [[Biecz]] 14 judojn kaj en [[Poznań]] germanoj [[ekzekuto|ekzekutis]] 11 polojn; en [[geto]] de Brzeżany (nun [[Ternopila provinco]]) germanoj murdis dekkelkon da judoj; [[Alfred Rosenberg]] rajtigis Erich Koch verdikti [[mortpuno]]n en estrata de li regiono de [[Bjalistoko]]; en [[Bataano]] filipina 1-a Armea Korpuso reakiris sian ĉefan defendlinion; Indonezia Fronto: sur [[Sumatro]] japana 38-a Kirasita Divizio okupis [[Palembang]] * [[1943]]: [[Operaco Reinhardt]]: germanoj komencis [[deportado|deporti]] judojn de [[Chełm]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: trupoj de la [[Voroneĵ]]a Fronto atingis linion de [[Obojanj]], kaj kun lokaj [[partizano]]j liberigis [[Pavlohrad]]; kontrola vizito de [[Adolf Hitler]] ĉe la komandejo de Armea Grupo "Sudo" en [[Zaporiĵo]] * [[1944]]: Duobla [[spionado|spiono]] (germana kaj soveta) Bogusław Hrynkiewicz, du soldatoj de komunista Popola Gvardio kaj funkciulo de [[Gestapo]] transprenis [[arkivo]]n de la [[Pola Enlanda Armeo]] kaj de la [[Pola Partizana Ŝtato]] en [[Varsovio]]; en [[distrikto Mińsk]] germanoj arestis ĉirkaŭ 100 soldatojn de la Landa Armeo kaj civilulojn; [[Usono|Usonanoj]] atakis japanan bazon en [[atolo]] [[Ĉuuk]] konkerinte ĝin la duan tagon, kaj alteriĝis sur la [[atolo]] [[Eniwetok]]; en [[Ĉerkasa provinco]] sovetuniaj trupoj prenis 18 mil [[militkaptito]]jn * [[1945]]: Dua soveta okupado de Pollando: taĉmento de la [[Pola Enlanda Armeo]] el Protekto-Bataliono de la [[Militkaptito]]j de la Pola Soldataro liberigis 11 soldatojn de komunista [[malliberejo]] en [[Zamość]]; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: en [[Loreno]] usonaj soldatoj ekregis kelke da vilaĝoj kaj inter [[Mozo]] kaj [[Rejno]] brita armeo atingis [[Goch]]; sveda grafo [[Folke Bernadotte]] renkontiĝis kun [[SS (organizo)|SS]]-[[funkciulo]] * [[1947]]: En Kiełpiniec (proksime al [[Sokołów Podlaski]]) en kunpuŝiĝo kun taĉmento de la [[Korpuso pri Interna Sekureco]] mortfalis 4 soldatoj de la 6-a [[Vilno|Vilna]] [[Brigado]] de [[Libero kaj Sendependo]] * [[1947]]: En [[Krakovo]] reaktiviĝis Pola [[Akademio]] de Scipovoj * [[1947]]: [[Malvarma milito]]: [[Voĉo de Ameriko]] komencis dissendi programojn al [[Sovetunio]] * [[1956]]: [[Klara el Asizo]] deklarita de [[Romkatolika Eklezio]] ĉiela [[Patrona Sanktulo|patronino]] de [[televido]] * [[1956]]: [[Turkio]]: nomo de [[Çoruh|Çoruh-provinco]] estis ŝanĝita al [[Artvin]] (landlime de [[Kartvelio]]) * [[1962]]: En [[Hamburgo]] rezulte de [[inundo]] kaŭzita de [[tempesto]] sur la [[Norda Maro]] pereis pli ol 300 personoj * [[1964]]: Armea [[puĉo]] faligis unuan prezidenton de Gabono [[Léon M'ba]] * [[1971]]: Renkonto de [[Henry Kissinger]] kun [[Mao Zedong]] por normaligi rilatojn inter [[Ĉinio]] kaj [[Usono]] * [[1972]]: [[Giulio Andreotti]] iĝis ĉefministro de Italio * [[1979]]: [[Ĉina-Vjetnama Milito]] eksplodis kun alveno de [[Popola Liberiga Armeo]] * [[1980]]: Polaj [[montogrimpado|montogrimpistoj]] Leszek Cichy kaj [[Krzysztof Wielicki]] faris unuan vintran eniron en la mondo al [[Ĉomolungmo]] * [[1981]]: [[Solidareco (Pollando)]]: [[Sendependa Asocio de Studentoj]] estis registrita post longtempaj [[studento|studentaj]] [[striko]]j * [[1982]]: [[Sirio]]: reĝimo de Hafez al-Assad bombis la ribelantan urbon [[Hamao]], mortigante 10 000 homojn * [[1983]]: Proceso de [[Zbigniew Romaszewski]] kun la edzino kaj kelkaj aliaj personoj akuzitaj pri fondo de la subtera [[Radio Solidareco]] en [[Varsovio]] finiĝis - Zbigniew Romaszewski estis kondamnita al 4 kaj duono da jaroj de mallibero kaj [[Zofia Romaszewska]] al tri * [[1986]]: [[Unueca Eŭropa Akto]] estis subskribita de la landoj de [[Eŭropa Unio]] en [[Luksemburgo]] * [[1992]]: [[Milito en Montara Karabaĥo]]: [[armenoj|armenaj]] trupoj masakris pli ol 20 [[azerioj]] dum konkero de Garadaghly ([[Ĥoĝavend]]); unuaj arestoj en la operaco de italaj policagentejoj "[[Puraj manoj]]", direktitaj kontraŭ [[mafio]] * [[1993]]: En [[katastrofo]] de pasaĝera [[pramo]] apud [[Haitio]] pli ol 1200 personoj pereis * [[1997]]: [[Naŭaz Ŝarif]] la trian fojon iĝis [[ĉefministro de Pakistano]] * [[2000]]: [[Microsoft]] aperigis [[operaciumo]]n [[Vindozo 2000]] * [[2002]]: [[Nepalo]]: atako de [[maoismo|maoistoj]] en Mangalsen, ĉefurbo de distrikto Aĉhamo. Pli ol 130 pereis, ĉefe soldatoj kaj policanoj - la plej sanga atako dum la enlanda milito * [[2003]]: Fondado de kamerorkestro [[Csíki Kamarazenekar]] en [[Miercurea Ciuc]]; [[Sud-Koreio]]: 198 personoj pereis en kaŭzita de frenezulo incendio de la [[metroo]] de [[Taeguo]] * [[2004]]: [[Michael E. Brown]], [[Chad Trujillo]] kaj [[David L. Rabinowitz]] malkovris transneptunan objekton [[90482 Orko|Orko]] * [[2006]]: [[Filipinoj]]: rezulte de [[koto|kota]] [[lavango]] en insulo [[Suda Lejteo]] pereis ĉirkaŭ 1800 personoj * [[2008]]: [[Kosovo]] deklaris sin sendependa de [[Serbio]]; En [[atenco]] de [[sinmortigo|sinmortiganto]] en [[Kandaharo]] inter spektantoj de hundobataloj pereis pli ol 100 personoj kaj ĉirkaŭ 100 vundiĝis - la plej sanga atenco depost interveno de [[NATO]] en [[Afganio]] * [[2011]]: En [[Libio]] oni organizis [[Libia revolucio de 2011|Tagon de Kolero]] * [[2012]]: Prezidento de Germanio [[Christian Wulff]] demisiis * [[2013]]: Oficanta prezidento de Ekvadoro [[Rafael Correa]] la trian fojon gajnis prezidentan baloton * [[2014]]: 23 personoj pereis kaj 66 vundiĝis rezulte de la serio de bomb[[atenco]]j en [[Bagdado]] * [[2016]]: 30 personoj pereis kaj 61 vundiĝis en bomba atenco en [[Ankaro]] * [[2018]]: [[Vintra Olimpiko]] en [[Pjonĉango]]: pola skisaltisto [[Kamil Stoch]] en granda [[skisaltado|skisaltejo]] akiris oran medalon defendante la titolon * [[2023]]: [[invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: [[Radio Svoboda]]: sur okupata de [[rusoj]] [[Krimeo]], matene en [[Sebastopolo]] okazis serio de eksplodoj apud armeaj objektoj; ukraina [[ombudsmano]]: [[rusoj]] povis forveturigi eĉ 150 mil de ukrainaj infanoj — [[Rusio]] diras pri 733 mil, kiuj estas sur ĝia teritorio: [[Francio]] sendis al Ukrainio unuajn 14 malpezajn "[[tanko]]jn" AMX-10 RC (franca elektroniko estis trovata en detruitaj rusaj [[tanko]]j jam post [[embargo]]); sur okupata [[Simferopolo]] pro supozata provo aliĝi al ukraina armeo loĝanto de [[Sankt-Peterburgo]] estis kondamnita al mallibero (5 kaj duono da jaro) kaj devigita terapio en [[psikiatria hospitalo]]; Mondreago: franca [[hipermerkato]] ''[[Auchan]]'' estis akuzita pri provizado de [[Rusia armeo]] sub preteksto de [[humanitara helpo]]; estinta gardisto de brita [[ambasadejo]] en [[Berlino]] estis en [[Londono]] kondamnita al pli ol 13 jaroj da mallibero pro [[spionado]] favore al Rusio; [[Sky News]]: [[John Kirby]]: rusa firmao [[Grupo Wagner]] spertis pli ol 30 mil [[viktimo]]jn en Ukrainio; renkonto de [[Vajmaro|Vajmara]] Triangulo en [[Munkeno]] — prezidentoj de Pollando, Germanio kaj Francio interparolis pri plifortigo de sekureco; [[Britio]]: rusaj perdoj verŝajne estas 175-200 mil homoj, en tio 40-60 mil mortigitoj; "[[The Times]]": en [[Ukrainio]] [[Rusio]] perdas 2 000 soldatojn por okupi 90 metrojn; unua grupo de 635 ukrainaj armeanoj finis komencitan januare ekzercadon en usona bazo en Germanio, laŭvicajn 710 soldatoj lernas jam uzi BMP Bradley kaj memmovajn [[haŭbizo]]jn M109 Paladin == Naskiĝoj == * [[1444]]: [[Rudolf Agricola (humanisto)|Rudolf Agricola]], humanisto, erudiciulo, poeto, helenisto, latinisto, edukisto, muzikisto kaj orgenkonstruanto (m. [[1485]]) * [[1653]]: [[Arcangelo Corelli]], itala violonisto kaj komponisto (m. [[1713]]) * [[1658]]: [[Joachim Justus Breithaupt]], germana teologo kaj [[pietismo|pietisto]] (m. [[1732]]) * [[1685]]: [[Johann Gottfried Gregorii]], germana pastoro, historiisto, geografo (m. [[1770]]) * [[1692]]: [[Christian David]], misiisto kaj verkisto germana-morava (m. [[1751]]) * [[1699]]: [[Georg Wenzeslaus von Knobeldorff]], germana arkitekto kaj pentristo (m. [[1753]]) * [[1717]]: [[Adam Friedrich Oeser]], hungara pentristo kaj ilustristo (m. [[1799]]) * [[1744]]: [[Hans Wilhelm von Thümmel]], germana politikisto (m. [[1824]]) * [[1752]]: [[Friedrich Maximilian Klinger]], germana verkisto (m. [[1831]]) * [[1754]]: [[Nicolas Baudin]], franca maristo, vojaĝisto, esploristo, [[mapisto]] (m. [[1803]]) * [[1781]]: [[René Théophile Hyacinthe Laennec]], franca kuracisto, inventinto de [[stetoskopo]] (m. [[1826]]) * [[1785]]: [[Nachman Krochmal]], aŭstra teologo juda kaj filozofo (m. [[1840]]) * [[1798]]: [[Josef Navrátil]], ĉeĥa pentristo kaj [[pejzaĝo|pejzaĝisto]] (m. [[1865]]) * [[1816]]: [[Francisco Adolfo de Varnhagen]], brazila historiisto, militisto kaj diplomato (m. [[1878]]) * [[1821]]: [[Lola Montez]], amatino de reĝo Ludoviko la 1-a de Bavario (m. [[1861]]) * [[1831]]: [[Paulina Szász]], hungara poetino (m. [[1853]]) * [[1836]]: [[Gustavo Adolfo Bécquer]], hispana verkisto (m. [[1870]]) * [[1844]]: [[Ferenc Kozma]], hungara pastro kaj pedagogo (m. [[1920]]) * [[1853]]: [[Jaroslav Vrchlický]], ĉeĥa poeto kaj tradukisto (m. [[1912]]) * [[1855]]: [[Otto Liman von Sanders]], germana generalo kaj turka marŝalo (m. [[1929]]) * [[1862]]: [[Mori Ogai]], japana kuracisto, verkisto, poeto kaj tradukisto (m. [[1922]]) * [[1872]]: [[Jan Preisler]], ĉeĥa pentristo kaj grafikisto (m. [[1918]]) * [[1876]]: [[Béla Révész (verkisto)|Béla Révész]], hungara ĵurnalisto, verkisto, viktimo de [[Aŭŝvico]], enestanta en ''[[Hungara Antologio]]'' (m. [[1944]]) * [[1877]]: [[André Maginot]], franca soldato kaj parlamentano (m. [[1932]]) * [[1885]]: [[Romano Guardini]], germana-itala teologo, [[filozofio de la religio|filozofo de religio]], verkisto (m. [[1968]]) * [[1887]]: [[Leevi Antti Madetoja]], finna komponisto (m. [[1947]]) * [[1888]]: [[Max Butin]], germana instruisto kaj komercisto, ano de la unua [[UK 1905]], [[Esperanto-vortaristo]], membro de [[Lingva Komitato]], [[Germana Esperanto-Instituto]] kaj honora membro de [[Germana Esperanto-Asocio|GEA]] (m. [[1960]]) * [[1888]]: [[Otto Stern]], germana fizikisto Nobelpremiita (m. [[1969]]) * [[1888]]: [[Hans Blüher]], germana ĵurnalisto (m. [[1955]]) * [[1892]]: [[Theodor Plievier]], germana verkisto kaj anarkiisto (m. [[1955]]) * [[1898]]: [[Dezső Grosz]], hungara ĵurnalisto, poeto kaj tradukisto (m. [[1975]]) * [[1902]]: [[Albert Drach]], aŭstra verkisto kaj juristo (m. [[1995]]) * [[1905]]: [[Rózsa Péter]], hungara matematikistino kaj profesoro (m. [[1977]]) * [[1908]]: [[Oleksa Vlizjko]], ukraina poeto-futuristo (m. [[1934]]) *[[1927]]: [[Ernst Jenni]], svisa teologo kaj hebreisto * [[1929]]: [[Alejandro Jodorowsky]], ĉilia avangarda [[artisto]] * [[1931]]: [[Béla Kondor]], hungara pentristo, grafikisto, poeto (m. [[1972]]) * [[1932]]: [[Hubert Feichtlbauer]], aŭstra ĵurnalisto kaj publicisto (m. [[2017]]) * [[1935]]: [[Adam Pleśnar]], pola aktivulo de [[antikomunismo|kontraŭkomunista]] [[opozicio (politiko)|opozicio]], aktivulo de la Asocio de Junaj [[Politika malliberulo|Politikaj Malliberuloj]] el la jaroj 1945-1956 kaj de [[Pola Esperanto-Asocio|PEA]], membro de la [[Defend-Movado de Homrajtoj kaj de Civitanaj Rajtoj]] (m. [[2013]]) * [[1936]]: [[Roman Laskowski]], pola [[slavistiko|slavisto]], pioniro de [[genera sintakso|fonologia gramatiko]] (m. [[2014]]) * [[1940]]: [[Andrzej Kotkowski]], pola filmreĝisoro, scenaristo kaj aktoro (m. [[2016]]) * [[1945]]: [[Reinhard Haupenthal]], germana instruisto, [[esperantologo]] kaj [[interlingvisto]], aktivulo de [[Sarlanda Esperanto-Ligo]], [[Akademio de Esperanto|akademiano]], tradukisto (m. [[2016]]) * [[1946]]: [[Ŝahrnuŝ Parsipur]], irana verkistino (m. [[2026]]) * [[1948]]: [[Mária Imecs]], rumania hungara inĝenierino, tradukistino * [[1951]]: [[Barzan Ibrahim al-Tikriti]], irakano, duonfrato de [[Saddam Hussein]] (m. [[2007]]) * [[1954]]: [[Rene Russo]], usona aktorino kaj modelulino * [[1961]]: [[Meir Kessler]], israela [[rabeno]], edukito de [[jeŝivo]] * [[1961]]: [[Andrej Korotajev]], soveta, rusia antropologo, ekonomikisto, historiisto, [[orientalisto]] kaj sociologo * [[1963]]: [[Michael Jordan]], usona [[Korbopilkado|korbopilkisto]] * [[1970]]: [[Erika Vida]], rumania hungara redaktorino, etnografino * [[1970]]: [[Dominic Purcell]], aŭstralia aktoro * [[1971]]: [[Denise Richards]], usona aktorino * [[1975]]: [[Harisu]], korea [[transseksa]] popkantisto, aktoro, modelo * [[1975]]: [[János Kassay]], rumania hungara geografo, universitata instruisto * [[1976]]: [[Hajnalka Barabás]], rumania hungara arthistoriistino, muzeologino * [[1976]]: [[Dénes Barna Jakab]], hungara politologo, juristo * [[1981]]: [[Paris Hilton]], usona aktorino kaj foto-modelo * [[1983]]: [[Mohammad Masaad]], saŭdarabia futbalisto * [[1984]]: [[Marcin Gortat]], pola [[korbopilkado|korbopilkisto]] * [[1988]]: [[Natascha Kampusch]], aŭstra forkaptitino * [[1988]]: [[Vasyl Lomachenko]], ukraina [[bokso|boksisto]] == Mortoj == * [[364]]: [[Joviano]], romia imperiestro (n. ĉirkaŭ [[331]]) * [[440]]: [[Mesrop Maŝtoc]], armena teologo, lingvisto, kreinto de la [[armena alfabeto]] kaj sanktulo (n. [[360]]) * [[923]]: [[Al-Tabari]], araba [[historiografio|historiografo]] kaj teologo, [[tafsir]], sekvanto de [[ŝafiismo]] (n. [[839]]) * [[1572]]: [[Matthias Marcus Dabercusius]], germana historiisto, filologo kaj pedagogo (n. [[1508]]) * [[1572]]: [[Hermes Halpaur]], aŭstra teologo, jezuito, predikisto (n. nekonata) * [[1600]]: [[Giordano Bruno]], itala monaĥo kaj [[hermetikismo|hermetikisma]] filozofo, [[okultismo|okultisto]], [[ekskomuniko|ekskomunikita]] kaj ekzekutita (n. [[1548]]) * [[1652]]: [[Gregorio Allegri]], itala komponisto (n. [[1582]]) * [[1673]]: [[Molière]], franca dramaturgo kaj komediisto (n. [[1622]]) * [[1680]]: [[Jan Swammerdam]], nederlanda kuracisto, naturalisto (n. [[1637]]) * [[1715]]: [[Antoine Galland]], franca [[orientalisto]], arkeologo, [[numismatiko|numismatikisto]], unua eŭropa tradukinto de ''[[Mil kaj unu noktoj]]'' (n. [[1646]]) * [[1732]]: [[Louis Marchand]], franca klavicenisto, orgenisto kaj komponisto (n. [[1669]]) * [[1758]]: [[Ferenc Csepregi Turkovitz]], hungara reformita instruisto (n. nekonata) * [[1760]]: [[Franz Anton Danreiter]], aŭstra pejzaĝarkitekto kaj desegnisto (n. [[1695]]) * [[1796]]: [[James Macpherson]], skota poeto (n. [[1736]]) * [[1827]]: [[Johann Heinrich Pestalozzi]], svisa [[pedagogo]], teoriulo de komenca instruado (n. [[1746]]) * [[1842]]: [[Ludwig von Schorn]], germana arthistoriisto kaj akademiano (n. [[1793]]) * [[1853]]: [[Paulina Szász]], hungara poetino (n. [[1831]]) * [[1856]]: [[Heinrich Heine]], germana poeto kaj ĵurnalisto (n. [[1797]]) * [[1874]]: [[Adolphe Quételet]], belga astronomo, matematikisto, [[statistiko|statistikisto]] kaj sociologo (n. [[1796]]) * [[1881]]: [[Theodor Hirsch]], germana historiisto kaj pedagogo (n. [[1806]]) * [[1891]]: [[Theophilus Hansen]], dana arkitekto (n. [[1813]]) * [[1909]]: [[Geronimo]] (Goyathlay), [[apaĉoj|apaĉa]] estro, [[indianoj|indiana]] heroo, [[ŝamano]], batalanta kontraŭ meksikanoj kaj usonanoj (n. [[1829]]) * [[1909]]: [[Émile Peltier]], franca pastro kaj pioniro de [[Katolika Esperanto-movado]], celebrinta unuan [[meso (diservo)|meson]] en [[Esperanto]] dum [[UK 1905]], membro de [[Lingva Komitato]], fondinto de "[[Espero Katolika]]" (n. [[1870]]) * [[1915]]: [[Stanislaus von Prowazek]], aŭstra-ĉeĥa biologo kaj [[parazito]]logo (n. [[1875]]) * [[1920]]: [[Béla Somogyi]], hungara instruisto kaj ĵurnalisto, murdita (n. [[1868]]) * [[1931]]: [[Macuda Cuneĵiro]], japana kuracisto, [[esperantisto]], [[delegito de UEA]] (n. [[1869]]) * [[1932]]: [[Edgar Martini]], germana klasika filologo (n. [[1871]]) * [[1934]]: [[Alberto la 1-a (Belgio)|Alberto la 1-a]], reĝo de la belgoj (n. [[1875]]) * [[1940]]: [[Helena Malířová]], ĉeĥa verkistino, enestanta en ''[[Ĉeĥoslovaka antologio]]'' (n. [[1877]]) * [[1941]]: [[Ernst Otto]], germana protestantisma teologo kaj kontraŭfaŝisto (n. [[1891]]) * [[1946]]: [[Ottó Nagy]], hungara pastro, verkisto, lingvohistoriisto (n. [[1903]]) * [[1947]]: [[Gustav Leutelt]], germanlingva verkisto kaj pedagogo [[Bohemio (lando)|bohemia]] (n. [[1860]]) * [[1962]]: [[Bruno Walter]], german-aŭstra-usona dirigento, pianisto kaj komponisto (n. [[1876]]) * [[1965]]: [[Tadeusz Lehr-Spławiński]], pola [[slavistiko|slavisto]] (n. [[1891]]) * [[1970]]: [[Samuel Josef Agnon]], israela verkisto Nobelpremiita (n. [[1888]]) * [[1970]]: [[Andrij Maliŝko]], ukraina poeto kaj kant-verkisto (n. [[1912]]) * [[1971]]: [[Rezső Diviaczky]], rumania hungara desegninstruisto, pentristo (n. [[1876]]) * [[1973]]: [[János Józsa]], rumania hungara lingvisto (n. [[1901]]) * [[1982]]: [[Thelonious Sphere Monk]], usona [[pianisto]], [[orkestrestro]] kaj [[ĵazo|ĵaza]] muzikisto (n. [[1917]]) * [[1984]]: [[Sándor Kacsó (verkisto)|Sándor Kacsó]], rumania hungara verkisto (n. [[1901]]) * [[1985]]: [[Rolf Bossert]], rumania verkisto germanlingva, ĵurnalisto kaj pedagogo (n. [[1952]]) * [[1986]]: [[Jidu Kriŝnamurti]], [[hinda filozofio|barata filozofo]], [[bramano]], [[teozofio|teozofo]], verkisto, [[spiriteco|spirita]] instruisto (n. [[1895]]) * [[1988]]: [[Aleksandr Baŝlaĉov]], soveta, rusia [[bardo]], [[rokmuziko|rokmuzikisto]] kaj poeto (n. [[1960]]) * [[1993]]: [[Włodzimierz Sedlak]], pola [[tutfakulo]], katolika pastro, [[biologo]]-teoriisto, antropologo, [[paleontologo]] (n. [[1911]]) * [[1998]]: [[Ernst Jünger]], germana verkisto (n. [[1895]]) * [[2000]]: [[Márta Vámszer]], rumania hungara lingvistino (n. [[1927]]) * [[2007]]: [[Jurga Ivanauskaitė]], litova verkistino kaj pentristino (n. [[1961]]) * [[2010]]: [[Hans Henning Ørberg]], dana pedagogo kaj eldonisto (n. [[1920]]) * [[2013]]: [[Sakrat Janoviĉ]], belorusa verkisto (n. [[1936]]) * [[2014]]: [[Gáspár Bíró]], rumania hungara/hungara juristo, politika sciencisto (n. [[1958]]) * [[2016]]: [[Andrzej Żuławski]], pola reĝisoro kaj filma scenaristo, aktoro, verkisto (n. [[1940]]) * [[2017]]: [[Michael Novak]], usona [[politika scienco|politologo]], ekonomikisto, [[teologo]] (n. [[1933]]) * [[2017]]: [[Tom Regan]], usona [[filozofo]] specialiĝanta pri [[bestaj rajtoj]] (n. [[1938]]) * [[2020]]: [[Sonja Ziemann]], germana aktorino, kantistino kaj dancistino (n. [[1926]]) * [[2021]]: [[Rush Limbaugh]], usona politikisto, ĵurnalisto, verkisto (n. [[1951]]) * [[2022]]: [[Máté Fenyvesi]], hungara futbalisto, bestkuracisto, politikisto, parlamentano (n. [[1933]]) * [[2024]]: [[Johan Galtung]], norvega politikologo (n. [[1930]]) * [[2025]]: [[Frits Bolkestein]], nederlanda politikisto, membro de [[Eŭropa Komisiono]] (n. [[1933]]) * [[2025]]: [[Gene Hackman]], usona aktoro (n. [[1930]]) * [[2026]]: [[Jesse Jackson]], usona politika aktivulo (n. [[1941]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia kalendaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: ** La sep fondintoj de la ordeno de [[Servistoj de Mario|Servantoj de la Virgulino Maria]] * [[Italio]], [[Pollando]]: Monda Tago de [[Kato]] (1990, 2006) * [[Pollando]]: Tago de Civila Servo, de 2014 == Tagoj de [[semajno]] == La '''17-a de februaro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1602]] [[1608]] [[1613]] [[1619]] [[1630]] [[1636]] [[1641]] [[1647]] [[1658]] [[1664]] [[1669]] [[1675]] [[1686]] [[1692]] [[1697]] [[1704]] [[1709]] [[1715]] [[1726]] [[1732]] [[1737]] [[1743]] [[1754]] [[1760]] [[1765]] [[1771]] [[1782]] [[1788]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1822]] [[1828]] [[1833]] [[1839]] [[1850]] [[1856]] [[1861]] [[1867]] [[1878]] [[1884]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1918]] [[1924]] [[1929]] [[1935]] [[1946]] [[1952]] [[1957]] [[1963]] [[1974]] [[1980]] [[1985]] [[1991]] [[2002]] [[2008]] [[2013]] [[2019]] [[2030]] [[2036]] [[2041]] [[2047]] [[2058]] [[2064]] [[2069]] [[2075]] [[2086]] [[2092]] [[2097]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1586]] [[1592]] [[1597]] [[1603]] [[1614]] [[1620]] [[1625]] [[1631]] [[1642]] [[1648]] [[1653]] [[1659]] [[1670]] [[1676]] [[1681]] [[1687]] [[1698]] [[1710]] [[1716]] [[1721]] [[1727]] [[1738]] [[1744]] [[1749]] [[1755]] [[1766]] [[1772]] [[1777]] [[1783]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1812]] [[1817]] [[1823]] [[1834]] [[1840]] [[1845]] [[1851]] [[1862]] [[1868]] [[1873]] [[1879]] [[1890]] [[1896]] [[1902]] [[1908]] [[1913]] [[1919]] [[1930]] [[1936]] [[1941]] [[1947]] [[1958]] [[1964]] [[1969]] [[1975]] [[1986]] [[1992]] [[1997]] [[2003]] [[2014]] [[2020]] [[2025]] [[2031]] [[2042]] [[2048]] [[2053]] [[2059]] [[2070]] [[2076]] [[2081]] [[2087]] [[2098]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1587]] [[1598]] [[1604]] [[1609]] [[1615]] [[1626]] [[1632]] [[1637]] [[1643]] [[1654]] [[1660]] [[1665]] [[1671]] [[1682]] [[1688]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1722]] [[1728]] [[1733]] [[1739]] [[1750]] [[1756]] [[1761]] [[1767]] [[1778]] [[1784]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1818]] [[1824]] [[1829]] [[1835]] [[1846]] [[1852]] [[1857]] [[1863]] [[1874]] [[1880]] [[1885]] [[1891]] [[1903]] [[1914]] [[1920]] [[1925]] [[1931]] [[1942]] [[1948]] [[1953]] [[1959]] [[1970]] [[1976]] [[1981]] [[1987]] [[1998]] [[2004]] [[2009]] [[2015]] [[2026]] [[2032]] [[2037]] [[2043]] [[2054]] [[2060]] [[2065]] [[2071]] [[2082]] [[2088]] [[2093]] [[2099]]; {{Projektoj}} * [[Merkredo]] en jaroj: [[1582]] [[1588]] [[1593]] [[1599]] [[1610]] [[1616]] [[1621]] [[1627]] [[1638]] [[1644]] [[1649]] [[1655]] [[1666]] [[1672]] [[1677]] [[1683]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1712]] [[1717]] [[1723]] [[1734]] [[1740]] [[1745]] [[1751]] [[1762]] [[1768]] [[1773]] [[1779]] [[1790]] [[1796]] [[1802]] [[1808]] [[1813]] [[1819]] [[1830]] [[1836]] [[1841]] [[1847]] [[1858]] [[1864]] [[1869]] [[1875]] [[1886]] [[1892]] [[1897]] [[1904]] [[1909]] [[1915]] [[1926]] [[1932]] [[1937]] [[1943]] [[1954]] [[1960]] [[1965]] [[1971]] [[1982]] [[1988]] [[1993]] [[1999]] [[2010]] [[2016]] [[2021]] [[2027]] [[2038]] [[2044]] [[2049]] [[2055]] [[2066]] [[2072]] [[2077]] [[2083]] [[2094]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1583]] [[1594]] [[1600]] [[1605]] [[1611]] [[1622]] [[1628]] [[1633]] [[1639]] [[1650]] [[1656]] [[1661]] [[1667]] [[1678]] [[1684]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1718]] [[1724]] [[1729]] [[1735]] [[1746]] [[1752]] [[1757]] [[1763]] [[1774]] [[1780]] [[1785]] [[1791]] [[1803]] [[1814]] [[1820]] [[1825]] [[1831]] [[1842]] [[1848]] [[1853]] [[1859]] [[1870]] [[1876]] [[1881]] [[1887]] [[1898]] [[1910]] [[1916]] [[1921]] [[1927]] [[1938]] [[1944]] [[1949]] [[1955]] [[1966]] [[1972]] [[1977]] [[1983]] [[1994]] [[2000]] [[2005]] [[2011]] [[2022]] [[2028]] [[2033]] [[2039]] [[2050]] [[2056]] [[2061]] [[2067]] [[2078]] [[2084]] [[2089]] [[2095]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1584]] [[1589]] [[1595]] [[1606]] [[1612]] [[1617]] [[1623]] [[1634]] [[1640]] [[1645]] [[1651]] [[1662]] [[1668]] [[1673]] [[1679]] [[1690]] [[1696]] [[1702]] [[1708]] [[1713]] [[1719]] [[1730]] [[1736]] [[1741]] [[1747]] [[1758]] [[1764]] [[1769]] [[1775]] [[1786]] [[1792]] [[1797]] [[1804]] [[1809]] [[1815]] [[1826]] [[1832]] [[1837]] [[1843]] [[1854]] [[1860]] [[1865]] [[1871]] [[1882]] [[1888]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1922]] [[1928]] [[1933]] [[1939]] [[1950]] [[1956]] [[1961]] [[1967]] [[1978]] [[1984]] [[1989]] [[1995]] [[2006]] [[2012]] [[2017]] [[2023]] [[2034]] [[2040]] [[2045]] [[2051]] [[2062]] [[2068]] [[2073]] [[2079]] [[2090]] [[2096]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1590]] [[1596]] [[1601]] [[1607]] [[1618]] [[1624]] [[1629]] [[1635]] [[1646]] [[1652]] [[1657]] [[1663]] [[1674]] [[1680]] [[1685]] [[1691]] [[1703]] [[1714]] [[1720]] [[1725]] [[1731]] [[1742]] [[1748]] [[1753]] [[1759]] [[1770]] [[1776]] [[1781]] [[1787]] [[1798]] [[1810]] [[1816]] [[1821]] [[1827]] [[1838]] [[1844]] [[1849]] [[1855]] [[1866]] [[1872]] [[1877]] [[1883]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1912]] [[1917]] [[1923]] [[1934]] [[1940]] [[1945]] [[1951]] [[1962]] [[1968]] [[1973]] [[1979]] [[1990]] [[1996]] [[2001]] [[2007]] [[2018]] [[2024]] [[2029]] [[2035]] [[2046]] [[2052]] [[2057]] [[2063]] [[2074]] [[2080]] [[2085]] [[2091]]. [[Kategorio:17-a de februaro| ]] [[Kategorio:Februaro|17]] [[Kategorio:17-a tago de la monato|#02]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0217]] sfil6xpy651zoguhu84lqjr0uabgwl7 9423365 9423364 2026-07-08T13:31:35Z ~2026-38651-03 260004 /* Naskiĝoj */ 9423365 wikitext text/x-wiki {{KalendaroFebruaro}} {{februaro}} La '''17-a de februaro''' estas la 48-a tago de la jaro laŭ la [[gregoria kalendaro]]. 317 tagoj restas (318 en superjaroj). Je la 17-a de februaro okazis, interalie: == Eventoj == * [[1164]]: Pli ol 20 mil personoj pereis ĉe nederlanda kaj germana [[marbordo]]j rezulte de [[inundo]] kaŭzita de [[tempesto]] sur la [[Norda Maro]] * [[1347]]: [[listo de svedaj reĝoj|Sveda reĝo]] Magnus Eriksson donis privilegiojn por la [[majstro]]j kaj [[kamparano]]j ĉe la [[Faluna Mino]] * [[1370]]: [[Nordaj Krucmilitoj]]: [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] venkis [[Grandprinclando Litovio|Grandprinclandon Litovion]] en dutaga batalo en la nuna [[Kaliningrada provinco]] * [[1387]]: Unua mencio pri [[Molėtai]] en [[Litovio]] * [[1387]]: [[Listo de regantoj de Litovio|Grandduko de Litovio]] kaj reĝo de Pollano [[Ladislao la 2-a Jogajlo]] ekipis [[diocezo]]n de [[Vilno]] kaj turnis sin al papo [[Urbano la 6-a]] pri ĝia agnosko * [[1448]]: [[Konkordato]] inter [[Vatikano]] kaj la [[Sankta Romia Imperio]] subskribita * [[1500]]: Germanaj kamparanoj el la [[Distrikto Dithmarschen]] venkis pli nombran armeon de dana reĝo [[Johano la 1-a (Danio)|Johano la 1-a]] * [[1598]]: Asembleo de [[bojaro]]j kaj [[kleriko]]j elektis princon [[Boris Godunov]] [[caro]] de Rusio * [[1600]]: [[Romo]]: pro [[herezo]] estis ekzekutita per [[ŝtiparumo]] la itala monaĥo [[Giordano Bruno]] * [[1753]]: En brita revuo Charles Morrison skizis unuan projekton pri elektra [[telegrafo]] * [[1772]]: En [[Sankt-Peterburgo]] la [[Rusia Imperio]] kaj [[Prusio]] subskribis sekretan [[konvencio]]n pri la [[unua dispartigo de Pollando]] sub falsa dato de la 15-a de januaro — [[Aŭstrio]] de [[Habsburgoj]] deklaris partoprenon kaj poste aliĝis * [[1776]]: Historia 6-voluma [[monografio]] de [[Edward Gibbon]] ''[[The History of the Decline and Fall of the Roman Empire|La Historio de la Malkresko kaj Falo de la Romia Imperio]]'' komencis aperi * [[1801]]: [[Thomas Jefferson]] iĝis [[prezidanto de Usono|prezidento de Usono]] - dum [[voĉdonado]] de [[Elektantaro (Usono)|Elekta Kolegio]] la saman nombron da voĉoj akiris [[Aaron Burr]], unuafoje la elekton faris [[Usona Domo de Reprezentantoj]] * [[1810]]: [[Rusia imperio]] [[anekso|aneksis]] [[Abĥazio]]n * [[1831]]: [[Novembra ribelo]] kontraŭ [[Rusia imperio]]: venko de [[insurekcio|insurekcianoj]] en bataloj apud Dobre ([[Distrikto Miński]]) kaj [[Kałuszyn]] * [[1843]]: Venko de brita armeo super la armeo de [[emiro]]j en la batalo de Miani (proksime al [[Hajderabado (Pakistano)|Hajderabado]]) - la provinco iĝis parto de [[Brita Hindio]] * [[1854]]: [[Britio]] agnoskis sendependecon de [[Oranĝa Libera Ŝtato]] ([[Sud-Afriko]]) * [[1855]]: [[Krimea milito]]: venko de turka armeo super la rusa en la batalo de [[Eŭpatorio]] * [[1863]]: [[Januara ribelo]] kontraŭ [[Rusia imperio]]: venko de [[rusoj]] en batalo apud [[Miechów]] kaj [[poloj]] apud [[Staszów]] * [[1863]]: Grupo de civitanoj de [[Ĝenevo]] fondis Internacian Komitaton por Helpo al [[vundo|Vunditoj]], kiu poste transformiĝis al la [[Internacia Komitato de la Ruĝa Kruco]] * [[1867]]: [[Gyula Andrássy]] iĝis ĉefministro de Hungario * [[1867]]: [[Transporto]]: unua [[ŝipo]] navigis tra la [[Sueza Kanalo]] * [[1878]]: Unua [[telefono|telefona]] reto en Usono ekfunkciis en [[San-Francisko]] kun 18 telefonoj * [[1880]]: En [[Vintra Palaco]] imperiestro de Rusio [[Aleksandro la 2-a (Rusio)|Aleksandro la 2-a]] evitis bomban atencon * [[1903]]: Usona astronomo [[Raymond Smith Dugan]] malkovris asteroidon [[506 Mariono|Mariono]] * [[1904]]: En Milana [[Teatro alla Scala]] okazis premiero de la opero ''[[Madama Butterfly]]'' de [[Giacomo Puccini]] - negativaj recenzoj kaŭzis ties reverkon * [[1914]]: [[grekoj|Greka]] loĝantaro en suda [[Albanio]] proklamis sian propran "Aŭtonoman Respublikon de Norda [[Epiro]]" sub ĉefministro Georgios Christakis-Zografos por unueco de la regiono kun Grekio. Post greka [[okupado]] de la teritorio dum la [[unua mondmilito]] ĝi revenis al Albanio en 1923 * [[1914]]: Publikigo de ''[[Korano]]'' en la [[turka]] lingvo * [[1917]]: [[Unua mondmilito]]:754 ŝipanoj, soldatoj kaj pasaĝeroj droniĝis pro sinkigo de la franca ŝipo ''SS Athos'' fare de germana [[submarŝipo]] en orienta [[Mediteraneo]] * [[1919]]: [[Ukraina Popola Respubliko]] petis [[Triopa Entento|Triopan Ententon]] kaj [[Usono]]n pri helpo en la batalo kontraŭ [[bolŝevikoj]] * [[1925]]: [[Ĥorezma Popola Soveta Respubliko]] estas malfondita — ties teritorion oni disdividis inter [[Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko]], [[Turkmena Soveta Socialisma Respubliko]] kaj [[Karakalpakoj|Karakalpakia]] Aŭtonomia Provinco. La teritorio de [[Buĥara Popola Soveta Respubliko]] eniris en [[Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko|Uzbekan Sovetan Socialisman Respublikon]] * [[1925]]: Unua eldono de la [[itala]] ''[[Enciclopedia Treccani]]'' aperis * [[1933]]: Unua numero de la usona semajna novaĵ-[[revuo]] "[[Newsweek]]" aperis * [[1934]]: [[Monarkio de Belgio]]: reĝo [[Alberto la 1-a (Belgio)|Alberto la 1-a]] mortis surgrimpante [[roko]]n en la provinco [[Namuro (provinco)|Namuro]] * [[1935]]: En [[Germanio]] ekvalidis 8-hora [[labortago]] * [[1940]] [[Dua mondmilito]]: en [[Krakovo]] germanaj trupoj detruis monumenton al [[Tadeusz Kościuszko]]; pola ministro pri armeaj aferoj [[Władysław Sikorski|W. Sikorski]] subskribis aldonan pakton kun franca ministro pri aviado pri organiz-principoj de la pola [[aviado]] en Francio * [[1941]]: [[Maksimiliano Kolbe]] estis denove arestita de [[Gestapo]], kune kun 4 aliaj [[monaĥo]]j, enketata kaj malliberigita en varsovia [[Pawiak]]; [[Gestapo]] forveturigis 8 [[pastro]]jn de [[Płock]] al [[koncentrejo]] en [[Działdowo]]; en [[Varsovia geto]] estis arestita helpanta al judoj Jerzy Szurig - pafmortigota; [[Ankaro]]: subskribo de la [[Turkio|turka]]-[[Bulgario|bulgara]] pakto pri neagreso; germana [[submarŝipo]] U-101 sinkigis britan [[kargoŝipo]]n ''SS Gairsoppa'' * [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: [[Gestapo]] [[pafekzekutado|pafekzekutis]] en [[Biecz]] 14 judojn kaj en [[Poznań]] germanoj [[ekzekuto|ekzekutis]] 11 polojn; en [[geto]] de Brzeżany (nun [[Ternopila provinco]]) germanoj murdis dekkelkon da judoj; [[Alfred Rosenberg]] rajtigis Erich Koch verdikti [[mortpuno]]n en estrata de li regiono de [[Bjalistoko]]; en [[Bataano]] filipina 1-a Armea Korpuso reakiris sian ĉefan defendlinion; Indonezia Fronto: sur [[Sumatro]] japana 38-a Kirasita Divizio okupis [[Palembang]] * [[1943]]: [[Operaco Reinhardt]]: germanoj komencis [[deportado|deporti]] judojn de [[Chełm]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: trupoj de la [[Voroneĵ]]a Fronto atingis linion de [[Obojanj]], kaj kun lokaj [[partizano]]j liberigis [[Pavlohrad]]; kontrola vizito de [[Adolf Hitler]] ĉe la komandejo de Armea Grupo "Sudo" en [[Zaporiĵo]] * [[1944]]: Duobla [[spionado|spiono]] (germana kaj soveta) Bogusław Hrynkiewicz, du soldatoj de komunista Popola Gvardio kaj funkciulo de [[Gestapo]] transprenis [[arkivo]]n de la [[Pola Enlanda Armeo]] kaj de la [[Pola Partizana Ŝtato]] en [[Varsovio]]; en [[distrikto Mińsk]] germanoj arestis ĉirkaŭ 100 soldatojn de la Landa Armeo kaj civilulojn; [[Usono|Usonanoj]] atakis japanan bazon en [[atolo]] [[Ĉuuk]] konkerinte ĝin la duan tagon, kaj alteriĝis sur la [[atolo]] [[Eniwetok]]; en [[Ĉerkasa provinco]] sovetuniaj trupoj prenis 18 mil [[militkaptito]]jn * [[1945]]: Dua soveta okupado de Pollando: taĉmento de la [[Pola Enlanda Armeo]] el Protekto-Bataliono de la [[Militkaptito]]j de la Pola Soldataro liberigis 11 soldatojn de komunista [[malliberejo]] en [[Zamość]]; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: en [[Loreno]] usonaj soldatoj ekregis kelke da vilaĝoj kaj inter [[Mozo]] kaj [[Rejno]] brita armeo atingis [[Goch]]; sveda grafo [[Folke Bernadotte]] renkontiĝis kun [[SS (organizo)|SS]]-[[funkciulo]] * [[1947]]: En Kiełpiniec (proksime al [[Sokołów Podlaski]]) en kunpuŝiĝo kun taĉmento de la [[Korpuso pri Interna Sekureco]] mortfalis 4 soldatoj de la 6-a [[Vilno|Vilna]] [[Brigado]] de [[Libero kaj Sendependo]] * [[1947]]: En [[Krakovo]] reaktiviĝis Pola [[Akademio]] de Scipovoj * [[1947]]: [[Malvarma milito]]: [[Voĉo de Ameriko]] komencis dissendi programojn al [[Sovetunio]] * [[1956]]: [[Klara el Asizo]] deklarita de [[Romkatolika Eklezio]] ĉiela [[Patrona Sanktulo|patronino]] de [[televido]] * [[1956]]: [[Turkio]]: nomo de [[Çoruh|Çoruh-provinco]] estis ŝanĝita al [[Artvin]] (landlime de [[Kartvelio]]) * [[1962]]: En [[Hamburgo]] rezulte de [[inundo]] kaŭzita de [[tempesto]] sur la [[Norda Maro]] pereis pli ol 300 personoj * [[1964]]: Armea [[puĉo]] faligis unuan prezidenton de Gabono [[Léon M'ba]] * [[1971]]: Renkonto de [[Henry Kissinger]] kun [[Mao Zedong]] por normaligi rilatojn inter [[Ĉinio]] kaj [[Usono]] * [[1972]]: [[Giulio Andreotti]] iĝis ĉefministro de Italio * [[1979]]: [[Ĉina-Vjetnama Milito]] eksplodis kun alveno de [[Popola Liberiga Armeo]] * [[1980]]: Polaj [[montogrimpado|montogrimpistoj]] Leszek Cichy kaj [[Krzysztof Wielicki]] faris unuan vintran eniron en la mondo al [[Ĉomolungmo]] * [[1981]]: [[Solidareco (Pollando)]]: [[Sendependa Asocio de Studentoj]] estis registrita post longtempaj [[studento|studentaj]] [[striko]]j * [[1982]]: [[Sirio]]: reĝimo de Hafez al-Assad bombis la ribelantan urbon [[Hamao]], mortigante 10 000 homojn * [[1983]]: Proceso de [[Zbigniew Romaszewski]] kun la edzino kaj kelkaj aliaj personoj akuzitaj pri fondo de la subtera [[Radio Solidareco]] en [[Varsovio]] finiĝis - Zbigniew Romaszewski estis kondamnita al 4 kaj duono da jaroj de mallibero kaj [[Zofia Romaszewska]] al tri * [[1986]]: [[Unueca Eŭropa Akto]] estis subskribita de la landoj de [[Eŭropa Unio]] en [[Luksemburgo]] * [[1992]]: [[Milito en Montara Karabaĥo]]: [[armenoj|armenaj]] trupoj masakris pli ol 20 [[azerioj]] dum konkero de Garadaghly ([[Ĥoĝavend]]); unuaj arestoj en la operaco de italaj policagentejoj "[[Puraj manoj]]", direktitaj kontraŭ [[mafio]] * [[1993]]: En [[katastrofo]] de pasaĝera [[pramo]] apud [[Haitio]] pli ol 1200 personoj pereis * [[1997]]: [[Naŭaz Ŝarif]] la trian fojon iĝis [[ĉefministro de Pakistano]] * [[2000]]: [[Microsoft]] aperigis [[operaciumo]]n [[Vindozo 2000]] * [[2002]]: [[Nepalo]]: atako de [[maoismo|maoistoj]] en Mangalsen, ĉefurbo de distrikto Aĉhamo. Pli ol 130 pereis, ĉefe soldatoj kaj policanoj - la plej sanga atako dum la enlanda milito * [[2003]]: Fondado de kamerorkestro [[Csíki Kamarazenekar]] en [[Miercurea Ciuc]]; [[Sud-Koreio]]: 198 personoj pereis en kaŭzita de frenezulo incendio de la [[metroo]] de [[Taeguo]] * [[2004]]: [[Michael E. Brown]], [[Chad Trujillo]] kaj [[David L. Rabinowitz]] malkovris transneptunan objekton [[90482 Orko|Orko]] * [[2006]]: [[Filipinoj]]: rezulte de [[koto|kota]] [[lavango]] en insulo [[Suda Lejteo]] pereis ĉirkaŭ 1800 personoj * [[2008]]: [[Kosovo]] deklaris sin sendependa de [[Serbio]]; En [[atenco]] de [[sinmortigo|sinmortiganto]] en [[Kandaharo]] inter spektantoj de hundobataloj pereis pli ol 100 personoj kaj ĉirkaŭ 100 vundiĝis - la plej sanga atenco depost interveno de [[NATO]] en [[Afganio]] * [[2011]]: En [[Libio]] oni organizis [[Libia revolucio de 2011|Tagon de Kolero]] * [[2012]]: Prezidento de Germanio [[Christian Wulff]] demisiis * [[2013]]: Oficanta prezidento de Ekvadoro [[Rafael Correa]] la trian fojon gajnis prezidentan baloton * [[2014]]: 23 personoj pereis kaj 66 vundiĝis rezulte de la serio de bomb[[atenco]]j en [[Bagdado]] * [[2016]]: 30 personoj pereis kaj 61 vundiĝis en bomba atenco en [[Ankaro]] * [[2018]]: [[Vintra Olimpiko]] en [[Pjonĉango]]: pola skisaltisto [[Kamil Stoch]] en granda [[skisaltado|skisaltejo]] akiris oran medalon defendante la titolon * [[2023]]: [[invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: [[Radio Svoboda]]: sur okupata de [[rusoj]] [[Krimeo]], matene en [[Sebastopolo]] okazis serio de eksplodoj apud armeaj objektoj; ukraina [[ombudsmano]]: [[rusoj]] povis forveturigi eĉ 150 mil de ukrainaj infanoj — [[Rusio]] diras pri 733 mil, kiuj estas sur ĝia teritorio: [[Francio]] sendis al Ukrainio unuajn 14 malpezajn "[[tanko]]jn" AMX-10 RC (franca elektroniko estis trovata en detruitaj rusaj [[tanko]]j jam post [[embargo]]); sur okupata [[Simferopolo]] pro supozata provo aliĝi al ukraina armeo loĝanto de [[Sankt-Peterburgo]] estis kondamnita al mallibero (5 kaj duono da jaro) kaj devigita terapio en [[psikiatria hospitalo]]; Mondreago: franca [[hipermerkato]] ''[[Auchan]]'' estis akuzita pri provizado de [[Rusia armeo]] sub preteksto de [[humanitara helpo]]; estinta gardisto de brita [[ambasadejo]] en [[Berlino]] estis en [[Londono]] kondamnita al pli ol 13 jaroj da mallibero pro [[spionado]] favore al Rusio; [[Sky News]]: [[John Kirby]]: rusa firmao [[Grupo Wagner]] spertis pli ol 30 mil [[viktimo]]jn en Ukrainio; renkonto de [[Vajmaro|Vajmara]] Triangulo en [[Munkeno]] — prezidentoj de Pollando, Germanio kaj Francio interparolis pri plifortigo de sekureco; [[Britio]]: rusaj perdoj verŝajne estas 175-200 mil homoj, en tio 40-60 mil mortigitoj; "[[The Times]]": en [[Ukrainio]] [[Rusio]] perdas 2 000 soldatojn por okupi 90 metrojn; unua grupo de 635 ukrainaj armeanoj finis komencitan januare ekzercadon en usona bazo en Germanio, laŭvicajn 710 soldatoj lernas jam uzi BMP Bradley kaj memmovajn [[haŭbizo]]jn M109 Paladin == Naskiĝoj == * [[1444]]: [[Rudolf Agricola (humanisto)|Rudolf Agricola]], humanisto, erudiciulo, poeto, helenisto, latinisto, edukisto, muzikisto kaj orgenkonstruanto (m. [[1485]]) * [[1653]]: [[Arcangelo Corelli]], itala violonisto kaj komponisto (m. [[1713]]) * [[1658]]: [[Joachim Justus Breithaupt]], germana teologo kaj [[pietismo|pietisto]] (m. [[1732]]) * [[1685]]: [[Johann Gottfried Gregorii]], germana pastoro, historiisto, geografo (m. [[1770]]) * [[1692]]: [[Christian David]], misiisto kaj verkisto germana-morava (m. [[1751]]) * [[1699]]: [[Georg Wenzeslaus von Knobeldorff]], germana arkitekto kaj pentristo (m. [[1753]]) * [[1717]]: [[Adam Friedrich Oeser]], hungara pentristo kaj ilustristo (m. [[1799]]) * [[1744]]: [[Hans Wilhelm von Thümmel]], germana politikisto (m. [[1824]]) * [[1752]]: [[Friedrich Maximilian Klinger]], germana verkisto (m. [[1831]]) * [[1754]]: [[Nicolas Baudin]], franca maristo, vojaĝisto, esploristo, [[mapisto]] (m. [[1803]]) * [[1781]]: [[René Théophile Hyacinthe Laennec]], franca kuracisto, inventinto de [[stetoskopo]] (m. [[1826]]) * [[1785]]: [[Nachman Krochmal]], aŭstra teologo juda kaj filozofo (m. [[1840]]) * [[1798]]: [[Josef Navrátil]], ĉeĥa pentristo kaj [[pejzaĝo|pejzaĝisto]] (m. [[1865]]) * [[1816]]: [[Francisco Adolfo de Varnhagen]], brazila historiisto, militisto kaj diplomato (m. [[1878]]) * [[1821]]: [[Lola Montez]], amatino de reĝo Ludoviko la 1-a de Bavario (m. [[1861]]) * [[1831]]: [[Paulina Szász]], hungara poetino (m. [[1853]]) * [[1836]]: [[Gustavo Adolfo Bécquer]], hispana verkisto (m. [[1870]]) * [[1844]]: [[Ferenc Kozma]], hungara pastro kaj pedagogo (m. [[1920]]) * [[1853]]: [[Jaroslav Vrchlický]], ĉeĥa poeto kaj tradukisto (m. [[1912]]) * [[1855]]: [[Otto Liman von Sanders]], germana generalo kaj turka marŝalo (m. [[1929]]) * [[1862]]: [[Mori Ogai]], japana kuracisto, verkisto, poeto kaj tradukisto (m. [[1922]]) * [[1872]]: [[Jan Preisler]], ĉeĥa pentristo kaj grafikisto (m. [[1918]]) * [[1876]]: [[Béla Révész (verkisto)|Béla Révész]], hungara ĵurnalisto, verkisto, viktimo de [[Aŭŝvico]], enestanta en ''[[Hungara Antologio]]'' (m. [[1944]]) * [[1877]]: [[André Maginot]], franca soldato kaj parlamentano (m. [[1932]]) * [[1885]]: [[Romano Guardini]], germana-itala teologo, [[filozofio de la religio|filozofo de religio]], verkisto (m. [[1968]]) * [[1887]]: [[Leevi Antti Madetoja]], finna komponisto (m. [[1947]]) * [[1888]]: [[Max Butin]], germana instruisto kaj komercisto, ano de la unua [[UK 1905]], [[Esperanto-vortaristo]], membro de [[Lingva Komitato]], [[Germana Esperanto-Instituto]] kaj honora membro de [[Germana Esperanto-Asocio|GEA]] (m. [[1960]]) * [[1888]]: [[Otto Stern]], germana fizikisto Nobelpremiita (m. [[1969]]) * [[1888]]: [[Hans Blüher]], germana ĵurnalisto (m. [[1955]]) * [[1892]]: [[Theodor Plievier]], germana verkisto kaj anarkiisto (m. [[1955]]) * [[1898]]: [[Dezső Grosz]], hungara ĵurnalisto, poeto kaj tradukisto (m. [[1975]]) * [[1902]]: [[Albert Drach]], aŭstra verkisto kaj juristo (m. [[1995]]) * [[1905]]: [[Rózsa Péter]], hungara matematikistino kaj profesoro (m. [[1977]]) * [[1908]]: [[Oleksa Vlizjko]], ukraina poeto-futuristo (m. [[1934]]) * [[1927]]: [[Ernst Jenni]], svisa teologo kaj hebreisto (m. [[2022]]) * [[1929]]: [[Alejandro Jodorowsky]], ĉilia avangarda [[artisto]] * [[1931]]: [[Béla Kondor]], hungara pentristo, grafikisto, poeto (m. [[1972]]) * [[1932]]: [[Hubert Feichtlbauer]], aŭstra ĵurnalisto kaj publicisto (m. [[2017]]) * [[1935]]: [[Adam Pleśnar]], pola aktivulo de [[antikomunismo|kontraŭkomunista]] [[opozicio (politiko)|opozicio]], aktivulo de la Asocio de Junaj [[Politika malliberulo|Politikaj Malliberuloj]] el la jaroj 1945-1956 kaj de [[Pola Esperanto-Asocio|PEA]], membro de la [[Defend-Movado de Homrajtoj kaj de Civitanaj Rajtoj]] (m. [[2013]]) * [[1936]]: [[Roman Laskowski]], pola [[slavistiko|slavisto]], pioniro de [[genera sintakso|fonologia gramatiko]] (m. [[2014]]) * [[1940]]: [[Andrzej Kotkowski]], pola filmreĝisoro, scenaristo kaj aktoro (m. [[2016]]) * [[1945]]: [[Reinhard Haupenthal]], germana instruisto, [[esperantologo]] kaj [[interlingvisto]], aktivulo de [[Sarlanda Esperanto-Ligo]], [[Akademio de Esperanto|akademiano]], tradukisto (m. [[2016]]) * [[1946]]: [[Ŝahrnuŝ Parsipur]], irana verkistino (m. [[2026]]) * [[1948]]: [[Mária Imecs]], rumania hungara inĝenierino, tradukistino * [[1951]]: [[Barzan Ibrahim al-Tikriti]], irakano, duonfrato de [[Saddam Hussein]] (m. [[2007]]) * [[1954]]: [[Rene Russo]], usona aktorino kaj modelulino * [[1961]]: [[Meir Kessler]], israela [[rabeno]], edukito de [[jeŝivo]] * [[1961]]: [[Andrej Korotajev]], soveta, rusia antropologo, ekonomikisto, historiisto, [[orientalisto]] kaj sociologo * [[1963]]: [[Michael Jordan]], usona [[Korbopilkado|korbopilkisto]] * [[1970]]: [[Erika Vida]], rumania hungara redaktorino, etnografino * [[1970]]: [[Dominic Purcell]], aŭstralia aktoro * [[1971]]: [[Denise Richards]], usona aktorino * [[1975]]: [[Harisu]], korea [[transseksa]] popkantisto, aktoro, modelo * [[1975]]: [[János Kassay]], rumania hungara geografo, universitata instruisto * [[1976]]: [[Hajnalka Barabás]], rumania hungara arthistoriistino, muzeologino * [[1976]]: [[Dénes Barna Jakab]], hungara politologo, juristo * [[1981]]: [[Paris Hilton]], usona aktorino kaj foto-modelo * [[1983]]: [[Mohammad Masaad]], saŭdarabia futbalisto * [[1984]]: [[Marcin Gortat]], pola [[korbopilkado|korbopilkisto]] * [[1988]]: [[Natascha Kampusch]], aŭstra forkaptitino * [[1988]]: [[Vasyl Lomachenko]], ukraina [[bokso|boksisto]] == Mortoj == * [[364]]: [[Joviano]], romia imperiestro (n. ĉirkaŭ [[331]]) * [[440]]: [[Mesrop Maŝtoc]], armena teologo, lingvisto, kreinto de la [[armena alfabeto]] kaj sanktulo (n. [[360]]) * [[923]]: [[Al-Tabari]], araba [[historiografio|historiografo]] kaj teologo, [[tafsir]], sekvanto de [[ŝafiismo]] (n. [[839]]) * [[1572]]: [[Matthias Marcus Dabercusius]], germana historiisto, filologo kaj pedagogo (n. [[1508]]) * [[1572]]: [[Hermes Halpaur]], aŭstra teologo, jezuito, predikisto (n. nekonata) * [[1600]]: [[Giordano Bruno]], itala monaĥo kaj [[hermetikismo|hermetikisma]] filozofo, [[okultismo|okultisto]], [[ekskomuniko|ekskomunikita]] kaj ekzekutita (n. [[1548]]) * [[1652]]: [[Gregorio Allegri]], itala komponisto (n. [[1582]]) * [[1673]]: [[Molière]], franca dramaturgo kaj komediisto (n. [[1622]]) * [[1680]]: [[Jan Swammerdam]], nederlanda kuracisto, naturalisto (n. [[1637]]) * [[1715]]: [[Antoine Galland]], franca [[orientalisto]], arkeologo, [[numismatiko|numismatikisto]], unua eŭropa tradukinto de ''[[Mil kaj unu noktoj]]'' (n. [[1646]]) * [[1732]]: [[Louis Marchand]], franca klavicenisto, orgenisto kaj komponisto (n. [[1669]]) * [[1758]]: [[Ferenc Csepregi Turkovitz]], hungara reformita instruisto (n. nekonata) * [[1760]]: [[Franz Anton Danreiter]], aŭstra pejzaĝarkitekto kaj desegnisto (n. [[1695]]) * [[1796]]: [[James Macpherson]], skota poeto (n. [[1736]]) * [[1827]]: [[Johann Heinrich Pestalozzi]], svisa [[pedagogo]], teoriulo de komenca instruado (n. [[1746]]) * [[1842]]: [[Ludwig von Schorn]], germana arthistoriisto kaj akademiano (n. [[1793]]) * [[1853]]: [[Paulina Szász]], hungara poetino (n. [[1831]]) * [[1856]]: [[Heinrich Heine]], germana poeto kaj ĵurnalisto (n. [[1797]]) * [[1874]]: [[Adolphe Quételet]], belga astronomo, matematikisto, [[statistiko|statistikisto]] kaj sociologo (n. [[1796]]) * [[1881]]: [[Theodor Hirsch]], germana historiisto kaj pedagogo (n. [[1806]]) * [[1891]]: [[Theophilus Hansen]], dana arkitekto (n. [[1813]]) * [[1909]]: [[Geronimo]] (Goyathlay), [[apaĉoj|apaĉa]] estro, [[indianoj|indiana]] heroo, [[ŝamano]], batalanta kontraŭ meksikanoj kaj usonanoj (n. [[1829]]) * [[1909]]: [[Émile Peltier]], franca pastro kaj pioniro de [[Katolika Esperanto-movado]], celebrinta unuan [[meso (diservo)|meson]] en [[Esperanto]] dum [[UK 1905]], membro de [[Lingva Komitato]], fondinto de "[[Espero Katolika]]" (n. [[1870]]) * [[1915]]: [[Stanislaus von Prowazek]], aŭstra-ĉeĥa biologo kaj [[parazito]]logo (n. [[1875]]) * [[1920]]: [[Béla Somogyi]], hungara instruisto kaj ĵurnalisto, murdita (n. [[1868]]) * [[1931]]: [[Macuda Cuneĵiro]], japana kuracisto, [[esperantisto]], [[delegito de UEA]] (n. [[1869]]) * [[1932]]: [[Edgar Martini]], germana klasika filologo (n. [[1871]]) * [[1934]]: [[Alberto la 1-a (Belgio)|Alberto la 1-a]], reĝo de la belgoj (n. [[1875]]) * [[1940]]: [[Helena Malířová]], ĉeĥa verkistino, enestanta en ''[[Ĉeĥoslovaka antologio]]'' (n. [[1877]]) * [[1941]]: [[Ernst Otto]], germana protestantisma teologo kaj kontraŭfaŝisto (n. [[1891]]) * [[1946]]: [[Ottó Nagy]], hungara pastro, verkisto, lingvohistoriisto (n. [[1903]]) * [[1947]]: [[Gustav Leutelt]], germanlingva verkisto kaj pedagogo [[Bohemio (lando)|bohemia]] (n. [[1860]]) * [[1962]]: [[Bruno Walter]], german-aŭstra-usona dirigento, pianisto kaj komponisto (n. [[1876]]) * [[1965]]: [[Tadeusz Lehr-Spławiński]], pola [[slavistiko|slavisto]] (n. [[1891]]) * [[1970]]: [[Samuel Josef Agnon]], israela verkisto Nobelpremiita (n. [[1888]]) * [[1970]]: [[Andrij Maliŝko]], ukraina poeto kaj kant-verkisto (n. [[1912]]) * [[1971]]: [[Rezső Diviaczky]], rumania hungara desegninstruisto, pentristo (n. [[1876]]) * [[1973]]: [[János Józsa]], rumania hungara lingvisto (n. [[1901]]) * [[1982]]: [[Thelonious Sphere Monk]], usona [[pianisto]], [[orkestrestro]] kaj [[ĵazo|ĵaza]] muzikisto (n. [[1917]]) * [[1984]]: [[Sándor Kacsó (verkisto)|Sándor Kacsó]], rumania hungara verkisto (n. [[1901]]) * [[1985]]: [[Rolf Bossert]], rumania verkisto germanlingva, ĵurnalisto kaj pedagogo (n. [[1952]]) * [[1986]]: [[Jidu Kriŝnamurti]], [[hinda filozofio|barata filozofo]], [[bramano]], [[teozofio|teozofo]], verkisto, [[spiriteco|spirita]] instruisto (n. [[1895]]) * [[1988]]: [[Aleksandr Baŝlaĉov]], soveta, rusia [[bardo]], [[rokmuziko|rokmuzikisto]] kaj poeto (n. [[1960]]) * [[1993]]: [[Włodzimierz Sedlak]], pola [[tutfakulo]], katolika pastro, [[biologo]]-teoriisto, antropologo, [[paleontologo]] (n. [[1911]]) * [[1998]]: [[Ernst Jünger]], germana verkisto (n. [[1895]]) * [[2000]]: [[Márta Vámszer]], rumania hungara lingvistino (n. [[1927]]) * [[2007]]: [[Jurga Ivanauskaitė]], litova verkistino kaj pentristino (n. [[1961]]) * [[2010]]: [[Hans Henning Ørberg]], dana pedagogo kaj eldonisto (n. [[1920]]) * [[2013]]: [[Sakrat Janoviĉ]], belorusa verkisto (n. [[1936]]) * [[2014]]: [[Gáspár Bíró]], rumania hungara/hungara juristo, politika sciencisto (n. [[1958]]) * [[2016]]: [[Andrzej Żuławski]], pola reĝisoro kaj filma scenaristo, aktoro, verkisto (n. [[1940]]) * [[2017]]: [[Michael Novak]], usona [[politika scienco|politologo]], ekonomikisto, [[teologo]] (n. [[1933]]) * [[2017]]: [[Tom Regan]], usona [[filozofo]] specialiĝanta pri [[bestaj rajtoj]] (n. [[1938]]) * [[2020]]: [[Sonja Ziemann]], germana aktorino, kantistino kaj dancistino (n. [[1926]]) * [[2021]]: [[Rush Limbaugh]], usona politikisto, ĵurnalisto, verkisto (n. [[1951]]) * [[2022]]: [[Máté Fenyvesi]], hungara futbalisto, bestkuracisto, politikisto, parlamentano (n. [[1933]]) * [[2024]]: [[Johan Galtung]], norvega politikologo (n. [[1930]]) * [[2025]]: [[Frits Bolkestein]], nederlanda politikisto, membro de [[Eŭropa Komisiono]] (n. [[1933]]) * [[2025]]: [[Gene Hackman]], usona aktoro (n. [[1930]]) * [[2026]]: [[Jesse Jackson]], usona politika aktivulo (n. [[1941]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia kalendaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: ** La sep fondintoj de la ordeno de [[Servistoj de Mario|Servantoj de la Virgulino Maria]] * [[Italio]], [[Pollando]]: Monda Tago de [[Kato]] (1990, 2006) * [[Pollando]]: Tago de Civila Servo, de 2014 == Tagoj de [[semajno]] == La '''17-a de februaro''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1602]] [[1608]] [[1613]] [[1619]] [[1630]] [[1636]] [[1641]] [[1647]] [[1658]] [[1664]] [[1669]] [[1675]] [[1686]] [[1692]] [[1697]] [[1704]] [[1709]] [[1715]] [[1726]] [[1732]] [[1737]] [[1743]] [[1754]] [[1760]] [[1765]] [[1771]] [[1782]] [[1788]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1822]] [[1828]] [[1833]] [[1839]] [[1850]] [[1856]] [[1861]] [[1867]] [[1878]] [[1884]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1918]] [[1924]] [[1929]] [[1935]] [[1946]] [[1952]] [[1957]] [[1963]] [[1974]] [[1980]] [[1985]] [[1991]] [[2002]] [[2008]] [[2013]] [[2019]] [[2030]] [[2036]] [[2041]] [[2047]] [[2058]] [[2064]] [[2069]] [[2075]] [[2086]] [[2092]] [[2097]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1586]] [[1592]] [[1597]] [[1603]] [[1614]] [[1620]] [[1625]] [[1631]] [[1642]] [[1648]] [[1653]] [[1659]] [[1670]] [[1676]] [[1681]] [[1687]] [[1698]] [[1710]] [[1716]] [[1721]] [[1727]] [[1738]] [[1744]] [[1749]] [[1755]] [[1766]] [[1772]] [[1777]] [[1783]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1812]] [[1817]] [[1823]] [[1834]] [[1840]] [[1845]] [[1851]] [[1862]] [[1868]] [[1873]] [[1879]] [[1890]] [[1896]] [[1902]] [[1908]] [[1913]] [[1919]] [[1930]] [[1936]] [[1941]] [[1947]] [[1958]] [[1964]] [[1969]] [[1975]] [[1986]] [[1992]] [[1997]] [[2003]] [[2014]] [[2020]] [[2025]] [[2031]] [[2042]] [[2048]] [[2053]] [[2059]] [[2070]] [[2076]] [[2081]] [[2087]] [[2098]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1587]] [[1598]] [[1604]] [[1609]] [[1615]] [[1626]] [[1632]] [[1637]] [[1643]] [[1654]] [[1660]] [[1665]] [[1671]] [[1682]] [[1688]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1722]] [[1728]] [[1733]] [[1739]] [[1750]] [[1756]] [[1761]] [[1767]] [[1778]] [[1784]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1818]] [[1824]] [[1829]] [[1835]] [[1846]] [[1852]] [[1857]] [[1863]] [[1874]] [[1880]] [[1885]] [[1891]] [[1903]] [[1914]] [[1920]] [[1925]] [[1931]] [[1942]] [[1948]] [[1953]] [[1959]] [[1970]] [[1976]] [[1981]] [[1987]] [[1998]] [[2004]] [[2009]] [[2015]] [[2026]] [[2032]] [[2037]] [[2043]] [[2054]] [[2060]] [[2065]] [[2071]] [[2082]] [[2088]] [[2093]] [[2099]]; {{Projektoj}} * [[Merkredo]] en jaroj: [[1582]] [[1588]] [[1593]] [[1599]] [[1610]] [[1616]] [[1621]] [[1627]] [[1638]] [[1644]] [[1649]] [[1655]] [[1666]] [[1672]] [[1677]] [[1683]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1712]] [[1717]] [[1723]] [[1734]] [[1740]] [[1745]] [[1751]] [[1762]] [[1768]] [[1773]] [[1779]] [[1790]] [[1796]] [[1802]] [[1808]] [[1813]] [[1819]] [[1830]] [[1836]] [[1841]] [[1847]] [[1858]] [[1864]] [[1869]] [[1875]] [[1886]] [[1892]] [[1897]] [[1904]] [[1909]] [[1915]] [[1926]] [[1932]] [[1937]] [[1943]] [[1954]] [[1960]] [[1965]] [[1971]] [[1982]] [[1988]] [[1993]] [[1999]] [[2010]] [[2016]] [[2021]] [[2027]] [[2038]] [[2044]] [[2049]] [[2055]] [[2066]] [[2072]] [[2077]] [[2083]] [[2094]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1583]] [[1594]] [[1600]] [[1605]] [[1611]] [[1622]] [[1628]] [[1633]] [[1639]] [[1650]] [[1656]] [[1661]] [[1667]] [[1678]] [[1684]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1718]] [[1724]] [[1729]] [[1735]] [[1746]] [[1752]] [[1757]] [[1763]] [[1774]] [[1780]] [[1785]] [[1791]] [[1803]] [[1814]] [[1820]] [[1825]] [[1831]] [[1842]] [[1848]] [[1853]] [[1859]] [[1870]] [[1876]] [[1881]] [[1887]] [[1898]] [[1910]] [[1916]] [[1921]] [[1927]] [[1938]] [[1944]] [[1949]] [[1955]] [[1966]] [[1972]] [[1977]] [[1983]] [[1994]] [[2000]] [[2005]] [[2011]] [[2022]] [[2028]] [[2033]] [[2039]] [[2050]] [[2056]] [[2061]] [[2067]] [[2078]] [[2084]] [[2089]] [[2095]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1584]] [[1589]] [[1595]] [[1606]] [[1612]] [[1617]] [[1623]] [[1634]] [[1640]] [[1645]] [[1651]] [[1662]] [[1668]] [[1673]] [[1679]] [[1690]] [[1696]] [[1702]] [[1708]] [[1713]] [[1719]] [[1730]] [[1736]] [[1741]] [[1747]] [[1758]] [[1764]] [[1769]] [[1775]] [[1786]] [[1792]] [[1797]] [[1804]] [[1809]] [[1815]] [[1826]] [[1832]] [[1837]] [[1843]] [[1854]] [[1860]] [[1865]] [[1871]] [[1882]] [[1888]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1922]] [[1928]] [[1933]] [[1939]] [[1950]] [[1956]] [[1961]] [[1967]] [[1978]] [[1984]] [[1989]] [[1995]] [[2006]] [[2012]] [[2017]] [[2023]] [[2034]] [[2040]] [[2045]] [[2051]] [[2062]] [[2068]] [[2073]] [[2079]] [[2090]] [[2096]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1590]] [[1596]] [[1601]] [[1607]] [[1618]] [[1624]] [[1629]] [[1635]] [[1646]] [[1652]] [[1657]] [[1663]] [[1674]] [[1680]] [[1685]] [[1691]] [[1703]] [[1714]] [[1720]] [[1725]] [[1731]] [[1742]] [[1748]] [[1753]] [[1759]] [[1770]] [[1776]] [[1781]] [[1787]] [[1798]] [[1810]] [[1816]] [[1821]] [[1827]] [[1838]] [[1844]] [[1849]] [[1855]] [[1866]] [[1872]] [[1877]] [[1883]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1912]] [[1917]] [[1923]] [[1934]] [[1940]] [[1945]] [[1951]] [[1962]] [[1968]] [[1973]] [[1979]] [[1990]] [[1996]] [[2001]] [[2007]] [[2018]] [[2024]] [[2029]] [[2035]] [[2046]] [[2052]] [[2057]] [[2063]] [[2074]] [[2080]] [[2085]] [[2091]]. [[Kategorio:17-a de februaro| ]] [[Kategorio:Februaro|17]] [[Kategorio:17-a tago de la monato|#02]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0217]] 8g5joydlh8736rp94ui7o69vpjklj04 0 5295 9423768 9352026 2026-07-09T04:13:19Z Tirolischleioans 254019 /* Mortoj */ 9423768 wikitext text/x-wiki {{KalendaroAprilo}} {{Aprilo}} La '''12-a de aprilo''' estas la 102-a tago de la jaro (la 103-a en superjaroj) laŭ la [[gregoria kalendaro]]. 263 tagoj restas. Je la 12-a de aprilo okazis, interalie: == Eventoj == * [[65]]: Roma filozofo [[Seneko la pli juna]] estis devigita de imperiestro [[Nerono]] sinmortigi * [[241]]: [[Ŝapuro la 1-a]] iĝis kunreganto de [[Sasanida Imperio]] kun sia patro [[Ardaŝiro la 1-a]] * [[238]]: [[Romia imperiestro]] [[Gordiano la 2-a]] pereis defendante [[Kartago]]n kontraŭ [[legio]]j - lia kunreganta patro [[Gordiano la 1-a]] memmortiĝis post morto de la filo * [[467]]: [[Antemio]] iĝis [[Imperiestroj de la Bizanca Imperio|Imperiestro de la Bizanca Imperio]] * [[627]]: Reĝo [[Edwin (Northumbria)|Edwin]] [[Konverto (religio)|konvertiĝis]] al [[kristanismo]] * [[769]]: Papo [[Stefano la 3-a (papo)|Stefano la 3-a]] kunvokis [[koncilio]]n, kiu dekretis pri elektado de [[papo]]j * [[1204]]: Dum la [[krucmilitoj|4-a krucmilito]], kaŭzita de papo [[Inocento la 3-a]], oni konkeris [[Konstantinopolo]]n, kaj dum 3 tagoj profanis sanktajn lokojn, murdis, seksperfortis kaj prirabis la urbon * [[1012]]: Ĉeĥa princo [[Oldřich (Bohemio)|Oldřich]] eksigis, [[blindeco|blindigis]] kaj forpelis sian fraton [[Jaromír (Bohemio)|Jaromír]], kiu fuĝis al Pollando, kaj poste eksidis [[Listo de regantoj de Bohemio|sur la trono]] * [[1296]]: Reĝo Mengrai fondis [[Ĉiang Mai]], novan ĉefurbon de Lanna (norde de la nuna [[Tajlando]]) * [[1385]]: Dum duobla [[nupto]] en [[Cambrai]], filino de [[Filipo la 2-a (Burgonjo)|Filipo la 2-a]] edziniĝis kaj [[Johano la 1-a (Burgonjo)|Johano la 1-a]] edziĝis * [[1557]]: Urbo [[Cuenca (Ekvadoro)|Cuenca]] fondiĝis en Ekvadoro * [[1606]]: [[Union Jack]], la nacia flago de la [[Unuiĝinta Reĝolando]], oficialiĝis * [[1609]]: [[Malaltaj Landoj]] reakiris sendependecon * [[1627]]: [[poloj|Pola]]-[[svedoj|sveda]] batalo de [[Czarne]] komenciĝis * [[1633]]: Komenciĝis proceso de [[Galileo]], kiu estis akuzita de [[inkvizicio]] pri [[herezo]] * [[1665]]: Unua mortinta viktimo de la [[granda pesto de Londono]], kiu disvastiĝis ĝis la [[Granda incendio de Londono]] en 1666 kaj forprenis ĉirkaŭ 100 000 vivojn * [[1723]]: [[Pollando]]: [[Szczytno]] akiris [[urborajto]]n * [[1794]]: [[Franca revolucio de 1789|Franca revolucio]]: en [[Parizo]] estis [[gilotino|gilotinita]] ĉefepiskopo * [[1798]]: Dum kunsido en [[Araŭo]] 121 parlamentanoj de 10 [[Kantonoj de Svislando|kantonoj]] voĉdonis pri malfondo de [[Svisa Ĵurkomunumo]] kaj kreo de [[Helveta Respubliko]] * [[1802]]: Rusa generalo minacanta uzi [[armilo|armilaron]] devigis ĵuri [[Kartvelio|kartvelan]] [[nobelo|nobelaron]] kaj [[kleriko|klerikaron]] kunvenintan en la [[katedralo Sioni]] en [[Tbiliso]] pri fideleco al [[caro]] * [[1822]]: [[Greka milito de sendependiĝo]]: trupoj de [[Otomana imperio]] komencis [[masakro]]n de pli ol 20 000 loĝantoj de la insulo [[Ĥio (insulo)|Ĥio]], 50-60 mil estis prenitaj en mallibero * [[1835]]: En [[parko]] de [[Prago]] okazis unua moderna [[ĉevalvetkuro]] sur distanco de [[mejlo]] * [[1849]]: [[Annibale de Gasparis]] malkovris asteroidon [[10 Hygiea|Hygiea]] * [[1850]]: Post likvido, fare de franca armeo, de [[Romo|Roma]] Respubliko revenis al la urbo papo [[Pio la 9-a]] * [[1861]]: Unua batalo pri Fort Sumter en [[Charleston (Suda Karolino)|Charleston]], konkerita de la trupoj de [[Konfederaciitaj Ŝtatoj de Usono]] - [[Usona Enlanda Milito]] komenciĝis en [[Suda Karolino]] * [[1869]]: [[Carlos Manuel de Céspedes]] estas nomumita prezidento de [[Kubo]] * [[1874]]: Aŭstro-hungara [[poluso|polusa]] [[ekspedicio]] malkovris [[Fligeli-kabo]]n sur [[Rudolf-insulo]] de insularo [[Lando de Francisko Jozefo]] * [[1903]]: Unua urba [[aŭtomobilo]] kun [[eksplodmotoro]] ekfunkciis sur la itinero en [[Londono]] * [[1913]]: Slovena verkisto [[Ivan Cankar]] [[lekcio|lekciis]] pri ''[[Slovenoj]] kaj [[Jugoslavio]]'' en la [[urbodomo]] en [[Ljubljano]] - pro la enhavo de la prelego kaj lia supozata amo al la politika unio de jugoslavaj nacioj, estis kondamnita al semajno de mallibero * [[1917]]: [[Unua mondmilito]]: [[kanadanoj|Kanadaj]] [[armitaj fortoj]] komencis rekonkeri [[Vimy]] ([[Pas-de-Calais|Kalezan Markolon]]) de [[germanoj]] * [[1918]]: [[Baltaj germanoj]] kreis mallongdaŭran Unuiĝintan Baltan Duklandon, ampleksantan terenojn de [[Estonio]] kaj [[Latvio]] * [[1919]]: [[Dua Pola Respubliko]]: en [[Lucko]] komenciĝis kunveno de [[poloj]] dum kiu fondiĝis Asocio de [[Terposedanto]]j de [[Volinio]] * [[1927]]: [[Ĉina enlanda milito]] komenciĝis — prezidanto de [[Kuomintango]] [[Ĉiang Kai-ŝek]] rompis kunlaboron kun la [[Komunista Partio de Ĉinio]] * [[1927]]: Litova diktatoro [[Antanas Smetona]], post [[mocio de demisio]] al registaro flanke de parlamenta plimulto malfondis la parlamenton * [[1929]]: En franca ŝipfarejo en [[Havro]] oni surakvigis polan [[submarŝipo]]n "Wilk" (Lupo) * [[1934]]: Sur Monto Vaŝingtono ([[Apalaĉaj Montoj]]) en usona subŝtato [[Nov-Hampŝiro]] oni mezuris plej grandan [[rapido|rapidecon]] de [[vento]] – 103 m/s (370,8 km/h) * [[1939]]: [[Albanio|Albana]] parlamento voĉdonis, sub premo de [[okupado|okupacia]] itala armeo, detronigon de [[Zog la 1-a]], unuiĝon kun Italio kaj donon de [[krono]] al [[Viktoro Emanuelo la 3-a (Italio)|Viktoro Emanuelo la 3-a]] * [[1940]]: [[Dua mondmilito]]: nokte de la 12-a/13 de aprilo sovetaj regopovoj organizis la duan amasan [[deportado]]n de [[poloj]] el aneksitaj [[Orientaj Limregionoj]]; laŭ ordono de Supera Komandanto generalo [[Władysław Sikorski]] en [[Sirio]] komencis formiĝi [[Brigado]]j de [[Karpatoj|Karpataj]] Pafistoj; [[Operaco Weserübung]]: de [[Brest (Francio)|Brest]] al [[Norvegio]], tra [[Greenock]], fornavigis unua [[konvojo]] de Grupiĝo A, decido de [[Aliancanoj]] alteriĝi en [[Trondheim]]-regiono; [[Svislando]] proklamis [[Neŭtraleco (internaciaj rilatoj)|neŭtralecon]] * [[1941]]: [[Invado de Jugoslavio]]: en [[Balkana kampanjo]] germana armeo eniris [[Beogrado]]n, jugoslavia armeo retiriĝis, komenco de la retirigo de Armeo "[[Okcidenta Makedonio]]" el [[Korçë]]-regiono; [[Nord-Afrika kampanjo]]: germanaj trupoj okupis nedefendatan [[Bardia]] * [[1942]]: [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: [[Adolf Hitler]] decidis ke celo de la unua etapo de somera ofensivo estos konkero de [[Voroneĵ]]; nokte de la 12-a/13-a de aprilo Bomba Korpuso de [[brita aerarmeo|RAF]] atakis [[Essen]] * [[1943]]: [[Tunizio]]: brita 8-a Armeo okupis [[Sousse]] * [[1944]]: [[Volinia masakro]]: taĉmentoj de [[Ukraina Ribela Armeo]] kun [[ukraino|ukrainaj]] kvazaŭarmeaj taĉmentoj [[masakro|masakris]] pli ol 100 polojn en vilaĝoj Hucisko kaj Miedziaki (nun en [[Lviva provinco]]); [[Viktoro Emanuelo la 3-a (Italio)|Viktoro Emanuelo la 3-a]] anoncis per radio sian [[abdiko]]n favore al sia filo [[Umberto la 2-a (Italio)|Umberto la 2-a]] tuj kiam la aliancanoj eniros Romon; usona 8-a Aviada Armeo atakis [[Szczecin]], kaj la 15-a denove bombis fabrikon de [[Messerschmitt]] en [[Wiener Neustadt]]; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: en Norda [[Moldavio]] trupoj de la 2-a Ukraina fronto konkeris Fălticeni ([[Distrikto Suceava]]), kaj en [[Besarabio]] - Dubășari ([[Moldava Respubliko]]); [[Adolf Hitler]] ordonis plutenon de [[Sebastopolo]] kaj malpermesis ĝisfinan [[evakuado]]n de la 17-a Armeo el [[Krimeo]]; [[Nigra Maro]]: ĝis 16-a de aprilo unuoj de rumana kaj germana ŝiparo evakuis al [[Konstanco (Rumanio)|Konstanco]] 9,6 mil rumanajn soldatojn, 36 mil germanajn, 16 mil orientajn soldatojn, 3,8 mil militkaptitojn kaj 1,6 mil civilulojn; sovetia aviado kaj ŝiparo atakis [[konvojo]]jn; [[Litovio]]: sovetiaj [[partizano]]j atakis kaj bruligis vilaĝon Bakaloriškės ([[Trakai (komunumo)|komunumo Trakai]]) * [[1945]]: detruo de [[Erfurto]] dum [[Aliancanoj|alianca]] amasa aeratako; aviado de Ruĝa Armeo atakis [[Pillau]]; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: [[Stanisław Maczek|polaj]] trupoj liberigis en [[Oberlangen]] [[militprizono]]n, en kiu estis 1717 virinoj - soldatinoj de [[Pola Enlanda Armeo]] dum la [[Ribelo de Varsovio]]; Itala Fronto: britaj kaj polaj trupoj trairis riveron Santerno ([[Norda Italio]]); en [[Badenio]] franca 1-a Armeo okupis [[Baden-Baden]] kaj [[Rastatt]], en [[Virtembergo]] usona 1-a Armeo konkeris [[Heilbronn]]; en [[Turingio]] trupoj de usona 3-a Armeo akceptis kapitulacon de [[Weimar]], konkeris [[Frankfurt]], en [[Saksio]] trairis riveron [[Elster]] apud [[Zeitz]]; en [[Hanovro]]-regiono brita 8-a Armea Korpuso ekregis [[Celle]], kaj la brita 12-a [[Rethem]], kanada 1-a Armea Korpuso eksturmis [[Arnhem]]; [[Viena Ofensivo]]: dum batalado inter germanaj kaj sovetiaj trupoj fajroj estigitaj de lokaj rabistoj disvastiĝis al tegmento kaj sonorilturo de la [[Katedralo de Sankta Stefano (Vieno)|Katedralo de Sankta Stefano]]; en [[Slovakio]] trupoj de la 4-a Ukraina fronto ekregis [[Skalica]]; [[Balkana kampanjo]]: en [[Srem]] 1-a Armeo de la [[Jugoslava Popola Armeo]] trarompis la fronton konkerante Vulcovar, kaj komencis batali por la fina liberigo de [[Jugoslavio]]; registaro de [[Ĉilio]] deklaris militon al [[Japanio]]; [[Hispanio]] rompis diplomatiajn rilatojn kun Japanio; registaro de [[Rumanio]] dekretis pri puno de [[militkrimo|militkrimuloj]] * [[1946]]: [[Sirio]] sendependiĝis de [[Francio]] * [[1954]]: [[Bill Haley]] surbendigis kanton ''Rokenrolu ĉirkaŭ la horloĝo'', konsiderata unua verkaĵo de [[rokenrolo]] * [[1955]]: [[Vakcino]] kontraŭ [[poliomjelito]] por [[infano]]j, disvolvita de [[Jonas Salk]], estis deklarita sekura kaj efika - pro [[paralizo|paralizigaj]] kazoj kaj mortoj retirigita, kaj ekde 1962 sukcese reuzita * [[1956]]: [[Pola Popola Respubliko]]: revuo "Po Prostu" (Simple) priskribis [[vendejo]]jn "malantaŭ [[flava]]j [[kurteno]]j" (alireblaj nur por komunistoj) * [[1961]]: [[Kosmokonkuro]]: sovetia [[kosmonaŭto]] [[Jurij Gagarin]] kiel unua homo dum [[kosmoflugo]] ĉirkaŭis la [[Tero]]n sur ferdeko de [[Vostok 1]] * [[1961]]: [[Suda Kasaio]] proklamiĝis [[reĝlando]] * [[1970]]: En [[Biskaja Golfo]] sinkis dum [[haŭlado]] damaĝita soveta submara [[atomŝipo]] K-8 – 52-membra skipo pereis * [[1971]]: Oni komencis konstrui [[Metroo de Seulo|Metroon de Seulo]] * [[1975]]: De konkerita de [[Ruĝaj Kmeroj]] ĉefurbo de [[Kamboĝo]] [[Pnom-Peno]] [[usonanoj]] evakuis 276 laborantojn de sia [[ambasado]] * [[1980]]: [[Terry Fox]], malsana je [[kancero]], ekkuris [[maratono|maratone]] trans [[Kanado]]n, de [[St. John's|Sankta Johano de Novlando]] direkte al [[Vankuvero]] * [[1981]]: [[Cape Canaveral]]: unua misio de [[Kosmopramo Columbia]] komenciĝis, daŭranta du tagojn * [[1982]]: [[Milita stato en Pollando]]: en [[Varsovio]] komencis disaŭdigi subtera, eksterleĝa [[Radio Solidareco]] * [[1987]]: Premiero de la filmo ''Fuĝo el [[Sobibor (koncentrejo)|Sobibor]]'' pri [[ribelo]] en la germana [[ekstermejo]] en [[okupado|okupata]] Pollando * [[1991]]: En [[Varsovio]] oni fondis [[borso]]n de [[valorpapero]]j * [[1992]]: En [[Francio]] estis inaŭgurita la kvara [[amuzparko]] de [[Walt Disney]] * [[1993]]: [[Bosnia Milito]]: [[NATO]]-[[aviado]] komencis patroli malpermesitan flugzonon super [[Bosnio kaj Hercegovino]] * [[2005]]: [[Andrus Ansip]] iĝis ĉefministro de Estonio * [[2008]]: En sud-iraka [[Ŝirazo]] rezulte de bombeksplodo en [[moskeo]] 14 personoj pereis kaj 202 vundiĝis * [[2009]]: [[Kaŝpafisto]]j de [[usona mararmeo]] pafmortigis 3 el 4 [[pirateco en Somalio|somaliaj piratoj]], malliberigantaj de 4 tagoj [[kapitano]]n de kidnapita [[ŝipo]] ''Maersk Alabama'' * [[2013]]: [[Malio]]: bomba atenco de du sinmortigantoj mortigis tri soldatojn el [[Ĉado]] kaj vundis dekojn da civiluloj ĉe [[foiro]] en [[Kidal]] * [[2014]]: [[Ĉilio]]: granda [[incendio]] de [[Valparaiso]] detruis pli ol 2 mil domojn mortigante 16 homojn kaj senhejmigante preskaŭ 10 mil * [[2014]]: [[Maoismo|Maoisma]] ribelo en [[Barato]]: 14 personoj pereis rezulte de eksplodo de du apudvojaj [[bombo]]j metitaj de [[naksalitoj]] en urbo Bastar en [[subŝtato]] [[Ĉhatisgaro]] * [[2019]]: [[Pakistano]]: en atenco de sinmortiginto en [[Kveta]] 22 personoj pereis kaj ĉ. 50 vundiĝis * [[2022]]: [[invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: ukraina opozicia politikisto Viktor Medvedĉuk estas akuzita pri [[ŝtatperfido]] kaj arestita — [[Volodimir Zelenskij]] proponas interŝanĝon de ukrainaj [[militkaptito]]j kontraŭ li; [[Japanio]] atribuas [[sankcio]]jn al 398 civitanoj de Rusio kaj 28 [[jura persono|juraj personoj]]; finna [[konzerno]] [[Nokia]] anoncis retiriĝon de la rusa [[merkato]]; [[prezidanto de Ukrainio]] blokis viziton en [[Kievo]] de [[prezidanto de Germanio]]; [[Monda Banko]] sendos al Ukrainio helpon de 1,5 mld da [[eŭro]]j; [[prezidanto de Usono]] unuafoje diris pri la [[genocido]] farata de [[rusoj]], ke [[Putin]] provas forviŝi eĉ la [[ideo]]n pri [[ekzisto]] de [[ukrainoj]] * [[2023]]: [[Kanado]] sankciigis 9 belorusajn [[banko]]jn; [[Usono]] sankciigis ĉ. 100 personoj kaj subjektoj el la tuta mondo, i.a. de [[Hungario]]; Rusio atribuis sankciojn al 333 civitanoj de [[Kanado]]; [[Britio]] promesis pluajn 400 milionojn da [[brita pundo|pundojn]] por funkciado de ukrainaj [[malsanulejo]]j kaj [[lernejo]]j ==[[Esperantujo]]== * [[2003]]: "[[Libera Folio]]" estis lanĉita de [[István Ertl]] kaj [[Kalle Kniivilä]] == Naskiĝoj == * [[1432]]: [[Anno de Aŭstrio (1432-1462)|Anno de Aŭstrio]], landgrafino de [[Turingio]] (m. [[1462]]) * [[1483]]: [[Antonio da Sangallo la Plijuna]], itala arkitekto (m. [[1546]]) * [[1500]]: [[Joakimo Kameraro la Maljuna|Joachim Camerarius, la Maljuna]], germana poeto kaj [[humanismo|humanisto]] (m. [[1574]]) * [[1526]]: [[Marko Antono Mureto]], franca [[humanismo|humanisto]], filozofo, eldonisto, tradukisto de la [[antikva greka]], oratoro (m. [[1585]]) * [[1577]]: [[Petro Paŭlo Rubens]], flandra pentristo, desegnisto kaj diplomato (m. [[1640]]) * [[1748]]: [[Antoine Laurent de Jussieu]], franca botanikisto (m. [[1836]]) * [[1773]]: [[Thomas Thomson]], skota kemiisto, kuracisto kaj mineralogo, inventinto de [[aerometro]] (m. [[1852]]) * [[1777]]: [[Henry Clay]], usona advokato, politikisto kaj [[oratoro]] (m. [[1852]]) * [[1777]]: [[Michael Filz]], germana historiisto kaj benediktano (m. [[1854]]) * [[1801]]: [[Joseph Lanner]], aŭstra komponisto (m. [[1843]]) * [[1807]]: [[Parley P. Pratt]], usona [[poligamio|poligamiisto]], gvidanto de la [[Movado de la Sanktuloj de la Lastaj Tagoj]] (m. [[1857]]) * [[1823]]: [[Aleksandr N. Ostrovskij]], rusa [[dramisto]] kaj tradukisto (m. [[1886]]) * [[1831]]: [[Constantin Meunier]], belga skulptisto kaj pentristo (m. [[1905]]) * [[1844]]: [[Balthasar Kaltner]], ĉefepiskopo salcburga/aŭstra teologo (m. [[1918]]) * [[1863]]: [[Raul Pompeia]], brazila ĵurnalisto, kronikisto, novelisto kaj dramverkisto (m. [[1895]]) * [[1869]]: [[Maximilian Bittner]], aŭstra orientalisto (m. [[1918]]) * [[1871]]: [[August Endell]], germana arkitekto (m. [[1925]]) * [[1871]]: [[Ioannis Metaxas]], greka generalo, ĉefministro kaj diktatoro (m. [[1941]]) * [[1873]]: [[Mihály Gyerkes]], rumania hungara instruisto, redaktoro, lernolibroverkisto (m. [[1942]]) * [[1877]]: [[Árpád Pásztor]], hungara poeto, ĵurnalisto kaj tradukisto, enestanta en ''[[Hungara Antologio]]'' (m. [[1940]]) * [[1879]]: [[Ralph Eliot]], brita [[kvakerismo|kvakero]], [[esperantisto]] angliginta [[biografio]]n ''[[Vivo de Zamenhof]]'' de [[Edmond Privat]], en [[Francio]] kasisto de kvakera Komitato por helpo al militviktimoj (m. [[1926]]) * [[1881]]: [[Rudolf Ramek]], aŭstra politikisto, kanceliero (m. [[1941]]) * [[1891]]: [[Gyula Ferenczy]], hungara komponisto, dramverkisto, teatroorganizinto kaj aktoro (m. [[1962]]) * [[1903]]: [[Jan Tinbergen]], nederlanda ekonomikisto, unua ricevinto de [[Nobel-premio pri ekonomiko]] (m. [[1994]]) * [[1907]]: [[Sándor Bíró]], hungara historiisto (m. [[1975]]) * [[1908]]: [[Tibor Flórián]], hungara poeto (m. [[1986]]) * [[1912]]: [[Lorjak]], franca reklamfotisto, filmisto kaj verkisto, pioniro de [[Esperanto-filmo]], kies ''[[Angoroj]]'' estis unua longdaŭra filmo originale parolata en [[Esperanto]], en kiu ĉefrolis [[aktoro]]j de la [[Internacia Arta Teatro]], ankaŭ aŭtoro de esperantlingvaj [[romano]]j (m. [[1992]]) * [[1913]]: [[Gábor Jodál]], rumania hungara komponisto (m. [[1989]]) * [[1915]]: [[Lujo Tončić-Sorinj]], aŭstra-kroata diplomato kaj politikisto (m. [[2005]]) * [[1926]]: [[James Hillman]], usona psikologo (m. [[2011]]) * [[1933]]: [[Montserrat Caballé]], kataluna [[opero|oper]]-kantistino (m. [[2018]]) * [[1935]]: [[Erich-Dieter Krause]], germana vortaristo, [[leksikografio|leksikografo]] kaj profesoro pri [[indonezia lingvo]], membro de la [[Akademio de Esperanto]] kaj redakta komitatano de "[[Esperantologio (gazeto)|Esperantologio]]" (m. [[2023]]) * [[1936]]: [[Vlastimil Kočvara]], ĉeĥa [[esperantisto]], [[honoraj membroj de ĈEA|honora membro de ĈEA]] kaj ties prezidanto kiam okazis [[UK 1996]], konata de la [[Manifesto de Prago]], frato de esperantisto [[Drahomír Kočvara]] * [[1940]]: [[Herbie Hancock]], usona ĵaza komponisto kaj pianisto * [[1942]]: [[Jacob Zuma]], prezidento de [[Sud-Afriko]], gvidanto de la [[Afrika Nacia Kongreso]] * [[1943]]: [[Csaba András]], rumania hungara pentristo * [[1943]]: [[Szabolcs Molnár]], rumania hungara literaturhistoriisto, universitata instruisto * [[1944]]: [[Karel Kryl]], ĉeĥa [[kanzono|kanzonisto]], poeto, grafikisto kaj [[bardo]] de la [[Praga Printempo]] (m. [[1994]]) * [[1945]]: [[Lee Jong-wook]], korea kuracisto, direktoro de la [[Monda Organizaĵo pri Sano]] (m. [[2006]]) * [[1947]]: [[Tom Clancy]], usona verkisto * [[1948]]: [[Joseph Martin Fischer]] ("Joschka Fischer"), germana politikisto * [[1950]]: [[Joyce Banda]], prezidentino de [[Malavio]] * [[1953]]: [[Tanino Liberatore]], itala [[bildliteraturisto]], verkisto, ilustristo * [[1956]]: [[Herbert Grönemeyer]], germana kantisto kaj aktoro * [[1957]]: [[Ferenc Tolvaly]], hungara verkisto, filmreĝisoro, entreprenisto * [[1957]]: [[András Visky]], rumania hungara poeto, verkisto, reĝisoro * [[1958]]: [[Sarolta Solcan]], rumania hungara historiistino * [[1958]]: [[Bernard Fellay]], svisa romkatolika episkopo * [[1961]]: [[Lisa Gerrard]], aŭstralia kantistino * [[1971]]: [[Shannen Doherty]], usona aktorino (m. [[2024]]) * [[1978]]: [[Luca Argentero]], itala aktoro * [[1979]]: [[Claire Danes]], usona aktorino * [[1980]]: [[Erik Mongrain]], kanada gitaristo kaj komponisto * [[1984]]: [[Sławosz Uznański-Wiśniewski]], pola inĝeniero, [[kosmonaŭto]] == Mortoj == * [[65]]: [[Seneko la Juna]], romia oratoro, poeto, verkisto kaj filozofo (n. [[-4]]) * [[238]]: [[Gordiano la 1-a]], [[Listo de romiaj imperiestroj|imperiestro de Romio]] (n. ĉirkaŭ [[159]]) * [[238]]: [[Gordiano la 2-a]], imperiestro de [[Romio]] (n. ĉirkaŭ [[192]]) * [[352]]: [[Julio la 1-a]], papo, sanktulo * [[371]]: [[Zenono de Verono]], [[episkopo]] de [[Verono]] el [[Ĉerĉelo]], sanktulo (n. [[300]]) * [[1530]]: [[Johanino la Beltranida]], princino de [[Asturio]], reĝino de Portugalio (n. [[1462]]) * [[1555]]: [[Johana de Kastilio]], reĝino de Kastilio (n, [[1479]]) * [[1639]]: [[Robert Carey]], angla nobelo, parlamentano (n. ĉirkaŭ [[1560]]) * [[1673]]: [[Andreas Reyher]], germana pedagogo kaj presisto (n. [[1601]]) * [[1704]]: [[Jacques Bénigne Bossuet]], franca verkisto, ekleziulo kaj predikisto (n. [[1627]]) * [[1763]]: [[József Hermányi Dienes]], hungara reformita pastro, verkisto (n. [[1699]]) * [[1777]]: [[Claude-Prosper Jolyot de Crébillon]], franca romanverkisto (n. [[1707]]) * [[1782]]: [[Pietro Metastasio]], itala poeto kaj [[libretisto]] (n. [[1698]]) * [[1817]]: [[Charles Messier]], franca astronomo, kiu kreis katalogon de [[nebulozo]]j kaj [[stelamaso]]j (n. [[1730]]) *[[1824]]: [[Christian Gottlieb Kluge]], germana teologo, protestantisma pastro kaj hebreisto * [[1858]]: [[Siegfried Wilhelm Dehn]], germana [[muzikteorio|muzikteoriisto]], eldonisto, instruisto pri [[kontrapunkto]], bibliotekisto (n. [[1799]]) * [[1864]]: [[Ferenc Sbüll]], hungara katolika pastro, slovena poeto (n. [[1825]]) * [[1867]]: [[Johann Christian Friedrich Tuch]], germana orientalisto kaj teologo (n. [[1806]]) * [[1871]]: [[Géza Dósa]], hungara pentristo (n. [[1846]]) * [[1879]]: [[August von Fligely]], aŭstra oficiro kaj kartografo (n. [[1810]]) * [[1885]]: [[Karl Stieler]], germana verkisto (n. [[1842]]) * [[1890]]: [[Carl Grebe]], germana forstfakulo (n. [[1816]]) * [[1897]]: [[István Szilágyi (instruisto, verkisto)|István Szilágyi]], hungara instruisto, verkisto, akademiano (n. [[1819]]) * [[1927]]: [[Léon Denis]], franca spiritisto (n. [[1846]]) * [[1938]]: [[Teodoro Ŝaljapin]], rusa kantisto, [[baso|basulo]] (n. [[1873]]) * [[1944]]: [[Alois Musil]], ĉeĥa arabisto, bibliisto, vojaĝisto kaj verkisto (n. [[1868]]) * [[1945]]: [[Franklin D. Roosevelt]], prezidento de Usono (n. [[1882]]) * [[1945]]: [[Vilém Mathesius]], ĉeĥa lingvisto kaj historiisto pri [[literaturo]] (n. [[1882]]) * [[1961]]: [[Imre Sarkadi]], hungara verkisto kaj ĵurnalisto aperinta en ''[[Hungara Antologio]]'' (n. [[1921]]) * [[1963]]: [[Kazimierz Ajdukiewicz]], pola filozofo kaj [[logiko|logikisto]] (n. [[1890]]) * [[1965]]: [[La Bela Otero]], hispana dancistino, aktorino kaj amaĵistino (n. [[1868]]) * [[1971]]: [[Igor Tamm]], sovetia fizikisto Nobelpremiita (n. [[1895]]) * [[1972]]: [[C. W. Ceram]], germana ĵurnalisto kaj verkisto (n. [[1915]]) * [[1974]]: [[Béla Botár]], hungara poeto kaj tradukisto (n. [[1915]]) * [[1975]]: [[Josephine Baker]], franca kantistino, aktorino kaj dancistino (n. [[1906]]) * [[1981]]: [[Herbert Jansky]], aŭstra orientalisto (n. [[1898]]) * [[1995]]: [[Ezra Clark Stillman]], usona [[lekcio|lekciisto]] kaj kulturataŝeo en [[Bruselo]], membro de [[IALA]], kie li publikigis sian lingvoprojekton [[Interlingvao]], kontribuinta al ''[[Dekdu Poetoj]]'' (n. [[1907]]) * [[1999]]: [[Friedrich Koja]], aŭstra juristo kaj ekonomikisto (n. [[1933]]) * [[2002]]: [[Gábor Máté]], rumania hungara estetikisto, tradukisto (n. [[1933]]) * [[2006]]: [[Rajkumar]], barata aktoro (n. [[1929]]) * [[2007]]: [[Lóránt Szalman]], rumania hungara dirigento (n. [[1929]]) * [[2007]]: [[Arne A. Ambros]], aŭstra fizikisto, [[orientalisto]], islamologo (n. [[1942]]) * [[2009]]: [[Vytautas Mažiulis]], litova lingvisto (n. [[1926]]) * [[2010]]: [[Alice Miller]], svisa psikologino (n. [[1923]]) * [[2011]]: [[Gerd-Klaus Kaltenbrunner]], aŭstra kulturfilozofo kaj verkisto (n. [[1939]]) * [[2026]]: [[Aŝa Bhosle]], barata kantistino (n. [[1933]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Julio la 1-a]], papo, sanktulo; [[Zenono de Verono]], episkopo * [[Usono]], [[Pollando]], [[Rusio]]: Nokto de [[Jurij Aleksejeviĉ Gagarin|Jurij]] * [[Rusio]]: Tago de kosmonaŭtiko * Internacia Tago de [[senhejmeco|Strat-Infanoj]] * [[Kosmonaŭtika Tago]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''12-a de aprilo''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; {{Projektoj}} * [[Merkredo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]. [[Kategorio:12-a de aprilo| ]] [[Kategorio:Aprilo|12]] [[Kategorio:12-a tago de la monato|#04]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0412]] 4ji4tpczqcd24cplrh2xje0dclodzai 0 5496 9423922 9398200 2026-07-09T09:54:06Z ~2026-38744-41 260062 /* Naskiĝoj */ 9423922 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJunio}} {{junio}} La '''8-a de junio''' estas la 159-a tago de la jaro (la 160-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 206 tagoj restas. Je la 8-a de junio okazis, interalie: == Eventoj == * [[Romia imperio]] ** [[68]]: [[Galbo]] iĝis imperiestro de [[Romio]] ** [[218]]: Armeo de ĉefsacerdoto [[Elagabalo]] venkis romian imperiestron [[Makrino]] en la batalo apud [[Antioĥio]] * [[452]]: [[Atilo la Huno]], reĝo de la [[hunoj]], invadis [[Italio]]n * [[536]]: [[Silverio]] iĝis papo * [[793]]: [[Britio]]: unua precize notita [[invado]] de [[vikingoj]] al [[Lindisfarne]] - [[vikinga erao]] komenciĝis * [[979]]: [[Ludoviko la 5-a (Francio)|Ludoviko la 5-a]] iĝis reĝo de Okcidenta Frankio * [[1191]]: [[Krucmilitoj]]: ŝiparo de angla reĝo [[Rikardo la 1-a (Anglio)|Rikardo la 1-a]] atingis armeon sieĝantan [[Akko]]n * [[1216]]: Asembleo en [[Prago]] nuligis leĝon el la tempo de [[Břetislav la 1-a (Bohemio)|Břetislav la 1-a]] enkondukante la rajton de [[unuenaskiteco|unuenaskita filo]] de la reganto al la trono * [[1352]]: [[Kantono Zugo|Zugo]] aliĝas al la [[Svisa Ĵurkomunumo]]. * [[1509]]: [[Florenco|Florenca]] armeo konkeris [[Pizo (Italio)|Pizon]] * [[1533]]: [[Vavelo]]: [[konsekrado]] de la [[katedralo|katedrala]] [[Kapelo]] de [[Sigismondo la 1-a (Pollando)|Sigismondo la 1-a]] * [[1624]]: [[Tertremo]] en [[Peruo]] * [[1637]]: [[René Descartes]] publikigis en [[Hago]] sian ''Discours de la méthode'' * [[1783]]: [[Islando]]: fenda [[vulkano]] [[Lakagígar]] komencis 8-monatan [[erupcio]]n — la plej granda [[naturkatastrofo]] sur la insulo, kiu kaŭzis 7-jaran malsategon pro la tergloba ŝanĝo de [[klimato]] * [[1789]]: [[James Madison]] proponis en la [[Usona Domo de Reprezentantoj]] liston de 10 amendoj al la [[Usona Konstitucio]], konataj kiel [[Bill of Rights (Usono)|Leĝo de rajtoj]] * [[1794]]: En [[Franca revolucio de 1789|revolucia]] Francio okazis unua kaj sola celebrado de la [[Kulto al la Supera Estaĵo|Festo al Supera Estaĵo]] * [[1815]]: [[Germana Federacio]] formiĝis anstataŭante fakte la [[Sankta Romia Imperio|Sanktan Romian Imperion]] * [[1861]]: [[Tenesio]]: en referendumo du trionoj de voĉdonantoj elektis apartigon disde [[Usono]] * [[1866]]: [[Kanada Parlamento]] unuafoje kunsidis en [[Otavo]] * [[1867]]: Post formiĝo de [[Aŭstrio-Hungario]] aŭstra imperiestro [[Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio)|Francisko Jozefo la 1-a]] kroniĝis kiel reĝo de Hungario * [[1875]]: Franca astronomo [[Alphonse Louis Nicolas Borrelly]] malkovris asteroidon [[146 Lucino|Lucino]] * [[1887]]: Usona [[inventisto]] Herman Hollerith anoncis [[patento]]n pri [[trukarto|trukarta]] maŝino * [[1903]]: Inter [[Miskolc]] kaj [[Diósgyőr]] ekfunkciis unua planita regula busservo en [[Hungario]] * [[1907]]: [[Moravio]]: unua konstanta [[kinejo]] en [[Brno]] estis malfermita * [[1912]]: Usona filmproduktad-firmao [[Universal Studios]] fondiĝis * [[Unua mondmilito]] ** [[1917]]: Oni kreis Francan-Polan Militaran Mision en [[Parizo]] por organizi Polan Armeon en [[Francio]] ** [[1918]]: En [[Aŭstrio-Hungario]] komenciĝis proceso kontraŭ kelkdeko da soldatoj de [[Polaj Legioj (1914-1918)|Polaj Legioj]] - por eviti mortpunon poloj decidis prokrasti sian defendadon ĝis antaŭvidata malvenko de la [[imperio]] * [[1920]]: [[Plebiscito en Supra Silezio]]: [[Vajmara Respubliko|germanaj]] batalgrupoj atakis Polan Plebiscitan Komitaton en hotelo "Lomnitz" en [[Bytom]] * [[1924]]: Britaj montgrimpistoj [[George Mallory]] kaj Andrew Irvine pereis dum provo surgrimpi [[Everesto]]n * [[1926]]: [[Dua Pola Respubliko]]: [[Sejmo (Pollando)|Pola Sejmo]] estigis la duan [[registaro]]n de [[Kazimierz Bartel]] * [[1928]]: Dum sia militiro norden, [[Nacia Revolucia Armeo]] eniris [[Pekino]]n * [[1929]]: [[Britio]]: [[Margaret Bondfield]] iĝis unua virino en la registaro de [[Ramsay MacDonald]] * [[1930]]: [[Karolo la 2-a (Rumanio)|Karolo la 2-a]] iĝis reĝo de [[Rumanio]] - rezulte de palaca puĉo infana reĝo [[Mikaelo la 1-a (Rumanio)|Mikaelo la 1-a]] estis detronigita, kaj lia patro transprenis la tronon * [[1934]]: [[Sovetunio]] adoptis leĝon "Pri perfido de la Patrujo", kiu antaŭvidis [[kolektiva puno|kolektivan punon]] de familianoj * [[1936]]: [[Pollando]]: en [[Mińsk Mazowiecki]] komenciĝis kvartaga [[kontraŭjudismo|kontraŭjuda]] [[tumulto]] * [[1937]]: Plena [[suna eklipso]] videbla super la [[Suda Pacifiko]] kaj en [[Peruo]] * [[Dua mondmilito]] ** [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: [[Aranĝo T4]]: [[koncentrejo]]n en [[Działdowo]] forlasis ''[[Sonderkommando]]'' ''Lange'', kiu kadre de [[eŭtanazio]] mortigis {{nombro|1558}} malsanulojn; [[Bataloj je Narviko]] finitaj: lastaj taĉmentoj de [[Aliancanoj|aliancaj]] armeoj evakuiĝis de [[Narvik]]; pola [[ĉasaviadilo|ĉasaviadila]] skadro 1/145 batalis super [[Rueno]] pafalterigante 7 germanajn aviadilojn ** [[1941]]: [[Aliancanoj]] invadis [[Sirio]]n kaj [[Libano]]n ** [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: en arbaro apud Iwieniec ([[Minska regiono]]) germanoj pafmortigis 800 judojn; [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: [[Ruĝa Armeo]] organizis denove la [[Volĥov|Volĥovan]] Fronton (komandanto [[Kirill Mereckov]]); japanaj [[submarŝipo]]j kaj aviadiloj atakis [[Aŭstralio]]n ** [[1943]]: [[Tria Internacio]]: kunsido de prezidio de la Ekzekuta Komitato pri malfondo de la [[Kominterno]] agnoskis, ke kun la tago 10-a de junio 1943 ĉesas ekzisti la prezidio, sekretariejo kaj internacia kontrolkomisiono ** [[1944]]: [[Volinia masakro]]: taĉmento de [[Ukraina Ribela Armeo]] kaj ukraina helpa polico kun membroj de [[SS (organizo)|SS]]-divizio "Hałyczyna" murdis 40 personojn en vilaĝo Prehoryle; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: polaj [[militŝipo]]j "ORP "Błyskawica" kaj "Piorun" batalis kontraŭ 4 germanaj [[destrojero]]j navigantaj de [[Brest (Francio)|Brest]] - unu estis detruita kaj 2 grave damaĝitaj * [[1945]]: [[Pollando]]: taĉmento de la [[Naciaj Armitaj Fortoj de Pollando]] liberigis grupon de soldatoj de la [[antikomunismo|kontraŭkomunista]] subtera movado el [[NKVD]]-malliberejo en [[Sanok]] * [[1946]]: En [[Londono]] okazis venka parado de [[Aliancanoj]] * [[1949]]: [[Helen Keller]], [[Dorothy Parker]], [[Paul Muni]] kaj aliaj estis nomitaj en raporto de [[FBI]] membroj de la [[Komunista Partio de Usono]] * [[1949]]: En Britio oni publikigis [[1984 (romano)|''1984'']], la [[malutopio]]n de [[George Orwell]] * [[1953]]: 115 personoj pereis kaj 844 vundiĝis rezulte de la trapaso de [[tornado (ŝtormo)|tornado]] super urbo [[Flint]] en la usona [[subŝtato]] [[Miĉigano]] * [[1953]]: [[Koreio]]: subskribo de [[armistico]] pri [[Korea milito]] * [[1958]]: La 6-a [[Futbala Mondpokalo 1958|Futbala Mondpokalo]] komenciĝis en [[Svedio]] * [[1960]]: Murdisto de [[Lev Trockij]] [[Ramón Mercader]] ricevis en [[Moskva Kremlo]] [[Ora stelo de Heroo de Sovetunio|oran stelon]] de [[Heroo de Sovetunio]] * [[1967]]: [[Sestaga milito]]: [[Okazintaĵo de la USS Liberty]]: israelaj aviadiloj kaj [[torpedoboato]]j atakis erare ŝipon ''USS Liberty'' - 34 maristoj pereis kaj 171 vundiĝis * [[1969]]: [[Hispanio]] fermis [[landlimo]]n kun [[Ĝibraltaro]] * [[1972]]: [[Vjetnama milito]]: [[fotoĵurnalismo|fotoraportisto]] de [[Associated Press]] Nick Ut faris faman [[foto]]n de vundita per [[napalmo]] 9-jara [[vjetnamoj|vjetnamino]] [[Phan Thị Kim Phúc]] * [[1982]]: 137 pereis en katastrofo de [[Boeing 727]] en brazila [[Fortalezo]] * [[1982]]: [[Milita stato en Pollando]]: unua disaŭdigo de la subtera [[Radio Solidareco]] en [[Gdańsk]] * [[1985]]: Oni ratifis interkomprenon pri ŝanĝo de [[Lateranaj Traktatoj]] inter [[Italio]] kaj [[Vatikano]] * [[1987]]: La 3-a [[pilgrimado]] de papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] al [[Pollando]] komenciĝis * [[1990]]: [[Ĉeĥoslovakio]]: en unuaj liberaj parlamentaj elektoj ekde 1946 civitanaj movadoj venkis post la [[Ĉeĥoslovaka revolucio en 1989|fino de komunisma regado]] * [[1990]]: La 14-a [[Futbala Mondpokalo 1990|Futbala Mondpokalo]] komenciĝis en Italio * [[1992]]: [[Alpha Oumar Konaré]] iĝis prezidento de Malio * [[1993]]: [[Litovio]]: en [[Būtingė]] oni decidis konstrui naftoterminalon de [[Orlen Lietuva]] * [[1995]]: [[Libera programado]]: dana-gronlanda programisto [[Rasmus Lerdorf]] en [[Kanado]] publikigis [[fontkodo]]n de [[PHP]] - uzata por krei dinamikajn [[retpaĝo]]jn kaj [[retaplikaĵo]]jn * [[1996]]: La 10-a [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1996|Eŭropa Futbal-Ĉampionado]] komenciĝis en Anglio * [[1997]]: [[Krakovo]]: papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] [[kanonizo|kanonizis]] polan reĝinon [[Jadviga (Pollando)|Jadwiga]] * [[2001]]: Oficanta prezidento de Irano [[Mohammad Ĥatami]] reelektiĝis * [[2002]]: [[Amadou Toumani Touré]] iĝis prezidento de Malio * [[2003]]: En [[Ĉinio]] oni komencis konstrui la [[Ponto de golfo Hangzhou|Ponton de golfo Hangzhou]] * [[2004]]: [[Erupcio]] de [[stratovulkano]] ''Bromo'' en orienta parto de [[Javo]] - 2 personoj pereis * [[2007]]: En Germanio finiĝis [[G8-pintkonferenco en Heiligendamm]] * [[2007]]: [[Aŭstralio]]: granda [[ŝtormo]] kaŭzis malmoviĝon de [[ŝutvara ŝipo]] ''MV Pasha Bulker'' en [[Novsudkimrio]] * [[2008]]: Usona [[kosmosondilo]] ''[[New Horizons]]'' preterpasis la [[orbito]]n de [[Saturno (planedo)|Saturno]] * [[2008]]: [[Robert Kubica]] kiel unua polo gajnis Grand-Premian aŭto-kuradon * [[2008]]: En [[Tokio]] okazis [[Akihabara hombuĉado]] * [[2010]]: [[Kan Naoto]] iĝis [[ĉefministro de Japanio]] * [[2012]]: Inaŭguro de la 14-a [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012|Eŭropa Futbal-Ĉampionado]] en [[Pollando]] kaj [[Ukrainio]] per [[matĉo]] inter [[Pola nacia teamo de futbalo|Pollando]] kaj [[Greka nacia teamo de futbalo|Grekio]] en [[Nacia Stadiono en Varsovio]] * [[2014]]: Ne malpli ol 28 personoj pereis en atako kontraŭ internacia [[aviado|aviadilejo]] [[Muhammad Ali Jinnah]] en [[Karaĉio]] * [[2017]]: En [[Britio]] okazis antaŭtempa parlamenta [[voĉdonado]] - [[Konservisma Partio (Britio)|Konservisma Partio]] perdis absolutan parlamentan plimulton * [[2022]]: En [[Vaŝingtono]] estis fondita Muzeo de [[amasaj komunistaj krimoj|Viktimoj de Komunismo]], kunlabore kun Pola Nacia [[Fondaĵo]] * [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: ** [[2022]]: [[Monda Banko]] transdonis al Ukrainio 1,49 miliardojn da [[usona dolaro|usonaj dolaroj]] por [[salajro]]j; [[Luksemburgo (lando)|Luksemburgo]] frostigis 4,3 mld da eŭroj de rusiaj [[aktivo]]j; ĉef[[rabeno]] de [[Moskvo]] foriris al [[Israelo]] por ne apogi la militon == Naskiĝoj == * [[1508]]: [[Primož Trubar]], slovena protestanta kleriko, kreinto de [[slovenoj|slovena]] [[literaturo]] (m. [[1586]]) * [[1552]]: [[Gabriello Chiabrera]], itala [[poeto]] (m. [[1638]]) * [[1593]]: [[György Rákóczi la 1-a]], princo de Transilvanio (m. [[1648]]) * [[1625]]: [[Giovanni Domenico Cassini]], itala astronomo, matematikisto, [[geodezio|geodeziisto]] (m. [[1712]]) * [[1638]]: [[Pierre Magnol]], franca [[botanikisto]] (m. [[1715]]) * [[1671]]: [[Tomaso Albinoni]], itala komponisto kaj violonisto (m. [[1751]]) * [[1743]]: [[Alessandro Cagliostro]], itala aventuristo, [[okultismo|okultisto]], [[alkemio|alkemiisto]] (m. [[1795]]) * [[1760]]: [[Karl August Böttiger]], germana verkisto, teologo, filologo, pedagogo (m. [[1835]]) * [[1784]]: [[Marie-Antoine Carême]], franca kuiristo kaj hobia arkitekto (m. [[1833]]) *[[1809]]: [[Guglielmo Massaia]], itala kardinalo, kapuceno kaj misiisto * [[1810]]: [[Robert Schumann]], germana komponisto (m. [[1856]]) * [[1822]]: [[János Czetz]], hungara honvedgeneralo (m. [[1904]]) * [[1837]]: [[Ivan Kramskoj]], rusa pentristo kaj desegnisto (m. [[1887]]) * [[1840]]: [[Niels Lund Chrestensen]], dana [[ĝardeno|ĝardenista]] entreprenisto (m. [[1914]]) * [[1843]]: [[Kálmán Széll]], ĉefministro de Hungario (m. [[1915]]) * [[1851]]: [[Jacques Arsène d'Arsonval]], franca kuracisto, [[fiziologo]], fizikisto (m. [[1940]]) * [[1855]]: [[Minka Czóbel]], hungara poetino kaj tradukistino (m. [[1947]]) * [[1863]]: [[Márton Schreiner]], hungara rabeno, [[orientalisto]] kaj religifilozofo (m. [[1926]]) * [[1867]]: [[Frank Lloyd Wright]], usona arkitekto (m. [[1959]]) * [[1876]]: [[Felicián Kupcsay]], hungara verkisto kaj ministerikonsilanto (m. [[1964]]) * [[1880]]: [[Endre Litteczky]], hungara, rumania hungara pentristo, grafikisto (m. [[1953]]) * [[1882]]: [[György Ádám]], hungara verkisto kaj filozofo (m. [[1906]]) * [[1897]]: [[John Bennett]], brita filozofo, matematikisto, [[spiriteco|spiriteca instruanto]] (m. [[1974]]) * [[1898]]: [[László Luka]], rumania hungara politikisto, ministro (m. [[1963]]) * [[1903]]: [[Géza Rab]], hungara poeto, ĵurnalisto (m. [[1979]]) * [[1903]]: [[Marguerite Yourcenar]], franca verkistino, unua virino akceptita al [[Franca Akademio]] (m. [[1987]]) * [[1904]]: [[Franz Wesenauer]], aŭstra romkatolika pastro (m. [[1994]]) * [[1905]]: [[Gyula Mátrai]], hungara arkitekto (m. [[1977]]) * [[1906]]: [[György Bodrogi]], hungara kuracisto, [[kardiologo]] (m. [[1984]]) * [[1913]]: [[János Jagamas]], rumania hungara muzikologo, muzikfolkloristo (m. [[1997]]) * [[1915]]: [[Sándor Reményi (operkantisto)|Sándor Reményi]], hungara operkantisto ([[baritono]]) (m. [[1980]]) * [[1916]]: [[Francis Crick]], brita Nobelpremiita kunmalkovrinto de la [[strukturo]] de [[DNA]]-[[molekulo]] (m. [[2004]]) * [[1918]]: [[Gunther Philipp]], aŭstra kuracisto kaj aktoro (m. [[2003]]) * [[1919]]: [[Władysław Siemaszko]], pola [[juristo]], aktivulo en [[Orientaj Limregionoj]], esploristo de la [[Volinia masakro]] * [[1920]]: [[Ivan Koĵedub]], sovetia [[flug-aso]], [[Heroo de Sovetunio]] (m. [[1991]]) * [[1921]]: [[Suharto]], prezidento de Indonezio (m. [[2008]]) * [[1927]]: [[István Kiss (skulptisto)|István Kiss]], hungara skulptisto (m. [[1997]]) * [[1928]]: [[Gustavo Gutiérrez]], perua katolika pastro, kunfondinto de la [[teologio de liberigo]] (m. [[1924]]) * [[1929]]: [[Ekkehard Böhmer]], germana reĝisoro televida (m. [[2014]]) * [[1932]]: [[Mária Rózsa]], rumania hungara ĵurnalistino, lernolibroredaktorino * [[1933]]: [[Władysław Stróżewski]], pola filozofo * [[1935]]: [[János Koltai]], hungara aktoro, voĉoaktoro, dekoraciisto * [[1937]]: [[Ildikó Bárányiné László]], rumania hungara kuracistino, verkistino (m. [[2014]]) * [[1939]]: [[Emil Eőry]], hungara skulptisto * [[1939]]: [[Norman Davies]], brita-pola historiisto * [[1939]]: [[Gyula Ötvös]], rumania hungara lokhistoriisto * [[1942]]: [[Antonio De Salvo]], itala juristo, prezidanto de la [[Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista]] (m. [[2021]]) * [[1948]]: [[Krzysztof Michalski]], pola filozofo kaj tradukisto (m. [[2013]]) * [[1948]]: [[Péter Gárdos]], hungara reĝisoro * [[1951]]: [[Bonnie Tyler]], kimra kantistino (m. [[2026]]) * [[1955]]: [[Tim Berners-Lee]], inventinto de la [[TTT|Tut-Tera Teksaĵo]] * [[1957]]: [[Scott Adams]], usona bildstriisto (m. [[2026]]) * [[1958]]: [[Keenen Ivory Wayans]], usona aktoro, reĝisoro kaj filmoproduktisto * [[1960]]: [[Csaba Tasnádi]], hungara reĝisoro, teatrestro, juristo * [[1961]]: [[Csaba Káel]], hungara reĝisoro kaj [[produktoro]] * [[1970]]: [[Gabrielle Giffords]], usona politikistino * [[1977]]: [[Kanye West]], usona repisto * [[1982]]: [[Nadja Petrova]], rusia [[teniso|tenisistino]] * [[1982]]: [[Péter Závada]], hungara poeto, dramisto, repisto, tekstopoeto, dramaturgo, instruisto * [[1983]]: [[Kim Clijsters]], belga tenisistino * [[1984]]: [[Javier Mascherano]], argentina futbalisto * [[1989]]: [[Amaury Vassili]], franca opera kantisto ([[tenoro]]) == Mortoj == * [[218]]: [[Makrino]], romia imperiestro (n. ĉirkaŭ [[165]]) * [[632]]: [[Mohamedo]], [[profeto]] de [[islamo]] * [[1042]]: [[Hardakanuto]], reĝo de Danio kaj Anglio (n. [[1018]]) * [[1290]]: [[Beatrice Portinari]], italino de [[Florenco]], idealigita de [[Dante]] en ''[[La vita nuova|La nova vivo]]'' kaj la ''[[Dia komedio]]'' (n. [[1266]]) * [[1492]]: [[Elizabeth Woodville]], vidvino de [[Eduardo la 4-a (Anglio)]] (n. ĉirkaŭ 1437) * [[1612]]: [[Hans Leo Hassler]], germana komponisto, orgenisto, [[horloĝo]]faristo (n. [[1564]]) * [[1613]]: [[Cigoli]], itala pentristo kaj arkitekto (n. [[1559]]) * [[1628]]: [[Rudolf Goclenius, la Maljuna]], germana profesoro pri filozofio, logiko, metafiziko kaj etiko (n. [[1547]]) * [[1701]]: [[Filipo de Francio (1640-1701)|Filipo de Francio]], franca nobelo, duko de [[Orleans|Orleano]] (n. [[1640]]) * [[1714]]: [[Sofia de Palatinato]], princino de [[Rejnlando]]-[[Palatinato]] (n. [[1630]]) * [[1727]]: [[August Hermann Francke]], germana teologo kaj pedagogo (n. [[1663]]) * [[1768]]: [[Johann Joachim Winckelmann]], germana arkeologo kaj verkisto (n. [[1717]]) * [[1794]]: [[Gottfried August Bürger]], germana verkisto (n. [[1747]]) * [[1795]]: [[Ludoviko la 17-a (Francio)|Ludoviko la 17-a]], reĝo de Francio (n. [[1785]]) * [[1809]]: [[Thomas Paine]], usona verkisto, inventisto, unu el la [[Patroj-fondintoj de Usono]] (n. [[1737]]) * [[1831]]: [[Sarah Siddons]], kimra aktorino (n. [[1755]]) * [[1845]]: [[Andrew Jackson]], prezidento de Usono (n. [[1767]]) * [[1847]]: [[Johann Christian Reinhart]], germana pentristo kaj [[akvaforto|akvafortisto]] (n. [[1761]]) * [[1874]]: [[Cochise]], usona [[indiano]], ĉefo de la Ĉokono-[[Apaĉoj]] * [[1876]]: [[George Sand]], franca verkistino (n. [[1804]]) * [[1880]]: [[Johanna Esterházy]], hungara-aŭstra [[harpo|harpistino]], mecenatino (n. [[1798]]) * [[1889]]: [[Gerard Manley Hopkins]], brita poeto (n. [[1844]]) * [[1901]]: [[Edward Moran]], usona pentristo (n. [[1829]]) * [[1904]]: [[János Czetz]], hungara honvedgeneralo (n. [[1822]]) * [[1913]]: [[Emily Davison]], brita virinbalotrajtistino, membrino de la [[Women's Social and Political Union|Socia kaj Politika Unio de Virinoj]] (n. [[1872]]) * [[1924]]: [[George Mallory]], angla [[montogrimpisto]] (n. [[1886]]) * [[1940]]: [[Ferenc Márton (pentristo)|Ferenc Márton]], hungara grafikisto, pentristo (n. [[1884]]) * [[1946]]: [[Jenő Diénes]], hungara porjunulara verkisto (n. [[1876]]) * [[1947]]: [[Zoltán Egyed]], hungara verkisto, redaktoro, kritikisto (n. [[1894]]) * [[1956]]: [[Jan Lechoń]], pola poeto, literatura kaj teatra kritikisto (n. [[1899]]) * [[1963]]: [[István Somodi]], hungara sportisto, ĵurnalisto (n. [[1885]]) * [[1964]]: [[Tibor Fáskerti]], hungara ĵurnalisto, redaktoro kaj filozofo (n. [[1889]]) * [[1965]]: [[Jenő Szabó (ĵurnalisto)|Jenő Szabó]], rumania hungara publicisto, verkisto (n. [[1891]]) * [[1969]]: [[Viktor Petrov (Domontoviĉ)|Viktor Petrov]], ukraina [[filologo]], [[etnografio|etnografo]], historiisto kaj verkisto (n. [[1894]]) * [[1970]]: [[Abraham Maslow]], usona [[psikologo]] (n. [[1908]]) * [[1972]]: [[Antoni Kępiński]], pola [[psikiatrio|psikiatro]], sciencisto kaj filozofo (n. [[1918]]) * [[1973]]: [[Italo Chiussi]], itala matematikisto konvertiĝinta al [[islamo]], rekonstruinto de [[Itala Esperantista Junularo]] kaj ties prezidanto, tradukisto de ''[[La Nobla Korano]]'', membro de la [[Akademio de Esperanto]] (n. [[1919]]) * [[1977]]: [[Nathan Knorr]], usona religiulo, gvidanto de la [[Atestantoj de Jehovo]] (n. [[1905]]) * [[1978]]: [[Romola Pulszky]], hungara nobelino, dancistino (n. [[1891]]) * [[1981]]: [[Hedvig Demeter]], hungara aktorino (n. [[1926]]) * [[1984]]: [[Gordon Jacob]], angla komponisto kaj dirigento (n. [[1895]]) * [[1987]]: [[Vincentas Vaitiekūnas]], litova juristo, poligloto, prezidanto de [[Esperanto]]-societo en [[Šiauliai]], aktiva partoprenanto i.a. de ĉiuj [[Baltiaj Esperanto-Tagoj]] (n. [[1908]]) * [[1991]]: [[Heidi Brühl]], germana aktorino kaj kantistino (n. [[1942]]) * [[1992]]: [[Antonija Albert]], kroata instruistino, esperantistino kaj poetino (n. [[1901]]) * [[1995]]: [[Truda Grosslichtová]], ĉeĥa aktorino kaj kantistino (n. [[1912]]) * [[1995]]: [[Juan Carlos Onganía]], argentina militisto, [[de facto]] [[prezidanto de Argentino]] (n. [[1914]]) * [[2000]]: [[Kálmán Burger]], hungara kemiisto, apotekisto, profesoro (n. [[1929]]) * [[2007]]: [[Aden Abdullah Osman Daar]], prezidento de Somalio (n. [[1908]]) * [[2009]]: [[Omar Bongo]], prezidento de Gabono (n. [[1935]]) * [[2013]]: [[Willi Sitte]], germana pentristo kaj politikisto (n. [[1921]]) * [[2014]]: [[Aleksander Imich]], usona kemiisto kaj [[parapsikologio|parapsikologo]], super[[centjarulo]] (n. [[1903]]) * [[2015]]: [[Jean Gruault]], franca scenaristo kaj aktoro (n. [[1924]]) * [[2018]]: [[Maria Esther Bueno]], brazila tenisistino (n. [[1939]]) * [[2018]]: [[Anthony Bourdain]], usona komikulo kaj aktoro (n. [[1956]]) * [[2020]]: [[Klaus Berger]], germana [[teologo]] (n. [[1940]]) * [[2020]]: [[Pierre Nkurunziza]], prezidanto de [[Burundo]] (n. [[1963]]) * [[2022]]: [[Paula Rego]], brit-portugala artistino (n. [[1935]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia kalendaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: ** Sankta [[Jadviga (Pollando)|Jadviga]], apostolino de [[Litovio]], patronino de Pollando * [[Norfolkinsulo]]: Festo de [[Bounty]] * Monda Tago de [[Oceano]]j - ekde 1992 * [[Argentino]]: [[Tago de Pola Setlinto]] - nacia festo ekde 1995 * La duan sabaton de junio, do inter la 8-a kaj la [[14-a de junio]]: [[Nacia tago]] en [[Britio]], la oficiala naskiĝjubileo de la reĝino == Tagoj de [[semajno]] == La '''8-a de junio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]. ---- {{Projektoj |commonscat=8 June |wikinewscat=8-a de junio }} [[Kategorio:8-a de junio| ]] [[Kategorio:Junio|08]] [[Kategorio:8-a tago de la monato|#06]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0608]] 31auwwjtxhco7ch99xn88yx1c34f09i 0 5928 9423572 9048381 2026-07-08T17:45:09Z Sj1mor 12103 9423572 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Descartes system 2D.svg|eta|dekstre|300px|2-dimensia sistemo de karteziaj koordinatoj.<br /> Abscisa akso estas '''X'OX'''.<br />Ordinata akso estas '''Y'OY'''.<br />Koordinatoj de punkto '''A''' estas valoroj ''b'' - absciso kaj ''a'' - ordinato ili ambaŭ estas pozitivaj ĉi tie.<br />'''I''', '''II''', '''III''', '''IV''' estas signoj de kvaronoj de la koordinata ebeno.]] [[Dosiero:Descartes system_3D.png|eta|dekstre|300px|3-dimensia sistemo de karteziaj koordinatoj.<br />Koordinatoj de punkto '''A''' estas valoroj ''a'', ''b'', ''c'' - '''X''', '''Y''', '''Z''' koordinatoj respektive.]] '''Kartezia koordinatsistemo''' en [[ebeno (matematiko)|ebeno]] estas [[koordinatsistemo]], kiu precizigas ĉiun [[punkto (matematiko)|punkton]] unike per paro da nombraj [[koordinato]]j, kiuj estas la signitaj distancoj al la punkto de du fiksaj perpendikularaj orientitaj linioj, mezuritaj en la sama longo[[unuo]]. Sur la [[rekto]] kun du diversaj [[punkto (matematiko)|punktoj]] '''A''' kaj '''B''', ni povas elekti du direktojn: de A al B, aŭ de B al A. Ni nomu, ekzemple la direkton de A al B, la ''pozitiva direkto''. Oni povas establi unu-al-unuan konformecon inter [[reela nombro|reelaj nombroj]] kaj la [[Aro (matematiko)|aro]] de la punktoj de donita rekto. Ni konformu al '''0''' ian punkton sur la rekto kaj nomi ĝin ''originpunkto''. Ni akceptu ian detranĉon de la rekto kiel unuo de la [[longo]]. Al ĉiu reela nombro ni konformu la koncernan punkton, kiu distancas de originpunkto per '''a''' distanco: al pozitiva direkto por "+a" nombro kaj al negativa direkto por "-a" nombro. La konstruita rekto estas la nombra rekto aŭ '''koordinata akso'''. * '''Koordinato''' estas [[nombro]], kiu konformas al la konkreta punkto de la [[akso]]. * Aro de ĉiu punkto, kiu kontentigas la malegalecon '''a ≤ x ≤ b''', estas nomita '''detranĉo''' (fermita intervalo) kaj signatas per simboloj [a;b], t.e. [a;b]={x ∈ R | a ≤ x ≤ b}. * '''a''' kaj '''b''' nomiĝas '''limpunktoj''' kaj la diferenco '''b - a''' - '''longo''' de intervalo. * Analogie ekzistas '''malfermita intervalo''': [a;b]={x ∈ R | a < x < b} kaj '''duonfermitaj intervaloj''': [a;b]={x ∈ R | a < x ≤ b} kaj [a;b]={x ∈ R | a ≤ x < b}. Ni konsideru, ke du samskalaj ortaj koordinat-aksoj OX kaj OY intersekcas. OX akso ni nomu '''abscisa akso''', kaj OY - '''ordinata akso'''. La du aksoj dividas ebenon je kvar partoj, kiuj nomiĝas '''kvaronoj'''. La konstruita sistemo nomiĝas '''kartezia''' (aŭ orta) '''koordinata sistemo''', laŭ nomo de franca matematikisto [[Kartezio]] (René Descartes), kaj la punkto de intersekco de la aksoj - '''origino''' de la koordinat-sistemo. Karteziaj koordinatoj en ebeno estas du nombroj, difinantaj la situon de punkto rilate al koordinat-aksoj; ĉiu koordinato estas la distanco de la punkto al unu el la aksoj, mezurita paralele al la alia akso. * '''[[Absciso]]''' estas unu el la du karteziaj koordinatoj en ebeno, mezurata paralele al la horizontala koordinat-akso. La alian koordinaton oni nomas '''[[ordinato]]'''. Se la punkto '''M''' havas koordinatojn '''x''' kaj '''y''' en kartezia sistemo, oni signas ĝin jene: '''M(x,y)'''. La paroj da reelaj nombroj faras aron, kiu nomiĝas kiel '''nombra ebeno'''. Tiamaniere, inter punktoj de la nombra ebeno kaj la aro de paroj da reelaj nombroj estas konformeco unu-al-unu. La koncepto de karteziaj koordinatoj ĝeneraliĝas por permesi pli ol du aksojn, kiuj plie ne estas necese perpendikularo unu al la alia, kaj/aŭ malsamaj [[unuo]]j laŭ ĉiu akso. == Vidu ankaŭ == * [[Kartezio]] * [[Analitika geometrio]] * [[Ekvatora koordinatsistemo]] * [[Koordinato]] * [[Koordinatsistemo]] * [[Polusa koordinatsistemo]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Geometrio]] [[Kategorio:Koordinatsistemoj]] [[Kategorio:Renato Kartezio]] [[fi:Koordinaatisto#Suorakulmainen koordinaatisto]] 5sbi6b7fll74bn1kaelt97fjzqmgkab 0 6655 9423833 9353186 2026-07-09T06:12:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423833 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Mnichovo Hradiště | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-de|Münchengrätz}} | alia_nomo1 = {{LingvoKunNomo|la|latin|''Gredis Monachorum''}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Mnichovo Hradiště | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Mnichovo Hradiště radnice 4.jpg | dosiero_priskribo = Urbodomo en Mnichovo Hradiště <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flag of Mnichovo Hradiste.svg | blazono = Mnichovo Hradiste CoA CZ.jpg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Mezbohemia regiono | distrikto = Distrikto Mladá Boleslav | municipo = Mnichovo Hradiště | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = [[Jizera (rivero)|Jizera]] | rivero1 = | rivero_tipo = | memorindaĵo = [[Mnichovo Hradiště (kastelo)|Mnichovo Hradiště]] | memorindaĵo_noto = kastelo | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | ŝoseo = | montaro = Jiĉina montetaro | konstruaĵo = Drabaj ĉambretoj | konstruaĵo1 = Valečov | konstruaĵo_tipo = Interesaĵoj <!-- *** Situo *** --> | situo = Mnichovo Hradiště | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 240 | lat_d = 50 | lat_m = 31 | lat_s = 17 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 58 | long_s = 25 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 34.32 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1279 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 294 11 ĝis 295 01 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = CZ020 | kodo_tipo = [[NUTS|NUTS 3]] | kodo1 = CZ0207 | kodo1_tipo = [[NUTS|NUTS 4]] | kodo2 = CZ0207 536326 | kodo2_tipo = [[NUTS|NUTS 5]] <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 8 | libera_tipo = Katastraj teritorioj | libera1 = 12 | libera1_tipo = Partoj de urbo | libera2 = 28 | libera2_tipo = Bazaj setlejunuoj <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.mnhradiste.cz www.mnhradiste.cz] | commons = Mnichovo Hradiště | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=11}} }} '''Mnichovo Hradiště''', (laŭvorte tradukite signifas ''Burgejo de monaĥo'') estas urbo en [[Ĉeĥio]]. Ĝi situas ĉe la rivero [[Jizera]], en [[Mezbohemia regiono]], norde de [[Mladá Boleslav]]. En {{WikidataLoĝantaroDato}} ĝi havis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantojn}}. {{Najbaraj municipoj}} La urbo estas nomata ankaŭ kiel enirpordego al [[Ĉeĥa paradizo]]. Ĝi estis fondita en la [[13-a jarcento]] de monaĥoj el la proksima monaĥejo Hradiště. [[Václav Budovec z Budova]] konstruigis en ĝi reprezentan [[renesanca]]n kastelon, kies posta posedanto estis ankaŭ [[Albrecht z Valdštejna]] (Albrecht de Wallenstein). Lia kripto troviĝas en la kapucena monaĥejo. Ekonomie la urbo estas konata pro produktado de [[kamiono]]j, vestaĵoj, [[nutraĵo]]j kaj lignaĵoj. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Partoj de urbo == Mnichovo Hradiště konsistas el dek du lokaj partoj sur ok katastraj teritorioj: * k. t. ''Mnichovo Hradiště'' – parto Mnichovo Hradiště * k. t. ''Dneboh'' – parto [[Dneboh]] * k. t. ''Hoškovice'' – parto [[Hoškovice]] * k. t. ''Lhotice u Bosně'' – partoj [[Dobrá Voda (Mnichovo Hradiště)|Dobrá Voda]] kaj [[Lhotice (Mnichovo Hradiště)|Lhotice]] * k. t. ''Olšina'' – parto [[Olšina (Mnichovo Hradiště)|Olšina]] (ensumigas BSU [[Kurovodice]]) * k. t. '' Podolí u Mnichova Hradiště'' – partoj [[Hradec (Mnichovo Hradiště)|Hradec]], [[Kruhy (Mnichovo Hradiště)|Kruhy]] kaj [[Podolí (Mnichovo Hradiště)|Podolí]] * k. t. ''Sychrov nad Jizerou'' – partoj [[Hněvousice]] kaj [[Sychrov (Mnichovo Hradiště)|Sychrov]] * k. t. ''Veselá u Mnichova Hradiště'' – parto [[Veselá (Mnichovo Hradiště)|Veselá]] == Memorindaĵoj == * [[Mnichovo Hradiště (kastelo)|Kastelo Mnichovo Hradiště]] ==Ĉirkaŭaĵo== * [[Drabaj ĉambretoj]] * [[Rokburgo]] [[Valečov]] == Esperanto-movado en la urbo == En la urbo vivis kaj agis honora membro de [[Ĉeĥa Esperanto-Asocio|ĈEA]] MUDr. [[Josef Hradil]], kiu kompilis medicinan terminaron kaj ĉefe dum multaj jaroj eldonadis stencilitan informilon [[Verda Familio]] kaj kontribuis al [[Medicinaj Informoj]] kaj [[Sano]]. Post [[1990]] li reakiris la familian havaĵon, [[pensiono]]n en [[Skokovy]], al kiu li donis la nomon Espero kaj disponigas ĝin ankaŭ por aranĝoj de esperantistoj-handikapuloj. ==Pluaj fotoj== <gallery> Bývalý kapucínský klášter, Mnichovo Hradiště 1.jpg|Areo de eksa kapucena monaĥejo Palackého 38, Mnichovo Hradiště 2017-04.jpg|Mnichovo Hradiště Mnichovo Hradiště - Svatopluka Čecha 496 (3).JPG|Mnichovo Hradiště Jizera, Mnichovo Hradiště (3).jpg|Jizera en Mnichovo Hradiště </gallery> == Eksteraj ligiloj == * [http://www.mnhradiste.cz/historieesperanto.htm Oficiala urba retpaĝaro la urbo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20021207233110/http://www.mnhradiste.cz/historieesperanto.htm |date=2002-12-07 }} {{PlurajLingvokodoj|eo}} {{Mnichovo Hradiště}} {{Municipoj de Mezbohemia regiono|Distrikto Mladá Boleslav}} {{Unua}} [[Kategorio:Mnichovo Hradiště| ]] [[Kategorio:Urboj en distrikto Mladá Boleslav]] [[Kategorio:Municipoj en distrikto Mladá Boleslav]] [[Kategorio:Urboj en Bohemio]] [[Kategorio:Setlejoj en Jiĉina montetaro]] [[Kategorio:Setlejoj sur Jizera]] [[Kategorio:Havantoj de retpaĝaro en Esperanto]] [[Kategorio:Jakobaj vojoj en Ĉeĥio]] 9e54jl2p6hhp5tu6tt2lo8bufxwfj43 0 6897 9423767 9407511 2026-07-09T04:12:52Z Tirolischleioans 254019 /* Naskiĝoj */ 9423767 wikitext text/x-wiki {{KalendaroAŭgusto}} {{aŭgusto}} La '''6-a de aŭgusto''' estas la 218-a tago de la jaro (la 219-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 147 tagoj restas. Je la 6-a de aŭgusto okazis, interalie: == Eventoj == * [[-371]]: Batalo de Leuktra ([[Beotio]]): [[Tebo (Grekio)|teba]] armeo de [[Epaminondas]] venkis armeon de [[Sparto]] * [[1181]]: En [[Novgoroda respubliko]] estis fondita la unua rusa urbo ĉe la rivero [[Vjatka]] — [[remparburgo]] * [[1223]]: [[Reims]]: [[Ludoviko la 8-a (Francio)|Ludoviko la 8-a]] kaj [[Blanka de Kastilio]] kroniĝis kiel gereĝoj de Francio * [[1249]]: Reĝo [[Venceslao la 1-a (Bohemio)|Venceslao la 1-a]] venkis sian filon [[Přemysl Otakar la 2-a]] en la batalo de [[Most]] * [[1272]]: [[Ladislao la 4-a (Hungario)|Ladislao la 4-a]] iĝis reĝo de Hungario * [[1409]]: Nome de [[Altaj majstroj de Ordeno de germanaj kavaliroj|Alta majstro]] de la Ordeno de germanaj kavaliroj [[Ulrich von Jungingen]] de [[Malbork]] foriris senditoj kun [[militdeklaro]] * [[1414]]: Pola-litova armeo konkeris [[Nidzica]] * [[1460]]: Pola armeo denove konkeris la fortikaĵon [[Marienburg]] en batalo kontraŭ la [[Ordeno de germanaj kavaliroj]] * [[1517]]: [[Francysk Skaryna]] en [[Prago]] eldonis [[Psalmaro]]n, unuan libron en la [[rutena]] lingvo * [[1538]]: Hispana [[konkistadoro]] [[Gonzalo Jiménez de Quesada]] fondis [[Bogoto]]n * [[1566]]: Turka armeo de [[sultano]] [[Sulejmano la 1-a]] komencis sieĝon de [[Szigetvár]] en [[Hungario]] * [[1623]]: [[Urbano la 8-a]] iĝis papo * [[1711]]: [[Pilgrimado]]: de [[Varsovio]] al [[Jasna Góra]] ekmarŝis unuaj [[katolikismo|katolikaj]] pilgrimantoj, kiuj ĉiujare seninterrompe trapaŝas perpiede 243&nbsp;km * [[1806]]: [[Sankta Romia Imperio]] ĉesis ekzisti - [[Francisko la 1-a (Aŭstrio)|Francisko la 1-a]] [[abdiko|abdikis]] sub la premo de [[Napoleono]], rezignante pri imperiestra titolo * [[1819]]: [[rezolucioj de Karlsbad|Konferenco de Karlsbad]] pri kontraŭbatalado de [[liberalismo|liberalaj]] kaj [[naciismo|naciaj]] tendencoj en [[Germanio]], kies voĉdonoj celis subpremi naci-demokratian movadon strebanta al germana unuiĝo kaj demokratiigo * [[1824]]: [[Peruo]]: [[Batalo de Junín]] - perua-[[Kolombio|kolombia]] armeo venkis la hispanan * [[1825]]: [[Hispana Imperio]]: [[Bolivio]] deklaris sendependecon (de [[Hispanio]]) * [[1861]]: [[Brita imperio]]: [[Britio]] aneksis [[Lagoso]]n en [[Niĝerio]] * [[1865]]: [[Mekanika inĝenierarto]]: [[padelŝipo]] "Prago" estis lanĉita apud la rivero [[Vultavo]] por komenci regulan pasaĝeran transporton de [[Prago]] al Štěchovice * [[1866]]: [[Édouard Jean-Marie Stephan]] malkovris asteroidon [[89 Julia|Julia]] * [[1890]]: En [[Nov-Jorko]] okazis unua ekzekuto per [[elektra seĝo]] * [[1896]]: [[Madagaskaro]] fariĝis franca [[kolonio]] * [[1901]]: Teritorio de [[Kioŭa-tanoa lingvaro|Kioŭoj]] en [[Oklahomo]] estis malfermita por [[blankulo]]j * [[1905]]: [[Imperiestro]] [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]] eldonis [[manifesto]]n, kiu establis interalie la Ŝtatan [[Dumao]]n, kiel konsilan institucion ĉe la [[monarko]] * [[1914]]: [[Unua Mondmilito]]: [[Serbio]] deklaris militon kontraŭ la [[Germana Imperia Regno]], kaj [[Aŭstrio-Hungario]] kontraŭ la [[Rusia Imperio]]; en [[Lvovo]] kadre de [[Aŭstria-hungara armeo]] formiĝis [[Ukrainaj siĉ-pafistoj]]; [[Unua Batalo de Atlantiko]]: du tagojn post [[militdeklaro]] de [[Britio]] kontraŭ Germanio 10 germanaj [[submarŝipo]]j foriris de bazo en [[Helgoland]] por batali kun la [[reĝa mararmeo]] en la [[Norda Maro]] * [[1915]]: Germana armeo uzis [[venengaso]]n ([[kemia kombinaĵo]] de [[kloro]] kaj [[bromo]]) kontraŭ [[rusoj]] defendantaj fortikaĵon Osowiec ĉe [[Goniądz]] — la rusa armeo ankoraŭ sen [[gasmasko]]j spertis grandegajn perdojn * [[1917]]: Batalo de Mărășești ([[distrikto Vrancea]]) komencita inter [[Rumanio|rumana]] kaj germana armeoj * [[1918]]: [[Ferdinand Foch]] iĝis marŝalo de Francio * [[1919]]: [[Hungara Sovetrespubliko]] falis post sestaga agado de la likvida registaro de [[Gyula Peidl]] * [[1922]]: [[Asocio de Poloj en Latvio]] fondiĝis * [[1927]]: [[Dua Pola Respubliko]]: [[brigada generalo]] kaj [[piloto]] de Pola Soldataro W. Zagórski pereis senspure * [[1932]]: [[Venecio]]: la 1-a [[Festivalo de Venecio]] komenciĝis * [[1934]]: En [[Krakovo]] oni komencis konstrui [[holmo]]n de [[Józef Piłsudski|Piłsudski]] * [[1940]]: [[Okupacio de baltaj ŝtatoj]]: [[Estonio]] estis aneksita de [[Sovetunio]]; sovetia genetikisto [[Nikolaj Vavilov]] arestita pro akuzoj pri spiona agado kaj kritiko de [[Trofim Lisenko]] * [[1941]]: [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: en [[Estonio]] germana 18-a Armeo atingis bordon de la [[Finna golfo]] (en la regiono [[Lääne-Virumaa]]); en regiono de [[Talino]] 10-a Armea Korpuso de 8-a Armeo estis izolita * [[1942]]: [[Operaco Reinhardt]]: [[Germanoj]] [[masakro|masakris]] 2-3 mil [[judoj]]n en la [[geto]] de Zdzięcioł ([[Grodna regiono]]); germana 1-a Kirasita Armeo atakanta direkte al [[Majkopo]] transiris riveron [[Kubano (rivero)|Kubano]] apud [[Armavir]] * [[1943]]: trupoj de Centra Fronto liberigis Kromi ([[Orjola provinco]]) kaj Voroneĵa kaj Stepa Frontoj kelkaj urboj de [[Ĥarkiva provinco]]; [[Itala kampanjo]]: sur [[Sicilio]] usona 7-a Armeo okupis [[Troina]], kaj brita 8-a Armeo [[Adrano]] kaj [[Biancavilla]]; nokte soveta aviado atakis fervojajn nodojn de [[Ĥarkivo]], [[Brjansko]] kaj stacidomon [[Mga]] * [[1944]]: [[Volinia masakro]]: unua atako de la [[Ukraina Ribela Armeo]] al Baligród (proksime al [[Lesko]]); trupoj de la 4-a Ukraina Fronto liberigis [[Drohobiĉ]] * [[1945]]: [[Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki|Atoma bombado de Hiroŝimo]]: je 8-15 laŭ la loka tempo super [[Hiroŝimo]] eksplodis la usona atombombo ''[[Little Boy]]'' - dum kelkdeko da sekundoj el ĉ. 370-mila loĝantaro pereis 78 mil homoj, pli ol 37 mil vundiĝis, ĉirkaŭ 14 mil perdiĝis, kaj la urbo detruiĝis 80%; [[Sovetunio]] restarigis diplomatiajn rilatojn kun [[Rumanio]]; Pollando: en [[Londono]] kolonelo Jan Rzepecki malfondis la delegitaron de la [[Pola Partizana Ŝtato]] * [[1946]]: La plej granda entombigo okazis sur la [[Tombejo de Varsoviaj Insurekcianoj]] * [[1947]]: [[Brazila Socialista Partio]] estis fondita * [[1960]]: [[Kastrisma revolucio]]: [[Kubo]] [[ŝtatigo|ŝtatigis]] usonan kaj fremdlandan [[Havaĵo (Juro)|havaĵon]] * [[1961]]: La dua sovetia kosmonaŭto [[German Stepanoviĉ Titov]] flugis [[ekstertero|eksterteren]] * [[1962]]: [[Britaj kolonioj]]: [[Jamajko]] sendependiĝis - [[flago de Jamajko]] oficialiĝis * [[1964]]: En [[Nevado]] estis dehakita [[longviva pino]] nomata [[Prometeo-arbo]] - la plej malnova konata [[arbo]] en la mondo (ĉ. 4900 jaroj) * [[1965]]: Premiero de la [[muzikalbumo]] [[Help! (albumo)|''Helpu!'']] de [[the Beatles]] * [[1966]]: [[Zajid bin Sultan al Nahajjan]] iĝis post puĉo [[emiro]] de [[Abu-Dabio]] * [[1969]]: Prototipo de Mi-12 levis 44 205&nbsp;kg sur la [[alteco]] de 2255 m, kio estas mondrekordo fare de [[helikoptero]] * [[1976]]: [[Vjetnamo]] kaj [[Tajlando]] ligis [[diplomatio|diplomatiajn]] rilatojn * [[1977]]: [[Terorismo]]: 11 personoj pereis kaj 76 vundiĝis en bomba [[atenco]] kontraŭ [[vardomo]] en la ĉefurbo de [[Rodezio]] Salisbury (hodiaŭ [[Harareo]] en [[Zimbabvo]]) * [[1985]]: En [[Rarotonga]] oni subskribis [[traktato]]n pri sen[[atomo|atoma]] zono en [[Suda Pacifiko]] * [[1990]]: [[Litovio]]: en [[Kovno]] oni malmuntis monumentojn de [[Lenin]] kaj „Kvar komunistoj”; pakistana parlamento demisiigis ĉefministrinon [[Benazir Bhutto]] * [[1991]]: [[Interreto]]: [[Tim Berners-Lee]] publikigis en [[Usenet]] detalojn kun [[hiperteksto]] pri la projekto nomita [[TTT]] - funkciigo de la unua [[TTT-ejo]] * [[1992]]: [[Registaro de Rusio]] postulis 7,7 miliardojn da [[usona dolaro|dolaroj]] de [[baltaj landoj]] por retiriĝo de rusiaj trupoj kiel rekompencon de kostoj de milita kaj civila infrastrukturo, transdonota al tiuj ĉi landoj * [[1993]]: Papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] eldonis [[encikliko]]n ''[[Veritatis Splendor]]'' * [[1995]]: [[Usona ministro pri eksteraj rilatoj]] [[Warren Christopher]] malfermis usonan [[ambasado|ambasadejon]] en [[Hanojo]] * [[1999]]: [[Bohemio]]: [[kraŝo]] de du [[militaviadilo]]j, el kiuj unu trafis loĝdomon en [[České Budějovice]] * [[2003]]: [[Bulgario]]: Sofia Urba Konsilio adoptis finan raporton pri la ĝenerala disvolva plano de [[Sofio]] * [[2005]]: En [[Aŭstino]] ([[Teksaso]]) forpasis [[hejma kato]] en la aĝo de 38 jaroj kaj 3 tagoj nomata ''Creme Puff'' * [[2010]]: [[Bronisław Komorowski]] iĝis prezidento de Pollando kaj [[Pál Schmitt]] prezidento de Hungario * [[2011]]: 38 personoj (en tio 30 usonaj [[soldato]]j) pereis en [[Afganio]] pro paffaligo de [[helikoptero]] ''Boeiing CH-47 Chinook'' - la plej granda unufoja perdo de usonaj fortoj en Afganio * [[2012]]: [[Kosmoesploro]]: kadre de la misio [[Marsa Scienca Laboratorio]] sur [[Marso (planedo)|Marso]] surgrundiĝis usona aŭtomata [[roboto|robota]] veturilo ''[[Curiosity]]'' je la 5:31 [[UTC]] * [[2015]]: [[ĵuro|Ĵurigo]] de [[Andrzej Duda]] por la ofico de la [[prezidanto de Pollando|prezidento de Pollando]]; [[Nova Sueza Kanalo]] ekfunkciis * [[2020]]: Oficanta [[prezidento de Pollando]] [[Andrzej Duda]] estis ĵurigita por dua oficperiodo == Naskiĝoj == * [[1605]]: [[Johann Philipp von Schönborn]], germana teologo kaj romkatolika episkopo (m. [[1673]]) * [[1619]]: [[Barbara Strozzi]], itala kantistino kaj komponistino (m. [[1677]]) * [[1638]]: [[Nicolas Malebranche]], franca [[raciismo|raciisma]] filozofo kaj katolika pastro (m. [[1715]]) * [[1644]]: [[Louise de La Vallière]], amantino de franca reĝo Ludoviko la 14-a (m. [[1710]]) * [[1651]]: [[Fénelon]], franca teologo, poeto kaj verkisto (m. [[1715]]) * [[1697]]: [[Karolo la 7-a (Sankta Romia Imperio)|Karolo la 7-a]], [[princo-elektisto]] de [[Bavario]], imperiestro de [[Sankta Romia Imperio]] (m. [[1745]]) * [[1715]]: [[Luc de Clapiers]], franca verkisto kaj [[moralo|moralisto]] (m. [[1747]]) *[[1742]]: [[Christian Gottlieb Kluge]], germana teologo, protestantisma pastro kaj hebreisto * [[1753]]: [[August Friedrich Wilhelm Crome]], germana pedagogo, teologo kaj [[statistikisto]] (m. [[1833]]) * [[1765]]: [[Petro Mavromiĥalis]], greka militisto kaj politikisto, komencinta [[greka milito de sendependiĝo|grekan militon de sendependiĝo]] (m. [[1848]]) * [[1766]]: [[William Hyde Wollaston]], angla kemiisto kaj medicinisto (m. [[1828]]) * [[1789]]: [[Friedrich List]], germana ekonomikisto kaj politikisto (m. [[1846]]) * [[1797]]: [[Johann Heinrich Traugott Müller]], germana matematikisto kaj lernejestro * [[1809]]: [[Alfred, Lord Tennyson]], angla poeto (m. [[1892]]) * [[1818]]: [[János Marschalkó]], hungara skulptisto (m. [[1877]]) * [[1844]]: [[Alfredo (Saksio-Koburgo kaj Gotao)]], germana nobelo (m. [[1900]]) *[[1846]]: [[Emil Jungmann]], germana klasika filologo kaj universitatprofesoro * [[1849]]: [[József Málik]], hungara ĵurnalisto kaj redaktoro (m. [[1901]]) * [[1855]]: [[Otto Liebetrau]], germana politikisto, urbestro de [[Gotha]] (m. [[1928]]) * [[1868]]: [[Paul Claudel]], franca katolika poeto kaj dramisto (m. [[1955]]) * [[1870]]: [[Josep Pratdesaba]], kataluna astronomo kaj [[esperantisto]], propagandisto ĉe sciencaj medioj (m. nekonata) * [[1876]]: [[Jenő Diénes]], hungara porjunulara verkisto (m. [[1946]]) * [[1874]]: [[Frigyes Hajdu]], hungara advokato, redaktoro (m. [[1944]]) * [[1881]]: [[Alexander Fleming]], skota Nobelpremiita bakteriologo, malkovrinto de [[penicilino]] (m. [[1955]]) * [[1881]]: [[István Lázár]], hungara verkisto, scenaristo (m. [[1936]]) * [[1884]]: [[Kenneth Scott Latourette]], usona historiisto (m. [[1968]]) * [[1895]]: [[Ernesto Lecuona]], kuba komponisto (m. [[1963]]) * [[1897]]: [[Henri Micard]], franca instruisto, esperantisto, framasono, fondinto de Esperantista centro [[Kastelo Greziljono]], edzo de [[Marie-Therese Micard]] (m. [[1966]]) * [[1899]]: [[Sándor Hugó Blazsek]], rumania hungara redaktoro, gazeteldonisto, ĵurnalisto (m. [[1981]]) * [[1900]]: [[Erich Wilke (Gera)|Erich Wilke]], germana komunisto (m. [[1934]]) * [[1900]]: [[Edmund Jaraczewski]], pola [[esperantisto]] ligita kun [[Varsovio]], socia aktivulo, membro de [[Pola Esperanto-Societo]] kaj de [[Internacia Katolika Unuiĝo Esperantista|IKUE]] (m. [[1991]]) * [[1902]]: [[Sylvain Arend]], belga astronomo (m. [[1992]]) * [[1906]]: [[Vic Dickenson]], usona ĵaz-trombonisto (m. [[1984]]) * [[1911]]: [[Lucille Ball]], usona komedia aktorino (m. [[1989]]) * [[1911]]: [[Ji Xianlin]], ĉina historiisto, [[paleografio|paleografo]], verkisto (m. [[2009]]) * [[1912]]: [[Mirin Daĵo]], nederlanda sanigisto, [[mediumo]], [[vizio|viziulo]], konata de sia [[paranormaleco]], pluraj [[gardanĝelo]]j kaj [[fakiro|fakiraj]] kapabloj, [[esperantisto]] (m. [[1948]]) * [[1915]]: [[István Nemes (juristo)|István Nemes]], rumania hungara juristo (m. [[1984]]) * [[1918]]: [[Norman Granz]], usona ĵaz-entreprenisto (m. [[2001]]) * [[1918]]: [[László Szabó (ĵurnalisto)|László Szabó]], rumania hungara ĵurnalisto (m. [[1997]]) * [[1920]]: [[Ákos Máthé]], rumania hungara kuracisto pri [[nervoĥirurgio]] (m. [[1997]]) * [[1925]]: [[Stanisław Kałużyński]], pola [[orientalisto]] (m. [[2007]]) * [[1925]]: [[Karel Franc]], [[ĉeĥa esperantisto]] el [[Pardubice]], aktivulo de [[Somera Esperanto-Tendaro Lančov]], kontribuinta al [[Listo de Esperanto-vortaroj|Esperanto-vortaro]] pri [[aviado]], [[honoraj membroj de ĈEA|honora membro de ĈEA]] (m. [[2015]]) * [[1926]]: [[Horst Kasner]], germana teologo (m. [[2011]]) * [[1928]]: [[Andy Warhol]], usona artisto (m. [[1987]]) * [[1930]]: [[Abbey Lincoln]], usona ĵaz-kantistino kaj aktorino (m. [[2010]]) * [[1937]]: [[Baden Powell]], brazila komponisto kaj gitaristo (m. [[2000]]) * [[1941]]: [[Ferenc Csaba László]], rumania hungara ĵurnalisto * [[1942]]: [[Evelyn Hamann]], germana aktorino (m. [[2007]]) * [[1946]]: [[Peter Simonischek]], aŭstra aktoro (m. [[2023]]) * [[1946]]: [[Marie-France Conde Rey]], franca esperantistino (m. [[2023]]) * [[1947]]: [[Leszek Kordylewski]], pola-usona biologo, tradukisto, esperantisto * [[1954]]: [[Péter Egyed]], rumania hungara filozofo, universitata profesoro * [[1969]]: [[Árpád Furu]], rumania hungara arkitekto, artmonumentdefenda fak-inĝeniero *[[1971]]: [[Paul Videsott]], sudtirola romanisto * [[1972]]: [[Geri Halliwell]], angla kantistino kaj aktorino * [[1972]]: [[László Béres]], rumania hungara teatra reĝisoro * [[1972]]: [[Attila Simon]], hungara ĵurnalisto, poeto * [[1983]]: [[Robin van Persie]], nederlanda futbalisto * [[1989]]: [[Yu Wenxia]], ĉina [[manekeno (modelo)|modelino]], Mond-Belulino de 2012 * [[1998]]: [[Jack Scanlon]], angla infana aktoro == Mortoj == * [[258]]: [[Siksto la 2-a]], greka papo, martiro kaj sanktulo * [[523]]: [[Hormisdaso]], papo, sanktulo (n. [[478]]) * [[750]]: [[Marvano la 2-a]], lasta [[Umajida Kaliflando|umajida kalifo]] (n. [[691]]) * [[966]]: [[Berengaro la 2-a (Italio)|Berengaro la 2-a]], reĝo de Italio (n. ĉirkaŭ [[900]]) * [[1195]]: [[Henriko la Leono]], duko de Saksio kaj Bavario (n. [[1129]]) * [[1221]]: [[Sankta Dominiko]], hispana sanktulo, fondinto de la predikista ordeno de [[dominikanoj]] (n. ĉirkaŭ [[1170]]) * [[1272]]: [[Stefano la 5-a de Hungario|Stefano la 5-a]], reĝo de Hungario (n. [[1239]]) * [[1414]]: [[Ladislao la 1-a (Napolo)|Ladislao la 1-a]], reĝo de Napolo (n. ĉirkaŭ [[1376]]) * [[1458]]: [[Kaliksto la 3-a]], papo (n. [[1455]]) * [[1553]]: [[Girolamo Fracastoro]], itala humanisto, kuracisto, filozofo, poeto, astronomo, geografo kaj beletristo (n. [[1476]]) * [[1637]]: [[Ben Jonson]], angla dramisto, aktoro kaj poeto (n. [[1572]]) * [[1657]]: [[Bohdan Ĥmelnickij]], gvidanto de [[kozakoj|kozaka]] ribelo kontraŭ Pollando, [[nacia heroo]] de Ukrainio (n. [[1596]]) * [[1660]]: [[Diego Velázquez]], hispana pentristo (n. [[1599]]) * [[1686]]: [[Paul Hainlein]], germana komponisto (n. [[1626]]) * [[1700]]: [[Johann Beer]], germana poeto, muzikisto kaj desegnisto (n. [[1655]]) * [[1721]]: [[Christian Friedrich Hunold]], germana verkisto kaj jursciencisto (n. [[1681]]) * [[1746]]: [[Kristiano la 6-a (Danio)|Kristiano la 6-a]], reĝo de [[Danio-Norvegio]] (n. [[1699]]) * [[1757]]: [[Ádám Mányoki]], hungara pentristo (n. [[1676]]) * [[1792]]: [[Gedeon Ráday]], hungara poeto, tradukisto, politikisto (n. [[1713]]) * [[1815]]: [[Wilhelm Reinwald]], germana arkivisto kaj lingvisto (n. [[1737]]) * [[1837]]: [[Johann Nepomuk Schelble]], germana dirigento, kantisto kaj pedagogo (n. [[1789]]) * [[1842]]: [[Heinrich Schmidt (porcelanpentristo)|Heinrich Schmidt]], porcelanpentristo germana (n. ĉirkaŭ [[1788]]) * [[1859]]: [[Ludwig Roß]], germana arkeologo kaj filologo (n. [[1806]]) * [[1862]]: [[Valentin Rost]], germana instruisto, asekurfakulo kaj [[leksikografio|leksikografo]] de la [[greka lingvo]] (n. [[1790]]) *[[1889]]: [[Guglielmo Massaia]], itala kardinalo, kapuceno kaj misiisto * [[1895]]: [[George Frederick Root]], usona [[kantverkisto]] kaj komponisto (n. [[1820]]) * [[1904]]: [[Eduard Hanslick]], aŭstra muzikkritikisto kaj verkisto (n. [[1825]]) * [[1909]]: [[Adalbert Merx]], germana teologo kaj orientalisto (n. [[1838]]) * [[1911]]: [[Florentino Ameghino]], argentina [[natura historio|naturhistoriisto]] (n. [[1854]]) * [[1913]]: [[Reginald Robinson Lee]], [[gvatnesto|gvatisto]] sur ''[[RMS Titanic]]'' (n. [[1870]]) * [[1920]]: [[Remus von Woyrsch]], germana generalfeldmarŝalo (n. [[1847]]) * [[1924]]: [[Bartholomäus von Werner]], germana mararmeisto kaj verkisto (n. [[1842]]) * [[1925]]: [[Gregorio Ricci-Curbastro]], itala matematikisto (n. [[1853]]) * [[1931]]: [[Bix Beiderbecke]], usona ĵazmuzikisto kaj kornetisto (n. [[1903]]) * [[1942]]: Viktimoj de [[holokaŭsto]] el [[Varsovia geto]], [[gaso|gasumitaj]] kune kun 192 [[judoj|judaj]] infanoj en [[Treblinka]], kunfondintoj de la [[Domo de Orfoj]]: [[Janusz Korczak]], pola-juda kuracisto kaj pedagogo, verkisto de [[porinfana literaturo]] (n. [[1878]]) kaj [[Stefania Wilczyńska]], pola-juda edukistino kaj pedagogino (n. [[1886]]) * [[1942]] [[Zofia Zamenhof]], pol-juda infankuracistino de internaj malsanoj en Varsovio, filino de [[L. L. Zamenhof]] (n. [[1889]]) * [[1943]]: [[Kamiel Callewaert]], belga historiisto kaj regula kanoniko (n. [[1866]]) * [[1944]]: [[Krystyna Wańkowicz]], pola flegistino, soldato de [[Pola Enlanda Armeo]], partoprenantino de la [[Ribelo de Varsovio]] (n. [[1919]]) * [[1946]]: [[Joseph Rheden]], aŭstra astronomo (n. [[1873]]) * [[1949]]: [[Ŝirvani Kostojev]], partopreninto de la [[Granda patriota milito]], [[Heroo de Rusio]] (n. [[1923]]) * [[1967]]: [[Lajos Áprily]], hungara poeto kaj tradukisto (n. [[1887]]) * [[1969]]: [[József Cserhát]], hungara poeto kaj redaktoro (n. [[1915]]) * [[1969]]: [[Theodor Wiesengrund Adorno]], germana filozofo, sociologo, muzikteoriisto (n. [[1903]]) * [[1973]]: [[Fulgencio Batista]], prezidento de [[Kubo]], diktatoro (n. [[1901]]) * [[1978]]: [[Paŭlo la 6-a]], papo (n. [[1897]]) * [[1986]]: [[Klára Tabódy]], hungara-itala aktorino kaj pentristino (n. [[1915]]) * [[1988]]: [[Francis Ponge]], franca verkisto (n. [[1899]]) * [[1994]]: [[Domenico Modugno]], itala kantisto, komponisto, gitaristo kaj aktoro, estrarano de [[Radikala Partio (Italio)|Itala Radikala Partio]] (n. [[1928]]) * [[1998]]: [[André Weil]], franca [[matematikisto]] (n. [[1906]]) * [[2001]]: [[Jorge Amado]], brazila verkisto (n. [[1912]]) * [[2002]]: [[Edsger Dijkstra]], nederlanda [[komputikisto]], pioniro pri [[komputado]] (n. [[1930]]) * [[2005]]: [[Vizma Belševica]], latva verkistino (n. [[1931]]) * [[2005]]: [[Ibrahim Ferrer]], kuba muzikisto kaj kantisto (n. [[1927]]) * [[2009]]: [[Mihály Stefán]], hungara inĝeniero pri [[metalurgio]], profesoro (n. [[1932]]) * [[2010]]: [[Tony Judt]], usona-brita historiisto kaj verkisto (n. [[1948]]) * [[2012]]: [[Robert Hughes (kritikisto)|Robert Hughes]], aŭstralia arto[[kritikisto]], verkisto kaj produktoro de dokumentaj filmoj (n. [[1938]]) * [[2016]]: [[Paul Gubbins]], angla ĵurnalisto, universitata lekciisto, redaktoro de "[[La Brita Esperantisto]]" kaj "[[Monato (gazeto)|Monato]]", prezidanto de [[Esperanto-Asocio de Britio]], [[Esperanto-verkisto]] kontribuanta al "[[Fonto (gazeto)|Fonto]]" kaj "[[Beletra Almanako]]", instruisto de [[Nord-Amerika Somera Kursaro|NASK]], [[Akademio de Esperanto|akademiano]] (n. [[1949]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: [[Dekduopaj festoj|Dekduopa festo]] de la [[Transfiguriĝo]] de la Sinjoro sur la [[monto Tabor]]; [[Hormisdaso]], papo, sanktulo * [[Nacia tago]] en [[Bolivio]], tago de la sendependiĝo ([[1825]]) * [[Japanio]]: Hiroŝima Pacmemora Ceremonio - ĉiujare okaziĝanta en [[Hiroŝimo]] * [[Nacia tago]] en [[Jamajko]], tago de la sendependiĝo ([[1962]]) * [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]]: datreveno de la ekregado de [[ŝejĥo]] [[Zajid bin Sultan al Nahajan]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''6-a de aŭgusto''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; {{Projektoj|wikinewscat=6-a de aŭgusto}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]. [[Kategorio:6-a de aŭgusto| ]] [[Kategorio:Aŭgusto|06]] [[Kategorio:6-a tago de la monato|#08]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0806]] cnkhtkfdno8hxjkd1tt71b185lgfv28 0 7312 9423776 9343208 2026-07-09T04:24:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423776 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |dosiero = Smycka.jpg |priskribo = Kantanta Miroslav Smyčka en 2006 }} '''Miroslav Smyčka''' (naskiĝis la [[11-an de septembro]] [[1926]] en [[Olomouc]] - mortis la [[25-an de aprilo]] [[2017]] en [[Prago]]) estis ĉeĥa operkantisto kaj esperantisto, konata pro siaj koncertoj en esperantistaj medioj. Li estas [[Honoraj membroj de ĈEA|honora membro de ĈEA]] (2002). == Biografio == Li frekventis realgimnazion en [[Brno]], en 1945-1949 universitaton samloke (filozofion + filologion), antaŭ la abiturientiĝo eksigita dum politika enketo – studinte samtempe kanton kaj muzikteorion en muziklernejo kaj konservatorio, engaĝita ekde 1949 en la operĥoro de Ŝtata teatro en Brno - post militservo kontinuis en operĥoro de Silezia teatro en [[Opava]] – ekde 1953 komenciĝis lia kariero de opersolisto en operejoj de [[Liberec]], denove Opava, [[České Budějovice]] kaj precipe en Nordbohemia Teatro de Opero kaj Baleto en [[Ústí nad Labem]]. Post sia emeritiĝo li transloĝiĝis al České Budějovice, kie en 2005-2011 li kantis kiel eksterulo en la operĥoro. == Roloj == === Ĉeĥaj aŭtoroj === Krušina, Michna ([[Bedřich Smetana|Smetana]] - ''Prodaná nevěsta'' / ''Vendita fianĉino''), Tausendmark (Smetana - ''Braniboři v Čechách'' / ''Brandenburgoj en Bohemio'' ), Vladislav, Budivoj (Smetana - ''Dalibor''), Přemysl, Radovan (Smetana - ''Libuše''), Kalina, Bonifác (Smetana - ''Tajemství'' / ''Sekreto''), Tomeš (Smetana - ''Hubička'' / ''Kiso''), Marbuel ([[Antonín Dvořák|Dvořák]] - ''Čert a Káča'' / ''Diablo kaj Kaĉa''), Hajný (Dvořák - ''Rusalka'' / ''[[Najado]]''), Bohuš, Adolf (Dvořák - ''Jakobín'' / ''Jakobeno''), Přemysl ([[Zdeněk Fibich|Fibich]] - ''Šárka''), Manuel (Fibich - ''Nevěsta messinská'' / ''Fianĉino el Messina''), Petr Vok ([[Jiří Pauer|Pauer]] - ''Zuzana Vojířová''), Sykoš ([[Bohuslav Martinů|Martinů]] - ''Veselohra na mostě'' / ''Komedio sur la ponto''), Pierot (Martinů - ''Divadlo za branou'' / ''Teatro malantaŭ la pordego''), Medonte ([[Josef Mysliveček|Mysliveček]] - ''Il Medonte'' / ''Medonto, la reĝo de Epiro''), Revírník, Harašta ([[Leoš Janáček|Janáček]] - ''Příhody Lišky Bystroušky'' / ''Historietoj de Vulpino Ruzulino''), Stárek (Janáček - ''Její pastorkyňa'' / ''Jenůfa'' / ''Ŝia duonfilino'' ). === Ceteraj aŭtoroj === Rigoletto ([[Giuseppe Verdi|Verdi]] - ''Rigoletto''), Germant (Verdi - ''La Traviata'' ), Luna (Verdi - ''Il Trovatore'' / ''Trubaduro''), Renato (Verdi -''Un Ballo in Maschera'' / ''Maskobalo''), Don Carlos (Verdi - ''Don Carlos''), Scarpia ([[Giacomo Puccini|Puccini]] - ''Tosca''), Sharples (Puccini - ''Madame Butterfly''), Marcel (Puccini - ''La bohème'' / ''Bohemo''), Schicchi (Puccini - ''Gianni Schicchi''), Valentin ([[Charles Gounod|Gounod]] - ''Faust'' / ''Faŭsto''), Escamillo (''[[Georges Bizet|Bizet]]'' - ''[[Carmen]]''), Caro ([[Alfred Lortzing|Lortzing]] - ''Zar und Zimmermann'' / ''Caro kaj ĉarpentisto''), Grafo (Lortzing -''Der Wildschütz'' / ''Ŝtelĉasisto''), Pisarro ([[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] - ''Fidelio)''), Almaviva (''[[Volfgango Amedeo Mozarto|Mozart]]'' - ''Le nozze di Figaro'' / ''La nupto de Figaro'', Don Alfonso , Guglielmo (Mozart - ''Cosi fan tutte''), Papageno (Mozart - ''Die Zauberflöte'' / ''La Magia Fluto''), Doktoro Malatesta (''[[Gaetano Donizetti|Donizetti]]'' - ''Don Pasquale''), Talbot (Donizetti - ''Maria Stuarda'' / ''Maria Stuart''), Faninal ([[Richard Strauss]] - ''Der Rosenkavalier'' / ''Rozkavaliro''), Muzikinstruisto (Richard Strauss - ''Ariadne auf Naxos''), Oněgin ([[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij|Ĉajkovskij]] - ''Jevgenij Onegin'' / ''Eŭgeno Onegin''), Jeleckij, Tomskij (Ĉajkovskij - ''Pikovaja dama'' / ''Pikea damo''), Alfio ([[Pietro Mascagni|Mascagni]] - ''Cavalleria rusticana''). Lia filino [[Jolana Smyčková]] (naskiĝinta la [[20-an de majo]] [[1979]]) estas populara ĉeĥa aktorino kaj kantistino (vidu ŝian retejon [http://jolana.euweb.cz/ Jolana] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070323144738/http://www.jolana.euweb.cz/ |date=2007-03-23 }}). == Rilato al Esperanto == Miroslav Smyčka unue kontaktis Esperanton dum siaj studentaj jaroj, ĉirkaŭ la jaro [[1945]]. En la jaro [[1960]] li unuan fojon membriĝis en Esperanto-klubo, nome en [[Opava]], ekde la jaro [[1963]] li estis membro de la Esperanta Klubo en [[České Budějovice]] kaj ekde la jaro [[1970]] ĝis [[2005]] li estis aktiva membro de la klubo en [[Ústí nad Labem]], kie li plenumis funkcion de la prezidanto de la klubo ekde [[1999]]. En [[2005]] li transloĝiĝis al [[České Budějovice]] (''laŭ teksto, kiu pravigas lian honoran membrecon de ĈEA'') Li mem rememoras jene:<br /> ''Mi esperantiĝis en 1950-aj jaroj en Opava, membris tiean klubon, samkiel poste en 60-aj jaroj en Č. Budějovice. Translokiĝinte en la jaro 1970 al [[Ústí nad Labem]] mi komencis aktivi kiel Esperanta kantisto kaj deklamisto lige kun Esperanto-poeto kaj kantpoezia tradukisto Jiří Kořínek kaj lia bofilo Vlastimil Novobilský, Esperanta publicisto. En la jaro 1971 mi kante partoprenis UK de UEA en Londono, en 1973 en Beogrado, poste kiam Esperanto fariĝis (ĉe ni post fera kurteno) „[[La danĝera lingvo|danĝera lingvo]]", mi sukcesis kiel kantisto vojaĝi nur al UK en Varna (1978) kaj Rotterdam (1988) kaj post la falo de fera kurteno al Vieno (1992) - fine ĉe ni en Prago (1996). - Krome mi kantis kaj deklamis dum pluraj fakaj kongresoj (SAT, IKUE, KELI, IFEF) kaj kelkaj naciaj kongresoj. '' Samideano Smyčka estas tre konata ne nur en la ĉeĥa Esperanta medio, sed ankaŭ eksterlande, kiel fervora preleganto, deklamanto, sed precipe kantisto. Per sia arto li riĉigis multajn Esperantajn kongresojn, festivalojn, konferencojn, kunvenojn kaj aliajn eventojn. El la longa vico estu nomataj almenaŭ: Universalaj Kongresoj en [[Londono]], [[Beogrado]], [[Roterdamo]], [[Vieno]], [[Varno]] kaj [[Prago]]; Kongresoj de [[IFEF]] en [[Cervia]], [[Košice]] kaj [[Tábor]]; [[SAT-Kongreso|Kongresoj de SAT]] en [[Strážnice]], [[Aŭgsburgo]] kaj [[Karlovy Vary]]; Kongresoj de [[GEA]] en [[Leipzig]], [[Freital]], [[Karlovy Vary]], [[Mülheim]] kaj [[Lubeko]]; Kongresoj kaj konferencoj de [[IKUE]] ([[Olomouc]], [[Kroměříž]]), [[KELI]] ([[Janské Lázně]]), kulturaj festivaloj en [[Lesjöfors]], [[Seifhennersdorf]], ktp. Li estis dum multaj jaroj la ĉeforganizanto de kulturaj festivaloj en [[Ústí nad Labem]], de antaŭkristnaskaj festoj kaj de [[Ĉeĥaj-Saksaj Tagoj]], plejparte en [[Ústí nad Labem]]. Pri tiu ĉi sia aktivado li disponigis jenan rememoron:<br /> ''En Ústí nad Labem en la 1980-aj jaroj komenciĝis ĉiujara tradicio de 19 Internaciaj Kulturaj Festivaloj (1986 ĝis 2007). Esperantistaj kulturaj festivaloj, origine dediĉitaj al 2 korifeoj de nialanda Esperanto-kulturo, Jiří Kořínek kaj Tomáš Pumpr, al kiuj mi kontribuis kante, deklame, kiel programdirektoro kaj sekretario. - Simile mi tie aktivis ĉe alia internacia aranĝo, lanĉita antaŭ 20 jaroj en la tiama GDR – nome ĉe la „ĉeĥa-saksa tago"- okazinta alterne en najbara Saksio aŭ ĉe ni. En Ústí ĝi konsistis regule el prelega matineo kaj el bunta kultura programo. En la Esperanto-klubo de Jiří Kořínek en Ústí nad Labem mi dum pluraj jaroj funkciis kiel klubestro, dum kelkaj gvidis kurson kaj ĉe mia adiaŭo en la jaro 2004 ricevis titolon de „honora prezidanto".'' == Registraĵoj en Esperanto == Miroslav Smyčka interpretis en Esperanto multajn klasikmuzikajn komponaĵojn. En [[1993]] la eldonejo [[KAVA-PECH]] eldonis magnetofonan kasedon ''Famaj Kantoj por Belaj Horoj'' kun elekto de konataj operetaj arioj kaj similstilaj kantoj en traduko de [[Joachim Giessner]] (kantante sola aŭ kun Kateřina Kudlíková, kun pianoakompano de Jan Zimmel). Elekto el pluaj nove registritaj komponaĵoj aperis en duobla kompaktdisko ''"Melodia regalo"'', eldonita de [[Ĉeĥa Esperanto-Asocio]] en [[2009]]. Kunlabore kun [[Pavla Dvořáková]] kaj [[Vladimír Türk]] li realigis pluajn registraĵojn aperantajn en la socia retejo [[Ipernitio]] (krom muziko - ''Serenado'' de [[Franz Schubert|Schubert]], ''Largo'' de [[Antonín Dvořák|Dvořák]], ''Dormu ho mia princet' '' de Flies, ''Joj cigan' '' de [[Franz Lehár|Lehár]] k.a. ankaŭ ''Vojo de Lumo'' de [[Komenio]], rakonto de [[Karel Čapek]], poemoj k.c. - vidu eksteran ligilon). == Eksteraj ligiloj == * [http://cestipevci.wz.cz/pevci/smycka.htm Konciza biografio en datumbazo Ĉeĥaj kantistoj] * [http://www.operabalet.cz/default.php?page=txt&id=350 Historio de la operejo en Ústí nad Labem, en kiu estas M. Smyčka dufoje menciita]{{404|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.jihoceskedivadlo.cz/archiv/ansambl/703-miroslav%C2%A0smycka Repertuaro de M.Smyčka en Sudbohemia teatro] * [http://muzeo.rajce.idnes.cz/Operni_role_Miroslava_Smycky_v_Jihoceskem_divadle/ Fotoalbumo de roloj de M.Smyčka en Sudbohemia teatro] * [http://www.esperanto.cz/eo/aktuality/listo-de-interrete-a-skulteblaj-registra-oj-de-miroslav-smycka.html Ligiloj al ĉiuj interrete alireblaj registraĵoj de Miroslav Smyčka en Esperanto] * [http://www.liberafolio.org/Members/Pavla/smycka Operkantisto Miroslav Smyčka jubileas] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110928090315/http://www.liberafolio.org/Members/Pavla/smycka |date=2011-09-28 }} artikolo en Libera folio 22.9.2011 {{DEFAŬLTORDIGO:Smycka, Miroslav}} [[Kategorio:Ĉeĥaj operkantistoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj]] [[Kategorio:Honoraj membroj de ĈEA]] 7lz1kmpkdupbpkjamfuywlhi630umpc 0 8956 9423596 9162854 2026-07-08T18:00:57Z Sj1mor 12103 9423596 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:SaltInWaterSolutionLiquid.jpg|eta|Solvaĵo de akvo kaj [[natria klorido|salo]]]] En [[kemio]] '''solvaĵo''' (aŭ '''solvenzo''') estas likva homogena [[miksaĵo]] de unu aŭ pliaj substancoj. Ordinara ekzemplo estas [[solido]] solvanta en [[likvo]], kiel [[salo]] aŭ [[sukero]] en [[akvo]]. Ankaŭ [[gaso]]jn oni povas solvigi en likvo, kiel [[karbona duoksido]] en akvo estiĝas [[karbonata akvo]]. La proporcio de la solvita materialo kaj la '''solvilo''' ([[solvanto]]) povas ŝanĝiĝi ĝis limo de la '''solvebleco'''. La plimulto de la solvaĵoj estas likvaj, sed ekzistas gasaj ([[aerosolo]]) kaj solidaj solvaĵoj (ekz. [[alojo]]j). Krome la solveblo dependas ne nur de la substancoj, sed ankaŭ de la temperaturoj. Do, la solveblo de gasoj en akvo kun kreskanta [[akva temperaturo|temperaturo]] malkreskas, dum la solveblo de diversaj saloj kreskas. [[Akva solvaĵo]] estas solvaĵo en kiu la solvanto estas akvo. Oni kutime montris ĝin en [[kemia ekvacio|kemiaj ekvacioj]] aldonante (aq) al la koncerna formulo. Ekzemple, oni reprezentantus solvaĵon de ordinara tablosalo, aŭ natria klorido (NaCl), en akvo kiel NaCl(aq). La solvaĵoj estas tre gravaj en la vivfunkcioj de la animaloj, organismoj; en la kemia industrio, agrikulturo kaj en multaj aliaj terenoj. Mezuro de solvaĵo estas : [[molo]]/[[litro|l]] aŭ [[molo]]/[[kilogramo|kg]]. {{Projektoj|ReVo=solv.0ajxo}} {{Ĝermo|kemio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Miksaĵoj]] rnjfx3bx4ebcatnnpuwgcj86o0wvf4y 0 9010 9423486 9232018 2026-07-08T17:09:02Z Sj1mor 12103 9423486 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Peltindustrio''' estas fako de [[industrio]], kiu prilaboras bestajn [[felo]]jn kun bela kaj riĉa hararo kaj produktas el ili vestaĵojn, plej ofte mantelojn aŭ almenaŭ kolumojn. Tiu industrio estis la plej grava ekonomia kialo por la franca [[kolonio]] de [[Kebekio]], kaj [[Montrealo]] iĝis granda kaj grava urbo en [[Kanado]] danke al la peltindustrio. Ĉi tiu modo kaŭzis elbuĉadon de multaj raraj bestoj, kiuj nun estas endanĝerigataj kaj protektataj, malgraŭ tio la lukra komerco kun iliaj feloj daŭras. Pro tio ekestis ankaŭ movadoj, kiuj batalas kontraŭ uzado de peltoj. {{Projektoj}} {{Ĝermo}} {{Unua}} [[Kategorio:Peltindustrio| ]] erma9gb1pzsoij0aq5o2yo920kouzm4 0 9051 9423497 9093737 2026-07-08T17:12:30Z Sj1mor 12103 9423497 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Leathertools.jpg|eta|Ledoj kaj iloj por ledo]] [[Dosiero:New born Frisian red white calf.jpg|eta|Ledo kutime estas farita el bova haŭto]] '''Ledo''' estas [[felo]] senharigita, tanita kaj preparita por fabrikado de [[ŝuo]]j, [[jako]]j, tekoj, aktujoj, valizoj, rimenoj, librobindaĵoj kaj similaj objektoj. La delikata ledo de la [[ĉamo]] nomiĝas [[ŝamo]]; ĝi plejofte utiligatas kiel viŝilo por purigi la vitroplatojn. Male al normala ledo, [[sŭedo]] estas karakterizita per pli mola kaj pli malglata teksturo. Normala ledo estas produktita de la epidermo, la ekstera haŭtotavolo de la besto kies celo estas protekti la beston de la ekstera medio. Aliflanke, en sŭedo, estas uzata la dermo, kiu estas la interna parto de la haŭto de la besto. Ĉi tio faras ĝin malpli fortika, ĉar ĉi tiu parto estas pli mola kaj delikata kaj havas malfermajn porojn, kio faras ĝin vundebla al malpuraĵo kaj humideco. Ĉi tio, male al normala ledo, kiu estas konsiderata imuna al humideco kaj plej multaj specoj de malpuraĵo. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''ledo''' estas ''Felo tanita uzata por fari litojn, seĝojn, k. por artaj industrioj.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 111.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el la nomo de fluida tanilo. Kaj li aldonas la terminojn ''maroka ledo'' aŭ ''marokeno'', ''kordoba ledo'' aŭ ''kordobeno'', ''pergama ledo'' aŭ ''pergameno''.<ref>Azorín, samloke.</ref> == Metiartoj kaj industrioj uzantaj ledon == * [[Artledo]] * [[Bindado]] * [[Ganto|Gantisto]] * [[Jungilaro|Jungilisto]] * Ledaĵisto * [[Pergameno]] * [[Selo|Selisto]] * [[Ŝuisto]] == Proverbo == Ekzistas [[proverbo]] pri ledo en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-09-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>: * {{citaĵo|'' El fremda ledo oni tranĉas larĝe. ''}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|commonscat=Leather|q=Ledo|ReVo=led}} {{Ĝermo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Ledo| ]] [[Kategorio:Fabrikado]] kvr9r9y6vu3a8iwy1b4smshcxaiz771 0 9052 9423496 8654399 2026-07-08T17:12:13Z Sj1mor 12103 9423496 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Fes banner Leather tanning and dying vats.jpg|centre|775px]] {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Gerber.jpg|eta|dekstra|220ra|Tanisto montras sian malnovan metion: Li forigas viandrestojn de la ŝaf-felo]] '''Tanado''' estas kemia [[procedo]], en kiu oni prilaboras bestajn [[felo]]jn (kruda eksteraĵo de la besto) per senharigo kaj apliko de [[kemiaĵo]], la [[tanino]], produktante tiel [[ledo]]jn por plua prilaboro. La [[tanaĵo]] anstataŭigas akvon en spaco inter la [[proteino|proteinaj]] [[fibro]]j kaj interligas la fibrojn. La tri plej ofte uzataj tanaĵoj estas la planta tanaĵo, la mineralaj [[salo (kemio)|saloj]] similaj al krom-sulfat kaj la fiŝa aŭ ĝenerala la besta oleo. == Historio == === Planta tanado === La plej malnova metodo estas la tanado per planta tanacido. Tanacidon uzis jam la judoj (kverka ŝelo), la egiptujanoj (guŝo de iu akacio), la romianoj kaj araboj (diversaj arboŝeloj kaj radikoj). En la 18-a jarcento, en Eŭropo oni uzis kverkan ŝelon, anakardiacojn, valoneon kaj konion. La metodo estis simila kiel hodiaŭ: oni mergis la [[pelto]]n en ujoj, plenaj de tanaĵo (planta tanacido). [[Dosiero:Marokko Fes - GerberFaerber 04.jpg|eta|dekstra|220ra|Tradicia tanejo kaj [[tinkturejo]] en [[Maroko]]]] === Kemia tanado === La tanado kun kemiaĵoj aperis en fino de la 19-a jarcento. Tio okazis per kromaj saloj. Ĝi havis du tipojn: en la unu oni mergis la pelton unuafoje en kromacidan ujon, duafoje en miksaĵon de natria tiosulfato kaj alia acido. Tiel estiĝis bazaj kromacidoj kaj precipitas sur fibroj de la pelto. Alia metodo estis la mergado de la pelto en pli kaj pli densan krom-sulfatan solvaĵon. Oni uzas ankaŭ aluminiajn kaj cirkoniajn salojn. === Olea tanado === La perolea tanado estas praa metodo kaj uzis je peltoj de ĉamo (nomiĝas [[ŝamo]]!) kaj de cervo. Tiuj iĝas molaj kaj truetaj (porozaj) kaj povas humidiĝi kaj sekiĝi plurfoje sen iu ajn damaĝo. Oni ŝprucigas je la pelto fiŝan aŭ cetacan oleon ([[moruhepatoleo]] aŭ [[balenoleo]]) kaj batadas la pelton per maŝina martelo. Oni poste pendigas la pelton en bakforno, kaj la oksidiĝanta oleo adheras je la ledaj fibroj kaj kaŭzas tanadan efikon. Post la sekado, oni ellavas la superfluan tanaĵon kaj denove sekgigas la ledon. Ia specifa post-tanado ne necesas. == Proverbo == Ekzistas [[proverbo]]j pri tanado en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Lernu |alirdato=2009-02-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>: * {{citaĵo|''La felo tanadon ne valoras.''}} * {{citaĵo|''Tani al iu la haŭton.''}} == Referencoj == {{Projektoj|q=Tanado}} {{Referencoj}} {{-}} [[Kategorio:Fabrikado]] [[Kategorio:Ledo]] [[Kategorio:Metio]] t1m9upo9oyzu4b1euuqoctvod1q8slz 0 10638 9423405 9360489 2026-07-08T14:42:45Z Lpoj50 170867 9423405 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:ASL family.jpg|eta|Homoj uzantaj [[usona signolingvo|usonan signolingvon]]]] [[Dosiero:Preservation of the Sign Language (1913).webm|eta|thumbtime=5|''Preservation of the Sign Language'' (1913)]] '''Signolingvo'''<ref>Por diskuto pri preferindo de la vortoj aŭ ''signolingvo'' aŭ ''gestlingvo'' vidu la diskutpaĝon de tiu-ĉi artikolo.</ref> aŭ '''gestlingvo''' estas lingvo kiu uzas la manojn kaj mienojn por komuniki, anstataŭ sonoj. Signolingvo uzas diversajn manajn formojn, orientiĝojn kaj movojn, ne nur de la manoj sed ankaŭ de la brakoj kaj korpo, en kombino kun buŝaj formoj kaj vizaĝaj ŝanĝoj por permesi al la uzanto esprimiĝi. Signolingvoj evoluas kutime inter surduloj, sed ilin uzas ankaŭ interpretistoj, kaj la amikoj kaj familioj de surduloj, ne nur [[surdulo]]j mem. Interpretistoj helpas komuniki surdulojn kaj aŭdantojn, kiuj ne scipovas la konkretan signolingvon. Ili povas interpreti kaj signolingvon en parollingvo, kaj parollingvon en signolingvo. Estas aliaj interpretistoj, kiuj helpas komuniki signumantojn, kiuj signumas malsamajn signolingvojn. Ili estas plej ofte mem surdaj. Ekde 2018, la UN fiksis, ke la 23-a de septembro de ĉiu jaro estu festata la "Internacia Tago de la Signolingvoj"<ref>(eo) Davide Astori, ''Signolingvo oficiale agnoskita por itallingvaj surdulo''j, [[Literatura Foiro]], n-ro 313 (okt. 2021) p. 398.</ref>. Lingvistoj agnoskis en la [[1960-aj jaroj]], ke ankaŭ signolingvoj estas lingvoj. Signolingvo havas ankaŭ ĝian fonologion, gramatikon kaj vortostokon. Lerni signolingvon estas same malfacila kiel lerni parolatan lingvon. Uzado helpas plibonigi ankaŭ tempon por reago kaj periferian vidon.<ref>http://www.infobeteg.hu/Hirek/A-jelnyelven-beszelok-periferias-latasa-es-reakcioideje-is-jobb{{404|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Oni ofte erare opinias, ke ekzistas sole unu internacia signolingvo. Ofte ĉiu lando havas sian signolingvon pro historiaj motivoj, ekzemple, starigo de lernejoj por surduloj en diversaj epokoj, enkonduko de selektitaj signoj anstataŭ tuta ellaborita lingvo, la [[Majlanda kongreso]], kiu malpermesis signumadon. Povas okazi, ke lando havas lokan signolingvon, specon de dialekto laŭ lernejoj de surduloj. Iuj landoj havas ne nur unu, sed pliajn signolingvojn, ekzemple [[Svislando]], [[Hispanio]], [[Kanado]] aŭ [[Barato]]. Foje du landoj povas dividi saman signolingvon, ekzemple en [[Usono]] kaj anglalingva [[Kanado]] estas uzata la [[usona signolingvo]] kaj en [[Niĝerio]] kaj [[Ĉadio]] oni signas samlingve. Lernantoj povas rekoni similecon inter la signoj de diversaj signolingvoj, kaj lingvistoj povas klarigi kontakton ekzemple inter Hungara, Austria kaj Germana signolingvo. Ili povas ankaŭ malkovri familiojn de signolingvoj. Laŭ alia miskoncepto la signolingvoj estus pli malrapidaj ol parolataj lingvoj, ĉar la manaj movoj estas malrapidaj. Sed tiuj lingvoj esprimas plurajn informojn samtempe, do, estas erare taksi ilin pli malrapidaj, dum ili foje estas pli rapidaj. Ĝenerale oni devas strebi al evidenta formado de signoj. En tio gravas ne nur la movo de la manoj, sed ankaŭ la pozicio kaj la [[mimiko]]. Estas kutimo, ke signumantoj formas parollingvajn vortojn per sia buŝo. Tion faras kaj surduloj kaj aŭdantoj. Oni devas fari tiun pli malrapide ol parolo, adaptiĝante al tempo de signoj. Oni devas ne tro artikuli, kaj ĝi devas esti nur akompana. Ne ĉiu sekvas tiun kutimon. Estas tiuj, kiuj ne konsentas, ĉar tio miksas du lingvojn. Kutime la vortordo de du lingvoj ne estas sama, do oni uzas lingvon kontraŭ ĝiaj reguloj. Estas tiuj, kiuj ne povas fari tion, ĉar ilia parol-eraro distordas ankaŭ mondbildon. Denaske mutaj homoj ne havas parol-sperton. [[Aŭtismo|Aŭtismuloj]] ofte ne povas uzi la du komunikajn kodojn samtempe. Ankaŭ surduloj mem ne ĉiam sekvas la kutimon. Kaj estas iuj, kiuj ne povas interligi signumadon sen mondbildoj. Laŭ iuj teorioj unuaj lingvoj estis signolingvoj; sed ili ne klarigas, kiel la homo komencis paroli. ==Signolingvoj estas lingvoj== Signolingvoj estas lingvoj same kiel parolataj lingvoj: * Ili estas same kompleksaj * Ili havas vivantan komunumon * Ili havas dialektojn kaj slangon * Parolantoj havas saman verbalan repertoaron kiel homoj uzantaj parollingvojn * Ili povas plenumi taskojn de lingvoj, estas uzeblaj por komunikado, gajni scion, kaj iĝi identecon * Ili ŝanĝas * Ili estas spontane uzantitaj<ref name="Bodnár Noémi diplomamunkája">{{Citaĵo el la reto |url=http://mnytud.arts.klte.hu/szleng/szakdolg/bodnar_noemi.pdf |titolo=Bodnár Noémi diplomamunkája |alirdato=2019-12-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180516103215/http://mnytud.arts.klte.hu/szleng/szakdolg/bodnar_noemi.pdf |arkivdato=2018-05-16 }}</ref> == Diverseco de signolingvoj == Oni parolas pri signolingvoj kaj ne nur signolingvo, ĉar ĉiu [[lando]], fojfoje ankaŭ [[regiono]]j, havas propran signolingvon. Entute estas nuntempe 114 signolingvoj en la [[mondo]]. Signolingvoj en apudaj landoj estas ofte tute malsimilaj, eĉ kiam tiuj landoj havas komunan parolan lingvon; la signolingvoj en [[Brita signolingvo|Britio]] kaj [[irlanda signolingvo|Irlando]] estas unu ekzemplo. Male, [[finna signolingvo]] originis el la [[sveda signolingvo]], kvankam la [[finna]] ne rilatas al la [[sveda]]. Pro tio finnaj surduloj pli bone komprenas [[svedoj|svedajn]] surdulojn ol parolantaj [[finnoj]] komprenas parolantajn svedojn. === Internaciaj signolingvoj === Komunikado inter homoj kiuj uzas malsamajn signolingvojn estas kutime pli facila ol inter homoj kiuj ne havas komunan parolan lingvon. Estas du internaciaj signolingvoj. * ''International Sign'' (Internacia Signado, mallonge IS) estis iniciatita de komitato, kiu elektis la pli komunajn signojn inter diversaj signolingvoj<ref>(en) B. Moody, "''International Sign: A practitioner's perspective''", en: Journal of Interpretation (2002), p. 1-47</ref>. Konsorcio de kelkaj eŭropaj institucioj ekde 2013 helpas instrui la lernadon de la Internacia Signaro per la uzo de naturaj signolingvoj esprimis en la enkonduko de sia projekto Sign2Cross ke "dum al IS mankas la diferencigo kaj efikeco de bone establitaj naciaj signolingvoj, ĝi unike sukcesas ebligi al surduloj superi lingvajn limojn, permesante la disvolviĝon de sento de rilato inter surduloj de malsamaj originoj'. * ''American Sign Language'' (mallonge ASL, usona signolingvo), kiu estas signolingvo de [[Usono]] kaj [[Kanado]]. ==== Projektoj de internaciaj signolingvoj ==== Ekzistas tamen du ''projektaj'' de internaciaj signolingvoj, * [[Gestuno]] kiu estas ankaŭ nomata Internacia Signolingvo (mallonge IS) estas la [[Esperanto]] de la signolingvoj. Temas pri vortaro kun Internacia Fingro-Alfabeto enhavante liston el 1 470 'internaciaj' signoj, kunfluintan en Gestuno. * [[Signuno]], kies prilaboradon oni komencis en la jaro [[1991]]. Ambaŭ ĝis nun ne estas multe uzataj. Tamen ekde la jaro [[1977]], la internacia signolingvo kelkfoje havis [[interpretado|interpretistojn]] en internaciaj renkontiĝoj por surduloj. ==Tipologio== Signolingvoj povas esti grupigitaj simile al voĉaj lingvoj: estas aglutenaj, flektantaj, polisintektikaj kaj izolantaj signolingvoj. Ili povas havi diferencan vortordon: ekzemple Austria signolingvo havas SOV, Amerika signolingvo havas SVO vortordon. Parollingvoj efikas al signolingvoj, kaj iĝis formoj, kiuj pli aŭ malpli similas al parollingvo parolitan samlande. Ekzemple Amerika signolingvo havas kontinuumon inter neefikita lingvaĵo kaj Angla lingvo. Multaj signoj bazas sur iu, kiu karakterizas la signifiton videble: movado, formo, aŭ karaktero en spaco. Estas signoj, kiuj signifikas ne nur unu vorton, sed unu frazon. La gramatiko funkcias en [[spaco]]. ==Familioj== Kutime la signolingvoj ne estas rilataj al lingvoj parolitaj samlande. Estas lingvoj, kiuj uzas gramatikon de parolita lingvo kaj signojn de signolingvo; tiuj estas la parolitaj lingvoj kodigitaj per signoj, ekzemple Signing Exact English aŭ Signumita Hungara (jelelt magyar). Multa signolingvo bazas sur signoj de Hispana monaĥo Pedro Ponce de Leon (1520-1584).<ref>http://www.depositum.hu/tudosok.html</ref> Estas ludo, kiu enhavas la dato 1620, kiel kreado de signolingvo.<ref>http://jatekdij.hu/tartalom/tarsasjatek/Timeline-talalmanyok.pdf</ref> * BANZSL enhavas Britan, Australan kaj Nov-Zelandan signolingvojn. * Japana signolingvofamilio enhavas Japanan, Korean kaj Tajvanan signolingvojn. * La Francia signolingvo havas grandan parencaron, ĉar oni komencis instrui surdulojn per signoj en Francio. ** Klastero estas Francia, Kebekia kaj Rusa signolingvoj. Al tiu apartenas Nederlanda, Flamanda, Francia-Belga signolingvo, kaj Hispana, Meksika kaj Nov-Skotia signolingvoj. ** Klastero de Amerika Signolingvo, kiu enhavas ankaŭ Bolivian signolingvon. Taja signolingvo estas mikso de Bangkoka, Chiang Mai kaj Amerika signolingvoj. Estas teorio, ke Amerika signolingvo efikis Ugandan, Kenjan, Filipinan, kaj Malajan signolingvojn, sed tiu ne estas pruvita per sondoj. ** Al Mezeŭropa klastero apartenas [[Hungara signolingvo|Hungara]], Ĉeĥa, Slovaka signolingvoj, sed oni pensas, ke ankaŭ Romana, Bulgara kaj Pola signolingvoj apartenas ankaŭ al tie.<ref>http://www.sil.org/silesr/abstract.asp?ref=2005-026 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101207135116/http://www.sil.org/silesr/abstract.asp?ref=2005-026 |date=2010-12-07 }} SIL</ref> * Germana signolingvo efikis multe al Israela signolingvo. * Islanda signolingvo estas parenca al Dana, sed ili estis izolitaj por iuj jarcentoj, do ili diferencas signifike. * En Rusio, Moldavio kaj Ukrainio oni signumas tre simile.<ref>http://www.sil.org/silesr/abstract.asp?ref=2005-026 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101207135116/http://www.sil.org/silesr/abstract.asp?ref=2005-026 |date=2010-12-07 }} SIL</ref> * Skandinavia singnolingvofamilio enhavas la Finnan, la Svedan kaj la Norvegan signolingvon, sed necesigos sondo por demonstri tiun. * Signolingvoj de Jordanio, Sirio, Palestino, Irako, kaj verŝajne Saud-Arabio estas partoj de kontinuo de dialektoj. * Estas senparencaj signolingvoj, kiel Nicaragua, Al-Sayyida Beduina signolingvoj, kaj signolingvo de Providenco. ==En pedagogio de surduloj== En pedagogio de surdulo ne estas interkonsento, ĉu signolingvo estas helpo aŭ malhelpo lerni parollingvon kaj lerni paroli. Aŭda-verbala metodo kredas, ke signolingvo estas malhelpo, do ĝi malpermesas signumadon. Longtempe ĝi malpermesis signolingvojn ne nur dum klasoj, sed ankaŭ en libertempo. Surdaj lernantoj estis grave punigitaj, se pedagogoj vidis ilin signumi. Laŭ la metodo, signolingvoj malhelpas pensadon, pro ilia bildriĉeco; do instrui parollingvon kaj paroladon helpas ne nur komunikadon, sed ankaŭ pensadon, kaj lerni novan scion. Oni nomas tiun demutisadon. Laŭ dulingva metodo, bildriĉeco de signolingvoj ne malhelpas pensadon, ĉar ili estas ankaŭ lingvoj. La metodo opinias parollingvon kaj paroladon kiel komunikmetodon. En iuj afrikaj landoj oni ne respektas lokalajn signolingvojn, instruante laŭ dulingva metodo, kaj uzas signojn de Amerika signolingvo. Lokalaj signoj estas persekutataj. Do lernantoj havas similajn malfacilaĵojn, se oni uzus nur parollingvon, kaj lokalaj signoj povas malaperi, kaj lokalaj signoloinvoj ŝanĝi.<ref>[http://www.nyest.hu/hirek/jelnyelvi-gyarmatositas Signolingva koloniado]</ref> ==Skribo kaj medio== Pleje signolingvoj ne estas skribitaj; uzantoj skribas parollingve. Sciencaj sondoj uzas notaciojn, kiuj notas separite fonemojn de signolingvo, formon, staron, movadon de mano, lokon de signo, kaj kiun esploristoj volas denoti. Estas aliaj sistemoj, ekzemple skribo de William C. Stokoe por Amerika signolingvo, skribo de Eshkol-Weissman por Izraela signolingvo, HamNoSys por Germana signolingvo, kaj fonetika SignLettering de Hartmut Teuber. SignWriting de Valerin Sutton estas instruitaj en lernejoj de surduloj en Osnabrück kaj Orient-Nikaraguo. Ĝi uzas simplajn formojn, sagojn, stelojn, ondojn, kaj aliajn. ==Taktila formo== Oni povas senti signolingvon per palpado. Parolanto signumas sub manoj de aŭdanto, kiu palpas signojn. Tiu estas signumado en mano. Pleje surdblindoj, ilia familio kaj interpretistoj uzas ĝin. Bariero estas, ke oni ne povas palpi mimikon samtempe; do palpita formo de signolingvoj havas separitajn signojn priskribi ĝin.<ref>http://hallatlan.blog.hu/2013/12/19/siketvaksag</ref> Surduloj pleje ne scipovas tiun formon, kaj ili uzas signolingvojn vide. ==Oficiala statuso== Surduloj volas igi fari oficialajn lingvojn el iliaj signolingvoj. Unue en Ugando igis oficiala la lokala signolingvo, antaŭ 2000. Zürich svisa kantono skribis pri signolingvo en ĝia konstitucio en 2005. En 2005, lokala signolingvo iĝis oficiala minoritata lingvo en Aŭstrio. En Nov-Zelando, Nov Zelanda signolingvo havas samajn rajtojn kiel Angla kaj Maoria ekde 2006. En Hungario, Hungara signolingvo estas oficiala ekde 2009. Ekde 2011 ĝi estas en konstitucio, kiel parto de Hungara kulturo. == Miskompreniĝoj kaj stereotipoj == Laŭ ĝenerala kredo, kiu eble pli regis en la pasinteco, estis supozite ke signolingvo estas malriĉa lingvo kiu estas nenio alia ol [[pantomimo]] kaj simplisma vida prezento de kio tio estas dirita, kaj ne eblas esprimi abstraktajn kaj kompleksajn ideojn pere ĝi. Tamen, en la lastaj jardekoj de la [[20-a jarcento]], lingvistoj komencis esplori signolingvon pli serioze kaj alvenis al la konkludo, ke ĝi estas lingvo ĉiasense, kun riĉa [[vortprovizo]] kaj kompleksa [[gramatiko]] - same kiel ĉiu alia [[natura lingvo]]. Alia ofta miskompreniĝo estas ke signolingvo estas [[internacia lingvo]]. Same kiel ekzistas granda vario de parolataj lingvoj, ankaŭ ekzistas granda vario de signolingvoj, kiuj varias de lando al lando, de regiono al regiono kaj en iuj kazoj eĉ de urbo al urbo. Signolingvo ne dependas de la parolata lingvo kaj ne nepre pruntas el ĝia vortprovizo, reguloj de gramatiko kaj [[sintakso]]. Sed fakte ĉiu signolingvo ne estas vorto-post-vorta [[traduko]] de la [[Parolata lingvo|parola lingvo]] (kontraste al signita lingvo [https://en.wikipedia.org/wiki/Manually_coded_language]). Elstara ekzemplo de tio estas brita signolingvo kaj usona signolingvo, kiuj estas tre malsamaj lingvoj kaj la parolanto de unu lingvo ne komprenus la parolanton de la alia lingvo - ĉi tio ikazas malgraŭ tio, ke kaj en ambaŭ landoj oni parolas la saman lingvon, la anglan. ==Similaj sistemoj== ===Hejmaj signoj=== Pleje aŭdantoj scipovas neniun signolingvon. Denaske surda infano ne povas lerni signolingvon de siaj gepatroj. La familio komencas uzi signan piĝinon dependantan de la familio. Susan Goldin-Meadow multe esploris hejmajn signojn. Ŝi trovis, ke signoj de Amerikaj surdaj infanoj pli similas al signoj de Ĉinaj surdaj infanoj ol al gestoj de iliaj gepatroj. La signoj estas partoj de struktura sistemo, en kiu ili estas vortoj, el kiuj oni konstruas frazojn laŭ simplaj reguloj. Aliaj kriterioj pri lingvoj malestas, ankaŭ signifiko de signoj estas malkonsekventa. Ne estas larĝa grupo de uzantoj, ne estas rekonita kiel samasistemo, kaj se tiuj infanoj havos poste mem infanoj, la kodo iĝas pli kompleksa, same al kreoliĝado de parolitaj piĝinoj. Hejmaj signoj estas malplenaj lingvoj, sed apartenas al ekado de signolingvoj. Lingvistoj povas esplori ekadon de lingvoj, ligon inter lingvo kaj gestoj, kaj kritika tempo de alpropriĝado de patrina lingvo. Ili povas esplori lingvajn universalojn kaj infanan inventon de lingvoj. === Signolingvoj nesurdulaj === Estas situoj, en kiu ankaŭ aŭdantoj uzas signolingvon; eĉ se tiu ne estas tial ellaboritaj kiel signolingvoj de surduloj. Pleje oni uzas parton de gramatiko de parollingvon de la komunumo. Tiuj estas situoj, en kiu oni ne povas (sub akvo), ne estas laŭcela (ĉasado), estas malpermesita paroli (tabuoj), aŭ signolingvo funkcias kiel sekreta lingvo. Ĉe la [[indiĝenaj aŭstralianoj]], multaj populoj havas krom sia parola lingvo ankaŭ propran signolingvon, aŭ havis tian en la pasinteco<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Australian_Aboriginal_sign_languages] ''Australian Aboriginal sign languages'' en la anglalingva vikipedio</ref>. Tia signolingvo uziĝis ĉefe en situacioj en kiuj parolado estis tabuigita, ekzemple dum funebra periodo aŭ dum certaj ceremonioj. Vidu ankaŭ ''[[Damino]]''. Raportoj pri la farto de surduloj ĉe tiuj populoj varias. Kelkaj verkistoj esprimis laŭdon pri la bona integrado de surduloj en tiaj komunumoj, dum aliaj plendis, ke la surduloj ne lernas la signolingvon, kiu kutimas esti instruata pere de la parola lingvo. En la [[Nordamerikaj Grandaj Ebenaĵoj]] dum longa tempo uziĝis signolingvo kun tute alia funkcio. Ĝi funkciis kiel interetna [[helplingvo]] inter triboj kun tre malsimilaj parollingvoj. La [[indiana gestlingvo]] estas [[piĝino|piĝina lingvo]], en kiu uziĝas preskaŭ nur signoj bildigaj kaj imitaj (ikonaj). Pro tio, ĝi estis facile komprenebla ankaŭ por eŭropdevenaj enmigrintoj, kiuj ankaŭ uzis ĝin en siaj kontaktoj kun la indiĝenoj. Ĝi havas simplan sintakson en spaco, same al signolingvoj de surduloj. La piĝino donis ideon al simila internacia lingvo. Oni faris senlingvan signokodon el ĝi, kaj nomis tiun Amer-Ind. Beboj ĝis la sepa monato ne povas eldoni parollingvajn sonojn. Se ili lernas signolingvon, ili povas komenci pli frue efike komuniki, ol paroli. Oni proponas signolingvon al aŭdantaj infanoj kun [[malfrua parolevoluo]]. Oni ankaŭ proponas signolingvon el terapiaj kialoj por aŭdantuloj, kiuj havas iun parolmalhelpon, ekzemple balbutadon, disleksion, aŭ estas post apopleksio. Celo estas, ke parolaj regionoj de cerbo ricevu novajn stimulojn el movado. Se oni havas tre severan parolproblemon, aŭ estas muta, li povas lerni kaj uzi signolingvon, kiu helpas komuniki per lingvo, kaj senlingvajn kodojn, kiuj helpas lian senlingvan komunikadon. Al tiuj estas ekzemploj Amer-Ind, Makaton kaj Schau doch meine Hände. Se li uzas signolingvon, li ofte trovas antaŭjuĝon, kiu diras, ke signumantoj estas surdaj. Tiun volas neniu. Surduloj kritikas doktorojn, ĉar ili trovas signolingvojn esti helpaj por aŭdantuloj, sed ili pensas, ke ili estas malhelpoj por surduloj, kaj estas kontraŭ ĝi. ===Signolingvoj de homoideoj=== Dum espléorado de iĝo de lingvoj ekigis ideo, ke oni devus esplori lingvajn kapablojn de aliaj homoideoj. Komence oni probis uzi parollingvon, sed la simioj ne povis paroli escepte de kelkaj vortoj. Poste esploristoj komencis signumi kiel gepatroj kun iliaj infanoj, kaj la simioj demonstris multe pli bonajn kapablojn. Plej famaj estis ĉimpanzoj Washoe kaj Loulis, kaj goriloj Michael kaj Koko. Koko uzis 600 signojn kaj gestojn, simplan gramatikon kiel vortordo, aŭ kunmetado. Ŝi ne lernis la kompleksan gramatikon de amerika signolingvo. == Unuopaj signolingvoj == {{Div col|cols=3}} === Aliaj === * [[Gestuno]] * [[Signuno]] * [[Langolaj mutuskloj|Mutuskloj]] === Eŭropo === * [[Itala signolingvo]] * [[Sveda signolingvo]] * [[Turka signolingvo]] * [[Brita signolingvo]] * [[Finna signolingvo]] * [[Franca signolingvo]] * [[Hispana signolingvo]] * [[Hungara signolingvo]] * [[Irlanda signolingvo]] * [[Portugala signolingvo]] * [[Valencia signolingvo]] * [[Nederlanda signolingvo]] * [[Kataluna signolingvo]] === Azio === * [[Japana signolingvo]] * [[Korea signolingvo]] * [[Ĉina signolingvo]] * [[Hindiaj signolingvoj]] * [[Pakistana signolingvo]] * [[Mongola signolingvo]] === Ameriko === * [[Argentina signolingvo]] * [[Kebekia signolingvo]] * [[Brazila signolingvo]] * [[Nikaragva signolingvo]] * [[Usona signolingvo]] === Afriko === * [[Taja signolingvo]] * [[Keniota signolingvo]] * [[Namibia signolingvo]] * [[Afrikansa signolingvo]] === Oceanio === * [[Novzelanda signolingvo]] * [[Aŭstralia signolingvo]] {{Div col end}} === Lingvo endanĝerigo kaj formorto === Kiel kun iu ajn parolata lingvo, signolingvoj ankaŭ estas vundeblaj por esti endanĝerigitaj<ref>(en) Bickford, J. Albert, and Melanie McKay-Cody (2018). "[https://www.sil.org/system/files/reapdata/12/96/81/129681979560727324424065691676610323327/SignLanguageRevitalizationChapter_author_preprint.pdf Endangerment and revitalization of sign languages]", paĝoj 255–264, en: ''The Routledge handbook of language revitalization''.</ref>.  Ekzemple, signolingvo uzata de malgranda komunumo povas esti endanĝerigita kaj eĉ prirezignita kiam uzantoj ŝanĝas al signolingvo uzata de pli granda komunumo, kiel okazis kun havaja signolingvo, kiu estas preskaŭ formortinta krom por malmultaj maljunuloj<ref>(en) ''[https://books.google.com/books?id=sl_dDVctycgC International Encyclopedia of Linguistics]''. Oxford University Press. 2003-01-01. ISBN <bdi>9780195139778</bdi>. La lingvo estas konsiderata endanĝerigita. 9 600 surduloj en Havajo nun uzas usonan signolingvon kun kelkaj lokaj signoj por loknomoj kaj kulturaĵoj.</ref>.  Eĉ nacie agnoskitaj signolingvoj povas esti endanĝerigitaj, ekzemple la [[Nov-Zelando|nov-zelanda]] signolingvo perdas uzantojn<ref>(en) McKee, Rachel; McKee, David (2016), "[http://www.ofcom.org.uk/static/archive/itc/itc_publications/codes_guidance/sign_language_dtt/introduction.asp.html Assessing the vitality of NZSL", ''12th International Conference on Theoretical Issues in Sign Language Research''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070423180334/http://www.ofcom.org.uk/static/archive/itc/itc_publications/codes_guidance/sign_language_dtt/introduction.asp.html |date=2007-04-23 }} (PDF), Melbourne, Aŭstralio, arkivita (PDF) de la originalo, la 1-an de novembro 2016.</ref>.  Metodoj ankaŭ evoluas por taksi la lingvan viglecon de signolingvoj<ref>(en) Bickford; Albert, J.; Lewis, M. Paul; Simons, Gary F. (2014). "Rating the vitality of sign languages". ''Journal of Multilingual and Multicultural Development''. '''36''' (5): 1–15.</ref>. == Literaturo == (Esperanto) ''Signolingvo oficiale agnoskita por itallingvaj surdulo''j, artikolo de Davide Astori en [[Literatura Foiro]], n-ro 313 (okt. 2021) paĝoj 298-302 ==Noto== {{tradukita|hu|Jelnyelv|nuna}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.handspeak.com "HandSpeak", anglalingva retejo pri ASL kaj pli. ] * [http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=1 kategoriigo de signolingvoj laŭ la retejo ''ethnologue.com''] * [http://gebaren.ugent.be Vortaro de la flandra signolingvo ] * [http://college.hmco.com/history/readerscomp/naind/html/na_036000_signlanguage.htm anglalingvaj informoj pri barata signolingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050407141056/http://college.hmco.com/history/readerscomp/naind/html/na_036000_signlanguage.htm |date=2005-04-07 }} *[https://esperantaretradio.blogspot.com/2019/01/la-plej-ampleksa-vortaro-de-gestolingvo.html?view=flipcard La plej ampleksa vortaro de signolingvo en la mondo.] * [http://www.hallatlan.hu/ Interneta vortaro de hungara signolingvo] * [https://web.archive.org/web/20061001230017/http://www.arts.u-szeged.hu/nydi/ketkezes2.doc Pli strukturo de ambaŭmanaj signoj] * [https://www.liberafolio.org/2021/04/05/esperantistoj-same-strangas-kiel-signolingvanoj/ Esperantistoj same strangas kiel signolingvanoj], artikolo publikigita en [[Libera Folio]] je 2021-04-05 == Vidu ankaŭ == {{projektoj|ReVo=lingv.gesto0o|ReVo titolo=Gestolingvo / Signolingvo}} *[[Fingrolingvo]], [[Mezfingra suprengesto]], [[Ŝaka signo]] *[[Ĥeremo]] *[[Konvencio pri la rajtoj de handikapitoj]] *[[Closed capturing]] (⇒ subtekstigo por surduloj) == Referencoj == {{referencoj}} {{Planlingvoj}} [[Kategorio:Signolingvoj| ]] [[Kategorio:Lingvotipoj]] [[Kategorio:Lingvoscienco]] j21vsxtfi8vdc103ojj6ifzr1xvgabu 0 10939 9423813 9371996 2026-07-09T05:30:09Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423813 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''MIYAMOTO Masao''' ({{lang-ja|{{rubentipo|宮本|みやもと}} {{rubentipo|正男|まさお}}}} [mijamoto masao]; naskiĝis la {{daton|8|januaro|1913}} en [[Wakayama]], mortis la {{daton|12|julio|1989}} en [[Osako]]) estis [[japana esperantisto]] kaj direkciano de akcia kompanio Esperanto. == Esperanta agado == Miyamoto estis esperantisto de [[1934]] kaj ano de iamaj maldekstremaj Esperanto-organizoj en [[Japanio]]. Li pasigis du jarojn en malliberejo pro politika verdikto, kaj estis militkaptito de [[Usono]] sur [[Okinavo]] militfine. La spertojn tie li priskribas en ''Naskitaj sur la ruino: Okinavo''. Miyamoto forlasis la komunistan partion en la 1950-aj jaroj pro ĝia ligo al [[Sovetunio]]. Li kunlaboris por multaj kontraŭmilitistaj broŝuroj, kiel ''Aŭskultu la voĉojn de vceano!'', ''Infanoj de l' atombombo'', ''Hiroŝima'', ''La Infanoj de militbazoj'' kaj aliaj.<ref> ''Japana kvodlibeto'', kompilita de Tazuo Nakamura kaj Miyamoto Masao, kolekto Beletraj Kajeroj de Stafeto, La Laguna, 1965. p. 123.</ref> Li eldonis la Esperantajn literaturajn revuojn ''Prometeo'' kaj ''[[L'Omnibuso]]'' kaj kunlaboris en aliaj. Li estis ĉefa protagonisto de la [[Hajkista Klubo]]. Sekretario de [[KLEG]] kaj membro de la Literatura Komitato de [[SAT]] ekde [[1964]]. Dum kelka tempo laboris kiel neregula lektoro en la Fremdlingva Universitato de [[Kobeo]], speciale por studi esperantologion. Plurfoje premiita en la [[Belartaj Konkursoj]] de [[UEA]]. Li akiris [[Premio Ossaka|Premion Ossaka]] en [[1973]] pro diversaj verkoj kaj la organiza laboro. Li kreis la vorton ''[[Minsaigo]]'' pri la ideo de interlingvo inter popolanoj. Li faris kompiladon de Vortaro Japana-Esperanta, eldonita de [[Japana Esperanto-Instituto]] (JEI) en [[1983]], kaj pro tio estis honorita per 'Honorigo de JEI laŭ Akademia Merito'. Membro de [[Akademio de Esperanto]] de [[1986]] ĝis la morto. Li faris diversajn tradukojn el la japana. == Verkoj == === En Esperanto === *'' La Infanoj de militbazoj'' (kun [[Tazuo Nakamura]]) 1954 * ''Kanto de l’koro'' (1955) * ''Facilaj legaĵoj'' (kompilado, 1961) * [[Osada Arata]]: ''Infanoj de l' atombombo'' (traduko, 1962) * ''Rakontoj de Oogai'' (parto el la tradukoj, 1962) * ''[[Esperanto-japana vortaro|Nova vortaro Esperanto-japana]]'' (kompilado, 1963) * [[Atsushi Nakajima]]: ''La obstino'' (traduko 1964; 2015) * ''El japana literaturo'' (parto el la tradukoj, 1965) * ''[[Japana Kvodlibeto]]'' (parto, 1965) * [[Ihara Saikaku]]: ''Kvin virinoj de amoro'' (traduko, 1966) * ''Pri arto kaj morto'' (noveloj, 1967) * [[Jun'ichirō Tanizaki|Tanizaki Zyun'itiro]]: ''El la vivo de Syunkin'' (traduko, 1968) * ''El Manjoo'' (traduko, 1971) * ''Invit' al Japanesko'' (originala poemaro, 1971) * [[Takuboku Ishikawa]]: ''Utaaro de Takuboku'' (traduko, 1974) * ''Historieto de la Japana Esperanto-movado'' (originalo, 1975) * ''[[Naskitaj sur la Ruino]]: Okinavo'' (originala romano, 1976) * ''El la Japana Moderna Poezio'' (traduko, 1977) * ''Sarkasme kaj Entuziasme'' (eseoj, 1979) * ''Skiza Historio de la Utao'' (eseo, 1979) * ''Hajka Antologio'' (parto el la tradukoj, 1981) * ''La Morta Suito'' (originala biografia romano, 1984) * ''[[Japanaj Vintraj Fabeloj]]'', [[Sennacieca Asocio Tutmonda|SAT]], 1989 * ''Vortaro Japana-Esperanta'' (kompilado, 1983) * parto el 4-voluma "Verkoj de Miyamoto Masao", 1993-1994 === En la japana === * Historio de la japana kontraŭreĝima Esperanto-movado, kun [[Ooŝima Joŝio]], 1974. * parto el 4-voluma "Verkoj de Miyamoto Masao", 1993-1994 ====Recenzoj==== Pri ''Infanoj de l' atombombo'' {{citaĵo|Por esperantisto estas ĉiamagrabla tasko disvastigi ideojn, kiuj iel kontribuas al starigo de daŭra paco inter la homoj. Tial, plej volonte mi akceptis la taskon verki ĉi tiujn liniojn por varme rekomendi ĉi tiun libron al ĉiuj geesperantistoj, speciale se ili estas patrinoj aŭ instruistoj. Ĝi estas la alvoko de geknaboj de [[Hiroŝimo]], kiuj kortuŝe rakontas siajn terurajn travivaĵojn, okaze de la eksplodo de la atom­bombo en la 6-a de Aŭgusto 1945. Ankoraŭ ne forpasis jardeko kaj ŝajnas, ke la homaro forgesis, ke 247.000 bomaj estaĵoj estingiĝis en unu sama momento! Ĉiuj pacamantaj [[esperantisto]]j devus aĉeti ĉi tiun belan [[libro]]n kaj ĝin montri al aliuloj, por ke ili vidu tion, kion ni ankaŭ travivos, se ni obstine ne donas nian kontribuon al forigo de la kaŭzoj, kiuj produktas tiaspecajn [[milito]]jn. Ok tre interesaj fotografaĵoj, montrantaj la bedaŭrindajn sekvojn de la [[eksplodo]] de la atoma bombo, pligrandigas la valoron de ĉi tiu verko, kiu en sia originala [[eldono]] vekis sensacion, kio certe ankoraŭ okazos en la bela esperanta traduko. |J. JUAN FORNE.[[Boletín]] n052 (apr 1953)}} ---- Pri ''Invit' al Japanesko'' {{citaĵo|Jam de multaj jaroj oni provas enhejmigi en nian lingvon la plej tipajn formojn de la japana poezio, ĉefe la [[hajko]]n kaj la [[utao]]n. Gabrowski, Kalocsay, Waringhien, [[Lajos Tárkony|Tarkony]], [[Georges E. Maŭra|Maŭra]], [[Ossaka Kenĵi|Ossaka]], [[Geraldo Mattos|Mattos]] kaj aliaj metis la teknikajn bazojn de la transplanto kaj verkis pecojn tradukitajn kaj originalajn, el kiuj kelkaj estas veraj juveloj de la Esperanta poezio, ŝajnas tamen, ke Masao Miyamoto per ''Invit’ al Japanesko'' definitive fiksis la formon en Esperan to de la hajko kaj de la utao; la hajko per tri versoj 5, 7, 5 — silabaj kun rimado sur la unua kaj lasta, kaj la utao per 5, 7, 5, 7, 7 — silabaj versoj kun rimado de la dua aŭ tria verso kun la lasta. Miyamoto ne allasas viran [[versfino]]n, kio ŝajnas imitinda kaj konforma al la esenco de tiel delikataj [[versaĵo]]j. Pro la brilaj solvoj teknikaj de Miyamoto en la redono de prozodiaj [[strukturo]]j tiel fremdaj al Esperanto, ''Invit' al japanesko'' certe havas konsiderindan [[valoro]]n. Krome, la eksterordinara ’senkarneco’ de hajkoj kaj utaoj postulas plejan koncizigon de la ideoj, sekve majstran manipulon de la lingvo, por ke la freŝo de la inspiro ne perdiĝu en la obskuro de troa lakoneco. Miyamoto eminentas, uzante la lingvon, kaj, kiel Auld prave diras en la antaŭparolo de la libro, ''li estas ab soluta majstro de sia esprimilo'' kaj ''diboĉas libere per magiaj vorteblecoj’.'' Efektive la libro estas fascina ekzemplo kaj superba pruvo de la fekundo ankoraŭ latenta en Esperanto. Ni legu, ekzemple: <poem> Alteoj alte alee aprezindas; aŭgusto alde. Ha, transfenestras la frost' en la vagonon; neĝblanko estras. </poem> Bedaŭrinde la inspiro de Miyamoto ofte estas nek tiel profunda, nek tiel subtila, kiel lia scio de la lingvo. La elvokiva kaj sugesta aromo karakteriza de la hajkoj jam de la tempo de la genia elvokiva kaj su gesta arom o karakteriza de la hajkoj jam de la tempo de la genia Baso (1644-1694) mankas pli, ol oni dezirus en ''Invit’ al japanesko''. La pliparto de la hajkoj de Miyamoto (la samon oni povas diri pri liaj utaoj) portas malmulton esence poezian. Ili estas, ne kvintesencoj de raraj parfumoj, sed banalaĵoj en brila vesto montrantaj admirindan virtuozecon tek nikan kaj lingvan, sed ne lirikan. Kiam Miyamoto trafas la ĝustan klavon, la efekto estas tre bela. Ekzemple: <poem> Rimors’ rampanta, kun olda muŝo vintra sunbane lanta. Ĉe flag’ en flirto forsvenis mia morno; ho, soras birdo. </poem> Apud tiel ĉarmaj hajkoj, kiuj tuŝas al ni en la senton per siaj sugestaj [[transfundo]]j, multaj aliaj pecoj ŝajnas simplaj konstatoj mankaj je subsenco kaj eĉ je inspiro. Ekzemple: <poem> Venis senĉes' tra maja nokto miaŭoj de sub’ fenestra. Ĉe suda maro tapiŝas flave klifon jonkvila aro </poem> kaj tiaj hajkoj danĝere proksimiĝas al la vulgara etoso de la senrjuoj, sed sen ties humuraj elementoj. Resume. Libro grava, bela kaj akirinda pro ties lingvo kaj poetik a tekniko kaj pro la iomo da vera poezio en ĝi sidanta. Masao Miyamoto estas sentiva poeto, tial, ni rajtas peti de li [[verko]]n ne nur forme kaj lingve brilan, sed ankaŭ interne kaj koncepte poezian.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n191 (maj 1972)}} == Legu poemon de Miyamoto Masao == * [https://web.archive.org/web/20081015191752/http://www.webcom.com/~donh/don/esplit/rememoro.html La Rememoro jam fora] * [http://esperanto.net/literaturo/roman/miyamoto.html Resumo de Miyamoto en esperanto.net] == Referencoj == {{referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [http://www.liberafolio.org/2005/aperis/baldurmiyamotom/ Miyamoto Masao: Idealisto kun meditema klarvido] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060623060347/http://www.liberafolio.org/2005/aperis/baldurmiyamotom/ |date=2006-06-23 }} * [http://esper.51.net/bulten/gongben.htm Skizo pri la vivo de Miyamoto Masao]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Eksteraj ligiloj == * [http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=miyamoto+masao&vid=ONB&fn=search Verkoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de kaj pri Miyamoto Masao en la [http://www.onb.ac.at/eo/esperantomuzeo/index.htm Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160802133044/http://www.onb.ac.at/eo/esperantomuzeo/index.htm |date=2016-08-02 }} * [http://www.liberafolio.org/2005/aperis/baldurmiyamotom/ Artikolo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060623060347/http://www.liberafolio.org/2005/aperis/baldurmiyamotom/ |date=2006-06-23 }} ĉe Libera Folio. {{Vivtempo|Miyamoto Masao}} * [https://mondmilito.hypotheses.org/35 Sur la ruinoj de Japanio]. [[Militrakonto]], 01/03/2019 [[Kategorio:Japanaj esperantistoj]] [[Kategorio:Esperanto-vortaristoj]] [[Kategorio:Akademio de Esperanto]] [[Kategorio:Esperanto-verkistoj]] chliw05m8n6c1xehopeo7cayc0wpuui 0 11563 9423861 9362991 2026-07-09T08:09:47Z Sj1mor 12103 /* Teatraĵoj prezentitaj */ La urso 9423861 wikitext text/x-wiki {{Informkesto UK | urbolando = [[Krakovo]], ({{Aŭstrio-Hungario}}) | datoj = [[11-a de aŭgusto|11-a]] ĝis [[18-a de aŭgusto]] [[1912]] | prezidantolkk = [[Odo Bujwid]] | altaprotektanto = | aliĝintoj = 1000 | menciinde = 25-jariĝo de Esperanto | bildo = UK_1912_Krakovo.jpg | bildo-titolo = Komuna foto de la partoprenantoj sur la krakova ĉefa placo }} [[Dosiero:UK1912.jpg|eta|altdekstre=1.2|Grupo de partoprenantoj kun [[Antoni Grabowski]], [[Ludoviko Zamenhof]] kaj aliaj]] '''8-a UK,''' la 8-a [[Universala Kongreso de Esperanto]] okazis en [[Krakovo]], [[Pollando]] (tiama [[Aŭstrio-Hungario]]) en [[1912]]. 1000 partoprenantoj ĉeestis.<ref>{{libro |verkinto=Sikosek, Ziko Marcus |titolo=Sed homoj kun homoj |subtitolo=Universalaj Kongresoj de Esperanto 1905-2005 |originala titolo= |jaro=2005 |isbn=92-9017-087-5 |bnf= |dnb= |eldonejo=Universala Esperanto-Asocio |lingvo= |paĝo=53}}</ref> [[L. L. Zamenhof]] diris: „Tiu kongreso estas la lasta, ĉe kiu vi vidos min antaŭ vi; poste, se mi povas veni al vi, vi ĉiam vidos min inter vi.“ Kaj klarigis la kaŭzon de tiu decido. Laŭ aserto de lia nevo, [[Julius Glück]] renkontiĝis dum la kongreso kun [[Lenin]]. == Teatraĵoj prezentitaj == * ''[[Mazepa]]'' de [[Juliusz Słowacki]], prezentis profesia trupo el la Urba Teatro de Krakovo je la nomo de J. Słowacki. Reĝisoris Ludwik Solski. Rolis: Stanisława Wysocka, Marian Knake-Marjański, Stanisław Stanisławki <!-- la ruĝaj ligiloj de 2003 ĉi tie ekde 22 jaroj atendas kreon de tekstoj, estas senespere, simple ne estas biografia materialo, tial ili rekde 2025 estu simpla teksto: [[Ludwik Solski]]. Rolis: [[Stanisława Wysocka]], [[Marian Knake-Marjański]], [[Stanisław Stanisławki]]--> * ''[[La urso|La Urso]]'' de [[Anton P. Ĉeĥov]], prezentis amatora trupo de la [[Zamenhofa Artista Adeptaro]] gvidita de [[V. N. Devjatnin]]; tri rolantoj el tri landoj: ruso V. N. DEVJATNIN, anglino <!-- same: la ruĝaj ligiloj de 2003 ĉi tie ekde 22 jaroj atendas kreon de tekstoj.. [[F. L. Adela SCHÄFER]], turko [[R. Rifaat]] -->. == Opero == * ''[[Halka]],'' muziko de [[Stanisław Moniuszko]], libreto de [[W. D. Wolski]], prezentis profesia opertrupo el [[Lvivo]]. [[Halka]]: [[Leonia Ogrodzka]], Zofia: [[Stefania Z. Marynowicz]], Janusz: [[Adam Orkoński]], reĝa tablestro: [[Józef F. Munclinger]]. == Dokumentado == [[Dosiero:Krakow 1912.jpg|eta|altdekstre=0.8|Poŝtmarko de la kongreso]] * Universala Kongreso de Esperanto. 8, 1912, Kraków, Esperantista Centra Oficejo, 190 p * Raporto pri la oka Kongreso de Esperantistoj (Krakovo 1912), Ned Katryn,Presa Esperantista Societo, 1912,99 p. * Kongresa libro, Universala Kongreso de Esperanto. 8, 1912, Kraków, Eld. la Organiza Komitato de la Oka, 88 p. * Ilustrita gvidlibro tra Kraków kaj cirkauajo. - Kraków : "Polonia", [ca. 1912]. - 38 p. : ill. ; 17 cm - Note: Eldono de Societo "Esperanto" en Kraków. – Kovra titolo: Kraków : urbo de jubilea kongreso 1912. (AB: 96 A 8 dl 14) * Ilustrita gvidlibro tra Zakopane, Tatroj kaj Pieniny / en pola lingvo verkis Jan Ruskin. - Kraków : Organiza Komitato de la Oka Kongreso en Kraków, 1912. - 48 p. : ill. ; 15 cm – Kovra titolo: Zakopane, Tatroj kaj Pieniny. * Behrendt, Arnold, Universala leterafranko : raporto al la IIIa Kongreso de Universala Esperanto-Asocio, Krakow (11-18 Augusto 1912) / verkis Arnold Behrendt. - Dijono (Francujo) : Laborista Kooperativa Presejo, [1912]. - 16 p. ; 16 cm (AB: 96 A 1 dl 19) * [[Julius Glück]], red., [https://polona.pl/item/jubilea-universala-kongreso-esperantista-albumo-krakow-1912,ODM1NTc1MTE/0/#info:metadata LA JUBILEA KONGRESO DE ESPERANTO 1912 (La VIIIa Kongreso en Kraków): Rememoraĵoj kaj Oficialaj Dokumentoj] * La arkivo "Hertfordshire Archives and Local Studies" posedas materialon de Sir [[Ebenezer Howard]] (1850–1928), iniciatinto de ''"Garden City movement"''. Ekzistas fotografaĵo de la britaj delegitoj al la kongreso. (laŭ EAB update : No. 41, April–June 2008 ★ N-ro 41, aprilo–junio 2008 == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|s=Kategorio:UK 1912}} * [http://www.gutenberg.org/etext/55574 Raporto pri la oka kongreso de esperantistoj] (plena teksto) * [https://dlibra.kul.pl/dlibra/publication/47546/edition/43114/content Jarlibro 1912.]{{404|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{UK1910}} [[Kategorio:Universala Kongreso de Esperanto|12 1912]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1912]] [[Kategorio:Krakovo]] [[Kategorio:1912 en Eŭropo]] [[Kategorio:1910-1919 en Pollando]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Pollando]] 2zwkx5m6mw33f0bamhtdo980ipqhmvj 0 12080 9423747 9371213 2026-07-09T01:42:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423747 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Gari-Melchers-War-Highsmith.jpeg|eta|675px|Murpentraĵo pri Milito (1896), de [[Gari Melchers]].]] [[File:History of war.png|eta|400x400px|Fotokunmetaĵo de la historio de milito]] [[Dosiero:Clausewitz.jpg|eta|[[Carl von Clausewitz]], prusia generalo konsiderita grava teoriisto pri milito.]] [[Dosiero:Cyprian War.jpg|eta|230px|''La milito'' de Tadeusz Cyprian (1949), foto el la kolekto de la [[Nacia Muzeo en Varsovio|Nacia Muzeo]] en [[Varsovio]] montranta ruinojn de la ĉefurbo de Pollando je la fino de la [[Dua Mondmilito]].]] '''Milito''' estas konflikto, kiu implikas organizitan uzon de [[armilo]]j kaj fizikan perforton inter [[ŝtato]]j aŭ aliaj grandskalaj armitaj grupoj por reteni aŭ atingi politikan regadon super iu teritorio. Alivorte, milito okazas por determini, kiu(j) regos iun registaron? En [[internacia juro]], milito kiel jura termino estas anstataŭita de la termino "armita konflikto". [[Carl von Clausewitz]] skribis en sia klasika teksto ''Pri milito'': ''"Der Krieg ist eine bloße Fortsetzung der Politik mit anderen Mitteln"'' ("Milito estas nur daŭrigo de [[politiko]] per aliaj rimedoj") kaj "Milito do estas ago de perforto por trudi al nia malamiko fari nian volon." Oni militis por regi [[natura resurso|naturajn rimedojn]], pro [[religio|religiaj]] aŭ [[kulturo|kulturaj]] kialoj, pri politikaj potencekvilibroj, la laŭrajteco de certaj leĝoj, por aranĝi ekonomiajn kaj teritoriajn disputojn, kaj multaj aliaj aferoj. La radikoj de ĉiu milito estas tre kompleksaj — ĝenerale temas pri pli ol unu afero. Milito kontrastas kun [[paco]], kiun oni ĝenerale difinas kiel la manko de milito. Klasika frazo asertas "Se vi volas pacon, preparu militon", sed moderne fare de la partianoj de movadoj por [[pacismo]] oni preferas ŝanĝi la tradician esprimon al "Se vi volas pacon, preparu pacon". Milito ĉiam disigas homojn, estigas antaŭjuĝojn kaj stigmojn, kiuj bedaŭrinde ofte eterniĝas tra generacioj. == Tipoj de milito == Milito enhavas iome gradon de kontraŭstaro uzante armilojn kaj aliajn militajn teknologion kaj ekipadon fare de [[militfortoj]] kiuj uzas militan [[taktiko]]n kaj operacan arton ene de ampleksa gamo de temoj de [[milita strategio]] submete al [[armea loĝistiko]]. Studoj primilitaj fare de militteoriuloj pare de [[milita historio]] klopodis identigi la [[militfilozofio]]n, kaj limigi ĝin al la [[militistiko]]. [[Dosiero:Bundesarchiv Bild 183-H25224, Guernica, Ruinen.jpg|eta|Ruinoj de [[Gerniko]] (1937). La [[Hispana Enlanda Milito]] estis unu el plej sangoverŝaj kaj plej malhumana el la enlandaj militoj de Eŭropo.]] Moderna militistiko konsideras kelkajn faktorojn antaŭ [[Nacia defendo|nacidefenda politiko]] estis kreita por ebligi militkomencon: la teritorio en la areoj de bataloperacoj, la sinteno kiun enlandaj fortoj adoptos ĉe la militkomencon, kaj la tipon de milito al kiu oni engaĝigos la trupojn. [[Dosiero:Polish infantry in attack 1939.jpg|dekstra|240px|eta|La [[Dua Mondmilito]] komenciĝas. La pola infanterio dum kontraŭatako]] Iafoje oni distingas inter konflikto kaj la [[deklaro de milito|formala deklaro]] de stato de milito. Tiuj kiuj faras tian distingon ofte limigas la terminon "milito" al tiuj konfliktoj, kie la landoj formale deklaris tian staton. Malpli grandajn armitajn konfliktojn oni ofte nomas [[tumulto]]j, [[ribelo]]j, [[ŝtatrenverso]]j, ktp. Grupo kiu ribelas kontraŭ establigita reĝimo faras [[gerilo]]n, kio estas fakte speco de milito (etimologie ''militeto'').<ref>En hispana lingvo la termino "guerrilla" signifas "militeto", "malgranda milito" el "guerra" kaj diminutivo ''-illa''</ref> Kiam unu lando sendas armeajn fortojn al alia laŭdire por restarigi ordon aŭ malebligi [[genocido]]n aŭ aliajn [[krimo kontraŭ la homaro|krimojn kontraŭ la homaro]], aŭ por subteni laŭleĝe agnoskitan registaron kontraŭ ribelo, tiu lando iafoje aludas tion kiel [[polica agado|polican agadon]]. Tamen, tiu uzado ne ĉiam estas agnoskita kiel valida, speciale de tiuj kiuj ne akceptas la implicaĵojn de la termino. Milito, en kiu la fortoj partoprenantaj en la konflikto apartenas al la sama lando aŭ sama imperio aŭ sama (alitipa) politika estaĵo, nomiĝas [[enlanda milito]]. Milito de unu lando kontraŭ najbara ofte prenas la formon de [[invada milito]]. Foje aliancoj okazigas, ke kelkaj landoj intervenas unu post alia en la konflikto, tio estas [[internacia milito]]. Dum la [[20a jarcento]] etendiĝis la koncepto de [[Mondmilito]] ĉefe kiam post la [[Unua Mondmilito]] (1914-1918), kiu tiam nomiĝis ne mondmilito, sed ankoraŭ nur "Granda Milito", eksplodis la [[Dua Mondmilito]] (1939-1945) kun militkampoj en almenaŭ kvar kontinentoj, kaj nur en Ameriko ne okazis rektaj bataloj, dum ja [[Usono]], [[Kanado]] kaj aliaj landoj intervenis en ĝi. * '''Manovromilito''' estas formo de militado kiu serĉas venki la kontraŭulon igante lin nekapabla fari decidojn. La ekvivalento de manovra militado estas '''milito de eluziĝo''', kaj ĉiu armea [[doktrino]] povas esti konvenita sur skalo inter ĉi tiuj du ekstremoj. * '''[[Nesimetria milito]]''' estas konflikto inter du loĝantaroj de ege diferencaj niveloj de militkapablo aŭ grando. Nesimetriaj konfliktoj ofte rezultas en [[Gerilo|gerilaj]] taktikoj uzitaj por klopodi superi la foje tro ampleksajn malekvilibron laŭ teknologio kaj militforta grando. * '''[[Fulmomilito]]''' aŭ '''fulm-milito''' (el la germana ''Blitzkrieg'' [blickri:k]) estas [[taktiko]] kiu baziĝas je [[surprizo]], moviĝemo, armilteĥnika kaj armilforta supereco. * '''[[Tranĉea milito]]''' estas defensiva formo de la militado, ofta formo de milito de la pozicioj kaj kiu konsistas el reto de [[Tranĉeo|tranĉeoj]]. * '''[[Konvencia milito]]''' estas klopodo por pligrandigi la kapablon de la malamiko pere de malferma batalado. Ĝi estas deklarita milito inter ekzistantaj ŝtatoj en kiuj [[Nuklea armilo|atomaj]], [[biologia armilo|biologiaj]] aŭ [[ĥemiaj armiloj]] ne estas uzataj aŭ vidas nur limigitan ties montron en apogo de konvenciaj militaj celoj kaj manovroj. * '''[[Nekonvencia milito]]''', la malo de konvencia milito, estas klopodo atingi militan venkon pere de akcepto, kapitulaco, aŭ eksterleĝa elteno fare de unu flanko de jam ekzistanta konflikto. * '''[[Ĥemia milito]]''' aplikas la intencitan uzadon de ĥemiaĵoj kiel parto de milito kaj pli precize dum batalo. Venenaj gasoj kial [[ĥemia armilo]] estis ĉefe uzata dum la [[Unua Mondmilito]], kaj rezultis en ĉirkaŭkalkule 1.3 milionoj da homperdoj, inklude 100,000–260,000 civilulojn. Dekoj da miloj aŭ pli da [[civilulo]]j kaj [[militforto]]j mortis pro ĥemiarmilaj efikoj kiel cikatrado de pulmoj, haŭtodamaĝo kaj cerbodamaĝo en la jaroj post la fino de la Granda Milito.<ref>{{cite book |title=Handbook of Chemical and Biological Warfare Agents, Second Edition |author=D. Hank Ellison |date=[[24a de aŭgusto]] 2007 |pages=567–570 |publisher=CRC Press |ISBN=0-8493-1434-8}}</ref> Kelkaj traktaĵoj serĉis malpermesi ties pluan uzadon. Nemortigaj ĥemiaj armiloj, kiaj [[larmiga gaso]] kaj [[pipra aerosolo]], estas amplekse uzataj, foje kun mortiga efiko. * '''Biologia milito''' estas la uzo de [[organismo]] aŭ [[toksino]] kiel [[Amasdetruaj armiloj|amasdetrua armilo]], kun la celo infekti la viktimon per [[malsano]] kun la celo mortigi lin, senkapabligi lin aŭ vundi lin. * [[Dosiero:Nagasakibomb.jpg|eta|dekstre|254x254px|Funga nubo de la nuklea eksplodo super Nagasaki 60,000 futojn granda en la aero la matenon de la [[9-a de Aŭgusto]] [[1945]].]]'''[[Nuklea milito]]''' estas milito en kiu [[Nuklea armilo|nukleaj armiloj]] estas la ĉefaj, aŭ la ĉefa, metodo trudatingi la kapitulacon de la alia flanko, male al elteno de taktika aŭ strategia rolo en konvencia konflikto. * '''Kosmomilito''' enhavas tri dimensiojn de armea agado: kosm-kosma milito, kosm-tera milito kaj ter-kosma milito. La evoluo de kosma militado, je ĝia komenco, estis influita per la konflikto inter la blokoj [[Okcidenta Bloko|okcidenta]] kaj [[Orienta Bloko|orienta]]. En 1967 estis subskribita ĉe UN la [[Traktato de Ekstera Spaco]], kiu limigis la uzon de elementoj de kosmomilitado. Pro la traktato, nuntempe ne estas konataj armiloj en la kosmo. Tamen, akcelita evoluo de kosmaj armiloj estas farata sen metante ilin en orbiton. * '''[[Cibermilito]]''' inkludas la agadon fare de nacia ŝtato aŭ internacia organizaĵo por ataki kaj klopodi damaĝi la komputilojn aŭ informadikajn retojn de alia lando aŭ organizaĵo. * '''[[Mondmilito|Mondmilito (Tutmonda milito)]]''' referencas al formo de milito kiu etendas trans la naciaj aŭ regionaj limoj de la apudaj luktantoj por havi rezultojn por la tuta planedo.<ref>James, Paul; Friedman, Jonathan (2006). Globalization and Violence, Vol. 3: Globalizing War and Intervention. London: Sage Publications. [http://www.academia.edu/3587732/Globalization_and_Violence_Vol._3_Globalizing_War_and_Intervention_2006_]</ref> Evidenta ekzemplo de tiu formo de milito estis la [[Dua Mondmilito]], sed aliaj kiaj la Vjetnama Milito estis preskaŭ tio. Tutmondiĝanta milito tiele inkludus [[mondmilito]]n - tiu kategorio tendencus esti limigita pere de konvencio al la du ĉefaj ekzemploj. ''Transnacia milito'', apuda koncepto, referencus al militoj luktataj surloke, sed kun implikoj aŭ malamikaĵoj trans la limoj de naci-ŝtatoj<ref>{{Cite book | year= 2006 | last1= James | first1= Paul | last2= Sharma | first2= RR | title= Globalization and Violence, Vol. 4: Transnational Conflict | url= http://www.academia.edu/3587761/Globalization_and_Violence_Vol._4_Transnational_Conflict_editor_with_R.R._Sharma_Sage_Publications_London_2006| publisher= Sage Publications | location= London}}</ref> La terminon "mondomilito" oni ekuzis okaze de la unua mondomilito pro la amplekso, koncerniteco de la milito. Hodiaŭ oni uzas tiun ĉi nocion por la Unua Mondmilito kaj Dua Mondmilito. Ambaŭ militoj estas kategoriigitaj kiel totalaj militoj. * '''[[Totala milito]]''' estas milito farata per ĉia ebla rimedo, senatente al la [[militleĝo]]j, sen meti limojn al legitimaj militceloj, uzanta [[armilo]]jn kaj [[Milita taktiko|taktikojn]] kiuj rezultas en gravaj mortoj de civiluloj, aŭ postulante [[militpeno]]n kiu postulu gravajn memoferojn fare de amika civila loĝantaro. * [[Dosiero:Battle of Gettysburg.jpg|eta|Historie fama foto de [[Milita fotografio|militfotado]] de la sekvo de la [[Batalo de Gettysburg]], [[Usona Enlanda Milito]], 1863.]][[Enlanda milito]], [[Civila milito]] aŭ '''[[Interna milito]]''' estas milito en kiu la fortoj en konflikto apartenas al la sama lando aŭ politika ento, kaj ofte estas rivalaj por la kontrolo aŭ sendependo de tiu lando aŭ politika ento. * '''[[Gerilo]]''' estas milito lanĉita de malgrandaj batalgrupoj, disigitaj tra iu regiono, sen fronta linio. La ĉefaj taktikoj de gerilo estas embusko kaj sabotado. * '''[[Agresmilito]]''' estas milito por konkeri aŭ akiri pli ol por mem-defendo; tio povas esti la bazo de [[militkrimo]]j laŭ la [[internacia kutimjuro]]. * [[Defenda milito|'''Defenda milito''']] estas milito, kiun invadita lando faras por defendo kaj repuŝo kontraŭ invadanta eksterlanda potenco. Kiel ekvivalento, la atakanta lando faras agresmiliton. * '''[[Preventa milito]]''' (aŭ preventa atako) estas tiu armita agado entreprenita cele (ĉu reale aŭ pretekste) al forpelo de ofensivo aŭ invado perceptita kiel tuja, aŭ por gajni strategian avantaĝon en tuja konflikto aŭ milito. Kvankam ĝi kutime ne estas prezentata kiel formo de memdefendo, la [[legitimeco]] de la preventa milito estas celo de intensa debato, ĉefe pro la malfacilo interkonsenti ĉu la perceptita minaco estas reala kaj, okaze de realo, ĉu temas pri tuja danĝero kiu pravigas kaj justigas la atakon, aŭ ĝi estas uzata kiel preteksto por esti la unua kiu atakas. * '''[[Religia milito]]''' aŭ ''sankta milito'' (Latine: ''bellum sacrum'') estas milito ĉefe kaŭzata aŭ justigita pere de diferencoj en religioj de la diversaj flankoj. Ekzemple vidu artikolojn [[Tridekjara milito]] aŭ [[Eŭropaj militoj de religio]]. * [[Milito pri sukcedo|'''Milito pri sukcedo''']] aŭ ''Tronhereda milito'', estas armita konflikto estigita per la aserto de pluraj postulantoj al la sukcedo de forpasinta aŭ senpovigita [[Hereda monarkio|hereda monarko]]. * La '''[[malvarma milito]]''' estas nocio por la potencokonfrontacio inter la aliancanoj de [[Usono]] kaj [[Sovetio]], kiu disvolviĝis post la Dua Mondmilito ĝis la komenco de la 1990-aj jaroj kaj kondukis al la formiĝo de dupolusa mondo el politika, ekonomia kaj militista vidpunktoj. Dum la epoko de Malvarma milito ĉiu flanko uzis kontraŭ la alia politikajn, ideajn, kulturajn, militajn, ekonomiajn kaj psikajn rimedojn. * '''[[Peranta milito|Peranta]]''' aŭ '''[[Prokura milito]]''' estas milito kiu estas oficiale batalita inter du partioj, sed kie ĉiu el tiuj partioj estas aliancita kun aŭ apogita fare de aliaj, pli [[grandaj potencoj]], kaj kie la vera celo de la milito estas ĉefe ŝanĝi la potenc-ekvilibron inter la grandaj potencoj. * [[Milito de sendependiĝo|'''Milito de sendependiĝo''']] estas termino aplikita al iu ajn el la militoj identigitaj kun la sendependigo de teritorio respektive lando (por laŭlanda listo vidu '''[[Sendependiga milito]]'''). '''[[Militoj de nacia liberigo]]''' aŭ ''naciliberigaj revolucioj'' estas konflikto luktataj de nacioj por akiri [[sendependeco]]n. La termino estas uzata kongrue kun militoj luktataj kontraŭ eksterlandaj povoj (aŭ almenaŭ tiuj perceptitaj kiel eksterlandaj) por establi separatajn suverenajn ŝtatojn por la ribela nacieco. * [[Konflikto de malalta intenseco|'''Konflikto de malalta intenseco''']] estas [[konflikto]] en kiu [[militfortoj]] estas uzataj selekteme kaj en limigita mezuro por plenumi la celojn de politikaj instancoj. * '''[[Terorismo]]''' estas ĉia formo de timigo de la loĝantaro kun politikaj celoj, ekzemple per brulbotela aŭ bomba detruado de ejoj aŭ objektoj, aŭ per sendistinga mortigo de senkulpaj unuopuloj aŭ grupoj de personoj. Alia ofta difino estas politika, ideologia aŭ religia perforto fare de ne-ŝtataj agantoj. Kelkaj difinoj nun inkludas agojn de kontraŭleĝa perforto kaj milito. [[Dosiero:BattleOfVirginiaCapes.jpg|eta|250px|Pentraĵo de la franca (maldekstre) kaj la brita (dekstre) linioj ĉe la [[Batalo de Chesapeake]].]] * '''[[Marmilito]]''' estas milito en kaj ĉe maroj, oceanoj, aŭ ajnaj aliaj ĉefaj akvejoj kiaj grandaj lagoj kaj larĝaj riveroj. La homaro faris batalojn en maro dum pli ol 3,000 jaroj. En la moderna epoko tiuj ludis gravan rolon en la disvolvigo de la moderna mondo en Britio, Nederlando kaj norda Germanio, ĉar ili permesis la movadon de kernaj varoj kaj krudaj materialoj sen kiuj la [[Industria Revolucio]] ne estus okazinta. * '''[[Submarŝipa milito]]''' estas batalaj agadoj, en kiuj oni uzis [[submarŝipo]]jn kontraŭ la malamikaj [[ŝipo]]j. Se oni sinkigis ankaŭ ŝipojn de la neŭtralaj nacioj, oni parolas pri ''senlima submarŝipa milito''. * '''[[Komerca milito|Komercmilito]]''' estas [[Ekonomio|ekonomia konflikto]] ofte rezulte el ekstrema [[protektismo]] en kiu [[Suverena ŝtato|ŝtatoj]] starigas aŭ kreas [[Tarifo|tarifojn]] aŭ aliajn komercajn barierojn kontraŭ aliaj reage al komercaj barieroj kreitaj de alia partio. * '''[[Kulturmilito]]''' ([[germane]]: ''Kulturkampf'') estas lukto inter [[Socia grupo|grupoj]] kiuj apogas diferencajn valorojn pri [[kulturo]], [[religio]] aŭ [[ideologio]]. Kverelaj grupoj pro diferencoj inter valoroj, grupaj kulturoj kaj [[Vivstilo|vivstiloj]] povas montri siajn diferencojn per kontraŭaj [[Partio (politiko)|politikaj partioj]] debatantaj en la [[Parlamento|nacia parlamento]]. Formante registaron, la partioj provas leĝdoni la oficialajn politikojn laŭ siaj ideologioj. * [[Klasbatalo]] (ofte nomata '''Klasmilito''') estas [[nocio]], kiu venas el la teorio de [[Karl Marx]] kaj estas uzata – ne nur de [[Marksismo|marksistoj]] – por klarigi la decidajn socialajn kaj politikajn konfliktojn inter la sociaj [[Socia klaso|klasoj]] (''klasaj kontraŭdiroj'') kaj priskribi la ŝanĝiĝojn de la [[sociaj rilatoj]]. * ''[[Vikipedio:Redaktomilito|Redaktomilito]]'' estas interbatalo kiu okazas kiam du aŭ pluraj vikipediistoj ne konsentas pri la enhavo de vikia paĝo kaj tial re- kaj re-redaktas ĝin, por malfari la redaktojn de la aliulo. * ''[[Kusenmilito]]'' estas ludo ĉefe ludita de infanoj, dum kiu ili "atakas" unu la alian per [[Kapkuseno|kusenoj]]. * ''Propaganda milito'': La novaĵoj kaj komuniko tiu kiu oni konsumas funkciadas sur onia menso kaj formas niajn opiniojn. Tiel ekzemple fotoj de la [[malliberejo de Abu Ghraib]] fariĝis armiloj kontraŭ la [[Iraka milito|usona invado al Irako]], kaj eĉ pli frue dum la [[Golfa Milito]]. Dum Usono klopodis prezenti la militon en Irako kiel militon kun kirurgia precizeco kun tre malmultaj civilaj viktimoj, la usona militoraportisto [[Peter Arnett]], premiita kun la [[Premio Pulitzer]], ne timis rakonti pri la sekvoj de la milito kiel li vidis ilin. Ĉar ĝi estis forta armilo kontraŭ la milita diskurso, lia raportado ricevis subtekston "Tiu ĉi filmeto estis permesita de irakaj cenzuristoj" en usona televido por kredigi ke oni ne kredu kion oni vidas<ref>(en) Felix Koltermann'','' [https://en.qantara.de/content/interview-with-art-historian-w-j-t-mitchell-images-as-weapons-of-war Images as weapons of war], Quaderna.de, 2014</ref>. [[Karikaturisto|Karikaturistoj]] kiuj bilde komentas pri la ĉirkaŭa mondo defendas la homaron, virinojn, infanojn kaj la senkulpajn homojn, kiuj ĝenerale estas la ĉefaj viktimoj dum milito, ĉar ili iras preter ideologie koloritan mondpercepton por rigardi la malfacilajn faktojn de la realo. [[Arto]] iras tien, kie politiko ne povas<ref>(en) Yasmine Salam, "[https://en.qantara.de/node/33707 ''We are more similar than dissimilar'']" - profilo de libana-usona artistino Helen Zughaib, Qantara.de</ref>. == Historio == {{Ĉefartikolo|Milita historio}} [[Dosiero:War deaths caused by warfare.svg|eta|dekstra|200px|La procentaĵoj de masklaj homoj mortigitaj en ok tribaj societoj, kaj fine de Eŭropo kaj Usono en la 20a jarcento. (Lawrence H. Keeley, Arkeologo)]] La plej fruaj signoj de milito apartenas al la Mezolita tombejo 117, kiu estis datita kiel de antaŭ ĉirkaŭ 14,000 jaroj. Proksimume kvardek kvin procente de la [[skeleto]]j tie elmontris signojn de perforta morto.<ref name="Keeley page 37">Keeley, Lawrence H: ''War Before Civilization: The Myth of the Peaceful Savage''. Page 37.</ref> Ekde la ekflorado de la [[ŝtato]] antaŭ proksimume 5,000 jaroj,<ref>Diamond, Jared, ''[[Guns, Germs and Steel]]: The Fates of Human Societies''</ref> milita agado okazis sur multo de la globo. La apero de [[pulvo]] kaj la akcelado de teknologiaj progresoj kondukis al moderna militado. Laŭ Conway W. Henderson, "Unu fonto asertas ke 14,500 militoj okazis inter 3500 a.K. kaj la fino de la 20-a jarcento, kostante 3.5 miliardojn da vivoj, lasante nur 300 jarojn de paco (Beer 1981: 20)."<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=AwMovLqKw2oC&pg=PA212|titolo=Understanding International Law|alirdato=31-a de majo 2012|aŭtoro=Conway W. Henderson|dato=9a de Februaro 2010|eldoninto=John Wiley & Sons|ISBN=978-1-4051-9764-9|paĝoj=212–}}</ref> En ''War Before Civilization'' (Milito antaŭ civilizo), Lawrence H. Keeley, profesoro ĉe la Universitato de Ilinojso, diras ke tiel ĉirkaŭ 90-95% de konataj socioj dum historio okupiĝis pri almenaŭ foja militado,<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://brneurosci.org/reviews/war.html|titolo=Review: War Before Civilization|alirdato=2011-01-24|dato=4a de Septembro 2006|eldoninto=Brneurosci.org|arkivurl=https://web.archive.org/web/20101121021158/http://brneurosci.org/reviews/war.html|arkivdato=2010-11-21}}</ref> kaj multaj batalis konstante.<ref>{{cite news|url=http://www.atimes.com/atimes/Front_Page/HG04Aa02.html|title=The fraud of primitive authenticity|last=Spengler|date=4a de Julio 2006|work=Asia Times Online|accessdate=2009-06-08|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2015-10-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20180817124725/http://www.atimes.com/atimes/Front_Page/HG04Aa02.html|arkivdato=2018-08-17}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060706042537/http://www.atimes.com/atimes/Front_Page/HG04Aa02.html |date=2006-07-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.atimes.com/atimes/Front_Page/HG04Aa02.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-10-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20180817124725/http://www.atimes.com/atimes/Front_Page/HG04Aa02.html |arkivdato=2018-08-17 }}</ref> [[Dosiero:MokoShuraiE-Kotoba IV.jpg|eta|upright=1.1|Japana [[samurajo]] atakanta [[Mongola Imperio|mongolan]] ŝipon, 13a jarcento.]] [[Dosiero:Afghanistan Flyover, F-15E from 391st Expeditionary Fighter Squadron deploys flares during a flight over Afghanistan, Nov. 12, 2008.jpg|eta|F-15E dum flugo super Afganio, 12a de Novembro 2008.]] Keeley priskribas plurajn stilojn de primitiva batalado kiel ekzemple malgrandaj rabatakoj, pli grandaj atakoj, kaj [[masakro]]j. Ĉiuj tiuj formoj de militado estis uzitaj fare de primitivaj socioj, aserto apogita fare de aliaj esploristoj.<ref>Martin, Debra L., Ryan P. Harrod, kaj Ventura R. Pérez, eld. 2012. ''The Bioarchaeology of Violence''. Gainesville: University Press of Florida. http://www.upf.com/book.asp?id=MARTI002 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131104230028/http://upf.com/book.asp?id=MARTI002 |date=2013-11-04 }}</ref> Keeley klarigas ke fruaj militatakoj ne estis bone organizitaj, ĉar la partoprenantoj ne havis ajnan formalan trejnadon. Malabundo de resursoj signifis ke defenda laboro estis ne kosta efika vojo por protekti la socion kontraŭ malamikaj atakoj.<ref name="Keeley page 55">Keeley, Lawrence H: ''War Before Civilization: The Myth of the Peaceful Savage''. Paĝo 55.</ref> William Rubinstein skribis ke "Antaŭ-kleraj socioj, eĉ tiuj organizitaj laŭ relative progresinta maniero, estis famaj por sia intencita krueleco ... arkeologiaj kuŝejoj donas signojn de prahistoriaj masakroj pli severaj ol ajna rakontita en [[etnografio]] [t.e., post la alveno de la eŭropanoj]". En Crow Creek, [[Suda Dakoto]], kiel konate, arkeologoj trovis amastombon de "pli ol 500 viroj, virinoj, kaj infanoj kiuj estis buĉitaj, skalpitaj, kaj mutilitaj dum atako sur sia vilaĝo jarcenton kaj duono antaŭ la alveno de Kolumbo (ĉ. la jaro 1325)".<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://books.google.com/books?id=nMMAk4VwLLwC&pg=PA22|titolo=Genocide: A History|alirdato=31a de Majo 2012|aŭtoro=W. D. Rubinstein|jaro=2004|eldoninto=[[Pearson Longman]]|ISBN=978-0-582-50601-5|paĝoj=22–50}}</ref> Estas problema, aliflanke, fari ĝeneraligojn de prahistoria perforto; frekvenco kaj manifestiĝo de militado varias multe en la etnografia kaj arkeologia arkivo. [[Dosiero:Custer Massacre At Big Horn, Montana June 25 1876.jpg|eta|Laŭ la usona ''Bureau of the Census'' (1894), la Indianaj Militoj de la 19a jarcento kostis la vivojn de ĉirkaŭ 19,000 blankuloj kaj de 30,000 indianoj.<ref>Thornton, Russell (1990). ''American Indian Holocaust and Survival: A Population History since 1492''. University of Oklahoma Press. p. 48. ISBN 978-0-8061-2220-5</ref>]] {{Ĉefartikolo|Mezepoka militado}} En [[Okcidenteŭropo]], ekde la fino de la 18-a jarcento, okazis pli ol 150 konfliktoj kaj proksimume 600 bataloj.<ref name="War">[http://www.ralphmag.org/CG/world-war-one2.html World War One – A New Kind of War | Part II] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160303191857/http://www.ralphmag.org/CG/world-war-one2.html |date=2016-03-03 }}, From ''14 – 18 Understanding the Great War'', de Stéphane Audoin-Rouzeau, Annette Becker</ref> Dum la 20-a jarcento, milito rezultigis dramecan intensigon de la rapideco da sociaj ŝanĝoj, kaj estis decida katalizilo por la apero de la [[Maldekstro (politiko)|Maldekstro]] kiel agnoskita forto.<ref name="Kolko 1994 xviitoxviii">Kolko, Gabriel (1994). Century of War: Politics, Conflicts, and Society since 1914. New York, NY: The New Press. ISBN 978-1-56584-191-8. p xvii–xviii: "War in this century became an essential precondition for the emergence of a numerically powerful Left, moving it from the margins to the very center of European politics during 1917–18 and of all world affairs after 1941".</ref> Lastatempaj rapidaj pliiĝoj en la teknologioj de milito, kaj tial en ĝia detruemo (vidu artikolon [[Reciproke garantiita neniigo]]), kaŭzis ĝeneraligitan publikan koncernon, kaj en ĉiu verŝajneco malhelpis, kaj povas entute malhelpi la ekaperon de atoma tria mondmilito. Ĉe la fino de ĉiu el la lastaj du mondmilitoj, kunordigitaj kaj popularaj klopodoj estis faritaj por veni al pli bonega kompreno de la subesta dinamiko de milito kaj por tiel espereble redukti aŭ eĉ elimini ĝin entute. Tiuj klopodoj realiĝis en la formoj de la [[Ligo de Nacioj]], kaj ĝia posteulo, la [[Unuiĝintaj Nacioj]]. Baldaŭ post la [[Dua Mondmilito]], kiel signo de subteno por tiu koncepto, la plej multaj landoj eniris la Unuiĝintajn Naciojn. Dum tiu sama postmilita periodo, kun la celo de plia delegitimiga milito kiel akceptebla kaj logika etendaĵo de ekstera [[politiko]], la plej multaj landaj registaroj ankaŭ renomigis siajn ministeriojn aŭ ministerisekciojn de Milito kiel siaj Ministerioj aŭ Sekcioj de Defendo, ekzemple, la antaŭa usona Sekcio de Milito estis renomita kiel la Usona Sekcio de Defendo. En 1947, en vido de la rapide ĉiam pli detruaj sekvoj de moderna militado, kaj kun akurata koncerno por la sekvoj kaj kostoj de la lastatempe evoluinta [[atombombo]], [[Albert Einstein]] fame deklaris, "mi ne scias per kiuj armiloj tria mondmilito estos farita, sed la kvara mondmilito estos farita per bastonoj kaj ŝtonoj."<ref name = "EinsteinWWIV">{{Cite web | year = 1947 | url = http://www.wagingpeace.org/menu/action/urgent-actions/einstein/ | title = Albert Einstein: Man of Imagination | accessdate = 2010-02-03 | titolo = Arkivita kopio | alirdato = 2015-10-23 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20100604080636/http://www.wagingpeace.org/menu/action/urgent-actions/einstein/ | arkivdato = 2010-06-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100604080636/http://www.wagingpeace.org/menu/action/urgent-actions/einstein/ | archivedate = 2010-06-04 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.wagingpeace.org/menu/action/urgent-actions/einstein/ |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-10-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100604080636/http://www.wagingpeace.org/menu/action/urgent-actions/einstein/ |arkivdato=2010-06-04 }} Nuclear Age Peace Foundation paper</ref> [[Mao Zedong]] instigis la socialisman flankon por ne timi atommiliton kun Usono ĉar, eĉ se "la duono de la homaro mortus, la alia duono restus kaj imperiismo estus detruita el la tero kaj la tuta mondo iĝus socialisma."<ref>{{cite news |title= Instant Wisdom: Beyond the Little Red Book |url= http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,946612-2,00.html |date= 20a de Septembro 1976 |work= [[Time (gazeto)|Time]] |accessdate= 14a de Aprilo 2013 |titolo= Arkivita kopio |alirdato= 2015-10-23 |arkivurl= https://web.archive.org/web/20110629001410/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,946612-2,00.html |arkivdato= 2011-06-29 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130729175610/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,946612-2,00.html |date=2013-07-29 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,946612-2,00.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-10-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130729175610/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,946612-2,00.html |arkivdato=2013-07-29 }}</ref> La informo ''Human Security Report 2005'' dokumentis signifan malkreskon en la nombro kaj severecon de armitaj konfliktoj ekde la fino de la [[Malvarma Milito]] en la komenco de la 1990-aj jaroj. Tamen, la pruvoj kontrolitaj en la eldono de 2008 de la studo de la Centro por Internacia Evoluo (2008) nome "Peace and Conflict" (Paco kaj konflikto) indikis ke la totala malkresko en konfliktoj ekhaltis.<ref>Hewitt, Joseph, J. Wilkenfield and T. Gurr ''[http://www.cidcm.umd.edu/pc/ Peace and Conflict 2008] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070915132902/http://www.cidcm.umd.edu/pc/ |date=2007-09-15 }}'', Paradigm Publishers, 2007</ref> === Naŭ plej grandaj militoj laŭ nombro de mortintoj === {{Ĉefartikolo|Listo de militoj laŭ nombro de mortintoj}} Tri el la dek plej kostaj militoj, laŭ terminoj de vivoperdoj, okazis en la lasta jarcento. Tiuj estas la du mondmilitoj, sekvite de la [[Dua japana-ĉina milito]] (kiu estas foje konsiderata parto de la [[Dua Mondmilito]], aŭ koincidanta kun tiu). Plej el la aliaj implikis ĉu Ĉinion aŭ najbarajn popolojn. La mortindico de la Dua Mondmilito, nome pli ol 60 milionoj, surpasas ĉiujn aliajn militajn mortindicojn. Tio povas rilati al la gravaj ĵusaj antaŭeniroj en armilaj teknologioj, same kiel al gravaj ĵusaj pliigoj en la ĝenerala homa loĝantaro.<ref name="users.erols">McFarlane, Alan: ''The Savage Wars of Peace: England, Japan and the Malthusian Trap'', Blackwell 2003, ISBN 0-631-18117-2, ISBN 978-0-631-18117-0 – citita de [http://users.erols.com/mwhite28/warstat0.htm#Manchu17c White]</ref> {| class=wikitable |- ! Mortoj<br />(milionoj) ! Dato ! Milito |- | 60.7–84.6 || 1939–1945 || [[Dua Mondmilito]] (vidu artikolon [[Kvanto de viktimoj de la Dua Mondmilito]]) <ref name="Wallinsky1996">Wallinsky, David: ''David Wallechinsky's Twentieth Century: History With the Boring Parts Left Out'', Little Brown & Co., 1996, ISBN 0-316-92056-8, ISBN 978-0-316-92056-8 – citita de [http://users.erols.com/mwhite28/warstat1.htm#Second White]</ref><ref name="Brzezinski1994">Brzezinski, Zbigniew: ''Out of Control: Global Turmoil on the Eve of the Twenty-first Century'', Prentice Hall & IBD, 1994, ASIN B000O8PVJI – citita de [http://users.erols.com/mwhite28/warstat1.htm#Second White]</ref> |- | 60 || 13a jarcento || [[Mongola Imperio|Mongolaj konkeroj]] (vidu artikolon [[Mongolaj invadoj kaj konkeroj|Mongolaj invadoj]] kaj [[Tataroj|Tataraj invadoj]])<ref>Ping-ti Ho, "An Estimate of the Total Population of Sung-Chin China", in ''Études Song'', Series 1, No 1, (1970) pp. 33–53.</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://users.erols.com/mwhite28/warstat0.htm#Mongol|titolo=Mongol Conquests|alirdato=2011-01-24|eldoninto=Users.erols.com}}</ref><ref>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1510/is_1987_Fall/ai_5151514/pg_2 |title=The world's worst massacres Whole Earth Review |publisher=Findarticles.com |accessdate=2011-01-24 |year=1987 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1510/is_1987_Fall/ai_5151514/pg_2 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-10-23 |arkivurl=https://archive.is/20120630043258/findarticles.com/p/articles/mi_m1510/is_1987_Fall/ai_5151514/pg_2 |arkivdato=2012-06-30 }}</ref> |- | 40 || 1850–1864 || [[Tajpinga ribelo]] (vidu artikolon [[Dunganoj]])<ref>{{Cite web |url=http://concise.britannica.com/ebc/article-9380148/Taiping |title=Taiping Rebellion – Britannica Concise |publisher=Britannica |accessdate=2011-01-24 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-10-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071215124111/http://concise.britannica.com/ebc/article-9380148/Taiping |arkivdato=2007-12-15 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://concise.britannica.com/ebc/article-9380148/Taiping |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-10-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071215124111/http://concise.britannica.com/ebc/article-9380148/Taiping |arkivdato=2007-12-15 }}</ref> |- | 39 || 1914–1918 ||[[Unua Mondmilito]] (vidu artikolon [[Kvanto de viktimoj de la unua mondmilito]])<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.firstworldwar.com/features/casualties.htm|titolo=Military Casualties of World War One|alirdato=2011-01-24|aŭtoro=Michael Duffy|dato=[[22-a de aŭgusto]] [[2009]]|eldoninto=Firstworldwar.com}}</ref> |- | 36 || 755–763 || [[Anluŝana ribelo]] (troigita cifero bazita sur censa sistemo, sed ne konsiderante la teritorian malpliigon kaj la neefikan censosistemon postmilitajn）<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://users.erols.com/mwhite28/warstat0.htm#AnLushan|titolo=Selected Death Tolls for Wars, Massacres and Atrocities Before the 20th Century|alirdato=2011-01-24|eldoninto=Users.erols.com}}</ref> |- |- 25 || 1616–1662 || Konkero dum la [[Dinastio Qing]] de la [[Dinastio Ming]]<ref name="users.erols" /> |- | 20 || 1937–1945 || [[Dua japana-ĉina milito]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bbc.co.uk/history/worldwars/wwtwo/nuclear_01.shtml|titolo=Nuclear Power: The End of the War Against Japan|alirdato=2011-01-24|eldoninto=BBC News}}</ref> |- | 20 || 1370–1405 || Konkeroj de [[Tamerlano]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://users.erols.com/mwhite28/warstat0.htm#Timur|titolo=Timur Lenk (1369–1405)|alirdato=2011-01-24|eldoninto=Users.erols.com}}</ref><ref>[http://users.erols.com/mwhite28/warstat0.htm#Asian Retejo de Matthew White] (kompilaĵo de fakulaj ĉirkaŭkalkuloj de mortindicoj)</ref> |- | 16 || 1862–1877 || [[Dungana ribelo (1862–1877)|Dungana ribelo]] |- | 5–9 || 1917–1922 || [[Rusia enlanda milito|Rusia enlanda milito kaj eksterlanda interveno]]<ref>{{Cite web |url=http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/RUScivilwar.htm |title=Russian Civil War |publisher=Spartacus.schoolnet.co.uk |accessdate=2011-01-24 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2015-10-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101205201225/http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/RUScivilwar.htm |arkivdato=2010-12-05 }}</ref> |} ==Milito, paco kaj mortintoj== Ekde 1496 a.K. ĝis 1862 p.K. (nome dum 3367 jaroj) tra 3130 jaroj okazis militoj kaj nur dum 227 jaroj ne. Por unu pacjaro estis po 15 militjaroj. Ekde 1861 okazis 500 militoj, nome po kvar militoj jare. Dum la [[Unua Mondmilito]] militis "nur" 33 landoj kaj 74 milionoj da armitoj, kun rezulto de 20 milionoj da mortintoj. Dum la [[Dua Mondmilito]] militis 72 landoj kaj 110 milionoj da batalantoj, kio rezultis en 60 milionoj da mortintoj (trioble ol en la Unua). Post tio, lokaj militoj okazigis pli ol 100 milionojn da mortintoj, tio estas duoblo de la Dua Mondmilito.<ref>Por la ciferoj de la tuta paragrafo, Imre Bokor, "Mortintoj post mortintoj", en ''Debrecena Bulteno'', n-ro 99, p. 20.</ref> Vidu [[Procento de civilaj viktimoj]] == Milita juro == {{Ĉefa artikolo|Milita juro}}[[Dosiero:Original Geneva Conventions.jpg|dekstra|eta|La [[Konvencioj de Ĝenevo|Unua Konvencio de Ĝenevo]] kiu pritraktas malsanajn kaj vunditajn membrojn de [[militfortoj]] estis subskribita en 1864.]] Pluraj [[traktato]]j reguligas militadon, kune aludataj kiel la ''[[milita juro]]''. La plej vasta el tiuj estas la [[ĝenevaj konvencioj]], la plej frua el kiu efektiviĝis dum la meza [[19-a jarcento]]. Traktat-subskribo de post tiam fariĝis parto de internacia [[diplomatio]], kaj tro da traktatoj por mencii en tiu malgranda artikolo estas subskribitaj. Kelkaj ekzemploj: [[Rezolucioj de la Ĝeneva Internacia Konferenco]], [[Ĝenevo]], 26-29 de oktobro [[1863]] kaj [[Ĝeneva Konvencio rilate al la Traktado de Militkaptitoj]], 75 U.N.T.S. 135, efektiviĝis la 21-an de oktobro, [[1950]]. == Justa milito == {{Ĉefartikolo|Teorio de la justa milito}} La diversaj moralsistemoj donas diversajn respondojn pri ebla justeco de milito. Strikta [[pacifismo]] (t.e. la pacifisma moralsistemo) ĉiukaze malaprobas militon; por ĝi, justa milito ne ekzistas. Aliaj [[Moralo|moralaj sistemoj]] havas aliajn respondojn. Ĝenerale ili agnoskas la justecon de '''sindefenda milito'''. Ĉiukaze oni povas diri, ke kelkokaze milito estas internacijure permesita. Tio gravas ekz. por adeptoj de la [[homaranismo]], ĉar por ili, laŭ [[Zamenhof]], ĉiuj moralaj normoj krom la [[Ora Regulo]] mem baziĝas nur sur interkonsento. La [[internacia juro]] estas tia interkonsento. La klaraj kriterioj de la [[katolika eklezio]], troveblaj en la nova [[Monda Kateĥismo]] de la katolika eklezio, konformas al la kriterioj de la internacia juro (vidu sube). La ne norma, sed praktika pravigo de milito estas afero de praktika prudento. Sed ne ĉe striktaj pacifistoj, ĉar ili pro sia morala antaŭdecido ĉiukaze malaprobas militon; do ili tute ne povas - propraopinie ne rajtas - konsideri praktikajn argumentojn. Temas pri tre komplikaj praktikaj problemoj. La eventualan praktikan pravigon nunan ne forigas estintaj politikaj misfaroj (tio ja ne estus praktika, sed morala argumento). La filozofo [[Popper]] precize klarigis la "paradokson de toleremo": '''Ni ne toleru tion, kio forigus la toleremon.''' Similstruktura [[paradokso]] ekzistas rilate al paco: ''Ni ne estu pacaj kontraŭ tiuj, kiuj volas forigi la pacon''. Ĝuste en tio troviĝas la praviĝo de sindefenda aŭ eĉ "mondpolica" milito. Ekz. la pravigo de la milito kontraŭ [[nazia Germanio]]. '''La mondpolica ideo estas la fondiga ideo de la [[Unuiĝintaj Nacioj]].''' [[Militakiro]] estas termino kiu referencas al moveblaĵoj kaptitaj el malamiko fare de la militistoj plej ofte kongrue kun la konsento de la respektivaj militestroj. Konsiderinte la situacion de supereco de la venkanta soldataro la kutimo rabadi havaĵojn de venkitoj (foje eĉ de la venkinta flanko) fare de la venkintoj pludaŭris ĝis nuntempe. Okaze de rabado al civiluloj fare de trupoj sen kontrolo fare de la militestroj, temas pri ''militrabado''. == Fascinado == '''[[Historia rekonstruado]]''' estas eduka aktiveco en kiu partoprenantoj, nomitaj rekonstruadistoj, provas rekonstrui kaj rekrei iujn aspektojn de historia evento aŭ periodo. Tre populara agado rilatas al rekonstruado de [[Batalo|bataloj]] de historie famaj militoj grandskale, kio povas esti filmita, konsiderita kiel [[Teatro|teatra]] aktiveco, [[Turismo|turisma]] allogaĵo, socia agado ktp. == Instruoj de katolika kateĥismo == ''2307. La [[La Dekalogo#Kvina ordono|kvina ordono]] malpermesas, intence detrui homan vivon. Pro la malbonaĵoj kaj maljustaĵoj, kiujn ĉiu milito alkondukas, la eklezio insiste petas ĉiujn, ke ili preĝu kaj agu, por ke la dia boneco liberigu nin de la sklaveco je la milito.'' ''2308. Ĉiu civitano kaj ĉiu reganto devas aktive batali por la evitado de militoj. Sed dum "la danĝero de milito ekzistas kaj dum ankoraŭ ne ekzistas kompetenta internacia aŭtoritato ekipita per la necesaj rimedoj, oni ne povas kontesti al registaro la rajton je morale permesata sindefendo."'' ''2309. La kondiĉoj, sub kiuj estas permesate al popolo, en kazo de danĝero milite defendi sin, devas esti precize observataj. Tia decido estas tiel severkonsekvenca, ke ĝi estas morale legitima nur sub la sekvantaj striktaj premisoj, kiuj devas esti samtempe donitaj:'' * ''La domaĝo, kiu estas farata al la nacio au al la komunumo de la popoloj, devas esti certa, grava kaj daŭra.'' * ''Ĉiuj aliaj rimedoj, por haltigi la domaĝon, devas esti montrintaj kiel neefektivigeblaj aŭ senefikaj.'' * ''Devas esti serioza sukcesprobableco.'' * ''La uzado de armiloj ne alportu domaĝojn au malordojn, kiuj estas pli malbonaj ol la forigota malbono. Prijuĝante, ĉu tiu kondiĉo estas plenumita, oni zorge konsideru la grandegan detruokapablon de modernaj armiloj. Jen la tradiciaj elementoj, kiuj apartenas al la t.n. doktrino pri la "justa milito".'' ''La prijuĝo, ĉu ĉiuj tiuj premisoj estas donitaj, estu farata surbaze de prudenta konsiderado de tiuj, al kiuj estas konfidata la gardado de la komuna bono.'' ''2310. La ŝtataj organoj tiukaze rajtas kaj devas surmeti sur la civitanoj la devojn necesajn por la nacia sindefendo. Tiuj, kiuj kiel militistoj disponigis sin je la servo de sia [[patrolando]], defendas la sekurecon kaj liberecon de siaj popoloj. Kiam ili ĝuste plenumas sian taskon, ili kontribuas al la komuna bono de la nacio kaj al la konservado de la paco.'' ''2311. La ŝtataj organoj adekvate zorgu pri tiuj, kiuj pro konscienco malakceptas la uzadon de armiloj.'' ''2312. La eklezio kaj la homa prudento deklaras, ke la morala leĝo restas valida dum armitaj konfliktoj. "Ne jam pro tio, ke bedaŭrinde eksplodis milito, fariĝas permesata ĉia batalrimedo inter la kontraŭantaj partioj."'' ''2313. La civiluloj, la vunditaj soldatoj kaj la militkaptitoj devas esti respektataj kaj traktataj kun humaneco. Agoj farataj kun scio kaj volo kontraŭ la internacia juro kaj ĝiaj universale validaj principoj, kaj ordonoj fari tiajn agojn, estas krimoj. Blinda obeado ne estas sufiĉa pardonomotivo favore al tiuj, kiuj obeas tiajn ordonojn. Tiel la neniigo de popolo, nacio, aŭ de [[etna malplimulto]] estas kondamnenda kiel mortpeko. Oni estas morale devigata, kontraŭstari ordonojn je genocido.'' ''2314. „Ĉiu milita ago, kiu sendistinge celas al neniigo de vastaj teritorioj kaj ilia enloĝantaro, estas krimo kontraŭ Dio kaj la homo, krimo, kiu estas firme kaj decide kondamnenda.“ Unu el la danĝeroj de moderna milito estas, ke ĝi al posedantoj de altteknikaj, precipe atomaj, biologiaj kaj ĥemiaj, armiloj, donas motivon por tiaj krimoj.'' ''2315. La amasigo de armiloj al multaj homoj ŝajnas kiel paradoksamaniere taŭga agado por deteni eblajn kontraŭulojn de la milito. Ili vidas en tio la plej efikan rimedon, por sekurigi la pacon inter la nacioj. Kontraŭ tiaspeca fortimigado endas levi gravajn moralajn rezervojn. La vetarmado ne sekurigas la pacon. Anstataŭ forigi la kaŭzojn de milito, ĝi plimalbonigas ilin. La elspezado de grandegaj sumoj, kiuj estas malŝparataj por ĉiam novaj armiloj, malhelpas, ke estas helpate al mizeron suferantaj popoloj. Do troa armado malakcelas la evoluon de la popoloj. Ĝi multobligas la konfliktkaŭzojn kaj pliigas la danĝeron de disvastigo de militoj.'' ''2316. Armilproduktado kaj armilkomercado koncernas la komunan bonon de la nacioj kaj de la internacia komunumo. Tial la ŝtato rajtas kaj devas leĝe reguligi ilin. Mallongtempaj privataj au kolektivaj interesoj ne pravigas entreprenojn, kiuj incitas konfliktojn inter la nacioj kaj endanĝerigas la internacian juran ordon.'' ''2317. Nejustaĵoj, fortegaj diferencoj en ekonomia kaj sociala rilatoj, same kiel envio, malkonfido kaj fiereco, kiuj furiozas inter la homoj kaj la nacioj, senĉese minacas la pacon kaj kondukas al militoj. Ĉio, kion oni entreprenas por venki tiujn malbonojn, kontribuas al la konstruado de la paco kaj la evitado de la milito. Laŭ tio ke la homoj estas pekuloj, minacas ilin la danĝero de la milito, kaj ĝi minacos ilin ĝis la alveno de Kristo. Sed kiom la homoj unuiĝas en amo kaj tiel venkas la pekon, tiom ili venkos ankaŭ la perfortecon, ĝis iam plenumiĝos la vortoj: "Ili forĝos el siaj glavoj plugilojn kaj el siaj lancoj rikoltilojn. Ne levos nacio glavon kontraŭ nacion, kaj oni ne plu lernos militon." (Jesaja 2.4)'' == Elstaraj armeaj pensuloj kaj teoriistoj == * [[Sun Tzu]], verkinto de "''[[La Arto de Milito]]''" * [[Carl von Clausewitz]] * [[Ivan Bloch]] * [[Heinz Guderian]] == Bildaro == [[Dosiero:Collage_war.jpg|eta|769x769ra|Collage war]] <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:The Death of General Warren at the Battle of Bunker's Hill.jpg|''The Death of General Warren at the Battle of Bunker's Hill, June 17, 1775''，dum la [[Usona Milito de Sendependeco|Usona milito de sendependenco]]. Dosiero:Sadler, Battle of Waterloo.jpg|[[Batalo de Waterloo]], 1815 Dosiero:Waves of paratroops land in Holland.jpg|Paraŝutistoj dum [[Operaco Market Garden]]. Dosiero:Raising a flag over the Reichstag 2.jpg|Levas flagon sur la Reichstag, dum [[batalo de Berlino]] Dosiero:Nagasakibomb.jpg|Atoma bombo sur Nagasaki, 9-a aŭgusto, 1945 </gallery> == Aliaj projektoj == Ekzistas [[proverbo]]j pri milito en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-08-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>:{{citaĵo|''Du militas -- tria profitas.''}}{{citaĵo|'' Unu soldato militon ne faras. ''}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} ==Literaturo== * [[Ronald J. Glossop|Glossop, Ronald]] J., ''Confronting War: An Examination of Humanity's Most Pressing Problem'' (Jefferson, NC: McFarland & Company, 1983, 1987, 1994, 2001) * Blainey, Geoffrey, ''The Causes of War'' (1973) * Barzilai Gad, Wars, ''Internal Conflicts and Political Order: A Jewish Democracy in the Middle East'' (Albany: State University of New York Press, 1996). * Chagnon, N. ''The Yanomamo'', Holt, Rinehart & Winston,1983. * Clausewitz, Carl Von (1976), ''On War'' (Princeton and New Jersey: Princeton University Press) * Codevilla, Angelo kaj Seabury, Paul, ''War: Ends and Means'' (Potomac Books, Revised second edition by Angelo Codevilla, 2006) * Codevilla, Angelo, ''No Victory, No Peace'' (Rowman and Littlefield, 2005) * Fornari, Franco (1974). ''The Psychoanalysis of War''. Tr. Alenka Pfeifer. Garden City, New York: Doubleday Anchor Press. * Fry, Douglas. 2004. “Conclusion: Learning from Peaceful Societies.” In Keeping the Peace, Graham Kemp, editor. New York: Routledge. * Fry, Douglas P., 2005, ''The Human Potential for Peace: An Anthropological Challenge to Assumptions about War and Violence'', Oxford University Press. * Fry, Douglas. 2009. ''Beyond War''. Oxford University Press. * Gat, Azar ''2006 War in Human Civilization'', Oxford University Press. * Heinsohn, Gunnar, ''Söhne und Weltmacht: Terror im Aufstieg und Fall der Nationen'' ("Filoj kaj Imperia Povo: Teroro kaj Apero kaj Falo de Nacioj"), Orell Füssli (Septembro 2003), disponebla rete (en germana) * Howell, Signe, kaj Roy Willis. 1990. ''Societies at Peace: Anthropological Perspectives''. London: Routledge. * James, Paul; Friedman, Jonathan (2006). ''Globalization and Violence'', Vol. 3: Globalizing War and Intervention. London: Sage Publications. [http://www.academia.edu/3587732/Globalization_and_Violence_Vol._3_Globalizing_War_and_Intervention_2006_] Konsultita la 19an de Oktobro 2015. * James, Paul; Sharma, RR (2006). ''Globalization and Violence'', Vol. 4: Transnational Conflict. London: Sage Publications. [http://www.academia.edu/3587761/Globalization_and_Violence_Vol._4_Transnational_Conflict_2006_] Konsultita la 19an de Oktobro 2015. * Keegan, John, (1994) ''A History of Warfare'', (Pimlico) * Keeley, Lawrence. ''War Before Civilization'', Oxford University Press, 1996. * Kelly, Raymond C., 2000, ''Warless Societies and the Origin of War'', University of Michigan Press. * Kemp, Graham, kaj Douglas Fry. 2004. ''Keeping the Peace''. New York: Routledge. * Kolko, Gabriel (1994). ''Century of War: Politics, Conflicts, and Society since 1914''. New York, NY: The New Press. ISBN 978-1-56584-191-8. * Lebow, Richard Ned 2008, ''A Cultural Theory of International Relations'', Cambridge University Press. * Lindemann, Thomas 2010, ''Causes of War. The Struggle for Recognition Colchester'', ECPR Press * Maniscalco, Fabio (2007). ''World heritage and war: linee guida per interventi a salvaguardia dei beni culturali nelle aree a rischio bellico. Massa''. ISBN 978-88-87835-89-2. Konsultita la 31an de Majo 2012. * McIntosh, Jane. 2002. ''A Peaceful Realm: The Rise and Fall of the Indus Civilization''. Oxford, UK: Westview Press. * Metz, Steven kaj Philip R. Cuccia, 2011, ''Defining War for the 21st Century'', Strategic Studies Institute, U.S. Army War College. ISBN 978-1-58487-472-0 [http://permanent.access.gpo.gov/gpo4171/] Konsultita la 19an de Oktobro 2015. * Montagu, Ashley. 1978. ''Learning Nonaggression''. New York: Oxford University Press. * Otterbein, Keith, 2004, ''How War Began''. College Station TX: Texas A&M University Press. * Pauketat, Timothy. ''North American Archaeology'', 2005. Blackwell Publishing. * Pearson, Richard. 2004. “New Perspectives on Jomon Society.” Bulletin of the International Jomon Culture Conference, Vol. 1. * {{Citaĵo el libro|titolo=Masters of Warfare: Fifty Underrated Military Commanders from Classical Antiquity to the Cold War|familia nomo=Pinzelli|persona nomo=Eric|jaro=2022|eldoninto=Pen & Sword|ISBN=9781399070126}} * Small, Melvin; Singer, Joel David (1982). ''Resort to arms: international and civil wars'', 1816–1980. Sage Publications. ISBN 978-0-8039-1776-7. * Smith, David Livingstone (Februaro 2009). ''The Most Dangerous Animal: Human Nature and the Origins of War''. Macmillan. ISBN 978-0-312-53744-9. [https://books.google.es/books?id=FwBUuzr6QFAC&redir_esc=y] Konsultita la 19an de Oktobro 2015. * Sponsel, Leslie, kaj Thomas Gregor. 1994. ''Anthropology of Peace and Nonviolence''. Lynne Rienner Publishing. * Strachan, Hew (2013), ''The Direction of War''. * Turchin, P. 2005. ''War and Peace and War: Life Cycles of Imperial Nations''. New York, NY: Pi Press. * Van Creveld, Martin ''The Art of War: War and Military Thought'', London: Cassell, Wellington House * [[Michael Walzer|Walzer, Michael]] (1977) ''Just and Unjust Wars'' (Basic Books). * Wade, Nicholas. ''Before the Dawn'', Penguin: New York 2006. * Zimmerman, L. ''The Crow Creek Site Massacre: A Preliminary Report'', US Army Corps of Engineers, Omaha District, 1981. == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 4}} * [[Armeo]] * [[Armilo]] * [[Armindustrio]] * [[Batalo]] * [[Blokado]] * [[Diplomatio]] * [[Etna konflikto]] * [[Fronta linio]] * [[Genocido]] * Brita [[Imperia Milita Muzeo]] * [[Internaciaj rilatoj]] * [[Invado]] * [[Konkero]] * [[Konskripcio]] * [[Listo de bataloj]] * [[Listo de militoj]] * [[Malvarma milito]] * [[Marodado]] * [[Mezepoka militado]] * [[Milita fotografio]] * [[Milita historio]] * [[Milita juro]] * [[Milita strategio]] * [[Milita taktiko]] * [[Milita teknologio]] * [[Militakiro]] * [[Militfilmo]] * [[Militfilozofio]] * [[Militista vortareto]] * [[Militisto]] * [[Militkupono]] * [[Militnovedzino]] * [[Mondmilito]] * [[Pacismo]] * [[Rezistomovado]] * [[Sendependiga milito]] * [[Sieĝo]] * [[Soldato]] * [[Soldo]] * [[Soldulo]] * [[Strategio]] * [[Taktiko]] * [[Viktor But]] * [[Osprey Publishing]] * [[Komuna lernolibro pri Historio]] * ''[[La travivaĵoj de la brava soldato Ŝvejk dum la mondmilito]]'' * La Bananmilito [[d:Q806104]] {{Div col end}} == Eksteraj ligiloj == ===En Esperanto=== * [http://kontakto.tejo.org/2015/08/militoj-kontakto-20153-en-la-reto.html Militoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190129064142/http://kontakto.tejo.org/2015/08/militoj-kontakto-20153-en-la-reto.html |date=2019-01-29 }}, [[Kontakto (revuo)|Kontakto]], 2015:3 * [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/militavortaro-eo-ja-uk-barkituro.html Milita Vortaro] - de Barkituro, en Esperanta, japana kaj angla lingvoj * [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/esperanto_the_aggressor_language.pdf Milita Vortaro] - el la libro: [[Esperanto. The Aggressor Language|Esperanto - the Aggressor Language]], eld. de Headquarters, Department of the Army, USA, 1962 * [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/militista-vortareto.pdf Militista vortareto+ - grupigita laŭ 21 ĉefaj temoj en Esperanta, franca, angla, germana kaj itala lingvoj. Eldonita de UEA en 1955. - [en STEB] ===Alilingve=== * (en) [[:en:World Beyond War|''World Beyond War'']] (angla vikipedio), internacia kontraŭmilita organizaĵo * (eo) Informoj en Esperanto pri ''World Beyond War'' * [http://www.stopusa.be/scripts/texte.php?section=CL&langue3&id=24471] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060827110612/http://www.stopusa.be/scripts/texte.php?section=CL&langue3&id=24471 |date=2006-08-27 }} * [http://www.monde-solidaire.org/spip/article.php3?id_article=2295] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060527034732/http://www.monde-solidaire.org/spip/article.php3?id_article=2295 |date=2006-05-27 }} * [http://www.clausewitz.com/CWZHOME/VomKriege/VKTOC.htm "Vom Kriege" de la Generalo Carl von Clausewitz.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171020092812/http://www.clausewitz.com/CWZHOME/VomKriege/VKTOC.htm |date=2017-10-20 }} * [http://www.umich.edu/~cowproj Projektoj pri Militoj] * [http://www.inta.gatech.edu/peter/PSS99_paper.html Artikolo de Peter Brecke] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060212202744/http://www.inta.gatech.edu/peter/PSS99_paper.html |date=2006-02-12 }} * [http://www.d-n-i.net/fcs/4th_gen_war_gazette.htm La Ŝanĝanta Bildo de Milito: En la Kvara Generacio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100304230815/http://www.d-n-i.net/fcs/4th_gen_war_gazette.htm |date=2010-03-04 }} {{Morto}}{{projektoj|q=Milito|n=Kategorio:Milito|s=Kategorio:Militoj|ReVo=milit.0o}}{{Havenda artikolo|Milito}} {{Leginda|2015|12|31}} {{ADLM|2023|03}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Militoj| ]] o3bieu749bcmt11w2owtvokz1iilhgd 0 12315 9423886 9255327 2026-07-09T09:10:44Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423886 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |latitudo = 46/13/27/N |longitudo = 06/08/58/E |regiono-ISO = CH-GE |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |zomo = 14 }} '''Monda Organizaĵo pri Komerco''' ('''MOK'''; konata plej ofte sub la angla nomo ''World Trade Organization'', WTO) estas internacia organizaĵo grupiganta multajn ŝtatojn (164 en 2016) kaj celanta reguligi la [[Internacia komerco|internacian komercon]] laŭ la principoj de la [[libera komerco]] almenaŭ inter siaj membroj. La MOK postsekvas la [[GATT]]-interkonsentojn komencitaj en 1948 kaj estis kreita je la 1-a de januaro 1995 laŭ la interkonsentoj de [[Marakeŝo]] ([[Maroko]]) post la negocadoj de la Urugvaja ciklo (1986 - 1994).<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/2430089.stm Timeline: World Trade Organization] ĉe [[BBC News]], 15a Februaro 2012</ref> La organizaĵo traktas reguligon de komerco inter partoprenantaj landoj disponigante kadron por negocado kaj formaligado de komercaj interkonsentoj kaj kompromisiga procezo direktita kontraŭ devigado de la sekvado de partoprenanto al WTO-interkonsentoj, kiuj estas subskribitaj fare de reprezentantoj de membro-registaroj<ref name=underst>''[http://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/understanding_e.pdf Understanding the WTO]'' Handbook ĉe WTO oficiala retejo. (Notu, ke la dokumentoj printite ne nombras kongrue kun la paĝoj ĉe la pdf.)</ref> kaj esti ratifita fare de iliaj parlamentoj.<ref name="britannica">Malanczuk, P., International Organisations and Space Law: World Trade Organization, Encyclopaedia Britannica, 442, paĝo 305, 1999, bibcode 1999ESASP.442..305M.</ref> La plej multaj el la temoj kiujn la WTO enfokusigas venas de antaŭaj komercaj traktadoj, precipe de la Urugvaja Ciklo de (1986-1994). La organizaĵo provas kompletigi intertraktadojn sur la Doha Pintokunveno, kiu estis lanĉita en [[2001]] kun eksplicita fokuso al traktado de la bezonoj de [[evolulando]]j. En junio [[2012]], la estonteco de la Doha Kunsido restis necerta: la labor-programo listigas 21 subjektojn en kiuj la origina templimo de 1a januaro 2005 estis sopirita, kaj la rondo daŭre estas nekompleta.<ref>[http://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/doha1_e.htm Understanding the WTO: The Doha Agenda]</ref> La konflikto inter libera komerco de industriaj varoj kaj servoj kun reteno de [[protektismo]] sur farmsubvencioj al hejma [[agrikultura sektoro]] (postuladita fare de industrilandoj) kaj la subkonstruado de la internacia liberaligo de [[justa komerco]] sur agrikulturaj produktoj (postuladitaj fare de evolulandoj) restas la plej gravaj malhelpoj. Tiuj punktoj de disputo malhelpis ajnan progreson por lanĉi novajn WTO-intertraktadojn preter la Doha Evoluo. Kiel rezulto de tiu blokiĝo, ekzistas kreskanta nombro da duflankaj liberkomercaj interkonsentoj subskribitaj.<ref>[http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2011/4/19%20world%20trade%20organization%20meltzer/0419_world_trade_organization_meltzer The Challenges to the World Trade Organization: It’s All About Legitimacy] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130502115006/http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2011/4/19%20world%20trade%20organization%20meltzer/0419_world_trade_organization_meltzer |date=2013-05-02 }} THE BROOKINGS INSTITUTION, Policy Paper 2011-04</ref> En julio 2012, ekzistis diversaj intertraktadaj grupoj en la WTO-sistemo por la nuna agrikultura komerctraktado kiu estas en la stato de blokiĝo.<ref>[http://www.wto.org/english/tratop_e/dda_e/negotiating_groups_e.pdf GROUPS IN THE WTO] Ĝisdatigita la [[1an de julio]] 2013</ref> Rimarkindaj eventoj estas la ministeriaj konferencoj kiaj en [[Seatlo]] en 1999 kaj en [[Kankuno]] okazinta de la 10-a ĝis la 14-a de septembro 2003. En Seatlo dum la ministeria konferenco okazis la unuaj gravaj manifestacioj de la [[alimondismo|alimondistoj]], kiuj klopodas batali kontraŭ la ekonomia (liberalisma) koncepto de MOK. La sidejo de MOK estas en [[Ĝenevo]], [[Svislando]]. La antaŭa ĝenerala direktoro estas [[Pascal Lamy]], kiu sekvis al Supaĉai Paniĉpakdi. Iama ĝeneraldirektoro de MOK estas Roberto Azevêdo,<ref name="guardn">{{cite news |first=Nicolas |last=Bourcier|title=Roberto Azevedo's WTO appointment gives Brazil a seat at the top table |url=http://www.theguardian.com/world/2013/may/21/azevedo-head-world-trade-organisation |accessdate=2a de Septembro 2013 |newspaper= Guardian Weekly |date=21a de Majo 2013}}</ref><ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.wto.org/english/news_e/news13_e/dgra_13aug13_e.htm|titolo=Roberto Azevêdo takes over|alirdato=2a de Septembro 2013|dato=1a de Septembro 2013|eldoninto=WTO oficiala retejo}}</ref> kiu gvidis kunlaborantaron de pli ol 600 homoj en Ĝenevo, Svislando.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://wto.org/english/thewto_e/secre_e/intro_e.htm|titolo=Overview of the WTO Secretariat|alirdato=2a de Septembro 2013|eldoninto=WTO oficiala retejo}}</ref> La nuna ĝenerala sekretario ekde 2021 estas [[Ngozi Okonjo-Iweala]] el [[Niĝerio]].<ref>(franclingve) [https://www.lemonde.fr/economie/article/2021/02/15/la-nigeriane-ngozi-okonjo-iweala-nommee-directrice-generale-de-l-organisation-mondiale-du-commerce_6070031_3234.html La niĝeria Ngozi Okonjo-Iweala nomumita ĝenerala direktoro de la MOK] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Feconomie%2Farticle%2F2021%2F02%2F15%2Fla-nigeriane-ngozi-okonjo-iweala-nommee-directrice-generale-de-l-organisation-mondiale-du-commerce_6070031_3234.html arkivo]) ĉe ''[[Le Monde]]'', 15-a de februaro 2021</ref><ref>(franclingve) [https://www.lemonde.fr/economie/article/2021/02/16/la-lutte-contre-le-covid-19-priorite-de-la-nouvelle-dirigeante-de-l-omc-ngozi-okonjo-iweala_6070075_3234.html La luktado kontraŭ la KOVIM-19: la prioritato de la nova estro de la MOK Ngozi Okonjo-Iweala] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.lemonde.fr%2Feconomie%2Farticle%2F2021%2F02%2F16%2Fla-lutte-contre-le-covid-19-priorite-de-la-nouvelle-dirigeante-de-l-omc-ngozi-okonjo-iweala_6070075_3234.html arkivo]), ''[[Le Monde]]'', 16-a de februaro 2021</ref>. Ŝi ekprenis siajn funkciojn la 1-an de marto, 2021<ref>(franclingve) [https://www.france24.com/fr/info-en-continu/20210215-la-nig%C3%A9riane-ngozi-okonjo-iweala-devient-la-premi%C3%A8re-femme-directrice-g%C3%A9n%C3%A9rale-de-l-omc Ngozi Okonjo-Iweala iĝas la unua ino estranta la MOK-on] ([http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.france24.com%2Ffr%2Finfo-en-continu%2F20210215-la-nig%25C3%25A9riane-ngozi-okonjo-iweala-devient-la-premi%25C3%25A8re-femme-directrice-g%25C3%25A9n%25C3%25A9rale-de-l-omc arkivo]), ĉe ''France 24'', 15-a de februaro 2021</ref>. Komerca efektiviga interkonsento konata kiel la Balia Pakaĵo estis atingita fare de ĉiuj membroj la [[7an de decembro]] [[2013]], la unua ampleksa interkonsento en la historio de la organizaĵo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://mc9.wto.org/ |titolo=Ninth WTO Ministerial Conference {{!}} WTO - MC9<!-- Bot generated title --> |alirdato=2014-09-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131218124645/https://mc9.wto.org/system/files/documents/decw1r1.pdf |arkivdato=2013-12-18 }}</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/news/business-25274889 BBC News - WTO agrees global trade deal worth $1tn<!-- Bot generated title -->]</ref> == Historio == [[Dosiero:WhiteandKeynes.jpg|eta|dekstra|La ekonomikistoj [[Harry Dexter White|Harry White]] (maldekstre) kaj [[John Maynard Keynes]] ĉe la [[Ekonomia Modelo de Bretton Woods|Konferenco de Bretton Woods]]. Ambaŭ estis estintaj fortaj defendantoj de centre-kontrolita internacia komerco kaj rekomendis la establadon de tri institucioj: nome la [[Internacia Valuta Fonduso|IMF]] (por fiskaj kaj valutaj aferoj); la [[Monda Banko]] (por financaj kaj strukturaj aferoj); kaj la [[Internacia Komerca Organizaĵo|IKO]] (por internacia ekonomia kunlaborado).<ref>A.E. Eckes Jr., ''US Trade History'', 73<br />* A. Smithies, ''Reflections on the Work of Keynes'', 578–601<br />* N. Warren, ''Internet and Globalization'', 193</ref>]] La antaŭulo de la WTO, nome la Ĝenerala Interkonsento pri Komercimpostoj kaj Komerco (GATT), estis establita post la [[Dua Mondmilito]] en la etoso de aliaj novaj plurflankaj institucioj dediĉitaj al internacia ekonomia kunlaboro - precipe la institucioj el Bretton Woods, konataj kiel la [[Monda Banko]] kaj la [[Internacia Valuta Fonduso]]. Komparebla internacia institucio por komerco, nomita la [[Internacia Komerco-Organizaĵo]] estis sukcese negocita. La IKO devis esti specialiĝinta instanco de [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj traktus ne nur komercajn barojn sed aliajn temojn nerekte ligitajn al [[komerco]], inkluzive de dungado, investado, restriktaj komercpraktikoj, kaj krudvaraj interkonsentoj. Sed la IKO-traktato ne estis aprobita fare de [[Usono]] kaj kelkaj aliaj subskribintoj kaj neniam iris en efikon.<ref>P. van den Bossche, ''The Law and Policy of the World Trade Organization'', 80</ref><ref>Palmeter-Mavroidis, ''Dispute Settlement'', 2</ref><ref name="CRS-2007-pg 4">{{cite web |url=http://www.nationalaglawcenter.org/wp-content/uploads/assets/crs/98-928.pdf |title=The World Trade Organization: Background and Issues |last=Fergusson |first=Ian F. |date=9a Majo 2007 |publisher=[[Congressional Research Service]]|page=4 |accessdate=15a Aŭgusto 2008 |format=PDF |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-09-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130927183136/http://www.nationalaglawcenter.org/wp-content/uploads/assets/crs/98-928.pdf |arkivdato=2013-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927183136/http://www.nationalaglawcenter.org/wp-content/uploads/assets/crs/98-928.pdf |archivedate=2013-09-27 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.nationalaglawcenter.org/wp-content/uploads/assets/crs/98-928.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-09-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130927183136/http://www.nationalaglawcenter.org/wp-content/uploads/assets/crs/98-928.pdf |arkivdato=2013-09-27 }}</ref> En la foresto de internacia organizaĵo por komerco, la GATT tra la jaroj "transformus sin" en reale internacian organizaĵon.<ref name="B81">Oni planis, ke la GATT estu aplikita dum kelkaj jaroj ĝis la IKO ekvalidiĝos. Tamen, ĉar tio neniam okazis, la GATT laŭgrade iĝis fokuso por internacia registara kunlaborado pri komercaj aferoj kaj ekonomikisto Nicholas Halford superrigardis la plibonigon (aplikigon) de GATT al la politiko de membroj. (P. van den Bossche, ''The Law and Policy of the World Trade Organization'', 81; J.H. Jackson, ''Managing the Trading System'', 134).</ref> === Internaciaj kunsidoj === {{Ĉefartikolo|Ĝenerala Interkonsento pri Tarifoj kaj Komerco}} Okazis kunsidoj en [[Ĝenevo]], [[Tokio]], [[Urugvajo]], [[Doho]] ([[Kataro]]) ktp. Sep serioj de negocadoj okazis per [[GATT]] (1949 ĝis 1979). La unua reala serio de negocadoj per GATT (1947 ĝis 1960) koncentriĝis al klopodoj poste malpliigi [[dogano]]jn. Poste la Rondo Kennedy meze de la [[1960-aj jaroj]] enkondukis interkonsenton de GATT [[Dumpingo|kontraŭdumpingan]] kaj sekcion pri disvolvigo. La Rondo Tokio dum la [[1970-aj jaroj]] reprezis la unuan gravan klopodon fronti komercbarojn kiuj ne havu formon de tarifoj (doganoj), kaj plibonigi la sistemon, adoptante serion de interkonsentoj pri ne-tarifaj bariloj, kiuj foje interpretis ekzistantajn regulojn de GATT, kaj aliajn fojojn elrompis al tute nova agadgrundo. Ĉar ne ĉiuj membroj de GATT akceptis tiujn plurflankajn interkonsentojn, ili estis ofte neformale nomataj "kodoj". (La Urugvaja Rondo amendis kelkajn el tiuj kodoj kaj konvertis ilin en plurflankajn interkonsentojn akceptitajn de ĉiuj membroj de MOK. Nur kvar restis plurflankaj (tiuj pri registaraj aĉetoj, bovoviando, civila aviado, kaj laktoproduktoj), sed en 1997 membroj de la MOK interkonsentis fini la interkonsentojn pri bovoviando kaj laktoproduktoj, lasante nur du.<ref name=" GY">[http://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/fact4_e.htm The GATT Years: from Havana to Marrakesh] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211009033410/https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/fact4_e.htm |date=2021-10-09 }}, oficiala retejo de MOK</ref>) Spite klopodoj meze de la 1950-aj kaj en 1960-aj jaroj por establi formon de institucia mekanismo por [[internacia komerco]], la GATT plue funkcias por preskaŭ duono de jarcento kiel duon-instituciigita reĝimo de multflanka traktaro de provizora bazo.<ref name="F17">Footer, M.E. ''Analysis of the World Trade Organization'', 17. </ref> === Urugvaja Rondo: 1986–1994 === [[Dosiero:punta del este1.jpg|eta|maldekstra|250px|La oka rondo de GATT okazis en [[Punta del Este]], Urugvajo.]] Antaŭ la 40a jarreveno de GATT, ties membroj konkludis, ke la sistemo de GATT estis premita adaptiĝis al nova [[tutmondiĝo|tutmondigita]] tutmonda ekonomio.<ref name="G4">P. Gallagher, ''The First Ten Years of the WTO'', 4</ref><ref name="UR">[http://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/fact5_e.htm The Uruguay Round] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211026173019/https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/fact5_e.htm |date=2021-10-26 }}, Oficiala retejo de MOK</ref> Reage al la problemoj identigitaj en la Ministeria Deklaro de 1982 (strukturaj mankoj, rezultaj efikoj de la politikoj de kelkaj landoj pri tutmonda komerco kiujn GATT ne povas administri ktp.), oni okazigis la okan serion de GATT — konata kiel Rondo de Urugvajo — kiu fakte okazis en Septembro 1986, en [[Punta del Este]], Urugvajo.<ref name="G4" /> Ĝi estis la plej granda negocado pri komerco iam interkonsentita: la babilrondoj celis etendi la komercan sistemon en kelkajn novajn areojn, notinde komerco en servoj kaj intelektula proprecrajto, kaj por reformi komercon en la tiklaj sektoroj de agrikulturo kaj tekstila industrio; ĉiuj originaj decidoj de GATT trapasis reviziojn.<ref name="UR"/> La Fina Protokolo konkludis la [[Urugvajo|Urugvajan]] Rondon kaj oficiale la establado de la reĝimo de la MOK estis subskribita la 15an de Aprilo 1994, dum la ministeria pintokunsido okazinta en [[Marakeŝo]], [[Maroko]], kaj de tiam ĝi estis konata kiel Marakeŝa Interkonsento.<ref>{{Cite web|url= http://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/04-wto_e.htm|title= Legal texts – Marrakesh agreement|publisher= WTO|access-date= 30a de Majo 2010|archive-url= https://web.archive.org/web/20100525093037/http://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/04-wto_e.htm|archive-date= 25a de Majo 2010|url-status= live}}</ref> La GATT ankoraŭ ekzistas kiel traktat-ombrelo por komerco de varoj, ĝisdatigita kiel rezulto de la negocadoj de la Urugvaja Rondo (oni faris distingon inter ''GATT 1994'', la ĝisdatigitaj partoj de GATT, kaj ''GATT 1947'', nome origina interkonsento kiu estas ankoraŭ la kerno de GATT 1994).<ref name="G4" /> GATT 1994 jam ne pluas. Tamen, la nura laŭjure deviga interkonsentaro inkludita pere de la Fina Protokolo de Marakeŝo estas longa listo de ĉirkaŭ 60 interkonsentoj, aneksaĵoj, decidoj, kaj interkomprenoj, kiuj estis adoptitaj. La interkonsentoj estas klasitaj en ses ĉefaj partoj: [[Dosiero:MoroccoMarrakech townfromhill2.jpg|eta|dekstre|250px|Panoramo de Marakeŝo, kie okazis la ministeria pintokunsido en 1994.]] * La Interkonsenta Establo de la MOK * La Multflankaj Interkonsentoj pri Komerco de Varoj<ref>Inklude de GATT 1994 kaj de Komerc-rilata Investopolitiko (TRIMS)</ref> * La [[GATS|Ĝenerala Konvencio pri Komerco rilate Servojn]] * La Interkonsento pri Komerc-rilataj Aspektoj de la Intelektaj Posedrajtoj * La disputosetlado<ref>{{Cite journal|url= http://digitalcommons.law.scu.edu/scujil/vol2/iss1/2/|title= "Resolving Trade Disputes, the Mechanisms of GATT/WTO Dispute Resolution" de Daniel H. Erskine|issue= 1|pages= 40|journal= Santa Clara Journal of International Law|volume= 2|access-date= 3a de Aprilo 2016|date= Januaro 2004|last1= Erskine|first1= Daniel|archive-url= https://web.archive.org/web/20160416222738/http://digitalcommons.law.scu.edu/scujil/vol2/iss1/2/|archive-date= 16a de Aprilo 2016|url-status= live}}</ref> * revizio de la registaraj politikoj por komerco<ref name="OL">[http://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/agrm1_e.htm Overview: a Navigational Guide] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211005004627/https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/agrm1_e.htm |date=2021-10-05 }}, WTO oficiala retejo. Por la kompleta listo de "The Uruguay Round Agreements", vidu [http://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/legal_e.htm WTO jurajn tekstojn] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211013171148/https://www.wto.org/english/docs_e/legal_e/legal_e.htm |date=2021-10-13 }}, WTO oficiala retejo, kaj [http://www.worldtradelaw.net/uragreements/ Uruguay Round Agreements, Understandings, Decisions and Declarations] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131203003604/http://www.worldtradelaw.net/uragreements/ |date=2013-12-03 }}, WorldTradeLaw.net</ref> Laŭ terminoj de la [[WTO#Funkcioj|principoj rilataj al la tarifa "plafonigo" (No. 3)]] de la MOK, la Urugvaja Rondo sukcese pliigis la engaĝigon al devigoj por kaj evoluintaj kaj evoluantaj landoj, kiel ĉe la procentoj de tarifoj kondiĉigitaj antaŭ kaj post la negicadoj de 1986–1994.<ref name="PT">[https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/fact2_e.htm#seebox Principles of the Trading System] Arkivita la 11an de Decembro 2004 en Wayback Machine, Oficiala retejo de la MOK. Alirita la 13an de Oktobro 2021.</ref> === Ministeriaj konferencoj === [[Dosiero:Geneva Ministerial Conference 18-20 May 1998 (9305956531).jpg|eta|maldekstre|La Ministeria Konferenco de 1998 de la MOK, en la [[Palaco de Nacioj]] ([[Ĝenevo]], [[Svisio]]).]] La plej alta decid-fara instanco de la MOK, la Ministeria Konferenco, kutime kunsidas ĉiun duan jaron.<ref>{{Cite web | url=https://www.wto.org/english/theWTO_e/minist_e/min11_e/min11_e.htm | title=WTO &#124; Ministerial conferences – Eighth WTO Ministerial Conference | access-date=28a de Januaro 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190913034215/https://www.wto.org/english/theWTO_e/minist_e/min11_e/min11_e.htm | archive-date=13a de Septembro 2019 | url-status=live }}</ref> Ĝi kunigas ĉiujn membrojn de la MOK, ĉiuj el kiuj estas landoj aŭ tarifunioj. La Ministeria Konferenco povas fari decidojn pri ĉiuj aferoj laŭ la multflankaj komercaj interkonsentoj. Kelkaj kunsidoj, kiel la Ministeria Konferenco de 1996 de la MOK en Singapuro kaj la Ministeria Konferenco de 2003 de [[Kankuno]] en 2003<ref>{{Cite journal|ssrn= 916768|title= Five Years of China WTO Membership. EU and US Perspectives about China's Compliance with Transparency Commitments and the Transitional Review Mechanism|publisher= Papers.ssrn.com|date= 4a de Aŭgusto 2006|last1= Farah|first1= Paolo Davide}}</ref> inkludis polemikojn inter evoluintaj kaj evoluantaj ekonomioj referencataj kiel "Singapuraj aferoj" kiel la [[Agrikultura subvencio|agrikulturaj subvencioj]]; dum aliaj kiel la Ministeria Konferenco de 1999 de [[Seattle]] rezultis en grandaj manifestacioj. La kvara Ministeria Konferenco en [[Doho]] en 2001 aprobis la eniron de Ĉinio en la MOK kaj lanĉis la Dohan Evoluigan Rondon, kiu estis suplementita de la sesa Ministeria Konferenco de 2005 (en [[Hongkongo]]) kiu interkonsentis laŭgrade retiri la subvenciojn al la agrikulturaj eksportadoj kaj adopti la iniciaton de la [[Eŭropa Unio]] nome "Ĉio escepte armiloj" por laŭgrade retiri la tarifojn por varoj el Malplej Evoluintaj Landoj. En la sesa Ministeria Konferenco de MOK de 2005 en December, MOK lanĉis la iniciaton "Helpo al Komerco" kiu temas specife pri la helpo al evoluantaj landoj en la [[komerco]] kiel inkludata en la oka celo de la [[Celoj por Daŭripova Evoluigo]] kiu temas por pliigo de la helpo al komerco kaj al la ekonomia kresko.<ref>{{Cite web|title=WTO {{!}} Ministerial conferences - Hong Kong 6th Ministerial|url=https://www.wto.org/english/thewto_e/minist_e/min05_e/min05_e.htm|access-date=2020-09-24|website=www.wto.org}}</ref> La 12a Ministeria Konferenco (MK12) devis okazi en [[Nursultano]], [[Kazaĥio]], en Junio 2020 sed estis nuligita pro la [[pandemio]] de [[KOVIM-19]]. === Doha Rondo (Doha Agendo): 2001–nuntempe === [[Dosiero:DOHA CORNISH JUNE 07 2011.JPG|eta|dekstre|240px|En [[Doho]], [[Kataro]] oni lanĉis la klopodon fari la tutmondiĝon pli inkluzivan kaj helpi la malriĉulojn de la mondo, partikulare forigante barierojn kaj subvenciojn de agrikulturo.]] La MOK lanĉis la nuntempan rondon de negocado, nome Dohan Evoluigan Rondon, por la kvara ministeria konferenco en [[Doho]], [[Kataro]] en Novembro 2001. Tio devis esti ambicia klopodo fari la tutmondiĝon pli inkluzivan kaj helpi la malriĉulojn de la mondo, partikulare forigante barierojn kaj subvenciojn de agrikulturo.<ref name="Ec65">{{Cite news|date= 27a de Julio 2006|newspaper= [[The Economist]]|title= In the twilight of Doha|page= 65|url= http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=7218551|access-date= 21a de Majo 2010|archive-url= https://web.archive.org/web/20071112095722/http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=7218551|archive-date= 12a de Novembro 2007|url-status= live}}</ref> La dekomenca agendo enhavis kaj plian [[Libera komerco|komercan liberaligon]] kaj novan regul-faradon, apogite de engaĝiĝoj por plifortigo de esenca helpo por evoluigi landojn.<ref name=ECdoha>European Commission [http://ec.europa.eu/trade/creating-opportunities/eu-and-wto/doha/index_en.htm The Doha Round] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121114143641/http://ec.europa.eu/trade/creating-opportunities/eu-and-wto/doha/index_en.htm |date=2012-11-14 }}</ref> Progreso mildigis la diferencojn inter [[Industrilando|evoluiĝintaj landoj]] kaj gravaj [[Evolulando|evoluiĝantaj landoj]] pri aferoj kiel la industriaj tarifoj kaj la ne-tarifaj barieroj kontraŭ la komerco<ref name="crs-2">{{Cite web|publisher= Congressional Research Service|last= Fergusson ps|first= Ian F.|title= World Trade Organization Negotiations: The Doha Development Agenda|access-date= 26a de Julio 2008|date= 18a de Januaro 2008|url= http://nationalaglawcenter.org/wp-content/uploads/assets/crs/RS21905.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130927181050/http://www.nationalaglawcenter.org/wp-content/uploads/assets/crs/RS21905.pdf|archive-date= 27a de Septembro 2013|url-status= live}}</ref> partikulare kontraŭ kaj inter la EU kaj Usono pri iliaj reteno de la [[Agrikultura subvencio|agrikulturaj subvencioj]] — viditaj por efektive funkcii kiel komercbarieroj. Ripetitaj klopodoj refari la konversaciojn rezultis malsukcesaj,<ref>[http://www.wto.org/english/tratop_e/dda_e/chair_texts11_e/chair_texts11_e.htm Documents from the negotiating chairs, 21a de Aprilo 2011] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211127055330/https://www.wto.org/english/tratop_e/dda_e/chair_texts11_e/chair_texts11_e.htm |date=2021-11-27 }} en la oficiala retejo de MOK</ref> kvankam la adopto de la Balia Ministeria Deklaracio en 2013<ref name=wtoBali>[http://mc9.wto.org/draft-bali-ministerial-declaration Bali Ministerial Declaration and decisions] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140210063858/https://mc9.wto.org/draft-bali-ministerial-declaration |date=2014-02-10 }} en la oficiala retejo de MOK. Alirita la 31an de Decembro 2013</ref> enkondukis burokratiajn barierojn al komerco.<ref name=bbcBali>{{cite news|url= https://www.bbc.co.uk/news/business-25274889|title= WTO agrees global trade deal worth $1tn|last= Walker|first= Andrew|date= 7a de Decembro 2013|work= BBC News|access-date= 7a de Decembro 2013|archive-url= https://web.archive.org/web/20131207070903/http://www.bbc.co.uk/news/business-25274889|archive-date= 7a de Decembro 2013|url-status= live}}</ref> La futuro de la Doha Rondo restis necerta: la laborprogramo listigas 21 aferojn en kiuj la origina limdato de 1a de Januaro 2005 estis perditaj, kaj la negocrondo restis nekompleta.<ref>{{Cite web|url=https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/doha1_e.htm|title=WTO – Understanding the WTO – The Doha agenda|website=www.wto.org|access-date=28a de Marto 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328104424/https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/doha1_e.htm|archive-date=28a de Marto 2019|url-status=live}}</ref> La konflikto inter la [[libera komerco]] de industriaj varoj kaj servoj sed reteno de [[protektismo]] en la [[Agrikultura subvencio|agrikulturaj subvencioj]] por enlandaj [[Unuaranga sektoro|agrikulturaj sektoroj]] (postulitaj de [[Industrilando|evoluiĝintaj landoj]]) kaj la [[Bilanco|substancigo]] de la [[justa komerco]] de agrikulturaj produktoj (postulita de [[evolulando|evoluiĝintaj landoj]]) restas la plej gravaj barieroj. Tiu sakstrato malebligis lanĉi novajn negocadojn de la MOK post la Doha Evoluiga Rondo. Kiel rezulto, estis pliiĝanta nombro de plurflankaj interkonsentoj po libera komerco inter registaroj.<ref>[http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2011/4/19%20world%20trade%20organization%20meltzer/0419_world_trade_organization_meltzer The Challenges to the World Trade Organization: It's All About Legitimacy] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130502115006/http://www.brookings.edu/~/media/research/files/papers/2011/4/19%20world%20trade%20organization%20meltzer/0419_world_trade_organization_meltzer |date=2013-05-02 }} [[The Brookings Institution]], Policy Paper 2011-04</ref> Je Julio 2012 estis variaj negocgrupoj en la sistemo de la MOK por la nuntempa sakstrato de la negocado por la agrikultura komerco.<ref>[http://www.wto.org/english/tratop_e/dda_e/negotiating_groups_e.pdf GROUPS IN THE WTO] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141016143657/http://www.wto.org/english/tratop_e/dda_e/negotiating_groups_e.pdf |date=2014-10-16 }} Ĝisdatigita la 1an de Julio 2013.</ref> == Funkcioj == Inter la diversaj funkcioj de la WTO, tiuj estas rigarditaj fare de analizistoj kiel la plej gravaj: * Ĝi kontrolas la efektivigon, administradon kaj operaciadon de la kovritaj interkonsentoj.<ref name="iisd-functions">[http://www.iisd.org/trade/handbook/3_2.htm Functions of the WTO], IISD</ref><ref name="WTOmain-functions">[http://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/eol/e/wto01/wto1_11.htm Main Functions], WTO oficiala retejo</ref> * Ĝi disponigas forumon por intertraktadoj kaj por solvado de disputoj.<ref name="B17">A Bredimas, ''International Economic Law'', II, 17</ref><ref name="Deere_decision-making">C. Deere, [https://web.archive.org/web/20250222095525/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:YZ7ZWccshjkJ:www.wto.org/english/forums_e/public_forum_e/ Decision-making in the WTO: Medieval or Up-to-Date?]</ref> Plie, ĝi estas la tasko de la WTO revizii kaj disvastigi la naciajn komercajn politikojn, kaj certigi la koherecon kaj [[travidebleco (politiko)|travidebleco]]n de komercaj politikoj tra gvatado en tutmonda ekonomia politikokreado.<ref name="WTOmain-functions"/><ref name="Deere_decision-making"/> Alia prioritato de la WTO estas la asistado de evoluigaj, malplej-evoluintaj kaj malriĉaj landoj en transiro por adapti al WTO-reguloj kaj disciplinoj tra teknika kunlaboro kaj trejnado.<ref name="WTOmain-functions"/><ref name="Deere_decision-making"/> (i) La WTO devas faciligi la efektivigon, administradon kaj operaciadon kaj plue la celojn de tiu Interkonsento kaj de la Plurflankaj Komerco-Interkonsentoj, kaj ankaŭ devas disponigi la framlaboron por la efektivigo, administraciado kaj operaciado de la plurflankaj Komercinterkonsentoj. (ii) La WTO devas disponigi la forumon por intertraktadoj inter ĝiaj membroj koncerne iliajn plurflankajn komercrilatojn en aferoj komercaj kun la Interkonsento pri la Alkonstruaĵoj al tiu Interkonsento. (iii) La WTO devas administri la komprenon (interpretado) pri Reguloj kaj Proceduroj kiuj regas la Kompromison de Disputoj. (iv) La WTO devas administri Mekanismon por Reviziado de la Komercaj Politikoj. (v) Kun rigardo al atingado de pli granda kohereco en tutmonda ekonomia politikokreado, la WTO devas kunlabori, kiel konvene, kun la Internacia Valuta Fonduso (IMF) kaj kun la Internacia Banko por Rekonstruo kaj Evoluo (IBRD) kaj ĝiaj filiigitaj agentejoj.<ref>Sinha, Aparijita. [http://www.preservearticles.com/201012291900/functions-and-objectives-of-wto.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140415014829/http://www.preservearticles.com/201012291900/functions-and-objectives-of-wto.html|date=2014-04-15}}. "What are the functions and objectives of the WTO?". Konsultita la 13a de Aprilo, 2014.</ref> La supre kvin listitaj celoj estas la kromaj funkcioj de la Monda Organizaĵo pri Komerco. Laŭ [[tutmondiĝo]] disvastiĝas en la socio de hodiaŭ, la neceso de internacia organizaĵo por administri la komercajn sistemojn gravegis. Laŭ la komerca volumo pliiĝas, temoj kiaj ekzemple [[protektismo]], komercaj bariloj, [[subvencio]]j, malobservo de intelekta propraĵo ekestas pro la diferencoj en la komercreguloj de la diversaj landoj. La Monda Organizaĵo pri Komerco funkcias kiel la peranto inter la landoj kiam tiaj problemoj ekestas. WTO povus esti referita kiel la produkto de tutmondiĝo kaj ankaŭ kiel unu el la plej gravaj organizaĵoj en la tutmondigita socio de hodiaŭ. La WTO ankaŭ estas centro de ekonomika esplorado kaj analizo: regulaj taksoj de la tutmonda komercbildo en ĝiaj ĉiujaraj publikaĵoj kaj esploradraportoj en specifaj temoj estas produktataj fare de la organizaĵo.<ref name="EA">[http://www.wto.org/english/res_e/reser_e/reser_e.htm Economic research and analysis], WTO oficiala retejo</ref> Finfine, la WTO kunlaboras proksime kun la du aliaj komponentoj de la ekonomia modelo de Bretton Woods, nome la IMF kaj la Monda Banko.<ref name="B17"/> == Vidu ankaŭ == * [[MOS]] * [[ĜKKS]] * [[Internacia komerco]] * [[Internacia Mona Fonduso]], [[Internacia Mon-Fonduso]] * [[Monda Ekonomia Forumo]] * [[Tutmondiĝo]] * [[Komerco]] * [[Komerca juro]] * [[G 8]] * [[Ĝenerala Interkonsento pri Tarifoj kaj Komerco]] * [[Nigra bloko]] * [[Protestoj kontraŭ MOK en 1999 en Seattle]] == Notoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == * Gerhard Volz: ''Die Organisationen der Weltwirtschaft.'' Oldenbourg Verlag, München 2000, ISBN 3-486-24686-0. * Peter-Tobias Stoll, Frank Schorkopf: ''WTO – Welthandelsordnung und Welthandelsrecht''. Carl Heymanns Verlag, Köln 2002, ISBN 3-452-24850-X. * Susan George: ''WTO: Demokratie statt Drakula. Für ein gerechtes Welthandelssystem''. VSA-Verlag, Hamburg 2002, ISBN 3-87975-871-9. * Christiane A. Flemisch: ''Umfang der Berechtigungen und Verpflichtungen aus völkerrechtlichen Verträgen. Die Frage der unmittelbaren Anwendbarkeit, dargestellt am Beispiel des WTO-Übereinkommens''. Verlag Peter Lang, Bern 2002, ISBN 3-631-39689-9. * Kai-Oliver Miederer: ''Der Beitritt zur Welthandelsorganisation und zur Europäischen Union – Ein Vergleich der angewandten Verfahren und Kriterien''. [[Universität Bremen]], [[Bremeno]] 2002. * Michael Frein, Tobias Reichert: ''Verraten und Verkauft? Entwicklungsländer in der WTO''. Evangelischer Entwicklungsdienst (EED), Bonn 2005, DNB 974274801. * Timm Ebner: ''Streitbeilegung im Welthandelsrecht – Maßnahmen zur Vermeidung von Jurisdiktionskonflikten''. Mohr Siebeck, Tübingen 2005, ISBN 3-16-148731-1. * Johann Wagner: ''Direkte Steuern und Welthandelsrecht: Das Verbot ertragsteuerlicher Exportsubventionen im Recht der WTO''. Nomos Verlag, Baden-Baden 2006, ISBN 3-8329-1804-3. * Simeon Held: ''Die Haftung der EG für die Verletzung von WTO-Recht''. Mohr Siebeck, Tübingen 2006, ISBN 978-3-16-148842-9. * Ingo E. Niemann: ''Das Verhältnis zwischen WTO/TRIPS und WIPO. Geistiges Eigentum in konkurrierenden völkerrechtlichen Vertragsordnungen.'' Springer Verlag, Berlin 2007, ISBN 3-540-75348-6. * Franz Garnreiter: [https://www.isw-muenchen.de/wp-content/uploads/2016/03/isw-spezial-20.pdf ''Die Entwicklungsländer im System von WTO und IWF: Konzerngetriebene Regulierung der Weltwirtschaft''.] ISW – Institut für sozial-ökologische Wirtschaftsforschung, München 2007, {{ISSN|1614-9270}} (PDF). * Thomas Gerassimos Riedel: ''Rechtsbeziehungen zwischen dem Internationalen Währungsfonds und der Welthandelsorganisation: die Organisationen und ihre gegenseitigen Rechtsbeziehungen im Bereich des Handels und der Subventionen.'' Nomos, Baden-Baden 2008, ISBN 978-3-8329-3703-4. * Matthias Herdegen: ''Internationales Wirtschaftsrecht''. 11. Auflage. Verlag C.H.Beck, München 2017, ISBN 3-406-70282-1. * Gabriel Felbermayr, Mario Larch, Yoto V. Yotov, Erdal Yalcin: [https://www.bertelsmann-stiftung.de/fileadmin/files/BSt/Publikationen/GrauePublikationen/MT_WTO_at_25_20191212.pdf ''The World Trade Organization at 25.''] Assessing the Economic Value of the Rules Based Global Trading System. Bertelsmann Stiftung, Gütersloh 2019 (PDF; angle). {{Coord|46|13|27|N|06|08|58|E|display=inline}} == Eksteraj ligiloj == * '''Oficialaj hejmpaĝoj''' : [http://www.wto.org/index.htm angle] [http://www.wto.org/indexfr.htm france] [http://www.wto.org/indexsp.htm hispane] * [http://www.wto.org/ Oficials retejo de WTO] ** [http://www.wto.org/english/thewto_e/minist_e/min96_e/glossary.htm Glossary of terms—a guide to 'WTO-speak'] * [http://www.intracen.org/about/itcs-role-in-un-and-wto/ International Trade Centre] — joint UN/WTO agency '''Registara retejo pri WTO''' * [http://ec.europa.eu/trade/issues/newround/ Eŭropa Unio pri WTO] '''Amaskomunikilaj retejoj pri WTO''' * [http://seattletimes.nwsource.com/wto/gallery/photo1.html World Trade Organization] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/2429503.stm BBC News — Profile: WTO] * [http://www.guardian.co.uk/wto/ Guardian Unlimited — Special Report: The World Trade Organisation] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080116084715/http://www.guardian.co.uk/wto |date=2008-01-16 }} ongoing coverage '''Neregistaraj retejoj pri WTO''' * [http://www.gatt.org/ Gatt.org] — Parodio de oficiala retejo WTO fare de The Yes Men * [http://www.citizen.org/trade/wto/ Public Citizen] * [http://www.tni.org/archives/news_wto-news Transnational Institute: Beyond the WTO] {{Projektoj}} * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=World Trade Organization|revizio=1048171513}} {{Havenda artikolo|Monda Organizaĵo pri Komerco}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Monda Organizaĵo pri Komerco| ]] [[Kategorio:Internaciaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Internacia komerco]] [[Kategorio:Organizaĵoj de Unuiĝintaj Nacioj]] okkw511mqzrds9wo361gybnecjdi25r 0 15003 9423462 9262017 2026-07-08T16:59:12Z Sj1mor 12103 9423462 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:CRAT 2 (Porto).JPG|eta|250px|Metiarta butiko, en [[Porto]], [[Portugalio]]. Tiuj butikoj estas foje nomataj "Retro" signifante ke ili uzaj malnovmodaj (de antaŭ la nuna epoko) vestaĵoj, do foje jam uzitaj, Tio estas bone al [[medikonservado]] per [[reciklado]] de personaj varoj]] '''Metiartoj''' estas kapabloj kaj [[tekniko]]j uzataj de [[metiisto]]j, kiuj produktas [[artaĵo]]jn aŭ artajn [[fabrikaĵo]]jn. Historitradicie metiartistoj estis organizitaj en [[gildo]]j. La normala kariero de metiisto estis: [[lernoservanto]], [[kolego]] aŭ [[submajstro]], perfektigota migranto, kaj post elfaro de "[[majstroverko]]", [[majstro]] kaj eble [[mastro]]. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''metio''' estas simple ''Manlabora profesio.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 138.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el la latina ''ministerium'' (metio, profesio, verko). Kaj li aldonas la terminojn ''metiisto'', ''metiejo''.<ref>Azorín, samloke.</ref> == Metiartoj == Jen kelkaj tradiciaj metiartoj: * [[Barelfaristo|barelfabrikado]] * [[Brodaĵo|brodado]] * [[ĉarpentado]] * [[Jungilisto|jungilfabrikado]] * [[Lignaĵisto|lignoprilaborado]] * [[Potaĵo|potfabrikado]] * [[Punto|puntado]] * [[Tapeto|tapetado]] * [[tapiŝo]]fabrikado * [[Tornaĵo|tornado]] * [[Vimenaĵo|korbfabrikado]] * [[Ŝuformilo#Tradicia ŝufarado|ŝufarado]] Aliaj * [[ovornamado]] * produktado de [[Kandelo|kandeloj]] kaj [[Sapo|sapoj]] * dekoracio de [[Kuko|kukoj]] * formado de ellaboritaj formoj el balonoj == Profesia edukado == Antaŭ la [[industria revolucio]] adoleskantoj laboris kiel [[metilernanto]] ĉe majstra metiisto por rafini siajn kapablojn dum periodo de jaroj por malaltaj salajroj. Post trejnado ili estis bone ekipitaj por starigi en komerco ili mem, gajnante sian porvivaĵon kun kapablo kiu povus esti interŝanĝita rekte ene de la komunumo, ofte por varoj kaj servoj. La industria revolucio kaj la kreskanta mekanizado de produktadprocezoj iom post iom reduktis aŭ forigis multajn el la profesiaj metiistoj. == Bildaro == === Produktoj === <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Qing vase p1070256.jpg||Ceramika [[vazo]] de la [[Dinastio Qing]] Dosiero:Masque baoulé.jpg|Tradicia [[masko]] el [[Okcidenta Afriko]] Dosiero:Cestas de mimbre (Valdemoro, Madrid) 01.jpg|[[Korbo]]j mantaksitaj el [[Vimeno]] Dosiero:Artesanato Ouro Preto Mg Brasil.jpg|Ujo ornamita per ĉizado Dosiero:Artesanato Bordado.jpg|Brodaĵo (nefinita) Dosiero:FIL 2011 - IMG 0805.JPG|[[Punto]] Dosiero:Artesanato pedra sabao.jpg|Ujetoj manĉizitaj el [[sapŝtono]] Dosiero:Boettcherei.JPG|Barelfabrikado estas historia artmetio Dosiero:Handcrafted Shoes.jpg|eta|[[Bambuo|bambuaj]] ŝuoj vendataj en [[Okcidenta Bengalio]], [[Barato]] Dosiero:Recipientes de Mimbre.jpg|Vimenujoj en muzeo en [[Hispanio]] Dosiero:Banaue Philippines Handmade-brooms-01.jpg|[[Balailo]]j en [[Filipinoj]] </gallery> === Nuntempaj metiartistoj === <gallery mode="packed" heights="250"> Dosiero:Women_Making_Batik,_Ketelan_crop.jpg|eta|Metiisto en [[Javo]], [[Indonezio]] desegnanta [[Batiko|batikon]] Dosiero:Iranian_Handicraft.JPG|eta|Manfarita venda kaj fabrika butiko, en [[Esfahano]], [[Irano]] Dosiero:3_tourist_helping_artist_blacksmith_in_finland.JPG|eta|Metiarta forĝisto kaj metalbatisto kune laboras Dosiero:פנים_הסנדלריה.JPG|eta|Ŝuisto uzanta [[ŝuformilo]]n Dosiero:Bamun_artisan.jpg|eta|Lignisto en [[Kameruno]] Dosiero:Traditional_Bagh_hand_block_print_master_craftsman-artisan-artist_Mohammed_Bilal_Khatri,_Madhya_Pradesh,_India.jpg|eta|Tradicia presado uzante permana blokpresado Dosiero:Bali_0701a.jpg|eta|Lignoĉizisto de tradiciaj ornamaĵoj en [[Balio]] Dosiero:Artesão REFON.jpg|eta|Lignoĉizisto de [[basreliefo]] Dosiero:Bignami Otello portrait by Passini 1983.jpg|eta|Muzikinstrumentisto Dosiero:Craftmen at work, bamboo basket weaving and textile mobile sculptures, in Heuan Chan heritage house, Luang Prabang, Laos.jpg|Laboristoj en [[Laoso]] faras manfaritaĵojn (moveblaĵetoj) uzante [[bambuo|bambuajn]] bastonetojn Dosiero:Porcelain Workshop, Jingdezhen, Jiangxi, China.jpg|Porcelana pentristo (vidu DE:[[Porzellanmalerei]] aŭ EN:[[China painting]]) Dosiero:Making conical hats - Hue countryside.jpg|eta|Farante konusaj ĉapeloj (nomataj ''Nón lá'') en [[Hue]], [[Vjetnamio]] Dosiero:Carpet maker-1.jpg|Teksisto de tapiŝo en [[Agra]], [[Barato]] Dosiero:Schreiner-1.jpg|Lignaĵisto Dosiero:Cooper1.jpg|Barelfaristo Dosiero:Relieur JPG01.jpg|Tradicia [[librobindado|librobindisto]] </gallery> === Mezepokaj metiartistoj === <gallery mode="packed" heights="300"> File:Mendel I 010 r.jpg|[[Maŝkuto|Maŝkutisto]], 1425 File:Mendel II 072 r.jpg|[[Forĝisto]], 1606 File:Mendel II 017 r.jpg|[[Klingo|Klinga]] [[forĝisto]], 1564 File:Mendel II 086 r.jpg|[[Barelfaristo]], 1608 File:Mendel I 053 v.jpg|[[Tinkturo|Tinkturisto]], 1433 File:Mendel I 164 r.jpg|[[Pelto|Peltisto]], 1543 File:Glass furnace with workers Agricola 1580.jpg|[[Vitroblovado|Vitroblovisto]], 1500-aj jaroj File:Landauer I 082 r.jpg|[[pafilo|Pafil-]]forĝisto, 1613 File:Landauer I 022 r.jpg|[[Ĉapelo|Ĉapelisto]], 1533 File:Mendel I 021 r.jpg|[[Lignaĵisto]], 1425 File:Mendel II 065 v.jpg|[[seruro|Seruristo]], 1600 File:Mendel I 144 v.jpg|[[Najlo|Najl-]]forĝisto, 1529 File:Mendel II 071 r.jpg|[[Ceramiko|Ceramikisto]], 1605 File:Landauer I 088 v.jpg|[[Ŝnuro|Ŝnuristo]], 1616 File:Mendel I 089 r.jpg|[[Selo|Selisto]], 1470 File:Mendel I 154 r.jpg|[[Ŝuo|Ŝuisto]], 1535 File:Landauer I 038 v.jpg|[[Masonisto]] kaj specife [[Masonaĵo|Ŝtonmasonisto]], 1550 File:Mendel I 018 r.jpg|[[Tajloro]], 1425 File:Mendel I 092 r.jpg|[[Tanado|Tanisto]], 1473 File:Landauer I 014 v.jpg|[[Teksado|Teksisto]], 1524 File:Landauer I 034 r.jpg|[[Ĉarfarado|Ĉarfaristo]], 1545 </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Arto]] * [[Industrio]] * [[Laborilo]] * [[Metio]] * [[Metiejo]] * [[Metia edukado]] * [[Metia instruado]] == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.bjww.gov.cn/museum/gyms/one.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050205153647/http://www.bjww.gov.cn/museum/gyms/one.htm |date=2005-02-05 }} <!-- _中国工艺美术馆_ --> * http://www.ntcri.gov.tw <!-- _台灣工藝研究所_ --> * http://craftworkshop.com <!-- _生活文化馆_ --> * http://bbs.craftworkshop.com {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210420141022/http://bbs.craftworkshop.com/ |date=2021-04-20 }} <!-- _手工论坛_ --> * [http://www.csetnekicsipke.hu Csetneki Lace] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070126082411/http://www.csetnekicsipke.hu/ |date=2007-01-26 }} * [http://www.csetnekicsipke.hu/csipke.html Csetneki Lace galerio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070224035716/http://www.csetnekicsipke.hu/csipke.html |date=2007-02-24 }} [[Kategorio:Profesioj]] 34dsuio12l9aqw6uviomyl76o8iw3c0 0 16505 9423642 9405724 2026-07-08T19:50:38Z Stefangrotz 91903 /* Ĉina kvartalo */ [[Projekto:Kontrolu_Vikipedion]] ref 9423642 wikitext text/x-wiki {{Geokesto2 | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Havano | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-es|''La Habana''}} | alia_nomo1 = | kategorio = ĉefurbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = San Cristóbal de La Habana | moto = | kromnomo = Parizo de Karibio <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = CollageHavana.jpg | dosiero2 = HavanaMontage.png | dosiero3 = CollageHavana2.jpg | dosiero4 = HavanaPhotoMontage.png | dosiero5 = | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = Havano <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flag of City of Havana.svg | blazono = Escudo de la Habana.svg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Kubo | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | ŝtato_tipo = | regiono = [[Provinco de Havano|Ciudad de La Habana]] | regiono_tipo = Provinco | distrikto = | distrikto_tipo = | municipo = | municipo_tipo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono1_noto = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = Karibio | parto = | rivero = | rivero1 = | rivero_tipo = | memorindaĵo_faldo = | memorindaĵo = Moleo de Havano | memorindaĵo1 = | memorindaĵo2 = | memorindaĵo3 = | memorindaĵo4 = | ŝoseo = [[Avenuo Prado (Havano)|Avenuo Prado]] | ŝoseo_tipo = Avenuo | konstruaĵo_faldo = 1 | konstruaĵo = [[Muzeo de la Revolucio (Kubo)|Muzeo de la Revolucio]] | konstruaĵo1 = Castillo de la Real Fuerza | konstruaĵo2 = Fortikaĵo Sankta Karlo de la Kabano | konstruaĵo3 = Kastelo Morro | montaro = | planto_tipo = | planto = | planto1 = | planto2 = | orogenezo = | orogenezo_tipo = <!-- *** Situo *** --> | situo = Havano | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 23 | lat_m = 08 | lat_s = | lat_NS = N | long_d = 82 | long_m = 23 | long_s = | long_EW = W | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = 59 | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta = | plej_malalta_leviĝo = 0 | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 721.1 | areo_rondumo = 1 | areo_urbo = | areo_metropolo = <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 2148132 | loĝantaro_dato = 31.12.2008 | loĝantaro_denseco = auto | loĝantaro_metropolo = 3710100 | loĝantaro_metropolo_denseco = <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 25-a de aŭgusto 1515 | establita_tipo = Fondita | establita1 = [[Diego Velázquez de Cuéllar]] | establita1_tipo = fondinto | dato = | urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} <small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small> | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[UTC]] | utc_offset =-5 | horzono_DST = UTC | utc_offset_DST =-4 | poŝtkodo = 10xxx–19xxx | areo_kodo = (+53) 7 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = Aŭtokodoj | kodo1 = | kodo1_tipo = | kodo2 = | kodo2_tipo = <!-- *** UNESCO ktp. *** --> | unesko_nomo = <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = | libera2 = | libera2_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situa mapo de Havano | mapo_lokumilo = Havano | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situa mapo de Centra Havano | mapo1_lokumilo = Centra Havano | mapo2 = | mapo2_priskribo = Situo enkadre de Kubo | mapo2_lokumilo = Kubo <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.habananuestra.cu/ www.habananuestra.cu] | commons = La Habana <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{mapligilo urbo|zomo=10}} }} '''Havano''' ({{l-es|La Habana}}) estas [[ĉefurbo]], [[provinco]], plej granda [[haveno]], kaj komerca centro de [[Kubo]].<ref name="CIA Factbook">{{Citaĵo el la reto |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200516203938/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cu.html |arkivdato=2020-05-16 }}</ref> La urbo havas 2,1 milionojn da loĝantoj<ref name="CIA Factbook"/>, kaj ĝi konsistas el 728,26 km2, iĝante la plej granda urbareo, la plej loĝata urbo, kaj la kvara plej granda [[metropola areo]] en [[Karibio]].<ref>[http://www.mongabay.com/igapo/Latin_America.htm Latin America Population] – Havana city population.</ref> . La urbo etendiĝas ĉefe okcidente kaj sude de la golfeto, kiu alireblas tra mallarĝa golfeto kiu dividiĝas en tri ĉefajn havenojn: Marimelena, Guanabacoa kaj Atarés. La [[rivero Almendares]] trairas la urbon de sudo al nordo, enirante en la [[Florida Markolo]] kelkajn kilometrojn okcidente de la golfeto.<ref>Anuario Estadistico de Ciudad de La Habana|http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110804121625/http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm |date=2011-08-04 }}</ref> Havano estis fondita de la hispanoj en la [[16-a jarcento]] sub la nomo ''Sankta Kristoforo de Havano'' (San Cristóbal de La Habana), kaj pro strategia situo ĝi servis kiel saltotabulo por la hispana konkero de la amerika kontinento, iĝante haltejo de la [[galiono]]j ŝarĝitaj de oro en la kruciĝo inter la [[Nova Mondo]] kaj la [[Malnova Mondo]].<ref>[http://www.thefreedictionary.com/Havana Capital city] – capital of Spanish Cuba in 1552</ref> La reĝo [[Filipo la 2-a (Hispanio)|Filipo la 2-a de Hispanio]] donis al ĝi la titolon ''Urbo'' en 1592. Muregon ili konstruis por protekti la malnovan urbon kontraŭ la atakoj de piratoj, korsaroj kaj bukaneroj<ref>[http://www.galenfrysinger.com/old_havana.htm Old Havana]</ref> . La eksplodo de la usona [[kirasŝipo Maine]] en la haveno de Havano en 1898 estis la tuja kaŭzo aŭ preteksto por la [[Hispana-usona milito]].<ref>[http://www.humboldt.edu/~jcb10/spanwar.shtml#anchor433004/] {{Webarchiv|url=http://webarchive.loc.gov/all/20011117054641/http://www.humboldt.edu/~jcb10/spanwar.shtml#anchor433004/|date=2001-11-17}}, Effects of the Press on Spanish-American Relations in 1898</ref> Nuntempa Havano povas esence esti priskribita kiel tri urboj en unu: [[Malnova Havano]], [[El Vedado]], kaj la novaj suburbaj distriktoj. La urbo estas la centro de la kuba registaro kaj hejmo de diversaj ministerioj, sidejo de entreprenoj kaj pli ol 90 diplomatiaj oficejoj<ref>http://www.embassypages.com/cuba.php|publisher=Embassy pages</ref>. Ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}}, la nuna urbestro estas {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} de la [[Kuba Komunisma Partio]]. En 2009, la urbo/provinco havis la 3an plej altan enspezon en la lando.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.one.cu/aec2009/esp/07_tabla_cuadro.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20101216054154/http://www.one.cu/aec2009/esp/07_tabla_cuadro.htm |arkivdato=2010-12-16 }}</ref> La urbo altiras pli ol miliono da turistoj ĉiujare<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110804121625/http://www.one.cu/aed2010/03Ciudad%20Habana/esp/20080618_tabla_cuadro.htm |arkivdato=2011-08-04 }}</ref>, la Oficiala Censo por Havano raportas ke en 2010 la urbo estis vizitita de 1.176.627 internaciaj turistoj, pliiĝo de +20,0% en 2005. La historia centro estis deklarita [[Monda heredaĵo de Unesko]] en 1982.<ref>http://whc.unesco.org/en/list/204</ref><ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/257242/Havana Britannica]</ref> Krome, la urbo estas konata pro la historio, [[kulturo]], [[arkitekturo]] kaj [[monumento]]j. == Nomo == Ekzistas pluraj hipotezoj pri la indiĝena deveno de ĝia nomo. Laŭ la plej akceptata hipotezo, ĝia nomo venas de la [[tainoj|taina]] [[kaciko]] nomata Habaguanex, kiu regis en la regiono kie la urbo unue staris.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.fenix.co.cu/villa/VhistoriaH.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-26 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160303191110/http://www.fenix.co.cu/villa/vhistoriah.htm |arkivdato=2016-03-03 }}</ref> Aliaj versioj konsideras ke ĝi venas de deformado de la taina vorto “sabana”, prononcata en la dialekto de la kubaj okcidentaj [[aravakoj]] kiel "havana" aŭ "habana" kiu eniris en la nunan hispanan kun la originala signifo. Verŝajne, tiel la indiĝenoj nomis la sudan areon de Havano kaj [[Matanzas]], kiu estas granda plataĵo. Alia hipotezo malpli probabla diras ke ĝi venas de ''haven'' aŭ ''gaven'', kio estas ''haveno'' en la mez[[nederlanda lingvo]]<ref>[http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Germanic/habn%C5%8D Appendix:Proto-Germanic/habnō]</ref>. Ankaŭ oni diras ke ĝi venas de la aravaka “abana” kio estas “ŝi frenezas”; aludante al legendo pri indianino nomata Guara. == Geografio == [[Dosiero:Metropolitan Park of Havana.jpg|eta|220ra|[[Rivero Almendares]]]] [[Dosiero:Havana, Cuba.jpg|eta|dekstra|220ra|Satelita bildo de Havano]] Havano kuŝas sur la norda marbordo de Kubo, sude de la [[Florida Markolo]], kie la [[Golfo de Meksiko]] kuniĝas al [[Karibio]]. La urbo etendiĝas ĉefe okcidente kaj sude de la golfeto, alirebla tra mallarĝa golfeto kiu dividiĝas en tri ĉefajn havenojn: Marimelena, Guanabacoa, kaj Atarés. La rivero Almendares trairas la urbon de sudo al nordo, enirante en la Florida Markolo kelkajn kilometrojn okcidente de la golfeto. La malaltaj montetoj sur kiu la urbo troviĝas, pliigas la koloron de la profunda blua akvo de la markoloj. Rimarkinda altaĵo (60 metroj) estas la kalkŝtona kresto kiu malsupreniras el la oriento kaj kulminas en la altaĵoj de La Cabaña kaj La Morro, lokoj de koloniaj fortikaĵoj ĉe la orienta golfeto. Alia konsiderinda altaĵo estas la monteto en la okcidento sur kiu kuŝas la [[Universitato de Havano]] kaj la [[Kastelo de la Princo]]. Ekster la urbo, montetoj troviĝas en la okcidento kaj oriento. === Klimato === Havano, kiel la plejparto de Kubo, ĝuas agrablan tutjaran tropikan klimaton kiu estas hardita de la insulpozicio en la zono de la [[pasato]]j kaj de la varmaj marbordaj fluoj. Laŭ la [[klimata klasifiko de Köppen]], Havano havas [[savano|tropikan savanan klimaton]]. Averaĝa temperaturo varias de {{GdC|22}} en januaro kaj februaro al {{GdC|28}} en aŭgusto. La temperaturo malofte falas sub {{GdC|10}}. La plej malalta temperaturo estis {{GdC|1}} en Santiago de Las Vegas, Boyeros. La plej malalta temperaturo registrita en Kubo estis {{GdC|0}} en Bainoa, [[provinco Havano]]. Pluvado estas plej peza en junio kaj oktobro kaj malpeza de decembro ĝis aprilo. [[Uragano]]j ofte frapas la insulon, sed ili kutime frapas la sudan marbordon, kaj la damaĝo en Havano estis malpli grava ol aliloke en la lando. == Historio == === Kolonio === [[Dosiero:Panorama of La Habana (Amsterdam, 17th century).jpg|eta|maldekstra|250ra|Bildo pri Havano en la 17a jarcento]] La [[conquistador|konkeranto]] [[Diego Velázquez De Cuéllar]] fondis Havanon la [[25-an de aŭgusto]] [[1515]] aŭ [[1514]], en la suda marbordo de la insulo, proksime al la nuna urbo [[Batabanó|Surgidero de Batabanó]], aŭ pli probable ĉe la bordoj de la [[rivero Mayabeque]] proksime de la [[Strando Mayabeque|samnoma strando]]. Ĉiuj provoj fondi urbon en la suda marbordo malsukcesis, tamen frua mapo de Kubo desegnita en 1514 montris du setlejojn ĉe la buŝo de tiu rivero.<ref>[[commons:File:LaHabanaalSur.jpg|Fundación de La Habana a orillas del Río Onicajinal o Mayabeque]]</ref><ref>[http://mayabeque.blogia.com/2009/092601-san-cristobal-de-la-habana-en-el-sur-analisis-historico-geografico-de-su-localiz.php San Cristobal de La Habana en el Sur]</ref> Inter 1514 kaj 1519, la urbo havis almenaŭ du malsamajn setlejojn en la norda marbordo, unu el ili en La Chorrera, hodiaŭ en la kvartalo Grandaj Pontoj, apud la [[rivero Almendares]]. Ĉi tiu lasta loko estis najbara al kio nun oni konas kiel Haveno de Karenoj, en 1519. La kvalito de ĉi tiu natura golfeto, kiu nun gastigas la havenon de Havano, instigis la translokiĝon. Havano estis la sesa urbo fondita de la hispanoj en la insulo, nomata Sankta Kristoforo de Havano, de [[Pánfilo de Narváez]]: la nomo kombinas ''Sankta Kristoforo'', sankta patrono de la navigantoj, kaj ''Havano'', el neklara origino, eble derivita de Habaguanex, indiĝena tribestro kiu regis en tiu areo, kiel estis menciita de Diego Velásquez en sia raporto al la reĝo de [[Hispanujo]]. Iom post la fondo de la unuaj urboj, la insulo utilis kiel bazo por la konkero de aliaj teritorioj. [[Hernán Cortés]] organizis ekspedicion al [[Meksiko]] ekde la insulo. Havano estis komence komerca haveno, kaj suferis regulajn atakojn de [[bukaneroj]], [[piratoj]] kaj francaj [[korsaroj]]. La unua atako dum kiu la urbo estis bruligita, estis farita de la franca korsaro [[Jacques de Sores]] en 1555. Tiaj atakoj konvinkis la hispanan kronon financi la konstruon de la unuaj fortikaĵoj en la ĉefaj urboj, ne nur por kontraŭstari la piratojn kaj korsarojn, sed ankaŭ por regi super la komerco de la [[Okcidentaj Indioj]], kaj limigi la vastan kontrabandon (nigra merkato) kiu ŝprucis pro la limigoj postulitaj de la [[Casa de Contratación de Sevilla]]. [[Dosiero:British fleet entering Havana.jpg|eta|dekstra|250ra|La britoj enirante en Havanon en 1762]] [[Dosiero:El Templete.jpg|eta|250ra|[[La Kirketo (Havano)|La Kirketo]], loko kie okazis la unua meso kaj urba kunsido en Havano.]] [[Dosiero:Havana MKL Bd. 8 1890 (130917971).jpg|eta|250ra|dekstra|Germana mapo pri havano, el 1890.]] Ŝipoj el la tuta [[Nova Mondo]] portis la produktojn unue al Havano, por poste preni floton al Hispanujo. La miloj da ŝipoj kiuj atingis la golfeton ankaŭ favorigis la agrikulturon kaj fabrikadon en Havano, ĉar ili devis havi manĝaĵojn, akvon kaj aliajn produktojn por transiri la oceanon. La [[20-an de decembro]] [[1592]], la reĝo [[Filipo la 2-a (Hispanio)|Filipo la 2-a de Hispanujo]] koncedis al Havano la kategorion kaj titolon ''Urbo''. Poste, la urbo estis oficiale nomata "Ŝlosilo de la Nova Mondo kaj Murego de la Okcidentaj Indioj" por la hispana krono. Dume, la penadoj por konstrui aŭ plibonigi la defendajn infrastrukturojn de la urbo, daŭris. Havano ege ekspansiiĝis en la [[17-a jarcento]]. Novaj konstruaĵoj estis starigitaj el la plej abundaj materialoj de la insulo, ĉefe ligno, kombinante plurajn iberiajn arkitekturajn stilojn, kaj ankaŭ kanariajn karakterizaĵojn. En 1649 tre fatala epidemio veninta el [[Kartageno]], [[Kolombio]], trafis trionon el la loĝantaro de Havano. Meze de la 18-a jarcento, Havano havis pli ol sepdek mil loĝantojn, kaj estis la tria plej granda urbo en la amerika kontinento, situante malantaŭ [[Limo]] kaj [[Meksikurbo]], sed antaŭ [[Bostono]] kaj [[Novjorko]].<ref>Thomas, Hugh: ''Cuba, A pursuit of freedom'', 2nd Edition, p.1.</ref> La urbo estis forprenita de la britoj dum la [[Sepjara milito]]. La epizodo komenciĝis la [[6-an de junio]] [[1762]], kiam je la tagiĝo, brita floto, konsistante el pli ol 50 ŝipoj kun kombinitaj fortoj de 11.000 viroj de la Reĝa Mararmeo kaj la Armeo, navigis en kubaj akvoj kaj faris amfibian surteriĝon oriente de Havano<ref name="Seven Years War">Pocock, Tom: Battle for Empire: The very first world war 1756-63. Chapter Six.</ref>. La britoj tuj malfermis komercon kun siaj nordamerikaj kaj karibiaj kolonioj, kaŭzante rapidan transformadon de la kuba socio. Post malpli ol unu jaro kiam Havano estis kaptita, la [[Traktato de Parizo (1763)|Paco de Parizo]] estis subskribita de la tri potencoj militantaj kaj tiel finiĝis la Sepjara milito. Per la traktato, Hispanio donis [[Florido]]n al [[Britio]] kontraŭ la urbo Havano laŭ rekomendo de la francoj, kiuj konsilis tion ĉar Hispanujo povus perdi Meksikon kaj multe de la sudamerika kontinento favore al la britoj..<ref name="Siege">Thomas, Hugh: Cuba: The Pursuit of Freedom 2nd edition. Chapter One</ref> Post rekuperi la urbon, la hispanoj transformis Havanon en la plej peze fortikigitan urbon en tuta [[Ameriko]]. La konstruo komenciĝis en kio poste fariĝis la [[Fortikaĵo Sankta Karlo de la Kabano]], la plej granda hispana fortikaĵo en la Nova Mondo. La [[15-an de januaro]] 1796, la restoj de [[Kristoforo Kolumbo]] estis senditaj al la insulo [[San-Domingo]]. Ili ripozis tie ĝis 1898, kiam estis portitaj al la [[katedralo de Sevilo]], post kiam Hispanujo perdis Kubon. Ĉar la komercado inter karibaj kaj nordamerikaj ŝtatoj pliiĝis en la komenco de la [[19-a jarcento]], Havano fariĝis prospera kaj moda urbo. La havanaj teatroj prezentis la plej eminentajn aktorojn de la epoko, kaj prospero inter la kreskanta meza klaso kondukis al la konstruado de multekostaj novklasikaj palacoj. Dum tiu periodo Havano fariĝis konata kiel ''Parizo de la [[Antiloj]]''. En 1837, la unua fervojo estis konstruita, entute 51 kilometroj da fervojo inter Havano kaj [[Bejucal]], kiu estis uzita por transporti [[sukero]]n el la valo de [[Güines]] al la haveno. Per tio, Kubo iĝis la kvina lando en la mondo kiu havis fervojon, kaj la unua en hispanlingva lando. Dum la jarcento, Havano estis riĉigita per la konstruado de pliaj kulturaj centroj, kiel la [[Teatro Tacón]], unu el la plej luksaj en la mondo. La fakto ke sklaveco estis leĝa en Kubo ĝis 1886, tio kaptis la intereson en [[Sudameriko]], inkluzive de plano de la [[Kavaliroj de la Ora Rondo]] krei '[[Ora Cirklo|Oran Cirklon]]' kun radio de 1200 mejloj, centrita en Havano. Kiam la [[Konfederaciitaj ŝtatoj de Usono]] estis venkitaj en la [[Usona Enlanda Milito]] en 1865, multaj sklavistoj ekloĝis en Havano por daŭrigi la uzadon de sklavoj en siaj plantejoj. En 1863, la urbomurego estis malkonstruita por ke la metropolo povu plivastiĝi. Fine de la 19a jarcento, Havano travivis la lastajn momentojn de la hispana koloniismo en Ameriko. === Respubliko === [[Dosiero:Lonja del Comercio de La Habana 1920.jpg|eta|215ra|[[Komerca Centro de Havano]] (1920)]] [[Dosiero:HavanaNewCapitalBldg1920.jpg|eta|215ra|[[Kapitolo de Havano|Nacia Kapitolo]] (ĉ. 1929)]] La [[20-a jarcento]] komenciĝis kun Havano, kaj sekve Kubo, sub okupado de Usono<ref>Cantón Navarro, José. ''History of Cuba'', p. 81.</ref>. La usona okupado oficiale finiĝis kiam [[Tomás Estrada Palma]], unua prezidento de Kubo, enoficiĝis la [[20-an de majo]] [[1902]]. Dum la Respublika Periodo, de 1902 al 1959, la urbo vidis novan epokon de disvolviĝo. Kubo resaniĝis pro la detruado de la pasintaj militoj kaj iĝis bonhava lando, kun la tria plej granda meza klaso en la [[hemisfero]]. La apartamentoj kaj aliaj konstruaĵoj por lokigi la novan mezan klason, samkiel palacoj por la kubaj magnatoj, estis konstruitaj je rapida ritmo. Multnombraj luksaj [[hotelo]]j, [[kazino]]j kaj [[diskoteko|noktaj kluboj]] estis konstruitaj dum la [[1930-aj jaroj]] por servi al la kreskanta kaj floranta turismo en Havano. En la 1930-aj jaroj, la organizita krimo en noktaj kluboj kaj kazinoj, komenciĝis. [[Santo Trafficante, Jr.]] estris la ruleton de la Kazino Sans Souci, [[Meyer Lansky]] estris la [[Hotelo Habana Riviera|Hotelon Habana Riviera]] kaj [[Lucky Luciano]] en la kazino de la [[Nacia Hotelo (Kubo)|Nacia Hotelo]]. Tiutempe Havano fariĝis ekzotika ĉefurbo kun multnombraj aktivecoj kiuj altiris la luksan turismon. La aktivecoj inkluzivis konkuradon de aŭtoj, muzikajn spektaklojn kaj marsportojn. Havano iĝis la latinamerika urbo kun la plej granda meza klaso pokapa, samtempe akompanata de ludoj kaj korupteco kie [[gangstero]]j kaj steluloj miksiĝis en la socio. Dum tiu epoko, Havano ĝenerale havis pli da enspezoj ol [[Las Vegas]], [[Nevado]]. En 1958, ĉirkaŭ 300.000 usonaj turistoj vizitis la urbon. === Socialisma revolucio === Post la [[kastrisma revolucio|revolucio]] de 1959, la nova reĝimo promesis plibonigi la sociajn servojn, {{N|publika loĝado}}, kaj oficialajn konstruaĵojn. Tamen, la malabundeco kiu frapis Kubon post la abrupta eksproprietigo de ĉiuj privataj proprietoj kaj industrioj sub forta komunisma modelo subtenita de [[Sovetio]], sekvata de la [[Usona embargo kontraŭ Kubo|embargo de Usono]], forte batis Havanon. En 1966-1968, la kuba registaro ŝtatigis ĉiujn privatajn entreprenojn kaj societojn en Kubo, ĝis atingado de "certaj specoj de malgrandaj komercoformoj" (leĝo n-ro 1076)<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.cubaheritage.org/articles.asp?lID=1&artID=236 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100916065256/http://www.cubaheritage.org/articles.asp?lID=1&artID=236 |arkivdato=2010-09-16 }}</ref>). Okazis severa ekonomia krizo post la [[kolapso de Sovetio]] en 1991. Kun ĝi, subvencioj finiĝis, perdante milionojn da dolaroj kiujn Sovetio donis al la kuba registaro kaj multaj kredis ke pro la malapero de la sovetia subteno al la reĝimo, ĝi frue falus, kiel okazis al la sovetiaj satelitaj ŝtatoj de [[orienta Eŭropo]]. Tamen, kontraŭe al tiuj [[satelita ŝtato|sovetiaj satelitaj ŝtatoj]] de orienta Eŭropo, la komunisma reĝimo en Havano, travivis dum la [[1990-aj jaroj]]. Post multaj jaroj da malpermeso, la komunisma registaro ĉiam pli kaj pli turniĝis al la turisma industrio por novaj financaj enspezoj, kaj permesis la eniron de eksterlandaj investantoj por konstrui novajn hotelojn kaj evoluigi la industrion. En [[Malnova Havano]], penado ankaŭ ekiĝis por la rekonstruo turismocela, kaj pluraj stratoj kaj placoj estis renovigitaj konservante la historiajn stilojn. Sed Malnova Havano estas granda municipo, kaj la restarigo nur koncentriĝas en malpli ol 10% de ĝia areo pro manko de sufiĉaj rimedoj.<ref>[https://web.archive.org/web/20071012210544/http://granma.cu/ESPANOL/2006/diciembre/juev7/elogian-e.html Old Havana restoration] – Success on the restoration program of Havana</ref> {{-}} == Administrado == [[Dosiero:Dmitry Medvedev in Cuba 28 November 2008-4.jpg|eta|Kuba prezidento [[Raúl Castro]] kaj rusa [[Dmitrij Medvedev]] en la [[Placo de la Revolucio]].]] Ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}}, la nuna urbestro de Havano (prezidanto de la Provinca Asembleo de la Popola Potenco) estas {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}. <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.parlamentocubano.cu/index.php?option=com_content&view=article&id=158&Itemid=166 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120505114226/http://www.parlamentocubano.cu/index.php?option=com_content&view=article&id=158&Itemid=166 |arkivdato=2012-05-05 }}</ref> , elektita la [[5-an de marto]] [[2011]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.radioreloj.cu/index.php/noticias-radio-reloj/73-otros-titulares/3114-electa-nueva-presidenta-del-poder-popular-en-la-habana |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110319070033/http://www.radioreloj.cu/index.php/noticias-radio-reloj/73-otros-titulares/3114-electa-nueva-presidenta-del-poder-popular-en-la-habana |arkivdato=2011-03-19 }}</ref> La urbo estas administrata de urba-provinca konsilantaro, kun urbestro kiel administra ĉefo. Tiel, Havano funkcias kiel urbo kaj provinco samtempe, sed la urbo ne havas sufiĉe da memstareco kaj dependas de la nacia registaro por la buĝeto kaj entute pri la politika gvido. La nacia registaro havas sidejon en Havano kaj ludas ege videblan rolon en la vivo de la urbo. Plie, la plejparto de la estraroj de multaj naciaj institucioj okazigis malgrandiĝantan rolon por la urba registaro, kiu, tamen, ankoraŭ provizas parton de la esencaj servoj kaj havas kompetentojn super la edukado, sansistemo, publika transporto, rubforigo, malgranda industrio, agrikulturo, ktp. La balotantoj elektas delegitojn por la municipaj asembleoj en konkuraj elektoj. Ekzistas nur unu politika partio rajtigita, la oficialisma Komunisma Partio, sed almenaŭ devas esti minimume du kandidatoj. La membroj de la Komunisma Partio ofte konkuras unu kontraŭ alia surbaze de propraj meritoj kaj neniam per uzado de akuzoj aŭ pridubado. Kandidatoj ankaŭ povas esti [[senpartiano]]j. Ili estas nomumitaj rekte de la civitanoj en malfermaj kunvenoj en ĉiu voĉdona distrikto. La delegitoj de la municipaj asembleoj siavice elektas la membrojn de la Provinca Asembleo, kiu en Havano funkcias kiel la Urbodomo; kaj ĝia prezidanto similas al urbestro. Ekzistas rektaj elektoj por deputitoj al la Nacia Asembleo surbaze de skribtabuloj, kaj parto de la kandidatoj estas nomumitaj je loka nivelo. La Popolaj Konsilioj (''Consejos Populares'') konsistas el lokaj urbaj delegitoj kiuj elektas plentempan reprezentanton por prezidi la korpon. Krome, tie estas partopreno de "popolaj organizoj" kaj reprezentantoj de lokaj registaraj agentejoj, industrioj kaj servoj. La 105-membra Popola Konsilio en Havano reprezentas 20.000 loĝantojn. Havano limas kun la provinco [[Mayabeque]] sude kaj oriente kun [[Artemisa (provinco)|Artemisa]] en la okcidento. [[Dosiero:Comité Central PCC.jpg|eta|centre|altdekstre|600ra|[[Kuba Komunisma Partio|Centra Komitato de la Kuba Komunisma Partio]].]] == Urba pejzaĝo == [[Dosiero:Centro Habana (Cropped).jpg|eta|230ra|[[Centra Havano]] estas la plej dense loĝata municipo de Havano]] Nuna Havano esence priskribeblas kiel tri urboj en nur unu: [[Malnova Havano]], [[El Vedado]] kaj la novaj suburbaj distriktoj. Malnova Havano kun mallarĝaj stratoj kaj pendbalkonoj, estas la tradicia centro de la havanaj komerco, industrio, kaj distrado, samkiel loĝareo. Norde kaj okcidente, la nova sekcio, centrita en loko konata kiel [[El Vedado]], fariĝis la rivalo de Malnova Havano por komerca aktiveco kaj nokta vivo. [[Centra Havano]], kiu iam estis priskribita kiel parto de El Vedado, estas ĉefe komerca municipo kiu kuŝas inter Vedado kaj Malnova Havano. La Nacia Kapitolo markas la komencon de Centra Havano, la kvartalo de la laborista klaso<ref>[http://www.paseosporlahabana.com/cats.asp?cID=32 Centro Habana] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070519110017/http://www.paseosporlahabana.com/cats.asp?cID=32 |date=2007-05-19 }}- Centro Habana guia turistica, Cuba</ref>. La Ĉina kvartalo de Havano kaj la [[Reĝa Fabrikejo de Tabakoj Partagás]], unu el la plej malnovaj cigarfabrikejoj de Kubo, situas en la areo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.cuba-junky.com/havana/havana-casas-particular-viejaycentro.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://archive.today/20120729144224/http://www.cuba-junky.com/havana/havana-casas-particular-viejaycentro.html |arkivdato=2012-07-29 }}</ref> Tria Havano estas tiu de la pli prosperaj restadejaj kaj industriaj distriktoj kiuj etendiĝas ĉefe en la okcidento. Inter tiuj estas [[Marianao]], unu el la novaj partoj de la urbo, kiu datiĝas de la [[1920-aj jaroj]]. [[Dosiero:Coco taxis.JPG|eta|maldekstra|230ra|''KokosTaksioj'' (hispane: CocoTaxis) preterpasas la Nacian Bibliotekon.]] Kelkaj el la ekskluzivaĵoj estis perditaj post la revolucio, multaj el la hejmoj de la antaŭurboj esti ŝtatigitaj de la kuba registaro kaj poste uzataj kiel lernejoj, malsanulejoj, kaj registaraj oficejoj. Pluraj privataj kluboj estis konvertitaj en publikajn distrejojn. Miramar, situanta okcidente de El Vedado laŭlonge de la marbordo, restas kiel ekskluziva zono de Havano: palacoj, ambasadejoj, diplomatiaj restadejoj, luksaj vendejoj, kaj instalaĵoj por riĉaj eksterlandanoj estas oftaj en la areo<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.cactuslanguage.com/en/book/course.php?course_id=1045 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100208194543/http://www.cactuslanguage.com/en/book/course.php?course_id=1045 |arkivdato=2010-02-08 }}</ref>. La [[Internacia Lernejo de Havano]] situas en la kvartalo Miramar. En la [[1980-aj jaroj]] multaj partoj de Malnova Havano, inkluzive de la Placo de Armiloj, iĝis parto de 35jara projekto por restaŭrado, por rememorigi kaj valorigi la pasintecon de la kubanoj kaj stimuli la turismon. En la pasintaj dek jaroj, kun la helpo de ekstera helpo kaj kun subteno de la Historiisto de la Urbo, [[Eusebio Leal Spengler]], granda parto de Malnova Havano estis renovigita. La urbo jam renovigis la plejparton de la ĉefaj placoj (Malnova Placo, Placo de la Katedralo, Placo de Sankta Francisko kaj Placo de Armiloj) kaj grandaj turismaj stratoj (Obispo kaj Mercaderes). === Municipoj === La urbo dividiĝas en 15 [[municipo]]jn<ref name=territorios>http://www.one.cu/aec2009/datos/01TERRITORIO.pdf {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111001220152/http://www.one.cu/aec2009/datos/01TERRITORIO.pdf |date=2011-10-01 }} Population by Province and Municipality</ref> kiuj siavice estas subdividitaj en 105 ''popolajn konsiliojn''<ref>Oficial Stadistics for the city of Havana|url=http://www.one.cu/publicaciones/provincias_masinf/la%20habana.htm|publisher=Oficina Nacional de Estadisticas de Cuba (ONE)|accessdate=27 November 2011</ref>. <small>(la numeroj rilatas al la mapo).</small> # '''[[Playa, Havana|Playa]]''': Santa Fé, Siboney, Cubanacán, Ampliación Almendares, [[Miramar, Havana|Miramar]], Sierra, Ceiba, Buena Vista. # '''[[Plaza de la Revolución]] ''': El Carmelo, Vedado-Malecón, Rampa, Príncipe, Plaza, Nuevo Vedado-Puentes Grandes, Colón-Nuevo Vedado, [[Vedado]]. # '''[[Centra Havano]]''': Cayo Hueso, Pueblo Nuevo, Los Sitios, Dragones, Colon. # '''[[Malnova Havano|La Habana Vieja]] ''': Prado, Catedral, [[Plaza Vieja, Havana|Plaza Vieja]], Belén, San Isidro, Jesús Maria, Tallapiedra. # '''[[Regla]] ''': Guacanimar, Loma Modelo, [[Casablanca, Havana|Casablanca]]. # '''[[Orienta Havano|La Habana del Este]] ''': Camilo Cienfuegos, [[Cojimar]], Guiteras, [[Alamar|Alturas de Alamar]], [[Alamar|Alamar-Este]], [[Guanabo]], Campo Florido, [[Alamar|Alamar-Playa]]. # '''[[Guanabacoa]] ''': Mañana-Habana Nueva, Villa I, Villa II, Chivas-Roble, Debeche-Nalon, Hata-Naranjo, Peñalver-Bacuranao, Minas-Barreras. # '''[[San Miguel del Padrón]]''': Rocafort, Luyanó Moderno, Diezmero, San Francisco de Paula, Dolores-Veracruz, Jacomino. # '''[[Diez de Octubre]] ''': Luyanó, Jesús del Monte, Lawton, Vista Alegre, Acosta, Sevillano, Vibora, Santos Suárez, Tamarindo. # '''[[Cerro]]''': Latinoamericano, Pilar-Atares, Cerro, Las Cañas, El Canal, Palatino, Armada. # '''[[Marianao]] ''': CAI-Los Ángeles, Pocito-Palmas, Zamora-Cocosolo, Libertad, Pogoloti-Belén-Finlay, Sta Felicia. # '''[[La Lisa]] ''': Alturas de La Lisa, Balcón Arimao, Cano-Bello26-Valle Grande, Punta Brava, Arroyo Arenas, San Agustín, Versalles Coronela. # '''[[Boyeros]]''': [[Santiago de Las Vegas]], Nuevo Santiago, Boyeros, Wajay, Calabazar, Altahabana-Capdevila, Armada-Aldabo. # '''[[Arroyo Naranjo]]''': Los Pinos, Poey, Víbora Park, Mantilla, Párraga, Calvario-Fraternidad, Guinera, Eléctrico, Managua, Callejas. # '''[[Cotorro|El Cotorro]]''': San Pedro-Centro Cotorro, Santa Maria del Rosario, Lotería, Cuatro Caminos, Magdalena-Torriente, Alberro. === Arkitekturo === [[Dosiero:De Kapitol zu Havanna.JPG|eta|190ra|dekstra|[[Kapitolo de Havano|Nacia Kapitolo]]]] [[Dosiero:Hotel Inglaterra - Havana 2009.JPG|eta|maldekstra|200ra|Novklasika arkitekturo]] [[Dosiero:Hotel Plaza- Havana.JPG|eta|200ra|dekstra|Historia Hotel Plaza]] [[Dosiero:Edificio en la Habana.jpg|eta|maldekstra|Novbaroka apartamentaro]] Pro tio ke Havano havas preskaŭ kvincent jarojn da ekzisto, la urbo ĝuas la posedon de unu el la plej diversaj stiloj de arkitekturo en la mondo. Ekde kasteloj konstruitaj en la fino de la 16-a jarcento ĝis modernismaj altaj konstruaĵoj. ==== Novklasika ==== [[Novklasikismo]] estis enkondukita en la urbon en 1840, kune kun la publika lumigado en 1848 kaj la [[fervojo]] en 1837. En la dua duono de la [[18-a jarcento]], la produktado de [[sukero]] kaj [[kafo]] kreskis rapide, kiu fariĝis esenca en la disvolviĝo de la plej elstaraj arkitekturaj stiloj de Havano. Multaj havanaj riĉuloj prenis sian inspiron el la franca arkitekturo. Tio videblas en la interno de la domoj de la alta klaso kiel la ''Palaco Aldama'' konstruita en 1844. Ĉi tiu estas konsiderita la plej grava novklasika loĝkonstruaĵo en Kubo kaj tipigas la dizajnon de multaj domoj de ĉi tiu periodo kun portaloj el novklasikaj kolonoj kaj en la mezo, malfermitaj spacoj aŭ kortoj. En 1925 [[Jean-Claude Nicolas Forestier]], la majstro de la urba planado en [[Parizo]] translokiĝis al Havano dum kvin jaroj por kunlabori kun arkitektoj kaj pejzaĝistoj. En la planado de la urbo, lia celo estis krei harmonian ekvilibron inter la klasikstilaj konstruaĵoj kaj la tropika pejzaĝo. Li komunikis kaj konektis la ŝoseojn de la urbo dum konstruis elstarajn monumentojn. Lia influo lasis grandegan markon sur Havano kvankam multaj de liaj ideoj estis forlasitaj pro la [[Granda Depresio]] en 1929. Dum la unuaj jardekoj de la [[20-a jarcento]], Havano pligrandiĝis pli rapide ol en ajna momento de ĝia historio. Granda riĉeco instigis arkitekturajn stilojn venintaj el la ekstero. La pinto de Novklasikismo venis kun la konstruo de la distrikto [[El Vedado]] (1859). Ĉi tiu kvartalo estas plena de luksaj domoj kaj konstruaĵoj. ==== Kolonia kaj baroka ==== [[Dosiero:Building across Parque Central.jpg|eta|maldekstra|200ra|[[Manzana de Gomez|Komercejo Manzana de Gomez]]]] Riĉeco estis portita de la koloniistoj en kaj tra Havano kiel ŝlosila punkto inter la [[Nova Mondo]] kaj [[Malnova Mondo]]. Kiel rezulto, Havano estis la plej fortikigita urbo en Ameriko. Plejaj ekzemploj de tiu frua arkitekturo videblas en la militistaj [[Fortikaĵo Sankta Karlo de la Kabano]] (1558-1577) dizajnita de [[Battista Antonelli]] kaj [[Kastelo de Morro]] (1589-1630). Ĉi lasta troviĝas en la enirejo de la haveno de Havano kaj disponigas informojn pri la supereco kaj riĉeco en tiu tempo. [[Dosiero:Cat San Cristobal.jpg|eta|dekstra|[[Katedralo de Havano]].]] [[Malnova Havano]], ankaŭ estis protektita de defendmuro ekkonstruita en 1674 sed ĝiaj limoj iĝis malgrandaj kiam la verko estis finkonstruita en 1767, kaj tiel naskiĝis la nova kvartalo Centra Havano. La influo de diversaj stiloj kaj kulturoj videblas en la kolonia arkitekturo de Havano, kun diversa gamo de maŭra, hispana, itala, greka kaj romia arkitekturo. La Pastrolernejo Sankta Karlo kaj Sankta Ambrozo (18-a jarcento) estas bona ekzemplo de frua hispana arkitekturo. La [[Katedralo de Havano]] (1748-1777) regis la Placon de la Katedralo (1749) kaj estas la plej bona ekzemplo de la kuba baroka stilo. Ĉirkaŭante ĝin troviĝas la iamaj palacoj de la Grafo de Casa-Bayona (1720-1746), de la Markizo de Arcos (1746) kaj la Markizo de Aguas Claras (1751-1775). ==== ''Art Déco'' kaj eklektika ==== [[Dosiero:Centro Habana.jpg|eta|maldekstra|185ra|Strato Sankta Lazaro]] La unuaj eĥoj de la movado ''[[Art Déco]]'' en Havano komenciĝis en 1927, en la restadeja areo Miramar. Oni diras ke la [[konstruaĵo Bacardí]] (1930) estas la plej bona ekzemplo de la stilo Art Déco en la urbo, sekvata de la [[Nacia Hotelo (Kubo)|Nacia Hotelo]] (1930) kaj la ''konstruaĵo Serrano López'', konstruita en 1932 de [[Ricardo Mira]] inspirita en la [[Rockefeller Center]] de [[Nov-Jorko]]. La jaro 1928 markis la komencon de la reago kontraŭ la hispana renesanca arkitekturo, Art Déco ekaperis en la densaj kaj riĉaj antaŭurboj Miramar, Marianao kaj Vedado. La eklektika arkitekturo de la urbo komenciĝis en Centra Havano. La [[Nacia Stacidomo de Havano]] (1912), kaj la [[Muzeo de la Revolucio (Kubo)|Muzeo de la Revolucio]] (1920) estas ekzemploj de [[eklektikismo (arto)|eklektika arkitekturo]]. [[Dosiero:Edificio Focsa-La Habana-Cuba.jpg|eta|180ra|Apartamentaro FOCSA]] ==== Modernismo ==== Multaj altaj konstruaĵoj por oficejoj kaj apartamentoj, kune kun kelkaj hoteloj konstruitaj en la [[1950-aj jaroj]] draste ŝanĝis la horizonton. [[Modernismo]], sekve, transformis parton de la urbo kaj ĝi estas konata pro la altkvalitaj individuaj konstruaĵoj. Ekzemploj de ĉi lasta estas la [[Hotelo Libera Havano]] (1958), kiu antaŭ la revolucio estis la nomata ''Hotel Havana Hilton'' kaj la kinejo La Rampa (1955). Famaj arkitektoj kiel [[Walter Gropius]], [[Richard Neutra]] kaj [[Oscar Niemeyer]] ĉiuj lasis siajn spurojn en la urbo<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Havana, Portrait of a City|familia nomo=Juliet|persona nomo=Barclay|jaro=1993|loko=Londono|eldoninto=Casell|ISBN=978-1-84403-127-6|paĝo=92}}</ref>, dum en tiu epoko videblas fortaj influoj de [[Le Corbusier]] kaj [[Ludwig Mies van der Rohe]].<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=The Havana guide: modern architecture|familia nomo=Rodriguez|persona nomo=Eduardo-Luis|ĉapitro=Introduction|loko=Nov-Jorko City|eldoninto=Princeton Architectural Press|ISBN=978-1-56898-210-6|paĝoj=1–8}}</ref> La Konstruaĵo Focsa (1956) reprezentas la ekonomian bonfarton de Havano en tiu epoko. Tiu 35-etaĝa komplekso estis koncipita surbaze de la ideoj de Corbusian kiel memstara urbo ene de urbo. Ĝi enhavis 400 apartamentojn, parkejojn, lernejon, superbazaron, kaj restoracion en la supra etaĝo. Tiu estis la plej alta strukturo el betono (sen uzado de ŝtalstrukturo) en la mondo en tiu momento kaj la fina simbolo de lukso kaj troigoj. La [[Hotelo Havano Riviera]] (1957) dizajnita de [[Irving Feldman]], el dudek unu etaĝoj, kiam malfermiĝis Riviera estis la plej granda konstruita kazino-hotelo en Kubo kaj en la mondo, krom hotelo en [[Las Vegas]] kiu superis ĝin unu jaron poste. == Kulturo == [[Dosiero:Old Square, Havana.jpg|eta|240ra|[[Malnova Placo (Havano)|Malnova Placo]]]] [[Dosiero:Plaza de la Catedral (Havana) 2.jpg|eta|240ra|Placo de la Katedralo]] [[Dosiero:Basilica Menor de San Francisco de Asis in havana.JPG|eta|240ra|[[Monaĥejo Sankta Francisko el Asizo (Havano)|Konservatorio Sankta Francisko el Asizo]].]] [[Dosiero:Museum of Revolution Cuba.jpg|eta|240ra|[[Muzeo de la Revolucio (Kubo)|Muzeo de la Revolucio]]]] [[Dosiero:Centro Asturiano, Havana.jpg|eta|dekstra|240ra|[[Nacia Muzeo de Belartoj]]]] [[Dosiero:Grand Theater of Havana 01.jpg|eta|dekstra|240ra|[[Granda Teatro de Havano|Granda Teatro]]]] Havano, amplekse la ĉefa kultura centro de la lando, proponas ampleksan varion de kulturaĵoj, ekde [[muzeo]]j, [[palaco]]j, publikaj [[placo]]j, [[avenuo]]j, [[preĝejo]]j, [[fortikaĵo]]j (inkluzive la plej fortikigitaj kompleksoj en [[Ameriko]] el la 16a ĝis 18a jarcentoj), al [[baleto]] kaj muzikaj kaj filmfestivaloj, ekspozicioj pri teknologio kaj aliaj. La parta restaŭrado de [[Malnova Havano]] aldonis novajn vidindaĵojn, inkluzive de muzeo pri la [[kastrisma revolucio]]. La registaro metis specialan emfazon en kulturaj aktivecoj, multaj el kiuj estas senpagaj aŭ tre malmultekostaj. === Malnova Havano === [[Malnova Havano]] enhavas la kernon de la originala nukleo de Havano, kun pli ol 2.000 hektaroj, ĝi elmetas preskaŭ ĉiujn okcidentajn arkitekturajn stilojn kiuj troveblas en la [[Nova Mondo]]. Malnova Havano estis fondita de la hispanoj en 1519 en la [[natura haveno]] de la Golfeto de Havano. Ĝi fariĝis haltejo por la hispanaj galionoj ŝarĝitaj de oro, en la kruciĝo inter la Nova Mondo kaj la [[Malnova Mondo]]. En la 17a jarcento, ĝi estis unu el la ĉefaj ŝipfabrikejoj. La urbo estis konstruita en baroka kaj novklasika stilo. Multaj konstruaĵoj falis en ruinon sed iuj estas restarigitaj. La mallarĝaj stratoj de Malnova Havano enhavas multajn konstruaĵojn, kio reprezentas trionon de proksimume 3.000 konstruaĵoj trovitaj en Malnova Havano.<ref>[http://www.galenfrysinger.com/old_havana.htm Travel Photos of Galen R Frysinger, Sheboygan, Wisconsin] 3,000 buildings found in Old Havana</ref> Malnova Havano estas la malnova urbo formita el la haveno, la oficiala centro kaj la Placo de Armiloj. [[Alejo Carpentier]] nomis ĝin la loko ''de la kolonoj''. La kuba registaro prenis multajn rimedojn por konservi kaj restaŭri ĝin, pere de la Oficejo de la Historiisto, gvidata de Eusebio Leal.<ref>[http://www.hartford-hwp.com/archives/43b/196.html Hartford Web Publishing] Cuban Restoration Project Pins New Hopes on Old Havana</ref> Malnova Havano kaj ĝiaj fortikaĵoj estis aldonitaj al la listo de [[Monda heredaĵo de Unesko]] en 1982.<ref>[http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=204 Habana Vieja] – UNESCO World Heritage List</ref> === Ĉina kvartalo === La Ĉina kvartalo, iam la plej granda kaj vibranta ĉina kvartalo en [[Latinameriko]]<ref name=chinatown>[http://www.cubanet.org/CNews/y01/apr01/27e5.htm Havana's Chinatown] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070927004533/http://www.cubanet.org/CNews/y01/apr01/27e5.htm |date=2007-09-27 }} – The once largest Chinatown in Latin America</ref><ref name=chi_cuba>[http://www.chinatoday.com.cn/hoy/2004/0409/24.htm China Today] Chinese in Cuba</ref> <ref>Surgido en la segunda mitad del siglo XIX, el Barrio Chino de La Habana experimentó un rápido desarrollo y llegó a convertirse, en la siguiente centuria, en el más importante de América Latina.</ref>, ekiĝis en la urbo en la unua parto de la [[20-a jarcento]] kiam centmiloj da ĉinaj laboristoj estis alportitaj de hispanaj kolonianoj el [[Gŭangdongo]], [[Fujian]], [[Hongkongo]], kaj [[Makao]] pere de [[Manilo]], [[Filipinoj]], komence en la 19a jarcento kaj la sekvaj jardekoj por anstataŭi la afrikajn sklavojn. Post kompletigi 8 jarojn da kontrakto, multaj ĉinaj enmigrintoj restis en Havano. La unua alveno de ĉinoj (206 homoj) atingis Havanon la [[3-an de junio]] [[1847]].<ref>[http://www.cubahora.cu/index.php?tpl=principal/ver-noticias/ver-not_cult.tpl.html&newsid_obj_id=1033916 Cuba Culture] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120326194319/http://www.cubahora.cu/index.php?tpl=principal%2Fver-noticias%2Fver-not_cult.tpl.html&newsid_obj_id=1033916 |date=2012-03-26 }} "Aportes de los chinos en Cuba"</ref> La Ĉina kvartalo en ĝia brila pinto havis [[restoracio]]jn, lavejojn, [[banko]]jn, [[apoteko]]jn, [[teatro]]jn kaj plurajn [[ĉina lingvo|ĉinlingvajn]] ĵurnalojn, la kvartalo estis formita el 44 kvadrataj blokoj en la plej bona epoko<ref name=chinatown/><ref name=Hist_immigration>{{Citaĵo el la reto |url=http://embacuba.cubaminrex.cu/Default.aspx?tabid=5598 |titolo=Embassy of Cuba in Beijing-Immigration in Cuba |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090203000000/https://web.archive.org/web/20090203174406/http://embacuba.cubaminrex.cu/Default.aspx?tabid=5598 |arkivdato=2009-02-03 }}</ref>. La koro de la ĉina kvartalo estis ĉe ''El Cuchillo de Zanja''. La strio estas promenejo ornamita kun multaj ruĝaj lanternoj, paper[[drako]]j kaj aliaj ĉinaj kulturaĵoj, tie estas granda kvanto de restoracioj kiuj servas ĉinajn pladojn. Kvankam multaj diras ke la pladoj ne estas vere ĉinaj. La Ĉina kvartalo havas du [[pajfango]]jn, unu granda situanta sur ''Strato Drakoj'', kies konstrumaterialoj estis donacitaj de [[Ĉina Popola Respubliko]]<ref>[https://web.archive.org/web/20071012163235/http://radiohc.cu/espanol/turismo/especiales/barriochino.htm El Barrio Chino de la Habana] – Havana's Chinatown {{es}}</ref>, en la fino de la [[1990-aj jaroj]], ĝi havas bonvenigajn skribaĵojn en la ĉina kaj [[hispana]] lingvoj. La pli malgranda arko situas sur strio Zanja. La ĉina apogeo finiĝis kiam [[Fidel Castro]] post la revolucio de 1959 prenis privatajn entreprenojn, sendante dekmilojn da entreprenistoj al forfuĝo, ĉefe al [[Usono]]. Posteuloj nun penas revivigi, eĉ se pli modeste, la kulturon.<ref name=chi_cuba/> === Vidartoj === La [[Nacia Muzeo de Belartoj]] estas muzeo de [[belartoj]] kiu eksponas kolektojn de kuba kaj internacia arto. La muzeo gastigas unu el la plej grandaj kolektoj de pentraĵoj kaj skulptaĵoj de Latinameriko kaj estas la plej granda en Karibio<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.museonacional.cult.cu/historia.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110718163303/http://www.museonacional.cult.cu/historia.php |arkivdato=2011-07-18 }}</ref>. Sub la Kuba Ministerio de Kulturo, ĝi okupas du lokojn en la [[Avenuo Prado (Havano)|Avenuo Prado]], tio estas la ''Palaco de Belartoj'', dediĉita al kuba arto kaj la ''Palaco de la Asturia Centro'', dediĉita al la universala arto. Ĝia arta heredaĵo konsistas el pli ol 45.000 pecoj<ref>http://www.museonacional.cult.cu/asturiano/historia.php?&id=2|http://web.archive.org/web/20080212132521/http://www.museonacional.cult.cu/asturiano/historia.php?&id=2|{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Mario_Muñoz">El Alma de la nación no se vende|http://www.lajiribilla.cubaweb.cu/2001/n12_julio/334_12.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20010822182815/http://www.lajiribilla.cubaweb.cu/2001/n12_julio/334_12.html |date=2001-08-22 }}</ref>. La [[Muzeo de la Revolucio (Kubo)|Muzeo de la Revolucio]], dizajnita en Havano de la kuba arkitekto Carlos Maruri, kaj la belgo Paul Belau, el [[eklektikismo (arto)|eklektika dizajno]], harmonie kombinas hispanan, francan kaj germanan arkitekturajn elementojn. La muzeo estis la Prezidanta Palaco en la ĉefurbo. Hodiaŭ, ĝiaj ekranoj kaj dokumentoj montras la historion de Kubo ekde la komenco ĝis 1959. La nov-klasika palaco de la ''Grafino de Revilla de Camargo'', hodiaŭ estas la [[Muzeo de Ornamaj Artoj]], konata kiel la "malgranda franca palaceto de Havano" konstruita inter 1924 kaj 1927. Ĝi estis dizajnita en [[Parizo]] kaj inspirita de la franca [[Renesanco]]<ref>[https://web.archive.org/web/20080112140502/http://www.mytravel.com/AniteNextPage.asp?p=SPECIFICGUIDE_42938%2F Museo de Artes Decorativos]- José Gómez Mena, one of Cuba's wealthiest aristocrats, built this house in 1927 to hold his staggering collection of antique furniture, rugs, paintings and vases.</ref>. La muzeo elmetas pli ol 33.000 verkojn de la epoko de la reĝoj [[Ludoviko la 15-a]], [[Ludoviko la 16-a]], kaj [[Napoleono la 3-a]]; kaj ankaŭ verkoj de [[Oriento]] el la 16a ĝis 20a jarcentoj, inter kiuj troviĝas multaj aliaj trezoroj<ref>[http://www.paseosporlahabana.com/articles.asp?cID=51&sID=380&aID=1281 Paseos por La Habana] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071007001624/http://www.paseosporlahabana.com/articles.asp?cID=51&sID=380&aID=1281 |date=2007-10-07 }}-El museo guarda en su interior mobiliario antiguo, porcelana y ceramica, cristalerias, espejos, bronces y objetos ornamentales.</ref>. La Muzeo havas dek plentempajn ekspoziciejojn. Inter ili elstaras la verkoj el [[porcelano]] de la fabrikejoj de [[Sèvres]] kaj [[Chantilly]], [[Francio]]; [[Meissen]], [[Germanio]]; kaj [[Wedgwood]], [[Britio]], samkiel ĉinaj de la epoko de la [[Imperiestro Qianlong]] kaj japanaj el [[Imari]]. La mebloj venas de [[Stéphane Boudin]], [[Jean Henri Riesener]] kaj pluraj aliaj. Pluraj muzeoj en Malnova Havano havas valorajn meblojn, arĝentaĵojn, ceramikaĵon, vitraĵojn kaj aliajn erojn de la kolonia periodo. Unu el tiuj estas la [[Palaco de la Kapitanoj Generaloj]], kie hispanaj regantoj iam vivis. La Domo de Afriko prezentas alian aspekton de la historio de Kubo. Ĝi gastigas grandan kolekton de afrik-kubaj religiaj pecoj. Aliaj muzeoj en la urbo inkluzivas la Domon de la Araboj kaj la Domon de Azio kun kolektoj el [[Mezoriento]] kaj [[Fora Oriento]]. La Muzeo de la Aŭtomobilo de Havano havas impresan kolekton de veturiloj ekde la jaro 1905. Dum la pliparto de muzeoj de Havano troviĝas en Malnova Havano, kelkaj el ili troveblas ankaŭ en [[El Vedado]]. Entute, Havano havas ĉirkaŭ 50 muzeojn, inkluzive de la Nacia Muzeo de Muziko; la Muzeo de Danco kaj Rumo; la Muzeo de la Cigaro; la Napoleona, Kolonia kaj Oriŝa Muzeoj; la Muzeo de [[Antropologio]]; la Muzeo [[Ernest Hemingway]]; la Memorejo [[José Martí]]; la Muzeo de la Aero. Ankaŭ estas muzeoj de [[Natursciencoj]], la Urbo, [[Arkeologio]], Oraĵoj kaj Arĝentaĵoj, [[Parfumo]], Apotekaĵoj, Sportoj, [[Numismatiko]] kaj Armiloj, Poŝto. === Dramarto === Vizaĝe al la [[Centra Parko de Havano]] troviĝas la [[Granda Teatro de Havano]], elstara teatro konstruita en 1837<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.habanaenlinea.cu/musica_arte/03.html |titolo=170 Aniversario Gran Teatro |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111004200335/http://www.habanaenlinea.cu/musica_arte/03.html |arkivdato=2011-10-04 }}</ref>. Ĝi estas nuna hejmo de la Nacia Baleto de Kubo kaj de la [[Internacia Baletfestivalo de Havano]], unu el la plej malnovaj en la [[Nova Mondo]]. La fasado de la konstruaĵo estas garnita kun ŝtono kaj marmorstatuo. Ankaŭ estas skulptaĵo de [[Giuseppe Moretti]], reprezentante alegoriojn pri bonvolemo, edukado, muziko kaj teatro<ref>[https://web.archive.org/web/20071020113649/http://www.radiohc.cu/espanol/turismo/kaleidoscopio/granteatro1.htm Radio Havana-Cuba].</ref>. La ĉefa teatro estas la Aŭditorio García Lorca, kun sidejoj por 1.500 homoj kaj balkonoj. Gloroj de ĝia riĉa historio: la itala tenoro [[Enrico Caruso]] kantis en ĝi, la rusa baletistino [[Anna Pavlova]] dancis, kaj la franca [[Sarah Bernhardt]] aktoris. Aliaj gravaj teatroj en la urbo inkluzivas la [[Nacia Teatro de Kubo|Nacian Teatron]], gastigita en grandega moderna konstruaĵo situanta en la [[Placo de la Revolucio]], ornamita per verkoj de kubaj artistoj. La Nacia Teatro havas du ĉefajn teatrajn scenejojn, la ''Aŭditorio Avellaneda'' kaj la ''Aŭditorio Covarrubias'', samkiel malgrandaj teatraj atelieroj en la naŭa etaĝo. La [[Teatro Karl Marx]] kun granda aŭditorio havas spacon por 5.500 spektantoj, kaj ĝi estas ĝenerale uzata por koncertoj kaj aliaj okazaĵoj. Ĝi estas ankaŭ unu el la lokoj por la ĉiujara [[Internacia Filmfestivalo en Havano]]. <div class="center"> {| |- |valign="top"| [[Dosiero:Havana - Cuba - 3992.jpg|eta|maldekstra|200ra|Kinejo Payret]] |valign="top"| |valign="top"| [[Dosiero:Havana - Cuba - 4023.jpg|eta|200ra|Granda Teatro interne]] |valign="top"| [[Dosiero:Gran Teatro de la Habana interior 2.jpg|eta|200ra|Granda Teatro interne]] |valign="top"| |} </div> == Turismo == [[Dosiero:Tour Bus, Habana.jpg|eta|230ra|Turisma buso en Havano]] [[Dosiero:Gemini Cruise, Havana Harbor.jpg|eta|230ra|Feriŝipo en la ''Terminalo Sierra Maestra'']] Havano akceptas pli ol miliono da turistoj ĉiujare. La Oficiala Censo por Havano raportas ke en 2010 la urbo estis vizitita de 1.176.627 internaciaj turistoj, kresko de +20,0% en 2005.<ref name="Miguel">[http://world-tourism.org/quality_/E/docs/trade/cubacontrib.pdf retejo morta, jam ekde antaŭ 2013, ne sukcese arkvigita en archive.org kaj archive..today-->Miguel Alejandro Figueras (2003): ''International Tourism and the Formation of Productive Clusters in the Cuban Economy'', [[Monda Organizaĵo pri Turismo]]</ref> La urbo jam delonge iĝis populara allogaĵo por turistoj. Inter 1915 kaj 1930, Havano gastigis pli da turistoj ol iu alia loko en Karibio. La enfluo estis en granda parto pro la proksimeco de Kubo al Usono, kie ekzistis la t.n. [[Prohibicio en Usono]] por la alkoholo kaj hazardludoj kiu kontrastis kun la tradicie libera sinteno en Kubo al la ferioj. Broŝuro eldonita de EC Kropp Co, Milwaukee, WI, inter 1921 kaj 1939 promociis turismon en Havano. Ĝi troveblas en la [http://digital.lib.uh.edu/ Bita Biblioteko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100123012758/http://digital.lib.uh.edu/ |date=2010-01-23 }} de la [[Universitato de Houston]], Usono. Kun la malboniĝo de la rilatoj inter Kubo kaj Usono kaj la altrudo de la [[Usona embargo kontraŭ Kubo|komerca embargo]] sur la insulon en 1961, turismo falis draste kaj ne revenis al la antaŭ-revoluciaj niveloj ĝis 1989. La revolucia registaro ĝenerale, kaj [[Fidel Castro]] specife, komence kontraŭstaris konsiderindan disvolviĝon de la turisma industrio, ligante ĝin al la koruptado kaj krimaj agadoj de antaŭe. Tamen, en la fino de la [[1970-aj jaroj]], Castro ŝanĝis sian sintenon kaj, en 1982, la kuba registaro aprobis leĝkodon por eksterlandaj investoj kiu malfermis plurajn sektorojn, inkluzive de turismo, al eksterlandaj kapitaloj. Per la kreo de entreprenoj malfermitaj al tiaj eksterlandaj investoj (kiel Cubanacan), Kubo komencis altiri la disvolviĝon de hoteloj, sukcesante pliigi la nombron de turistoj el 130.000 (en 1980) al 326,000 (fine de la jardeko). Havano ankaŭ estis populara pro santurismo por pli ol 20 jaroj. Eksterlandaj pacientoj vojaĝas al Kubo, specife al Havano, por ampleksa gamo de san-aferoj, inter ili okul-kirurgio, neŭrologiaj problemoj kiel [[multloka sklerozo]] kaj [[Parkinson-malsano]], kaj [[ortopedio]]. Multaj pacientoj estas el Latinameriko, kvankam medicina traktado por [[pigmentoza retinito]], ofte konata kiel ''nokta blindeco'', allogis multajn pacientojn de [[Eŭropo]] kaj [[Nordameriko]].<ref>[http://www.caribbeannetnews.com/news-3085--6-6--.html A Novel Tourism Concept] Caribbean News Net</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/3284995.stm Cuba sells its medical expertise] BBC News</ref> == Ekonomio == [[Dosiero:Leyden freighter, Havana Harbor.jpg|eta|maldekstra|240ra|M.V. Leyden en la haveno]] [[Dosiero:Lonja del Comercio de La Habana.jpg|maldekstra|eta|240ra|[[Komerca Centro de Havano]]]] [[Dosiero:CalleGy21.jpg|maldekstra|eta|240ra|[[El Vedado]]]] Havano havas diversigitan ekonomion, kun tradiciaj sektoroj, kiel fabrikado, konstruado, [[transporto]] kaj komunikado, kaj novaj aŭ revivigitaj kiel [[biotekniko]] kaj [[turismo]]. La urba ekonomio unue disvolviĝis surbaze de la strategia situo, kio igis ĝin unu el la unuaj grandaj komercaj centroj en la [[Nova Mondo]]. [[Sukero]] kaj floranta [[sklaveco|sklavkomerco]] unue alportis riĉecon al la urbo, kaj poste, post la sendependeco, ĝi fariĝis fama feriejo. Malgraŭ penoj de la registaro de [[Fidel Castro]] disvastigi la industrian aktivecon al ĉiuj partoj de la insulo, Havano restas la centro de granda parto de la nacia industrio. La tradicia [[sukero|sukerindustrio]], sur kiu la insula ekonomio baziĝis dum tri jarcentoj, estas centrita aliloke sur la insulo kaj ĝi regas tri kvaronojn de la eksportado. Tamen, la instalaĵoj de leĝera [[manufakturo]], viandpakado, kaj kemia kaj farmacia operacioj estas koncentritaj en Havano. Aliaj industrioj kiel la prilaborado de manĝaĵoj ankaŭ gravas, kune kun la industrioj de ŝipoj, fabrikado de veturiloj, produktado de alkoholaj trinkaĵoj, teksaĵoj, kaj tabako, precipe la mondofamaj cigaroj [[Habanos]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.macalester.edu/courses/geog61/jtahtinen/economy.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://archive.is/20120805052129/http://www.macalester.edu/courses/geog61/jtahtinen/economy.html |arkivdato=2012-08-05 }}</ref>. Kvankam la havenoj de [[Cienfuegos]] kaj [[Matanzas]], estis disvolvigitaj sub la revolucia registaro, Havano restas kiel la ĉefa haveno pro la facilecoj: 50% de [[importo]] kaj [[eksporto]] de Kubo pasas tra Havano. La haveno ankaŭ posedas konsiderindan [[fiŝo|fiŝindustrion]]. En 2000, preskaŭ 89% de la urba loĝantaro estas oficiale registrita kiel laboristoj por registaraj agentejoj, institucioj aŭ entreprenoj. Havano, mezume, havas la landan plej altan enspezon kaj homan disvolviĝon. Post la kolapso de [[Sovetio]], Kubo re-emfazis turismon kiel ĉefan industrion kondukante al ĝia resaniĝo. Turismo nun estas la ĉefa ekonomia enspezfonto de Havano.<ref>http://www.uiowa.edu/ifdebook/conferences/cuba/TLCP/Volume%201/Facio.pdf|</ref> === Komerco kaj financo === Post la Revolucio, la tradicia sistemo de kapitalisma libera entrepreno estis anstataŭita per forte socialigita ekonomia sistemo. En Havano, la proprieto de entreprenoj kaj uson-poseditaj entreprenoj estis ŝtatigitaj kaj hodiaŭ plejparto de la entreprenoj funkcias nur sub ŝtata rego. En [[Malnova Havano]] kaj [[El Vedado]] estas pluraj malgrandaj privataj entreprenoj, kiel ŝuo-riparejoj aŭ brodejoj. La [[Banko]] ankaŭ estas sub ŝtata rego, kaj la [[Centra Banko de Kubo|Nacia Banko]], kun sidejo en Havano, estas la centro de la kuba ekonomio. Ĝiaj branĉoj en kelkaj kazoj okupas konstruaĵojn kiuj estis antaŭ la revolucio, la oficejoj de kubaj aŭ eksterlandaj [[banko]]j. En la fino de la [[1990-aj jaroj]], [[El Vedado]], situanta laŭlonge de la Kariba maro, ekreprezentis la ĉefan komercan areon. Ĝi amplekse disvolviĝis inter 1930 kaj 1960, kiam Havano iĝis grava celo por usonaj turistoj: altaj [[hotelo]]j, [[kazino]]j, restoracioj kaj luksaj komercejoj, multaj el ili el la stilo ''Art Déco''.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.paseosporlahabana.com/cats.asp?cID=83 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20041013131209/http://www.paseosporlahabana.com/cats.asp?cID=83 |arkivdato=2004-10-13 }}</ref> El Vedado estas hodiaŭ la havana financa distrikto, la ĉefaj bankoj, oficejoj de flugkompanioj, vendejoj, sidejoj de entreprenoj, multnombraj apartamentaroj kaj hoteloj, situas en la zono<ref>http://www.britannica.com/eb/topic-624418/Vedado|work=Britanica.com</ref> . La [[Universitato de Havano]] ankaŭ troviĝas ĉi tie. == Demografio == [[Dosiero:Puerta de los Dragones - Barrio Chino de La Habana.JPG|dekstra|eta|250ra|Ĉefpordo de la Ĉina kvartalo de Havano]] [[Dosiero:StLouisHavana.jpg|eta|250ra|[[MS St. Louis]] kun rifuĝintaj judoj enirante en Havanon en 1939]] [[Dosiero:Gavana rus cathedral.JPG|eta|dekstra|250ra|[[Rusortodoksa Katedralo de Kubo]]]] Fine de 2009, 19.1% el la loĝantaro de Kubo vivis en Havano<ref name=Official_census>{{Cite web|url=http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf|title=2012 Official Census|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2019-01-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160325091944/http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf|arkivdato=2016-03-25}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2019-01-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160325091944/http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf |arkivdato=2016-03-25 }}</ref> . Laŭ la censo de 2009, la loĝantaro estis 2.141.993<ref name=Official_census /> (6,139 malpli al la antaŭa jaro<ref name=Official_census />), inkluzive de 1.032.687 viroj<ref name=Official_census /> kaj 1.109.306 virinoj<ref name=Official_census />. La urbo havas averaĝan vivdaŭron de 76,81 jaroj ĉe naskiĝo<ref name=Official_census />. En 2009, estis 1.924 personoj vivantaj kun aidoso en la urbo, 78,9% el tiuj estis viroj kaj 21,1% virinoj.<ref>http://www.one.cu/publicaciones/cepde/EncuestaSida/Informe%20resumen%20de%20la%20Encuesta%20a%20PVs%202009.pdf {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110421045422/http://www.one.cu/publicaciones/cepde/EncuestaSida/Informe%20resumen%20de%20la%20Encuesta%20a%20PVs%202009.pdf |date=2011-04-21 }} Official Census, people living with HIV/AIDS in Havana</ref> Laŭ la oficiala ras-censo de 1981<ref name=Censo_1981>CEE-ONE, "La población de Cuba según color de la piel, Cuba 1984". Centro de Estudios de Población y Desarrollo Anuario Demográfico de Cuba, ONE Cuba. 1981</ref> , oni ne uzis la vorton "raso" sed "haŭtkoloro": * Blankuloj: 63,4%, (multaj el galega kaj kanaria deveno)<ref name=immigracion>[http://embacuba.cubaminrex.cu/Default.aspx?tabid=5598 Embassy of Cuba in Beijing - History of Immigration in Cuba] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090203174406/http://embacuba.cubaminrex.cu/Default.aspx?tabid=5598 |date=2009-02-03 }} "The first (immigrants) came from various regions of Spain, mostly peasants from the Canaries and Galicia, which like those from China, were subjected to conditions of living and working conditions similar to those of slaves."</ref> * Afrokdevenaj kubanoj: 16.4%, (kies prapatroj estis sklavoj aŭ venis de Haitio aŭ Karibio ĝenerale) * Mulatoj (miksita raso): 20.4% * Azidevenaj kubanoj: 0.2% (precipe el Ĉinio)<ref name=immigracion/> Estas malmultaj indiĝenoj aŭ rektaj devenantoj de indiĝenoj, male al aliaj latinamerikaj landoj, ĉar la indiĝenoj estis preskaŭ formortintaj en koloniaj epokoj. La aglomeraĵo de Havano multe kreskis dum la unua duono de la [[20-a jarcento]] ĝis atingo de 1 miliono da loĝantoj en 1943. La urbigado ekspansiiĝis trans la limoj de Havano ĝis proksimaj municipoj kiel Marianao, Regla kaj Guanabacoa. Ekde la jaroj 1980, la loĝantaro kreskas malrapide pro ekvilibra politiko pri disvolviĝo, malalta naskiĝ-indico, la relative alta imposto de elmigrado eksterlanden, kaj la regado sur la translokiĝo<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://mdgs.un.org/unsd/mdg/SeriesDetail.aspx?srid=656&crid=192 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120121152701/http://mdgs.un.org/unsd/mdg/SeriesDetail.aspx?srid=656&crid=192 |arkivdato=2012-01-21 }}</ref>. Pro la urba kaj landa malalta naskiĝ-indico kaj alta vivdaŭro, ĝia strukturo estas simila al evoluinta lando, kun Havano kiel loko kun pli granda proporcio de maljunuloj malsame al la najbaraj landoj.<ref name=Official_census /> La kuba registaro gvidas la movadon de personoj en Havano en la partoj de la metropola areo (hejmo de preskaŭ 20% de la landa loĝantaro) por racia uzado de la tereno, la akvo, elektro, transporto, kaj aliaj elementoj de la urba infrastrukturo. Ekzistas loĝantaro kiu konsistas el internaj migrantoj al Havano kromnomata "palestinos" (''palestinanoj'')<ref>[http://www.nytimes.com/1997/10/20/world/cuba-s-unwanted-refugees-squatters-in-havana-s-teeming-shantytowns.html Cuba's Unwanted Refugees Squatters in Havana's Shantytowns]</ref>, kelkfoje konsiderata rasisma termino<ref>[http://english.aljazeera.net/programmes/witness/2009/04/2009428143812352234.html AlJazeera] A Palestinian filmmaker finds much in common with a homeless Cuban musician.</ref>, kiuj plejparte venas de la orientaj provincoj de Kubo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.isreview.org/issues/36/farber_ext.shtml |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20100715134448/http://www.isreview.org/issues/36/farber_ext.shtml |arkivdato=2010-07-15 }}</ref> La urbo havas signifan minoritaton de [[ĉinoj]], plejparte devenantoj de [[Gŭangdongo|gŭangdongaj prapatroj]], kiuj estis alportitaj en la duono de la 19a jarcento por hispana kolonianoj tra [[Filipinoj]] kun laborkontraktoj kaj post kompletigi 8jara laboradon multaj ĉinaj enmigrintoj establis sian loĝejon en Havano. Antaŭ la revolucio, la ĉina loĝantaro kalkuliĝis je 200.000 homoj. Hodiaŭ, ĉinaj devenantoj estas kalkulataj je 100.000.<ref>CIA World Factbook. Cuba. 2006. September 6, 2006.</ref>. Nuntempe restas denaskaj ĉinoj (plejparte ĝuangdongaj) kiuj estas ĉirkaŭ 400. Ekzistas ĉirkaŭ 3.000 [[rusoj]] vivantaj en la urbo, kiel raportis la rusa ambasadejo en Havano, ili estas ĉefe virinoj kiuj geedziĝis kun kubanoj kiuj studis en iama Sovetio. Havano ankaŭ estis rifuĝejo kaj hejmo por aliaj malpli grandaj komunumoj. Ekzistas loĝantaro de ĉ. mil nordafrikaj rifuĝintoj. === Religio === [[romkatolika eklezio|Romkatolikoj]] formas la plej grandan religian grupon en Havano. La juda komunumo en Havano malpliiĝis post la Revolucio. Antaŭ ĝi, la juda komunumo havis pli ol 15.000 judoj,<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Cuba.htm |titolo=Present-Day Jewish Life in Cuba |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170701152154/https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Cuba.htm |arkivdato=2017-07-01 }}</ref>, multaj el ili estis fuĝintoj de la nazia persekutado kaj poste forlasis Kubon al [[Miami]] aŭ foriris al [[Israelo]] post kiam Castro prenis la potencon en 1959. La urbo iam havis kvin sinagogojn, sed nur tri restas (unu de ortodoksa, unu konservativa kaj unu sefarda), la Granda Sinagogo Bet Ŝalom estas unu el ili. En februaro 2007, [[New York Times]] kalkulis ke ĉirkaŭ 1.500 konataj judoj vivis en Havano<ref>[http://travel.nytimes.com/2007/02/04/travel/04journeys.html?em&ex=1170824400&en=254a263b2686376e&ei=5087%0A 1,500 Jews who live in Cuba; 1,100 reside in Havana, and the remaining 400 are spread among the provinces.] In Cuba, Finding a Tiny Corner of Jewish Life.</ref>. Aliaj malgrandaj komunumoj estas formataj de evangelianoj, [[Atestantoj de Jehovo]], [[Islamo en Kubo|islamanoj]], [[budhanoj]] kaj [[Bahaa Kredo|bahaanoj]]. [[Santerio]], estas vaste praktikata inter miloj da loĝantoj. == Infrastrukturo == === Edukado === [[Dosiero:University of Havana.JPG|eta|250ra|[[Universitato de Havano]]]] La nacia registaro alprenas la tutan respondecon pri edukado, kaj estas sufiĉe da lernejoj (bazaj, mezaj, altaj) kaj faklernejoj en tuta Havano. La kvalito de la lernejoj varias sed la edukado estas senpaga kaj deviga en ĉiuj niveloj krom supera instruado, kiu ankaŭ estas senpaga. La [[Universitato de Havano]], situanta en [[El Vedado]], estis establita en 1728 kaj estis konsiderita kiel grava institucio de supera instruado en la Okcidenta Hemisfero. Tuj post la Revolucio, la universitato, samkiel ĉiuj aliaj edukaj institucioj, estis ŝtatigita. Ekde tiam, pluraj aliaj universitatoj malfermiĝis, kiel la [[Politekniko José Antonio Echeverría]] kie la vasta plimulto de la hodiaŭaj kubaj inĝenieroj formiĝas. La [[Latinamerika Lernejo de Medicino]], en hispana ''Escuela Latinoamericana de Medicina'' (ELAM aŭ ELACM) estas internacia universitato en Havano, kiu formas parton de la ''Programa Integral de Salud'' (PIS, sanprogramo) de Kubo. La [[Nacia Lernejo de Baleto]] kun 4.350 studentoj estas unu el la plej grandaj baletlernejoj en la mondo kaj la plej prestiĝa en Kubo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.bohemia.cubasi.cu/2006/04/28/cultura/ballet-formacion-humanista.html |titolo=La Escuela Nacional de Ballet |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090623000202/http://www.bohemia.cubasi.cu/2006/04/28/cultura/ballet-formacion-humanista.html |arkivdato=2009-06-23 }}</ref> La [[Universidad de las Ciencias Informáticas]] aŭ UCI estas universitato pri komputikaj sciencoj kiu troviĝas en Havano. Ĝi situantas precize en la municipo La Lisa, sur la ŝoseo direkta al San Antonio de los Baños. === Sano === [[Dosiero:HospitalSanFilipe.jpg|250ra|dekstra|eta|Hospitalo Sankta Filipo en Havano en 1900]] Ĉiuj loĝantoj de Havano havas senpagan aliron al sansistemo en hospitaloj<ref name="Harvard">[http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html Harvard Public Health Review/Summer 2002] The Cuban Paradox</ref>, lokaj klinikoj, urĝejoj kaj ''famili-kuracistoj'' (hispane "médico de la familia") kiuj funkcias unu por averaĝe 170 familioj<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4583668.stm Medical know-how boosts Cuba's wealth] BBC online.</ref>, kiu estas unu el la plej altaj proporcioj de kuracisto-paciento en la mondo<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://hdr.undp.org/statistics/data/indicators.cfm?x=58&y=2&z=1 |titolo=Commitment to health: resources, access and services |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20060718084329/http://hdr.undp.org/statistics/data/indicators.cfm?x=58&y=2&z=1 |arkivdato=2006-07-18 }}</ref>. Tamen, la sansistemo suferis pro la manko de provizoj, ekipaĵoj kaj kuraciloj post la kolapso de [[Sovetio]], lando kiu donis grandan subvencion, kaj pro la [[usona embargo kontraŭ Kubo]]<ref name="US embargo">La efikoj de la usona embargo sur medikamentoj en Kubo estis studitaj en multaj raportoj..<br /> • ''R Garfield and S Santana''. [[Universitato Kolumbio]], School of Nursing, Novjorko; [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1380757 "The impact of the economic crisis and the US embargo on health in Cuba"] {{Webarchiv|url=https://archive.today/20130801115953/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1380757 |date=2013-08-01 }} "this embargo has raised the cost of medical supplies and food Rationing, universal access to primary health services" <br /> • ''American Association for World Health'' (Usona Asocio por Monda Sano); [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=8150565&dopt=Abstract Online]. American Association for World Health Report. March 1997. Accessed ''6 October 2006''. Supplementary source : [http://www.apha.org/wfpha/cuba.htm American Public Health Association website] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060813155121/http://www.apha.org/wfpha/cuba.htm |date=2006-08-13 }} "After a year-long investigation, the American Association for World Health has determined that the U.S. embargo of Cuba has dramatically harmed the health and nutrition of large numbers of ordinary Cuban citizens." <br /> • ''Felipe Eduardo Sixto''; [http://lanic.utexas.edu/project/asce/pdfs/volume12/sixto.pdf An evaluation of Four decades of Cuban Healthcare] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100619225952/http://lanic.utexas.edu/project/asce/pdfs/volume12/sixto.pdf |date=2010-06-19 }}.<br /> "The lack of supplies accompanied by a deterioration of basic infrastructure (potable water and sanitation) resulted in a setback of many of the previous accomplishments. The strengthening of the U.S. embargo contributed to these problems." <br /> • ''Pan American Health organization'' ([[Tutamerika Organizaĵo pri Sano]]); Health Situation Analysis and Trends Summary [http://www.paho.org/english/sha/prflcub.htm Regional Core Health Data System - Country Profile: CUBA] "The two determining factors underlying the crisis are well known. One is the dissolution of the Soviet Union and the socialist bloc, and the other is the economic embargo the Government of the United States." <br /> • ''Harvard Public Health''; [http://www.hsph.harvard.edu/review/review_summer_02/txt677cuba.html Review/Summer 2002 : The Cuban Paradox] "Because its access to traditional sources of financing is seriously hindered by the sanctions, which until recently included all food and medicine, Cuba has received little foreign and humanitarian aid to maintain the vitality of its national programs"<br /> • medicina ĵurnalo ''[[The Lancet]]''; [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=8942780 Role of USA in shortage of food and medicine]. "The resultant lack of food and medicines to Cuba contributed to the worst epidemic of neurological disease this century."</ref>. Malgraŭ tio, la infanmorteco en 2009 estis 4.9 por 1.000 naskiĝoj, 5.12 en la lando kiel tuto, kiu estas pli malalta ol multaj evoluintaj landoj, kaj la plej malalta en la evoluanta mondo.<ref>[http://esa.un.org/unpd/wpp/Excel-Data/mortality.htm United Nations World Population Prospects: 2011]</ref> Administrado de la sansistemo por la nacio centriĝas en Havano. Hospitaloj en Havano estas gvidataj de la nacia registaro. === Servoj === La publikaj servoj estas sub la rego de pluraj ŝtatigitaj entreprenoj kiuj disvolviĝis ekde la [[kastrisma revolucio]]. [[Akvo]], [[elektro]], kaj [[kloako]]reto estas administrataj en tiu maniero. Elektro estas provizita per [[generatoro]]j kiuj funkcias per [[petrolo]]. Granda parto de la originalaj energicentraloj, kiuj funkciis antaŭ la Kastrisma revolucio, fariĝis iom kadukaj. Elektraj malŝaltoj okazadis, kio devigis la nacian registaron en 1986 ekigi projekton (je valoro de 25,000,000 usonaj dolaroj) por modernigi la elektran sistemon. == Sporto == [[Dosiero:Estadio Latinoamericano.jpg|eta|250ra|Latinamerika Stadiono]] Multaj kubanoj estas avide fanatikaj sportemuloj, speciale amantoj de [[basbalo]] kiu havas longan tradicion en la insulo. La havanaj teamoj de la Nacia Kuba Serio estas [[Industriales]] kaj [[Metropolitanos]]. La urbo havas plurajn grandajn stadionojn, la plej granda estas la Latinamerika Stadiono kun sidiloj por 31 mil personoj. La akcepto en sportaj okazaĵoj estas ĝenerale senpaga, kaj improvizitaj ludoj okazas en kvartaloj tra la urbo. Sociaj kluboj en la strandoj disponigis facilecojn por akvosportoj kaj inkluzivas la restoraciojn kaj dancejojn. Havano estis gastiganto de la [[11-a Tut-Amerikaj Ludoj]] en 1991.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.quadrodemedalhas.com/jogos-pan-Americanos/jogos-pan-Americanos-1991-havana.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160303183434/http://www.quadrodemedalhas.com/jogos-pan-Americanos/jogos-pan-Americanos-1991-havana.htm |arkivdato=2016-03-03 }}</ref>. Stadionoj kaj instalaĵoj estis konstruitaj en la relative senhomaj orientaj antaŭurboj. Havano estis gastiganto de la [[Monda Pokalo de Atletismo]]<ref>http://www.gbrathletics.com/ic/wp.htm</ref> en 1992 kaj estis kandidato por gastigi la [[somera Olimpiko 2012|Someran Olimpikon]] en 2012, sed ne estis elektita.<ref>http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/3068323.stm</ref>. == Transporto == [[Dosiero:Havana Harbor Tunnel.jpg|eta|250ra|La haventunelo komunikas la urbocentron kun [[Orienta Havano]]]] [[Dosiero:Cubana taxiing at Madrid.jpg|eta|dekstra|250ra|Cubana Il-96 en [[flughaveno Madrido-Baraĥo|Madrido]], Hispanio]] [[Dosiero:Habana Harbour.jpg|eta|250ra|La Haveno de Havano]] [[Dosiero:Autobushabana.jpg|eta|250ra|Publikaj busoj (''Omnibus Metropolitanos'' OM)]] === Urbaj busoj === La urbaj publikaj busoj funkcias en du sekcioj, Metrobuso kaj Metropola buso.<ref name="www">http://www.one.cu/aec2009/datos/13TRANSPORTE.pdf {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110822200546/http://www.one.cu/aec2009/datos/13TRANSPORTE.pdf |date=2011-08-22 }} National Stadistics Office - Transportation</ref> ==== Metrobuso ==== La Metrobuso (hispane ''Metrobús'') funkcias en la urba areo, kun maksimuma distanco de 20&nbsp;km. Ĝia busaro estis modernigita, sed antaŭ 2006 ili estis konataj kiel "camellos" (''kameloj''). La ''kamelbusoj'' funkciis en la stratoj kun pli da trafiko kaj tiuj busoj estis konataj kiel kameloj, pro la du ĝiboj kiujn ĝi havis. La Metrobuso konsistas el 17 ĉefaj linioj, identigitaj per la litero "P" okaze de longdistancaj itineroj. La haltoj estas kutime 800-1,000 metroj, kun pli oftaj aŭtobusoj en pinthoroj, je ĉiu 10 minutoj. Ĝi uzas grandajn modernajn artikulaciatajn busojn, kiel la ĉinajn [[Yutong]], rusiajn [[LiAZ]], aŭ MAZ de [[Belorusio]]. ==== Metropola buso ==== La Metropola buso (hispane: Ómnibus Metropolitano) ligas la apudajn vilaĝojn kaj urbojn en la metropola areo kun la urbocentro, kun maksimuma distanco de 40&nbsp;km. Ĉi tiu busaro estas unu el la plej uzataj kaj plej grandaj urbaj busaroj en la lando, kies floto konsistas el plejparte novaj ĉinaj Yutong-busoj<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.granma.cu/INGLES/2004/septiembre/juev30/40fit-i.html |titolo="International transportation fair in Havana Business in excess of $100 million, Granma national newspaper note |alirdato=2004-10-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20041030233039/http://www.granma.cu/INGLES/2004/septiembre/juev30/40fit-i.html |arkivdato=2004-10-30 }}</ref>, sed ankaŭ malnovaj Busscar-busoj. En 2008 la kuba registaro elspezis milionojn da dolaroj por la akiro de 1.500 novaj Yutong-busoj por enurba transportado. === Flughavenoj === En Havano troviĝas la [[Internacia Flughaveno José Martí]]. La flughaveno situas proksimume je 11 kilometroj sude de la urbocentro, en la municipo Boyeros, kaj estas la ĉefa centro por la landa flugkompanio [[Cubana de Aviación]]. Ĝi estas la ĉefa internacia kaj nacia flughaveno en Kubo, kiu komunikas Havanon kun la resto de Karibio, Norda, Centra kaj Suda Ameriko, [[Eŭropo]] kaj unu flugo al [[Afriko]]. La urbo ankaŭ havas la flughavenon Strando Baracoa kiu estas malgranda flughaveno okcidente de la urbo uzata por kelkaj enlandaj flugoj, ĉefe de Aerogaviota. === Fervojo === Havano havas reton de enurbaj, interurbaj kaj longdistancaj fervojlinioj. La fervojoj estis ŝtatigitaj kaj gviditaj de la Unuiĝo de Kubaj Fervojoj (UKF). La UKF komunikas Havanon kun ĉiuj provincoj de Kubo. La ĉefaj fervojaj stacidomoj estas: [[Nacia Stacidomo de Havano|Nacia Stacidomo]], Stacidomo Coubre, [[Kazablanko (Havano)|Stacidomo Kazablanko]], kaj Stacidomo Tulipán. En 2004 la jara pasaĝer-kvanto estis 11 milionoj<ref name=Censo_transporte>http://www.one.cu/aec2009/datos/13TRANSPORTE.pdf {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110822200546/http://www.one.cu/aec2009/datos/13TRANSPORTE.pdf |date=2011-08-22 }} National Stadistics Census of Cuba - Transportation (Page 6)</ref>, kun la plej aktiva itinero inter Havano kaj [[Santiago de Kubo]], ĉ. 836 kilometroj per trajno. En 2000 la UKF aĉetis francan unuaklasan trajnon. En la [[1980-aj jaroj]] estis planoj por konstruado de [[metroo]] en Havano simila al la [[metroo de Moskvo]], kiel rezulto de la influo de Sovetio en Kubo dum tiu epoko. La studoj pri [[geologio]] kaj financoj faritaj de kubaj kaj sovetiaj fakuloj estis tre avancitaj en la 1980-aj jaroj<ref name=Hav_metro>[http://www.cubanet.org/sindical/news/y07/03290701.html Havana Metro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120119181627/http://www.cubanet.org/sindical/news/y07/03290701.html |date=2012-01-19 }} Hace unos años parecía que la capital cubana tendría metro, cuando en la década de 1980 los estudios de geología y finanzas realizados por especialistas cubanos y soviéticos iban muy adelantados.</ref>. La kuba gazetaro montris la konstruprojekton kaj la itineron, ligante municipojn kaj kvartalojn en la ĉefurbo. Fine de la 1980-aj jaroj, la projekto komenciĝis, sed kun la falo de Sovetio en 1991 ĝi estis poste forlasita. === Ŝoseoj === La urba ŝoseoreto estas sufiĉe vasta, kaj ĝi havas larĝajn avenuojn, ĉefstratojn kaj grandajn alirojn al la urbo kiel la Nacia Aŭtovojo (A1), la [[Centra ŝoseo (Kubo)|Centra Ŝoseo]] kaj [[Vojo Blanka]]. La vojreto estis sub konstruo kaj kresko ekde la kolonia epoko, nuntempe ĝi spertas gravan difekton pro la malalta bontenado<ref>http://transporte-publico-en-la-habana.mundoviajero.net/</ref> . La Aŭtovojoj inkluzivas: * A1 - Nacia Aŭtovojo, de Havano al [[Santa Clara]] kaj [[Sancti Spíritus]], kun pliaj mallongaj sekcioj proksime al [[Santiago de Kubo]] kaj [[Guantánamo]]. * A4 - Aŭtovojo Oriento-Okcidento, de Havano al [[Pinar del Río]]. * Vojo Blanka, de [[Matanzas]] al [[Varadero]]. * Havana Ringovojo, kiu komenciĝas en tunelo sub la eniro al la haveno de Havano. * Aŭtovojo de Tagmezo, de Havano al [[Sankta Antonio de los Baños]]. * Aŭtovojo de Havano al [[Melena del Sur]]. * Aŭtovojo de Havano al [[Mariel]]. == Rimarkindaj havananoj == <gallery perrow="7"> Jose Marti.jpg|[[José Martí]] Capablanca Chess Fever SU 1926.jpg|[[José Raúl Capablanca]] Felipe Poey.jpg|[[Felipe Poey]] Camilo Cienfuegos.jpg|[[Camilo Cienfuegos]] RitaA.jpg|[[Rita Montaner]] Carlos Hevia.jpg|[[Carlos Hevia]] Alicia Alonso 1955.jpg|[[Alicia Alonso]] Lezama lima.jpg|[[José Lezama Lima]] Celia Cruz, 1957 (cropped).jpg|[[Celia Cruz]] Ricardo Alarcon (TV Brasil, 2008).jpg|[[Ricardo Alarcón]] Daína Chaviano.jpg|[[Daína Chaviano]] Maria Teresa Mestre.jpg|[[Maria Teresa de Luksemburgo]] Tony Cortes.jpg|[[Tony Cortés]] Andy Garcia at the 2009 Deauville American Film Festival-01A.jpg|[[Andy García]] Carlos del Junco.jpg|[[Carlos del Junco]] Gloria Estefan 2009 White House.jpg|[[Gloria Estefan]] |[[Yoani Sánchez]] </gallery> Aliaj estas jenaj: * [[Chanel Terrero]] (n. 1991), popmuzika kantistino kaj aktorino * [[Elena Burke]] (1928-2002), kantistino * [[Argeliers León Pérez]] (1918-1991), muziksciencisto kaj muzikpedagogo, popolmuzikisto kaj komponisto. * [[Fernando Ortiz Fernández]] (1881-1969), sciencisto, politikisto kaj juristo. Li validas kiel fondinto de la kuba antropologio kaj muzika etnologio. Krom tio li renomiĝis kiel verkinto de krimsciencaj kaj historisciencaj traktaĵoj. * [[César Portillo de la Luz]] (1922-213), gitaristo kaj komponisto. * [[Salvador Miranda]] (1939-2024), historiisto kaj eksa ano de kontraŭkomunisma liberigkorpuso == Internaciaj rilatoj == === Diplomatiaj Oficejoj === Havano gastigas 87 ambasadejojn, 11 konsulejojn, 1 interes-sekcion kaj komercoficejon.<ref name="Embassies in Havana">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.embassypages.com/cuba.php|titolo=Foreign Embassies in Havana|alirdato=1-a de decembro 2011|eldoninto=Embassy pages}}</ref> {{Div col|cols = 6}} ;Ambasadejoj * [[Alĝerio]] * [[Angolo]] * [[Argentino]] * [[Aŭstrio]] * [[Bahamoj]] * [[Barato]] * [[Barbadoso]] * [[Belgio]] * [[Belizo]] * [[Belorusio]] * [[Benino]] * [[Bolivio]] * [[Brazilo]] * [[Britio]] * [[Bulgario]] * [[Burkina Faso]] * [[Ĉilio]] * [[Ĉinio]] * [[Kolombio]] * [[Demokratia Respubliko Kongo]] * [[Ĉeĥio]] * [[Dominika Respubliko]] * [[Ekvadoro]] * [[Egiptio]] * [[Gvineo Ekvatora]] * [[Filipinoj]] * [[Francio]] * [[Gambio]] * [[Ganao]] * [[Germanio]] * [[Grekio]] * [[Grenado]] * [[Gujano]] * [[Gvatemalo]] * [[Gvineo]] * [[Gvineo Bisaŭa]] * [[Haitio]] * [[Hispanio]] * [[Honduro]] * [[Hungario]] * [[Indonezio]] * [[Irano]] * [[Irako]] * [[Italio]] * [[Jamajko]] * [[Japanio]] * [[Jemeno]] * [[Kamboĝo]] * [[Kanado]] * [[Kaboverdo]] * [[Kataro]] * [[Laoso]] * [[Libano]] * [[Libio]] * [[Malajzio]] * [[Malio]] * [[Meksiko]] * [[Mongolio]] * [[Mozambiko]] * [[Namibio]] * [[Nederlando]] * [[Nikaragvo]] * [[Niĝerio]] * [[Nord-Koreio]] * [[Norvegio]] * [[Pakistano]] * [[Panamo]] * [[Paragvajo]] * [[Peruo]] * [[Pollando]] * [[Portugalio]] * [[Rumanio]] * [[Rusio]] * [[Sankta Seĝo]] - [[Vatikano]] * [[Serbio]] * [[Slovakio]] * [[Sud-Afriko]] * [[Srilanko]] * [[Svedio]] * [[Svislando]] * [[Sirio]] * [[Turkio]] * [[Ukrainio]] * [[Urugvajo]] * [[Venezuelo]] * [[Vjetnamio]] * [[Zimbabvo]] ;Konsulejoj * [[Bangladeŝo]] * [[Kostariko]] * [[Kipro]] * [[Danio]] * [[Dominiko]] * [[Finnlando]] * [[Monako]] * [[Sankta Lucio]] ;Interes-sekcio * [[Usono]] ;Komercoficejo * [[Armenio]] </div> {{Div col end}} === Ĝemelurboj === Havano estis [[ĝemela urbo|ĝemeligita]] kun: {{Multkolumna}} * {{Flago|Hispanio}} '''[[Barcelono]]''', '''[[Hispanio]]'''<ref>{{citaĵo el la reto| url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html| arkivurl=https://web.archive.org/web/20121127043638/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html| arkivdato=2012-11-27| titolo=Barcelona sister cities| eldoninto=W3.bcn.es| alirdato=2010-04-17}}</ref> * {{Flago|Ĉinio}} '''[[Pekino]]''', '''[[Ĉinio]]'''<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://ebeijing.gov.cn/ying/t693501.htm |titolo=Beijing-International Sister Cities |alirdato=2007-10-12 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071012163601/http://ebeijing.gov.cn/ying/t693501.htm |arkivdato=2007-10-12 }}</ref> * {{Flago|Serbio}} '''[[Beogrado]]''', '''[[Serbio]]'''<ref>{{citaĵo el la reto| url=http://www.mfa.gov.rs/Bilteni/Engleski/b290507_e.html#N10| arkivurl=https://web.archive.org/web/20130810044924/http://www.mfa.gov.rs/Bilteni/Engleski/b290507_e.html#N10| arkivdato=2013-08-10| titolo=Invitation for fraternization of Havana and Belgrade| eldoninto=Mfa.gov.rs| alirdato=2010-04-17}}</ref> * {{Flago|Peruo}} '''[[Kuzko]]''', '''[[Peruo]]'''<ref>{{citaĵo el la reto| aŭtoro=http://www.e-volutionperu.com | url=http://www.municusco.gob.pe/ver.php?id=6| arkivurl=https://web.archive.org/web/20090803122352/http://www.municusco.gob.pe/ver.php?id=6| arkivdato=2009-08-03| titolo=Cusco Sister Cities| eldoninto=Municusco.gob.pe| alirdato=2010-04-17}}</ref> * {{Flago|Irano}} '''[[Esfahano]]''', '''[[Irano]]'''<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.isfahan.ir/VisitorPages/show.aspx?ItemID=1320 |titolo=City of Esfahan official website – Sister Cities |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090801045410/http://www.isfahan.ir/VisitorPages/show.aspx?ItemID=1320 |arkivdato=2009-08-01 }}</ref> * {{Flago|Britio}} '''[[Glasgovo]]''', '''[[Britio]]'''<ref>{{citaĵo el la reto| url=http://www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/Twincities/| arkivurl=https://archive.is/20120805151240/www.glasgow.gov.uk/en/AboutGlasgow/Twincities/| arkivdato=2012-08-05| titolo=Glasgow City Council – Twin cities of Glasgow| eldoninto=Glasgow.gov.uk| dato=2009-08-03| alirdato=2010-04-17}}</ref> * {{Flago|Turkio}} '''[[Istanbulo]]''', '''[[Turkio]]'''<ref>http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=94185</ref> * {{Flago|Hispanio}} '''[[Madrido]]''', '''[[Hispanio]]'''<ref>{{citaĵo el la reto| url=https://www.madrid.es/vgn-ext-templating/v/index.jsp?vgnextoid=76957c275129a310VgnVCM2000000c205a0aRCRD&vgnextchannel=ce069e242ab26010VgnVCM100000dc0ca8c0RCRD&vgnextfmt=default&idCapitulo=7182437 | verko=madrid.es| eldoninto=Madrid | titolo=Agreements with cities | alirdato=2021-01-26 }}</ref> * {{Flago|Meksiko}} '''[[León (komunumo)|Leono]]''', '''[[Meksiko]]'''<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.leon.gob.mx/noticias/index.php?idarticulo=634 |titolo=Leon, Guanajuato Sister Cities |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://archive.today/20120803184001/http://www.leon.gob.mx/noticias/index.php?idarticulo=634 |arkivdato=2012-08-03 }}</ref> * {{Flago|Filipinoj}} '''[[Manilo]]''', '''[[Filipinoj]]'''<ref name="Manila.Gov">{{citaĵo el la reto| url=http://www.manila.gov.ph/localgovt.htm#sistercities| arkivurl=https://web.archive.org/web/20130724041827/http://www.manila.gov.ph/localgovt.htm#sistercities| arkivdato=2013-07-24| titolo=Sister Cities of Manila| eldoninto=City Government of Manila| alirdato=2009-07-02}}</ref> {{Kolumnorompo}} * {{Flago|Usono}} '''[[Mobile|Mobilo]]''', '''[[Usono]]'''<ref>{{citaĵo el la reto| url=http://www.sister-cities.org/icrc/directory/Caribbean/Cuba| arkivurl=https://web.archive.org/web/20080115092617/http://www.sister-cities.org/icrc/directory/Caribbean/Cuba| arkivdato=2008-01-15| titolo=Cuba Directory| aŭtoro=Sister Cities International| jaro=2007| alirdato=2007-05-07}}</ref> * {{Flago|Meksiko}} '''[[Oaxaca|Oahako]]''', '''[[Meksiko]]'''<ref>[http://www.oaxacainfo.gob.mx/index.php?mod=topic&topic=ciudades Oaxaca Sister Cities] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071012222851/http://www.oaxacainfo.gob.mx/index.php?mod=topic&topic=ciudades |date=2007-10-12 }} – Relación de la ciudades hermanadas con la ciudad de Oaxaca</ref> * {{Flago|Nederlando}} '''[[Roterdamo]]''', '''[[Nederlando]]'''<ref>[https://web.archive.org/web/20090115072746/http://www.granma.cu/espanol/2008/marzo/mar11/rotterdam.html Granma – En La Habana vicealcalde de la ciudad de Rotterdam] La delegación visitante hará la entrega oficial de una donación de implementos deportivos, en momentos en que se celebra el aniversario 25 de las relaciones entre ambas urbes {{Wayback|url=http://www.granma.cu/espanol/2008/marzo/mar11/rotterdam.html|date =20090115072746}}</ref> * {{Flago|Rusio}} '''[[Sankt-Peterburgo]]''', '''[[Rusio]]'''<ref>{{citaĵo el la reto| url=http://eng.gov.spb.ru/figures/ities| arkivurl=https://archive.today/20090224073839/http://eng.gov.spb.ru/figures/ities| arkivdato=2009-02-24| titolo=Saint Petersburg in figures – International and Interregional Ties| eldoninto=Eng.gov.spb.ru| alirdato=2010-04-17}}</ref> * {{Flago|Domingo}} '''[[San-Domingo]]''', '''[[Dominika Respubliko]]'''<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.adn.gov.do/documents/memoria_adn_2002-2003.pdf |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181225150918/http://www.adn.gov.do/documents/memoria_adn_2002-2003.pdf%20 |arkivdato=2018-12-25 |titolo=Memoria Anual, Agosto 2002-Agosto 2003 |formato=PDF |alirdato=2010-04-17}}</ref> * {{Flago|Brazilo}} '''[[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]]''', '''[[Brazilo]]'''<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://portal.prefeitura.sp.gov.br/secretarias/relacoes_internacionais/ingles/descentralized_cooperation/sister_cities/0001 |titolo=São Paulo's 40 Sister Cities |alirdato=2012-03-27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090112020036/http://portal.prefeitura.sp.gov.br/secretarias/relacoes_internacionais/ingles/descentralized_cooperation/sister_cities/0001 |arkivdato=2009-01-12 }}</ref> * {{Flago|Kolombio}} '''[[Bogoto]]''', '''[[Kolombio]]'''<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.bogota.gov.co/portel/libreria/php/01.27.html |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110727163224/http://www.bogota.gov.co/portel/libreria/php/01.27.html |arkivdato=2011-07-27 |titolo=Bogota sister cities |eldoninto=W3.bcn.es |alirdato=2010-04-17}}</ref> * {{Flago|Hispanio}} '''[[Sevilo]]''', '''[[Hispanio]]'''<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://pcasevilla.wordpress.com/2008/10/15/nos-visito-el-poder-popular-de-ciudad-de-la-habana/ |titolo=Nos Visitó El Poder Popular De Ciudad De La Habana « Comité Local Pca-Sevilla |alirdato=2009-06-30 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090630135554/http://pcasevilla.wordpress.com/2008/10/15/nos-visito-el-poder-popular-de-ciudad-de-la-habana/ |arkivdato=2009-06-30 }}</ref> * {{Flago|Irano}} '''[[Teherano]]''', '''[[Irano]]'''<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.payvand.com/news/01/mar/1053.html |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200411141138/http://www.payvand.com/news/01/mar/1053.html |arkivdato=2020-04-11 |titolo=Tehran, Havana named sister cities |eldoninto=Payvand.com |alirdato=2010-04-17}}</ref> * {{Flago|Meksiko}} '''[[Tijuana|Tiĥŭano]]''', '''[[Meksiko]]'''<ref>[https://web.archive.org/web/20071212140843/http://www.tijuana.gob.mx/Apps/AppsPublico/Comunicados/VerComunicado.asp?ID=1026 New Monument to Tijuana's sister cities] – Inaugura el alcalde Kurt Honold monumento dedicado a ciudades hermanas de Tijuana</ref> {{Finmultkolumna}} {{Granda dosiero|Panorama_of_Havana,_from_Fortaleza_de_San_Carlos_de_la_Cabaña.jpg|2500ra|{{center|Panorama vido de la urbo prenita je 2015 el [[Fortikaĵo Sankta Karlo de la Kabano]]}}}} {{Granda dosiero|Habana P.jpg|1000ra|{{center|Panorama vido de Havano je 2004}}}} == Vidu ankaŭ == * [[Habanero]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=havan}} * {{ueavikioniamondokat|Havano|Havano}} * https://uea.org/kongresoj/uk_2010.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130704070145/http://uea.org/kongresoj/uk_2010.html |date=2013-07-04 }} <!-- UK 2010 informoj de UEA --> * http://www.travel-impressions.de/cuba/cuba_mix/waves.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060107152557/http://www.travel-impressions.de/cuba/cuba_mix/waves.htm |date=2006-01-07 }} <!-- (Fotoj, Fotas) de popolo kaj (Aspektoj, Aspektas, Celiloj, Celas) en Havano --> * http://online.caup.washington.edu/courses/udpsp00/udp508b/havanamap.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080128184935/http://online.caup.washington.edu/courses/udpsp00/udp508b/havanamap.html |date=2008-01-28 }} <!-- Mapo de Havano. Al zomo en, alklaki areo de la mapo. Ĉi tiuj estas tre granda Alta rezolucio JPEG bildoj (~1 _Megabyte_) --> * http://www.guiahabana.com {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060813033131/http://www.guiahabana.com/ |date=2006-08-13 }} <!-- Gvidi de Havano. --> * http://www.lahabana.com {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220212052845/https://lahabana.com/ |date=2022-02-12 }} <!-- _Официальный_ _сайт_ listo de urboj laŭ lando --> * [http://www.bildarchivaustria.at/Searcharchiv.aspx?txtQuickSearch=esperanto+Havanna Bildoj de Havano] en la [[Bildarkivo Aŭstria]] * {{citaĵo el la reto | url = http://stanobelov.blogspot.ru/2017/04/muzeoj-de-havano-arto-kaj-revolucio.html | titolo = Muzeoj de Havano: arto kaj revolucio | titolo-aldono = | alirdato = 2017-04-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = [[Stanislavo Belov]] | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-04-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Blogger]] | paĝoj = | lingvo = eo | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170610075241/http://stanobelov.blogspot.ru/2017/04/muzeoj-de-havano-arto-kaj-revolucio.html | arkivdato = 2017-06-10 | citaĵo = }} ''(blogaĵo pri la vojaĝo en 2015)'' * [https://stanobelov.blogspot.com/p/havano.html Artikoloj pri Havano] {{eo}} {{Elstara}} {{ADLS|2012|20}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Havano| ]] [[Kategorio:Ĉefurboj de Karibio]] [[Kategorio:Marhavenaj urboj]] [[Kategorio:Milionurboj]] n7l7lksgrfwp6jeyx4bv833wu9u71m5 0 16962 9423467 9095164 2026-07-08T17:01:32Z Sj1mor 12103 9423467 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Gardening.jpg|eta|<center>ĝardenumado|280x280ra]] '''Ĝardenado''' estas aktiveco kreskigi [[plantoj]]n en [[ĝardeno]], ofte ĉe la loĝdomo, plejofte por ornamaj celoj sed foje ankaŭ por [[manĝado]]. Ĝardenado estas farata pro [[ekonomio|ekonomia]], [[hobio|hobia]] aŭ [[estetiko|estetika]] motivoj. La termino povas rilati al konservado de ĝardeno sur malgranda skalo kiel ekzemple privata ĝardeno en la korto de domo al publikaj ĝardenoj kiuj disvastiĝas sur granda areo. La grado de implikiĝo de la homoj kiuj konservas la plantojn en sia ĝardeno kaj la uzado de la ĝardeno en la urbaj kaj kamparaj lokoj diferencas ĝardenlaboron de [[agrikulturo]] kaj [[forstado]]. Ĝardenado pro ekonomia motivo diferencas de [[agrikulturo]] je intenseco kaj grandeco de areo. Specoj de ĝardenado: * [[legomo|legoma]] * [[spicherbo|spicherba]] * [[floro|flora]] * [[roko|roka]] Plani kaj desegni ĝardenojn estis populara arto ĉefe en [[Japanio]], [[Francio]] kaj [[Anglio]], kie aliroj kaj stiloj de pejzaĝa arkitekturo nomitaj " [[japana ĝardeno]] ", " [[franca ĝardeno]] " kaj " [[angla ĝardeno]] " ankaŭ estis evoluigitaj. La ĝardenisto devas prizorgi kaj purigi la ĝardenon. Pritondado de [[Folio|folioj]] kaj [[Branĉo|branĉoj]], purigado de la ĝardeno (per [[balailo]] aŭ folioblovilo), traktado de [[Fiherbo|fiherboj]] kaj plantado de novaj plantoj estas parto de la ĉiutaga prizorgado de la ĝardeno. La ĝardenindustrio inkluzivas profesiulojn kaj servojn kiel ekzemple ĝardenistoj, produktante plantvartejojn, vendante ĉe plantvartejojn, ĝardenlaboristajn entreprenistojn, pejzaĝajn arkitektojn, kaj manaĝerojn de ĝardenlaborejoj en aŭtoritatoj kaj publikaj institucioj. == Ĝardenadaj iloj == * [[Akvumilo]] * [[Ĉarumo]] * [[Falĉilo]] * [[Forko]] * [[Hojo]] * [[Motorsegilo]] * [[Rastilo]] * [[Rastro]] * [[Senveprigilo]] * [[Serpo]] * [[Stucilo]] * [[Ŝovelilo]] * [[Ŝpato]] * [[Traktoro]] == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|q=Ĝardenado}} * [[Ĝardenilo]] * [[Arbarĝardenado]] * [[Gerila ĝardenado]] * [[Ĝardenekspozicio]] {{Projektoj|q=Ĝardenado}} [[Kategorio:Ĝardenado| ]] pyl4tplr74soo0ezecfws5f0i8qedel 0 17201 9423610 9387425 2026-07-08T18:09:54Z Sj1mor 12103 9423610 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font color="white"><big><big><b>Vespaziano<br>(18 p. K. -79 p. K.)</b></font></big></big></span> |dosiero =Vespasian’s Triumphal Entry in Rome.png | grandeco de dosiero = 350px |priskribo =La Triumfa Eniro de Vespaziano en Romo de [[Viviano Codazzi]], 1836-38, tra [[Prado-Muzeo|Prado-Muzeo]], [[Madrido]]. |dato de naskiĝo =la [[17-a de novembro]], [[18]] |loko de naskiĝo =[[:en:Falacrine|Falakrino]], [[Romia Imperio]] |dato de morto =[[26-a de junio]] [[79]] |loko de morto =[[:en:Aquae Cutiliae|Aquae Cutiliae]], [[Romia Imperio]] }} '''Vespaziano'''<ref>[https://vortaro.net/#Vespaziano_kd kapvorto ''Vespaziano'' (tiel, kun 'z') en PIV, eldono de 2020, reta versio]</ref> aŭ [[latine]] '''Titus Flavius Vespasianus'''</big> estis romia imperiestro de 69 ĝis 79 p.K. Vespaziano estis la lasta el la kvar imperiestroj, kiuj regis la Romian Imperion en la jaro 69 p.K. La antaŭaj tri mortis aŭ pro murdo aŭ memmortigo. Male al [[Galbo]], [[Oto]] kaj [[Vitelio]], Vespaziano mortis pro naturaj kaŭzoj en 79 p.K. Li kaj liaj filoj, [[Tito (imperiestro)|Tito]] kaj [[Domiciano]], formis tion, kio fariĝus konata kiel la [[Flavia dinastio]]. Tito Flavio Vespaziano naskiĝis en "familio de malmulta distingo" en la malgranda urbo [[:en:Falacrine|Falakrina]], norde de Romo, la 17-an de novembro, 9 p.K. La historiisto [[Suetonio]] en sia verko [[:la:De vita Caesarum|"La Dek Du Cezaroj"]] poste priskribus lin kiel "kvadratŝultra, kun fortaj, bonformaj membroj, sed ĉiam kun streĉita esprimo sur sia vizaĝo.... (Li) ĝuis perfektan sanon kaj ne prenis medicinajn antaŭzorgojn por konservi ĝin." Kvankam li estis edukita de sia patra avino, Tertulla, li estis fakte la filo de [[:en:Titus Flavius Sabinus (father of Vespasian)|Sabino]], dogana kontrolisto en Azio (kiu poste mortis kiel bankisto en Svislando) kaj [[Vespasia Polla]]. Li havis pli aĝan fraton, ankaŭ nomatan [https://www.geni.com/people/Titus-Flavius-Sabinus-Consul-47/6000000013204919137 Flavi Sabino] (8 p. K. - 69 p. K.), kiu fariĝis konsulo kaj guberniestro. La estonta imperiestro edziĝis al [https://www.geni.com/people/Flavia-Domitilia-the-Elder/6000000005241563616 Flavia Domitilla] (2 p. K. - 69 p. K.), kiu naskis al li tri infanojn: [[Tito (imperiestro)|Tito]], [[Domiciano]] kaj [https://www.geni.com/people/Flavia-Domitilla-Minor/6000000009144901107 Flavia Domitilla] (45-66). Post la morto de sia edzino, li "edziĝis" al sia eks-amantino [https://www.geni.com/people/Caenis/6000000010092112406 Caenis] (m. 74 p.K.). La geedziĝo neniam estis oficiala pro ŝia socia pozicio kiel sklavino. Malgraŭ ne deveni el nobela familio, Vespaziano servis kiel kolonelo en [[Trakio]] (norde de [[Grekio]]) kaj [[kvestoro]] (financa oficisto) en la insulo [[Kreto]] kaj en [[Cirenaiko]] (orienta [[Libio]]). Antaŭ ol altiri la koleron de la edzino de imperiestro [[Klaŭdio]], Agripina (kiel multaj faris), li estis la komandanto de legio en [[Ĝermanio]] kaj [[Britannia|Romia Britio]]. Li batalis en pli ol tridek bataloj kaj konkeris almenaŭ dudek urbojn. Poste, li servis en Afriko en la fruaj 60-aj jaroj de nia erao, kie li suferis la malestimon de la loka loĝantaro, ofte estante bombardita per rapoj. Dum sia tempo for de Romo dum la regadoj de [[Kaligulo]] kaj Klaŭdio, Vespaziano trovis politikan sukceson sed neniam financan sukceson. Li estis ĉiam bezonanta monon. Kvankam li partoprenis en la "interna rondo" de la imperiestro [[Nerono]], li provizore malaperis el publika servo post kiam li supozeble endormiĝis dum unu el la longaj kaj enuigaj koncertoj de Nerono. Tamen, kiam ribeloj eksplodis en [[Judeo]], en 66 p.K., Vespaziano, pro sia kapablo komandi, estis sendita kun sia filo Tito por disigi la tumultulojn. En sia [[:en:The Jewish War|"Milito de la Judoj"]], [[Flavio Jozefo]] asertis, ke Nerono povis trovi neniun "kapablan pri la tasko" "militi kontraŭ la Judoj". Jozefo aldonis: "Do Nerono taksis ĉi tiujn cirkonstancojn kiel favorajn antaŭsignojn, kaj vidis, ke la aĝo de Vespaziano donis al li certan sperton kaj grandan lertecon, kaj ke li havas siajn filojn kiel ostaĝojn pro sia fideleco al si mem, kaj ke la flora epoko, en kiu ili estis, farus ilin taŭgaj instrumentoj sub la prudento de ilia patro." Kiam Nerono mortis kaj [[Galbo]] prenis la tronon, Vespaziano kaj Tito atendis en Judeo ordonojn ([[Domiciano]] jam estis en Romo). Ĉar li estis iom lojala al Nerono, Vespaziano timis la estontecon. Tamen, la imperiestro Galbo konsideris lin malgrava kaj ignoris lin. Por montri sian mankon de malamikeco al Galbo, Vespaziano sendis Titon al Romo fine de 68 p.K. Tamen, kiam Galbo estis murdita kaj la trono estis destinita por la elekto inter [[Oto]] (guberniestro de [[Luzitanio]]) kaj [[Vitelio]] (guberniestro de Malsupra [[Ĝermanio]]), Tito revenis al [[Judeo]]. Antaŭ ol faris ion ajn, kion li eble povus bedaŭri, Vespaziano decidis atendi ĝis kiam venkinto estu deklarita. [[Kasio Diono]] skribis en sia [https://books.google.com.br/books?id=ClROAAAAYAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_book_other_versions_r&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Romia Historio], ke "Vespaziano neniam emis esti malprudenta, kaj li tre hezitis pri implikiĝo en tiajn ĝenajn aferojn." [[Dosiero:Vespaziano (18-79) aklamita imperiestro.png|eta|maldekstre|400px|<center>Vespaziano aklamita Romia imperiestro.</center>]] [[Dosiero:Romano_Triumph_of_Titus_and_Vespasian.jpg|eta|dekstre|400px|<center>Triumfo de [[Tito (imperiestro)|Tito]] kaj Vespaziano de Giulio Romano, ĉ. 1540.</center>]] [[Dosiero:Vespasian and Pliny the Elder.png|eta|maldekstre|400px|<center>La Romia Imperiestro Vespaziano kaj Plinio la Maljuna, gravuraĵo de [[:es:Joan Planella i Rodríguez|Joan Planella i Rodríguez]] (1849-1910).</center>]] Kiam Oto memmortigis sin por eviti estontan perdon de vivoj ĉe la Unua Batalo de [[:en:Battle of Bedriacum|Bedriacum]], Vitelio estis nomita la nova imperiestro. Tamen, ne daŭris longe antaŭ ol murmuroj kontraŭ Vitelio komencis aperi en la Okcidento. Vespaziano estis la preferata elekto inter multaj en la armeo. Kun tiu kreskanta malamikeco kontraŭ Vitelio disvastiĝanta al Romo, Vespaziano agis rapide kaj sendis trupojn al Italio por batali kontraŭ la nova imperiestro, dum li transiris Egiptujon kaj konkeris Aleksandrion, fortranĉante la grenprovizon al Romo. Post la malvenko de Vitelio kontraŭ la armeo de la Okcidento ĉe la [[:en:Battle of Bedriacum#Second Battle of Bedriacum|Dua Batalo de Bedriacum]], la baldaŭ detronigota imperiestro fuĝis reen al Romo planante eviti certan morton. Kompromiso kaj paco estis neeblaj. Li nun timis pri sia edzino kaj infanoj. [[Dosiero:Titian (c.1488-1576) (after) - Titus Vespasian (AD9–AD79), Roman Emperor (AD69–AD79) - 88070012 - Bolsover Castle.jpg|eta|dekstre|300px|<center>Ikonografia bildo de Tito Vespaziano, patro de la Imperiestro [[Tito (imperiestro)|Tito]].</center>]] [[Dosiero:Four emperors 0.png|eta|maldekstre|400px|<center>Romiaj imperiestroj [[Vitelio]], [[Vespaziano]], [[Tito]] kaj [[Domiciano]].</center>]] Kasio Diono skribis: "En unu momento li emis alkroĉiĝi al la suvereneco kaj faris ĉiun preparadon por milito; la sekvan momenton li estis preta abdiki libervole kaj faris ĉiun preparadon por reveni al privata vivo." La armeo de Vespaziano trenis Vitelion el lia kaŝejo, torturis kaj mortigis lin, kaj ĵetis lian korpon en la [[Tibero]]n. Granda parto de la urbo, tamen, jam estis prirabita kaj fajroj ekbruligitaj tra la tuta urbo. Vojaĝante al Romo, Vespaziano fine estis kronita la 26-an de decembro 69 p.K. Kvankam iuj opiniis lin "ruza", Vespaziano pruviĝis esti efika imperiestro. Li estis ŝatata (eĉ montrante senton de humuro), kaj lia regado estis konsiderata tempo de paco kaj trankvilo. Unu el liaj unuaj agoj estis restarigi la laboremon de la armeo, maldungante iujn kaj punante aliajn pro tio, kio estis nomita "indulgado en ekscesoj". Poste, li rekonstruis multajn el la domoj kaj konstruaĵoj bruligitaj dum la finaj tagoj de la regado de Vitelio. Li konstruis novajn templojn kaj la grandegan Koloseon - ankaŭ nomatan kiel "Flavia Amfiteatro". Male al multaj el tiuj, kiuj regis antaŭ li, li ne tenis rankorojn al tiuj, kiuj kontraŭis lin, kaj ekzekutis neniun el liaj malamikoj. Suetonio kaj Tacito, ambaŭ komentis pri lia sola malsukceso - avareco. Tacito skribis: "Vespaziano montris sin mastro de la situacio. Li restarigis la romian prestiĝon kaj reakiris ĝiajn frakasitajn financojn. Estis malfacile, ke li estu nomata 'avarulo' pro liaj penoj." Por alporti pli da mono al la problema romia trezorejo, li duobligis tributojn de la provincoj, postulis kotizojn de kandidatoj por publikaj oficoj, kaj vendis indulgojn. Tamen, li ne estis tute avida. Li pagis salajrojn al tiuj, kiuj instruis la latinan kaj grekan kaj premiis poetojn kaj artistojn. Dum vizito ekster Romo, li malsaniĝis pri "[[brucelozo]]". Reveninte hejmen, li evitis taŭgan prizorgon kaj vojaĝis al sia somera hejmo en [[Rieti]]. Unu nokton, post mallonga naĝado, li malvarmumis kaj mortis la 23-an de junio, 79 p.K. Li estis 69-jaraĝa. Lia filo Tito estis nomita lia posteulo, sed li nur servis du jarojn kaj estis sekvata de la mispreparita [[Domiciano]].<ref>[https://www.worldhistory.org/Vespasian/ World History]</ref> {{Sinsekvo|titolo=[[Romiaj imperiestroj]]|antaŭ=[[Vitelio ]]([[69]] - [[69]])|post=[[Tito (imperiestro)|Tito]] ([[79]] - [[81]])}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Flavia dinastio]] ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Romiaj imperiestroj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 18]] [[Kategorio:Mortintoj en 79]] [[Kategorio:Romiaj imperiestroj]] 02iw28h4nnpixn8c8gz1fayjlt90jo4 0 17615 9423473 9257156 2026-07-08T17:04:01Z Sj1mor 12103 9423473 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:FIL 2011 - IMG 0805.JPG |eta|Punto el Aiguilles, Francio]] [[Dosiero:Halasi csipke 3.JPG|eta|Hungara Halas-punto]] [[Dosiero:Csetneki Crochet Lace from Slovakia.jpg|eta|Hungara Csetnek-punto]] '''Punto''' estas maldensa, delikata plektaĵo el [[kotono|kotonaj]], [[lino|linaj]] aŭ [[silko|silkaj]] fadenoj. La [[maŝo]]j de la punto prezentas artajn formojn, desegnaĵojn. La puntoj estas fareblaj per diversaj iloj (kiel bobenoj, kudrilo, hokstangetoj, trikiloj aŭ speciala maŝino) aŭ laŭ diversaj metodoj (kudrita, trikita, brodita, batita, maŝina); la plej komplikaj kaj belaj estas tiuj faritaj sur speciala kuseno kun pingloj kaj bobenoj. En diversaj regionoj la popolo faris specialajn formojn, desegnaĵojn, tiel ni parolas pri famaj puntoj kiel punto de [[Alençon]], [[Bruĝo]], [[Bruselo]], [[Meĥleno]], [[Valencieno]], [[Venecio]], [[Kiskunhalas]], [[Csetnek]] ktp. Nuntempe permaŝina punto fabrikatas en [[Kalezo]] kaj [[Caudry]]. == Belga kolor-kodo == Inter 1911 kaj 1959 en [[Bruĝo]] ekzistis instruista lernejo kiu celis plibonigi la instruadon de la puntfaristinoj, kies kono tradicie estis transdonita de patrino al filino. El la lernomaterialo de tiu lernejo ekestis la ''belga kolor-kodo'' (ankaŭ nomata ''bruĝa kolor-kodo''). Tiu kodo sur la baza desegnaĵo per koloro indikas la funkcion de la fadenoj kaj estas internacie akceptata. == Punto kaj moderna teknologio == Moderna aplikaĵo de punto ankaŭ inventita en Belgio estas ''Unlace'' : ''<nowiki/>'''puntita' [[Termokromismo|termokroma]] vestaĵo, kiu ŝanĝas de koloro post [[tuŝo]] kaj/aŭ korposinteno<ref>(nederlanda) [http://deburen.eu/nl/programma/detail/grijze-cellen-slimme-stoffen Slimme stoffen] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170701000358/http://www.deburen.eu/nl/programma/detail/grijze-cellen-slimme-stoffen |date=2017-07-01 }} (saĝaj ŝtofoj), de Buren, 2017, konsultita la 28-an de februaro 2017.</ref><ref>(nederlanda) [http://www.apparata.nl/nieuws/sexy-lingerie-warmt-je-vriendin-op-bij-aanraking-video-1515 Sexy lingerie warmt je vriendin op bij aanraking] (seksa ekscitvesto varmigas vian amikinon je tuŝo), apparata.nl, junio 2016, konsultita la 26-an de februaro 2017.</ref>.  == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Makrameo]] * [[Tulo (teksaĵo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=punt}} * [http://lace.lacefairy.com/ID/laceID.htm anglalingva TTT-paĝaro kiu prezentas multegajn diversajn puntostilojn kaj kiel rekoni ilin] * [http://www.theotherside.co.uk/tm-heritage/background/lace.htm pri historio de punto en norda Francio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.ville-alencon.fr/dentelle/histoire.htm TTT-paĝo (franclingve) pri la Alençon-punto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20031222212546/http://www.ville-alencon.fr/dentelle/histoire.htm |date=2003-12-22 }} * [http://perso.wanadoo.fr/dentelle.fuseau/reportage.htm#43 angla- kaj franclingve pri pluraj punto-tradicioj en pluraj landoj] * [http://www.csetnekicsipke.hu/csipke.html Hungara Punto Galerio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070224035716/http://www.csetnekicsipke.hu/csipke.html |date=2007-02-24 }} * [http://www.plauener-spitze-r.de/ historio de punto de Plauen 1890 - Plauener Spitze] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110430163141/http://www.plauener-spitze-r.de/ |date=2011-04-30 }} * [http://www.lacejoy.com/sitenederlands/frameset.html Leksikono de puntfarado] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100218115712/http://www.lacejoy.com/sitenederlands/frameset.html |date=2010-02-18 }} (nl-fr-en-de) == Galerio == [[Dosiero:Carolus -Private Collection - Mechelse kant-detail.jpg|eta|Meĥlena punto|440x440px|centra]] [[Kategorio:Arto]] [[Kategorio:Kulturo]] [[Kategorio:Teksaĵoj]] 9wplwrgkndylhm1vuvw4j2j8p0adpdt 0 19255 9423466 9115825 2026-07-08T17:01:11Z Sj1mor 12103 9423466 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Ŝatokupo''' (ankaŭ konata kiel la [[neologismo|neologisma]] '''''hobio''''') estas okupo, kiun oni faras dum [[libera tempo]] por propra kontentiĝo. Kvankam tio, kion oni faras por gajni monon, ne estas ŝatokupo, la [[profesio]] de unu homo povas esti la ŝatokupo de alia homo - ekzemple, [[ĝardenado]] aŭ [[kuirado]]. Apenaŭ plu uzata sinonimo el la unuaj tempoj de esperanto estas "amata ĉevaleto". == Listo de kutimaj ŝatokupoj == === A === * [[Akvarismo]] * [[Amatora astronomio]] * [[Amatora radio]] === B === * [[Zoologio|Bestscienco]] * [[Biciklado]] * [[Brodado]] === C === === Ĉ === === D === * [[Dancado]] kiel aerobiko, rompdancado, hiphopodancado, elektra bugiado, tutting-a dancado, pop-a dancado, ktp. * [[Desegnado]] === E === * [[Esperanto]] === F === * [[Filatelo]] === G === * [[Genealogio]] === Ĝ === * [[Ĝardenado]] === H === * [[Hokediskumado]] * [[Hokfiŝado]] === Ĥ === === I === === J === === Ĵ === * [[Ĵonglado]] === K === * [[Kolektado]] * [[Kroĉetado]] * [[Kuirado]] * [[Kajto]]flugado === L === * [[Ludoj]] * [[Lingviko]] * [[Legado]] === M === * [[Modelismo]] * [[Montogrimpado]] * [[Muziko]] * [[Muzeo|Muzeovizitado]] === N === * [[Naĝado]] === O === * [[Origamio]] === P === * [[Botaniko|Plantscienco]] === R === * [[Repado]] * [[Redaktado]] * [[Rakontado]] === S === * [[Sporto]] * [[Subĉiela ŝatokupo]] === Ŝ === * [[Ŝako]] === T === * [[Tabulludo]]j * [[Trikado]] === U === === Ŭ === === V === * [[Vojaĝado]] === Z === {{Projektoj|ReVo=sxat.0okupo}} [[Kategorio:Ŝatokupoj| ]] 9w1oqgx3s9c4kw3cvz41xco3zcxlb83 0 19347 9423465 9262949 2026-07-08T17:00:56Z Sj1mor 12103 9423465 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Ex point de croix.jpg|eta|dekstra|280x280px|Krucbrodaĵo]] '''Brodado''' estas antikva formo de [[ornamo|ornama]] [[kudrado]]. [[Linio]]j kaj [[bildo]]j estas farataj per kudrado per [[fadeno]]j sur alia materialo, precipe ŝtofo. Tradicie, oni uzas brodadon por ornami [[vestado|vestojn]] kaj [[meblo]]jn. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''Brodi''' estas ''Kudrornami reliefe teksaĵojn, per silko, lano, lino, kolorigitaj, aŭ orofadeno, aŭ arĝentofadeno. La brodaĵoj povas esti bareliefa, altreliefa aŭ surmetata.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 41.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el kelta ''broud'' (pikilo) kaj el latina ''acupingere''.<ref>Azorín, samloke.</ref> == Historio == En [[Ĉinio]] brodado estis delonge konata, sed ankaŭ en la malnova [[Hindio]] kaj [[Egiptio]] oni brodadis. La unuaj brodaĵoj estis nur geometriaj figuroj, sed la [[Asirio|asirianoj]] ŝajne la unuaj brodis [[bestoj]]n kaj [[homo]]jn sur siajn [[vestaĵo]]jn kaj [[kurteno]]jn. De ili lernis la [[grekoj]] kaj de ĉi tiuj la [[romianoj]], kiuj nomis brodaĵon [[frigoj|frigaj]] verkoj. Dum la [[mezepoko]] en la [[monaĥejo]]j [[monaĥo|monaĥinoj]] brodis [[religio|religiajn]] [[vesto]]jn kaj [[altaro|altarajn]] kaj [[preĝejo|preĝejajn]] [[tuko]]jn. Kelkaj maloftaj specimenoj, kiel ekzemple germana imperiestra entroniĝmantelo montras ankoraŭ hodiaŭ la nivelon de la tiama brodarto. Sed dum la [[11-a jarcento]] la [[araboj]] superis tiujn verkojn. Kiam edukado iĝis sekulara, ankaŭ brodado iĝis tia. Unue en [[Britio]], sed poste en [[Burgundio]] ĝi atingis sian plej altan nivelon dum la [[14-a jarcento]], kaj de tiam ĝis nun nur malaltiĝis == Brodad-kudreroj == * [[Kruc-kudrero]] == Maŝina brodado == Ekzistas maŝinoj por brodado - brodmaŝinoj. Brodmaŝinoj brodas laŭ [[programo]]j de brodado. Kutime oni preparas programojn per [[komputilo]] uzante specialan [[programaro]]n. La programoj kutime povas difini multkoloran brodadon. La brodmaŝinoj povas esti hejmaj kaj industriaj. === Hejmaj brodmaŝinoj === La hejmaj brodmaŝinoj estas kutime [[kudromaŝino]]j kun aldona funkcio de brodado. La hejmaj brodmaŝinoj kutime povas brodi samtempe kun nur unu koloro. Multkolorajn brodaĵojn oni povas plenumi ŝanĝante fadenon post fino de brodado de certa koloro. Praktike tio okazas en tiu maniero, ke post brodado de unu koloro la programo de brodado haltigas la brodmaŝinon kaj atendas ŝanĝon de fadeno al alia koloro. Tiam oni devas ŝanĝi ambaŭ fadenojn - supran kaj suban. La brodmaŝinoj estas multekostaj, tial atentu ĉe aĉetado al sekvantaj aferoj: * La kvalito de brodmaŝinoj ne estas ĉiam bona. * Brodmaŝinoj devas havi reguladon de [[tensio]] de ambaŭ fadenoj - supra kaj suba fadeno. Brodmaŝinoj kun regulado de tensio nur de supra fadeno ne brodas bone. * Ĉe aĉetado nepre provu la maŝinon. Se la maŝino ne brodas kontinue dum 15 minutoj, ne aĉetu ĝin. Ĉe brodado atentu, ke la partoj movantaj de brodmaŝino ne tuŝu eksterajn objektojn ĉar tio povas rompi la maŝinon. Por tio ne starigu la maŝinon proksime de muro aŭ meblaro. === Industriaj brodmaŝinoj === La industriaj maŝinoj estas kutime nur brodmaŝinoj, sen kombino kun kudromaŝino. Ili povas kutime brodi samtempe kun kelkaj koloroj, ekzemple 6 koloroj. == Fotogalerio == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Ex point de croix.jpg|Kruckudrero <!-- thumb|maldekstra|180px|_Exemple_ _de_ punkto (interpunkcio) _de_ kruco --> Dosiero:Ex point empietant.jpg|Brodadkudrero <!-- thumb|maldekstra|180px|_Exemple_ _de_ punkto (interpunkcio) _empiétant_ --> Dosiero:Ex blackwork.jpg|Nigra-blanka brodado <!-- thumb|maldekstra|180px|_Exemple_ _de_ _blackwork_ --> Dosiero:Ex tulle.jpg|Brodado sur maldika ŝtofo <!-- thumb|maldekstra|180px|_Exemple_ _de_ brodado _sur_ _tulle_ --> File:Point de croix FR 2013.jpg|Kruckudrero <!--thumb|left180px|_Exemple_ _de_ punkto (interpunkcio) _de_ kruco --> File:BajnaFotoThalerTamas7.jpg File:BajnaFotoThalerTamas8.jpg File:BajnaFotoThalerTamas4.jpg File:BajnaFotoThalerTamas3.jpg </gallery> == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|commonscat=Embroidery|ReVo=brod|ReVo titolo=Brod-}} * [[Brokaĵo|Brokado]] * [[Kroĉetado]] * [[Tapiŝo de Bayeux]] * [[Trikado]] == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20010204073300/http://www.china.org.cn/world/shi-wenhua/index3.htm ĉinaj brodaĵoj (E-e)] * [https://web.archive.org/web/20040108221413/http://www.china.org.cn/world/shi-living/moroj/66.htm brodaĵoj de Mjaŭ gento (E-e)] * [http://fr.trekearth.com/gallery/Asia/India/West/Gujarat/photo178855.htm brodado en Barato] * [http://www.nepmuvesz.hu/vhaz/kezimunka/matyo.htm Matjobrodaĵoj] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Brodado| ]] n7li2l6ivea938eh3v7chhq8lztqdeg 0 20028 9423403 8307179 2026-07-08T14:41:48Z Lpoj50 170867 9423403 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |Klasifiko = [[Planlingvo]] |Koloro = Konstruita |Oficiala lingvo = neniu lando }} '''Laadano''' (''Láadan'', el ''láad'' = percept kaj ''dan'' = lingv) estas [[konstruita lingvo]] verkita de [[Suzette Haden Elgin]] en [[1982]] por testi la [[Sapir-Whorf hipotezo]]n por virinoj, specife por testi ĉu okcidentaj lingvoj emas esti pli esprimivaj por viroj ol por virinoj. La lingvo aperis en ŝia sciencfikcia [[trilogio]] ''Native Tongue'' kiel [[fikcilingvo]]. == Morfologio == Laadan estas aglutina lingvo. Ĝi uzas [[Afikso|afiksojn]] por indiki malsamajn sentojn kaj humorojn, kiuj en [[Natura lingvo|naturaj lingvoj]] povas esti indikitaj nur per [[Tonlingvo|tono]] aŭ gestoj. == Ekzemploj de Laadano == ;Originala kanteto (Unu du tri, nun arbaren ni) por infanoj en la franca <blockquote> Un deux trois, je m'en vais au bois,<br /> Quatre cinq six, pour cueillir des cerises,<br /> Sept huit neuf, dans mon panier neuf,<br /> Dix onze douze, elles seront toutes rouges. </blockquote> ;Traduko en Láadan <blockquote> Nede shin boó, sháad le olin(e)dim,<br /> Bim shan bath, sháal(e)ya yuwan wa,<br /> Um nib bud, láad le olim(e)nal,<br /> Thab i wil, náal(e)ya yod náyod. </blockquote> == Videogalerio == (Angla lingvo) <gallery> Láadan Grammar Overview 1.webm Láadan Grammar Overview 2.webm Láadan Grammar Overview 3.webm </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.laadanlanguage.org/ Hejmopaĝo de Laadano] * [http://www.sfwa.org/members/elgin/ Hejmopaĝo de Suzette Haden Elgin] * [http://groups.yahoo.com/group/laadan/ Diskutgrupo pri Laadano] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060815211040/http://groups.yahoo.com/group/laadan/ |date=2006-08-15 }} * [http://www.languagesandnumbers.com/how-to-count-in-laadan/en/ldn/ Nombrado en Laadano] * [http://lingvo.org/poemoj/123.php Unu du tri, nun arbaren ni] ([[s:mul:Nede shin boó|Vikifontaro]]) {{Planlingvoj}} ev68ecem58mat9z9vm6yo5d4ffpk6zn 0 22060 9423507 8920867 2026-07-08T17:16:19Z Sj1mor 12103 9423507 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:World map GMO production 2005.png|eta|dekstra|300px|Oranĝe, la landoj kultivante pli ol 95% de la por-komercaj GMO-oj en 2005. Oranĝstreke, la ceteraj areoj kie porkomercaj GMO-oj estis kulturitaj en 2005. La punktoj indikas la landojn kiuj uzis eksperimentajn GMO-ojn.]] '''Genetike Modifita Organismo '''(akronime '''GMO''') estas biologia [[organismo]] kies [[DNA|genetika materialo]] estis intence modifita. Ekzemple kelkaj branĉaĵoj de tritiko kiuj estis modifitaj perradiade ekde la [[1950-aj jaroj|1950-aj]], transgenaj eksperimentaj animaloj kiel musoj, aŭ mikroskopaj organismoj. La modifado de genetika materialo ne nepre postulas enportadon de novaj [[geno]]j (transgenoj). Ekzemplo de aplikado de GMO estas mikroorganismoj en kiujn oni enigis la genon de insulino kaj kiuj produktas hom-insulinon, viv-necesan por diabet-malsanuloj. Nuntempe fakte, multaj hormonoj rilataj al hormonmalsanoj akireblas per genetika modifado de bakterioj aŭ unuĉelaj [[eŭkariotoj]]. Ankaŭ por la manĝindustrio gravegas genetika modifado de mikroorganismoj. Nuntempe ekzistas serioza problemo pro la kreskado de populacio kaj malkreskado de manĝaĵoj, kaj la favorantoj de GMO-oj pro diversaj kialoj esperas, ke GMO-oj povu iom helpi kontraŭ ĉi-problemo - ekzemple kreante plantojn kiuj pli bone adaptiĝas kreski en regionoj kie la grundo ne tiom bonas. Aliflanke kontraŭantoj de GMO-oj pro diversaj kialoj fokusiĝas al la studo de la negativaj efikoj en multaj aspektoj kiujn la genmodifado povus okazigi eĉ nevole. == Genetika modifado de bakterioj == * '''Transformado''' - per tiu metodo oni enkondukas nudan [[DNA]] en [[bakterio]] - oni sukcesas tion fari ekzemple per ''termoŝoko'' (altegaj temperaturoj) aŭ ''elektroporigado'' (elektroŝoko). * '''Konjugacio''' - du bakterioj povas interŝanĝi [[DNA]]-n - ĉi-metodo ne multe uziĝas por intenca genetika modifado. * '''Transdukcio''' - enigado de [[DNA]] per [[bakteriofago]] (pli mallonge, "fago", kvankam la vorto [[fago]] tradicie estas nomo de arbo). == Leĝoj kontraŭ GMO-oj == La 1-an de julio [[Hugo Chávez]] deklaris, ke de tiam [[Venezuelo]] malpermesos eniron de GMO-oj en la landon, kaj male fondos internacian [[bankon de semoj]] efektivigita pere de agrikulturoj en ĉiuj landoj.{{citon}} En [[Britio]] fine de 2004 vasta opinistudo montris, ke 86 % el la britoj ne ŝatus manĝi genetike modifitajn nutraĵojn, 91 % opinias, ke ties uzado rezultas el malbonaj efikoj al la [[naturmedio]], 93 % pensas, ke tiu teĥnologio celas al profito de la firmaoj pli ol al publika intereso.{{citon}} [[Dosiero:DNA animation.gif|eta|180px|<!-- en:The double-helix structure of DNA allows modification of plasmids to take place. en->eo:La dulita-(helico (apartigilo), helico) strukturo de DNA (permesas, lasas) _modification_ de _plasmids_ al preni loko. -->]] Vidu ankaŭ artikolon pri [[Biologia patento]]. == Literaturo == WESTERMAYER, Manfred. ''Genetike modifitaj organismoj''. En: Scienca Revuo, vol. 62, n-ro 227 (2011), pp. 257-264 ([https://scienca-revuo.info/article/view/91/70 online] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170912234615/https://scienca-revuo.info/article/view/91/70 |date=2017-09-12 }}) == Vidu ankaŭ == * [[Biotekniko]] * [[Genetike modifita maizo]] * [[Gentekniko]] * [[Interkonsento pri Biologia Diverseco]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.ogmdangers.org <!-- fr:http://www.ogmdangers.org ogmdangers.org fr:ogmdangers.org] --> * http://www.gmo-compass.org {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080719170701/http://www.gmo-compass.org/. |date=2008-07-19 }} * http://www.agbios.com * http://home.hawaii.rr.com/johns/history.htm#BM1973 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060406185342/http://home.hawaii.rr.com/johns/history.htm#BM1973 |date=2006-04-06 }} * http://nobelprize.org/chemistry/articles/berg {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Genetiko]] [[Kategorio:Ekologio]] [[Kategorio:Agrikulturo]] 4cuandhmpd696tmtrgb7ywcrnggdqwc 0 22734 9423851 6569699 2026-07-09T07:19:08Z Sj1mor 12103 9423851 wikitext text/x-wiki {{informkesto gravulo}} '''Johann Heinrich PESTALOZZI''' {{prononco|johan hajnri''h'' pestaloci}}, foje nomata "Henriko Pestalozzi", (naskiĝis la [[12-a de januaro|12-an de januaro]] [[1746]], mortis la [[17-a de februaro|17-an de februaro]] [[1827]]) estis [[svislando|svisa]] [[pedagogo]]. Li studis teologion kaj juron en sia naskiĝurbo [[Zuriko]], sed ĉesigis la studojn sen diplomo kaj transloĝiĝis al kampara regiono, kie li dediĉis sin al la agrikulturo. Liaj provoj, enkonduki novajn kreskaĵojn kaj sterkaĵojn por plibonigi la situacion de la malriĉaj kamparanoj, ne estis sukcesaj. Kun sia edzino Anna en [[1775]] li invitis proksimume 40 infanojn el malriĉaj familioj al sia bieno ''Neuhof'', donis al ili instruon kaj edukon, ankaŭ pri metiaj kaj agrikulturaj aferoj. Pro ekonomiaj kialoj ili devis fermi la entreprenon en la jaro [[1779]]. Dum la sekvaj 20 jaroj Pestalozzi dediĉis sin ĉefe al la verkado. Famon li akiris per sia romano ''Lienhard und Gertrud''; pliaj beletraj kaj sciencaj verkoj sekvis. Ekde [[1798]] li fariĝis estro de orfejo en [[Stans]], de [[1800]] ĝis [[1804]] li estis lernejestro en [[Burgdorf]]. Tie li enkondukis propran metodon pri la instruado kaj edukado, kiun li pluevoluigis en [[Yverdon-les-Bains]], kie li agadis ekde 1804. Li postulis ''naturecan'' edukadon, unuigantan la povojn de la cerbo (intelektaj povoj), la koro (moralaj, religiaj povoj) kaj la manoj (metiaj povoj) al harmonia tuto. En la jaro [[1825]] Pestalozzi revenis al sia bieno ''Neuhof'', kie li du jarojn poste, en la aĝo de 81 jaroj mortis.<ref>Konsultu: [http://www.cdeli.org/sonarkivoj/Arthur-Baur/SRI-1978-17-B-5-131-Heidi-kaj-Arthur-Baur-Heinrich-Pestalozzi-la-granda-edukisto----1a-prelego-en-1978.mp3 Radioprelego pri Johann Heinrich Pestalozzi de D-ro Arthur Baur, mp3-datumo el la sonarkivo de CDELI]</ref> <ref>Vidu http://heinrich-pestalozzi.de/ en germana, angla, itala, franca, rusa, hispana, japana kaj ĉina lingvo </ref> == Listo de verkoj == * ''Lienhard und Gertrud'' (romano, 4 vol., 1781 – 1787) * ''Christoph und Else'' (romano, 1782) * ''Meine Nachforschungen über den Gang und die Entwicklung des Menschengeschlechts'' (traktato, 1791) * ''Wie Gertrud ihre Kinder lehrt'' (traktato, 1801) == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Pestalozzi, Johann Heinrich}} [[Kategorio:Svisaj pedagogoj]] [[Kategorio:Svisaj instruistoj]] [[Kategorio:Svisaj protestantoj|Svisaj protestantoj]] [[Kategorio:Iluminatoj]] [[Kategorio:Zurikanoj]] fe19sochgn4je5ynynaojtsrjurrvn4 0 22966 9423477 9077111 2026-07-08T17:05:14Z Sj1mor 12103 9423477 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Carpet maker-1.jpg|eta|250ra|dekstra|Farado de tapiŝo en [[Agra]], [[Barato]].]] '''Tapiŝo''' estas [[teksaĵo]], teksita el lano aŭ nenaturaj fadenoj kaj servanta por kovri [[planko]]n. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''tapiŝo''' estas ''Tuko teksita per diverskoloraj fadenoj, por kovri orname muron, pargeton, tablon. Estas fama la gobelenaj tapiŝoj.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 198.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el la greka ''tapes'' (tapeto), kaj de tie la latina ''tapes, tepetis''. Kaj li aldonas la terminon ''tapeti'', kovri per tapeto.<ref>Azorín, samloke.</ref> Krom ornamaj celoj, tapiŝo povas esti uzita por redukti bruon kaj varmoperdon tra la [[planko]]. En domaj tapiŝoj kutime oni mastrumas kaj purigas per [[polvosuĉilo]]. En la pasinteco estis pli ofte uzi [[Tapiŝbatilo|tapiŝbatilon]]. Ekzistas du ĉefaj specoj de tapiŝoj laŭ [[Teksado|taksado]]: [[varpo]]-[[vefto]] tapiŝoj, teksitaj per [[Teksilo|teksiloj]] de snuroj laŭvice horizentalaj kaj vertikalaj (la longitudinaj fadenoj estas nomataj [[varpo]] kaj la flankaj fadenoj estas [[vefto]]) kaj ligitaj tapiŝoj, kiuj estas [[Ŝtofo|ŝtofoj]], sur kiuj ligiĝas densaj fadenaj bukloj. == Historio == Laŭ kelkaj novaj [[Arkeologio|arĥeologiaj]] malkovroj, la arto fari tapiŝojn estis iniciatita inter la popoloj de la [[stepo]], konjekteble en [[Siberio]], plurajn jarmilojn antaŭ Kristo, kaj de tie disvastiĝis en la tutan mondon. == Ĉefaj regionoj de elfarado kaj stiloj == [[Dosiero:Afghan rug weavers.jpg|eta|250ra|Afganaj virinoj el la okcidenta parto de la lando montrantaj tradiciaj ''Adraskanajn'' Afganajn tapiŝojn.]] * Turkmenaj * Gabbeh * klasikaj persaj: ** Stilo de Ispahano ** Stilo de [[Tabrizo]] * Afganio ** [[Afgana tapiŝo]] * Pakistano kaj Barato: ** [[Raĝastano]] * Ĉinio * Eŭropo ** [[Gobelino]]j == Vidu ankaŭ == * [[Gobelino]] * [[Magia tapiŝo]] * [[Murtapiŝo]] * [[Preĝotapiŝo]] * [[Ruĝa tapiŝo]] * [[Tapeto]] * [[Tapiŝo de Bayeux]] * [[Tapiŝo de World Trade Center]] * [[Tapiŝo de Sjerpinski]] == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Tapiŝo|ReVo=tapisx}} * [https://web.archive.org/web/20000611114946/http://www.geocities.com/Paris/9440/turkmen4.htm tapiŝoj de Turkmenio] [[File:Turkmenistan banner Carpets.jpg|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Tapiŝoj| ]] 3rtgm9w8nqf0smoevtpb4xlsbejxc77 0 22996 9423521 8861952 2026-07-08T17:22:23Z Sj1mor 12103 9423521 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} {{Minusklo}} En [[kemio]] '''pH''' (ĝusta skribo kun minuskla p kaj majuskla H) estis iniciatita de [[Søren Sørensen|S.P.L. Sørensen]] en [[1909]]. La literoj signifas la "potenco [[Hidrogeno|Hidrogena]]". ==Priskribo== La pH kalkuliĝas tiel: : pH = -[[Logaritmo|log]]₁₀[H⁺] [H⁺] montras la pokvanto de [[jono]]j H⁺, aŭ mola denseco, mezuritaj po [[molo]] en unu [[litro]] (M). Atentu, ke tiu skribo H⁺ ekvivalentas H₃O⁺ (jono [[oksionio]] aŭ [[hidronio]]) solvaĵe en akvo; [H⁺] estas la [[protono]] nature troviĝanta en [[molekulo]] de [[akvo]]. Ekzemple, mola denseco de [H⁺] = 1×10⁻⁷ M (0,0000001) estas pH de 7 ĉar : pH = -log[10⁻⁷] = 7 [[Acido]]j estas klasifikataj kun 0 < pH < 7 (koloroj de pH-[[indikilo]]j ekde ruĝa al helverda); Neŭtra [[acideco]] rilatas al pH = 7 (koloro de pH-[[indikilo]] verda); [[Bazo]]j estas klasifikataj kun 7 < pH < 15 (koloroj de pH-[[indikilo]]j ekde verdblua al purpura). Bufroj estas akvaj solvaĵoj konsistantaj je miksaĵo da malforta acido kaj ties konjuga bazo, aŭ inverse. Kelkaj ekzemploj de ordinaraj pH: {| border=1 bordercolor=black cellspacing=0 cellpadding=2 align="right" |- ! align=center BGCOLOR="#F5F2E9" | ekzemploj de solvaĵo ! align=center BGCOLOR="#F5F2E9" | ties proksimuma pH |- | align=center | solvaĵo de klorhidracido HCl 1 M | align=center | 0 |- | align=center | stomaka [[Digesto|digestiga]] suko | align=center | 1,5 |- | align=center | [[citrono|citrona]] suko | align=center | 2,5 |- | align=center | [[oranĝo|oranĝa]] suko | align=center | 3 |- | align=center | [[vino]] | align=center | 3,5 |- | align=center | [[tomato|tomata]] suko | align=center | 4 |- | align=center | [[biero]] | align=center | 4,5 |- | align=center | [[kafo]] | align=center | 5 |- | align=center | [[pluvo|pluvakvo]] | align=center | 5,6 |- | align=center | nature flua akvo | align=center | 6 |- | align=center | [[lakto]] | align=center | 6,9 |- | align=center | pura [[akvo]] | align=center | 7 (t.e. kemia neŭtraleco) |- | align=center | [[sango]] | align=center | 7,4 |- | align=center | [[natria bikarbonato|bikarbonato]] | align=center | 8,2 |- | align=center | [[marakvo]] | align=center | 8,5 |- | align=center | [[hidroksido de magnezio|lakto de magnezo]] | align=center | 10,5 |- | align=center | [[NaClO]] | align=center | 12 |- | align=center | solvaĵo de natrio [[NaOH]] 1 M | align=center | 14 |} ==Bildoj== <gallery> Dosiero:Hydrangea macrophylla - Hortensia hydrangea.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|-->[[Hortensio]] floras en [[roza]] aŭ [[blua]] koloro depende de pH de grundo. En acidaj grundoj la floroj estas bluaj, en bazaj grundoj la floroj estas rozaj Dosiero:Ph-measurement.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px| -->Aparatoj por mezuri pH-on Dosiero:PH-skala.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|-->interrilato de pH kaj kvanto de H⁺ Dosiero:PH-indicatorpapier.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180px|-->Paperoj por kontrol pH-on </gallery> == Kelkaj indikiloj == Ni devas ekkompreni la malsupran tabelon laŭ la jena vidpunkto. Tiam kiam ni havas acidan aŭ bazan solvaĵon, ni uzu ĝin por kompreni la acidecon aŭ alkalecon de la akvo. Ekzemple: Kiam la pH de la akvo atingas la valoron 11.6, tiam la indikilo Malakito verdo (ekzemple) iĝas verda, dum la sama indikilo iĝas senkolora kiam la pH atingas valoron 14. Aliflanke, la samo okazas kun la indikilo [[Timolbluo]]. Kiam la pH de la solvaĵo atingas 1,2 la koloro de la indikilo en la akvo iĝas ruĝa, kaj kiam la pH atingas 2.8 (per uzo de la pH-metro), la koloro de la solvaĵo iĝas flava, ktp. {| class="sortable wikitable" border="1" cellpadding="2" ! [[Indikilo]] ! Malalta pH koloro ! Transiĝa<br />malalta<br />turnopunkto ! Transiĝa<br />alta<br />turnopunkto ! Alta pH koloro |- | [[Genciana violo]]<br />([[Metilviolo 10B]]) | bgcolor="yellow" | flava | align="center" | 0.0 | align="center" | 2.0 | style="background:#8A2BE2; color:white;" | blua-violo |- | [[Malakita verdo]] | bgcolor="yellow" | flava | align="center" | 0.0 | align="center" | 2.0 | style="background:green; color:white;" | verda |- | [[Malakita verdo]]<br />(dua transiĝo) | style="background:green; color:white;" | verda | align="center" | 11.6 | align="center" | 14.0 | senkolora |- | [[Timolbluo]]<br />(unua transiĝo) | bgcolor="red" | ruĝa | align="center" | 1.2 | align="center" | 2.8 | bgcolor="yellow" | flava |- | [[Timolbluo]]<br />(dua transiĝo) | bgcolor="yellow" | flava | align="center" | 8.0 | align="center" | 9.6 | style="background:blue; color:white;" | blua |- | [[Metilflavo]] | bgcolor="red" | ruĝa | align="center" | 2.9 | align="center" | 4.0 | bgcolor="yellow" | flava |- | [[Bromofenolbluo]] | bgcolor="yellow" | flava | align="center" | 3.0 | align="center" | 4.6 | style="background:Blue; color:white" | blua |- | [[Konga ruĝo]] | style="background:#8A2BE2; color:white;" | blua-viola | align="center" | 3.0 | align="center" | 5.0 | bgcolor="red" | ruĝa |- | [[Metiloranĝo]] | bgcolor="red" | ruĝa | align="center" | 3.1 | align="center" | 4.4 | bgcolor="yellow" | flava |- | Metiloranĝo<br />(unua transiĝo) | bgcolor="red" | ruĝa | align="center" | 0.0 | align="center" | 3.2 | bgcolor="grey" | bruneta |- | [[Metiloranĝo]]<br />(dua transiĝo) | bgcolor="grey" | bruneta | align="center" | 3.2 | align="center" | 4.2 | bgcolor="green" | verda |- | [[Bromokrezola verdo]] | bgcolor="yellow" | flava | align="center" | 3.8 | align="center" | 5.4 | style="background:#0000BB; color:white;" | blua |- | [[Metilruĝo]] | bgcolor="red" | ruĝa | align="center" | 4.4 | align="center" | 6.2 | bgcolor="yellow" | flava |- | [[Metila purpuro]] | style="background:purple; color:white;" | purpura | align="center" | 4.8 | align="center" | 5.4 | style="background:green; color:white;" | verda |- | [[Lakmuso|Azolitmino]] | bgcolor="red" | ruĝa | align="center" | 4.5 | align="center" | 8.3 | style="background:blue; color:white;" | blua |- | [[Bromokrezola purpuro]] | bgcolor="yellow" | flava | align="center" | 5.2 | align="center" | 6.8 | style="background:purple; color:white" | purpura |- | [[Bromotimolbluo]] | bgcolor="yellow" | flava | align="center" | 6.0 | align="center" | 7.6 | style="background:blue; color:white;" | blua |- | [[Fenolruĝo]] | bgcolor="yellow" | flava | align="center" | 6.4 | align="center" | 8.0 | style="background:red; color:black" | ruĝa |- | [[Neŭtrala ruĝo]] | bgcolor="red" | ruĝa | align="center" | 6.8 | align="center" | 8.0 | bgcolor="yellow"| flava |- | [[Naftolftaleino]] | bgcolor="#FF9999" | senkolora al ruĝeca | align="center" | 7.3 | align="center" | 8.7 | bgcolor="#03A89E" | verdeca al blua |- | [[Krezolruĝo]] | bgcolor="yellow" | flava | align="center" | 7.2 | align="center" | 8.8 | bgcolor="#bb0080" | ruĝeca purpuro |- | [[Krezolftaleino]] | senkolora | align="center" | 8.2 | align="center" | 9.8 | bgcolor="purple" | purpura |- | [[Fenolftaleino]] | senkolora | align="center" | 8.3 | align="center" | 10.0 | bgcolor="fuchsia" | fuksia |- | [[Timolftaleino]] | senkolora | align="center" | 9.3 | align="center" | 10.5 | style="background:blue; color:white;" | blua |- | [[Alizarina Flavo R]] | bgcolor="yellow" | flava | align="center" | 10.2 | align="center" | 12.0 | bgcolor="red" | ruĝa |- | [[Indiga karmino]] | style="background:blue; color:white;" | blua | align="center" | 11.4 | align="center" | 13.0 | bgcolor="yellow" | flava |} == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Kemio}} * [[Acido]] * [[Bazo]] * [[Bufrosolvaĵo]] * [[Forto de acido]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Acido-baza kemio]] 9n73xr5kjvbu4us1k2wfsqqf34vtu8x 0 24378 9423912 9146351 2026-07-09T09:45:22Z Unukorno 3 + 2026 9423912 wikitext text/x-wiki {{Informkesto premio | titolo = | eotitolo = | bildo = | bildograndeco = 200px | bildopriskribo = | ceremonio = | premiformo = 50 000 [[eŭro|€]]<ref name="Setz2021"/> | priskribo = literaturpremio por<br> germanlingva verkisto | organizanto = [[Germana Akademio por Lingvo kaj Poezio|Germana Akademio<br> por Lingvo kaj Poezio]] | lando = {{DEU}} | kredato = [[1923]] | lasta premiito = | interretejo = [https://www.deutscheakademie.de/de/auszeichnungen/georg-buechner-preis oficiala retejo] }} La plej grava [[Germanio|germana]] literaturpremio origine estis artopremio por [[Hesio|hesiaj]] artistoj, disdonata ekde 1923 memore al la dramisto [[Georg Büchner]]. En 1951 ĝi estis transformata al literaturpremio por elstaraj [[germanlingva literaturo|germanlingvaj]] verkistoj. Estas konsiderata la germana ekvivalento de la brita [[Premio Booker]]. Jenaj personoj gajnis la premion: * [[Adam Karillon]] (1923) * [[Alfred Bock]] (1924) * [[Wilhelm Michel]] (1925) * [[Kasimir Edschmid]] (1927) * [[Carl Zuckmayer]] (1929) * [[Nikolaus Schwarzkopf]] (1930) * [[Albert H. Rausch]] (1932) * [[Hans Schibelhuth]] (1945) * [[Fritz Usinger]] (1946) * [[Anna Seghers]] (1947) * [[Elisabeth Langgässer]] (1950) * [[Gottfried Benn]] (1951) * [[Ernst Kreuder]] (1953) * [[Martin Kessel]] (1954) * [[Marie Luise Kaschnitz]] (1955) * [[Karl Krolow]] (1956) * [[Erich Kästner]] (1957) * [[Max Frisch]] (1958) * [[Günter Eich]] (1959) * [[Paul Celan]] (1960) * [[Hans Erich Nossack]] (1961) * [[Wolfgang Koeppen]] (1962) * [[Hans Magnus Enzensberger]] (1963) * [[Ingeborg Bachmann]] (1964) * [[Günter Grass]] (1965) * [[Wolfgang Hildesheimer]] (1966) * [[Heinrich Böll]] (1967) * [[Golo Mann]] (1968) * [[Helmut Heissenbüttel]] (1969) * [[Thomas Bernhard]] (1970) * [[Uwe Johnson]] (1971) * [[Elias Canetti]] (1972) * [[Peter Handke]] (1973) * [[Hermann Kesten]] (1974) * [[Manes Sperber]] (1975) * [[Heinz Piontek]] (1976) * [[Reiner Kunze]] (1977) * [[Hermann Lenz]] (1978) * [[Ernst Meister]] (1979) * [[Christa Wolf]] (1980) * [[Martin Walser]] (1981) * [[Peter Weiss]] (1982) * [[Wolfdietrich Schnurre]] (1983) * [[Ernst Jandl]] (1984) * [[Heiner Müller]] (1985) * [[Friedrich Dürrenmatt]] (1986) * [[Erich Fried]] (1987) * [[Albert Drach]] (1988) * [[Botho Strauss]] (1989) * [[Tankred Dorst]] (1990) * [[Wolf Biermann]] (1991) * [[George Tabori]] (1992) * [[Peter Rühmkorf]] (1993) * [[Adolf Muschg]] (1994) * [[Durs Grünbein]] (1995) * [[Sarah Kirsch]] (1996) * [[H. C. Artmann]] (1997) * [[Elfriede Jelinek]] (1998) * [[Arnold Stadler]] (1999) * [[Volker Braun]] (2000) * [[Friederike Mayröcker]] (2001) * [[Wolfgang Hilbig]] (2002) * [[Alexander Kluge]] (2003) * [[Wilhelm Genazino]] (2004) * [[Brigitte Kronauer]] (2005) * [[Oskar Pastior]] (2006, postmorte) * [[Martin Mosebach]] (2007) * [[Josef Winkler]] (2008) * [[Walter Kappacher]] (2009) * [[Reinhard Jirgl]] (2010) * [[Friedrich Christian Delius]] (2011) * [[Felicitas Hoppe]] (2012) * [[Sibylle Lewitscharoff]] (2013) * [[Jürgen Becker]] (2014) * [[Rainald Goetz]] (2015) * [[Marcel Beyer]] (2016) * [[Jan Wagner]] (2017) * [[Terézia Mora]] (2018) * [[Lukas Bärfuss]] (2019) * [[Elke Erb]] (2020) * [[Clemens J. Setz]] (2021)<ref name="Setz2021">[https://www.deutscheakademie.de/de/akademie/presse/2021-07-20/vvv Gazetara komuniko: "Büchner-premio 2021 por Clemens J. Setz"], alirita 2021-08-08</ref> * [[Emine Sevgi Özdamar]] (2022) * [[Lutz Seiler]] (2023)<ref>[https://www.deutscheakademie.de/de/auszeichnungen/georg-buechner-preis Listo de ĉiuj premiitoj]</ref> * [[Oswald Egger]] (2024) * [[Ursula Krechel]] (2025) * [[Christine Wunnicke]] (2026) == Vidu ankaŭ == * [[Ingeborg-Bachmann-premio]], Klagenfurt == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Germanaj literaturpremioj|Buchner]] [[Kategorio:Kulturo de Hesio]] 4iskfla19futdptq0y1gjovil6j1o11 0 26551 9423856 8838952 2026-07-09T07:35:29Z ~2026-38942-49 260052 Mi enmetas foton de la fasado de la domo, en kiu ŝi loĝis. 9423856 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Ludiloj.jpg|alternative=Fasado de la domo ĉe la numero 61 de Ĉefa Strato en Pamplono. Sur la teretaĝo konserviĝas la malnova surskribo «LUDILOJ» super vendejo, kies fasado estas farbita flave kaj blue. La montrofenestro estas kovrita, kaj dekstre troviĝas la enirejo al la loĝdomo.|eta|Fasado de la domo ĉe la numero 61 de Ĉefa Strato en Pamplono, kie loĝis Amalia, kun la surskribo «Ludiloj». Nuntempe la fasado estas nigre farbita, kaj en la konstruaĵo troviĝas la sidejo de la librejo Txalaparta]] La [[Hispanio|hispanino]] '''Amalia NÚÑEZ DUBÚS''' (elp. amalja nunjez dubus') - ŝi naskiĝis [[1889]] en [[Pamplono]], strato Nagusia/Mayor, mortis 1977 - estis telegrafistino kaj help-profesorino pri sciencoj. Ŝi lernis esperanton en [[1911]] kaj kontribuis al pluraj revuoj, interalie al ''[[Literatura Mondo]]'', kaj al la [[Esperanto|esperantlingva]] [[poemo|Poem]][[antologio]] "[[Dekdu Poetoj]]" aperinta en [[1934]] ĉe la eldonejo [[Literatura Mondo]] sub redakto de [[Kálmán Kalocsay]], kiu komentas ŝian poezion tiel:<br> "Kelkaj poemoj, kun sia senpova melankolio, aŭ ĉarma, mildvoĉa amrevemo, malkaŝas la poetinon. sed en la ceteraj nin surprizas filozofia profundo, morne subpentrita kosma meditado, severe bremsita humoro. Altaj temoj estas ellaboritaj kun la sugestio de alte serioza arto. Jen ekzemple la "rivero", en kies majeste ondantaj aleksandraj versoj disvolviĝas antaŭ ni la tuta homsorto en ĝisfine perfekte kondukita metaforo. Ĝi estas vere "granda" poemo. Sed ankaŭ la "virinaj" pecoj estas altklasaj. Ankaŭ ili estas konstruitaj sur ideo, sed la freŝa tono, sincereco, facileco de esprimo donas al ili sentan subpentron varman kaj senpere efektantan." Komparu kun: [[Esperanto-verkisto]]j {{EDE| evento=Citaĵo el [[Enciklopedio de Esperanto - N|Enciklopedio de Esperanto]]| teksto='''Amalia NÚÑEZ DUBÚS''', hispanino, help-profesorino, telegrafistino. Naskiĝis en la [[22-a de marto]] 1889 en Pamplona. Esperantisto de 1911. [[HEI]]-ano. Kursoj; kunlaboro al kelkaj Esperanto-revuoj, ankaŭ al ''Literatura Mondo''.| ordigo=Nuñez Dubús, Amalia }} == Eksteraj ligiloj == *[http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Poezio/dekdu/nunez-dubus/ Ŝiaj poemoj en Dekdu Poetoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050924134558/http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/Poezio/dekdu/nunez-dubus/ |date=2005-09-24 }} *[http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope%3A(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=amalia+nunez+dubus&vid=ONB&fn=search Verkoj de Amalia Núnez Dubús]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} en la [http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071221233948/http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm |date=2007-12-21 }} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Nunzzez Dubus, Amalia}} [[Kategorio:Hispanaj esperantistoj]] 91c1bnw7eifcnz6qr2t7wapc74kl3s3 0 27375 9423544 9302639 2026-07-08T17:34:21Z Sj1mor 12103 9423544 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Plasma globe 60th.jpg|thumb|300x300px|Elektromagnetaj interagadoj respondecas pri la ardaj filamentoj en ĉi tiu plasmolampo.]] La '''elektromagneta forto''' estas [[forto]], kiu okazas inter [[elektra ŝargo|elektre ŝargitaj]] (pozitivaj aŭ negativaj) eroj. Ĝi estas unu el la [[fundamentaj fortoj]] de [[fiziko]]. Ĝi estas priskribata per la formulo de la [[lorenca forto]]. El makroskopa vidpunkto kaj en akordo kun ĉiutaga observanto , ĝi kutime apartigitas en du tipoj de interago, la [[elektrostatika leĝo|elektrostatika forto]], kiu agas sur [[elektra ŝargo|ŝargitaj]] korpoj senmovaj relative al observanto, kaj la [[lorenca forto|magneta forto]], nur agante sur ŝargoj moviĝantaj relative al observanto. La [[partikla fiziko|fundamentaj partikloj]] interagas elektromagnete tra la interŝanĝo de [[fotono]]j inter ŝargitaj partikloj. La [[kvantuma elektrodinamiko]] havigas la kvantuman priskribon de ĉi tiu interago, kiu povas esti unuigita kun la [[malforta nuklea forto]] laŭ la [[elektromalforta forto|elektromalforta modelo]]. ==Historio== ===Antikveco=== [[Dosiero:thales.jpg|eta|170ra|maldekstra|Taleso el Mileto jam esploris elektromagnetan forton ĉe sukceno kaj magnetaj mineraloj.]] Esploro pri elektromagnetaj fenomenoj komenciĝis antaŭ proksimume 5 000 jaroj. Ekzistas indicoj, ke la [[Historio de Ĉinio|antikvaj ĉinoj]],<ref>{{Cite book |last=Meyer |first=Herbert |title=A History of Electricity and Magnetism |year=1972 |page=2 |language=en}}</ref> [[majaoj]],<ref>{{Cite web |last=Learn |first=Joshua Rapp |title=Mesoamerican Sculptures Reveal Early Knowledge of Magnetism |url=https://www.smithsonianmag.com/science-nature/mesoamerican-sculptures-reveal-early-knowledge-magnetism-180972820/ |access-date=2022-12-07 |website=Smithsonian Magazine |language=en |archive-date=2022-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207191246/https://www.smithsonianmag.com/science-nature/mesoamerican-sculptures-reveal-early-knowledge-magnetism-180972820/ |url-status=live }} Resumo de artikolo fare de Fu et al.</ref><ref name="Fu-2019">{{Cite journal |last1=Fu |first1=Roger R. |last2=Kirschvink |first2=Joseph L. |last3=Carter |first3=Nicholas |last4=Mazariegos |first4=Oswaldo Chinchilla |last5=Chigna |first5=Gustavo |last6=Gupta |first6=Garima |last7=Grappone |first7=Michael |date=2019-06-01 |title=Knowledge of magnetism in ancient Mesoamerica: Precision measurements of the potbelly sculptures from Monte Alto, Guatemala |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305440318305776 |journal=Journal of Archaeological Science |volume=106 |pages=29–36 |doi=10.1016/j.jas.2019.03.001 |bibcode=2019JArSc.106...29F |issn=0305-4403}}</ref> kaj eble eĉ [[Antikva Egiptio|egiptaj civilizoj]] sciis, ke la nature magneta minerala [[magnetito]] havas allogajn ecojn, kaj multaj integrigis ĝin en sia arto kaj arkitekturo.<ref>{{Citation |last1=du Trémolet de Lacheisserie |first1=É. |title=Magnetism, from the Dawn of Civilization to Today |date=2002 |url=https://doi.org/10.1007/978-0-387-23062-7_1 |work=Magnetism |pages=3–18 |editor-last=du Trémolet de Lacheisserie |editor-first=É. |place=New York, NY |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/978-0-387-23062-7_1 |isbn=978-0-387-23062-7 |access-date=2022-12-07 |last2=Gignoux |first2=D. |last3=Schlenker |first3=M. |editor2-last=Gignoux |editor2-first=D. |editor3-last=Schlenker |editor3-first=M. |archive-date=2024-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003193840/https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-0-387-23062-7_1 |url-status=live }}</ref> Antikvaj popoloj konsciis ankaŭ pri [[fulmo]] kaj [[statika elektro]], kvankam ili ne havis ideon pri la mekanismoj malantaŭ ĉi tiuj fenomenoj. La [[Antikva Grekio|greka]] filozofo [[Taleso de Mileto]] malkovris ĉirkaŭ 600 a.n.e., ke [[sukceno]] povas akiri elektran ŝargon kiam ĝi estas frotita per [[ŝtofo]], kio permesis al ĝi eĉ preni malpezajn objektojn kiel ekzemple pecoj de pajlo. Taleso ankaŭ eksperimentis kun la kapablo de magnetaj ŝtonoj altiri unu la alian, kaj hipotezis, ke tiu fenomeno eble estas ligita al la alloga potenco de sukceno, antaŭsignante la profundajn ligojn inter elektro kaj magnetismo kiuj estos malkovritaj ĉirkaŭ 2 000 jarojn poste. Malgraŭ ĉiuj tiuj esploroj, antikvaj civilizoj havis neniun komprenon pri la matematika bazo de elektromagnetismo, kaj ofte analizis ĝiajn efikojn tra la lenso de [[religio]] prefere ol scienco (fulmo, ekzemple, estis konsiderita kiel kreaĵo de la dioj en multaj kulturoj).<ref>{{Cite book |last=Meyer |first=Herbert |title=A History of Electricity and Magnetism |year=1972 |pages=3–4 |language=en}}</ref> ===19-a jarcento=== [[File:A Treatise on Electricity and Magnetism Volume 2 003.jpg|thumb|Kovrilpaĝo de ''A Treatise on Electricity and Magnetism'' de James Clerk Maxwell.]] [[Elektro]] kaj [[magnetismo]] estis dekomence konsiderataj du apartaj fortoj. Tiu konsidero ŝanĝiĝis je la publikigo de la verko de [[James Clerk Maxwell]] de 1873 ''A Treatise on Electricity and Magnetism'' (Traktaĵo pri elektro kaj magnetismo)<ref>{{Cite journal|date=24a de Aprilo 1873|title=A Treatise on Electricity and Magnetism|url=https://www.nature.com/articles/007478a0|journal=Nature|language=en|volume=7|issue=182|pages=478–480|doi=10.1038/007478a0|bibcode=1873Natur...7..478.|s2cid=10178476|issn=0028-0836|access-date=8 February 2022|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023150511/https://www.nature.com/articles/007478a0|url-status=live}}</ref> en kiu la interagoj de pozitivaj kaj negativaj ŝargoj estis montritaj kiel mediaciitaj de unu forto. Estas kvar ĉefaj efikoj rezultiĝantaj el tiuj interagoj, ĉiuj el kiuj estis klare montritaj per eksperimentoj: # Elektraj ŝargoj ''altiras'' aŭ ''forpuŝas'' unu la alian per forto inverse proporcia al la kvadrato de la distanco inter ili: kontraŭaj ŝargoj altiras, kiel ŝargoj forpuŝas.<ref>{{Cite web |date=2019-02-06 |title=Why Do Like Charges Repel And Opposite Charges Attract? |url=https://www.scienceabc.com/eyeopeners/like-charges-repel-opposite-charges-attract.html |access-date=2022-08-22 |website=Science ABC |language=en-US |archive-date=2022-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220822120352/https://www.scienceabc.com/eyeopeners/like-charges-repel-opposite-charges-attract.html |url-status=live }}</ref> # Magnetaj polusoj (aŭ statoj de polusiĝo ĉe individuaj punktoj) altiras aŭ forpuŝas unu la alian en maniero simila al pozitivaj kaj negativaj ŝargoj kaj ĉiam ekzistas kiel paroj: ĉiu norda poluso estas jugita al suda poluso.<ref>{{Cite web |title=What Makes Magnets Repel? |url=https://sciencing.com/magnets-repel-7754550.html |access-date=2022-08-22 |website=Sciencing |date=27a de Decembro 2020 |language=en |archive-date=2022-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926214826/https://sciencing.com/magnets-repel-7754550.html |url-status=live }}</ref> # Elektra kurento ene de drato kreas ekvivalentan cirkonferencan magnetan kampon ekster la drato. Ĝia direkto (dekstrume aŭ kontraŭhorloĝe) dependas de la direkto de la kurento en la drato.<ref name=lscience >{{Cite web |author1=Jim Lucas Contributions from Ashley Hamer |date=2022-02-18 |title=What Is Faraday's Law of Induction? |url=https://www.livescience.com/53509-faradays-law-induction.html |access-date=2022-08-22 |website=livescience.com |language=en |archive-date=2022-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220822120351/https://www.livescience.com/53509-faradays-law-induction.html |url-status=live }}</ref> # Kurento estas induktita en buklo de drato kiam ĝi estas movita al aŭ for de magneta kampo, aŭ magneto estas movita al aŭ for de ĝi; la direkto de kurento dependas de tiu de la movo.<ref name=lscience /> En Aprilo 1820, [[Hans Christian Ørsted]] observis, ke elektra kurento en drato igis proksiman kompaspinglon moviĝi. En la epoko de la malkovro, Ørsted ne proponis ajnan kontentigan klarigon de la fenomeno, nek li provis reprezenti la fenomenon en matematika kadro. Tamen, tri monatojn poste li komencis pli intensajn esplorojn.<ref>{{Cite journal|date=1884-02-23|title=History of the Electric Telegraph|url=http://dx.doi.org/10.1038/scientificamerican02231884-6784supp|journal=[[Scientific American]]|volume=17|issue=425supp|pages=6784–6786|doi=10.1038/scientificamerican02231884-6784supp|issn=0036-8733|access-date=2022-02-08|archive-date=2024-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003193822/https://www.scientificamerican.com/article/history-of-the-electric-telegraph1/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/1261807533|title=Volta and the history of electricity|date=2003|publisher=U. Hoepli|editor-first1=Fabio|editor-last1=Bevilacqua|editor-first2=Enrico A.|editor-last2=Giannetto|isbn=88-203-3284-1|location=Milano|oclc=1261807533|access-date=2022-02-08|archive-date=2024-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003193744/https://search.worldcat.org/title/1261807533|url-status=live}}</ref> Baldaŭ poste li publikigis siajn rezultojn, pruvante, ke elektra kurento produktas magnetan kampon kiam ĝi fluas tra drato. La [[CGS]]-unuo de [[Elektromagneta indukto|magneta indukto]] (nome [[Orstedo (mezurunuo)|orstedo]]) estas nomita en honoro de liaj kontribuoj al la kampo de elektromagnetismo.<ref>{{Cite book|last=Roche|first=John J.|url=https://www.worldcat.org/oclc/40499222|title=The mathematics of measurement : a critical history|date=1998|publisher=Athlone Press|isbn=0-485-11473-9|location=London|oclc=40499222|access-date=2022-02-08|archive-date=2024-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003193840/https://search.worldcat.org/title/40499222|url-status=live}}</ref> Liaj trovoj rezultigis intensan esploradon ĉie en la scienca komunumo en elektrodinamiko. Ili influis la disvolvojn de franca fizikisto [[André-Marie Ampère]] de ununura matematika formo por reprezenti la magnetajn fortojn inter kurentportantaj kondukiloj. La eltrovaĵo de Ørsted reprezentis gravan paŝon ankaŭ direkte al unuigita koncepto de [[energio]]. [[Dosiero:Faraday-Millikan-Gale-1913.jpg|eta|maldekstre|190px|Michael Faraday (ĉ. 1861) estis pioniro en esplorado pri elektromagneta forto.]] Tiu unuiĝo, kiu estis observita fare de [[Michael Faraday]], etendita fare de [[James Clerk Maxwell]], kaj parte reformulita fare de [[Oliver Heaviside]] kaj [[Heinrich Hertz]], estas unu el la ŝlosilaj atingoj de la [[matematika fiziko]] de la [[19-a jarcento]].<ref>{{cite book |last1=Darrigol |first1=Olivier |title=Electrodynamics from Ampère to Einstein |date=2000 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=0198505949 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/electrodynamicsf0000darr }}</ref> Ĝi havis ampleksajn sekvojn, unu el kiuj estis la kompreno de la naturo de [[lumo]]. Male al tio kio estis proponita fare de la elektromagneta teorio de tiu tempo, lumo kaj aliaj [[Elektromagneta radiado|elektromagnetaj ondoj]] estas nuntempe viditaj kiel prenantaj la formon de [[Kvantumo|kvantumigitaj]], mem-disvastiĝantaj [[Oscilado|oscilaj]] perturboj de elektromagnetaj kampoj nomitaj [[fotono]]j. Malsamaj [[frekvenco]]j de oscilado estigas la malsamajn formojn de [[elektromagneta radiado]], de radiondoj ĉe la plej malaltaj frekvencoj, ĝis videbla lumo ĉe mezaj frekvencoj, ĝis [[Gama-radiado|gamaradioj]] ĉe la plej altaj frekvencoj. Ørsted ne estis la nura persono kiu ekzamenis la rilaton inter elektro kaj magnetismo. En 1802, Gian Domenico Romagnosi, itala filozofo kaj juristo, deviis magnetan nadlon uzante Voltaikan pilon. La fakta aranĝo de la eksperimento ne estas tute klara, nek se vere kurento fluis trans la nadlon aŭ ne. Raporto pri la malkovro estis publikigita en 1802 en itala gazeto, sed ĝi estis plejparte preteratentita fare de la nuntempa scienca komunumo, ĉar Romagnosi ŝajne ne apartenis al tiu komunumo.<ref>{{cite book|last1=Martins |first1=Roberto de Andrade |title=Nuova Voltiana: Studies on Volta and his Times |chapter=Romagnosi and Volta's Pile: Early Difficulties in the Interpretation of Voltaic Electricity |volume=3 |editor=Fabio Bevilacqua |editor2=Lucio Fregonese |publisher=Università degli Studi di Pavia |pages=81–102 |chapter-url=http://ppp.unipv.it/collana/pages/libri/saggi/nuova%20voltiana3_pdf/cap4/4.pdf |access-date=2010-12-02 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530200951/http://ppp.unipv.it/Collana/Pages/Libri/Saggi/Nuova%20Voltiana3_PDF/cap4/4.pdf |archive-date=2013-05-30 }}</ref> Pli frua (1735), kaj ofte neglektita, rilato inter elektro kaj magnetismo estis raportita fare de D-ro Cookson.<ref>VIII. An account of an extraordinary effect of lightning in communicating magnetism. Communicated by Pierce Dod, M.D. F.R.S. from Dr. Cookson of Wakefield in Yorkshire. Phil. Trans. 1735 39, 74-75, publikigita en la 1a de Januaro 1735</ref> La rakonto asertis jene: {{Citaĵo|Komercisto ĉe Wakefield en Yorkshire, metinte grandan nombron da tranĉiloj kaj forkoj en granda skatolo [...] kaj metinte la skatolon en la angulon de granda ĉambro, kie okazis subita ŝtormo de tondro, fulmo, ktp. [...] La posedanto malplenigante la skatolon sur vendotablo kie kuŝis kelkaj najloj, la personoj kiuj prenis la tranĉilojn, kiuj kuŝis sur la najloj, observis ke la tranĉiloj prenis la najlojn. Sur tio oni pruvis kaj trovis, ke la tuta nombro faris la samon, kaj ke, ĝis tia grado prenis grandajn najlojn, pakis pinglojn, kaj aliajn feraĵojn de konsiderinda pezo...}} E. T. Whittaker sugestis en 1910, ke tiu speciala okazaĵo estis respondeca pri fulmo kiel "kreditita kun la potenco de magnetigado de [[ŝtalo]]; kaj estis sendube tio kiu igis Franklin en 1751 provi magnetigi kudrilon per la senŝargiĝo de Lejdenaj vazoj."<ref>Whittaker, E.T. (1910). ''A History of the Theories of Aether and Electricity from the Age of Descartes to the Close of the Nineteenth Century''. Longmans, Green and Company.</ref> == Fundamenta forto == [[Dosiero:Circular.Polarization.Circularly.Polarized.Light Right.Handed.Animation.305x190.255Colors.gif|thumb|dekstre|220px|Reprezento de la vektoro de elektra kampo de ondo de cirkonference polusigita elektromagneta radiado.]] La elektromagneta forto estas la dua plej forta el la kvar konataj [[Fundamenta forto|fundamentaj fortoj]] kaj havas senliman intervalon.<ref name="Rehm-2021" >{{Cite web |last1=Rehm |first1=Jeremy |last2=published |first2=Ben Biggs |date=2021-12-23 |title=The four fundamental forces of nature |url=https://www.space.com/four-fundamental-forces.html |access-date=2022-08-22 |website=Space.com |language=en |archive-date=2022-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220822113552/https://www.space.com/four-fundamental-forces.html |url-status=live }}</ref> Ĉiuj aliaj fortoj, konataj kiel [[Forto#Specoj de fortoj|ne-fundamentaj fortoj]].<ref>Browne, "Physics for Engineering and Science", p. 160: "Gravity is one of the fundamental forces of nature. The other forces such as friction, tension, and the normal force are derived from the electric force, another of the fundamental forces. Gravity is a rather weak force... The electric force between two protons is much stronger than the gravitational force between them."</ref> (ekz., [[froto|frotado]], kontaktofortoj) estas derivitaj de la kvar fundamentaj fortoj. Ĉe alta energio, la [[Malforta nuklea forto|malforta forto]] kaj elektromagneta forto estas unuigitaj kiel ununura interago nomita la elektromalforta interago.<ref>{{Cite journal |last1=Salam |first1=A. |last2=Ward |first2=J.C. |date=November 1964 |title=Electromagnetic and weak interactions |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0031916364907115 |journal=Physics Letters |language=en |volume=13 |issue=2 |pages=168–171 |doi=10.1016/0031-9163(64)90711-5 |bibcode=1964PhL....13..168S |access-date=2024-02-02 |archive-date=2024-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416150859/https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0031916364907115 |url-status=live }}</ref> La plej multaj el la fortoj implikitaj en interagoj inter [[atomo]]j estas klarigitaj per elektromagnetaj fortoj inter elektre ŝargitaj [[atomkerno]]j kaj [[elektrono]]j. La elektromagneta forto ankaŭ estas implikita en ĉiuj formoj de [[kemio|kemiaj fenomenoj]]. Elektromagnetismo klarigas kiel materialoj portas impeton malgraŭ esti kunmetitaj de individuaj partikloj kaj malplena spaco. La fortoj, kiujn oni spertas kiam "puŝas" aŭ "tiras" ordinarajn materialajn objektojn, rezultas el intermolekulaj fortoj inter individuaj [[molekulo]]j en niaj korpoj kaj en la objektoj. La efikaj fortoj generitaj per la impeto de la movado de elektronoj estas necesa parto de komprenado de atomaj kaj intermolekulaj interagoj. Ĉar elektronoj moviĝas inter interrilatantaj atomoj, ili portas impeton kun ili. Ĉar kolekto de elektronoj iĝas pli limigita, ilia minimuma impeto nepre pliiĝas pro la [[principo de ekskludo]]. La konduto de materio ĉe la molekula skalo, inkluzive de ĝia denseco, estas determinita per la ekvilibro inter la elektromagneta forto kaj la forto generita per la interŝanĝo de impeto portita per la elektronoj mem.<ref>Purcell, "Electricity and Magnetism, 3rd Edition", p. 546: Ch 11 Section 6, "Electron Spin and Magnetic Moment."</ref> == Klasika elektromagnetismo == {{ĉefartikolo|Klasika elektromagnetismo}} En la priskribo de [[elektromagnetismo]] antaŭ [[relativeco|relativeca]] formulado, la [[elektromagneta kampo]] estis priskribita kiel interago, laŭ kiu ŝargitaj partikloj, dependante de ilia stato de ŝargo kaj de ilia movo, kreas [[elektra kampo|elektran kampon]] ( <math>\vec E</math> ) kaj [[magneta indukdenso|magnetan indukdenson]] ( <math>\vec B</math> ), kiuj kune responsas pri la [[Lorenca forto]] . [[James Clerk Maxwell|Maxwell]] pruvis, ke tiuj kampoj povas esti derivitaj de elektra [[skalaro|skalara]] [[potencialo]], la [[elektra potencialo]] (<math>\phi </math>), kaj [[vektoro|vektora]] potencialo, la [[magneta vektora potencialo]] (<math>\vec A</math>) kaj publikigis la ekvaciojn: :<math>\vec{E} = -\frac{\partial \vec{A}}{\partial t} - \nabla \phi \, \, \, \, \, \, \, (1)</math> :<math>\vec{B} = \nabla \times \vec{A} \, , \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, (2)</math> kie <math>\frac{\partial }{\partial }</math> estas [[parta derivaĵo|parta diferencialo]], <math> \nabla </math> estas [[gradiento]] kaj <math> \nabla \times </math> estas [[kirlo (matematiko)|kirlo]]. Tamen, ĉi tiu formulado ne eksplicite kongruas kun la formulado laŭ la [[teorio de relativeco]]. Laŭ la eksplicite kongruanta formulado, la elektromagneta kampo estas klasike traktata kiel [[teorio de Yang-Mills|kampo de Yang-Mills]] sen maso kaj derivaĵo el kvar-vektora potencialo . Pli specife, la elektromagneta kampo estas difinita per ekzakta parta diferencialo per aro de du ekvacioj en la [[spactempo]] . La ĉisuba kvar-vektora potencialo permesas difini la elektromagnetan kampon per unu [[diferenciala ekvacio]]. ==Etendo al neliniaj fenomenoj== La Maxwell-ekvacioj estas ''liniaj'', en tio ke ŝanĝo en la fontoj (la ŝargoj kaj kurentoj) rezultigas proporcian ŝanĝon de la kampoj. Nelinia dinamiko povas okazi kiam elektromagnetaj kampoj kuniĝas al materio kiu sekvas neliniajn dinamikajn leĝojn.<ref>{{Cite journal |last1=Jufriansah |first1=Adi |last2=Hermanto |first2=Arief |last3=Toifur |first3=Moh. |last4=Prasetyo |first4=Erwin |date=2020-05-18 |title=Theoretical study of Maxwell's equations in nonlinear optics |journal=AIP Conference Proceedings |volume=2234 |issue=1 |pages=040013 |doi=10.1063/5.0008179 |bibcode=2020AIPC.2234d0013J |s2cid=219451710 |issn=0094-243X|doi-access=free }}</ref> Ĉi tio estas studita, ekzemple, en la kadro de [[magnetofluidodinamiko|magnetohidrodinamiko]], kiu kombinas Maxwell-teorion kun la ekvacioj de Navier-Stokes.<ref> Hunt, Julian C. R. (1967-07-27). [https://www.repository.cam.ac.uk/items/04248381-9942-49d3-b0e1-fffbdcf89c87 Some aspects of magnetohydrodynamics] (doktoriga disertacio). Universitato de Kembriĝo. doi:10.17863/cam.14141. Arkivita el la originalo en 2022-08-22. Alirita en 2022-08-22. </ref> Alia branĉo de elektromagnetismo traktanta nelinearecon estas nelinia optiko. == Elektromagnetismo sub relativeca formulado == En la [[Neŭtono|neŭtona]] tri-dimensia spaco, partiklo kun [[elektra ŝargo|ŝargo]] ''q'' ĉirkaŭita de elektra kampo<math>\vec E</math> kaj magneta indukdenso <math>\vec B</math> estas submetita al la [[lorenca forto]] kaj la ekvacio, kiu regas ĝia movo, estas:<ref name="hyperphysics.phy-astr.gsu.edu">[http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/electric/elefie.html Elektra kamponen "Elektro kaj Magnetismo", R Nave] el Hyperphysics ({{en}})</ref> :<math> d\vec{p}/dt = \,q \, (\vec E \ + \vec{v} \wedge \vec{B}) \,. \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, (3)</math> Por transskribi ĉi tiun formulon laŭ [[kvantuma mekaniko|relativeca mekaniko]], oni devas konsideri la [[energio]]-[[movokvanto|movokvantan]] kvar-vektoron <math> \mathbf {p} </math> anstataŭ la vektoro <math> \vec {p} </math> kaj taksi la variadon de tiu kvar-vektoro ne en referenc-sistemo de ajna senmova observanto sed al la propra referenc-sistemo de la partiklo. Oni difinas la kvar-{{N|vektora rapido}}: :<math>\mathbf{u} = \left(c \frac{dt}{d\tau}, \frac{dx}{d\tau}, \frac{dy}{d\tau}, \frac{dz}{d\tau}\right)\,,</math> kaj la energi-movokvantan kvar-vektoron: :<math>\mathbf{p}=m\mathbf{u} \,=\, (E/c, p_x, p_y, p_z)</math>&nbsp;&nbsp; ; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;avec : <math>E/c = mc \frac{dt}{d\tau}\,;\qquad p_x = m\frac{dx}{d\tau}\,;\qquad p_y =m\frac{dy}{d\tau}\,;\qquad p_z=m\frac{dz}{d\tau}\, ,</math> kie ''E'' estas la tuta [[energio]] kaj ''c'' estas la [[lumrapido]] en vakuo. Notinde, ke la diferenco de la kvadrato de la tempo-nedependa termo kaj de la kvadrato de la tempo-dependa termo egalas la kvadraton de la energio de la ripoz-maso, en iu ajn referenc-sistemo: :<math>\left( E/c \right)^2 - \left( \vec p \right)^2 = m^2 \, c^4 \, .</math> La maldekstra termo de la formulo (3) estos de la formo <math> d \mathbf {p} / d \tau </math>, kie <math> \tau </math> estas la propra tempo (en spactempo domajno, <math> \gamma d\tau = d t</math> kie <math> \gamma </math> estas la [[lorenca transformo|lorenca faktoro]]) de la ŝargita partiklo. En la dekstra parto de la ekvacio oni trovos elementon sendependan de la elektita referenc-sistemo kaj krome dependan de lineara funkcio de la partiklo-rapido <math> \vec {v} </math>. Efektive tiu spaca parto de la ekvacio pri la dinamiko estas lineara funkcio de <math> \, \vec {v} \, </math>, ĉar ĝi skribiĝas: :<math>d\vec{p}/d\tau = \gamma d\vec{p}/dt= \gamma q (\vec E \ + \vec{v} \wedge \vec{B}) = q (u_0 \vec{E}/c + \vec{u} \wedge \vec{B})\, , \, (4)</math> En tiu esprimo, <math>\,u_0\,</math> kaj <math>\vec{u}</math> estas la komponantoj en lorenca referenca sistemo de kvar-vektora rapido <math>\mathbf{u}\,</math>, kiun oni povas skribi tiele: :<math>\mathbf{u} = (u_0, \vec{u}) = \left(\frac{c}{\sqrt{1 - (v^2/c^2)}}, \frac{\vec{v}}{\sqrt{1 - (v^2/c^2)}}\right)\equiv (\gamma c, \gamma\vec{v})\,.</math> Eksplicite la ĉisupra ekvacio (4) disiĝas laŭ la tri-aksoj tielmaniere: :<math> \begin{cases} dp_x/d\tau = q (u_0 E_x/c +u_y B_z -u_zB_y)\\ dp_y/d\tau = q (u_0 E_y/c +u_z B_x -u_xB_z)\\ dp_z/d\tau = q (u_0 E_z/c +u_x B_y -u_yB_x) \end{cases} </math> Aliflanke la tempa komponanto de la ekvacio priskribanta la dinamikon (rilatante al leĝo traktanta la energi-variadon) skribiĝas: :<math>dp_0/d\tau = \gamma d(W/c)/dt = \gamma q (\vec{E}/c)\cdot\vec{v}\equiv q (\vec{E}/c)\cdot\vec{u}\,, </math> kie ''W'' estas la [[laboro (fiziko)|laboro]] de la elektra forto <math>q\vec{E}\,.</math> Kungrupante la ĉisupre skribitajn ekvaciojn al en la kvar-dimensia spactempa kadro, la taksado de la variado de la energi-movokvanta kvar-vektoro estas donata per: :<math> \begin{pmatrix} dp_0/d\tau\\dp_x/d\tau\\dp_y/d\tau\\dp_z/d\tau \end{pmatrix} = q \begin{pmatrix} 0 & E_x/c & E_y/c & E_z/c\\ E_x/c & 0 & B_z & -B_y\\ E_y/c & -B_z & 0 & B_x\\ E_z/c & B_y & -B_x & 0 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} u_0\\u_x\\u_y\\u_z \end{pmatrix} </math> La ĉisupra matrica ekvacio montras, ke laŭ la [[Speciala teorio de relativeco|speciala relativeco]] la magneta kampo kaj elektra kampo konsistas en unika ento. Tamen la antaŭa prezento estas iom malĝusta pro tio, ke por utiligi la potencon de la relativeca teorio necesas konsideri la nocion de [[tensoro]]. La matrica ekvacio supre estas la traduko en terminoj de komponantoj de la tensora ekvacio, sendependa de ĉiu ajn [[koordinatsistemo]] :<math>d\mathbf{p}/d\tau = q \mathbf{F} \, \mathbf{u} \,, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, \, (5)</math> <math>\mathbf{F}</math> estas la [[elektromagneta tensoro|tensoro de la elektromagneta kampo]] (aŭ ''tensoro de Maxwell'' kaj ''tensoro de Faraday''). Ĝi estas tiu objekto, kiu fizike permesas reprezenti la strukturon de la [[elektromagneta kampo]]. Ĝiaj komponantoj en koordinata sistemo estas donitaj per la matrico skribita supre. Notinde, ke la ekvacio (5) nur havas unu termon maldekstren anstataŭ du per la ekvacio (1). Ankaŭ estas difinita la kvar-vektora [[magneta potencialo]] :<math> \mathbf {A} = (A_0, A_x, A_y, A_z) = (\frac{\phi}{c}, \vec {A}) \, ,</math> el kiu oni konsideras ke la elektromagneta tensoro derivas, kaj sekve deduktiĝas la supraj ekvacioj (1) kaj (2). Laŭ la [[Ĝenerala teorio de relativeco|ĝenerala relativeco]] estas la traktado de la elektromagneta kampo en kurba [[spactempo]] estas simila al tiu prezentita tie por [[spaco de Minkowski]] , nur la partaj derivaĵoj kun respekto al la koordinatoj devas esti anstataŭigita per [[kunvariantaj derivaĵoj]] (ĝeneraligo de partaj derivaĵoj en tia spaco) . == Impulso == {{ĉefartikolo|Impulso (elektromagnetismo)}} '''Elektromagneta impulso''' ('''EMI'''), ofte konata kiel '''''EMP''''' (el la angla ''ElectroMagnetic Pulse''), estas maldaŭra kaj fortega amplituda [[elektromagneta ondo]]-[[emisio]], kiu povas difekti multajn elektrajn kaj elektronikajn aparatojn (ligatajn al [[elektriza sistemo|elektra reto]] kaj neprotektajn) kaj [[telekomunikado|telekomunikaj]] ligoj. Ĉi tia impulso povas esti artefarite generita per atomeksplodo aŭ mikroondgeneratoro, sed ankaŭ povas esti de natura origino, kiel ekzemple [[fulmo]], suna [[erupcio]] aŭ [[elektrostatika malŝargo]]. La aplikoj de EMI povas esti armeaj, industriaj aŭ medicinaj. == Kvantuma elektrodinamiko == {{ĉefartikolo|Kvantuma elektrodinamiko}} La [[kvantuma fiziko]] igas elektromagnetismon esti konata kiel [[kvantuma elektrodinamiko]] aŭ QED (angle ''Quantum electrodynamics''). En tiu teorio la kampo estas asociita kun senmasaj eroj nomataj ''fotonoj'', kies interagoj kun ŝargitaj partikloj estas la kaŭzo de ĉiuj fenomenoj de elektromagnetismo. Kiam tiu teoria interpretado de partikloj estas enkondukita, la materio estas interpretita kiel aro da [[fermiono|fermionaj]] statoj, dum la elektromagneta kampo mem estas priskribita per [[gaŭĝa bosono|gaŭĝaj bosonoj]] "portantoj de la interago", t.e. la fotonoj. == Referencoj == {{Referencoj|2}} ==Literaturo== * G.A.G. Bennet (1974). ''Electricity and Modern Physics'' (2a eld.). Edward Arnold (UK). ISBN 978-0-7131-2459-0. * Klaus Bethge, Ulrich E. Schröder: ''Elementarteilchen und ihre Wechselwirkungen''. John Wiley & Sons, 2012, ISBN 978-3-527-66216-6 (eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche). * Browne, Michael (2008). ''Physics for Engineering and Science'' (2a eld.). McGraw-Hill/Schaum. ISBN 978-0-07-161399-6. * Dibner, Bern (2012). ''Oersted and the discovery of electromagnetism''. Literary Licensing, LLC. ISBN 978-1-258-33555-7. * Durney, Carl H.; Johnson, Curtis C. (1969). ''Introduction to modern electromagnetics''. McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-018388-9. * Feynman, Richard P. (1970). [https://www.feynmanlectures.caltech.edu/II_toc.html ''The Feynman Lectures on Physics''] Vol II. Addison Wesley Longman. ISBN 978-0-201-02115-8. * Fleisch, Daniel (2008). ''A Student's Guide to Maxwell's Equations''. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-70147-1. * I.S. Grant; W.R. Phillips; Manchester Physics (2008). [https://archive.org/details/electromagnetism0000gran ''Electromagnetism''] (2a eld.). John Wiley & Sons. ISBN 978-0-471-92712-9. * Griffiths, David J. (1998). [https://archive.org/details/introductiontoel00grif_0 ''Introduction to Electrodynamics''] (3a eld.). Prentice Hall. ISBN 978-0-13-805326-0. * Jackson, John D. (1998). [https://archive.org/details/classicalelectro0000jack_e8g9 ''Classical Electrodynamics''] (3a eld.). Wiley. ISBN 978-0-471-30932-1. * Landau, LD & Lifshitz (1992). ''La klasika teorio de kampoj'' (Kurso de Teoria Fiziko: Volumo 2). Mi Reverte. ISBN 84-291-4082-4 . * Moliton, André (2007). [https://books.google.es/books?id=2kPAIlxjDJwC&q=fundamental&redir_esc=y#v=snippet&q=fundamental&f=false ''Basic electromagnetism and materials''.] New York: Springer-Verlag New York. ISBN 978-0-387-30284-3. * Wolfgang Nolting: ''Grundkurs Theoretische Physik 3: Elektrodynamik''. Springer, 2011, ISBN 978-3-642-13448-7 (eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche). * Purcell, Edward M. (1985). ''Electricity and Magnetism Berkeley, Physics Course'' Volume 2 (2a eld.). McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-004908-6. * Purcell, Edward M kaj Morin, David. (2013). ''Electricity and Magnetism'' (3a eld.). Cambridge University Press, New York. ISBN 978-1-107-01402-2. * Rao, Nannapaneni N. (1994). ''Elements of engineering electromagnetics'' (4a eld.). Prentice Hall. ISBN 978-0-13-948746-0. * Rothwell, Edward J.; Cloud, Michael J. (2001). ''Electromagnetics''. CRC Press. ISBN 978-0-8493-1397-4. * Simonyi Károly. ''A fizika kultúrtörténete, 2''. bővített kiadás, Gondolat Kiadó (1981). ISBN 963 281 172 0 * Tipler, Paul (1998). ''Physics for Scientists and Engineers'': Vol. 2: Light, Electricity and Magnetism (4a eld.). W.H. Freeman. ISBN 978-1-57259-492-0. * Wangsness, Roald K.; Cloud, Michael J. (1986). ''Electromagnetic Fields'' (2a eld.). Wiley. ISBN 978-0-471-81186-2. == Vidu ankaŭ == * [[Elektra kampo]] * [[Elektra ŝargo]] * [[Elektromagneta ondo]] * [[Elektrostatiko]] * [[Ekvacioj de Maxwell]] * [[Fundamentaj fortoj]] * [[Gaŭĝa teorio]] * [[Lorenca forto]] * [[Lorenca transformo]] * [[Magneta kampo]] * [[Malforta nuklea forto]] * [[Norma modelo]] == Eksteraj ligiloj == {{wikiquote}} * [http://www.unitconversion.org/unit_converter/magnetic-field-strength.html Konvertilo de Elektromagneta forto] * [http://scienceworld.wolfram.com/physics/ElectromagneticForce.html Elektromagneta forto] – el verko de Eric Weisstein nome ''World of Physics'' {{Tradukita| lingvo = es| artikolo = interacción electromagnética| revizio = 991}} {{Tradukita| lingvo = en| artikolo = Electromagnetism| revizio = 1281200556}} {{Havenda artikolo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Elektromagnetaj fenomenoj]] [[Kategorio:Elektromagnetismo]] [[Kategorio:Forto]] j53tcurmk5ew6m1pv1xuc385sr1m392 0 27378 9423519 9145515 2026-07-08T17:21:38Z Sj1mor 12103 9423519 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Velocity vs time graph.svg|eta|250px|dekstre|Grafika bildo kiu montras la variadon de la rapideco ''v'' laŭlonge de la tempo ''t'' de movilo kiu ne ŝanĝas je direkto. En ĉiu punkto de la grafiko v(t), la modulo de la akcelo korespondas al la valoro de la deklivo de la rekta linio tanĝa al la kurbo kiu pasas tra ĉiu punkto: a(1), a(2), a(3). Tiel a(1) estas pozitiva, a(2) estas nula kaj a(3) estas negativa).]] '''Akcelo''' (simbolo: ''a'') estas variado (ŝanĝo) de la [[vektora rapido]] en la temp-unuo. La akcelo (same kiel la rapido) estas [[vektoro]], tiel montras variadon de la akcela grando kaj direkto. La rekte moviĝanta punkto aŭ objekto ŝanĝas nur grandon de la rapido, dum ties direkto ne ŝanĝiĝas. En kurbiĝanta vojo varias daŭre direkto de la rapido, dum ties grando aŭ restas samgranda aŭ same ŝanĝiĝas. El tio venas, ke akcelo de punkto moviĝanta sur kurbiĝanta vojo neniam povas esti nulo. '''Averaĝa akcelo kaj momenta akcelo''' * averaĝa akcelo: ŝanĝo de vektora rapido <math>\Delta\vec {v} =\vec {v}_2-\vec {v}_1</math> dividita per la tempointervalo: <math>\Delta t</math> ::<math>\vec {a} = \frac {\vec {v}_2 - \vec {v}_1}{t_2 - t_1} = \frac {\Delta\vec {v} }{\Delta t}</math> * momenta akcelo: [[derivaĵo]] de la rapido, aŭ dua [[derivaĵo]] de la pozicio: ::<math>\vec {a}= \frac {d\vec {v}}{d t} = \frac {d^2 \vec{s}}{d t^2}</math> kie ''<math>\vec{s}</math>'' estas la vektora forŝovo. '''Mezurunuo''': En la [[Internacia sistemo de unuoj]], oni mezuras ĝin per m/s² aŭ ms⁻². Por ekzemplo, kiam [[vehiklo]] startas estinte haltigita (nula rapido, en kadro de inercia referenco) kaj veturas laŭ rekta linio je kreskantaj rapidoj, estas akcelante en la direkto de la irado. Se la vehiklo turnas, okzas akcelo al la nova direkto kaj ŝanĝiĝas ties movovektoro. La akcelo de la vehiklo en ĝis aktuala movodirekto estas nomata "linia akcelo" (aŭ "tanĝa akcelo" dum la cirklaj movoj), nome la sento kiun sentas la pasaĝeroj de la iranta vehiklo kiel forto kiu pelas ilin malantaŭen sur iliaj sidlokoj. Kiam okazas direktoŝanĝo, la akcelo okazanta estas nomata "radia akcelo" ("ortogona akcelo" dum la cirklaj movoj), la sento kiun sentas la pasaĝeroj kiel [[centrifuga forto]]. Se la rapido de la vehiklo malpliiĝas, tio estas akcelo en la mala direkto kaj matematike negativa, doje nomata malakcelo, kaj la pasaĝeroj sentas la reagon al la malakcelo kiel [[inercia forto]] kiu pelas ilin antaŭen. Tiuj negativaj akceloj ofte estas atingitaj pere de la brulado de retrorakedoj en [[kosmoŝipo]]j.<ref>Raymond A. Serway; Chris Vuille; Jerry S. Faughn (2008). College Physics, Volume 10. Cengage. p. 32. ISBN 9780495386933.</ref> Kaj la akcelo kaj la malakcelo estas komprenitaj sammaniere, ambaŭ estas ŝanĝoj de rapideco. La pasaĝeroj sentas ĉiun el tiuj akceloj (tanĝa, radia, malakcelo) ĝis ties relativa rapideco (diferenciala) estas neŭtralizita rilate al la vehiklo. == Intuicia fokuso == [[Dosiero:Acceleration et positions successives.svg|eta|300px|Ilustraĵoj de la koncepto de akcelo: <br /> 1) La movo ne suferas akcelon.<br /> 2) La rapideco konstante pliiĝas.<br /> 3) La rapideco konstante malpliiĝas.<br /> 4) La akcelo priskribas kurbecon de la trajektorio.]] Same kiel la rapideco priskribas la modifon de la situo de [[objekto]] en la [[tempo]], la akcelo priskribas la “modifon de la rapideco en la tempo” (kion la [[matematiko]] formulas per la [[nocio]] de [[derivaĵo]]). En la ĉiutaga vivo, estas tri okazoj kiujn la fizikisto grupigas sub la ununuran koncepton de akcelo, nome la jenaj: * iri pli rapide (akceli en la komuna senco plej limigita): en [[aŭto]], la [[rapidometro]] montras, ke la rapideco estas pliiĝanta; ekde vidpunkto la matematiko, la akcelo estas pozitiva, tio estas, ke la akcelvektoro havas komponanton en la direkto de la rapideco; * iri pli malrapide ([[bremso|bremsi]], malakceli aŭ malpliigi la rapidecon en la ĉiutaga lingvaĵo): la indiko de la rapidometro malpliiĝas; la akcelo estas negativa, aŭ la akcelvektoro havas komponanton malan al la direkto de la rapideco; * direktoŝanĝo (turni en la ĉiutaga lingvaĵo): eĉ se la indiko de la rapidometro ne ŝanĝiĝas, la direktoŝanĝo okazigas akcelon; la akcelvektoro havas komponanton perpendikularan al la rapideco; tiukadre interesas la variado de la direkto de la rapidecvektoro, ne la variado de ties normo. Kiam persono estas suferanta akcelon, ĝi sentas [[streĉo]]n: nome forto, kiu premas kontraŭ la sidilo kiam la aŭto akcelas (iras pli rapide), forto kiu pelas al la [[ventoŝirmilo]] kiam la aŭto bremsas, forto kiu pelas flanken kiam la aŭto bremsas aŭ turnas (centrifuga forto). Oni sentas tiun tension laŭ maniero simila al la [[pezo]]. La rilato inter akcelo kaj klopodo estas la kampo de la [[dinamiko]]; sed la akcelo estas nocio de [[kinematiko]], tio estas, ĝi estas difinita nur el la koncepto de movo, sen impliki la fortojn. == Gravo de la akcelo en mekanika inĝenierado == [[Dosiero:Motors01CJC.jpg|eta|Motoroj estas gravaj maŝinoj kiuj okazigas akcelon. Tie diversaj elektromotoroj.]] La [[mekanika inĝenierado]] estas la desegno kaj fabrikado de [[maŝino]]j, tio estas, sistemoj kiuj faras movojn. Grava parto estas la dimensiigo, tio estas, la elekto de agantoj ([[kriko]]j, [[motoro]]j) kaj pecoj kiuj subtenas la fortojn. Se la masoj metitaj en movon kaj/aŭ la akcelado estas grandaj, la dinamikaj efikoj - la fortoj necesaj por krei la akceladon, aŭ la fortoj rezultantaj de la akcelado - ne estas malatentindaj. Pro tio, determini la tujan akcelon dum movo estas esenca postulo por ke la pecoj rezistu kaj por determini la energian konsumon de la sistemo. {{Citaĵo|''La dancado de robotoj ĉirkaŭ la karoserio de aŭtomobilo muntata estas impresa. Fabriko de aŭtomobiloj konsumas tiom kiom averaĝa urbo, kaj la robotoj estas granda kontribuanto al tiuj. Pro tio [[Siemens]] kaj [[Volkswagen]] estis frontintaj la problemon, fokuse al la kaŭzoj de la troa konsumado: nome la nombraj akceloj kaj malakceloj de la brakoj de la robotoj, en ĉiu ŝanĝo de direkto. Pro tio, la partneroj estis disvolvigintaj ŝajnigan programaron kiu kreas trajektoriojn malpli deklivajn por la sama tasko difinita. Kaj oni pruvis en la laboratorio ke ni povus gajni ĝis 50% de energio.'' <ref> Thierry, Lucas, ''Automobile; des robots qui ménagent leur énergie'', L'Usine nouvelle, 3382, 19a de Junio 2014, paĝo 22</ref> }} En multaj okazoj, la specifigo estas "porti objekton de la punkto A al la punkto B dum tempo ''t'', estante la tempo ''t'' foje esprimita kiel takso (realigante la movadon ''n'' kelkajn fojojn por unu horo). La desegno konsistas en jeno: # Elekto de teknologia solvo por gvidi la movadon, ĉu en la simplaj kazoj: #* Rekta translokigo gvidita pere de [[Pivoto|glita ĉenero]] aŭ ekvivalenta (sistemo de reloj/ruloj), la plej facile imagebla, sed eventuale submetita al trenado; #* Cirkla movado de translokigo (se la objekto devas pluhavi la saman orientigon, tipe per deformebla [[paralelogramo]]) aŭ per rotacia movado, facile imagebla, kaj ĝenerale pli interesa ([[Pivoto|pivota ĉenero]] estas ĝenerale pli malmultekosta kaj pli fortika ol la glitaj ĉeneroj), sed laŭ pli granda trajektorio (pro tio ĝi postulas pli grandan rapidecon, kaj pli grandan liberan spacon); #* Pseŭdorekta translokigo, por ekzemplo per la [[paralelogramo]] de [[James Watt|Watt]], kombinante la avantaĝon de ambaŭ (pivotantaj fortikaj kaj malmultekostaj ligiloj, mallonga kaj fortika trajektorio); #* Trajektorio pli kompleksa, depende de la postulo (gvidita tra [[relo]] aŭ [[kamo]], robota brako). # Elekto de teknologia solvo por krei la movadon (aganto), kontroli ĝin (aŭtomateco, kamo) kaj transigi ĝin (mekanika [[transmisio]]). # Depende de la trajektorio (pro tio la teknologia solvo de gvidado), determini la leĝojn de la movado por plenumi la specifigilojn (daŭrado de la akceptebla movado) ŝparante la pecojn (limigo de la klopodoj kaj tial ankaŭ de la akcelo) kaj la konsumon de energio (limigo kaj de la akcelo kaj de la rapideco, vidi la artikolojn pri ''[[Fortolaboro]]'' kaj ''[[Froto]]''). # Laŭ la leĝoj de la movado, determini la necesan [[Povumo|povumon]], kaj la fortojn al kiuj estas submetitaj la partoj. # Dimensiigi la sistemon: nome elekti la pecojn el la katalogoj de la provizanto, aŭ eĉ rekte dezajni ilin (elekti la materialojn, la dimensiojn, desegni ilin). == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Bondi, Hermann (1980). [https://archive.org/details/relativitycommon0000bond/page/3/mode/2up Relativity and Common Sense.] Courier Dover Publications. pp. 3. ISBN 978-0-486-24021-3. * David C. Cassidy, Gerald James Holton kaj F. James Rutherford. ''Comprensión de la física''. - Birkhäuser , 2002. - ISBN 978-0-387-98756-9 . * Michel Combarnous, Didier Desjardins kaj Christophe Bacon, ''Mecánica de sólidos y sistemas de sólidos'', Dunod, coll. "Ciencias superiores", 2004, 3a eldono ( ISBN 978-2-10-048501-7), pp. 25, 35-37, 38-40, 99-103 * Crew, Henry (2008). ''The Principles of Mechanics''. BiblioBazaar, LLC. p. 43. ISBN 978-0-559-36871-4. * Jean-Louis Fanchon, ''Guía mecánico'', Nathan, 2001 (ISBN 978-2-09-178965-1), pp. 134-135, 143-145, 153-154, 166-168, 180-181, 193-194 * Landau L.D., Lifshits E.M. ''Mechanics''. - 5a eldono, stereotipa. - M .: Fizmatlit , 2004 . - 224 p. -("Física Teórica", volumo I).- ISBN 5-9221-0055-6 . * Lehrman, Robert L. (1998). [ Lehrman, Robert L. (1998). Physics the Easy Way.] Barron's Educational Series. pp. 27. ISBN 978-0-7641-0236-3. Physics the Easy Way. Barron's Educational Series. pp. 27. ISBN 978-0-7641-0236-3. * Ortega, Manuel R. (1989-2006). ''Lecciones de Física'' (4 volumoj). Monytex. ISBN 84-404-4290-4. 84-398-9218-7, 84-398-9219-5, 84-604-4445-7. * Pauli W. ''Teoría de la relatividad''. - Dover, 1981. - ISBN 978-0-486-64152-2 . * Resnick,Robert & Krane, Kenneth S. (2001). ''Physics''. Novjorko: John Wiley & Sons. ISBN 0-471-32057-9. * Serway, Raymond A.; Jewett, John W. (2004). ''Physics for Scientists and Engineers'' (6a eldono). Brooks/Cole. ISBN 0-534-40842-7. * Tipler, Paul (2004). ''Physics for Scientists and Engineers: Mechanics, Oscillations and Waves, Thermodynamics'' (5a eldono). W. H. Freeman. ISBN 0-7167-0809-4. * Tipler, Paul A. (2000). ''Física para la ciencia y la tecnología'' (2 volumoj). Barcelona: Eld. Reverté. ISBN 84-291-4382-3. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=akcel.0o}} * [http://www.unitjuggler.com/convert-acceleration-from-ms2-to-fts2.html Akcelkalkulilo] Konvertilo de simpla akcelado * [https://www.easyunitconverter.com/acceleration-calculator Akcelkalkulilo] Konvertilo de akcelado per unuoj kiel metro por kvadrata sekundo, kilometro por kvadrata sekundo, milimetro por kvadrata sekundo kaj pliaj mezurilkonvertado. {{Ĝermo|fiziko}} {{Bibliotekoj}} {{Havenda artikolo}} [[Kategorio:Kinematiko]] [[Kategorio:Fiziko]] 5djtelgxg7282orp7apdhif25hx7nbt 0 27381 9423533 9178792 2026-07-08T17:27:33Z Sj1mor 12103 9423533 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} La '''rapido''' estas la ŝanĝo de loko en difinita tempo. [[Matematiko|Matematike]] ĝi estas la unua [[Derivaĵo (matematiko)|derivaĵo]] de la koordinato laŭ la tempo. [[Vektora rapido]] estas simila, sed ĝi ankaŭ priskribas la direkton de la movo. [[Fiziko]] mezuras rapidon laŭ la [[Sistemo Internacia de Unuoj|SI-sistemo]] en metroj en sekundo (m/s). Alia mezuro ofte uzata estas "kilometroj en horo" (km/h = 0,2778 m/s), en [[Usono]] ankaŭ "[[mejlo]]j en horo" (mi/h = 0,447 m/s). Laŭ la [[teorio de la relativeco]] la plej granda ebla rapido de mashava objekto estas la [[rapido de lumo]] (en vakuo). Bazaj formuloj de rapido: momenta rapido laŭ x-akso <math>v_x=dx/dt = x' </math> meza rapido <math>\overline{v} = s/t</math> kie ''s'' estas distanco de movo, kaj ''t'' estas la tempointervalo dum kiu la movo ekzistis. La [[radiusa rapido]] estas la rapido de objekto mezurita laŭ la direkto de la vidlinio kiu ligas tiun objekton al la observanto. Ĝi havas negativan valoron kiam la objekto alproksimiĝas. Ĝi havas pozitivan valoron kiam la objekto foriras. ----- '''Rapido''' estas ankaŭ nomo de [[stenografio|stenografia]] sistemo adaptita el la [[germana lingvo|germana]] al esperanta uzo en frua 20-a jarcento de [[Karl Wallon]]. == Proverbo == Ekzistas pluraj (21, kaj 3 pri malrapido) [[Proverbo|proverboj]] pri rapido en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2008-08-26|arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php|arkivdato=2011-12-25}}</ref>: * {{citaĵo|'' Tro rapida riĉiĝo diablon ĝojigas'' }} * {{citaĵo|''Malsano venas rapide, foriras rigide. Malfeliĉo venas rajde, foriras piede.'' }} * {{citaĵo|''Pripensu malrapide kaj agu decide.'' }} * {{citaĵo|''Oni prenas avide, oni redonas malrapide.'' }} {{projektoj|q=Rapideco|ReVo=rapid.0o}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Ĝermo|fiziko}} [[Kategorio:Matematiko]] [[Kategorio:Fiziko]] f2h9n557vykee11m6s551hi5cvkw90t 0 27922 9423832 9387904 2026-07-09T06:12:01Z Crosstor 3176 /* Famaj naskiĝintoj de la urbo */ 9423832 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Pollando |pola_nomo=Tarnów |genitivo=Tarnowa |bildo=Collage of views of Tarnow.png |blazono=POL Tarnów COA.svg |flago=POL Tarnów flag.svg |mapo=POL Tarnów map.svg |provinco=[[Malgrandopolio]] |distrikto= |distrikto-rajta=Jes |komunumo= |urba_komunumo=Jes |komunumo-speco=Urba |estro-titolo=Prezidanto de urbo |estro=Jakub Kwaśny |retpoŝto= |adreso-estraro= |poŝtkodo-estraro= |telefono-estraro= |fakso-estraro= |poŝto-estraro= |areo=72.4 |latitudo=50/02 |longitudo=21/00 |zomo=10 |alto= |loĝantaro-dato=2005 |loĝantaro=117560 |denso=1623.76 |aglomeraĵo= |tel_antaŭkodo=(+48) 14 |poŝtkodo=33-100 do 33-110 |aŭtokodo=KT |TERYT= |SIMC= |fondita= |urborajtoj=1330 |ĝemelaj_urboj= |retpaĝaro=http://www.tarnow.pl }} '''Tarnów''' estas urbo en [[Malgrandpolio]] en sud-orienta [[Pollando]] kun 118 267 loĝantoj (2005), situanta ĉe du riveroj: [[Dunajec]] kaj [[Biała Dunajcowa]]. Koordinatoj: {{koordinatoj gm|50|01|N|21|00|E|montru=entekste}} == Historio == Spurojn de la homa aktivado tie oni trovas jam en la fina periodo de la [[glaciepoko]]. Tiam sur la tereno de la hodiaŭa Tarnów setlis rangifer-ĉasistoj. Signife pli poste, ĉar lime de la 4-a kaj 5-a jarcentoj antaŭ de nia erao la regionon atingis keltoj, kies tombejon antaŭnelonge retrovis arkeologoj. La kreiĝinta lime de la 11-a kaj 12-a jarcentoj [[vilaĝo]], estis la ĝermo de la hodiaŭa urbo. Ĝi ekde la komenco estis reĝa setlejo, kiun reĝino Judyta transdonis al la benediktana abatejo en [[Tyniec]], pri kiu cetere ni parolis antaŭ unu semajno. Tiun fakton pruvas la dokumento de la papa legato, kardinalo el Toucy, kiu estadis en Pollando verŝajne en la 1124-jaro. Temas pri la la unua skriba informo pri Tarnów, ankoraŭ kiel la setlejo. La sekva mencio pri la urbo devenas nur el la komenco de la 14-a jarcento. La 7-an de marto de la 1330-a jaro la pola reĝo [[Ladislao la Ulnolonga]] per sia privilegio altigis la vilaĝon Tarnów ĝis la rango de la urbo. Ĝiaj loĝantoj akiris la samajn rajtojn, kiujn ĝuis la loĝantoj de [[Krakovo]], tiam la ĉefurbo de Pollando. En la sama jaro oni finikonstruis [[kastelo]]n por Spycimir Leliwita, la krakova vojevodo la dua - post la reĝo - figuro en Pollando. La konstruaĵo, kies sole imponaj restaĵoj konserviĝis ĝis hodiaŭ troviĝis tuj apud la hodiaŭa urbo sur la monto de la [[Marteno de Tours|Sankta Marteno]]. Sed, la familio [[Leliwita]] estis tre firme ligita kun urbo. Iuj ĝiaj reprezentantoj ekde la 15-a jarcento alprenis kiel la familian nomon, Tarnowski. Ili zorgis pri la evoluo de la urbo ia. atribuante apartajn rajtojn al komercistoj kaj metiistoj. [[Dosiero:PL Tarnów Ratusz.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|la [[urbodomo]]}}]] [[Dosiero:Pierzeja północna Rynku w Tarnowie.jpg|eta|maldekstra|280ra|{{centre|renesancaj domoj ĉe la centra placo}}]] [[Dosiero:Jan Paweł II Tarnow.JPG|eta|maldekstra|280ra|{{centre|Monumento pri [[Johano Paŭlo la 2-a]]}}]] [[Dosiero:Tarnów - Bima 02.JPG|eta|maldekstra|190ra|{{centre|historia sinagoga podio (hebree בּימה, bimah)}}]] En la urbon ekde ĝia komenco alvenas poliĝintaj germanoj el Krakovo kaj [[Nowy Sącz]]. En la 15-jarcentaj kronikoj troviĝas informoj pri judo Kalef, kiu translokiĝis ĉi tien el Lvovo kaj okupiĝis pri [[silko]]-komerco. La urbon Tarnów celis ankaŭ riĉaj skotaj familioj: Nikiels, Dun, Huyson, kiuj komercis kun preskaŭ tuta Eŭropo. Ĝuste laŭ ilia iniciato en la urbo kreiĝis la unuaj bankoj kaj komercaj kompanioj. Tamen la plej granda disfloro de la urbo ligiĝas kun la silueto de Jan Tarnowski, granda reĝa hetmano. Li estis renesancstila homo: elstara komandanto, politikisto, verkisto. Inter la jaroj 1554-1560 liajn konsilojn oni notis en la urbaj libroj. Ili koncernis la funkciadon de la urbooficejoj, defendon kontraŭ malamiko kaj dumincendiajn kondutregulojn por la loĝantoj. En la 16-a jarcento jaro en la urbo troviĝis 200 domoj, en kiuj loĝis 1200 personoj. Samtiom kiom nun nur en la Malnovurba Kvartalo de Tarnów. Jam tiam funkciis en la urbo kanalizo kaj lignaj akvokonkundukiloj, lernejo, sinagogo kaj kalvinana preĝejo. Post la morto de hetmano Jan Tarnowski en&nbsp;1561 italo Giovanni Maria Mosca alivorte Padovano skulptis por li en la katedralo de Dipatrino sarkofagon, kies alteco atingas preskaŭ 14 metrojn. Ĝi estas la plej granda ĉi speca monumento en Pollando kaj unu el la plej grandaj en [[Eŭropo]]. La troviĝantajn figurojn de la hetmano kaj lia filo laŭ la natura grando oni skulptis 12 jarojn. Giovanni Maria Mosca Padavano projektis ankaŭ la urbodomon en Tarnów. Tamen la urboevoluon haltigis incendioj kaj militoj antaŭintaj la dispartigojn de Pollando. Fine de la 18-a jarcento en Tarnów enmondiĝis [[Józef Bem]], pli posta generalo en la hungara kaj feldmarŝalo en la turka armeoj. La 19-a jarcento signas lavangan urboevoluon. Oni konstruis akvokondukilojn kaj instalis en la urbo [[Gaslanterno|gaslanternojn]], aperis la unua gazeto, estis konstruitaj moderna elektrejo, kaj stacidomo. Tarnów fariĝis la distrikta ĉefurbo kaj laŭvice diocezosidejo. La urbo alportis ankaŭ kontribuon al la reakiro de sendependeco de Pollando. Ĉiu kvina legiano de [[Józef Piłsudski]] devenis ĝuste el tiu ĉi urbo. Tarnów estis ankaŭ la unua urbo liberigita post la 123-jaraj dispartigoj, nokte inter la 30-a kaj la 31-a de oktobro de la 1918-a jaro. Sojle de la [[2-a mondmilito]] en la urbo loĝis 40 mil personoj. Ties duonon konsistigis judoj. La 30-an de novembro 1939 ĝendarmoj pafmortigis 10 personojn de [[malliberejo]]. La 14-an de junio 1940 okazis la [[unua amasa transporto al koncentrejo Aŭŝvico]], ĵus konstruita. La nunaj loĝantoj de la urbo asertas, ke se iu nur foje ekvidos ilian urbon sopiros al ĝi ĝis la vivfino. Ne sole pro ĝia aparta atmosfero, tipa por multaj polaj urboj en la sudo. Ne nur pro tio, ke la Malnovurba Kvartalo konservis mezepokan konstruplanon kaj najbaras en ĝi konstruaĵoj gotikaj kaj renesancaj. Nome, Tarnów rolis kiel rifuĝejo por pluraj nacioj: judoj, germanoj, ukrainanoj, skotoj, aŭstroj, ĉeĥoj kaj aliaj kaj ties reprezentantoj lasis en la urbo siajn firmajn spurojn. == Partneraj urboj == * {{Ukrainio}}: [[Bila Cerkva]] (Біла Церква, ekde 2007), [[Ternopil]] (Тернопіль) kaj [[Vinico]] (Вінниця) * {{Anglio}}: [[Blackburn]] * {{Italio}}: [[Casalmaggiore]] * {{Hungario}}: [[Kiskőrös]] kaj [[Veszprém]] * {{Rusio}}: [[Kotlas]] (Котлас) * {{Pollando}}: [[Nowy Sącz]] kaj [[Varsovio]] * {{Slovakio}}: [[Trenčín]] * {{Belgio}}: [[Schoten (Belgio)|Schoten]] == Famaj naskiĝintoj de la urbo == * Jan Tarnowski (1488-1561), nobelo * [[Jozefo Bem]] (1794-1850), generalo en la hungara kaj feldmarŝalo en la turka armeoj * [[Anny Ondráková]] (1902-1987), ĉeĥa aktorino * [[Michał Heller]] (1936-), teologo * Wilhelm Sasnal (1972-), desegnisto == Famaj mortintoj de la urbo == * [[Mihály Forgon]], hungara advokato == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{pl}}) * [[secesio (stilo)|Secesiaj]] [http://www.muzeumsecesji.pl/podroz_pliki/tarnow.html antikvaĵoj en Tarnów] ({{pl}}) [[Kategorio:Tarnów| ]] [[Kategorio:Urboj en Malgrandpollanda provinco]] [[Kategorio:Urboj en Pollando]] 19dwfihwajeffm6d5h65rkjke6ip494 0 30326 9423972 6105039 2026-07-09T10:52:12Z ThomasPusch 1869 aktualigo de 1991 al 2026 9423972 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = WissekerkeZuid6.JPG | bildo-priskribo = kastelo ''van Wissekerke'' | flago = Kruibeke vlag.svg | blazono = Blason ville be Kruibeke (avec ornements).svg | blazono-larĝeco = 50px | mapo = KruibekeLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Kruibeke en [[Belgio]] | areo = 33.64 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46013}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 443 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9150 | tel = 03 | kodo = 46013 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Kruibeke''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [KR'Jbe:ke]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46013}}}} loĝantojn. La vilaĝo situas inter la rivero [[Skeldo]] kaj la [[Eŭropa ŝoseo 17]]. Kruibeke limas kun la municipoj [[Zwijndrecht (Belgio)|Zwijndrecht]], [[Temse]] kaj [[Beveren]]. En [[1977]] ekestis la nuntempa Kruibeke pro kuniĝo de 3 vilaĝoj, nome: Kruibeke (6 862 enloĝantoj, 14,5 km²), [[Bazel (Belgio)|Bazel]] (4 967 loĝ., 17 km²) kaj [[Rupelmonde]] (2 906 loĝ., 1,9 km²). [[Dosiero:OrientaFlandrioFotoKruibeke20050615.png|eta|maldekstra|200px|<center>Kruibeke, ĉefstrato en la centro]] La municipo ekhavos grandan inundejon kun surfaco de proksimume 6 km² kiu sekurigos la malaltajn terenojn pli sude ĉe la bordo de la rivero [[Skeldo]]. == [[Ĝemelurbo]] == * {{flago|Rumanio}} [[Moldoviţa]] (ekde 2000) * {{flago|Germanio}} [[Gangelt]] neformalaj ĝemeliĝoj * {{flago|Nederlando}} [[Wissekerke]] * {{flago|Germanio}} [[Holsthum]] * {{flago|Jemeno}} [[Al Udajn]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.kruibeke.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{-l}} [[Dosiero:Bazel Kon. Astridplein anno1914. Astridplein n°12&13.JPG|eta|maldekstra|300px|<center>burĝa domo de la municipoparto [[Bazel]]]] [[Dosiero:Graventoren (Rupelmonde).jpg|eta|maldekstra|300px|<center>la "grafa turo" de la municipoparto [[Rupelmonde]]]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} ib89meywz9qvna3f0of829pg2wr6bjx 9424027 9423972 2026-07-09T11:38:15Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424027 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = WissekerkeZuid6.JPG | bildo-priskribo = kastelo ''van Wissekerke'' | flago = Kruibeke vlag.svg | blazono = Blason ville be Kruibeke (avec ornements).svg | blazono-larĝeco = 50px | mapo = KruibekeLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Kruibeke en [[Belgio]] | areo = 33.64 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46013}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 443 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9150 | tel = 03 | kodo = 46013 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Kruibeke''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|KR'Jbe:ke}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46013}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La vilaĝo situas inter la rivero [[Skeldo]] kaj la [[Eŭropa ŝoseo 17]]. Kruibeke limas kun la municipoj [[Zwijndrecht (Belgio)|Zwijndrecht]], [[Temse]] kaj [[Beveren]]. En [[1977]] ekestis la nuntempa Kruibeke pro kuniĝo de 3 vilaĝoj, nome: Kruibeke (6 862 enloĝantoj, 14,5 km²), [[Bazel (Belgio)|Bazel]] (4 967 loĝ., 17 km²) kaj [[Rupelmonde]] (2 906 loĝ., 1,9 km²). [[Dosiero:OrientaFlandrioFotoKruibeke20050615.png|eta|maldekstra|200px|<center>Kruibeke, ĉefstrato en la centro]] La municipo ekhavos grandan inundejon kun surfaco de proksimume 6 km² kiu sekurigos la malaltajn terenojn pli sude ĉe la bordo de la rivero [[Skeldo]]. == [[Ĝemelurbo]] == * {{flago|Rumanio}} [[Moldoviţa]] (ekde 2000) * {{flago|Germanio}} [[Gangelt]] neformalaj ĝemeliĝoj * {{flago|Nederlando}} [[Wissekerke]] * {{flago|Germanio}} [[Holsthum]] * {{flago|Jemeno}} [[Al Udajn]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.kruibeke.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{-l}} [[Dosiero:Bazel Kon. Astridplein anno1914. Astridplein n°12&13.JPG|eta|maldekstra|300px|<center>burĝa domo de la municipoparto [[Bazel]]]] [[Dosiero:Graventoren (Rupelmonde).jpg|eta|maldekstra|300px|<center>la "grafa turo" de la municipoparto [[Rupelmonde]]]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 6crm8pickzpalyuy3hkhsbqbzzbsean 0 30755 9423838 9002516 2026-07-09T06:27:59Z ThomasPusch 1869 9423838 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | flago = Flag of Sint-Niklaas.svg | flago-priskribo = Flago <!-- por eviti ruĝan ligilon --> | blazono = Blason ville be Sint-Niklaas (avec ornements).svg | blazono-larĝeco = 50px | mapo = Sint-NiklaasLocatie.png | lando = [[Belgio]] | provinco = [[Orienta Flandrio]] | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | Mapo en angulo= | situo sur mapo = | situo sur mapo2= Sint-Niklaas | situo de = Situo de Sint-Niklaas en [[Belgio]] | situo de2 = Urba mapo de Sint-Niklaas | areo = 83.69 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46021}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 825 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9100 | tel = 03 | kodo = 46021 | laŭ = NIS }} '''Sint-Niklaas''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [sintniKLAS], en Esperanto [[Sankta Nikolao]]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46021}}}} loĝantojn. Sint-Niklaas en la jaro [[1825]] ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Sint-Niklass estas la neformala ĉefurbo de la geografia regiono ''[[Waasland]]''. Ekde 1977 la municipoj [[Sinaai]], [[Nieuwkerken-Waas]] kaj [[Belsele]] apartenas al Sint-Niklaas. La [[6-a de decembro]] estas festotago de la Sankta Nikolao kaj multaj infanoj skribas leteron al la urbo Sint-Niklaas, direktita al la sanktulo, kiu estas granda amiko de ĉiuj infanoj. Ĉiujare, komence de septembro okazas la festo de la paco "Vredesfeesten" dum kiu ekflugas multaj [[varmaerbalono]]j de la ĉefa [[urboplaco]]. == [[Ĝemelurbo]]j == *{{flago|Francio}} [[Colmar]] *{{flago|Italio}} [[Luko (Italio)|Lucca]] *{{flago|Britio}} [[Abingdon (Anglio)|Abingdon]] *{{flago|Germanio}} [[Schongau (Supra Bavario)|Schongau]] *{{flago|Nederlando}} [[Gorinchem]] *{{flago|Ĉeĥio}} [[Tábor]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] 5cojxhx7385z04otv3rcccf32ybpty8 9423839 9423838 2026-07-09T06:31:17Z ThomasPusch 1869 9423839 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | flago = Flag of Sint-Niklaas.svg | flago-priskribo = Flago <!-- por eviti ruĝan ligilon --> | blazono = Blason ville be Sint-Niklaas (avec ornements).svg | blazono-larĝeco = 50px | mapo = Sint-NiklaasLocatie.png | lando = [[Belgio]] | provinco = [[Orienta Flandrio]] | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | Mapo en angulo= | situo sur mapo = | situo sur mapo2= Sint-Niklaas | situo de = Situo de Sint-Niklaas en [[Belgio]] | situo de2 = Urba mapo de Sint-Niklaas | areo = 83.69 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46021}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 825 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9100 | tel = 03 | kodo = 46021 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 }} '''Sint-Niklaas''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [sintniKLAS], en Esperanto [[Sankta Nikolao]]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46021}}}} loĝantojn. Sint-Niklaas en la jaro [[1825]] ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Sint-Niklass estas la neformala ĉefurbo de la geografia regiono ''[[Waasland]]''. Ekde 1977 la municipoj [[Sinaai]], [[Nieuwkerken-Waas]] kaj [[Belsele]] apartenas al Sint-Niklaas. La [[6-a de decembro]] estas festotago de la Sankta Nikolao kaj multaj infanoj skribas leteron al la urbo Sint-Niklaas, direktita al la sanktulo, kiu estas granda amiko de ĉiuj infanoj. Ĉiujare, komence de septembro okazas la festo de la paco "Vredesfeesten" dum kiu ekflugas multaj [[varmaerbalono]]j de la ĉefa [[urboplaco]]. == [[Ĝemelurbo]]j == *{{flago|Francio}} [[Colmar]] *{{flago|Italio}} [[Luko (Italio)|Lucca]] *{{flago|Britio}} [[Abingdon (Anglio)|Abingdon]] *{{flago|Germanio}} [[Schongau (Supra Bavario)|Schongau]] *{{flago|Nederlando}} [[Gorinchem]] *{{flago|Ĉeĥio}} [[Tábor]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] nufbooysc787cmz9p2n2pvb48a16cb9 9423900 9423839 2026-07-09T09:32:34Z ThomasPusch 1869 + 2 ŝablonoj 9423900 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | flago = Flag of Sint-Niklaas.svg | flago-priskribo = Flago <!-- por eviti ruĝan ligilon --> | blazono = Blason ville be Sint-Niklaas (avec ornements).svg | blazono-larĝeco = 50px | mapo = Sint-NiklaasLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | Mapo en angulo = | situo sur mapo = | situo sur mapo2= Sint-Niklaas | situo de = Situo de Sint-Niklaas en [[Belgio]] | situo de2 = Urba mapo de Sint-Niklaas | areo = 83.69 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46021}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 825 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9100 | tel = 03 | kodo = 46021 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 }} '''Sint-Niklaas''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [sintniKLAS], en Esperanto [[Sankta Nikolao]]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46021}}}} loĝantojn. Sint-Niklaas en la jaro [[1825]] ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Sint-Niklass estas la neformala ĉefurbo de la geografia regiono ''[[Waasland]]''. Ekde 1977 la municipoj [[Sinaai]], [[Nieuwkerken-Waas]] kaj [[Belsele]] apartenas al Sint-Niklaas. La [[6-a de decembro]] estas festotago de la Sankta Nikolao kaj multaj infanoj skribas leteron al la urbo Sint-Niklaas, direktita al la sanktulo, kiu estas granda amiko de ĉiuj infanoj. Ĉiujare, komence de septembro okazas la festo de la paco "Vredesfeesten" dum kiu ekflugas multaj [[varmaerbalono]]j de la ĉefa [[urboplaco]]. == [[Ĝemelurbo]]j == *{{flago|Francio}} [[Colmar]] *{{flago|Italio}} [[Luko (Italio)|Lucca]] *{{flago|Britio}} [[Abingdon (Anglio)|Abingdon]] *{{flago|Germanio}} [[Schongau (Supra Bavario)|Schongau]] *{{flago|Nederlando}} [[Gorinchem]] *{{flago|Ĉeĥio}} [[Tábor]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] kf6k4mf3kvdajgzn2nt7f72604ezk7b 9423987 9423900 2026-07-09T11:01:59Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423987 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | flago = Flag of Sint-Niklaas.svg | flago-priskribo = Flago <!-- por eviti ruĝan ligilon --> | blazono = Blason ville be Sint-Niklaas (avec ornements).svg | blazono-larĝeco = 50px | mapo = Sint-NiklaasLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | Mapo en angulo = | situo sur mapo = | situo sur mapo2= Sint-Niklaas | situo de = Situo de Sint-Niklaas en [[Belgio]] | situo de2 = Urba mapo de Sint-Niklaas | areo = 83.69 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46021}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 825 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9100 | tel = 03 | kodo = 46021 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 }} '''Sint-Niklaas''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|sintniKLAS}}, en Esperanto [[Sankta Nikolao]]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46021}}}} loĝantojn. Sint-Niklaas en la jaro [[1825]] ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Sint-Niklass estas la neformala ĉefurbo de la geografia regiono ''[[Waasland]]''. Ekde 1977 la municipoj [[Sinaai]], [[Nieuwkerken-Waas]] kaj [[Belsele]] apartenas al Sint-Niklaas. La [[6-a de decembro]] estas festotago de la Sankta Nikolao kaj multaj infanoj skribas leteron al la urbo Sint-Niklaas, direktita al la sanktulo, kiu estas granda amiko de ĉiuj infanoj. Ĉiujare, komence de septembro okazas la festo de la paco "Vredesfeesten" dum kiu ekflugas multaj [[varmaerbalono]]j de la ĉefa [[urboplaco]]. == [[Ĝemelurbo]]j == *{{flago|Francio}} [[Colmar]] *{{flago|Italio}} [[Luko (Italio)|Lucca]] *{{flago|Britio}} [[Abingdon (Anglio)|Abingdon]] *{{flago|Germanio}} [[Schongau (Supra Bavario)|Schongau]] *{{flago|Nederlando}} [[Gorinchem]] *{{flago|Ĉeĥio}} [[Tábor]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] 19shz2k7ys1umdxqz0teupthvahrzze 9423993 9423987 2026-07-09T11:06:13Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9423993 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | flago = Flag of Sint-Niklaas.svg | flago-priskribo = Flago <!-- por eviti ruĝan ligilon --> | blazono = Blason ville be Sint-Niklaas (avec ornements).svg | blazono-larĝeco = 50px | mapo = Sint-NiklaasLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | Mapo en angulo = | situo sur mapo = | situo sur mapo2= Sint-Niklaas | situo de = Situo de Sint-Niklaas en [[Belgio]] | situo de2 = Urba mapo de Sint-Niklaas | areo = 83.69 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46021}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 825 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9100 | tel = 03 | kodo = 46021 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 }} '''Sint-Niklaas''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|sintniKLAS}}, en Esperanto [[Sankta Nikolao]]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46021}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Sint-Niklaas en la jaro [[1825]] ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Sint-Niklass estas la neformala ĉefurbo de la geografia regiono ''[[Waasland]]''. Ekde 1977 la municipoj [[Sinaai]], [[Nieuwkerken-Waas]] kaj [[Belsele]] apartenas al Sint-Niklaas. La [[6-a de decembro]] estas festotago de la Sankta Nikolao kaj multaj infanoj skribas leteron al la urbo Sint-Niklaas, direktita al la sanktulo, kiu estas granda amiko de ĉiuj infanoj. Ĉiujare, komence de septembro okazas la festo de la paco "Vredesfeesten" dum kiu ekflugas multaj [[varmaerbalono]]j de la ĉefa [[urboplaco]]. == [[Ĝemelurbo]]j == *{{flago|Francio}} [[Colmar]] *{{flago|Italio}} [[Luko (Italio)|Lucca]] *{{flago|Britio}} [[Abingdon (Anglio)|Abingdon]] *{{flago|Germanio}} [[Schongau (Supra Bavario)|Schongau]] *{{flago|Nederlando}} [[Gorinchem]] *{{flago|Ĉeĥio}} [[Tábor]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] gsv9dgx8klp6tjao9wb2vxaf60g2mvb 0 30756 9423885 7950012 2026-07-09T09:05:43Z ThomasPusch 1869 + 2 ŝablonoj 9423885 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Standbeeld Frans Van De Velde.JPG | bildo-priskribo = statuo de ''Frans Van De Velde'', teologo, [[bibliofilo]] kaj la lasta bibliotekisto de la malnova [[universitato de Loveno]] | flago = Flag of Beveren.svg | blazono = Blason ville be Beveren.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = BeverenLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Beveren en [[Belgio]] | areo = 153.61 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46003}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 296 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9120 | tel = 03 | kodo = 46003 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Beveren''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [BE:ver'n]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46003}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Melsele]], [[Haasdonk]], [[Vrasene]], [[Kieldrecht]], [[Verrebroek]], [[Kallo]] kaj [[Doel]] apartenas al Beveren. Laŭ surfaco, ĝi estas unu el la plej grandaj municipoj de Flandrio. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.beveren.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {| |[[Dosiero:OrientaFlandrioMapoVrasene20050528.png|eta|maldekstra|200px|<center>parto [[Vrasene]]]] |[[Dosiero:OrientaFlandrioMapoKieldrecht20050528.png|eta|maldekstra|200px|<center>parto [[Kieldrecht]]]] |[[Dosiero:OrientaFlandrioMapoVerrebroek20050528.png|eta|maldekstra|200px|<center>parto [[Verrebroek]]]] |} {{Belga provinco Orienta Flandrio}} f1v6t2vxqyxvtzrq4ghjygkjqdqsr98 9423991 9423885 2026-07-09T11:02:53Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423991 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Standbeeld Frans Van De Velde.JPG | bildo-priskribo = statuo de ''Frans Van De Velde'', teologo, [[bibliofilo]] kaj la lasta bibliotekisto de la malnova [[universitato de Loveno]] | flago = Flag of Beveren.svg | blazono = Blason ville be Beveren.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = BeverenLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Beveren en [[Belgio]] | areo = 153.61 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46003}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 296 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9120 | tel = 03 | kodo = 46003 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Beveren''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|BE:ver'n}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46003}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Melsele]], [[Haasdonk]], [[Vrasene]], [[Kieldrecht]], [[Verrebroek]], [[Kallo]] kaj [[Doel]] apartenas al Beveren. Laŭ surfaco, ĝi estas unu el la plej grandaj municipoj de Flandrio. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.beveren.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {| |[[Dosiero:OrientaFlandrioMapoVrasene20050528.png|eta|maldekstra|200px|<center>parto [[Vrasene]]]] |[[Dosiero:OrientaFlandrioMapoKieldrecht20050528.png|eta|maldekstra|200px|<center>parto [[Kieldrecht]]]] |[[Dosiero:OrientaFlandrioMapoVerrebroek20050528.png|eta|maldekstra|200px|<center>parto [[Verrebroek]]]] |} {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 16zfkbnbo1u56gmopupusrjflyj9g35 9424003 9423991 2026-07-09T11:22:30Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424003 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Standbeeld Frans Van De Velde.JPG | bildo-priskribo = statuo de ''Frans Van De Velde'', teologo, [[bibliofilo]] kaj la lasta bibliotekisto de la malnova [[universitato de Loveno]] | flago = Flag of Beveren.svg | blazono = Blason ville be Beveren.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = BeverenLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Beveren en [[Belgio]] | areo = 153.61 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46003}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 296 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9120 | tel = 03 | kodo = 46003 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Beveren''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|BE:ver'n}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46003}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipoj [[Melsele]], [[Haasdonk]], [[Vrasene]], [[Kieldrecht]], [[Verrebroek]], [[Kallo]] kaj [[Doel]] apartenas al Beveren. Laŭ surfaco, ĝi estas unu el la plej grandaj municipoj de Flandrio. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.beveren.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {| |[[Dosiero:OrientaFlandrioMapoVrasene20050528.png|eta|maldekstra|200px|<center>parto [[Vrasene]]]] |[[Dosiero:OrientaFlandrioMapoKieldrecht20050528.png|eta|maldekstra|200px|<center>parto [[Kieldrecht]]]] |[[Dosiero:OrientaFlandrioMapoVerrebroek20050528.png|eta|maldekstra|200px|<center>parto [[Verrebroek]]]] |} {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 7xlbc9w0aa48cs9n4l3zbdum3z8ccm2 0 30761 9424034 9352647 2026-07-09T11:40:48Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424034 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Onroerenderfgoed 17915 Lokeren.jpg | bildo-priskribo = la urbodomo | flago = Lokeren vlag.svg | blazono = Lokeren_wapen.svg | blazono-larĝeco = 50px | mapo = LokerenLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Lokeren en [[Belgio]] | areo = 67.50 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46014}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 567 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9160 | tel = 09 | kodo = 46014 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Lokeren''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|LO:ker'n}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|46014}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Temas pri unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Ĝi ricevis la titolon en la jaro [[1804]]. La urba blazono cetere bildigas [[napo]]n kaj kradon kiu simboligas la urban patronon [[Laŭrenco de Romo]]. La plej malnova indiko pri Lokeren datiĝas de la komenco de la 12-a jarcento. Almenaŭ du gravaj historiaĵoj estas tre menciindaj: la akiro de bazaro-patento de [[Karlo la 5-a (imperiestro de la Sankta Romia Imperio)|reĝo Karlo la 5a]] en 1555 kaj la akiro de la titolo de 'urbo' en 1804, kiam regis [[Napoleono]]. Ĉiujaraj eventoj en la urbo estas la muzika festivalo "Festoj de Lokeren", la folklora procesio "Kovekensstoet" en la kvara semajnfino de septembro kaj la ekspozicioj de nuntempaj skulptaĵoj en la parko 'Ter Beuken'. La futbala klubo ''Sporting Lokeren'' kontribuas al la promocio de Lokeren ekster la propra regiono. Ekde 1977 la municipoj [[Eksaarde]] kaj [[Daknam]] apartenas al Lokeren. == Rilatoj al Esperanto == Plurfoje ekde la [[1980-aj jaroj]] internaciaj renkontiĝoj de [[FLEJA]] okazis en Lokeren, ekzemple en 2006 la [[PostSomera KlaĉKunveno]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.esperantoland.org/renkontighoj/legrenkon.php?renid=587 |titolo=mencio de la FLEJA-renkontiĝo de 2006 kun foto en la retejo ''esperantoland.org'' |alirdato=2015-12-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20151222102015/http://www.esperantoland.org/renkontighoj/legrenkon.php?renid=587 |arkivdato=2015-12-22 }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} [[Dosiero:Stad lokeren.JPG|eta|maldekstra|300px|<center>el birda perspektivo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.lokeren.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande, france, germane kaj angle) * [http://users.pandora.be/oochappan/Lokeren/ retejo kun multaj fotoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080217061242/http://users.pandora.be/oochappan/Lokeren/ |date=2008-02-17 }} (eta teksto en la angla) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] jt9emmdid9e1b6oa8al8k455ea9smin 0 30887 9424035 6115321 2026-07-09T11:41:02Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424035 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = <!-- bildo, flago kaj blazono povas preniĝi el vikidatumoj, se metiĝis informoj tien --> | bildo-priskribo = la kastelo de Lovendegem | flago = LovendegemVlag.jpg | blazono = Blason ville be Lovendegem.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = GemLovendegemLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Lovendegem en [[Belgio]] | areo = 19.79 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44036}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 469 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9920 | kodo = 44036 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Lovendegem''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|lo:VENd'gem}})<ref>[http://www.vrt.be/taal/lovendegem-0 retejo ''VRT-Taalnet''] ({{nl}})</ref> estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44036}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipo [[Vinderhoute]] apartenas al Lovendegem. Lovendegem konsistas el du kernoj kiuj estas dividitaj per la [[kanalo]] Gent-Oostende. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.lovendegem.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) [[Dosiero:Lovendegem, monumentaal pand positie3 foto2 2011-10-03 11.01.JPG|eta|maldekstra|200px|<center>la urbodomo]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{ĝermo|Belgio}} 200st07jg6l5o811q398uo8a2rn7mp1 0 30888 9424033 9372306 2026-07-09T11:40:10Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424033 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = <!-- bildo preniĝas el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = | flago = Lochristi vlag.svg | blazono = Blason ville be Lochristi.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = GemLochristiLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Lochristi en [[Belgio]] | areo = 60.18 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44034}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 328 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9080 | kodo = 44034 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Lochristi''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|LOĥristi}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44034}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipoj [[Beervelde]], [[Zaffelare]] kaj [[Zeveneken]] apartenas al Lochristi. == Historio == La nomo "Lochristi" devenas de la latina "Loe Sancti Christi", kio signifas "Lo" en la paroĥo de Kristo. Kaj "Lo" signifas origine malferma spaco en la arbaro. En la 13a jarcento, Lochristie estis apartigita de la origina paroĥo kiam [[Zaffelare]] kaj [[Mendonk]] jam ekzistis kiel memstaraj paroĥoj. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.lochristi.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} pkti61yi6cbo7qvxi38yel73tagt8ut 0 30889 9424032 8238557 2026-07-09T11:39:33Z ThomasPusch 1869 9424032 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = St-Martens-Lierde.JPG | bildo-priskribo = loka burĝa domo | flago = Flag of Lierde.svg | blazono = Blason ville be Lierde.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = Lierde East-Flanders Belgium Map.svg | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Lierde en [[Belgio]] | areo = 26.90 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45063}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 238 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9570 | kodo = 45063 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Lierde''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|LIRde}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45063}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ĝi estas konata pro sia Eŭropa festivalo. Ekde 1977, la municipoj [[Deftinge]], [[Hemelveerdegem]], [[Sint-Maria-Lierde]] kaj [[Sint-Martens-Lierde]] apartenas al Lierde. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.lierde.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) * [http://het.lierde.net kroma, neoficiala retejo pri la municipo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090119232341/http://het.lierde.net/ |date=2009-01-19 }} (nederlande) [[Dosiero:Hemelveerdegem PM 083897 B.jpg|eta|maldekstra|250px|<center>kirko de la municipoparto [[Hemelveerdegem]]]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 1pg2gqqtlq3f1e5s5xo1ery43zchgyg 0 30890 9424031 7254361 2026-07-09T11:39:23Z ThomasPusch 1869 9424031 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Lede 001.JPG | bildo-priskribo = ventmuelejo ''Fauconniersmolen'' en la municipoparto [[Oordegem]] | flago = Lede vlag.svg | blazono = Blason ville be Lede (avec ornements).svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpLedeLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Lede en [[Belgio]] | estro = {{#property:P6}} | areo = 30.21 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41034}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 559 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9340 | kodo = 41034 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Lede''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|LE:de]) estas [[municipo]] en Belgio. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41034}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La municipo apartenas al la distrikto ''Aalst''. Ekde 1977, la municipoj [[Impe]], [[Oordegem]], [[Smetlede]] kaj [[Wanzele]] apartenas al Lede, la ĉefa municipo. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.marialeprocessie.be retejo pri loka procesio de katolikoj honore al Sankta Maria] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130613125854/http://marialeprocessie.be/ |date=2013-06-13 }} (nederlande) * [http://www.lede.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) [[Dosiero:Impekerk.jpg|eta|maldekstra|250px|<center>kirko de la municipoparto [[Impe]]]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 3gjvzks9a63oeqhh1wubvcrhar46afv 0 30891 9423979 6115325 2026-07-09T10:54:50Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423979 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Lebbekekerk.jpg | bildo-priskribo = la kirko Nia Sinjorino en Lebbeke | flago = Flag of Lebbeke.svg | blazono = Blason ville be Lebbeke.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = LebbekeLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Lebbeke en [[Belgio]] | areo = 26.92 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42011}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 649 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9280 | kodo = 42011 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Lebbeke''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [LEBbe:ke]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42011}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Denderbelle]] kaj [[Wieze]] apartenas al Lebbeke. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.lebbeke.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) [[Dosiero:Denderbelle Sint-Martinuskerk 1.jpg|eta|maldekstra|250px|<center>La kirko Sankta Marteno en la municipoparto [[Denderbelle]]]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{ĝermo|Belgio}} gacy44am2fnbhntpov7r4zy3jyvrvda 9424030 9423979 2026-07-09T11:39:07Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424030 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Lebbekekerk.jpg | bildo-priskribo = la kirko Nia Sinjorino en Lebbeke | flago = Flag of Lebbeke.svg | blazono = Blason ville be Lebbeke.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = LebbekeLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Lebbeke en [[Belgio]] | areo = 26.92 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42011}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 649 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9280 | kodo = 42011 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Lebbeke''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|LEBbe:ke}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42011}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipoj [[Denderbelle]] kaj [[Wieze]] apartenas al Lebbeke. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.lebbeke.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) [[Dosiero:Denderbelle Sint-Martinuskerk 1.jpg|eta|maldekstra|250px|<center>La kirko Sankta Marteno en la municipoparto [[Denderbelle]]]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{ĝermo|Belgio}} 03o93teiivpay7mvvrfl0xiyxgkaw65 0 30892 9423992 6115326 2026-07-09T11:05:02Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423992 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Laarne Schloss 2014 04 1.JPG | bildo-priskribo = kastelo de Laarne | flago = Flag of Laarne.svg | blazono = Blason ville be Laarne (avec ornements).svg | blazono-larĝeco = 120px | mapo = LaarneLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Laarne en [[Belgio]] | areo = 32.56 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42010}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 355 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9270 | kodo = 42010 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo =n̪ }} '''Laarne''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|LA:Rne}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42010}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipo [[Kalken]] apartenas al Laarne. La '''kastelo de Laarne''' datumas de la 11-a jarcento. La malglataj pezaj turoj estas konstruitaj ankoraŭ antaŭ la [[Krucmilito]]j. Post la reveno de la krucmilitiroj, la flandraj partoprenintoj tie povis ripozi. La fortikaĵo servis ankaŭ kiel antaŭa defendo de la urbo [[Gento (urbo)|Gento]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.laarne.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} itugrgr8lxogukpz30h8ppb138ehksx 9424029 9423992 2026-07-09T11:38:55Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424029 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Laarne Schloss 2014 04 1.JPG | bildo-priskribo = kastelo de Laarne | flago = Flag of Laarne.svg | blazono = Blason ville be Laarne (avec ornements).svg | blazono-larĝeco = 120px | mapo = LaarneLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Laarne en [[Belgio]] | areo = 32.56 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42010}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 355 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9270 | kodo = 42010 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo =n̪ }} '''Laarne''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|LA:Rne}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42010}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipo [[Kalken]] apartenas al Laarne. La '''kastelo de Laarne''' datumas de la 11-a jarcento. La malglataj pezaj turoj estas konstruitaj ankoraŭ antaŭ la [[Krucmilito]]j. Post la reveno de la krucmilitiroj, la flandraj partoprenintoj tie povis ripozi. La fortikaĵo servis ankaŭ kiel antaŭa defendo de la urbo [[Gento (urbo)|Gento]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.laarne.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} ezm0espve63ks8jt4403509pgnsc14n 0 30896 9423971 6115327 2026-07-09T10:51:51Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423971 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Wannegem - Huisepontweg - Schietsjampettermolen 1.jpg | bildo-priskribo = historia ligna ventmuelejo | flago = Flag of Kruishoutem.svg | blazono = Kruishoutem wapen.svg | blazono-larĝeco = 120px | mapo = KruishoutemLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Kruishoutem en [[Belgio]] | areo = 47.57 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45017}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 170 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9770 | kodo = 45017 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Kruishoutem''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [KRŬShaŭtem]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]] kaj ties [[distrikto]] [[Oudenaarde]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45017}}}} loĝantojn. La municipo konsistas el la urboj Kruishoutem, [[Nokere]] ''[NOkere]'', kaj [[Wannegem-Lede]] ''[ŬANeĥem-LEde]'', kaj lokiĝas inter [[Deinze]] ''[DEJNze]'' kaj [[Oudenaarde]] ''[AŬdenarde]''. Kruishoutem estas ĉefe fama pro tiaj '''[[ovo]]j''': ĉiun [[Pasko|paskan]] semajnofinon okazas la ''"gulden eifeesten"'', t.e. la festo de la ora ovo, kiam la ovofarmulo kaj ovoreĝino estas elektataj, kaj okazas ĵeto de ovoj for de la kirkturo. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.kruishoutem.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) [[Dosiero:Kruishoutem wapen.svg|eta|maldekstra|300px|<center>la blazono de Kruishoutem, malgrande ankaŭ videbla en la informkesto dekstre, jen pligrandigita]] [[Dosiero:Lozer church.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>kirko de la municipoparto [[Lozer]]]] [[Dosiero:PM 56625 B Kruishoutem.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>loka kastelo]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} gpwt927geklsegsss1jdv8wz6t7tkaj 9424028 9423971 2026-07-09T11:38:40Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424028 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Wannegem - Huisepontweg - Schietsjampettermolen 1.jpg | bildo-priskribo = historia ligna ventmuelejo | flago = Flag of Kruishoutem.svg | blazono = Kruishoutem wapen.svg | blazono-larĝeco = 120px | mapo = KruishoutemLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Kruishoutem en [[Belgio]] | areo = 47.57 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45017}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 170 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9770 | kodo = 45017 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Kruishoutem''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [KRŬShaŭtem}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]] kaj ties [[distrikto]] [[Oudenaarde]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45017}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La municipo konsistas el la urboj Kruishoutem, [[Nokere]] ''[NOkere]'', kaj [[Wannegem-Lede]] ''[ŬANeĥem-LEde]'', kaj lokiĝas inter [[Deinze]] ''[DEJNze]'' kaj [[Oudenaarde]] ''[AŬdenarde]''. Kruishoutem estas ĉefe fama pro tiaj '''[[ovo]]j''': ĉiun [[Pasko|paskan]] semajnofinon okazas la ''"gulden eifeesten"'', t.e. la festo de la ora ovo, kiam la ovofarmulo kaj ovoreĝino estas elektataj, kaj okazas ĵeto de ovoj for de la kirkturo. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.kruishoutem.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) [[Dosiero:Kruishoutem wapen.svg|eta|maldekstra|300px|<center>la blazono de Kruishoutem, malgrande ankaŭ videbla en la informkesto dekstre, jen pligrandigita]] [[Dosiero:Lozer church.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>kirko de la municipoparto [[Lozer]]]] [[Dosiero:PM 56625 B Kruishoutem.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>loka kastelo]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 6idvomshj8s56x95d6uunkp2bo4mzvg 0 30897 9423967 6115328 2026-07-09T10:51:15Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423967 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = <!-- bildo preniĝas el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = | flago = Flag of Knesselare.svg | blazono = Blason ville be Knesselare.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = KnesselareLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Knesselare en [[Belgio]] | areo = 37.93 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44029}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 206 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9910 | kodo = 44029 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Knesselare''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [KNESela:re]) estas [[municipo]] en [[Belgio]], en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44029}}}} loĝantojn. Tie troviĝas armea tereno kun flughaveno. La origino de la nomo Knesselare estas du vortoj: "clesse" kaj "lare". "clesse" signifas planto kiu bone kreskas en marĉa regiono kaj "lare" signifas senkultiva, malegala tereno. Origine Knesselare estis do malpreferata regioneto. Ekde 1977, la municipo [[Ursel]] apartenas al Knesselare. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.knesselare.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} fb917wzlji5o779re73y4kj6zmthk45 9424026 9423967 2026-07-09T11:38:06Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424026 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = <!-- bildo preniĝas el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = | flago = Flag of Knesselare.svg | blazono = Blason ville be Knesselare.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = KnesselareLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Knesselare en [[Belgio]] | areo = 37.93 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44029}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 206 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9910 | kodo = 44029 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Knesselare''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|KNESela:re}}) estas [[municipo]] en [[Belgio]], en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44029}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Tie troviĝas armea tereno kun flughaveno. La origino de la nomo Knesselare estas du vortoj: "clesse" kaj "lare". "clesse" signifas planto kiu bone kreskas en marĉa regiono kaj "lare" signifas senkultiva, malegala tereno. Origine Knesselare estis do malpreferata regioneto. Ekde 1977, la municipo [[Ursel]] apartenas al Knesselare. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.knesselare.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 777mh8o27imeqwdyp9omhdv7epjef39 0 30898 9423965 6115329 2026-07-09T10:50:57Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423965 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Kwaremont - Municipal school 1.jpg | bildo-priskribo = municipa lernejo en la parto [[Kwaremont]] | blazono = Kluisbergen wapen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = KluisbergenLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Kluisbergen en [[Belgio]] | areo = 30.51 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45060}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 201 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9690 | kodo = 45060 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Kluisbergen''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [KL'JSberĥen]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45060}}}} loĝantojn. Parto de la nomo estas "bergen" kun la signifo montoj, fakte temas pri kelkaj montetoj kiel Hotondberg kaj Kluisberg kiuj bele influas la pejzaĝon. Ekde 1977, la municipoj [[Berchem]], [[Kwaremont]], [[Ruien]] kaj [[Zulzeke]] apartenas al Kluisbergen. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.kluisbergen.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} dj9hemtp58yd5qc584y6ttec9jfc7fg 9424025 9423965 2026-07-09T11:37:56Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424025 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Kwaremont - Municipal school 1.jpg | bildo-priskribo = municipa lernejo en la parto [[Kwaremont]] | blazono = Kluisbergen wapen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = KluisbergenLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Kluisbergen en [[Belgio]] | areo = 30.51 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45060}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 201 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9690 | kodo = 45060 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Kluisbergen''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|KL'JSberĥen}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45060}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Parto de la nomo estas "bergen" kun la signifo montoj, fakte temas pri kelkaj montetoj kiel Hotondberg kaj Kluisberg kiuj bele influas la pejzaĝon. Ekde 1977, la municipoj [[Berchem]], [[Kwaremont]], [[Ruien]] kaj [[Zulzeke]] apartenas al Kluisbergen. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.kluisbergen.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} rujqgq1xqpzhe7aulrrmve6zk4p6y3l 0 30899 9423963 6115330 2026-07-09T10:50:44Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423963 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpKaprijkeLocation1.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Kaprijke en [[Belgio]] | areo = 33.64 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43007}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 181 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9970 | kodo = 43007 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Kaprijke''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [KAPrejke]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43007}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipo [[Lembeke]] apartenas al Kaprijke. Kvankam Lembeke estas pli granda kaj havas pli da loĝantoj ol Kaprijke, oni elektis la nomon Kaprijke por la kuniĝo pro historiaj kialoj. La historio de Kaprijke retroeniras ĝis la Romia epoko. Kaprijke dum iu periodo eĉ ĝuis urbajn rajtojn. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.kaprijke.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 15iupnf31lcm3z8v9xa7xdnqdwibjrt 9424024 9423963 2026-07-09T11:37:44Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424024 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpKaprijkeLocation1.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Kaprijke en [[Belgio]] | areo = 33.64 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43007}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 181 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9970 | kodo = 43007 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Kaprijke''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|KAPrejke}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43007}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipo [[Lembeke]] apartenas al Kaprijke. Kvankam Lembeke estas pli granda kaj havas pli da loĝantoj ol Kaprijke, oni elektis la nomon Kaprijke por la kuniĝo pro historiaj kialoj. La historio de Kaprijke retroeniras ĝis la Romia epoko. Kaprijke dum iu periodo eĉ ĝuis urbajn rajtojn. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.kaprijke.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 2elt7376f906xsy3bt67rrn6obtlpqd 0 30900 9423962 5880289 2026-07-09T10:50:31Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423962 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = <!-- bildo, flago kaj blazono povas preniĝi el vikidatumoj, se metiĝis informoj tien --> | bildo-priskribo = | flago = | blazono = | blazono-larĝeco = 80px | mapo = HorebekeLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Horebeke en [[Belgio]] | areo = 11.19 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45062}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 173 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9667 | kodo = 45062 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Horebeke''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [HO:Rebe:ke]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45062}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Sint-Kornelis-Horebeke]] kaj [[Sint-Maria-Horebeke]] apartenas al Horebeke. La municipo situas en la regiono ''Flandraj Ardenoj'' kaj estas konata pro siaj panoramoj, multaj paŝtejoj, vento- kaj akvomuelejoj. {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 4g0cjfzxexcmyhatcfn86wm4xtq76s1 9424022 9423962 2026-07-09T11:36:39Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424022 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = <!-- bildo, flago kaj blazono povas preniĝi el vikidatumoj, se metiĝis informoj tien --> | bildo-priskribo = | flago = | blazono = | blazono-larĝeco = 80px | mapo = HorebekeLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Horebeke en [[Belgio]] | areo = 11.19 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45062}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 173 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9667 | kodo = 45062 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Horebeke''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|HO:Rebe:ke}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45062}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipoj [[Sint-Kornelis-Horebeke]] kaj [[Sint-Maria-Horebeke]] apartenas al Horebeke. La municipo situas en la regiono ''Flandraj Ardenoj'' kaj estas konata pro siaj panoramoj, multaj paŝtejoj, vento- kaj akvomuelejoj. {{Belga provinco Orienta Flandrio}} omix8k00onn15hmnn052blx51hgktq3 0 30901 9423960 6115331 2026-07-09T10:50:18Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423960 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | flago = Flag of Herzele.svg | blazono = Herzele wapen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpHerzeleLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Herzele en [[Belgio]] | estro = {{#property:P6}} | areo = 47.40 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41027}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 348 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9550 | kodo = 41027 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Herzele''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [HerZE:le]) estas [[municipo]] en Belgio. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41027}}}} loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto ''Aalst''. Ekde 1977, la municipoj [[Borsbeke]], [[Hillegem]], [[Ressegem]], [[Sint-Antelinks]], [[Sint-Lievens-Esse]], [[Steenhuize-Wijnhuize]] kaj [[Woubrechtegem]] apartenas al Herzele, la ĉefa municipo. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.herzele.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{ĝermo|Belgio}} tkmyugpp5x394azs3qnweaesjvu5121 9424021 9423960 2026-07-09T11:36:28Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424021 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | flago = Flag of Herzele.svg | blazono = Herzele wapen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpHerzeleLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Herzele en [[Belgio]] | estro = {{#property:P6}} | areo = 47.40 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41027}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 348 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9550 | kodo = 41027 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Herzele''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|HerZE:le}}) estas [[municipo]] en Belgio. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41027}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La municipo apartenas al la distrikto ''Aalst''. Ekde 1977, la municipoj [[Borsbeke]], [[Hillegem]], [[Ressegem]], [[Sint-Antelinks]], [[Sint-Lievens-Esse]], [[Steenhuize-Wijnhuize]] kaj [[Woubrechtegem]] apartenas al Herzele, la ĉefa municipo. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.herzele.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{ĝermo|Belgio}} 6fglp2gl0bz95dh9iaq7jzukpk81u48 0 30902 9423959 6115332 2026-07-09T10:50:03Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423959 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Hamme - Town hall 1.jpg | bildo-priskribo = la municipa administrejo | blazono = Blason ville be Hamme.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = HammeLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Hamme en [[Belgio]] | areo = 40.98 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42008}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 560 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9220 | kodo = 42008 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Hamme''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [HAM'e]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42008}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipo [[Moerzeke]] apartenas al Hamme. Hamme situas ĉe la elfluejo de la rivero ''Durme'' en la [[Skeldo]]n. Apud la elfluejo troviĝas monumento pri la verkisto [[Filip De Pillecyn]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.hamme.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} dmriwuirzrqakj93lops9j00d2waujb 9424020 9423959 2026-07-09T11:36:13Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424020 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Hamme - Town hall 1.jpg | bildo-priskribo = la municipa administrejo | blazono = Blason ville be Hamme.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = HammeLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Hamme en [[Belgio]] | areo = 40.98 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42008}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 560 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9220 | kodo = 42008 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Hamme''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|HAM'e}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42008}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipo [[Moerzeke]] apartenas al Hamme. Hamme situas ĉe la elfluejo de la rivero ''Durme'' en la [[Skeldo]]n. Apud la elfluejo troviĝas monumento pri la verkisto [[Filip De Pillecyn]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.hamme.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 27za616qd5e2pzgbi0zjyauno8s9wmk 0 30904 9423958 6115333 2026-07-09T10:49:45Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423958 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Kerksken, kerk foto1 2011-10-02 15.11.JPG | bildo-priskribo = kirko de la municipoparto [[Kerksken]] | flago = Haaltert vlag.svg | blazono = Haaltert wapen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpHaaltertLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Haaltert en [[Belgio]] | estro = {{#property:P6}} | areo = 30,30 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41024}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 564 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9450 | kodo = 41024 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Haaltert''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [HA:Lt'rt]) estas [[municipo]] en Belgio. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41024}}}} loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto ''Aalst''. Ekde 1977, la municipoj [[Denderhoutem]], [[Heldergem]] kaj [[Kerksken]] apartenas al Haaltert. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.haaltert.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} big9776gqbckia5psg56uxxfrckezki 9424019 9423958 2026-07-09T11:36:03Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424019 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Kerksken, kerk foto1 2011-10-02 15.11.JPG | bildo-priskribo = kirko de la municipoparto [[Kerksken]] | flago = Haaltert vlag.svg | blazono = Haaltert wapen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpHaaltertLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Haaltert en [[Belgio]] | estro = {{#property:P6}} | areo = 30,30 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41024}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 564 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9450 | kodo = 41024 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Haaltert''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|HA:Lt'rt}}) estas [[municipo]] en Belgio. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41024}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La municipo apartenas al la distrikto ''Aalst''. Ekde 1977, la municipoj [[Denderhoutem]], [[Heldergem]] kaj [[Kerksken]] apartenas al Haaltert. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.haaltert.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} tlcfb36ijwn241ekp0e7iu3antj1vzr 0 30906 9423957 6115335 2026-07-09T10:49:28Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423957 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Geraardsbergen-Grammont(Belg).jpg | bildo-priskribo = kolekto de pluraj urbaj vidindaĵoj | flago = Geraardsbergen vlag.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpGeraardsbergenLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Geraardsbergen en [[Belgio]] | estro = {{#property:P6}} | areo = 80.20 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41018}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 390 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9500 | kodo = 41018 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} [[Dosiero:0_Grammont_-_Hôtel_de_ville_et_musée.JPG|eta|maldekstra|<center>urbodomo]] '''Geraardsbergen''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [GE:Rra:rdsberĥ'n], [[france]] ''Grammont'') estas [[municipo]] en Belgio, unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Ĝi ricevis la titolon en [[1068]] kiel unua urbo en la regiono. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41018}}}} loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto ''Aalst''. Ekde 1977 la municipoj [[Goefferdinge]], [[Grimminge]], [[Idegem]], [[Moerbeke-Geraardsbergen]], [[Nederboelare]], [[Nieuwenhove]], [[Onkerzele]], [[Ophasselt]], [[Overboelare]], [[Schendelbeke]], [[Smeerebbe-Vloerzegem]], [[Viane]], [[Waarbeke]], [[Zandbergen (Geraardsbergen)|Zandbergen]] kaj [[Zarlardinge]] apartenas al Geraardsbergen, la ĉefa municipo. Antaŭ la urbodomo de Geraardsbergen staras statuo simila al [[Manneken Pis]] de [[Bruselo]]. Sur la okcidenta flanko de [[Oudenberg]] ('Malnova Monto') loĝis de 1920 ĝis 1941 la fama artpentristo-gravuristo [[Jan De Cooman]], naskiĝinta en [[Zandbergen (Geraardsbergen)|Zandbergen]] la [[4an de aŭgusto]] [[1893]] kaj mortinta samloke la [[11an de junio]] [[1949]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.geraardsbergen.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] ife1usyp7brk1be5vmx5cfc2wr8b6a7 9424018 9423957 2026-07-09T11:35:53Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424018 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Geraardsbergen-Grammont(Belg).jpg | bildo-priskribo = kolekto de pluraj urbaj vidindaĵoj | flago = Geraardsbergen vlag.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpGeraardsbergenLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo = Belgio | situo de = Situo de Geraardsbergen en [[Belgio]] | estro = {{#property:P6}} | areo = 80.20 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41018}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 390 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9500 | kodo = 41018 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} [[Dosiero:0_Grammont_-_Hôtel_de_ville_et_musée.JPG|eta|maldekstra|<center>urbodomo]] '''Geraardsbergen''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|GE:Rra:rdsberĥ'n}}, [[france]] ''Grammont'') estas [[municipo]] en Belgio, unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Ĝi ricevis la titolon en [[1068]] kiel unua urbo en la regiono. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41018}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La municipo apartenas al la distrikto ''Aalst''. Ekde 1977 la municipoj [[Goefferdinge]], [[Grimminge]], [[Idegem]], [[Moerbeke-Geraardsbergen]], [[Nederboelare]], [[Nieuwenhove]], [[Onkerzele]], [[Ophasselt]], [[Overboelare]], [[Schendelbeke]], [[Smeerebbe-Vloerzegem]], [[Viane]], [[Waarbeke]], [[Zandbergen (Geraardsbergen)|Zandbergen]] kaj [[Zarlardinge]] apartenas al Geraardsbergen, la ĉefa municipo. Antaŭ la urbodomo de Geraardsbergen staras statuo simila al [[Manneken Pis]] de [[Bruselo]]. Sur la okcidenta flanko de [[Oudenberg]] ('Malnova Monto') loĝis de 1920 ĝis 1941 la fama artpentristo-gravuristo [[Jan De Cooman]], naskiĝinta en [[Zandbergen (Geraardsbergen)|Zandbergen]] la [[4an de aŭgusto]] [[1893]] kaj mortinta samloke la [[11an de junio]] [[1949]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.geraardsbergen.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] mqjwhiylrrm2j3w5g4ih2pgkpprlgea 0 30907 9423844 9342220 2026-07-09T06:48:09Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423844 wikitext text/x-wiki {{NPEA}} {{TemasPri|urbo|Gento}} {{Informkesto urbo |tipo = urbo |nomo = Gento |bildo = Ghent - centre.jpg |bildo-priskribo = la urbocentro de Gento |flago = Vlag van Gent.svg |blazono = Wapen van Gent.svg |blazono-larĝeco = 60px |blazono-priskribo = Blazono <!-- por eviti ruĝan ligilon --> |mapo = GemGentLocation.png |priskribo de mapo=Mapo de la municipoj en la provinco<br />[[Orienta Flandrio]] |estro = {{#property:P6}} |lando = [[Belgio]] |regiono = [[Flandrio]] |provinco = [[Orienta Flandrio]] |latitudo =51/3/14/N |longitudo =3/43/18/E |regiono-ISO =BE-VOV |situo sur mapo2=Gento (urbo) |situo de2=Situa mapo de la urbo Gento |zomo = 9 |areo = 156.18 |loĝantaro= {{WikidataLoĝantaro}} <small>(2024)</small> |loĝantaro_jaro= {{WikidataLoĝantaroDato}} |loĝantaro_denso = auto |horzono = [[GMT]]+1h<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) |pk = 9000–9052 |tel = 09 |TTTejo = [http://www.gent.be Gent] |laŭ = NIS |tipo1 = reliefo |tipo2 = reliefo |zomo = 10 |Mapo en angulo = }} '''Gento''' ({{lang-nl|Gent}} [Ĥent]) estas la ĉefurbo de la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]] en Belgio. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la [[urbo]] havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44021}}}} loĝantojn. Ĝi situas ĉe la [[kunfluejo|kunfluiĝo]] de la riveroj [[Skeldo]] kaj [[Liso]]. Oni ankaŭ foje ĝin nomas "De fiere stede" - la fiera urbo. En [[2005]] la urbo estis nomita "La plej agrabletosa urbo de Flandrio" de ''Toerisme Vlaanderen & Brussel''. La sankta [[patrono]] de Gento estas [[Sankta Bavo]] (la katedralo portas lian nomon) kaj ĝiaj loĝantoj ricevis la kromnomon "stroppendragers" - portantoj de pendŝnuro. == Aliĝintaj komunumoj == Ekde 1977 la komunumoj [[Afsnee]], [[Desteldonk]], [[Drongen]], [[Gentbrugge]], [[Ledeberg]], [[Mariakerke]], [[Mendonk]], [[Oostakker]], [[Sint-Amandsberg]], [[Sint-Denijs-Westrem]], [[Sint-Kruis-Winkel]], [[Wondelgem]] kaj [[Zwijnaarde]] apartenas al Gento, la ĉefa komunumo kaj ĉefurbo de la provinco. <ref>[https://stad.gent/over-gent-en-het-stadsbestuur/over-gent/gent-25-wijken "Gent in 25 wijken" (Gento en 25 distriktoj)]</ref> Gento ekde 1977 (246 171 loĝantoj) perdis multajn loĝantojn al la pli trankvilaj kaj multnaturaj randaj municipoj. Pro la alveno de eksterlandaj enmigrintoj kaj la sukcesa urba renovigo la nombro de loĝantoj denove kreskas ekde 1999. == Historio == Jam dum la [[gaŭloj|gaŭla]] (au kelta) erao ekzistis pluraj kernoj de loĝantoj en la regiono. La nomo 'Gent' devenus de la kelta nomo por kunfluejo ''Gand'',<ref>[https://web.archive.org/web/20050818043547/http://www.gent.be/gent/english/history/gesch01.htm paĝo pri la historio de Gento en la urba retejo, arkivigite] ({{en}})</ref> el kio iĝis ĝermane ''Gand'' kaj latine ''Gandavum''. La riveroj fluis kaj volviĝis en regiono kie multaj grundoj regule estis subakviĝintaj. Ne estis do tre ideala por agrikulturo, sed pli taŭga por ŝafbredado. Gent dum jarcentoj estis la plej grava urbo de la Nederlandoj por drapo (farita de lano), lino kaj kotono. Gent jam dum la sepa jarcento havis du grandajn abatejojn (Sankta Bavo 625-650 kaj Sankta Petro, post 650); kiuj helpis formi la urbon. En la jaroj 851-852 kaj denove inter 879 kaj 883 la Vikingoj detruis la urbon kaj dum longa periodo sin establis ĉe la [[Skeldo]] (proksime de la nuna Duivelsteen - diabla ŝtondomo, Sankta Bavo, Biezekapelstrato). Ekde la jaro 1000 Gento dum centoj da jaroj estis la plej granda urbo de la Nederlandoj (ĝis proksimume 1550). Gento eĉ estis pli granda ol Moskvo aŭ Kolonjo.<ref> Nicholas, David. The Domestic Life of a Medieval City: Women, Children and the Family in Fourteenth Century Ghent. p. 1. </ref> Ekster Italio nur Parizo estis pli granda. [[Karlo la 5-a (imperiestro de la Sankta Romia Imperio)|Reĝo Karlo]] iam pri Gent diris "Je mettrai Paris dans mon Gant" (Mi metus Parizon en mian ganton/genton). En la 13a jarcento la urbo havis ĉirkaŭ ses mil loĝantojn. En la jaro [[1178]] Gento ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Gent ĉiam estis ribela urbo. La loĝantoj batalis dum jarcentoj kontraŭ la monarkoj por sekurigi siajn privilegiojn aŭ liberecon. En la deksesa jarcento Gento ludis gravan rolon en la ekflorado de la [[Kalvinismo]]. Inter 1577 kaj 1584 en Gento estis establita Genta Kalvinista Respubliko. Tiam ankaŭ la unua genta (teologia) universitato estis fondita (en 'het Pand', hodiaŭ renovigita kaj posedata de la genta universitato). Post 1584 multaj Kalvinistoj elmigris al Nederlando. Gento fartis bone dum la franca kaj nederlanda epokoj (kun i.a. la konstruo de la kanalo Gento-Terneuzen) ĉar kun sia tekstila industrio ĝi povis servi grandajn merkatojn. La [[Traktato de Gento]] estis la [[pactraktato]] kiu finigis la militon de [[1812]] inter [[Usono]] kaj [[Granda Britio]]. En 1830 la urbo havis 83 843 loĝantojn.<ref>Cilli Kasper-Holtkotte: ''Im Westen Neues. Migration und ihre Folgen: Deutsche Juden als Pioniere jüdischen Lebens in Belgien, 18./19. Jahrhundert'' [germane: "Okcidente io nova. Migrado kaj siaj sekvoj: Germanaj judoj kiel pioniroj de juda vivo en Belgio, 18-a kaj 19-a jarcentoj"], Leiden 2003, paĝo 127.</ref> Post la kreo de sendependa reĝlando Belgio en 1831, granda parto de la loĝantaro restis fidela al la familio [[Oranje]], kvankam la plejmulto de la oranjeistoj preferis paroli la francan. Post 1848 la oranjeistoj kunfandiĝis kun la Liberala Partio. Gento ankaŭ estas la urbo en kiu la unuaj modernaj [[sindikato]]j de Belgio vidis la lumon, kaj kie ekestis la belga socialisma movado. [[Edward Anseele]], la gvidanto de la gentaj socialistoj, tamen unue estos elektita en [[Lieĝo]] kiel parlamentanon. === Internacia ekspozicio === En 1913 en Gento estis organizita [[internacia ekspozicio]]<ref>[http://www.expo1913.be/ retejo pri la internacia ekspozicio 1913 en Gento, okaze de ties jubileo en 2013] ({{nl}})</ref>. La ekspozicio mem estis organizita en speciale por tiu celo konstruita konstruaĵaro je la placo Maria-Henriko, kiu poste iĝis la ĉefa [[Stacidomo de Gent-Sint-Pieters]]. === Instru-urbo === Gento estas la plej grava instru-urbo de Belgio kun interalie la [[Genta Universitato]] (26.000 gestudentoj), la genta altlernejo (15.000), la altlernejo Artevelde (7000), la altlernejo Scienco kaj Arto, la katolika altlernejo 'Sint-Lieven' (5.000). Entute en Gento studas pli ol 50.000 gestudentoj en la altinstruado. Tio igas la urbon unika gestudenta urbo. La [[universitata malsanulejo]] plenumas gravan funkcion en la regiono. Eĉ el la nederlanda provinco Zelanda Flandrio (nl: ''Zeeuws-Vlaanderen'') homoj ĝin vizitas, ĉar ĝi estas pli proksima ol la akademia malsanulejo de Roterdamo. Pluraj famaj politikistoj, inter ili la [[ĉefministro]] de Belgio, studis en la [[mezgrada lernejo]] [[Reĝa Ateneo Voskenslaan]]. == Arkitekturo == [[Dosiero:Graslei_gent_avondlicht2.jpg|eta|350ra|<center>''Graslei'' laŭ [[Liso]] kun riĉaj malnovaj domoj, kiuj gastigis komercajn [[gildo]]jn .]] Gento estis unu el la grandaj flandraj urboj dum la [[Mezepoko]] kaj la [[Renesanco]], kaj sekve unu el la plej grandaj urboj en la [[Okcidenta civilizo|Okcidento]] tiatempe. Ĝia arkitektura heredaĵo estas konsiderinda, kaj ĝi estis parte restaŭrita kaj plibonigita en la 19-a kaj frua 20-a jarcentoj. Gento tiel ofertas panoramojn de historia urbo inter la plej riĉaj kaj pitoreskaj en Belgio, rivalante kun [[Bruĝo]]. Sed male al ĉi-lasta, kiu ofte estas konsiderata mezepoka "dormanta belulino", Gento neniam ĉesis esti dinamika urbo dum sia historio kaj tial estis regule remodelita tra la jarcentoj. Ĝia heredaĵo konsistas ĉefe el grandaj religiaj kaj civilaj konstruaĵoj el la Mezepoko, vastaj mezepokaj, renesancaj kaj [[baroko|barokaj]] rezidejoj kun [[ŝtupogablo]]j , kiuj montras la komercan riĉecon, kiun Gento spertis, barokaj preĝejoj, [[rokoko|rokokaj]] urbodomoj, deknaŭjarcentaj konstruaĵoj ([[novklasika arkitekturo|novklasika]] operejo, [[novgotiko|novgotika]] poŝtoficejo, [[eklektika arkitekturo]], [[secesio (stilo)|secesia stilo]]) kaj ankaŭ modernaj konstruaĵoj. La kanaligita [[Liso]], kiu serpentumas tra la malnova urbo, multe kontribuas al plibeligo de ĉi tiu urba pejzaĝo. == Turismo == [[Dosiero:Gent Graslei zonsondergang.JPG|eta|350ra|maldekstra|{{center|La apudkanala ŝoseo ''Graslei''}}]] === Vidindaĵoj === Gento precipe allogas turistojn pro sia historia urbocentro mezepoka, sed ankaŭ [[16-a jarcento|16-]] kaj [[17-a jarcento|17-jarcenta]], kies konstruaĵaro grandparte konserviĝis:<!-- la 16-a kaj 17-a jarcento en la eŭropa arto ofte nomatas "frumodernepoka", vikidatumoj Q5308718, sed artikolo e-lingva ĝis nun mankas --> En la urbo kalkuleblas pli ol {{nombro|9800}} registritaj kulturhistorie valoraj konstruaĵoj, el kiuj plej multaj estas [[monumentprotekto|monumente protektataj]]. Rilate al turismo la urbo konkuras kun la sama bone konservita, sed inter turistoj eĉ pli konata urbo [[Bruĝo]]. ==== La tri turoj ==== La urban silueton dominas la en vico starantaj "tri turoj", kiuj jam ekde la mezepoko havas la nomon „de drie torens“. La tri pintoj estas la [[Belfrido de Gento]], 95 metrojn alta, la turo de la [[katedralo de Sankta Bavo]], origine la preĝejo de Sankta Johano, konstruita inter 1300 kaj 1538, kun la mondfama [[retablo]] '[[Het Lam Gods]]', pri kiu informas la artikolo ''[[Genta altaro]]'', kaj fine la [[preĝejo de Sankta Nikolao en Gento|preĝejo de Sankta Nikolao]]. Ĉar tiuj turoj estas tiom specifaj por la bildo de la urbo, Henry Van de Velde dum la 1930-aj jaroj planis la "[[Boekentoren]]" - la turon de libroj - kiel [[Universitata Biblioteko Gento|biblioteko]] por la [[Genta Universitato]]. ==== Kristanaj kaj nereligiaj historiaĵoj ==== Apud kristanaj kirkoj kaj monaĥejoj la urbo plena je historiaj nereligiaj domoj, ekzemple en la renomaj apudkanalaj ŝoseoj ''Graslei'' kaj ''Korenlei'', domoj de la mezepokaj [[gildo]]j kaj de komercistaj familioj, kaj aliaj konstruaĵoj kiel la historia poŝtejo ĉe la grenmerkatejo. Inter la plej gravaj kaj plej grandaj nereligiaj konstruaĵoj en la urbocentro tamen estas la [[Gravensteen (Gent)|Gravensteen]] ("grafa ŝtono"), mezepoka burgo en romanika stilo el la 12-a jarcento, la ununura tia konstruaĵo konserviĝinta en Flandrio, rezidejo de la grafoj de Flandrio kun grandkvante bone konserviĝintaj defendaj instalaĵoj. Inter multaj aliaj historiaĵoj kompreneble ankaŭ tre imponas la fasado de la burĝa [[urbodomo de Gento]]. [[Dosiero:Gravensteen (Gent) MM.jpg|eta|250ra|{{center|[[Gravensteen]], la mezepoka burgo de la grafoj de Flandrio}}]] [[Dosiero:Gent Veerleplein 007.JPG|eta|250ra|{{center|la "Veerleplein" kun fone la "Oude Vismijn"}}]] [[Dosiero:Rabot 01.jpg|eta|250ra|{{center|la historia kluzo [[Raboto]]}}]] El la pliaj historiaĵoj - kristanaj kaj nereligiaj - nepre menciiĝu almenaŭ la jenaj vidindaĵoj: * la preĝejo de Sankta Jakobo * la preĝejo de Sankta Mikaelo * la ponto de Sankta Mikaelo kun mirinda vido de la tri turoj * la abatejo de Sankta Petro * la abatejo de Sankta Bavo * la Genta Opero * la [[Vrijdagmarkt (Gento)|Vrijdagmarkt]] kun la statuo de [[Jakobo van Artevelde]] * ''Geeraard de Duivelsteen'', konstruaĵo el 1245 * La ''Dulle Griet'' aŭ granda kanono * La mezepoka kvartalo [[Patershol]] * la ''Caermersklooster'', iama monaĥejo kiu nun estas uzata kiel ekspoziciejo * La ''Groot Vleeshuis'' * La ''Oude Vismijn'' [malnova fiŝvendejo], je la ''Veerleplein'' [Veerleplaco], kontraŭe de la Gravensteen * La historia kluzo [[Raboto]] === Muzeoj === * la [[Genta Urba Muzeo por Aktuala Arto]] (nederlande ''Gentse Stedelijk Museum voor Actuele Kunst'' aŭ SMAK) * la Muzeo de belaj artoj * la Dezajn-muzeo * la muzeo por industria arkeologio kaj tekstilo (MIAT) * la muzeo Guislain * La domo de Alijn * De wereld van Kina: la domo * De wereld van Kina: la ĝardeno * la universitata muzeo === Aliaj === ''[[Wintercircus (Gent)|Wintercircus]]'' (Vintra Cirko), ankaŭ nomita ''Nieuw Circus'' (Nova Cirko) aŭ ''Garage Mahy'' (garaĝo Mahy), estas iama vintra cirko kaj hipodromo, de 2017 ĝis 2023 renovigita en rendevuejon kun oficejoj, gastindustrio (horeca), kaj subtera concerthalo, situanta en la centro de Gent. == Trafiko == Granda parto de la historia urbocentro de Gento estas senaŭta. La unuaj stratoj, en kiuj malpermesiĝis aŭta trafiko, en 1976 estis la strato ''Donkersteeg'' kaj en 1982 la strato ''Langemunt''.<ref>[http://www.standaard.be/Artikel/Detail.aspx?artikelid=IC1HV0G8_1 artikolo ''Langemunt is autovrij'' "Langemunt estas senaŭta" en retejo ''standaard.be'']</ref> Sekve iom post iom pligrandiĝis la senaŭtaj areoj, aparte per urbotrafika plano de 1996.<ref>[http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Mobiliteit/mobiliteitsplan%20Gent%20Binnenstad.pdf Mobiliteitsplan binnenstad Gent] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110302084644/http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Mobiliteit/mobiliteitsplan%20Gent%20Binnenstad.pdf |date=2011-03-02 }} (PDF; 648&nbsp;kB)</ref> Laŭ la realigo de tiu plano la aŭta trafiko per signaro estas direktigita al subteraj aŭtoparkejoj. La tersurfacaj parklokoj iom post iom malkonstruatas. La urbo situas ĉe la kruciĝo de la aŭtovojoj E40 kaj E17, kaj tiel rekte ligiĝas al la aliaj centraj urboj de la flandria urbara regiono, nome Bruselo, Bruĝo, Antverpeno kaj Kortrijk. Ĉirkaŭ la urbo, du aŭtovojaj ringoj, nomataj R40 kaj R4, direktigas la trafikon. === Publika transporto === La [[Stacidomo de Gent-Sint-Pieters]] estas la plej granda de Flandrio kaj la dua plej granda de tuta Belgio, post Bruselo Suda. Cetere estas en Gento la stacidomoj [[Dampoort]], [[Wondelgem]] kaj [[Gentbrugge]]. En Gento veturis de 1989 ĝis 2009 krom busoj kaj tramoj ankaŭ trolebuso. Tio estis tiutempe unikaĵo en Belgio. Ekde kelkaj jaroj dum semajnfino en Gento veturas tute senpagaj noktaj busoj! En 2004 ekis 'Cambio' en la urbo, servo de organizita kunveturado. * [[Genta tramo]] * [[Trolebusa transporto en Gento]] * [[Nokta buso]] * [[Organizita kunveturado|Cambio]] == Eventoj == === Ĉiujare revenantaj eventoj === [[Dosiero:Gentse feesten 04.JPG|eta|250ra|{{center|festivalo ''Polé Polé'' kadre de la [[Gentaj Festoj]] en la jaro 2004}}]] * la [[Gentaj Festoj]] - meze de julio, laŭ la stato de 2015 ĉiujare altiras 1,5 milionojn da gastoj<ref>[http://www.pzc.nl/regio/zeeuws-vlaanderen/gentse-feesten-trekken-1-5-miljoen-mensen-1.1974402 artikolo en la gazeto ''Provinciale Zeeuwse Courant (PZC)'' la 28-an de julio 2015 pri la] [[Gentaj Festoj]] ({{nl}})</ref> * [[I Love Techno]] * la [[Festivalo de Flandrio]] * la Internacia Filmfestivalo * la City Parade * la festoj de Patershol (''Patersholfeesten'') - meze de aŭgusto * la [[Beginejaj Festoj]] (''Begijnhoffeesten'') - fine de aŭgusto === Evento kiu estas reorganizita ĉiun kvinan jaron === * [[Gentaj Floralioj|La Floralioj]] == Naturo kaj parkoj == Meze de Gento troviĝas la urba natura rezervejo [[Bourgoyen-Ossemeersen]] de 230 hektaroj.<ref>[https://visit.gent.be/en/see-do/bourgoyen-ossemeersen "Nature Domain De Bourgoyen | Visit Gent".] visitgent.be. Alirita la 9an de novembro 2020. </ref> Estas sufiĉe unika havi tian rezervejon tiom proksime de urbocentro. Tio estas dank'al al la eco de la rezervejo: temas pri marĉoj kie malfacilas konstrui domojn kaj vojojn. Alia unikaĵo en Gento estas la [[Blaarmeersen]] de 87 hektaroj.<ref>[https://web.archive.org/web/20150520042928/http://www.inyourpocket.com/Belgium/Ghent/Sightseeing/Parks-and-Gardens/Blaarmeersen-Sport-and-Recreation-Park_102502v "Blaarmeersen Sport and Recreation Park – Sightseeing in Ghent".] inyourpocket.com. Arkivita el la originalo la 20an de majo 2015. Alirita la 9an de novembro 2020. </ref> Tiu parko, kiu limas al Bourgoyen, havas inter alia grandan lagon kun strando, ludiloj por infanoj kaj trinkejo. Eĉ estas tie kvarstela [[kampadejo]]. Proksime de la stacidomo de Gento Sankta Petro situas la citadela parko. En ĝi interalie troviĝas kongresejo/ekspoziciejo kaj la mondfama muzeo de moderna arto [[SMAK]] (nl:'Stedelijk Museum voor Moderne Kunst'). == Riveroj en Gento == En la 10-a jarcento Gento estis konektita pere de la ''Honte'' (la nuna ''Westerschelde'', "okcidenta [[Skeldo]]", [[riverdelto]]), tiam ankaŭ nomita la ''Heidezee''. En la 12-a kaj 13-a jarcentoj pro sablopleniĝo Gento ekmalhavis konekton kun la ''Honte''. Jes ja oni kreis akvovojojn aŭ ilin plibonigis. Unu el tiuj estas la ''Schipgracht'' (nur poste, en la 15-a jarcento oni ĝin eknomas Burgervaartstroom). La Schipgracht konektis Gent kaj Ertvelde kun Meulenstede, Langerbrugge, Kerkbrugge, Wippelgem kaj Kluizen. En [[1547]] oni fosis la kanalon [[Sassevaart]] por rehavi konekton kun la Honte. Tiu ĉi sablopleniĝis kaj poste en 1823 reelfosiĝis kaj plilogigita. Tio iĝis la nuna [[Kanalo de Gento al Terneuzen]]. === Ceteraj akvofluoj en Gento === * [[Liso]] * [[Skeldo]] * [[Lieve]] * Coupure == Servoj == La [[Universitata Malsanulejo de Gento]] (nederlande Universitair Ziekenhuis Gent; UZ Gent) estas unu el la plej grandaj hospitaloj en Belgio. La [[Universitato de Gento|Universitato de Gento (Belgio)]] (UGent, antaŭe Regna Universitato Gento aŭ RUG) estas unu de la du grandaj universitatoj de Flandrio. === Bibliotekoj === Gento havas plurajn bibliotekojn. La ĉefa biblioteko troviĝas je la placo Woodrow Wilson (Gento Suda). Ekzistas aparta sekcio por junuloj. La biblioteko bonege uzas la eblecojn de interreto. Eblas konsulti tre ampleksan katalogon, mendi librojn en la reto, plilongigi luadon, informiĝi pri adresoj kaj horoj de malfermo ktp. En la biblioteko ankaŭ haveblas libroj en Esperanto, sed ne multaj. ==== Kelkaj ciferoj ==== '''Kolekto de libroj (2003)''' * porplenkreskulaj ĉe la ĉefa biblioteko: 304.543 * porinfanaj ĉe la ĉefa biblioteko: 51.856 * porplenkreskulaj ĉe la ĉefa biblioteko + filioj: 488.927 * porinfanaj ĉe la ĉefa biblioteko + filioj: 202.955 '''Pruntadoj kaj konsultadoj (2003)''' * ĉefa biblioteko: 1.945.055 * ĉefa biblioteko + filioj: 2.649.584 ==== Filioj <ref>[https://stad.gent/openingsuren-adressen/bibliotheken informa paĝo pri la bibliotekoj de Gento] ({{nl}})</ref> ==== * Brugse Poort * Drongen-Baarle * Drongen-Centrum * Gentbrugge * Ledeberg * Mariakerke * Oostakker * Sint-Amandsberg * Sint-Denijs - Westrem * Van Beverenplein * Watersportbaan * Westveld - Oude Bareel * Wondelgem * Zwijnaarde === Naĝejoj === Gento havas kvar endomajn naĝejojn proksime de la urbocentro.<ref>[https://stad.gent/openingsuren-adressen/zwembaden informa paĝo pri la naĝejoj de Gento] ({{nl}})</ref> Tamen ne ĉiam estas facile naĝi tie. Ekzistas diversaj horaroj por certaj celgrupoj (gravedaj virinoj, konkurad-naĝado ktp) kaj la naĝejoj ofte dum horo aŭ pli dumtage estas fermitaj. La kaso fermiĝas duonhoron antaŭ la fermohoron, necesas do alveni frue. La Gentaj naĝejoj estas higienaj, sed precipe eksterlandaj vizitantoj plendas pro la multeco de kloro en la akvo kaj pro la enirprezo: vi pagos minimume po €2,5 por unu naĝsesio. Por €25 eblas aĉeti karton por 12 fojoj. Kelkaj naĝejoj enhavas saŭnon, [[saltotabulo]]jn, trinkejon, komputilajn ludojn aŭ glitejon. * Naĝejo Rooigem (Gento - norda) * Naĝejo Rozebroeken (Sint-Amandsberg) * Naĝejo Strop (Gento - suda) * Naĝejo Van Eyck (Gent - centro) * Subĉiela naĝejo Neptunus (Wondelgem) == Konataj Gentanoj == * [[Adolphe Quételet]], belga astronomo * [[Armand Pien]], veterprognozisto * [[Bram Vermeulen]], kantisto, pentristo, kabaretisto kaj verkisto de kantoj (devenas de [[Mariakerke]]) * [[Edward Anseele]], pioniro de la laborista movado kaj unu el la fondintoj de la socialista partio. * [[Freya Van den Bossche]], federacia ministro pri laboro * [[George Minne]], skulptisto kaj pentristo * [[Guy Verhofstadt]], ĉefministro de [[Belgio]] (devenas de Mariakerke) * [[Helmut Lotti]], kantisto * [[Hugo van der Goes]], pentristoj el la [[Flandraj Primitivuloj]] * [[Jacob Obrecht]], flandra komponisto * [[Jakobo van Artevelde]], popola gvidanto * [[Johan Daisne]] (Herman Thiery), verkisto * [[Jozefo Guislain]], kuracisto, unu el la fondintoj de psikiatrio en Eŭropo * [[Karel Van de Woestijne]], verkisto * [[Karlo la 5-a (imperiestro de la Sankta Romia Imperio)|Karlo V]], imperiestro * [[Koen Crucke]], aŭtoro, aktoro, politikisto kaj kantisto (devenas de [[Drongen]]) * [[Leo Baekeland]], eltrovinto de [[bakelito]] kaj de la Velox-fotopapero * [[Ludoviko la 18-a (Francio)|Ludoviko la 18-a]], reĝo de Francio. * [[Maurice Maeterlinck]], belga verkisto * [[Nikolao Biezo]], poeto, filozofo, privata kuracisto de Maksimiliano la 2-a * [[Pierre De Geyter]] komponisto de la muziko de [[La Internacio (himno)|La Internacio]] * [[Victor Horta]], arkitekto == Esperanto-Movado == Estas 2 gastigantoj de [[Pasporta Servo]] tie. === Esperantistoj el Gento === *[[Jeanne Doutrelingne]]; *[[Alberto Fernandez]]; * Greta Van Lierde <!-- laŭ stato de 2013-08-26 en la reto, inkluzive de ĉiuj paĝoj de vikipedio kaj de EdE, ne troveblas informo kiu rekonigus esperantiston de tiu nomo: Kiu havas iajn informojn?? --> * [[Michel Sebruyns]] * [[Gustave Vermandere]] * Katja Lödör <ref>[https://www.esperanto.be/fel/nl/grupoj.php mencio de Katja Lödör en paĝo pri la regionaj grupoj de FEL]</ref> * Hans Delnat === Esperanto-revuoj eldonitaj en Gento === Esploro de la ''[[Bibliografio]] de Periodaĵoj en aŭ pri Esperanto'' ([[Budapest]] 2010) montras ke en Gento aperis surprize granda kvanto da Esperanto-revuoj, sed malmultaj ekzempleroj konserviĝis. La plej prestiĝa verŝajne estas ''L'Esperanto, Monata bulteno de la Genta Esperanto-Grupo'', kiu aperis dum la jaro 1913 en malgranda formato (proksimume [[formato|A5]]). De tiu jaro la [[Esperanto-Fondaĵo Cesar Vanbiervliet]] havas kompletan kolekton. En majo de 1912 la gentanoj organizis la Kvaran Belgan Esperanto-kongreson; por 1914 estis antaŭviditaj Esperanto-kunvenoj dum la [[Monda Ekspozicio]] kiu en tiu jaro okazis en Gento. Konsiderinda parto de la revunumeroj estis dediĉita al tio. La postan jaron la samaj eldonantoj ([[Michel Sebruyns]] kaj [[Henri Petiau]]) iom ŝanĝis la titolon al Gento-Esperanto kaj uzis gazetan formaton (proksimume [[formato|A2]]). Rimarkinde estas la granda kvanto da anoncoj de gentaj vendejoj en ĝi. Laŭ la ''Bibliografio de Periodaĵoj en aŭ pri Esperanto'' aperis 4 numeroj. En la [[Esperanto-Fondaĵo Cesar Vanbiervliet]] estas nur la februara numero. La eldonado estis interrompita de la [[Unua Mondmilito]]. Tuj post la milito alia genta grupo ''La Progreso'' eldonis ĵurnaleton ''Nia Folieto''. La posta superrigardo estas bazita sur la menciita [[bibliografio]] (la cifero inter krampoj estas la identigilo en la bibliografio). Parto de la listo ne vere estas 'gentaj' revuoj, sed ili eldoniĝis en Gento ĉar hazarde la eldonanto loĝis en tiu urbo. Kelkaj revuoj havas duoblan numeron, ĉar la titolo ŝanĝiĝis. [[Asterisko]] indikas ke la revuo parte aŭ tute estas disponebla en la [[Esperanto-Fondaĵo Cesar Vanbiervliet]]. *(1735=5950) Informilo (La Progreso, 1973-1984)(*) *(3072) Esperanta Karitato (1958-1967) *(3483=5061) L'Esperanto, poste Gento-Esperanto (1913-1914) (*) *(4279) Espero (1953-1953) (*) *(4689) Flandra Studanto (aldono al Flandra Esperantisto, 1938 aŭ 1939-1940) *(4756) Folieto (septembro 1909) *(5060=7398) Genta Juneco (1909-1910) *(5421) Hodiaŭa Esperantisto (*) *(6378) Informservo - Gentaj Laboristaj Esperantistoj (1963) *(6801) Internacia Stenografado (1923-1932) *(8538) Kunlaboro (1945-1946) (*) *(9993) Nia Espero (1961-1971) (*) *(9947) Nia Folieto (1918?-1920) (*) *(10336) Nova Sono (aldono al Nia Folieto, 1919) *(10992) Nia Voko (MEM, 1971-1982) (*) *(11722) Rondira Gazeto (Kunfratiĝo) (1907-1908) *(13015) Tribuna Libera de Gento (1928) == Urbopartnerecoj == Gento havas [[ĝemelurbo|ĝemelecojn]] kun jenaj urboj<ref>[https://stad.gent/over-gent-en-het-stadsbestuur/stadsbestuur/wat-doet-het-bestuur/gent-internationaal/relaties-met-andere-steden/zustersteden informa paĝo pri la partneraj urboj de Gento] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180423171454/https://stad.gent/over-gent-en-het-stadsbestuur/stadsbestuur/wat-doet-het-bestuur/gent-internationaal/relaties-met-andere-steden/zustersteden |date=2018-04-23 }} ({{nl}})</ref>: * [[Dosiero:Flago-de-Britio.svg|20ra|Britio]] [[Nottingham]] en [[Britio]] ekde 1985 * [[Dosiero:Flago-de-Estonio.svg|20ra|Estonio]] [[Talino]] en [[Estonio]] ekde 1982 * [[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|20ra|Francio]] [[Saint-Raphaël]] en [[Francio]] ekde 1958 * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Melle (Germanio)|Melle]] en [[Germanio]] ekde 1977 kun la urbo Gento (kaj jam ekde 1969 kun [[St.-Denijs-Westrem]]) * [[Dosiero:Flago-de-Germanio.svg|20ra|Germanio]] [[Wiesbaden]] en [[Germanio]] ekde 1969 * [[Dosiero:Flago-de-Maroko.svg|20ra|Maroko]] [[Mohamedio]] en [[Maroko]] ekde 1982 * [[Dosiero:Flago-de-Japanio.svg|20ra|kadra|Japanio]] [[Kanazawa]] en [[Japanio]] ekde 1971 == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * (eo) [[Wintercircus (Gent)]] * [[Reĝa Ateneo Voskenslaan]] * [[Esperanto Gento|Esperanto Gent]], la urba Esperanto-klubo {{Projektoj|ReVo=gent1}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} * [http://www.bibliotheek.gent.be La Genta biblioteko en la reto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070707133204/http://www.bibliotheek.gent.be/ |date=2007-07-07 }} * [http://gent.pagina.nl ligoj al la urbo Gent ĉe pagina.nl] * [https://www.esperanto.be/gent 'La Progreso', Esperanto asocio] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{Elstara}} {{ADLS|2006|07}} {{ADLS|2013|35}} [[Dosiero:Ghent WV banner.jpg|775ra]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gento (urbo)]] [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] 13d8ju120ivv99yic34btbcyavsplvh 0 30908 9423956 6115336 2026-07-09T10:48:59Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423956 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Semmerzake - Sint-Pietersbandenkerk 1.jpg | bildo-priskribo = paroĥa kirko Sankta Petro en ĉenoj | flago = Gavere vlag - 3000x2000pix.png | blazono = Blason ville be Gavere.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = GemGavereLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Gavere en [[Belgio]] | areo = 32.23 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44020}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 370 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9890 | kodo = 44020 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Gavere''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [ĤA:v're]) estas [[municipo]] en [[Belgio]], en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44020}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Asper]], [[Baaigem]], [[Dikkelvenne]], [[Semmerzake]] kaj [[Vurste]] apartenas al Gavere. == Historio == Gavere estas konata pro la ''batalo ĉe Gavere'' en la jaro [[1453]] inter la [[duko]] de [[Burgundio]] kaj la loĝantoj de la urbo [[Gento (urbo)|Gento]] kiuj ribelis kontraŭ la altaj impostoj. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.gavere.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} t5npm8vs6jku1ng4lyby5lz2fl0dqaa 9424017 9423956 2026-07-09T11:35:34Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424017 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Semmerzake - Sint-Pietersbandenkerk 1.jpg | bildo-priskribo = paroĥa kirko Sankta Petro en ĉenoj | flago = Gavere vlag - 3000x2000pix.png | blazono = Blason ville be Gavere.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = GemGavereLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Gavere en [[Belgio]] | areo = 32.23 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44020}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 370 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9890 | kodo = 44020 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Gavere''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|ĤA:v're}}) estas [[municipo]] en [[Belgio]], en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44020}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipoj [[Asper]], [[Baaigem]], [[Dikkelvenne]], [[Semmerzake]] kaj [[Vurste]] apartenas al Gavere. == Historio == Gavere estas konata pro la ''batalo ĉe Gavere'' en la jaro [[1453]] inter la [[duko]] de [[Burgundio]] kaj la loĝantoj de la urbo [[Gento (urbo)|Gento]] kiuj ribelis kontraŭ la altaj impostoj. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.gavere.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 22aqmcsgne643wfg92p9dldwx8d8dba 0 30910 9423955 6115337 2026-07-09T10:48:45Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423955 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = EvergemKerk.JPG | bildo-priskribo = Sint-Kristoffelkerk (preĝejo el la 18a jarcento; restaŭrita post la unua mondmilito) | blazono-larĝeco = 80px | mapo = GemEvergemLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Evergem en [[Belgio]] | areo = 75.03 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44019}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 424 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9940 | kodo = 44019 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Evergem''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [E:v'rgem]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44019}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Belzele]], [[Doornzele]], [[Ertvelde]], [[Kerkbrugge-Langerbrugge]], [[Kluizen]], [[Rieme]], [[Sleidinge]] kaj [[Wippelgem]] apartenas al Evergem, la ĉefa municipo. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.evergem.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 4l306xltf7g3kdblecvtd0ew15pjii0 9423981 9423955 2026-07-09T10:56:39Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423981 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = EvergemKerk.JPG | bildo-priskribo = Sint-Kristoffelkerk (preĝejo el la 18-a jarcento; restaŭrita post la unua mondmilito) | blazono-larĝeco = 80px | mapo = GemEvergemLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Evergem en [[Belgio]] | areo = 75.03 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44019}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 424 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9940 | kodo = 44019 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Evergem''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|E:v'rgem}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44019}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Belzele]], [[Doornzele]], [[Ertvelde]], [[Kerkbrugge-Langerbrugge]], [[Kluizen]], [[Rieme]], [[Sleidinge]] kaj [[Wippelgem]] apartenas al Evergem, la ĉefa municipo. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.evergem.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} g2fceb7uid5ttatu5fvjcsd6d83p56b 9424016 9423981 2026-07-09T11:35:23Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424016 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = EvergemKerk.JPG | bildo-priskribo = Sint-Kristoffelkerk (preĝejo el la 18-a jarcento; restaŭrita post la unua mondmilito) | blazono-larĝeco = 80px | mapo = GemEvergemLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Evergem en [[Belgio]] | areo = 75.03 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44019}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 424 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9940 | kodo = 44019 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Evergem''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|E:v'rgem}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44019}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipoj [[Belzele]], [[Doornzele]], [[Ertvelde]], [[Kerkbrugge-Langerbrugge]], [[Kluizen]], [[Rieme]], [[Sleidinge]] kaj [[Wippelgem]] apartenas al Evergem, la ĉefa municipo. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.evergem.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 0ni517owiwbo642fv1im7x6g5k5nler 0 30911 9423953 6115338 2026-07-09T10:48:31Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423953 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = AaigemKerk2.JPG | bildo-priskribo = kirko en la municipoparto [[Aaigem]] | flago = Erpe-Mere vlag.svg | blazono = Erpe-Mere wapen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpErpe-MereLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Erpe-Mere en [[Belgio]] | estro = {{#property:P6}} | areo = 34.02 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41081}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 572 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9420 | kodo = 41081 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Erpe-Mere''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [ERpe-ME:re]) estas [[municipo]] en Belgio. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41081}}}} loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto ''Aalst''. Ekde 1977, la municipoj [[Aaigem]], [[Bambrugge]], [[Burst]], [[Erondegem]], [[Erpe]], [[Mere]], [[Ottergem]] kaj [[Vlekkem]] apartenas al Erpe-Mere. La rapidvojo E40 havas en- kaj elveturejon en Erpe-Mere. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.erpe-mere.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} s6p41y2n0mwom1einsp6cm3dxhgmuhu 9424015 9423953 2026-07-09T11:35:09Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424015 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = AaigemKerk2.JPG | bildo-priskribo = kirko en la municipoparto [[Aaigem]] | flago = Erpe-Mere vlag.svg | blazono = Erpe-Mere wapen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpErpe-MereLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Erpe-Mere en [[Belgio]] | estro = {{#property:P6}} | areo = 34.02 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41081}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 572 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9420 | kodo = 41081 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Erpe-Mere''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|ERpe-ME:re}}) estas [[municipo]] en Belgio. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41081}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La municipo apartenas al la distrikto ''Aalst''. Ekde 1977, la municipoj [[Aaigem]], [[Bambrugge]], [[Burst]], [[Erondegem]], [[Erpe]], [[Mere]], [[Ottergem]] kaj [[Vlekkem]] apartenas al Erpe-Mere. La rapidvojo E40 havas en- kaj elveturejon en Erpe-Mere. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.erpe-mere.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} acin60dcu73oigas4mtsrjs1ijefika 0 30912 9423952 6115339 2026-07-09T10:48:16Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423952 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | blazono-larĝeco = 80px | mapo = EekloLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Eeklo en [[Belgio]] | areo = 30.44 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43005}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 636 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9900 | kodo = 43005 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Eeklo''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [E:Klo:]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43005}}}} loĝantojn. Temas pri unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Ĝi ricevis la titolon en [[1240]]. La arbaro "Het Leen" estas provinca areo kaj troviĝas parte en Eeklo. Ĝis 1973 la arbaro apartenis al la armeo, sed poste ĝi fariĝis provinca posedaĵo. Tie estas 36 kilometroj da promenvojoj kaj du muzeoj (pri loka historio kaj pri la arbaro). En la unua estas permanenta ekspozicio pri [[papilio]]j kaj [[fungo]]j. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.eeklo.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande; iomete france, germane kaj angle) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] rztmeu42b4of0ars7r2pm2nmmb370oe 9424014 9423952 2026-07-09T11:34:30Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424014 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | blazono-larĝeco = 80px | mapo = EekloLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Eeklo en [[Belgio]] | areo = 30.44 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43005}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 636 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9900 | kodo = 43005 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Eeklo''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|E:Klo:}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43005}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Temas pri unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Ĝi ricevis la titolon en [[1240]]. La arbaro "Het Leen" estas provinca areo kaj troviĝas parte en Eeklo. Ĝis 1973 la arbaro apartenis al la armeo, sed poste ĝi fariĝis provinca posedaĵo. Tie estas 36 kilometroj da promenvojoj kaj du muzeoj (pri loka historio kaj pri la arbaro). En la unua estas permanenta ekspozicio pri [[papilio]]j kaj [[fungo]]j. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.eeklo.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande; iomete france, germane kaj angle) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] a4llkqqn6ia2p650dm1yl6em89qq38h 0 30913 9423949 6115340 2026-07-09T10:46:36Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423949 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = <!-- bildo, flago kaj blazono povas preniĝi el vikidatumoj, se metiĝis informoj tien --> | bildo-priskribo = la municipocentro, kun kirko kaj municipa administrejo | flago = Destelbergen vlag.svg | blazono = Blason ville be Destelbergen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = GemDestelbergenLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Destelbergen en [[Belgio]] | areo = 26.98 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44013}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 664 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9070 | kodo = 44013 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Destelbergen''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [DESt'lberĥ'n]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44013}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipo [[Heusden (Destelbergen)|Heusden]] kaj la eta kvartalo ''Vissershoek'' apartenas al Destelbergen. Destelbergen limas okcidente kun la urbo [[Gento (urbo)|Gento]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.destelbergen.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} q6641ashjhwita7fjeenwwrk992au86 9424013 9423949 2026-07-09T11:34:05Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424013 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = <!-- bildo, flago kaj blazono povas preniĝi el vikidatumoj, se metiĝis informoj tien --> | bildo-priskribo = la municipocentro, kun kirko kaj municipa administrejo | flago = Destelbergen vlag.svg | blazono = Blason ville be Destelbergen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = GemDestelbergenLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Destelbergen en [[Belgio]] | areo = 26.98 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44013}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 664 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9070 | kodo = 44013 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Destelbergen''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|dESt'lberĥ'n}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44013}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipo [[Heusden (Destelbergen)|Heusden]] kaj la eta kvartalo ''Vissershoek'' apartenas al Destelbergen. Destelbergen limas okcidente kun la urbo [[Gento (urbo)|Gento]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.destelbergen.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} noe8ww02xhq803bk7z8t3qrct9uczni 0 30914 9423948 8210484 2026-07-09T10:46:14Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423948 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = <!-- bildo, flago kaj blazono preniĝas el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = centra placo kaj urbodomo | blazono-larĝeco = 140px | mapo = DendermondeLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Dendermonde en [[Belgio]] | areo = 56.14 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42006}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 766 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9200 | kodo = 42006 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Dendermonde''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [Dend'rMONde]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42006}}}} loĝantojn. Temas pri unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Ĝi ricevis la titolon en [[1233]]. Ekde 1971 kaj 1977 la municipoj [[Appels]], [[Sint-Gillis-bij-Dendermonde]], [[Baasrode]], [[Grembergen]], [[Mespelare]], [[Oudegem]] kaj [[Schoonaarde]] apartenas al Dendermonde. La urba himno de Dendermonde mencias la legendon pri [[Ĉevalo Beiaard]], kaj ĉiun dekan jaron oni procesie portas tra la urbo lignan ĉevalon. En Dendermonde naskiĝis [[Rosiana Coleners]], [[Guy Verhofstadt]] (belga ĉefministro), [[Prudens van Duyse]], [[ŝtatisto]], verkisto, tradukisto, fervora defendanto de flandraj lingvaj rajtoj kaj arkivisto. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.dendermonde.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) [[Dosiero:Stationsplein.jpg|maldekstra|eta|300px|Stacidoma placo de Dendermonde]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] 20i49zsyq8dpabhnj6zxg56efpop70l 9424012 9423948 2026-07-09T11:33:53Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424012 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = <!-- bildo, flago kaj blazono preniĝas el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = centra placo kaj urbodomo | blazono-larĝeco = 140px | mapo = DendermondeLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Dendermonde en [[Belgio]] | areo = 56.14 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42006}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 766 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9200 | kodo = 42006 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Dendermonde''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|dend'rMONde}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42006}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Temas pri unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Ĝi ricevis la titolon en [[1233]]. Ekde 1971 kaj 1977 la municipoj [[Appels]], [[Sint-Gillis-bij-Dendermonde]], [[Baasrode]], [[Grembergen]], [[Mespelare]], [[Oudegem]] kaj [[Schoonaarde]] apartenas al Dendermonde. La urba himno de Dendermonde mencias la legendon pri [[Ĉevalo Beiaard]], kaj ĉiun dekan jaron oni procesie portas tra la urbo lignan ĉevalon. En Dendermonde naskiĝis [[Rosiana Coleners]], [[Guy Verhofstadt]] (belga ĉefministro), [[Prudens van Duyse]], [[ŝtatisto]], verkisto, tradukisto, fervora defendanto de flandraj lingvaj rajtoj kaj arkivisto. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.dendermonde.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) [[Dosiero:Stationsplein.jpg|maldekstra|eta|300px|Stacidoma placo de Dendermonde]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] i4al6dsyzty726o6fkv0iukmdkzphpx 0 30915 9423947 6115342 2026-07-09T10:46:02Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423947 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = IddergemDorpskerk.jpg | bildo-priskribo = kirko de la municipoparto [[Iddergem]] | flago = Denderleeuwvlag.svg | blazono = Denderleeuw wapen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpDenderleeuwLocation.png | lando = [[Belgio]] | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Denderleeuw en [[Belgio]] | estro = {{#property:P6}} | areo = 13.85 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41011}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 1232 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9470 | kodo = 41011 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Denderleeuw''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [DENd'rle:ŭ]) estas [[municipo]] en Belgio. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41011}}}} loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto ''Aalst''. Ekde 1977, la municipoj [[Iddergem]] kaj [[Welle]] apartenas al Denderleeuw. Interesaj konstruaĵoj : la gotika preĝejo de Sankta Amanduso, la paroĥestra domo (1783), la kasteleto Van Roy (ĉ. 1900), la moderna stacidomo (1964). Tiu ĉi stacidomo troviĝas en grava trafiknodo de la fervojoj Gent-Aalst-Brussel kaj Kortrijk-Brussel. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.denderleeuw.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} rwr4kriyak0oj9ds08oxtwn7fzinmxr 9424011 9423947 2026-07-09T11:33:41Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424011 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = IddergemDorpskerk.jpg | bildo-priskribo = kirko de la municipoparto [[Iddergem]] | flago = Denderleeuwvlag.svg | blazono = Denderleeuw wapen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpDenderleeuwLocation.png | lando = [[Belgio]] | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Denderleeuw en [[Belgio]] | estro = {{#property:P6}} | areo = 13.85 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41011}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 1232 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9470 | kodo = 41011 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Denderleeuw''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|DENd'rle:ŭ}}) estas [[municipo]] en Belgio. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41011}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La municipo apartenas al la distrikto ''Aalst''. Ekde 1977, la municipoj [[Iddergem]] kaj [[Welle]] apartenas al Denderleeuw. Interesaj konstruaĵoj : la gotika preĝejo de Sankta Amanduso, la paroĥestra domo (1783), la kasteleto Van Roy (ĉ. 1900), la moderna stacidomo (1964). Tiu ĉi stacidomo troviĝas en grava trafiknodo de la fervojoj Gent-Aalst-Brussel kaj Kortrijk-Brussel. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.denderleeuw.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} ete2d57t5604jimmq95ymzgasot9w7h 0 30916 9423946 7695013 2026-07-09T10:45:47Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423946 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | flago = Vlag deinze.jpg | blazono = Blason Deinze.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = GemDeinzeLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Deinze en [[Belgio]] | zomo = 10 | areo = 76.02 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44011}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 368 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9800 | kodo = 44011 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Deinze''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [DEJNze]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44011}}}} loĝantojn. Temas pri unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Ĝi ricevis la titolon en [[1241]]. Tra Deinze fluas la rivero [[Liso]]. Ekde 1977 la municipoj [[Astene]], [[Bachte-Maria-Leerne]], [[Gottem]], [[Grammene]], [[Meigem]], [[Petegem-aan-de-Leie]], [[Sint-Martens-Leerne]], [[Vinkt]], [[Wontergem]] kaj [[Zeveren]] apartenas al Deinze. == Konataj municipanoj == * [[Jacques Rogge]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.deinze.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} [[kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] 8ve9gx84vbq01pvtrq050c21inh4qn4 9424010 9423946 2026-07-09T11:33:28Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424010 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | flago = Vlag deinze.jpg | blazono = Blason Deinze.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = GemDeinzeLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Deinze en [[Belgio]] | zomo = 10 | areo = 76.02 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44011}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 368 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9800 | kodo = 44011 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Deinze''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|DEJNze}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44011}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Temas pri unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Ĝi ricevis la titolon en [[1241]]. Tra Deinze fluas la rivero [[Liso]]. Ekde 1977 la municipoj [[Astene]], [[Bachte-Maria-Leerne]], [[Gottem]], [[Grammene]], [[Meigem]], [[Petegem-aan-de-Leie]], [[Sint-Martens-Leerne]], [[Vinkt]], [[Wontergem]] kaj [[Zeveren]] apartenas al Deinze. == Konataj municipanoj == * [[Jacques Rogge]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.deinze.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} [[kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] egodyoa53i3u9gqzdcus3qge5u3rey6 0 30917 9423945 6115343 2026-07-09T10:45:32Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423945 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Kasteel van welden, Zevergem, Belgium.jpg | bildo-priskribo = kastelo ''van Welden'' en la municipoparto [[Zevergem]] | flago = Flag of De Pinte.svg | blazono = Blason ville be De Pinte.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = GemDe PinteLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de De Pinte en [[Belgio]] | areo = 17.98 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44012}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 563 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9840 | kodo = 44012 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''De Pinte''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [De PINte]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44012}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipo [[Zevergem]] apartenas al De Pinte. La alteco en De Pinte estas inter 7 m kaj 10 m super la marnivelo, kaj la valo de la [[Skeldo]] tie estas la plej malalta punkto. La najbaraj municipoj estas [[Gent]], [[Merelbeke]], [[Nazareth (Belgio)|Nazareth]], [[Gavere]] kaj [[Sint-Martens-Latem]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.depinte.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) [[Dosiero:Kasteel Grand Noble, De Pinte.JPG|eta|maldekstra|300px|<center>kastelo ''Grand Noble'']] [[Dosiero:Zevergem (De Pinte) - Rectorie.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>la katolika paroĥejo]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} d1mbv4ubvgipx0n0q2ho6plcodqzjmr 9424009 9423945 2026-07-09T11:33:11Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424009 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Kasteel van welden, Zevergem, Belgium.jpg | bildo-priskribo = kastelo ''van Welden'' en la municipoparto [[Zevergem]] | flago = Flag of De Pinte.svg | blazono = Blason ville be De Pinte.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = GemDe PinteLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de De Pinte en [[Belgio]] | areo = 17.98 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44012}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 563 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9840 | kodo = 44012 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''De Pinte''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|De PINte}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44012}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipo [[Zevergem]] apartenas al De Pinte. La alteco en De Pinte estas inter 7 m kaj 10 m super la marnivelo, kaj la valo de la [[Skeldo]] tie estas la plej malalta punkto. La najbaraj municipoj estas [[Gent]], [[Merelbeke]], [[Nazareth (Belgio)|Nazareth]], [[Gavere]] kaj [[Sint-Martens-Latem]]. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.depinte.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) [[Dosiero:Kasteel Grand Noble, De Pinte.JPG|eta|maldekstra|300px|<center>kastelo ''Grand Noble'']] [[Dosiero:Zevergem (De Pinte) - Rectorie.jpg|eta|maldekstra|300px|<center>la katolika paroĥejo]] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 301683jf7ypasx8sbnbif36gakt8cmo 0 30918 9423902 9318071 2026-07-09T09:33:46Z ThomasPusch 1869 9423902 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Buggenhout, Cruysveltstede.jpg | bildo-priskribo = domo ''Cruysveltstede'' en stilo de flandra renesanco, konstruita en 1660 | flago = Buggenhout vlag.svg | blazono = Buggenhout wapen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = Buggenhout East-Flanders Belgium Map.svg | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Buggenhout en [[Belgio]] | areo = 25.25 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42004}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 561 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9255 | kodo = 42004 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Buggenhout''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [BUĤ'nhoŭt]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42004}}}} loĝantojn. Buggenhout apartenis ekde la 11a ĝis la fino de la 18a jarcento al la dukejo Brabanto. La Francoj kunmetis la municipon ĉe la ''Skeldo-departemento'', kiu en 1815 estis transformita al la provinco Orient-Flandrio. Ekde 1965, la municipoj [[Opdorp]], [[Opstal]] kaj [[Briel (Belgio)|Briel]] apartenas al Buggenhout. == Konataj lokuloj == * [[Lou Goossens]] (n. 2009), infana aktoro, origine el la municipoparto [[Opdorp]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.buggenhout.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 4l0ymgql4oocmct759mo9a2ew41sa8r 9424005 9423902 2026-07-09T11:24:04Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424005 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Buggenhout, Cruysveltstede.jpg | bildo-priskribo = domo ''Cruysveltstede'' en stilo de flandra renesanco, konstruita en 1660 | flago = Buggenhout vlag.svg | blazono = Buggenhout wapen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = Buggenhout East-Flanders Belgium Map.svg | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Buggenhout en [[Belgio]] | areo = 25.25 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42004}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 561 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9255 | kodo = 42004 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Buggenhout''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|BUĤ'nhoŭt}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42004}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Buggenhout apartenis ekde la 11a ĝis la fino de la 18a jarcento al la dukejo Brabanto. La Francoj kunmetis la municipon ĉe la ''Skeldo-departemento'', kiu en 1815 estis transformita al la provinco Orient-Flandrio. Ekde 1965, la municipoj [[Opdorp]], [[Opstal]] kaj [[Briel (Belgio)|Briel]] apartenas al Buggenhout. == Konataj lokuloj == * [[Lou Goossens]] (n. 2009), infana aktoro, origine el la municipoparto [[Opdorp]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.buggenhout.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 5vb3xczqht8gkuv9bspfjvwmdwjq95s 9424038 9424005 2026-07-09T11:46:10Z ThomasPusch 1869 9424038 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Buggenhout, Cruysveltstede.jpg | bildo-priskribo = domo ''Cruysveltstede'' en stilo de flandra renesanco, konstruita en 1660 | flago = Buggenhout vlag.svg | blazono = Buggenhout wapen.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = Buggenhout East-Flanders Belgium Map.svg | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Buggenhout en [[Belgio]] | areo = 25.25 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42004}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 561 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9255 | kodo = 42004 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Buggenhout''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|BUĤ'nhoŭt}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42004}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Buggenhout apartenis ekde la 11-a ĝis la fino de la 18-a jarcento al la dukejo Brabanto. La francoj en la epoko de [[Napoleono Bonaparto]] kunmetis la municipon ĉe la ''Skeldo-departemento'', kiu en 1815 estis transformita al la provinco Orienta Flandrio. Ekde 1965, la municipoj [[Opdorp]], [[Opstal]] kaj [[Briel (Belgio)|Briel]] apartenas al Buggenhout. == Konataj lokuloj == * [[Lou Goossens]] (n. 2009), infana aktoro, origine el la municipoparto [[Opdorp]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.buggenhout.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} j35pivkp5030wfxqnreeiti6xiuo48n 0 30920 9423901 7878378 2026-07-09T09:33:24Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423901 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = St-Maria-Oudenhove Lilarekasteel.JPG | bildo-priskribo = kastelo de [[Sint-Maria-Oudenhove]] | flago = <!-- prenata el vikidatumoj --> | blazono = Blason Brakel.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = BrakelLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Brakel en [[Belgio]] | areo = 57.04 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45059}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 239 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9660 | kodo = 45059 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Brakel''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [BRA:kel]) estas [[municipo]] en [[Belgio]], en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45059}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Elst]], [[Everbeek]], [[Michelbeke]], [[Nederbrakel]], [[Opbrakel]], [[Parike]], [[Sint-Maria-Oudenhove]] (parte) kaj [[Zegelsem]] apartenas al Brakel. Brakel estas parto de la ''Flandraj Ardenoj'', regioneto kun krutaj montetoj. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.brakel.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) * [http://www.toerisme-brakel.be Turisma retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130123201003/http://www.toerisme-brakel.be/ |date=2013-01-23 }} (nederlande, france, germane kaj angle) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} bxyuzndsac0u17ivp8ns2bndti3e74u 9423903 9423901 2026-07-09T09:34:06Z ThomasPusch 1869 9423903 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = St-Maria-Oudenhove Lilarekasteel.JPG | bildo-priskribo = kastelo de [[Sint-Maria-Oudenhove]] | flago = <!-- prenata el vikidatumoj --> | blazono = Blason Brakel.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = BrakelLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Brakel en [[Belgio]] | areo = 57.04 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45059}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 239 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9660 | kodo = 45059 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Brakel''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [BRA:kel]) estas [[municipo]] en [[Belgio]], en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45059}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Elst]], [[Everbeek]], [[Michelbeke]], [[Nederbrakel]], [[Opbrakel]], [[Parike]], [[Sint-Maria-Oudenhove]] (parte) kaj [[Zegelsem]] apartenas al Brakel. Brakel estas parto de la ''Flandraj Ardenoj'', regioneto kun krutaj montetoj. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.brakel.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) * [http://www.toerisme-brakel.be Turisma retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130123201003/http://www.toerisme-brakel.be/ |date=2013-01-23 }} (nederlande, france, germane kaj angle) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} kcx37lx73cpirnhk89bv2lm2wz1xblo 9424004 9423903 2026-07-09T11:22:43Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9424004 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = St-Maria-Oudenhove Lilarekasteel.JPG | bildo-priskribo = kastelo de [[Sint-Maria-Oudenhove]] | flago = <!-- prenata el vikidatumoj --> | blazono = Blason Brakel.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = BrakelLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Brakel en [[Belgio]] | areo = 57.04 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45059}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 239 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9660 | kodo = 45059 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Brakel''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|BRA:kel}}) estas [[municipo]] en [[Belgio]], en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|45059}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipoj [[Elst]], [[Everbeek]], [[Michelbeke]], [[Nederbrakel]], [[Opbrakel]], [[Parike]], [[Sint-Maria-Oudenhove]] (parte) kaj [[Zegelsem]] apartenas al Brakel. Brakel estas parto de la ''Flandraj Ardenoj'', regioneto kun krutaj montetoj. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.brakel.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) * [http://www.toerisme-brakel.be Turisma retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130123201003/http://www.toerisme-brakel.be/ |date=2013-01-23 }} (nederlande, france, germane kaj angle) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} a5nb2idtfls41s9xelv9ytu1towuot8 0 30921 9423869 8679047 2026-07-09T08:26:40Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9423869 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | flago = Assenede vlag.svg | blazono = Blason ville be Assenede.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpAssenedeLocation1.png | lando = [[Belgio]] | provinco = [[Orienta Flandrio]] | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Assenede en [[Belgio]] | areo = 87.29 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43002}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 154 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9960 | kodo = 43002 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Assenede''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [AseNE:de]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43002}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Bassevelde]], [[Boekhoute]] kaj [[Oosteeklo]] apartenas al Assenede. [[Dosiero:MnpAssenedeMap.png|eta|maldekstra|180ra|1=Assenede; 2=Bassevelde; 3=Oosteeklo; 4=Boekhoute]] [[Dosiero:Assenede - Sint-Petrus en Martinuskerk 2.jpg|eta|maldekstra|300ra|<center>kirko Sanktaj Petro kaj Marteno]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.assenede.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{Bibliotekoj}} 2kvrncjuqu4xmumr64vj0jtpuhgyjen 9423884 9423869 2026-07-09T09:05:25Z ThomasPusch 1869 + 2 ŝablonoj 9423884 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | flago = Assenede vlag.svg | blazono = Blason ville be Assenede.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpAssenedeLocation1.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Assenede en [[Belgio]] | areo = 87.29 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43002}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 154 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9960 | kodo = 43002 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Assenede''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [AseNE:de]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43002}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Bassevelde]], [[Boekhoute]] kaj [[Oosteeklo]] apartenas al Assenede. [[Dosiero:MnpAssenedeMap.png|eta|maldekstra|180ra|1=Assenede; 2=Bassevelde; 3=Oosteeklo; 4=Boekhoute]] [[Dosiero:Assenede - Sint-Petrus en Martinuskerk 2.jpg|eta|maldekstra|300ra|<center>kirko Sanktaj Petro kaj Marteno]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.assenede.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{Bibliotekoj}} e8dnts3171yabdnt5zd8m0p99nglldk 9423988 9423884 2026-07-09T11:02:27Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423988 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | flago = Assenede vlag.svg | blazono = Blason ville be Assenede.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpAssenedeLocation1.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Assenede en [[Belgio]] | areo = 87.29 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43002}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 154 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9960 | kodo = 43002 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Assenede''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|AseNE:de}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43002}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Bassevelde]], [[Boekhoute]] kaj [[Oosteeklo]] apartenas al Assenede. [[Dosiero:MnpAssenedeMap.png|eta|maldekstra|180ra|1=Assenede; 2=Bassevelde; 3=Oosteeklo; 4=Boekhoute]] [[Dosiero:Assenede - Sint-Petrus en Martinuskerk 2.jpg|eta|maldekstra|300ra|<center>kirko Sanktaj Petro kaj Marteno]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.assenede.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{Bibliotekoj}} n7c4gcpj965t8uom6ghgtdqds3s02nt 9423996 9423988 2026-07-09T11:08:50Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9423996 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | flago = Assenede vlag.svg | blazono = Blason ville be Assenede.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = MnpAssenedeLocation1.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Assenede en [[Belgio]] | areo = 87.29 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43002}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 154 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9960 | kodo = 43002 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Assenede''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|AseNE:de}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|43002}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipoj [[Bassevelde]], [[Boekhoute]] kaj [[Oosteeklo]] apartenas al Assenede. [[Dosiero:MnpAssenedeMap.png|eta|maldekstra|180ra|1=Assenede; 2=Bassevelde; 3=Oosteeklo; 4=Boekhoute]] [[Dosiero:Assenede - Sint-Petrus en Martinuskerk 2.jpg|eta|maldekstra|300ra|<center>kirko Sanktaj Petro kaj Marteno]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.assenede.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{Bibliotekoj}} 3rzmob1okmyxrbs9ce67bh7lmltt8ft 0 30922 9423870 7949422 2026-07-09T08:27:08Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9423870 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Berlare - Sint-Martinuskerk 1.jpg | bildo-priskribo = Kirko Sankta Marteno | flago = Flag of Berlare.svg | blazono = Blason ville be Berlare.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = BerlareLocatie.png | lando = [[Belgio]] | provinco = [[Orienta Flandrio]] | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Berlare en [[Belgio]] | areo = 37.80 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42003}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 369 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9290 | kodo = 42003 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Berlare''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [BERla:re]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42003}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Overmere]] kaj [[Uitbergen]] apartenas al Berlare. [[Dosiero:OrientaFlandrioFotoBerlare20050424.png|maldekstra|eta|200px|Berlare, centro]] == Eksteraj ligiloj == * {{nl}} [http://www.berlare.be Oficiala retejo de la municipo] {{-l}} <gallery> Bareldonk kapel 2011 07 24 00 02702.jpg|<center>la kapelo ''Bareldonk'' en la municipoparto ''Donk'' Kasteel van Berlare westgevel.jpg|<center>la kastelo de Berlage Huurbootjes2.JPG|<center>la turisme uzata lago ''Donkmeer'' Sint Annakapel Berlare 2011 04 29 2011 04 29 000 02902.JPG|<center>la kapelo Sankta Ana </gallery> {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 0t6npd1d9vehdawdptgzwtpk39v5evb 9423872 9423870 2026-07-09T08:30:17Z ThomasPusch 1869 + 2 ŝablonoj 9423872 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Berlare - Sint-Martinuskerk 1.jpg | bildo-priskribo = Kirko Sankta Marteno | flago = Flag of Berlare.svg | blazono = Blason ville be Berlare.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = BerlareLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Berlare en [[Belgio]] | areo = 37.80 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42003}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 369 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9290 | kodo = 42003 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Berlare''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [BERla:re]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42003}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Overmere]] kaj [[Uitbergen]] apartenas al Berlare. [[Dosiero:OrientaFlandrioFotoBerlare20050424.png|maldekstra|eta|200px|Berlare, centro]] == Eksteraj ligiloj == * {{nl}} [http://www.berlare.be Oficiala retejo de la municipo] {{-l}} <gallery> Bareldonk kapel 2011 07 24 00 02702.jpg|<center>la kapelo ''Bareldonk'' en la municipoparto ''Donk'' Kasteel van Berlare westgevel.jpg|<center>la kastelo de Berlage Huurbootjes2.JPG|<center>la turisme uzata lago ''Donkmeer'' Sint Annakapel Berlare 2011 04 29 2011 04 29 000 02902.JPG|<center>la kapelo Sankta Ana </gallery> {{Belga provinco Orienta Flandrio}} blgtq9aa2expqguumdnkpt802tca1az 9423989 9423872 2026-07-09T11:02:36Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423989 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Berlare - Sint-Martinuskerk 1.jpg | bildo-priskribo = Kirko Sankta Marteno | flago = Flag of Berlare.svg | blazono = Blason ville be Berlare.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = BerlareLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Berlare en [[Belgio]] | areo = 37.80 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42003}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 369 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9290 | kodo = 42003 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Berlare''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|BERla:re}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42003}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Overmere]] kaj [[Uitbergen]] apartenas al Berlare. [[Dosiero:OrientaFlandrioFotoBerlare20050424.png|maldekstra|eta|200px|Berlare, centro]] == Eksteraj ligiloj == * {{nl}} [http://www.berlare.be Oficiala retejo de la municipo] {{-l}} <gallery> Bareldonk kapel 2011 07 24 00 02702.jpg|<center>la kapelo ''Bareldonk'' en la municipoparto ''Donk'' Kasteel van Berlare westgevel.jpg|<center>la kastelo de Berlage Huurbootjes2.JPG|<center>la turisme uzata lago ''Donkmeer'' Sint Annakapel Berlare 2011 04 29 2011 04 29 000 02902.JPG|<center>la kapelo Sankta Ana </gallery> {{Belga provinco Orienta Flandrio}} f7vxbz400jwgs4aswpdmtj45ktt13lq 9423997 9423989 2026-07-09T11:09:06Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9423997 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Berlare - Sint-Martinuskerk 1.jpg | bildo-priskribo = Kirko Sankta Marteno | flago = Flag of Berlare.svg | blazono = Blason ville be Berlare.svg | blazono-larĝeco = 80px | mapo = BerlareLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Berlare en [[Belgio]] | areo = 37.80 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42003}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 369 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9290 | kodo = 42003 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Berlare''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|BERla:re}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|42003}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipoj [[Overmere]] kaj [[Uitbergen]] apartenas al Berlare. [[Dosiero:OrientaFlandrioFotoBerlare20050424.png|maldekstra|eta|200px|Berlare, centro]] == Eksteraj ligiloj == * {{nl}} [http://www.berlare.be Oficiala retejo de la municipo] {{-l}} <gallery> Bareldonk kapel 2011 07 24 00 02702.jpg|<center>la kapelo ''Bareldonk'' en la municipoparto ''Donk'' Kasteel van Berlare westgevel.jpg|<center>la kastelo de Berlage Huurbootjes2.JPG|<center>la turisme uzata lago ''Donkmeer'' Sint Annakapel Berlare 2011 04 29 2011 04 29 000 02902.JPG|<center>la kapelo Sankta Ana </gallery> {{Belga provinco Orienta Flandrio}} r8yocbwriyt7ews52qh1wlnsttvaogj 0 30924 9423867 5877352 2026-07-09T08:26:25Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9423867 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Maria-Aalter Kerk R02.jpg | bildo-priskribo = kirko en la municipoparto [[Sint-Maria-Aalter]] | blazono-larĝeco = 80px | blazono-priskribo = Blazono <!-- por eviti ruĝan ligilon --> | mapo = GemAalterLocation.png | lando = [[Belgio]] | provinco = [[Orienta Flandrio]] | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Aalter en [[Belgio]] | areo = 81.92 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44001}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 228 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9880 | kodo = 44001 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Aalter''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [A:Lt'r]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44001}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Aalter-Brug]], [[Bellem]], [[Lotenhulle]], [[Poeke]] kaj [[Sint-Maria-Aalter]] apartenas al Aalter. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.aalter.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 1vbaqhniwd7whaj1afq7piwqc79732i 9423883 9423867 2026-07-09T09:05:19Z ThomasPusch 1869 + 2 ŝablonoj 9423883 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Maria-Aalter Kerk R02.jpg | bildo-priskribo = kirko en la municipoparto [[Sint-Maria-Aalter]] | blazono-larĝeco = 80px | blazono-priskribo = Blazono <!-- por eviti ruĝan ligilon --> | mapo = GemAalterLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Aalter en [[Belgio]] | areo = 81.92 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44001}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 228 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9880 | kodo = 44001 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Aalter''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [A:Lt'r]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44001}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Aalter-Brug]], [[Bellem]], [[Lotenhulle]], [[Poeke]] kaj [[Sint-Maria-Aalter]] apartenas al Aalter. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.aalter.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 91yzotqycy83gbmj5e79iwm1lr8wylh 9423982 9423883 2026-07-09T10:57:10Z ThomasPusch 1869 iometa aktualigo 9423982 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Maria-Aalter Kerk R02.jpg | bildo-priskribo = kirko en la municipoparto [[Sint-Maria-Aalter]] | blazono-larĝeco = 80px | blazono-priskribo = Blazono <!-- por eviti ruĝan ligilon --> | mapo = GemAalterLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Aalter en [[Belgio]] | areo = 81.92 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44001}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 228 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9880 | kodo = 44001 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Aalter''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|A:Lt'r}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44001}}}} loĝantojn. Ekde 1977, la municipoj [[Aalter-Brug]], [[Bellem]], [[Lotenhulle]], [[Poeke]] kaj [[Sint-Maria-Aalter]] apartenas al Aalter. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.aalter.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} 0h6tan15ddleubsgdxjpwj8ik66yldr 9423995 9423982 2026-07-09T11:08:35Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9423995 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Maria-Aalter Kerk R02.jpg | bildo-priskribo = kirko en la municipoparto [[Sint-Maria-Aalter]] | blazono-larĝeco = 80px | blazono-priskribo = Blazono <!-- por eviti ruĝan ligilon --> | mapo = GemAalterLocation.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Aalter en [[Belgio]] | areo = 81.92 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44001}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 228 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9880 | kodo = 44001 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Aalter''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|A:Lt'r}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} la municipo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|44001}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Ekde 1977, la municipoj [[Aalter-Brug]], [[Bellem]], [[Lotenhulle]], [[Poeke]] kaj [[Sint-Maria-Aalter]] apartenas al Aalter. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.aalter.be Oficiala retejo de la municipo] (nederlande) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} pl4izkvcsmc73wp8t089ngyebeytuib 0 30925 9423842 8625437 2026-07-09T06:36:42Z ThomasPusch 1869 9423842 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Collage van Aalst.jpg | bildo-larĝeco = 300px | bildo-priskribo = Collage de Aalst | blazono-larĝeco = 80px | mapo = AalstLocatie.png | lando = [[Belgio]] | provinco = [[Orienta Flandrio]] | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Aalst en [[Belgio]] | zomo = 10 | estro = {{#property:P6}} | areo = 78.50 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41002}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 985 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9300 | kodo = 41002 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Aalst''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [aːlst]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Temas pri unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Tiun titolon Aalst ricevis en la jaro [[1174]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41002}}}} loĝantojn. La municipo estas la administra centro de samnoma distrikto ([[arondismento]]) Aalst. Ekde 1976 la municipoj [[Baardegem]], [[Erembodegem]], [[Gijzegem]], [[Herdersem]], [[Hofstade]], [[Meldert]], [[Moorsel]] kaj [[Nieuwerkerken (Aalst)|Nieuwerkerken]] apartenas al Aalst. Aalst estas tre konata pro sia ĉiujara [[karnavalo]] antaŭ la komenco de la [[fasto]]. [[Dosiero:Kasteel Terlinden foto 1.jpg|maldekstra|eta|Kastelo Terlinden.]] Aalst situas ĉirkaŭ 20 km okcidente de [[Bruselo]]. 10 km norde de Aalst situas la najbara urbo [[Dendermonde]], kun kiu Aalst estas en konstanta rivaleco. Laŭ kelkaj la kerno de tiu rivaleco estas envio al la legendo pri [[ĉevalo Beiaard]]; tiu envio estas prikantata en la urba himno de Dendermonde. [[Dosiero:Aalst belfry.jpg|eta|maldekstra|180px|Belfrido de Aalst]] [[Dosiero:Aalst_Dirk_Martens.jpg|eta|maldekstra|180px|Dirk Martens (15-a jc.)]] == Famuloj == * [[Adolf Daens]] * [[Luc Luycx]] *[[Pieter Coecke van Aelst]] *[[Louis Paul Boon]] == Eksteraj ligiloj == * {{nl}} [http://www.aalst.be Oficiala retejo de la municipo] {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] ol4hc8zt025hm8uecla22nuf42ik4kt 9423843 9423842 2026-07-09T06:39:45Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9423843 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Collage van Aalst.jpg | bildo-larĝeco = 300px | bildo-priskribo = Collage de Aalst | blazono-larĝeco = 80px | mapo = AalstLocatie.png | lando = [[Belgio]] | provinco = [[Orienta Flandrio]] | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Aalst en [[Belgio]] | zomo = 10 | estro = {{#property:P6}} | areo = 78.50 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41002}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 985 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9300 | kodo = 41002 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Aalst''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [aːlst]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] provinco [[Orienta Flandrio]]. Temas pri unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Tiun titolon Aalst ricevis en la jaro [[1174]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41002}}}} loĝantojn. La municipo estas la administra centro de samnoma distrikto ([[arondismento]]) Aalst. Ekde 1976 la municipoj [[Baardegem]], [[Erembodegem]], [[Gijzegem]], [[Herdersem]], [[Hofstade]], [[Meldert]], [[Moorsel]] kaj [[Nieuwerkerken (Aalst)|Nieuwerkerken]] apartenas al Aalst. Aalst estas tre konata pro sia ĉiujara [[karnavalo]] antaŭ la komenco de la [[fasto]]. [[Dosiero:Kasteel Terlinden foto 1.jpg|maldekstra|eta|Kastelo Terlinden.]] Aalst situas ĉirkaŭ 20 km okcidente de [[Bruselo]]. 10 km norde de Aalst situas la najbara urbo [[Dendermonde]], kun kiu Aalst estas en konstanta rivaleco. Laŭ kelkaj la kerno de tiu rivaleco estas envio al la legendo pri [[ĉevalo Beiaard]]; tiu envio estas prikantata en la urba himno de Dendermonde. [[Dosiero:Aalst belfry.jpg|eta|maldekstra|180px|Belfrido de Aalst]] [[Dosiero:Aalst_Dirk_Martens.jpg|eta|maldekstra|180px|Dirk Martens (15-a jc.)]] == Famuloj == * [[Adolf Daens]] * [[Luc Luycx]] *[[Pieter Coecke van Aelst]] *[[Louis Paul Boon]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.aalst.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] bl6a7ty1hnwn3ga9q6vps3ri0581c4k 9423866 9423843 2026-07-09T08:26:12Z ThomasPusch 1869 ampleksigo 9423866 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Collage van Aalst.jpg | bildo-larĝeco = 300px | bildo-priskribo = Collage de Aalst | blazono-larĝeco = 80px | mapo = AalstLocatie.png | lando = [[Belgio]] | provinco = [[Orienta Flandrio]] | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Aalst en [[Belgio]] | zomo = 10 | estro = {{#property:P6}} | areo = 78.50 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41002}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 985 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9300 | kodo = 41002 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Aalst''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [aːlst]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Temas pri unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Tiun titolon Aalst ricevis en la jaro [[1174]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41002}}}} loĝantojn. La municipo estas la administra centro de samnoma distrikto ([[arondismento]]) Aalst. Ekde 1976 la municipoj [[Baardegem]], [[Erembodegem]], [[Gijzegem]], [[Herdersem]], [[Hofstade]], [[Meldert]], [[Moorsel]] kaj [[Nieuwerkerken (Aalst)|Nieuwerkerken]] apartenas al Aalst. Aalst estas tre konata pro sia ĉiujara [[karnavalo]] antaŭ la komenco de la [[fasto]]. [[Dosiero:Kasteel Terlinden foto 1.jpg|maldekstra|eta|Kastelo Terlinden.]] Aalst situas ĉirkaŭ 20 km okcidente de [[Bruselo]]. 10 km norde de Aalst situas la najbara urbo [[Dendermonde]], kun kiu Aalst estas en konstanta rivaleco. Laŭ kelkaj la kerno de tiu rivaleco estas envio al la legendo pri [[ĉevalo Beiaard]]; tiu envio estas prikantata en la urba himno de Dendermonde. [[Dosiero:Aalst belfry.jpg|eta|maldekstra|180px|Belfrido de Aalst]] [[Dosiero:Aalst_Dirk_Martens.jpg|eta|maldekstra|180px|Dirk Martens (15-a jc.)]] == Famuloj == * [[Adolf Daens]] * [[Luc Luycx]] *[[Pieter Coecke van Aelst]] *[[Louis Paul Boon]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.aalst.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] 7d3f0uiql57rlw2s03n1dvvoxk5axjh 9423875 9423866 2026-07-09T08:42:32Z ThomasPusch 1869 aktualigo 9423875 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Collage van Aalst.jpg | bildo-larĝeco = 300px | bildo-priskribo = Collage de Aalst | blazono-larĝeco = 80px | mapo = AalstLocatie.png | lando = [[Belgio]] | provinco = [[Orienta Flandrio]] | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Aalst en [[Belgio]] | zomo = 10 | estro = {{#property:P6}} | areo = 78.50 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41002}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 985 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9300 | kodo = 41002 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Aalst''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [aːlst]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Temas pri unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Tiun titolon Aalst ricevis en la jaro [[1174]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41002}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La municipo estas la administra centro de samnoma distrikto ([[arondismento]]) Aalst. Ekde 1976 la municipoj [[Baardegem]], [[Erembodegem]], [[Gijzegem]], [[Herdersem]], [[Hofstade]], [[Meldert]], [[Moorsel]] kaj [[Nieuwerkerken (Aalst)|Nieuwerkerken]] apartenas al Aalst. Aalst estas tre konata pro sia ĉiujara [[karnavalo]] antaŭ la komenco de la [[fasto]]. [[Dosiero:Kasteel Terlinden foto 1.jpg|maldekstra|eta|Kastelo Terlinden.]] Aalst situas ĉirkaŭ 20 km okcidente de [[Bruselo]]. 10 km norde de Aalst situas la najbara urbo [[Dendermonde]], kun kiu Aalst estas en konstanta rivaleco. Laŭ kelkaj la kerno de tiu rivaleco estas envio al la legendo pri [[ĉevalo Beiaard]]; tiu envio estas prikantata en la urba himno de Dendermonde. [[Dosiero:Aalst belfry.jpg|eta|maldekstra|180px|Belfrido de Aalst]] [[Dosiero:Aalst_Dirk_Martens.jpg|eta|maldekstra|180px|Dirk Martens (15-a jc.)]] == Famuloj == * [[Adolf Daens]] * [[Luc Luycx]] *[[Pieter Coecke van Aelst]] *[[Louis Paul Boon]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.aalst.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] tqrnlvrtp2eggfyd9oxwh4pi6bls0au 9423882 9423875 2026-07-09T09:05:15Z ThomasPusch 1869 + 2 ŝablonoj 9423882 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Collage van Aalst.jpg | bildo-larĝeco = 300px | bildo-priskribo = Collage de Aalst | blazono-larĝeco = 80px | mapo = AalstLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Aalst en [[Belgio]] | zomo = 10 | estro = {{#property:P6}} | areo = 78.50 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41002}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 985 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9300 | kodo = 41002 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Aalst''' ([[nederlande]], proksimuma prononco [aːlst]) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Temas pri unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Tiun titolon Aalst ricevis en la jaro [[1174]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41002}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La municipo estas la administra centro de samnoma distrikto ([[arondismento]]) Aalst. Ekde 1976 la municipoj [[Baardegem]], [[Erembodegem]], [[Gijzegem]], [[Herdersem]], [[Hofstade]], [[Meldert]], [[Moorsel]] kaj [[Nieuwerkerken (Aalst)|Nieuwerkerken]] apartenas al Aalst. Aalst estas tre konata pro sia ĉiujara [[karnavalo]] antaŭ la komenco de la [[fasto]]. [[Dosiero:Kasteel Terlinden foto 1.jpg|maldekstra|eta|Kastelo Terlinden.]] Aalst situas ĉirkaŭ 20 km okcidente de [[Bruselo]]. 10 km norde de Aalst situas la najbara urbo [[Dendermonde]], kun kiu Aalst estas en konstanta rivaleco. Laŭ kelkaj la kerno de tiu rivaleco estas envio al la legendo pri [[ĉevalo Beiaard]]; tiu envio estas prikantata en la urba himno de Dendermonde. [[Dosiero:Aalst belfry.jpg|eta|maldekstra|180px|Belfrido de Aalst]] [[Dosiero:Aalst_Dirk_Martens.jpg|eta|maldekstra|180px|Dirk Martens (15-a jc.)]] == Famuloj == * [[Adolf Daens]] * [[Luc Luycx]] *[[Pieter Coecke van Aelst]] *[[Louis Paul Boon]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.aalst.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] m5c5c71lu3mi5r8sgygfdgquqr2ztw8 9423974 9423882 2026-07-09T10:53:27Z ThomasPusch 1869 9423974 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | tipo = municipo | bildo = Collage van Aalst.jpg | bildo-larĝeco = 300px | bildo-priskribo = Collage de Aalst | blazono-larĝeco = 80px | mapo = AalstLocatie.png | lando = {{Belgio}} | provinco = {{Orienta Flandrio}} | latitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | longitudo = <!-- prenata el vikidatumoj --> | regiono-ISO = BE-VOV | situo sur mapo2 = Belgio | situo de = Situo de Aalst en [[Belgio]] | zomo = 10 | estro = {{#property:P6}} | areo = 78.50 | loĝantaro= {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41002}}}} | loĝantaro-stato= {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} | denso = 985 | horzono = [[Mezeŭropa tempo|GMT+1h]]<br />(+2h de aprilo ĝis oktobro) | pk = 9300 | kodo = 41002 | laŭ = NIS | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | zomo = 10 | Mapo en angulo = }} '''Aalst''' ([[nederlande]], proksimuma prononco {{prononco|aːlst}}) estas [[municipo]] en Belgio, en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]]. Temas pri unu el la 133 municipoj, kiuj ricevis la honortitolon "[[urbo]]". Tiun titolon Aalst ricevis en la jaro [[1174]]. Komence de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio||STATO}}}} ĝi havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio|41002}}}} loĝantojn, kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} tie vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La municipo estas la administra centro de samnoma distrikto ([[arondismento]]) Aalst. Ekde 1976 la municipoj [[Baardegem]], [[Erembodegem]], [[Gijzegem]], [[Herdersem]], [[Hofstade]], [[Meldert]], [[Moorsel]] kaj [[Nieuwerkerken (Aalst)|Nieuwerkerken]] apartenas al Aalst. Aalst estas tre konata pro sia ĉiujara [[karnavalo]] antaŭ la komenco de la [[fasto]]. [[Dosiero:Kasteel Terlinden foto 1.jpg|maldekstra|eta|Kastelo Terlinden.]] Aalst situas ĉirkaŭ 20 km okcidente de [[Bruselo]]. 10 km norde de Aalst situas la najbara urbo [[Dendermonde]], kun kiu Aalst estas en konstanta rivaleco. Laŭ kelkaj la kerno de tiu rivaleco estas envio al la legendo pri [[ĉevalo Beiaard]]; tiu envio estas prikantata en la urba himno de Dendermonde. [[Dosiero:Aalst belfry.jpg|eta|maldekstra|180px|Belfrido de Aalst]] [[Dosiero:Aalst_Dirk_Martens.jpg|eta|maldekstra|180px|Dirk Martens (15-a jc.)]] == Famuloj == * [[Adolf Daens]] * [[Luc Luycx]] *[[Pieter Coecke van Aelst]] *[[Louis Paul Boon]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.aalst.be Oficiala retejo de la municipo] ({{nl}}) {{Belga provinco Orienta Flandrio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Orienta Flandrio]] [[Kategorio:Urboj de Belgio]] 8oo6wfpmtj887b1lalr0gyehxv47grt 0 31831 9423505 9289590 2026-07-08T17:15:17Z Sj1mor 12103 9423505 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Tekniko''' aŭ '''teĥniko''' estas tuto de la [[metodo]]j kaj [[procedo]]j, uzataj por plenumi celatajn agojn aŭ fabriki objekton.<ref>onta [[Plena Ilustrita Vortaro]]</ref> En pli strikta senco, teĥniko rilatas al industriaj aŭ metiaj teknikoj. == Teknikoj por [[arto]]j == === [[Muziko]] === * Ludado de [[muzikinstrumento]]j === [[Pentrado]] === * [[Pentrotekniko]]j == Teknikoj por [[metio]]j == === [[Meblofarado]] === === [[Kuirado]] === * [[Recepto]]j == Teknikoj por [[scienco]] == === [[Matematiko]] === === [[Biologio]] === * [[Genetike modifita organismo]] === [[Fiziko]] === === [[Geologio]] === === [[Kemio]] === == Teknikoj por [[industrio]]j == === [[Konstruado]] === * [[Materialo]]j: [[Ŝtalo]] - [[Plasto]] - [[Ligno]] * [[Kunigo]]: [[Ŝraŭbeco]] - [[Gluo]] - [[Nodo (kunigo)|Nodo]] === [[Metaltekniko]] === * [[Veldado]] * [[Lutado]] * [[Ĉizado]] === [[Maŝino]]j === * {{J|Simpla maŝino}}: [[Rado]]j - [[Brako]]j * [[Elektra maŝino|Elektraj Maŝinoj]]: [[Motoro]]j - [[Generatoro]]j * [[Hidraŭliko]]: [[Hidraŭlika maŝino|Hidraŭlikaj Maŝinoj]]: [[Hidraŭlika mekanismo]] - [[Pumpilo]]j - [[Hidraŭlika motoro|Hidraŭlikaj motoroj]] * [[Termika maŝino|Termikaj Maŝinoj]]: ** [[Ekster-brulanta]]j: [[Vapormotoro]] ** [[En-brulanta]]j: [[Eksplodmotoro]] === [[Nanoteknologio]] === === [[Instrumentotekniko]] === ==== [[Sensilo]]j ==== * [[Temperatursensilo]]j * [[Premsensilo]]j * [[Debitsensilo]]j * [[Nivelsensilo]]j * [[Kvalitsensilo]]j ==== [[Aktuatoro]]j ==== * [[Valvo]]j * [[paŝmotoro]]j * [[Variabla rapidecregulilo|Variablaj rapidecreguliloj]] === [[Procesaŭtomacio]] === * [[Procesaŭtomacia terminaro]] * [[Procesaŭtomacia algoritmo|Procesaŭtomaciaj algoritmoj]] * [[Procesaŭtomacia komputilo]] == Fotoj == <gallery> Dosiero:Vehicle crash test at the General Motors Vehicle Safety and crash Worthiness Laboratory.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180ra|[[_Test_ _zderzeniowy_]] [[aŭtomobilo|_samochodu_]] w _firmie_ [[_General_ _Motors_]]. --> Dosiero:Michelson Interferometer.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180ra|[[_Interferometr_ _Michelsona_]]. --> Dosiero:Blutdruck.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180ra|_Instrument_ do _pomiaru_ [[Premo _tętnicze_|_ciśnienia_ _tętniczego_ _krwi_]]. --> Dosiero:Nautilus Nemo bridge.jpg|<!-- thumb|maldekstra|180ra|[[_Kapitan_ _Nemo_ (heroo _literacki_)|_Kapitan_ _Nemo_]] _za_ [[_ster_]]_em_ [[lodzo _podwodna_|_łodzi_ _podwodnej_]] ''[[_Nautilus_]]''. --> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj |wikinews=Kategorio:Tekniko |q=Tekniko |ReVo=tehxnik|ReVo titolo=Teĥniko / Tekniko}} === En Esperanto === * [https://www.dropbox.com/s/dsdmp3qjdozr855/Esperanta%20Bildvortaro%20-%20Rudiger%20Eichholz.pdf?dl=0 TEKNIKO - BILDVORTARO] - Eichholz – granda kolekto de teknikaj terminoj laŭ la vortaro Duden, kompilita de internacia teamo sub gvido de Rüdiger Eichholz – [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/Bildvortaro-Rudiger-Eichholz.pdf sekurkopio en STEB] * [http://remush.be/bildvortaro/ Bildvortaro de FEL] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200728173834/http://remush.be/bildvortaro/ |date=2020-07-28 }} Flandra E-Ligo – revizio de la vortaro Eichholz, indekso * [https://gresillon.org/IMG/pdf/TeknikaVortaretoDeGreziljono.pdf Teknika Vortaro de Greziljono] - 2016 - Granda, kolora, ilustrita vortaro, kompilita de Frédéric Lauriol -- 34 MBajtoj -- [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/teknika-vortareto-de-greziljono-2016.pdf sekurkopio en STEB - 12 MB] esperanto-franca * [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/tekniko/tekniko.htm Teknika Vortaro] ĉeha-Esperanta --- [en STEB] * [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/teknika-komputila-walaszek/contents-1.php.htm Teknika kaj Komputila Vortaro] – 13.000 esprimoj – Esperanta / angla / pola de Jerzy Walaszek -- [en STEB] -- [https://web.archive.org/web/20150530011044/http://edu.i-lo.tarnow.pl/esp/util/kompvort/ tempomaŝino] * [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/pekoteko_tuto.pdf PEKOTEKO] – Rüdiger Eichholz (kunordiganto, †) Perkomputora Termino-Kolekto (Pekoteko) 1985-1994 granda kolekto de teknikaj provterminoj de Rüdiger Eichholz, redisponigita de Bernhard Pabst. (Ĝia enhavo en [www.eventoj.hu/steb/vortaroj/pekoteko_tuto_teksto.zip simpla teksta formato.] Nur simplan liston de terminoj vidu [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/pekoteko-listo.txt ĉi tie].) – [en STEB] * [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/11paroladetoj-pri-pekoteko.pdf 11 paroladetoj pri Pekoteko] – de Rüdiger Eichholz – [en STEB] {{-}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Tekniko| ]] [[Kategorio:Artoj]] [[Kategorio:Industrioj]] [[Kategorio:Inĝenierarto]] [[Kategorio:Teknologio]] 24ntt3hs1mqoi3j5084717wafrqo1o8 0 32145 9423548 8968787 2026-07-08T17:38:03Z Sj1mor 12103 9423548 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=operacio sur du vektoroj kies rezulto estas skalaro|operacio sur skalaro kaj vektoro|Skalara multipliko}}{{Informkesto organizaĵo}} '''Skalara produto''' aŭ '''punkta produto''' de du [[vektoro]]j <math>\mathbf{a}</math> kaj <math>\mathbf{b}</math> estas skribata kiel :<math>\mathbf{a}\cdot\mathbf{b}\; ,</math> kaj ĝi estas :<math>|\mathbf{a}||\mathbf{b}|\cos\theta</math> kie <math>\theta</math> estas [[angulo]] inter la vektoroj <math>\mathbf{a}</math> kaj <math>\mathbf{b} ,</math> kaj <math>|\mathbf{a}|</math> kaj <math>|\mathbf{b}|</math> estas la [[Normo (matematiko)|normo]]j (aŭ [[absoluta valoro|absolutaj valoroj]]) de tiuj konsiderataj vektoroj. La rezulto estas [[reela nombro]]. Se ambaŭ vektoroj estas ne nulaj, ''skalara produto'' estas pozitiva se ''&theta;<&pi;/2'', egalas al 0 se ''&theta;=&pi;/2'', kaj negativa se ''&theta;>&pi;/2'' (ĉiam ''0≤&theta;≤&pi;''). ''Skalara produto'' estas [[funkcio]] <math>f : E\times E\rightarrow R \, ,</math> kie <math>E \ </math> estas [[reela nombro|reela]] [[vektorspaco|vektor-spaco]] kaj por kiu validas ĉi tiujn proprecojn : * <math>\forall x\in E: f(x,x)\geq 0 </math> * <math> \forall x\in E: f(x,x)=0\iff x=0</math> * <math> \forall (x,y)\in E^2: f(x,y)=f(y,x)</math> * <math>\forall (x,y,z)\in E^3, \forall (\alpha,\beta) \in R: f(\alpha x+ \beta y \; , \, z)=\alpha f(x,z)+ \beta f(y,z) \; .</math> == Vidu ankaŭ == * [[Multipliko de vektoroj]] * [[Skalara projekcio]] * [[Vektora projekcio]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Lineara algebro]] [[Kategorio:Dulokaj operacioj]] [[Kategorio:Geometrio]] [[Kategorio:Vektora kalkulo]] 6fqyxedwzzgusg7uc6c1atjoasfkpi8 0 32698 9423482 9145749 2026-07-08T17:07:50Z Sj1mor 12103 9423482 wikitext text/x-wiki {{TemasPri|kapvesto|Ĉapelo (apartigilo)}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Many hats.jpg|eta|Ĉapeloj]] [[Dosiero:Felthat.jpg|eta|300ra|Felta vakerĉapelo]] '''Ĉapelo''' estas [[kapvesto]] el diversaj pli-malpli malmolaj materialoj kun [[ĉapelrandaĵo|randaĵo]]. La uzo de kapvesto dependas ĝenerale de [[modo]]. La ĉapelo en multaj kulturrondoj simbolas, reprezentas socialan staton aŭ apartenon al ia grupo. La ĉapelon surmetas inoj kaj viroj, la junuloj apenaŭ. Ĝi estis, pli frue en la historio, namlhavebla vesto ekster domo. La vera funkcio de ĉapelo estis la protekto kontraŭ malvarmego aŭ varmego. Hodiaŭ oni uzas tiucele ofte [[ĉapo]]n, [[kaptuko]]n aŭ ŝildan ĉapon ([[basbalan ĉapon]]). La ĉapelo perdis sian signifon ekde la 1950-aj jaroj kiel ĝenerala kapvesto, same malaperis la ligitaj ĉapelfaristoj, ĉapelvendejoj, ĉapelskatoloj. Partoj de vira ĉapelo: ĉapel-verto (supra parto), pren-kaveto (eble), ĉapelrubando, randaĵo, ĉapelranda bordero. Pliaj eblaj partoj de virina ĉapelo: ornamaĵoj kiel pluma duonkufo, duonlonga vualo, pinglo, sativo, birdoplumoj, Inter la internacie konataj ĉapelportintoj, oni trovas la britan reĝinon Elizabeta la 2-a, kaj la svedan reĝinon Silvia. Konata "ĉapelevento" estas la ĉevalkonkuro sur la reĝa ĉevalkonkura vego (PIV Supl.) en [[Ascot]], ĉe kiu la ina publiko rivalas kun fantaziriĉaj ĉapelaj kreaĵoj. La viroj surportas plej ofte gravuan cilindron (cilindran ĉapelon, bulĉapelon) al la evento. Oni distingas interalie: * [[feltĉapelo]] * ŝtofa ĉapelo * ramia (basta) ĉapelo * artista (kalabria) ĉapelo; mola larĝranda ĉapelo * velura ĉapelo (el leporharoj) * vira ĉapelo * hispana ĉapelo; larĝranda ĉapelo * [[pajla ĉapelo]], [[panama ĉapelo]] estas tre aeratralasa somera ĉapelo, [[kanotĉapelo]] * [[sombrero]] kun tre larĝa randaĵo * [[trilbio]] ĉasista ĉapelo * [[borsalino]] eleganta ĉapelo * [[cilindro (ĉapelo)|cilindra ĉapelo]] ** [[klakĉapelo]] estas alta [[cilindro (ĉapelo)|cilindra ĉapelo]], kiun oni povas platigi dank al interna [[risorto]] * [[dupinta ĉapelo]] * [[tripinta ĉapelo]] * funebra ĉapelo * plaĝo-ĉapelo = bast-fibra ĉapelo * [[bulĉapelo]] (aŭ malofte "melonforma ĉapelo") estas felta, rigida ĉapelo kun ronda konveksa formo * [[vakerĉapelo]], ĉapelo kutime portata de [[vakero]]j. Ĉapelo estis la postulata [[rekvizito]] por aperi en ĉiuj partoprenintaj filmoj de la 2-a [[Usona Bona Film-Festivalo|Usona Bona Filmfestivalo]] de [[2021]]. == Vidu ankaŭ == * [[Ĉapo]] * [[Kaskedo]] * [[Viziero]] {{Projektoj|ReVo=cxapel}} [[Kategorio:Ĉapeloj| ]] 6qbe5l9o8qe35xj9uchfimp85g9ytm1 0 32821 9423514 9107648 2026-07-08T17:19:46Z Sj1mor 12103 9423514 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Skanilo''' (de la [[Angla lingvo|angla]] ''to scan'' = ''pripalpi, ekzameni'') estas datumprilabora [[flankaparato]], ĉe kiu la objekto estas pripalpita laŭ sistemo, reguloj. En la skanilo, la analogaj [[datumo]]j de fizika objekto estas akceptitaj per [[sensilo]] kaj transformitaj al cifereca formo, kiu estas bone prilaborebla en [[komputilo]]. == Diversaj skaniltipoj == * [[Kuŝ-skanilo]] (paĝo-skanilo?) * [[Man-skanilo]] * [[Dia-skanilo]] * [[Tambur-skanilo]] * [[Laser-skanilo]] * Medicina skanilo kiel en la [[komputiltomografio]] aŭ [[Pozitrona emisia tomografio|PET]] == Palpa metodo == Oni povas distingi tri palpajn metodojn de la skaniloj: punkta palpado kun unuop-sensilo; palpado kun [[vicosensilo]] kaj [[surfacosensilo]]. Ĉe la palpado per surfacosensilo, la sensilo povas moviĝi aŭ fikse stari. Oni povas ankaŭ diferencigi, kiel la tri [[kolorofiltrilo]]j ([[RVB (kolormodelo)|RGB]]) stras: unu apud la alia (''paralele'') aŭ unu post la alia (''serie''). Por la [[cifereca kamerao]] oni uzas ekz. surfacosensilon kun tri paralelaj filtriloj. Oni povus uzi punktosensilon aŭ vicosensilon, se la kamerao starus absolute senmove. == Skanilaj ecoj == La kvalito de skanilo dependas laŭ uzo de: * [[Palp-solva kapablo]] aŭ distinga kapablo aŭ [[palpa frekvenco]] aŭ loka frekvenco * [[Rastera frekvenco]] * [[Eldona dissolvo]] * [[Kompakteco]] (dinamiko) * [[Toneco]] * [[Kolora profundo]] * [[Rapideco]] == Vidu ankaŭ == * [[Optika signorekono]] == Diversaj tipoj de skaniloj == {{Projektoj|commonscat=Imaging scanners|ReVo=skan.0ilo}} <gallery> Dosiero:Imagint scanners types 1.png|<!-- thumb|maldekstra|180ra|Skanilo _à_ _plat_ --> Dosiero:Imagint scanners types 3.svg|<!-- thumb|maldekstra|180ra|Skanilo _à_ _défilement_ --> Dosiero:Imagint scanners types 7.png|<!-- thumb|maldekstra|180ra|Skanilo _à_ _main_ --> Dosiero:Imagint scanners types 8.png|<!-- thumb|maldekstra|180ra|Skanilo «plumo (skribilo)» --> </gallery> {{-}} [[Kategorio:Komputila aparataro]] [[Kategorio:Komputila flankaparato]] nkc80j6kuzmr4cxw8j4u524z5xhactz 0 35340 9423681 9423146 2026-07-08T20:35:55Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Artefarita planedo]] al [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]]: ne la ĉefsenco 9423146 wikitext text/x-wiki '''Artefarita planedo''' estas tia [[artefarita ĉielkorpo]], kiu turniĝas ĉirkaŭ iu [[stelo]] (ekz. [[Suno]]). Ĝi estas artefarita ĉielkorpo, lanĉita pli rapide ol la dua [[kosma rapido]] sed sub la 3-a kosma rapido. Se oni ne ŝanĝas ties [[rivoluo]]n, ĝi venas al sunocentra [[orbito]] kaj iĝas artefarita planedo. Se oni ŝanĝas la orbiton per gravita manovro aŭ per la propraj moviloj, ĝi povas iĝis [[artefarita satelito]] de iu planedo. La artefarita ĉielkorpo survoje al alia planedo aŭ Suno, rivoluas sur la orbito de artefarita planedo. La unua artefarita planedo estis la [[Luna]]-1, kiu en 1959 surorbitiĝis ĉirkaŭ la Suno. Pliaj artefaritaj planedoj estis multaj satelitoj el la sondilaj serioj Mariner, Mars, Pioneer, Venjera, Voyager, Zond. [[Kategorio:Kosmoesploro]] dl3gxdxkkc1w5gx7bavznj6nu4lzhoh 0 35481 9423935 9348284 2026-07-09T10:27:05Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423935 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Ludovico Mazzolino - God the Father.jpg|eta|''Dio la Patro'' de [[Ludovico Mazzolino]] (1480 – ĉ. 1528).]] [[Dosiero:CIMRM 44-Mithraic pater (Dura Europos).jpg|eta|Mitraisma pastro; foje interpretata kiel bildo de Zaratuŝtro.]] [[Dosiero:Allah-green.svg|eta|dekstra|200px|''[[Alaho|Allah]]'' (Dio) [[Araba lingvo|arablingve]].]] '''Monoteismo''' aŭ '''unudiismo''' estas la [[kredo]], ke ekzistas nur unu [[Dio]]. Plejofte la dio de unudiismo estas [[ĉionpoveco|ĉiopova]], [[ĉieesteco|ĉieesta]], [[ĉionscieco|ĉioscia]], ĉiam justa kaj bona. '''Monoteismo''' estas difinita fare de la ''[[Encyclopaedia Britannica]]'' kiel kredo je la ekzisto de unu Dio aŭ en la unueco de Dio.<ref>"Monotheism", ''Britannica'', 15a eld. (1986), '''8''':266.</ref> La ''Oxford Dictionary of the Christian Church'' (Oksforda Vortaro de la Kristana Eklezio) donas pli limigitan difinon: "kredo je unu persona kaj [[Transcendentalo|transcendenta]] Dio", kontraste al [[politeismo]] kaj [[panteismo]].<ref name="odccmono">Cross, F.L.; Livingstone, E.A., eld. (1974). "Monotheism". The Oxford Dictionary of the Christian Church (2a eld.). Oxford: Oxford University Press.</ref> Distingo povas esti farita inter ekskluziva monoteismo unuflanke, kaj aliflanke inkluziva monoteismo kaj plurforma monoteismo kiuj, agnoskante multajn apartajn diojn, postulas iun subestan unuecon.<ref>''Encyclopædia Britannica Online'', artikolo "Monotheism" Alirita la 23an de Januaro 2013, [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/390101/monotheism]</ref> Monoteismo karakterizas la tradiciojn de [[Atonismo]], [[Babismo]], la [[Bahaa Kredo]], [[Kaodaismo]], [[Ĉondogjo]], [[Kristanismo]], [[Diismo]], [[Eckankar]], [[Islamo]], [[Judismo]], [[Rastafaria movado]], Ravidasiismo, Seiĉo-no-Ie, [[Ŝivao|Ŝivaismo]], [[Sikismo]], [[Tenrikjo]], [[Viŝnuo|Viŝnuismo]], kaj [[Zaratuŝtrismo]] kaj elementoj de la kredo estas videblaj en multnombraj aliaj religioj.<ref>* ''Zoroastrian Studies: The Iranian Religion and Various Monographs'', 1928&nbsp;– P. 31, A. V. Williams Jackson&nbsp;– 2003 * ''Global Institutions of Religion: Ancient Movers, Modern Shakers''&nbsp;– P. 88, Katherine Marshall&nbsp;– 2013 * ''Ethnic Groups of South Asia and the Pacific: An Encyclopedia''&nbsp;– P. 348, James B. Minahan&nbsp;– 2012 * ''Introduction To Sikhism''&nbsp;– P. 15, Gobind Singh Mansukhani&nbsp;– 1993 * ''The Popular Encyclopedia of World Religions''&nbsp;– P. 95, Richard Wolff&nbsp;– 2007 * ''Focus: Arrogance and Greed, America's Cancer''&nbsp;– P. 102, Jim Gray&nbsp;– 2012 * monotheism, 2012. [[Encyclopædia Britannica]] Online. Konsultita la 12an de Januaro 2012, el [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/390101/monotheism]</ref> == Origino kaj evoluo == La vorto ''monoteismo'' venas de la greka μόνος (monos)<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2368642 Monos], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', sub la kapvorto Perseus</ref> kun la signifo "unuopaĵo" kaj θεός (teos)<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2348292 Theos], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', sub la kapvorto Perseus</ref> kun la signifo "dio".<ref>La greka komponaĵo μονοθεισμός estas uzata nur en [[Moderna greka]]. Estis unusola atesto de μονόθεον en la [[Bizanco|bizanca]] himno (''Canones Junii'' 20.6.43; A. Acconcia Longo kaj G. Schirò, ''Analecta hymnica graeca, vol. 11 e codicibus eruta Italiae inferioris''. Romo: Istituto di Studi Bizantini e Neoellenici. Università di Roma, 1978)</ref> La esprimo unue estis uzata en la [[angla]] fare de [[Henry More]] (1614–1687).<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=An Explanation of the Grand Mystery of Godliness|familia nomo=More|persona nomo=Henry|jaro=1660|loko=Londono|eldoninto=Flesher & Morden|paĝo=62}}</ref> Laŭ kristana tradicio, monoteismo estis la origina religio de la homaro sed estis ĝenerale perdita post la falo de homo. Tiu teorio estis plejparte prirezignita en la [[19-a jarcento]] en favoro de evolua progresado de [[animismo]] tra [[politeismo]] ĝis monoteismo, sed antaŭ 1974 tiu teorio estis malpli vaste tenita.<ref name="odccmono"/> Aŭstra antropologo Wilhelm Schmidt postulis ''Urmonotheismus'', tio estas "originan" aŭ "primitivan monoteismon" en la [[1910-aj jaroj]].<ref>Armstrong, Karen ''A History of God'' p. 3</ref> Oni kontraŭis, ke judismo, kristanismo, kaj Islamo kreskis en opozicio al politeismo same kiel faris greka filozofia monoteismo.<ref name="odccmono"/> Krome, dum kredo je "alta dio" ne estas universala, ĝi estas trovita en multaj partoj de Afriko kaj multaj aliaj areoj de la mondo.<ref>Nida, E.A. ''Customs, Culture and Christianity'' Tyndale Press: 1963, pp 141,2</ref> [[Monolatrio]] povas esti sceno en la evoluo de monoteismo de politeismo. En la antikva Oriento multaj urboj havis sian propran lokan dion, kvankam tiu adoro de unusola dio ne implicis la neadon de la ekzisto de aliaj dioj. Tri ekzemploj de tio estas la sekto de [[Atono]] dum la regado de la egipta faraono [[Aĥnaton]], la ascendo de [[Marduk]] de la zorgado pri [[Babelo]] ĝis la postulo de universala supereco, kaj la ascendo de [[Yahweh]] de inter la hebreaj dioj ĝis la sola dio de pli posta [[Judismo]].<ref>''The Origins of Biblical Monotheism: Israel's Polytheistic Background and the Ugaritic Texts'', Mark S. Smith, Oxford University Press, 6a de Novembro 2003, p. 5.</ref> La kulto ikonoklasta de la suna dio egipta [[Atono]] estis disvastigita de la faraono [[Aĥnaton]] (Amenhotepo la 4-a), kiu regis inter la jaroj 1358 kaj 1340 a.K. La kulto de Atono, la dio de la Suno, estas citata ofte kiel ekzemplo de la monoteismo plej frua pri kiu oni konas ion kaj foje estas citata kiel influo de la frua [[judismo]], kiu eblus pro la ekzisto de hebreaj [[sklavo]]j en la [[Antikva Egipto]]. Sed kvankam la himno de Akenatono al Atono havigas pruvaron ke Akenatono konsideris, ke Atono estas la ununura kreanto, ĉiopova, la adorado al aliaj dioj apud tiu al Atono neniam finis ekster lia kortego, kaj la plej malfruaj kultoj politeismaj tuj rekuperis hegemonion. En [[Zaratuŝtrismo]], [[Ahura Mazda]] prezentiĝas kiel supera kaj transcenda diaĵo. Depende de la dato de [[Zaratuŝtro]] (kutime situigita en la frua [[Ferepoko]]), tio povas esti unu el la plej frue dokumentitaj kazoj de la apero de [[monismo]] en [[Hindeŭropa lingvaro|hindeŭropa]] religio. En la grandurboj de la Antikva Oriento, ĉiu grandurbo havis lokan patrondiinon, kiel ekzemple Ŝamaŝo ĉe [[Larsa]] aŭ Sin en [[Ur (urbo)|Ur]]. La unuaj asertoj de tutmonda supereco de specifa dio datas el la Malfrua [[Bronzepoko]], per la ''Granda Himno al Atono'' de [[Aĥnaton]] (konjekte ligite al judismo fare de [[Sigmund Freud]] en sia ''Der Mann Moses und die monotheistische Religion''). Tamen la historia ĝusteco de la [[Eliro]] estas pridisputata. Krome ĝi ne estas klara al kiu amplekso [[Atonismo]] de Aĥnaton estis monoteisma prefere ol [[Henoteismo|henoteista]] ĉar Aĥnaton mem identiĝis kun la dio Atono. Fluoj de [[monismo]] aŭ monoteismo aperas en veda-Hindio pli frue, ĉefe kun kultado de Sinjoro Kriŝno, kiu estas plenkreska monoteismo, sed ankaŭ kun ekzemple la ''Nasadija Sukta''. En la Hind-irana tradicio, la [[Rigvedo]] elmontras nociojn de monismo, aparte en la relative malfrua deka libro, ankaŭ datrilatita al la frua [[Ferepoko]], ekz. en la ''Nasadija sukta''. Etika monoteismo kaj la rilata koncepto de absoluta [[bono kaj malbono]] aperas en [[Zaratuŝtrismo]] kaj [[judismo]], poste kulminante per la doktrinoj de [[Kristologio]] en [[prakristanismo]] kaj poste (ekde la [[7-a jarcento]]) en la [[tawhid]] en [[Islamo]]. En [[islama teologio]], persono kiu spontanee "malkovras" monoteismon estas nomita [[ḥanīf]], la origina ''ḥanīf'' estus [[Abraham]]. == Pli detalaj difinoj == {{Ĉefartikolo|Teismo}} [[Dosiero:Schnorr_von_Carolsfeld_Bibel_in_Bildern_1860_001.png|eta|maldekstre|[[Dio Patro]], pentrita de [[Julius Schnorr von Carolsfeld]] en 1860. Tie aperas kiel ĉiopova kreanta dio. Nek judoj nek islamanoj sekvas tiajn homecajn priskribojn.]] * [[Diismo]] postulas la ekziston de ununura kreinto-dio, kiu havas malgrandan aŭ neniun daŭran implikiĝon kun la mondo.<ref>Alister E. McGrath ''Christian Theology, An Introduction'', Blackwell: 2003, p. 582</ref> Samuel Clarke karakterizis kvar specojn de deisto: tiuj kiuj kredis je kreinto kun neniu plua intereso en la mondo; tiuj kiuj ankaŭ vidis certan providencan mendadon de la materiala universo sed ne en la moralaj kaj spiritaj sferoj; tiuj kiuj krome, kredis ke dio havas kelkajn moralajn atributojn, sed ne kredis je estonta vivo; kaj tiuj kiuj, malaprobante [[revelacio]]n, ĉiujn verojn de [[Natura religio]] akceptis.<ref>Cross, F.L.; Livingstone, E.A., eld. (1974). "Deism". ''The Oxford Dictionary of the Christian Church'' (2a eld.). Oxford: Oxford University Press.</ref> * La esprimo [[Henoteismo]] havas du apartajn uzojn. En la kunteksto de bibliaj studoj ĝi normale signifas la ekskluzivan adoradon de trib-nacia diaĵo kiu ne neas la realecon de patrondiaĵoj de aliaj popoloj, dum aliloke ĝi ofte iĝas sinonimo por [[monolatrio]], kiu estas kredo je aŭ la kultado de unu dio sen neado de la ekzisto de aliaj.<ref>Bright, John. ''A History of Israel'' SCM Press (1964), p.129; Cross, F.L.; Livingstone, E.A., eld. (1974). "Henotheism". The Oxford Dictionary of the Christian Church (2a eld.). Oxford: Oxford University Press.</ref> [[Hinduismo]] foje estas troĝeneraligita kiel henoteista. * [[Monismo]] estas la filozofia opinio kiu klarigas ke ĉio estas laŭ ununura realeco kaj tiel konfliktas kun iu kredo kiu distingas radikale inter malsamaj karakteroj de estaĵo (ekz. [[kristanismo]]).<ref>Cross, F.L.; Livingstone, E.A., eld. (1974). "Monism". ''The Oxford Dictionary of the Christian Church'' (2a eld.). Oxford: Oxford University Press.</ref> La speco de monoteismo trovita en [[hinduismo]], komprenas, ke kaj [[panteismo]] kaj [[panenteismo]] estas monistaj. * [[Panenteismo]] estas formo de monista monoteismo kiu diras, ke la estaĵo de dio inkludas kaj penetras la tutan Universon sed male al panteismo la [[universo]] ne estas identa kun dio.<ref>Cross, F.L.; Livingstone, E.A., eld. (1974). "Panentheism". ''The Oxford Dictionary of the Christian Church'' (2a eld.). Oxford: Oxford University Press.</ref> * [[Panteismo]] diras, ke la universo kaj dio estas identaj.<ref>Cross, F.L.; Livingstone, E.A., eld. (1974). "Pantheism". ''The Oxford Dictionary of the Christian Church'' (2a eld.). Oxford: Oxford University Press.</ref> Filozofie, ĝi asertas, ke ekzistas nur unu [[substanco]] kiu estas absoluta, eterna kaj senfina kaj tiel ĉiuj aĵoj, inkluzive de homoj, ne estas sendependaj substancoj sed nur reĝimoj aŭ manifestiĝoj de la Absoluto.<ref>Brugger, Walter eld. ''Diccionario de Filosofía', Herder, Barcelona (1975) artikolo ''Panteísmo''</ref> La ekzisto de transcendenta estaĵo fremda al naturo estas neita. * [[Substanca monoteismo]], trovita en kelkaj indiĝenaj afrikaj religioj, diras, ke la multaj dioj estas malsamaj formoj de ununura subesta substanco. * [[Triunua monoteismo]] estas la kristana doktrino de kredo je unu dio kiu estas [[Hipostazo (filozofio)|tri apartaj "personoj"]]: nome [[Patro Dio]], dio la Filo ([[Jesuo]]) kaj dio la [[Sankta Spirito]]. Se uzite en tiu kunteksto, la vorto "persono" estas termino kaj signifas "io tre malsama de tio kion ĝi faras ene de ofta parolado".<ref>Litton, E.A., ''Introduction to Dogmatic Theology'' (eld Philip E. Hughes), James Clarke (1960) p. 102</ref> Aparte, la ideo de memkonscio trovita en nuntempa uzokutimo ne estis entute elstara.<ref>Kelly, J.N.D. ''Early Christian Doctrines'' Adam kaj Charles Black (1965), p. 115</ref> == [[Abrahamaj religioj]] == [[Dosiero:Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|eta|''"Abrahamo buĉoferas Isaakon"'' de [[Caravaggio]]. Tri grandaj tutmondaj monoteismaj religioj konsideras [[Abrahamo]]]n kiel patriarkon de sia religio.]] [[Religio]]j strikte unudiaj estas [[judismo]] kaj [[islamo]]. Ankaŭ la [[kristanismo]] estas ĝenerale rigardata kiel unudiisma, sed pro la doktrino pri la [[triunuo]], kelkaj pli striktaj unudiistoj rigardas ĝin kiel specon de [[politeismo]]. Kelkaj kristanaj grupoj malakceptis la triunuon aŭ ortodoksan koncepton pri tiu. Unueca Pentekostismo, Stone-Campbell-istoj, Kristadelfianismo, Svedenborganismo kaj ''Iglesia ni Cristo'' kredas, ke [[Jesuo Kristo]] estas la Dio de la [[Malnova Testamento]] enkarniĝe. Kelkaj grupoj de kristanoj kiel la [[Atestantoj de Jehovo]], plej el la [[Adventisto]]j kaj la Eklezio de la Sankta Nomo estas dudiistoj. Ili kredas, ke Jesuo estas laǔdinda kaj adorinda, sed diferencas disde [[Dio Patro]] kaj estas iel malpli diaĵa. La [[Mormono]]j estas iasence plurdiistoj kiuj kredas, ke la Patro, la Filo kaj la [[Sankta Spirito]] estas tri apartaj dioj inter multaj aliaj, vere, ke ĉiuj fariĝos dioj. Kelkaj religihistoriistoj opinias, ke la judismo origine ne estis monoteisma sed [[monolatrio|monolatria]]. ===Judisma monoteismo=== En la juda religio, Dio revelaciis 13 atributojn de dia kompatemo; krom la relativaj revelacioj, Dio deziras, ke la adoranto alproksimiĝu al Li preĝe kaj en preskaŭ ĉiu momento de la ĉiutaga vivo, pro tio, ĉiutage. La ĉefa atingo de la homa saĝeco koincidas kun la konaro pri Dio. [[Dosiero:Hebrew Pentateuch (The S.S. Teacher's Edition-The Holy Bible - Plate VIII).jpg|200px|maldekstre|eta|Paĝo el Torao.]] {{Citaĵo|Estas eksponita en la [[Torao]] kaj en la Profetoj ke Haŝem<ref>La nomo.</ref> estas nek korpa nek materia, kiel oni diras: “Ke Haŝem estas [[Elohim]]; en la ĉielo supre kaj en la tero malsupre” (''Josuo 2: 11''); kaj korpo ne povas esti en du lokoj (samtempe). Kaj oni eksponas: “Sed vi ne vidis ajnan bildon” (''Devarim/ Deŭt.4: 15''). Kaj krome: “Kun kiu oni komparos kaj egalos min?” (''Josuo/ Is. 40: 25''). Se Li estus korpo li estus simila al la aliaj korpoj. Se tio (ke Haŝem estas senkorpa), kion signifas tio kion eksponas la Torao: “Sub Liaj piedoj” (''Ŝemot/ Eliro. 24: 10''). “Skribitaj per la fingro de Elokim” (''Ŝemot/ Eliro. 31: 18''). “La mano de Haŝem” (''Ŝemot/ Eliro. 9: 3''). “La okuloj de Haŝem” (''Zaĥaria. 4: 10''). “La okuloj de Haŝem” (''Bamidbar/ Num. 11: 1''), ktp.? Pli bone, li estas adaptaĵo al la homa kompreno, kiu konas nur tion korpan, kaj la Torao esprimiĝas kiel per homa lingvaĵo; kaj ĉiuj tiuj estas metaforaj esprimoj, kiel oni eksponas: “Mi briligos la eĝon de Mia glavo” (''Devarim 32: 41''). Ĉu eble Li havas glavon, aŭ per glavo okazigas la morton? Ne, tiuj estas nur alegorioj! Kaj samo estas aplikebla al la aliaj esprimoj. La pruvo de tio estas ke profeto deklaras esti vidinta Haŝem vestantan “blankajn vestojn kiel la neĝon” (''Danielo 7: 9''), dum alia profeto vidis Lin vestanta “ruĝajn vestojn de Botzrao” (''Josuo/ Is. 63: 1''). La propra [[Moseo]] Rabeno vidis Lin “en la maro kiel Kuraĝa Militisto kiu luktis batalon” (''Meĥilta Beŝalaj 15: 3''), kaj en la [[Sinajo]] “kiel Hazzan (muzikfunkciulo) volvita en [[talito]] (preĝomantelo)” (''[[Talmudo]] Roŝ Haŝanao 17b''). Rezultas tiam ke Haŝem havas nek figuron nek formon, kaj ke ĉiuj tiuj (versikloj) estas profetaj vizioj. (La propra fakto ke ĉiu profeto vidis Lin diferenca, signifas, ke li havas nek figuron nek formon, kaj ke Ili estas nur alegoriaj kaj profetaj [[vizio]]j). La homa kompreno estas kapabla nek kapti nek esplori la veran ekziston (de Haŝem). Ĉu estas tio kion eksponas la Skribaĵoj: “Ĉu vi trovos la komprenon de Haŝem? Ĉu vi trovos limojn al la Ĉiopova?” (''Iov 11: 7'')<ref>Segal, Moty. ''Sefer Hamadá - El Libro del Conocimiento: Miŝne Torao - Iad Hajazaká - Rambam - [[Maimonido]] (Miŝne Torao - Rambam nº 1).'' Moaj Editor</ref> }} La plej solena preĝo de la juda religio, kiu montras la esencon mem de la monoteisma kredo, aperas en la kvina kaj lasta libro de la Sankta Torao: «Aŭskultu, Israelo, la Sinjoro estas nia Dio, la Sinjoro estas Unu» (שְׁמַע יִשְׂרָאֵל, ה' אֱלֹהֵינוּ, ה' אֶחָד; ''[[Ŝema Izrael]], Adonaj Elohejnu, Adonaj Eĥad'', [[Readmono]] 6:4). La kredantoj deklamas ĝin dufoje tage, nome en la matena preĝo (שַׂחֲרִית, ''[[Ŝaĥarit]]'') kaj en la nokta preĝo (עַרְבִית, ''[[Maariv|Arvit]]'').<ref>[http://www.jewishgiftplace.com/The-Shema-Israel.html The Meaning of the Shema Israel.]</ref> ===Kristana monoteismo=== [[Dosiero:Jan Cornelisz. Vermeyen - The Holy Trinity.jpg|eta|260px|Bildo de Dio Patro kun sia filo. Tute normala bildo por kristanoj, sed kiu por aliaj monoteistoj montras du entojn, do jam ne unudiismon. Krome menciindas, ke super la kapo de Dio Patro aperas kolombeca bildo de [[Sankta Spirito]], per kio oni formas la koncepton de [[Sankta Triunuo]], nome triopo por multaj nekristanoj kaj unueco por plej granda majoritato de kristanoj.]] Laŭ la Kristana monoteismo, la [[sciaro]] pri la naturo de Dio povus esti atingita per du vojoj: unu ascendanta, el tio kio el la naturo estas konebla pri Dio; kaj aliaj descendanta, kion supozeble Dio komunikas.<ref>Pearlman, Myer (1992): ''Teología bíblica y sistemática'' (pp. 41-49). Editorial Vida, 1992. ISBN 0-8297-1372-7.</ref> En la jena listeto oni klasigas la supozatajn atributojn de Dio depende de ĝia rilato kun la kreintaĵo: *'''nerilataj atributoj''', kiuj estas tute sendependaj el la [[Kreo|kreado]] (kiel por ekzemplo la spiriteco) kaj *'''rilataj atributoj''', kiuj aperas en la [[Kreo|kre-mito]] (kiel por ekzemplo la [[ĉiopoveco]]). Depende ĉu la rilato establiĝas kun tio kreita ĝenerale aŭ kun la raciaj kreitaĵoj, tiuj lastaj subdividiĝas siavice en: **'''aktivaj atributoj''' kaj **'''moralaj atributoj'''. ==== Spiriteco ==== Tiu vidpunkto prezentas Dion kiu nek estas [[Materio|materia]] nek estas limigita per la kondiĉoj de la materia ekzisto. Dio kiu estas [[spirito]], kiu pensas, sentas, parolas kaj komunikas kun siaj raciaj kreitaĵoj, ne posedas membrojn korpajn nek pasiojn, nek estas komponita de materiaj elementoj, kaj ne estas ligita al la kondiĉoj de la natura [[ekzisto]]. Laŭ la Evangelioj de la [[Biblio]], [[Jesuo Kristo|Jesuo de Nazareto]], kiel Dio, estas [[Animo|spirito]], kiel oni diras en la [[Evangelio laŭ Johano]]: {{citaĵo|Dio estas spirito; kaj tiuj kiuj adoras lin, spirite kaj vere necesas, ke ili adoru ilin.}} Supozita konsekvenco de la spiriteco de Dio estas ke Dio ''vivas''. Li vivas kiel [[moralo|morala]] estaĵo simile al la ''[[Homo sapiens]]'', sed ege perfektege. A. Strong asertas:<ref>Strong, Augustus Hopkins (1907): ''Systematic theology: a compendium'' (p. 252). Old Tappan (Nueva Jersey): Fleming H. Revell Co., 1907.</ref> {{citaĵo|Se la spirito en la homo implicas vivon, tiam en Dio la spirito implicas la vivon kaj senfinan kaj neelĉerpeblan.}} ==== Senfineco ==== [[Dosiero:Dividing Light from Darkness.jpg|eta|maldekstre|''Dio separas la Lumon el la Mallumo'' de [[Mikelanĝelo]], simbolo de la ĉiopoveco de Dio, kiu por tio devas esti nur unu, ĉar se estus du aŭ pliaj, ne povus ekzisti ĉiopoveco.]] Dio estas limigita absolute de nenio, kaj, pro tio, li estus senfina. [[Senfineco|Senfina]] rilate al la [[spaco]] (''enormeco'' de Dio) aŭ al la [[tempo]] (''eterneco'' de Dio). Rilate al la [[spaco]] Dio estus [[Senfineco|senfina]], ĉar li estas en ĉiu loko kaj eĉ ekster tio; tia atributo estus rilata al la [[ĉieesteco]]. Pri la [[tempo]], Dio estus senfina ĉar eterna. ==== Unueco ==== Dio estus komplete simpla, kaj en li estus nek kompono nek partoj. ==== Ĉiopoveco ==== La [[ĉiopoveco]] de Dio signifus: * [[Libereco]] kaj [[povo]] por realigi ĉion kio estus kongrua kun lia naturo. * Kontrolo kaj suvereneco sur tio kio estas farita, farota aŭ farebla. ==== Ĉioscieco ==== La [[kono|konaro]] de Dio estas perfekta, teorie li posedas ĉiujn konojn. ==== Saĝeco ==== La [[saĝeco]] de Dio estus kombino de lia [[ĉioscieco]] kaj de lia [[ĉiopoveco]]. Li havas povon por apliki siajn konojn tiel ke la plej bonaj celoj estas realigitaj aŭ plenumitaj pere de la plej bonaj eblaj rimedoj. === Islama monoteismo=== [[Dosiero:Dcp7323-Edirne-Eski Camii Allah green3.svg|eta|"Allah", t.e. "Dio" en la araba.]] En [[Islamo]], la [[Korano]] ne pritraktas profunde la temon pruvi la ekziston de Dio, ĉar ĝi diras, ke ĝi estas konfirmita de la homa [[instinkto]] pura kaj sana (same kiel per la [[menso]] ne poluita per «la malpuro de la [[politeismo]]»). Krome, la aserto pri la dia unuo, estas io natura kaj instinkta.<ref>[[Korano]] 30:30</ref><ref>Al Ashqar, Omar Sulaiman (2003). ''La creencia en Allah'', p. 95. Riyadh: IIPH. ISBN 9960-850-02-1.</ref> La baza koncepto de Islamo estas rigora monoteismo, nomata [[Tawhid]] ([[arabe]] توحيد)<ref>Vidu: * [http://www.pbs.org/empires/islam/faithgod.html] God, Islam: Empire of Faith, PBS, alirita 2010-12-18. * "Islam and Christianity", ''Encyclopedia of Christianity'' (2001): Arab-parolantaj kristanoj kaj judoj referencas al Dio kiel ''Allāh''. * {{Cite book | title=Allah | encyclopedia=Encyclopaedia of Islam Online | author=L. Gardet | accessdate=2007-05-02}}</ref>. Dio estas priskribita en la ĉapitro 112 de la Korano<ref>Vidu: * Korano 112 1 * Esposito (2002b), pp. 74–76 * Esposito (2004), p. 22 * Griffith (2006), p. 248 * {{Cite book | title=Allah, Tawhid | encyclopedia=Encyclopaedia Britannica Online | author=D. Gimaret | accessdate=2007-05-02}}</ref> kiel: «Diru: "Li estas Alaho, la Unueco, Alaho la Eterna, Li nek naskis nek estis naskita, kaj neniu estas simila al Li"». (112, 1-4). Islamanoj malakceptas la kristanan doktrinon pri la [[Triunuo]] kaj dieco de Jesuo, kaj komparas ĝin kun [[politeismo]], sed ili akceptas Jesuon kiel [[profeto]]n. En Islamo, Dio estas preter ĉiu kompreno kaj islamanoj ne bildigas Dion. Dio estas priskribita kaj referita pere de pluraj nomoj aŭ atributoj. La plej ofta inter ili estas ''Al-Rahmān'' t.e. "la Kompatema" kaj ''Al-Rahīm'', t.e. "la Donema".<ref name="Ben">{{Citaĵo el libro|titolo=The 99 Beautiful Names for God for All the People of the Book|familia nomo=Bentley|persona nomo=David|jaro=1999|monato=Septembro|eldoninto=William Carey Library|ISBN=0-87808-299-9}}</ref> Islamanoj kredas, ke la celo de la homa ekzistado estas la adorado al Dio.<ref name="patheos1">[http://www.patheos.com/Library/Islam/Beliefs/Human-Nature-and-the-Purpose-of-Existence.html Human Nature and the Purpose of Existence]</ref> Li estas supozata kiel persona dio kiu ĉiam respondas al ajnulo kiu en malfeliĉo aŭ danĝero vokas Lin<ref>Korano 2:186</ref>. Laŭ Islamo ekzistas neniuj perantoj, kiel ekzemple pastraro, inter [[Dio]] kaj la kreado, ĉar laŭ Korano Dio diris «Ni estas pli proksimaj ol via [[jugola vejno]]» (Korano 2, 117). ''Allāh'' estas la vorto sen pluralo aŭ sekso uzata de arablingvanoj (ne nur islamanoj, sed ankaŭ [[judoj]] kaj [[kristanoj]]) por Dio, dum ʾilāh estas por diaĵo aŭ gedioj ĝenerale. Aliaj ne-arabaj islamanoj ankaŭ uzas aliajn nomojn por Dio, ekzemple "Tanrı" en la [[turka]] aŭ "Khodā" en la [[persa]]. == Aliaj religioj == En [[hinduismo]] multaj opinias, ke ĝiaj multaj dioj estas nur aspektoj de unusola, iom simile al la kristana triunuo, do diskutindas ĉu ĝi estas unudia aŭ plurdia. Vidu ekzemple la kazojn de [[Viŝnuo|Viŝnuismo]] kaj [[Ŝivao|Ŝivaismo]]. [[Budhismo]] estas nek unudiisma nek diisma mem, ĉar [[Budho]] ne estas konsiderata dio mem, sed [[Budho Gotamo]] estis nur la fondinto de la religio. Siaflanke kelkaj hinduismaj sektoroj tamen konsideras Budhon kiel unu el siaj multaj dioj. Budhistoj mem ne konsideras la [[Budho Gotamo|budhon Gotamon]] kiel dion aŭ enkorpigon de ia diaro. Tiu ĉi aliro de [[hinduismo]] estas iam prezentata kiel klopodo absorbi la budhismon, kiu akiris en [[Barato]] signifan postenon. Sed falo de budhismo en Barato ne estas aljuĝata al tiu ĉi ensumigo de la budho Gotamo inter religiajn figurojn de la hinduismo, sed disvastigado de neduala [[vedanto|vedanta filozofio]], kiu povis stariĝi kontraŭ fajna kaj prilaborita filozofio de budhismo. ===Zaratuŝtrismo=== {{Ĉefartikolo|Zaratuŝtrismo}} [[Dosiero:Faravahar.svg|eta|maldekstra|[[Faravahar]] (aŭ Ferohar), unu el ĉefaj [[simbolo]]j de Zoroastrismo, en antikvaj tempoj konsiderita simbolo de la ununura dio [[Ahura Mazda]] kaj nuntempe kredita priskribo de ''Fravaŝi'' (gardia spirito aŭ [[gardanĝelo]]).]] '''Zaratuŝtrismo''', ankaŭ nomata '''zoroastrismo''' aŭ '''mazdaismo''', estas unudia [[Dualismo|dualisma]] [[religio]] kaj [[Filozofio de la religio|religia filozofio]] estiĝinta ĉ. 1200 [[Komuna Erao|a.K.E]]., reformita en 560 a.K.E. Ĝi fondiĝis sur teritorio de la nuntempa [[Irano]]. Tie ankaŭ nun ekzistas sekvantoj de la religio. Iam ĝi iĝis ŝtata religio de la [[Aĥemenida Imperio|Aĥemenida]], [[Partoj|Partia]] kaj [[Sasanidoj|Sasanida Imperio]]. La fondinto de Zaratuŝtrismo estis [[Zaratuŝtro]] (greke ''Zoroaster''). Centre de la kredo staras la Krea Dio [[Ahura Mazda]]. Li estas akompanata de senmortaj sanktuloj (''Ameŝa Spenta'') kaj kontraŭita de koleraj demonoj (kies ĉefo nomiĝas [[Ahriman]] aŭ [[Angra Mainju]]). ==== Ahura Mazda ==== {{Ĉefartikolo|Ahura Mazda}} '''Ahura Mazda''' (Saĝa Sinjoro) estis reganta [[dio]] en la antikva persa [[religio]], precipe en religia sistemo de [[Zaratuŝtro]]. Laŭ Zaratuŝtro, Ahura Mazda kreis la universon kaj la kosman ordon, kiun ĝi ankaŭ nun gardas. Ĝi kreis ankaŭ la du ĝemel-spiritojn, [[Spenta Mainju]] kaj [[Angra Mainju]]. La interbatalo de du spiritoj formas la mondan historion. En la sankta [[libro]] de la Zaratuŝtranoj, en la [[Avesto]], oni identigis Ahura Mazda al la bonfara [[spirito]], kiu publike kontraŭstaras la detruiston. Ahura Mazda estas sciisto de ĉiu saĝeco, sindonema, rekta kaj kreinto de ĉio bona. Oni perceptas la bonan kaj malbonan spiriton en la Avesto, kiel estaĵojn malhelpantaj unu la alian daŭre. Unu el ili vivas en alto, la alia en profundo kaj la batalkampo inter ili estas la [[mondo]]. El tiu [[koncepto]] respeguliĝas eroj en la maniĥeismo, kie la Dio nomiĝas Zurvan, kies unua emanaĵo estas Ormazd, la Unua Homo, kiun venkis la detrua spirito de la mallumo, sed kiun savas la unua emanaĵo de Dio, la viva spirito. Tia dueco estas vidita de kelkaj nezaratuŝtranoj kiel kontraŭa al monoteismo. Sed ne estas duismo kiel kredo en du dioj en la Zaratuŝtrismo. Ahriman ne estas suprema ento kiu konkurencas kontraŭ Ahura Mazda. Ahura Mazda estas la nura suprema kreinto de la universo. Ahura Mazda estas la kreinto nekreita, ĉioscia, abstrakta kaj transcenda, sen konkreta figuro, pro kio ne estas reprezentebla. Ahura Mazda estas la komenco kaj la fino, la kreinto de ĉio, tiu kiu ne povas esti vidata, la Eterna, la Pura kaj la nura Vero. Ahura Mazda estas la Suprema Intelekto, la kreinto de la universo kaj la Senjoro de la Vivo kaj de la Saĝeco. Li estas la nura Dio, suprema kaj ununura. Li ne havas fizikajn atributojn, sed estas aŭtenta amiko, permanenta kompano de viroj kaj virinoj en ilia longa vivo de lukto kontraŭ la [[malbono]]. ===Sikismo=== La [[doktrino]] de [[Guru Nanak|Nanako]] prezentas sin kiel simplan. La kerna koncepto, kiu koherigas sikismon, estas la rego de ununura [[dio]], kreinto. Nanako nomis tiun dion la "vera nomo", por eviti jam konatajn terminojn pri dio. Li predikis, ke la vera nomo, kvankam multmaniere kaj multloke aperanta, estas eterne unu, ĉiorega kaj [[ĉiopova]] dio, transmonda kaj ĉimonda, kreanto kaj detruanto. Nanako ankaŭ kredis je ''[[maja]]''. Kvankam li taksis materiaĵojn realaj kaj esprimoj de la vero de Dio, ili emas konstrui "muron el malvero" ĉirkaŭ tiuj vivantaj en la malspirita sfero de materiaj deziroj. Tio malebligas al ili vidi la veran dion, kiu kreis materion kiel vualon ĉirkaŭ si, tiel ke spiritaj mensuloj, liberaj je deziro, kapablas ĝin travidi. Mondo estas ekanalize [[realo|reala]] ĉar ''maja'' sensebligas ĝin, sed finanalize estas malreala ĉar nur dio estas vere reala. Nanako konservis la hinduan instruon pri [[reenkarniĝo]] kaj [[karmo]], kaj predikis ne daŭrigi pro [[egoismo]] kaj frandemo la ciklon de reenkarniĝo, kiu apartigas de dio. Oni pensu pri dio, kaj senĉese ripetu ties nomon (''Nama Japam''), tiel unuiĝonte al li. Savo ne estas eniro en [[Paradizo]]n post [[Fina Juĝo]], sed unuiĝo kaj ensorbiĝo en dion, la veran nomon.[[Dosiero:Jerusalem Dominus flevit BW 1.JPG|eta|[[Jerusalemo]]: ĉefurbo de monoteismaj religionoj. Tra krado kun kristanaj simboloj dideblas la kupolo de grava islama [[moskeo]] en urbo nun dominata de juda ŝtato.]] ==Referencoj== {{Referencoj|2}} ==Literaturo== * Dever, William G.; (2003). ''Who Were the Early Israelites?'', William B. Eerdmans Publishing Co., Grand Rapids, MI. * Köchler, Hans. ''The Concept of Monotheism in Islam and Christianity''. Vienna: Braumüller, 1982. ISBN 3-7003-0339-4 ([http://books.google.com/books?vid=ISBN3700303394&id=zMuipwd5MTEC&printsec=frontcover&dq=isbn:3700303394&sig=1c9OhvIyAcsl3rd7KvxhZrpPl1I Google Print]) * Kirsch, Jonathan. ''God Against The Gods: The History of the War Between Monotheism and Polytheism.'' Penguin Books. 2005. * Leibowitz, Ilya. [http://acheret.co.il/en/?cmd=articles.326&act=read&id=2052 Monotheism in Judaism as a Harbinger of Science] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110727173535/http://acheret.co.il/en/?cmd=articles.326&act=read&id=2052 |date=2011-07-27 }}, [http://acheret.co.il/en Eretz Acheret]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130417102851/http://acheret.co.il/en/ |date=2013-04-17 }} * Silberman, Neil A.; kaj kolegoj, Simon and Schuster; (2001) ''The Bible Unearthed'' New York. * Whitelam, Keith; (1997). ''The Invention of Ancient Israel'', Routledge, New York. * Martin Buber, Moïse, Presses universitaires de France, 1957 * Sigmund Freud, L’Homme Moïse et la religion monothéiste, Gallimard, 1986 * Marthe Robert, D'Œdipe à Moïse (lectures de Freud), Agora/Pocket, 1987 * Schelling, Le Monothéisme (1828), Vrin, 1992 * Thomas Römer (eld.), Jean-Daniel Macchi (eld.) kaj Christophe Nihan (eld.), Introduction à l'Ancien Testament, Labor et Fides,‎ 2009 (1a eld. 2004), 902 p. (ISBN 978-2-8309-1368-2) * André Lemaire, La Naissance du monothéisme : Point de vue d'un historien, Bayard, 2003 * Emmanuel Levinas, De Dieu qui vient à l'idée, Paris, J. Vrin, 1992 * Eberhard Bons kaj Thierry Legrand, Le monothéisme biblique. Evolution, contextes et perspectives, Ed. du Cerf, 2011 - ISBN 2204093114 * Thomas Römer, Les Cornes de Moïse : Faire entrer la Bible dans l'histoire, leçon inaugurale de Thomas Römer au Collège de France, 5 février 2009, Fayard, 2009. Vidéo * Jean Soler, "Aux origines du Dieu unique - L'invention du monothéisme" - Éditions de Fallois, 2002 - ISBN 9782877064378 * Walter Brugger (eld.): Philosophisches Wörterbuch. 23. Auflage. Herder, Freiburg/B. 1998, ISBN 3-451-20410-X. * Othmar Keel, Christoph Uehlinger: Göttinnen, Götter und Gottessymbole. Neue Erkenntnisse zur Religionsgeschichte Kanaans und Israels aufgrund bislang unerschlossener ikonographischer Quellen. 5. Auflage. Herder, Freiburg/B. 2001, ISBN 3-451-02134-X (Quaestiones disputatae; 134). * Oswald Loretz: Des Gottes Einzigkeit. Ein altorientalisches Argumentationsmodell zum „Schma Jisrael“. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1997, ISBN 3-534-13276-9 (siehe auch das reichhaltige Literaturverzeichnis im Anhang). * Walter Simonis: Über Gott und die Welt. Gottes- und Schöpfungslehre. Patmos-Verlag, Düsseldorf 2004, ISBN 3-491-70375-1. * Fritz Stolz: Einführung in den biblischen Monotheismus. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1996, ISBN 3-534-18967-1. == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 3}} * [[Abrahama religio]] * [[Spiritismo]] * [[Politeismo]] * [[Biblio]] * [[Dio]] * [[Diismo]] * [[Judismo]] * [[Islamo]] * [[Kristanismo]] * [[Prakristanismo]] * [[Sikismo]] * [[Bahaa Kredo]] * [[Zaratuŝtrismo]] * [[Animismo]] * [[Listo de Religioj]] * [[Ateismo]] * [[Ateologio]] * [[Natura teologio]] * [[Teologio]] {{Div col end}} {{Havenda artikolo|Monoteismo}} {{Projektoj|q=Monoteismo|ReVo=monote}} {{Leginda|2022|09|14}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Monoteismo| ]] lk7ed3mtkl5leuj5vtloqwfqyo34jcy 0 36204 9423503 9156390 2026-07-08T17:14:47Z Sj1mor 12103 9423503 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Swanson_Shoe_Repair_18.jpg|eta|Ŝuoj estas riparitaj de lerta ŝuisto, ĉi tie li taksas paron de ŝuoj kun kliento rigardanta]] '''Metio''' estas manlabora profesio, precipe hejme aŭ et-industrie praktikata<ref>[[Plena Ilustrita Vortaro]]</ref>, kutime rilatanta al unu speciala fako (metio de ĉarpentado, de ŝufarado, de [[buĉisto]], de meblisto). '''Metiisto''' laboras en sia '''metiejo''', havas siajn '''meti-lernantojn''' kaj estas membro de '''metiaj korporacioj''' (en la [[mezepoko]] nomataj [[gildo]]j). [[Metiejo]] estas eduka agado interalie por lerni tute aŭ parte metion en kiu aktiva partopreno de partoprenantoj ludas gravan rolon. Metiejo povas esti kelkhora ĝis kelktaga. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''metio''' estas simple ''Manlabora profesio.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 138.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el la latina ''ministerium'' (metio, profesio, verko). Kaj li aldonas la terminojn ''metiisto'', ''metiejo''.<ref>Azorín, samloke.</ref> == Vidilaj ludoj == [[Dosiero:Furaĝo.jpg|eta|maldekstra]] En vidilaj ludoj, metio formas ebleco de [[luda rolulo|ludaj roluloj]] pro faronta portaĵojn. Ludaj reguloj mezuras eɔerojn do malŝlosas kapablon aŭ kreskas [[nivelo (vidilaj ludoj)|nivelo]] en ebleco. == Bildaro == [[Dosiero:NSRW_Japanese_potter_at_his_wheel.jpg|eta|Japana ceramikisto ĉe sia rado (1914)]] [[Dosiero:Traditional_Bagh_hand_block_print_master_craftsman-artisan-artist_Mohammed_Bilal_Khatri,_Madhya_Pradesh,_India.jpg|eta|Bagh Printo. Tradicia manobloka presilo en Barato]] [[Dosiero:India_StreetCraft.jpg|eta|Strata artmetio: ĉi tie lerta metalforĝisto en Agra, Barato sidas inter skoteroj en komerca areo farante zorgajn observojn pri la praktikado de sia metio.]] <gallery> Dosiero:Iranian handicraft.jpg|Irana ceramikaĵo Dosiero:Feria artesanal sanisidro argentina.jpg|artmetia foiro en San Isidro, Bonaero, Argentino Dosiero:Boettcherei.JPG|historia metio: barelfarado Dosiero:Artesanía de Salta.jpg|kusenoj kaj ludiloj en merkato </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Alfo (botaniko)|Alfo]] * [[Metia edukado]] * [[Metiartoj]] * [[Monda Metiista Konsilio]] == Proverbo == Ekzistas pluraj (13) [[proverbo]]j pri metio en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-08-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>: * {{citaĵo|''Al posedanto de metio mankas nenio.''}} * {{citaĵo|''Ĉiu klopodu nur en sia metio, tiam al la urbo mankos nenio.''}} * {{citaĵo|''Metio manĝon ne bezonas kaj manĝon tamen donas.''}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * http://es.wikipedia.org/wiki/Categor%C3%ADa:Artesan%C3%ADa_del_vidrio <!-- _Cristalería_ --> * http://www.nomastedio.com/Tienda/tienda_soldados_plomo.html <!-- _Enlaces_ a _webs_ _de_ (Metiartoj, Metio) --> * http://www.artesanos-sanisidro.com.ar {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171030130842/http://www.artesanos-sanisidro.com.ar/ |date=2017-10-30 }} <!-- _Feria_ _Artesanal_ _de_ _San_ _Isidro_, _Bs_. _As_., Argentino --> * http://www.zdh.de <!-- _Zentralverband_ _des_ _Deutschen_ _Handwerks_ (_ZDH_) --> {{Projektoj|q=Metio|s=Fundamenta Krestomatio/La hejmo de la metiisto|ReVo=meti}} [[Kategorio:Scio]] [[Kategorio:Kulturo]] [[Kategorio:Homa scienco]] [[Kategorio:Estetiko]] [[Kategorio:Profesioj]] [[Kategorio:Metio| ]] 0l67ftud4yvmjctsw5ose4kcvdx1bi9 0 41005 9423400 8301579 2026-07-08T14:39:04Z Lpoj50 170867 9423400 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |Lingvo=Kvenja (''Quenya'') |Landoj= |Denaske= |Fremdlingve= |Klasifiko= |Koloro=Konstruita |Oficiala lingvo= |Reguligita de= |Skribo= |ISO1=- |ISO2=art |ISO3=qya |SIL= }} La '''kvenja lingvo''' (aŭ '''elfa lingvo''') estas [[fikcilingvo]], kreita de [[J.R.R. Tolkien|Tolkien]]. La kvenja lingvo (kvenje ''Quenya'') estis la lingvo de la altaj [[elfo]]j (kvenje ''Noldor''), kiuj marŝis el Gediujo (kvenje ''Valinor'') al [[Mez-Tero]] por rekapti la [[silmarilo]]jn, tri fikciaj brilaj juveloj faritaj de ''[[Fëanor]]''. Mez-Tere, la reĝo ''[[Thingol]]'' [''t̂in̂gol''] de la grizaj elfoj (kvenje ''Sindar'') malpermesis, ke la grizaj elfoj parolu aŭ alrespondu la kvenjan. Post tio, la kvenja rapide estis anstataŭigita de la sindara (kvenje ''[[Sindara lingvo|Sindarin]]''), sed la kvenja restis kiel lingvo de klero kaj formalaj okazoj. [[Dosiero:Quenya Example.png|eta|maldekstra|Ekzemplo de kvenja teksto]] [[Patro Nia]]: Átaremma i ëa han ëa / na aire esselya / aranielya na tuluva / na care indómelya cemende tambe Erumande / ámen anta síra ilaurëa massamma / ar ámen apsene úcaremmar sív' emme apsenet tien i úcarer emmen. Álame tulya úsahtienna mal áme etelehta ulcullo / násie {{Projektoj}} {{Ĝermo|lingvo}} {{Planlingvoj}} [[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]] [[Kategorio:Lingvoj de Mez-Tero]] p76v3p67gzva4f2y3utc8fu4xoy21fz 0 41165 9423592 9155735 2026-07-08T18:00:18Z Sj1mor 12103 9423592 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Vinegar_infused_with_oregano.jpg|eta|200ra|Vinagro inspirita kun [[origano]].]] '''Vinagro''' (el antikva franca lingvo ''vinaigre'' por "acida vino") estas acida likvaĵo uzata por gustigi manĝaĵon. Ĝi estas farata de la [[oksidigo]] de [[etanolo]] en [[biero]], [[vino]], [[cidro]], aŭ similaĵo. Ankaŭ popularaj estas aliaj specoj de vinagro, kiel [[Pomo|poma]], [[Malto (bierfarejo)|malta]] kaj [[balzamvinagro]]. Vinagro ofte estas 5% [[aceta acido]], kaj naturaj vinagroj ankaŭ enhavas iometon da [[tartara acido]], [[citrata acido]], kaj aliaj. Ĝi estas ofte uzata en [[kuirarto]], ĉefe por [[vinagrosaŭco]]j kaj [[peklado]]. Oni ankaŭ povas uzi ĝin kiel [[kondimento]]. Vinagro estas unu de plej antikvaj produktoj de fermentado. Ĝi estis konata en [[Babilonio]] (farita el [[daktilo]]j), en antikvaj [[Ĉinio]] kaj [[Japanio]]. Ĝin mencias la Biblio (ekzemple, [[Nombroj|Nom.]] 6:3) kaj la Sunao (la hadito 737 en "Ĝardenoj de la virtuloj", kie Mohamedo nomas ĝin belega spico). Oni uzis vinagron ankaŭ por desinfekto, en [[higieno]] kaj medicino. En la 19-a jarcento ekzistis speciala ilo por determini la fortecon de vinagro, nomita acetometro. == Proverbo == Ekzistas pluraj (6, kaj 11 pri [[mielo]]) [[proverbo]]j pri vinagro en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Listo de proverboj |alirdato=2008-08-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>: * {{citaĵo|''Ĉesis esti vino, sed vinagro ne fariĝis.''}} * {{citaĵo|''Havi vinagron en la mieno.''}} * {{citaĵo|''Pli valoras vinagro donacita, ol vino aĉetita.''}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|q=Vinagro|ReVo=vinagr}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Likvaĵoj]] [[Kategorio:Acido-baza kemio]] clhrai2ee258sadxrsh00lnj6c1127s 0 41494 9423401 7466780 2026-07-08T14:39:27Z Lpoj50 170867 9423401 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} '''Bonjang''' estas projekto de [[planlingvo]] kreita de [[Viktor Medrano]] en [[2003]], kiun la aŭtoro deklaras [[esperantidoj|esperantido]]. Bonjang estas projekto kun influoj de [[indoneza lingvo]], [[svahila lingvo|svahila]], [[tagaloga lingvo]], oficiala [[ĉina lingvo]] kaj [[Esperanto]]. La vortprovizo estas markataj de [[afikso]]j je vortkategorioj: substantivoj finiĝas per -ng; adjektivoj per -m; nula [[sufikso]] por verboj kaj nombroj. Tiu permesas liberan vortordon. Oni vidas laŭ la sekva teksta ekzemplo, ke ne estas facile rigardi ĝin kiel [[esperantidoj|esperantidon]], nur la deklaro de proponanto ebligas tion. {{citaĵo|Ya yotang ginzim umba vampun yo mungkeng kasum|Ekzemplo de Bojang||origina teksto=La granda kato ĉasas la malgrandan muson rapide}} == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20040519220650/http://ca.geocities.com/vixcafe/bonjang/ reta prezento ''Bonjang – A Mystical Eastern Language''], {{en}}, arkivigita paĝo * [http://ial.wikia.com/wiki/Bonjang prezenteto en vikio ''International Auxiliary Languages''] ([[Interlingvao|<span style="color:grey;">en Interlingvao</span>]]) {{ĝermo|planlingvo}} {{Planlingvoj}} [[Kategorio:Esperantidoj]] dyhdjb2r1mph0up4jtwcbli1a9b6wq5 0 42959 9423424 9212021 2026-07-08T15:35:48Z Stefangrotz 91903 informkesto + forigis neklaran duonfrazon 9423424 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''René DEBERNARDI''' (naskiĝis en 1923; mortis la {{daton|30|decembro|1997}} en [[Nico]]) estis [[franca esperantisto]] kaj subtenanto de mondcivitanismo. En la 60-aj jaroj li estis prezidanto de la Nica Esperanto-grupo, kaj tiutempe ankaŭ loka delegito. {{Ĝermo|Esperantisto}} [[Kategorio: Francaj esperantistoj|Debernardi, Rene]] [[Kategorio: Naskiĝintoj en 1923|Debernardi, Rene]] [[Kategorio: Mortintoj en 1997|Debernardi, Rene]] 0knvfbcrtltjkodbhinno6rywb1ef53 0 43827 9423760 9299678 2026-07-09T03:29:24Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423760 wikitext text/x-wiki '''Minoritata lingvo''' estas [[lingvo]] parolata de [[minoritato]] de la [[loĝantaro]] de iu [[lando]]. Minoritataj lingvoj kutime ne estas [[oficiala lingvo|lingvoj oficialaj]], tamen ankaŭ ili havas sian [[kulturo]]n kaj [[literaturo]]n, foje nur buŝan, foje ankaŭ skriban. Kelkaj minoritatoj estas nur branĉoj de sia ĉefgento, kiu regas en propra ŝtato (ekz. polaj minoritatoj en [[Germanio]], [[Usono]] ktp. estas branĉoj de la pola ĉefgento en [[Pollando]]), sed multaj nacioj ne posedas propran ŝtaton kaj ekzistas sole kiel naciaj minoritatoj. Kelkaj minoritatoj ekzistas sole en unu ŝtato (ekz. [[soraba lingvo|soraboj]] en Germanio), aliaj diaspore en multaj ŝtatoj ([[cigano]]j). Kelkaj minoritatoj formiĝis el almigrintoj (ekz. en Usono), aliaj estas originaj [[indiĝeno]]j. Ekzemple multaj [[Afriko|afrikaj]] ŝtatoj konsistas el nombraj lokaj etnoj, kies lingvoj ofte eĉ ne havas skriban formon kaj kies kulturo estas transportata buŝe de generacio al generacio, tial ili uzas kiel komunan ŝtatan lingvon iun el la iamaj koloniaj lingvoj (anglan, francan, portugalan ktp.). Kvankam oni ĝenerale agnoskas, ke ĉiu lingvo havas rajton je ekzisto kaj ĉiu homo rajtas kleriĝi en sia gepatra lingvo, nur sufiĉe fortaj minoritatoj kapablas establi proprajn lernejojn, eldonadi librojn en sia lingvo kaj disvolvadi sian kulturon. Ĉiam oni renkontas la klopodon de la ĉefgento kaj de ĝiaj burokratoj sufoki la minoritatan lingvon, likvidi ties lernejojn kaj kulturon kaj la junan generacion eduki en la lingvo de la ĉefgento. == Ĉu Esperanto mem estas minoritata lingvo? == La opinioj pri tio diversas. La [[Manifesto de Raŭmo]] (1980) emfazas, ke "la serĉado de propra identeco igis nin koncepti esperantistecon kvazaŭ la aparteno al mem elektita diaspora lingva minoritato." Ankaŭ diversaj aŭtoroj traktas la demandon, ĉu Esperanto estas minoritata lingvo. [[Mark Fettes]] verkis la artikolon: ''The Esperanto Community: A Quasi-Ethnic Linguistic Minority?'' (La Esperanto-komunumo: Ĉu kvazaŭ-etna lingva minoritato?, 1996)<ref>Mark Fettes, 1996: The Esperanto Community: A Quasi-Ethnic Linguistic Minority? (Language Problems and Language Planning 20 (1), 53-59). [http://benjamins.com/#catalog/journals/lplp.20.1.07fet/details Resumo en Esperanto kaj kroata], en la [http://www.eric.ed.gov/ERICWebPortal/search/detailmini.jsp?_nfpb=true&_&ERICExtSearch_SearchValue_0=EJ527813&ERICExtSearch_SearchType_0=no&accno=EJ527813 angla]</ref>. [[Sabine Fiedler]] skribis en artikolo sub la titolo "''Zu Merkmalen der Esperanto-Sprachgemeinschaft''" (Pri ecoj de la Esperanto-lingvokomunumo, 1998), ke la tuteco de tiuj faktoroj, kiujn la parolantoj komprenas kiel distingajn kaj por ili pozitivajn karakterizaĵojn, formas kune kun la malalta rekono de la parolantoj flanke de la 'plimulto' la bazon por evoluinta propra identeco, laŭ kiu ŝajnas ĝuste karakterizi la lingvokomunumon de Esperanto kiel specifan specon de lingve-kultura malplimulto. (Originalo en la germana)<ref>En: [http://www.interlinguistik-gil.de/wb/media/beihefte/04/Heft_4_Fiedler.pdf Interlinguistische Informationen Beiheft 4, 1998, S. 27]: "Die Gesamtheit dieser Faktoren, die von den Sprechern als distinktive und für sie positive Charakteristika empfunden werden, bilden zusammen mit der geringen Anerkennung der Sprecher durch die 'Mehrheit' die Grundlage für eine entwickelte Eigenidentität, die es gerechtfertigt erscheinen läßt, die Esperanto-Sprachgemeinschaft als spezifische Art einer sprachlich-kulturellen Minderheit zu charakterisieren."</ref> [[Goro Christoph Kimura|KIMURA Goro Christoph]] (2009) publikigis artikolon sub la titolo "Esperanto als Minderheitensprache: Eine sprachsoziologische Betrachtung" (Esperanto kiel minoritata lingvo: Lingvosociologiaj konsideroj)<ref>En: Interlinguistische Informationen, Beiheft, 2009/11, Bd. 16, S. 11-24</ref>. Al tiu artikolo Johannes Klare (2012) respondis malaprobe. Laŭ Klare Esperanto ne havas 'historian kompaktan loĝoregionon' ene de pli granda teritorio de plimulto - kaj sekve laŭ li ne povas esti minoritata lingvo. Konsiderindas tamen, ke laŭ tiu difino ankaŭ la [[jida]], la [[Romaoj|romaa]] k.a. ne estus minoritataj lingvoj. Tiuj lingvoj tamen estas konsiderataj kiel minoritataj lingvoj, nome 'teritorie ne ligitaj lingvoj', laŭ la difino de la [[Eŭropa Ĉarto pri la Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj]]. Krome konsiderindas, ke Klare ŝajne ne konscias, ke Esperanto estas [[Denaskaj Esperanto-parolantoj|denaska lingvo]]; li skribas ke Esperanto ekzistus nur kiel fremdlingvo kaj tial ne kiel denaska lingvo.<ref>[http://www2.hu-berlin.de/festschrift-kattenbusch/klare-esperanto.html Esperanto – eine Minderheitensprache?] (2012). Tie Klare parolas pri la cititaj "historisch angestammtes kompaktes Siedlungsgebiet" kaj asertas: "Esperanto existiert nur als Fremdsprache und damit nicht als Muttersprache;"</ref> == "Iom speciala minoritata lingvo" == Ankaŭ [[John Edwards]] (2010) parolas pri Esperanto kiel "iom speciala minoritata lingvo"<ref>[http://books.google.de/books?id=Q2dJlB0TW8oC&pg=PT217&lpg=PT222&ots=LSaqgjRFWC&dq=Esperanto+minority%3F John Edwards: Minority Languages and Group Identity]: Cases and Categories. Amsterdam: John Benjamins, 2010: "this rather special minority language", p. 12</ref>. Al Edwards la afero ŝajne estas tiel evidenta, ke li ne motivigas la esprimon. Laŭ [[Brian D. Kaneen|Brian Kaneen]] "Esperanto estas nova speco de lingvo, kiel evolua plibonigo en tutmondaj komunikadoj, kiel neŭtrala internacia lingvo, planita kaj kreita intence por defendi kaj protekti minoritatajn lingvojn, vera pontolingvo de komunikado inter etnoj"<ref>Wally du Temple, [https://www.esperantic.org/wp-content/uploads/2022/01/ipi-118.pdf Brian Kaneen: grava donacinto al Esperantic Studies Foundation], p. 4, (PDF) Informilo por Interlingvistoj, #118 (1/2022)</ref>. == LIET Internacia == [[Liet Internacia|LIET Internacia]], kantfestivalo por minoritataj lingvoj. Laŭ intervjuo en 2006 de [[Libera Folio]] kun reprezentanto de la LIET Internacia, kanto en Esperanto ''eble'' estus allasata laŭ aparta decido, kvankam ĝi ne estas oficiale agnoskita kiel minoritata lingvo<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.liberafolio.org/2006/lietlavlut |titolo=Libera Folio: Ĉu Esperanto taŭgus en minoritata kant-festivalo? |alirdato=2013-03-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160305014202/http://www.liberafolio.org/2006/lietlavlut |arkivdato=2016-03-05 }}</ref>. En [[2022]] kanto en Esperanto (''Mozaiko'', de la itala kantistino [[Chiara Raggi]]<ref>[https://www.menti.com/alapbma8nznu Eurovision Minority Languages] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221128113756/https://www.menti.com/alapbma8nznu |date=2022-11-28 }} (Kjara - Mozaiko) - voĉdonejo menti.com, 2022</ref>) estis allasata en la [[Minoritata lingvo#LIET Internacia|alternativa eŭrovida konkurso por minoritataj lingvoj]] (angle: ''Eurovision minorities languages'') <ref>(eo) [https://www.liberafolio.org/2022/11/22/sanco-por-esperanto-en-minoritata-eurovido/ Ŝanco por Esperanto en minoritata Eŭrovido], [[Libera Folio]], la 22-an de novembro 2022, alirite la 26-an de novembro 2022. </ref>. == Aŭ ne minoritata lingvo... == Laŭ la "Lingvopolitikaj pozicioj de TEJO" (2011) "[[TEJO]] ne volas rigardi Esperanton kiel minoritatan lingvon."<ref>"La origina celo de Esperanto, iĝi ĝenerale uzata kaj alirebla lingvo, estas kontraŭstrebata per la emo igi la Esperanto-komunumon protektindan minoritaton, kiu aŭtomate apogas certegradan fermitecon. Krome, io protektinda ne donas la impreson venkonti. Tial TEJO ne volas rigardi Esperanton kiel minoritatan lingvon."[https://tejo.org/files/Lingvopolitikaj%20pozicioj%20de%20TEJO.pdf Lingvopolitikaj pozicioj de TEJO] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121111092340/http://tejo.org/files/Lingvopolitikaj%20pozicioj%20de%20TEJO.pdf |date=2012-11-11 }}, 2011</ref> La teksto ne traktas la demandon, ĉu Esperanto intertempe ''estas'' minoritata lingvo. Laŭdire TEJO preferas esti sendependa internacia organizaĵo kadre de junularaj asocioj; se Esperanto estus oficiale "minoritata lingvo", eble oni metus TEJO-n al la grupo de asocioj de minoritataj lingvoj, kiuj havas sufiĉe alian celaron ol TEJO. Ĝis nun Esperanto ŝajne en neniu ŝtato aŭ regiono estas rekonita kiel ''minoritata lingvo''. En Eŭropo la [[Eŭropa Ĉarto pri la Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj]] (1992) ne allasas Esperanton, ĉar tiu lingvo ne estas "tradicie" parolata en Eŭropo (nek en iu regiono, art. 1 a, nek "ne teritorie ligite", art. 1 c)<ref>[http://conventions.coe.int/Treaty/FR/Treaties/Html/148.htm Ĉarto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080501184851/http://conventions.coe.int/treaty/fr/Treaties/Html/148.htm |date=2008-05-01 }} (franca versio, kun ligiloj al multaj tradukoj)</ref>. == Ĉu la angla kaj la rusa estas minoritataj lingvoj? == En sia studo Tom Kamusella de la skota [[Universitato St. Andrews]] analizas la ekeston de naciŝtatoj unuflanke surbaze de etnolingvaj (etnoreligiaj), alivortumita kiel 'nacia memdeterminado' en [[Sovetunio]], [[Barato]], [[Ĉinio]] kaj [[Hindoĉinio]]. En la intermilita Sovetunio, minoritataj lingvoj ''de facto'' anstataŭigis la rusan en la respektivaj aŭtonomaj teritorioj (''oblast'') ies kiel la ĉefa amaskomunikilaro de edukado, administrado kaj kulturo. Post 1938 tamen tiuj lingvoj fariĝis duarangaj vidalvide de la rusa. Aliflanke en okcidenta kaj orienta Eŭropo la naciŝtatoj ne formiĝis surbaze de etnolingvaj (etnoreligiaj) konsideroj. En [[1998]] ekvalidis la [[Eŭropa Ĉarto pri la Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj]], kvankam kvankam la subskribintoj restis liberaj elekti la ampleksecon de proponita protekto de minoritataj (aŭ regionaj) lingvoj. Tiel Pollando ekzemple protektas la lingvojn armenan kaj tataran, kiuj estas ne parolataj en Pollando, kaj ne plu estis en uzo sur la teritorio de Pollando ekde la Mezepoko. Aliflanke, en okcidenta Eŭropo (ŝtatcentrita) civita naciismo superregas kaj lingvo ne konsistigas iun legitiman bazon por politikaj projektoj kiuj povus rompi la teritorian integrecon de ŝtato. Tiel Pollando malagnoskas la [[Silezia-pola lingvo|silezian lingvon]], kvankam ĝi estas la dua plej parolata lingvo (3% de la pola loĝantaro) post la pola mem. Parolantoj de la silezia ne celas krei propran [[Nacio-ŝtato|naciŝtaton]] sed sole deziras libere uzi sian lingvon en Pollando. Konforme al la politiko de [[Francio]], ne ekzistas (etnolingvaj aŭ etnoreligiaj) minoritatoj en Francio, ĉar ĉiuj estas francaj civitanoj kaj kiel tiaj apartenas al la franca ŝtato. Tiu ĉi civita naciismo , bazita sur la principo ke la ŝtato pli gravas ol la etnolingva nacio, kaŝas nedeklaritan etnolingvan politikon de subpremado de ĉiuj aliaj lingvoj krom la francan. Malgraŭ ke oni aldonis en la Ĉarto la koncepton 'regionaj lingvoj' por indiki la minoritajn lingvojn ekster [[Orienta Eŭropo]] kaj [[Mezeŭropo]], Francio tamen decidis ne [[Ratifo|ratifi]] la ĉarton. Same kiel Francio, la [[Rusio|Rusa Federacio]] subskribis sed ne ratifis la Ĉarton kaj tial tie ''neniu'' lingvo estas protektata sub la kriterioj de ĉi tiu Ĉarto<ref>(en) ''[https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-&#x20;/conventions/treaty/148/signatures Chart of Signatures and Ratifications of Treaty 148: European Charter for Regional or Minority Languages].'' [[Konsilio de Eŭropo]]. la 4-an de aŭgusto 2019. </ref>. En [[Ukrainio]], la kontestita lingva leĝo el [[2012]] (kiu en [[2014]] estis nuligita) estintus ebligi ke la rusaj etnaj minoritatoj, kiuj nur en [[Krimeo]] havis plimulton, anstataŭigus la [[Ukraina lingvo|ukrainan lingvon]] per la rusa kiel la superforta lingvo de la publika vivo, ŝtata administrado kaj edukado<ref>Moser, Mikaelo. 2014, ''Language Policy and the Discourse on Languages in Ukraine Under President [[Viktor Janukoviĉ]]''. En: (serio) Soviet and Post-Soviet Politics and Society). Stuttgart, Ibidem Verlag.</ref>. Kiel la [[Angla lingvo|angla]], [[Hispana lingvo|hispana]] aŭ [[Franca lingvo|franca]], ankaŭ la [[Rusa lingvo|rusa]] estas postimperia lingvo kaj ''ne'' estas ajna minoritata aŭ regiona lingvo kiu bezonus esti protektataj sub la kondiĉoj de la Eŭropa Ĉarto pri la Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj. Kontraŭe al la vidpunktoj kiujn reprezentas '''Russkii Mir'' " (Rusa Paco kiel eksterpolitika doktrino<ref>(rusa) [https://www.politstudies.ru/files/File/2014/66/2014-6-PETUKHOV.pdf Petukhov V.V., Barash R.E. Rusoj kaj la “rusa mondo”: historia kunteksto kaj moderna legado], Polis. Politikaj Studoj, M., 2014. n-ro 6, paĝoj 83, 91, ISSN 1026-9487 .</ref>) por la parolantoj de la mondlingvoj angla, la franca kaj hispana la koncepto "''ŝtato''" estas la ĉefa kriterio de ilia [[nacia identeco]] , ne "''lingvo''"<ref>[[Tomasz Kamusella]], ''[https://www.academia.edu/40089472/Russian_and_English_Minority_Languages_in_Europe?email_work_card=thumbnail Russian and English: Minority Languages in Europe?]'', Academia.edu, 2019</ref>. == Literaturo == (angla) Kimura, G. C. 2012. ''Esperanto and minority languages: A sociolinguistic comparison''. Language Problems & Language Planning 26(2). 167–181. == Notoj kaj fontoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Indiĝenaj lingvoj]] * [[Lingva diskriminacio]] * [[Translingvado]] * [[Lingvopolitiko]] * [[Lingvaj rajtoj]] * [[Lingva revivigo]] * [[Dominata lingvo]] * [[Endanĝeraj lingvoj]] * [[Nacia malplimulto]] * [[Eŭropa Ĉarto pri la Regionaj kaj Minoritataj Lingvoj]] * [[Liet Internacia]], eŭropa kantokonkurso por minoritataj lingvoj == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} (angla) Eŭropa Konsilio: ''[https://www.coe.int/en/web/conventions/search-on-treaties/-/conventions/treaty/148/declarations Reservations and Declarations for Treaty No.148 – European Charter for Regional or Minority Languages].'' {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Sociolingvistiko]] [[Kategorio:Lingvaj minoritatoj]] 1r3owprq798fnkgeo1wyr2mik9cz4km 0 47796 9423598 9275839 2026-07-08T18:01:17Z Sj1mor 12103 9423598 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Kondimento''' aŭ '''gustaĵo'''<ref>[https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#kondiment.0o] En [[ReVo]] laŭ [[BL]]: preferu la vorton ''gustaĵo'' </ref>estas substanco aldonata al [[manĝaĵo]], norme kiel [[frandaĵo]], [[saŭco]], [[pulvoro]], aŭ [[pasto]], por plibonigi ĝian guston. Ili estas ofte aldonata sur la manĝaĵo de manĝanto laŭ propra [[gusto]]. Kondimento estas vendebla en [[botelo]], [[skatolo]] aŭ alia ujo. [[Rapidmanĝejo]]j ofte disdonas malgrandajn paketojn da kondimentoj al siaj [[kliento]]j. == Bildaro == <gallery> Dosiero:Salt, sugar and pepper shakers.jpg| Salo, sukero kaj pipro en siaj respektivaj vitraj ujoj<!--|eta|[[Salt]], [[black pepper|pepper]], and [[sugar]] are commonly placed on Western restaurant tables.--> Dosiero:Salt-packet.jpg |Paketoj de salo sur tablo<!-- thumb|maldekstra|180px|Sola-(servanta, deĵoranta) [[manĝebla salo|salo]] paketoj --> Dosiero:Condiments in a ship's mess 01.jpg |Aro da kondimentoj<!--|eta|Condiments.--> Dosiero:ASC Leiden - W.E.A. van Beek Collection - Dogon markets 08 - Various condiments at Sangha market, Mali 1992.jpg|Diversaj kondimentoj ĉe la Sangha bazaro, [[Malio]] ([[1992]]) <!--Various condiments at Sangha market, Mali 1992.jpg|eta|Divers condiments au marché de Sangha (Mali), 1992.--> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Ekzemploj de kondimentoj == {{Projektoj|ReVo=kondiment}} * [[ajlolea saŭco]] * [[aŝaro]] * [[ĉatnio]] * [[humus|humuso]] * [[kapsiketa saŭco]] (kiel [[Tabaska saŭco]] aŭ [[Sriracha]] saŭco) * [[keĉupo]] * [[kreno]] * [[majonezo]] * [[mustardo]] * [[Pesto (kondimento)|pesto]] * [[reliŝo]] * [[remolado]] * [[saŭrkraŭto]] * [[sojo]] * [[tatara saŭco]] * [[vasabio]] * [[vinagro]] * [[vorcestera saŭco]] == Vidu ankaŭ == * [[Nutraĵa aldonaĵo]] * [[Spico]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kondimentoj| ]] [[Kategorio:Manĝaĵoj]] 5deqozrq0oxyz3o2ajn4h8gduc4y824 0 47910 9423431 9422738 2026-07-08T16:17:30Z Moldur 2507 9423431 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | nomo = Hipatia{{-}}Yπατία | dato de naskiĝo = ĉirkaŭ [[370]] | dato de morto = [[12-a de marto]] [[415]] | kesteroj = {{Informkestero filozofo | regiono = | erao = | skolo tradicio = | ĉefaj interesoj = | noteblaj ideoj = | influoj = | influis = }} }} [[Dosiero:Hipatia (370-415).png|eta|right|350px|La martiriĝo de Hipatia]] '''Hipatia''', aŭ '''Hipatio''' ({{lang-el|'''Yπατία'''}}; naskiĝis ĉirkaŭ [[370]] en [[Aleksandrio]], murdita la [[12-an de marto]] [[415]] en [[Aleksandrio]]) estis [[filozofo|filozofino]] helena. Ŝi ankaŭ estis la unue konata [[matematikisto|matematikistino]] en historio (eble la dua post [[Pandrosion]]). Ŝi estis filino kaj lernantino de [[Teono de Aleksandrio]], fama matematikisto kaj [[astronomo]], kiu ĉefadministris la [[Biblioteko de Aleksandrio|Bibliotekon de Aleksandrio]]. Ŝi neniam edziĝis kaj ŝajne vivis celibatan vivon, do ŝi estis disponebla por studado kaj instruado en la muzea lernejo. Laŭ iuj rakontoj, ŝi estas kredata esti la [[inventisto]] de la [[astrolabo]] kaj la [[hidrometro]]. Instruante ŝi havis multajn problemojn kaŭze de ŝia [[ineco]]. Kvankam ŝi ne estis [[Kristano|kristanino]] tamen ŝi estis protektita de Orestes ([[:en:Orestes_(prefect_of_Egypt)|ang]]) la romia [[guberniestro]] de Aleksandrio kies lia konsilistino ŝi estis. La disputoj inter la episkopo [[Cirilo de Aleksandrio]] kaj Orestes akriĝis ĝispunkte impliki ankaŭ Hipatian, malgraŭ ke ties filozofia skolo altiris kaj bonvenigis ankaŭ kristanojn: unu el tiuj ŝiaj ŝatantoj estis [[Sinezio el Kireno]] estonta kristana episkopo de [[Ptolemaido]]. Aprecoj pri ŝi naskiĝis ankaŭ el la fakto ke ŝi, konfesante [[novplatonismo]]n, sed ne estis kristana, certe ne plu adheris al la tradicia [[paganismo]]. En la kontrasto inter la du, pro la provo de Orestes [[Cezaropapismo|cezaropapisme]] gvidi ankaŭ la ekleziajn aferojn, inter la du intermetiĝis tria protagonisto: la kristanoj, precipe [[Monaĥo|monaĥoj]], nomataj “parabolaroj” pro ilia sinteno simila al tiuj de la iamaj [[Gladiatoro|gladiatoroj]]. Ilia centra doktrino estis fanatika serĉado de [[Martiro|martireco]] (ili flegis [[Pesto|pestajn]] malsanulojn kun la espero trafiĝi per la [[Kontaĝeco|kontaĝo]] kaj tiel morti pro amo al la proksimularo!). Iuj el tiuj, suspektitaj je [[herezo]] far la espiskopo Cirilo, en la marto 415 grupe sturmis Hipation kaj kruele mortigis ŝin akuzante kiel la kaŭzo de la kontrasto inter regno kaj eklezio kaj pro akuzo pri magio kaj nekromancio (aŭ mortint-aŭgurado, kontakto kun fantomoj). La kristanaro de Aleksandrio jam mortigis sian episkopon, en [[361]], [[:en:George_of_Cappadocia|Georgon el Kapadocio]], kaj tion ripetados en [[467]] mortigante Proterion ([[:en:Proterius_of_Alexandria|ang]]), episkopon senditan el [[Konstantinopolo]]. Facile naskiĝis voĉo ke komisiinto estis episkopo Cirilo de Aleksandrio, kiu ne batalis kontraŭ [[paganismo]] (preskaŭ ne plu ekzistanta en la urbo) aŭ [[novplatonismo]] sed kontraŭ diversaj kristanaj, bedaŭrinde ne pacigaj, herezuloj. Probable ĉiuj verkoj de Hipatia estis en la bruligita biblioteko de Aleksandrio tamen oni scias ke ŝi komentis ''Almagest'' de [[Ptolemeo]] kaj ''Aritmetikon'' de [[Diofanto]]. == Memoro == Hipatia en la posta kristana medio estis kutime konsiderita estiminda: [[Raffaello Sanzio]] imagas ŝin belega junulino, serioze rigardanta al publiko, en la fama [[Vatikano|vatikana]] pentraĵo ''Scuola di Ateno'' ([[La Lernejo de Ateno|La lernejo de Ateno]]). La memoro pri Hipatia konserviĝis viva inter la intelektularo kristana. La katolika profesoro pri literaturo, kaj eminenta poeto, [[Mario Luzi]], dediĉis al la martireco de la pagana pensistino ardan dramon versforman, en kiu la martirigita korpo de la virino estas alproksimigita, senhezite, al tiu de Kristo, la [[Agnus Dei|ŝafido]] misfigura... La dramo estis enscenigita en [[Milano]]. Hipatia kredis, ke klasika filozofio kaj kristanismo povas kunekzisti pace unu apud la alia, kaj post ŝia morto fariĝis simbolo de la antikva kulturo, kiu estis viktimo de malamikeco flanke de la kristana eklezio. En la frua moderna epoko, ŝia murdo estis evento, kiu markis la anstataŭigon de [[Racia enketo|klasika racia enketo]] per [[religia doktrino]] kaj [[superstiĉo]], kaj en la [[20-a jarcento]] ŝia bildo estis uzata kiel [[ikono]] de virina [[Feminismo|feminisma lukto]] por sendependeco kontraŭ vira [[patriarkeco]]. Kvankam 1600 jaroj pasis post ŝia morto, la mito de Hipatia daŭre persekutas nin de tiam. {{Commons|Hypatia}} == Vidu ankaŭ == * [[238 Hypatia]], asteroido nomita honore al ŝi * ''[[Ágora]]'', hispana filmo de 2009 * [[Pandrosion]] == Bibliografio == * Rino Camilleri, Il Timone n. 87. 2009, Milano. * Mario Luzi, Il libro di Ipazia, 1978. * [http://fr.wikipedia.org/wiki/Hypatie_d%27Alexandrie ] * [http://it.wikipedia.org/wiki/Ipazia] * Silvia Ronchey, IPAZIA, la vera storia, eldonejo [[Rizzoli]], 2010, ISBN 978-88-17-04565-0 * [[Olivier Gaudefroy]], Hypatie, l'étoile d'Alexandrie, 2012. * Daniel Cerqueiro, ''Hipatia de Alejandría La Filósofa'', Buenos Aires, Ed. Pequeña Venecia, 2006, <nowiki>ISBN 978-987-9239-16-2</nowiki>. == ligiloj == * [http://esperantaretradio.blogspot.com/2022/03/hipatia-neforgesenda-simbola-virino.html Hipatia - neforgesenda simbola virino], artikolo en Esperanta Retradio, afiŝita 2022-03-23 {{Ĝermo|heleno|filozofo}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Helenismaj filozofoj]] [[Kategorio:Helenaj verkistoj]] [[Kategorio:Bizancaj verkistoj]] [[Kategorio:Bizancaj paganoj]] [[Kategorio:Inventistoj]] [[Kategorio:Helenaj matematikistoj]] [[Kategorio:Bibliotekistoj de la Biblioteko de Aleksandrio]] [[Kategorio:Helenaj astronomoj]] [[Kategorio:Persekutado fare de kristanoj]] [[Kategorio:Grekdevenaj egiptoj]] [[Kategorio:Homoj de la Antikva Egiptio]] [[Kategorio:Romianoj de la 4-a jarcento]] [[Kategorio:Romianoj en la 5-a jarcento]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Novplatonistoj]] jdmbyjxzdbv5t6bhlc5uc7dq6bp4plu 0 50058 9423539 9115826 2026-07-08T17:30:23Z Sj1mor 12103 9423539 wikitext text/x-wiki En [[fiziko]], '''movokvanto''' estas [[fizika grando|fizika kvanto]] rilatita al la [[rapido]] kaj la [[maso]] de objekto. Movokvanto estas la [[ŝargo Noether]] de [[translacia simetrio|translacia]] nevario. Tiel, eĉ kampoj samkiel aliaj aferoj, ne nur partikloj, povas havi movokvanton. Tamen, en [[kurba spactempo]] kiu ne estas asimptote [[Minkowskia spaco|Minkowskia]], movokvanto eĉ ne difiniĝas. == Movokvanto en klasika mekaniko == En [[klasika mekaniko]], movokvanto (tradicie skribita kiel '''p''') difiniĝas kiel la produto de [[maso]] kaj [[vektora rapido]]. Ĝi estas tiel [[vektoro|vektora]] [[kvanto]] kaj estas mezuro de la kvanto de movo de korpo. :<math>\vec{p} = m \vec{v}</math> === Impulso === {{Ĉefartikolo|Impulso (fiziko)}} La ŝanĝo de movokvanto , nomita impulso, egalas al [[forto]] multiplikita de la ŝanĝo da tempo. :<math>\ \Delta \mathbf{p} = \mathbf{F} \cdot \Delta t</math> ::<math> \mathbf{I} = \mathbf{F} \cdot \Delta t</math> La [[SI]]-a unito de movokvanto povas esprimiĝi kiel [[kilogramo|kg]] [[metro en sekundo|m/s]]. [[Impulso]] estas la ŝanĝo de la movokvanto de objekto dum donita [[daŭro]]. Impulso kalkuliĝas kiel la [[integralo]] de [[forto (fiziko)|forto]] rilate al du tempoj t₁ kaj t₂. ::<math> \mathbf{I} = \int_{t1}^{t2} \mathbf{F}\,dt </math> Uzado de la difino de forto donas : ::<math> \mathbf{I} = \int\frac{d\mathbf{p}}{dt}\,dt </math> ::<math> \mathbf{I} = \int d\mathbf{p} </math> ::<math> \mathbf{I} = \Delta \mathbf{p} </math> Vidu ankaŭ la artikolon [[angula movokvanto]]. == Konservo de movokvanto kaj kolizioj == '''Movokvanto''' havas specialan econ, ke ĝi '''ĉiam''' konserviĝas dum [[kolizio]]j (Vd [[Leĝoj de Newton pri movo#La tria leĝo de Newton pri movo: La Leĝo de Reciproka Agado|la trian leĝon de Neŭtono]]). [[Kineta energio]] alimane ofte ne konserviĝas dum kolizioj. Kutima problemo en fiziko, kiu postulas uzon de tiu ĉi fakto, estas la kolizio de du partikloj. Ĉar movokvanto ĉiam konservigas, la sumo da movokvantoj antaŭ la kolizio devas egali la sumon da movokvantoj post la kolizio: ::<math>m_1 v_{1,k} + m_2 v_{2,k} = m_1 v_{1,f} + m_2 v_{2,f} \,</math> : kie ''k'' signifas la komenca (antaŭ kolizia) kaj ''f'' signifas la ''fina'' (post kolizia) situacioj. Kutime, oni aŭ nur scias ?la vektoraj rapidecoj antaŭ aŭ nur post kolizio kaj ŝatas scii la malan?. Por ĝuste solvi tiun ĉi problemon, oni devas scii kian kolizion okazas. Estas du bazaj specoj de kolizioj, kiuj ambaŭ konservas movokvanton: * [[Elasta kolizio]] konservas kinetikan energion * [[Neelasta kolizio]] ne konservas kinetikan energion. === Elastaj kolizioj === Kolizio inter du poŝbilardaj pilkoj estas bona ekzemplo de preskaŭ tute elasta kolizio. Do, aldone al konserviĝo de movokvanto, kiam du poŝbilardaj pilkoj kolizias, la sumo da kinetikaj energioj antau kolizio devas egali la sumon da kinetikaj energioj post: ::<math>\frac{1}{2} m_1 v_{1,k}^2 + \frac{1}{2} m_2 v_{2,k}^2 = \frac{1}{2} m_1 v_{1,f}^2 + \frac{1}{2} m_2 v_{2,f}^2 \,</math> Ĉar la 1/2 faktoro estas kuna al ĉiuj termoj, ĝi povas elpreniĝi tuj. ==== Frontaj 1-D kolizioj ==== Kaze de frontaj kolizioj de du objektoj, oni trovas la finajn rapidecojn ::<math>v_{1,f} = \left( \frac{m_1 - m_2}{m_1 + m_2} \right) v_{1,k} + \left( \frac{2 m_2}{m_1 + m_2} \right) v_{2,k} \,</math> <br /> ::<math>v_{2,f} = \left( \frac{2 m_1}{m_1 + m_2} \right) v_{1,k} + \left( \frac{m_2 - m_1}{m_1 + m_2} \right) v_{2,k} \,</math> ==== Neelastaj kolizioj ==== Kutima ekzemplo de tute ne-elasta kolizio estas kiam du objektoj kolizias kaj tiam kunfiksiĝas. Do, oni fine trovas tiun ĉi ekvacion priskribantan la konserviĝo de movokvanto: ::<math>m_1 v_{1,k} + m_2 v_{2,k} = \left( m_1 + m_2 \right) v_f \,</math> == Movokvanto pri relativeca mekaniko == Estas ofte kredate ke fizikaj leĝoj estu [[nevarieco|nevariaj]] per [[translacio (geometrio)|translacioj]]. Tiel la difino de movokvanto ŝanĝiĝis post kiam [[Albert Einstein|Einstein]] formulaciis [[Speciala Relativeco|Specialan Relativecon]], tiel ke ĝia normo restu nevaria per relativikaj transformacioj. Vidu [[leĝoj de fizika konserviĝo]]. Oni nun difinas vektoron, nomita '''4-movokvanto''' tiel :[''E/c'' '''p'''] kie ''E'' estas la tuta energio de la sistemo, kaj '''p''' nomiĝas la "relativika movokvanto" difinita tiel: :<math> E = \gamma mc^2 \;</math> :<math> \mathbf{p} = \gamma m\mathbf{v} </math> kie :<math> \gamma = \frac{1}{\sqrt{1 - v^2/c^2}}</math>. Per la ĝustigado de la rapideco al nulo, oni derivas ke la senmova maso kaj energio de objekto rilatiĝas per [[E=mc²]]. La "longo" (normo) de la vektoro kiu restas konstanta difiniĝas tiel: :<math> \mathbf{p} \cdot \mathbf{p} - E^2 </math> Senmasaj objektoj tiel kiel [[fotono]]j ankaŭ portas movokvanton; la formulo estas '''p'''=''E''/''c'', kie ''E'' estas la energio portata de la fotono kaj ''c'' estas la [[rapido de lumo]]. == Movokvanto en kvantuma mekaniko == En [[kvantuma mekaniko]], movokvanto difiniĝas kiel [[operatoro]] sur [[stata funkcio]] ([[onda funkcio]]). La [[necerteca principo de Heisenberg|necerteca principo]] de [[Werner Heisenberg|Heisenberg]] difinas la limojn da precizeco, al kiu oni povas samtempe mezuri movokvanton kaj pozicion en sistemo kun unuopa observanto. Por unuopa partiklo sen [[elektra ŝargo]] kaj sen [[spino (fiziko)|spino]], la movokvanta operatoro povas skribiĝi en la pozicia bazo kiel :<math>\mathbf{p}={\hbar\over i}\nabla=-i\hbar\nabla</math> kie <math>\nabla</math> estas la [[gradiento|gradienta]] operatoro. Tiu ĉi estas kutime renkontita formo de la movokvanta operatoro, tamen ne la plej ĝenerala. == Origino de movokvanto == Movokvanto leviĝas de la kondiĉo ke eksperimento devas doni la saman rezulton senrigarde al la pozicio aŭ la relativa vektora rapido de la observanto. Pli formale la kondiĉo estas la postulo de nevario per translacio. Klasika movokvanto estas la rezulto de la nevario de translacio laŭ tri dimensioj. Relativika movokvanto kiel proponita de [[Albert Einstein]] leviĝas de la nevario de [[kvar-vektoro]]j per [[transformo de Lorentz]]. Tiuj ĉi kvar-vektoroj aperas spontanee en la formo de [[funkcio Green|funkcioj Green]] de [[kvantumkampa teorio]]. == Figura uzo == Oni diras ke procezo "akiras movokvanto"n. La termino implikas ke necesas peno por komenci tian procezon, sed estas relative facile daŭrigi ĝin. == Referencoj == * {{citaĵo el libro | familia nomo = Halliday | persona nomo = David | kunaŭtoroj= Resnick, Robert | jaro = 1970 | titolo = Fundamentals of Physics | eldono = 2 | loko = [[Novjorko]] | eldoninto = John Wiley & Sons | lingvo = en }} * {{citaĵo el libro | familia nomo = Tipler | persona nomo= Paul | jaro = 1998 | titolo = Physics for Scientists and Engineers. Volume 1: Mechanics, Oscillations and Waves, Thermodynamics | eldono = 4 | eldoninto = W. H. Freeman | isbn= 1-57259-492-6 | lingvo = en}} * {{citaĵo el libro | familia nomo = Serway | persona nomo = Raymond | kunaŭtoroj = Jewett, John | jaro = 2003 | titolo = Physics for Scientists and Engineers | eldono = 6 | eldoninto = Brooks Cole | isbn= 0-534-40842-7 | lingvo = en}} == Vidu ankaŭ == * [[Angula movokvanto]] * [[Impulso (fiziko)]] * [[Momanto]] * [[Movado (fiziko)]] * [[Movokvanto de Planck]] {{Projektoj|ReVo=kvant.movo0o}} [[Kategorio:Fizika kvanto]] [[Kategorio:Fundamentaj fizikaj konceptoj]] b0w7u4cqaga5elrxwkjxj8ochcbbctn 9423540 9423539 2026-07-08T17:30:38Z Sj1mor 12103 9423540 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} En [[fiziko]], '''movokvanto''' estas [[fizika grando|fizika kvanto]] rilatita al la [[rapido]] kaj la [[maso]] de objekto. Movokvanto estas la [[ŝargo Noether]] de [[translacia simetrio|translacia]] nevario. Tiel, eĉ kampoj samkiel aliaj aferoj, ne nur partikloj, povas havi movokvanton. Tamen, en [[kurba spactempo]] kiu ne estas asimptote [[Minkowskia spaco|Minkowskia]], movokvanto eĉ ne difiniĝas. == Movokvanto en klasika mekaniko == En [[klasika mekaniko]], movokvanto (tradicie skribita kiel '''p''') difiniĝas kiel la produto de [[maso]] kaj [[vektora rapido]]. Ĝi estas tiel [[vektoro|vektora]] [[kvanto]] kaj estas mezuro de la kvanto de movo de korpo. :<math>\vec{p} = m \vec{v}</math> === Impulso === {{Ĉefartikolo|Impulso (fiziko)}} La ŝanĝo de movokvanto , nomita impulso, egalas al [[forto]] multiplikita de la ŝanĝo da tempo. :<math>\ \Delta \mathbf{p} = \mathbf{F} \cdot \Delta t</math> ::<math> \mathbf{I} = \mathbf{F} \cdot \Delta t</math> La [[SI]]-a unito de movokvanto povas esprimiĝi kiel [[kilogramo|kg]] [[metro en sekundo|m/s]]. [[Impulso]] estas la ŝanĝo de la movokvanto de objekto dum donita [[daŭro]]. Impulso kalkuliĝas kiel la [[integralo]] de [[forto (fiziko)|forto]] rilate al du tempoj t₁ kaj t₂. ::<math> \mathbf{I} = \int_{t1}^{t2} \mathbf{F}\,dt </math> Uzado de la difino de forto donas : ::<math> \mathbf{I} = \int\frac{d\mathbf{p}}{dt}\,dt </math> ::<math> \mathbf{I} = \int d\mathbf{p} </math> ::<math> \mathbf{I} = \Delta \mathbf{p} </math> Vidu ankaŭ la artikolon [[angula movokvanto]]. == Konservo de movokvanto kaj kolizioj == '''Movokvanto''' havas specialan econ, ke ĝi '''ĉiam''' konserviĝas dum [[kolizio]]j (Vd [[Leĝoj de Newton pri movo#La tria leĝo de Newton pri movo: La Leĝo de Reciproka Agado|la trian leĝon de Neŭtono]]). [[Kineta energio]] alimane ofte ne konserviĝas dum kolizioj. Kutima problemo en fiziko, kiu postulas uzon de tiu ĉi fakto, estas la kolizio de du partikloj. Ĉar movokvanto ĉiam konservigas, la sumo da movokvantoj antaŭ la kolizio devas egali la sumon da movokvantoj post la kolizio: ::<math>m_1 v_{1,k} + m_2 v_{2,k} = m_1 v_{1,f} + m_2 v_{2,f} \,</math> : kie ''k'' signifas la komenca (antaŭ kolizia) kaj ''f'' signifas la ''fina'' (post kolizia) situacioj. Kutime, oni aŭ nur scias ?la vektoraj rapidecoj antaŭ aŭ nur post kolizio kaj ŝatas scii la malan?. Por ĝuste solvi tiun ĉi problemon, oni devas scii kian kolizion okazas. Estas du bazaj specoj de kolizioj, kiuj ambaŭ konservas movokvanton: * [[Elasta kolizio]] konservas kinetikan energion * [[Neelasta kolizio]] ne konservas kinetikan energion. === Elastaj kolizioj === Kolizio inter du poŝbilardaj pilkoj estas bona ekzemplo de preskaŭ tute elasta kolizio. Do, aldone al konserviĝo de movokvanto, kiam du poŝbilardaj pilkoj kolizias, la sumo da kinetikaj energioj antau kolizio devas egali la sumon da kinetikaj energioj post: ::<math>\frac{1}{2} m_1 v_{1,k}^2 + \frac{1}{2} m_2 v_{2,k}^2 = \frac{1}{2} m_1 v_{1,f}^2 + \frac{1}{2} m_2 v_{2,f}^2 \,</math> Ĉar la 1/2 faktoro estas kuna al ĉiuj termoj, ĝi povas elpreniĝi tuj. ==== Frontaj 1-D kolizioj ==== Kaze de frontaj kolizioj de du objektoj, oni trovas la finajn rapidecojn ::<math>v_{1,f} = \left( \frac{m_1 - m_2}{m_1 + m_2} \right) v_{1,k} + \left( \frac{2 m_2}{m_1 + m_2} \right) v_{2,k} \,</math> <br /> ::<math>v_{2,f} = \left( \frac{2 m_1}{m_1 + m_2} \right) v_{1,k} + \left( \frac{m_2 - m_1}{m_1 + m_2} \right) v_{2,k} \,</math> ==== Neelastaj kolizioj ==== Kutima ekzemplo de tute ne-elasta kolizio estas kiam du objektoj kolizias kaj tiam kunfiksiĝas. Do, oni fine trovas tiun ĉi ekvacion priskribantan la konserviĝo de movokvanto: ::<math>m_1 v_{1,k} + m_2 v_{2,k} = \left( m_1 + m_2 \right) v_f \,</math> == Movokvanto pri relativeca mekaniko == Estas ofte kredate ke fizikaj leĝoj estu [[nevarieco|nevariaj]] per [[translacio (geometrio)|translacioj]]. Tiel la difino de movokvanto ŝanĝiĝis post kiam [[Albert Einstein|Einstein]] formulaciis [[Speciala Relativeco|Specialan Relativecon]], tiel ke ĝia normo restu nevaria per relativikaj transformacioj. Vidu [[leĝoj de fizika konserviĝo]]. Oni nun difinas vektoron, nomita '''4-movokvanto''' tiel :[''E/c'' '''p'''] kie ''E'' estas la tuta energio de la sistemo, kaj '''p''' nomiĝas la "relativika movokvanto" difinita tiel: :<math> E = \gamma mc^2 \;</math> :<math> \mathbf{p} = \gamma m\mathbf{v} </math> kie :<math> \gamma = \frac{1}{\sqrt{1 - v^2/c^2}}</math>. Per la ĝustigado de la rapideco al nulo, oni derivas ke la senmova maso kaj energio de objekto rilatiĝas per [[E=mc²]]. La "longo" (normo) de la vektoro kiu restas konstanta difiniĝas tiel: :<math> \mathbf{p} \cdot \mathbf{p} - E^2 </math> Senmasaj objektoj tiel kiel [[fotono]]j ankaŭ portas movokvanton; la formulo estas '''p'''=''E''/''c'', kie ''E'' estas la energio portata de la fotono kaj ''c'' estas la [[rapido de lumo]]. == Movokvanto en kvantuma mekaniko == En [[kvantuma mekaniko]], movokvanto difiniĝas kiel [[operatoro]] sur [[stata funkcio]] ([[onda funkcio]]). La [[necerteca principo de Heisenberg|necerteca principo]] de [[Werner Heisenberg|Heisenberg]] difinas la limojn da precizeco, al kiu oni povas samtempe mezuri movokvanton kaj pozicion en sistemo kun unuopa observanto. Por unuopa partiklo sen [[elektra ŝargo]] kaj sen [[spino (fiziko)|spino]], la movokvanta operatoro povas skribiĝi en la pozicia bazo kiel :<math>\mathbf{p}={\hbar\over i}\nabla=-i\hbar\nabla</math> kie <math>\nabla</math> estas la [[gradiento|gradienta]] operatoro. Tiu ĉi estas kutime renkontita formo de la movokvanta operatoro, tamen ne la plej ĝenerala. == Origino de movokvanto == Movokvanto leviĝas de la kondiĉo ke eksperimento devas doni la saman rezulton senrigarde al la pozicio aŭ la relativa vektora rapido de la observanto. Pli formale la kondiĉo estas la postulo de nevario per translacio. Klasika movokvanto estas la rezulto de la nevario de translacio laŭ tri dimensioj. Relativika movokvanto kiel proponita de [[Albert Einstein]] leviĝas de la nevario de [[kvar-vektoro]]j per [[transformo de Lorentz]]. Tiuj ĉi kvar-vektoroj aperas spontanee en la formo de [[funkcio Green|funkcioj Green]] de [[kvantumkampa teorio]]. == Figura uzo == Oni diras ke procezo "akiras movokvanto"n. La termino implikas ke necesas peno por komenci tian procezon, sed estas relative facile daŭrigi ĝin. == Referencoj == * {{citaĵo el libro | familia nomo = Halliday | persona nomo = David | kunaŭtoroj= Resnick, Robert | jaro = 1970 | titolo = Fundamentals of Physics | eldono = 2 | loko = [[Novjorko]] | eldoninto = John Wiley & Sons | lingvo = en }} * {{citaĵo el libro | familia nomo = Tipler | persona nomo= Paul | jaro = 1998 | titolo = Physics for Scientists and Engineers. Volume 1: Mechanics, Oscillations and Waves, Thermodynamics | eldono = 4 | eldoninto = W. H. Freeman | isbn= 1-57259-492-6 | lingvo = en}} * {{citaĵo el libro | familia nomo = Serway | persona nomo = Raymond | kunaŭtoroj = Jewett, John | jaro = 2003 | titolo = Physics for Scientists and Engineers | eldono = 6 | eldoninto = Brooks Cole | isbn= 0-534-40842-7 | lingvo = en}} == Vidu ankaŭ == * [[Angula movokvanto]] * [[Impulso (fiziko)]] * [[Momanto]] * [[Movado (fiziko)]] * [[Movokvanto de Planck]] {{Projektoj|ReVo=kvant.movo0o}} [[Kategorio:Fizika kvanto]] [[Kategorio:Fundamentaj fizikaj konceptoj]] 4v9xswjmkl12tkryiibpyoppskdto9r 0 50271 9423783 9038371 2026-07-09T04:48:10Z Tirolischleioans 254019 9423783 wikitext text/x-wiki :''Ne konfuzu Wittenberg = Vitenbergo kun Württemberg = [[Virtembergo]]'' {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Wittenberg COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in WB.svg |federacia_lando = [[Saksio-Anhalto]] |distrikto = [[Distrikto Wittenberg]] |alto = 178 |areo = 240,32 |poŝtkodo = 06886, 06888, 06889 |tel_antaŭkodo = 03491, 034920, 034928, 034929 |NUTS = DEE0E |LOCODE = DE WTG |aŭtokodo = WB |oficiala_kodo = <!-- el vikidatumoj --> |adreso-komunumestraro = Lutherstraße 56<br />06886 Lutherstadt Wittenberg |retpaĝaro = [http://www.wittenberg.de/www.wittenberg.de] |komunumestro = Torsten Zugehör (senpartia) }} '''Wittenberg''', esperanto '''Vitenbergo''', estas urbo de la [[Germanio|germana]] [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Saksio-Anhalto]]. Ĝi situas apud la rivero [[Elbo (rivero)|Elbo]], kaj estas la administra centro de samnoma [[distrikto Wittenberg]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Saksio-Anhalto||STATO}}}} la urba komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Saksio-Anhalto|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn. [[Dosiero:Wittenberg Market square.JPG|eta|maldekstra|Merkata placo]] == Historio == Wittenberg estis grava urbo de la iama duklando [[Saksio-Wittenberg]] (ĝis 1356) kaj poste de la [[elektoprinclando Saksio]] (ĝis 1806). La 31-an de oktobro 1517 [[Marteno Lutero]] alnajlis sian [[Naŭdek kvin tezoj|Naŭdek kvin Tezojn]] al la pordego de la [[Kastela preĝejo (Wittenberg)]], lia protesto kontraŭ la korupteco en la [[katolika eklezio]]. En 1918 fonditis en Wittenberg la [[Lutersocieto]]. En 1996 [[UNESKO]] registris la lokojn de Lutera agado en Eisleben kaj Wittenberg en la listo de [[Monda Heredaĵo]]. [[Dosiero:Wittenberg Schlosskirche.JPG|eta|kastela kirko]] == Eduksistemo == La [[Universitato de Wittenberg]], ankaŭ nomata ''Alma Mater Leucorea'', ricevis imperian aprobon de la reĝo [[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 1-a]] la [[6-an de julio]] [[1502]] kaj malfermis siajn pordojn la [[18-an de oktobro]] [[1502]], instigita de [[Frederiko la 3-a (Saksio)|Frederiko la 3-a]], [[princo-elektisto]] de Saksio, nomata "Frederiko la Saĝa". Sub la influo de [[Filipo Melanktono]], kaj fundamentita de [[Marteno Lutero]], la universitato fariĝis centro de la [[Protestanta Reformacio]], kiu eĉ enkorporigis la domon de Lutero, en Wittenberg, konata kiel "Lutherhaus", kiel parton de la universitata kampo. La [[Universitato Marteno Lutero de Wittenberg-Halle]] - germane ''Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg'' estas kune en la urboj Wittenberg kaj [[Halle (Saale)]] de la federacia lando [[Saksio-Anhalto]]. Ĝi estis fondita en 1817, per kunigo de la [[universitato Wittenberg]] de la 18-a de oktobro 1502 kaj la [[universitato Halle]] de la 1-a de julio 1694. == Famuloj rilataj al Wittenberg == * [[Hans Wagner (filatelisto)|Hans Wagner]], filatelisto * [[Joachim Mörlin]], [[teologo]]j * [[Lucas Cranach la Juna]], artisto kaj politikisto * [[Márton Chladni]], teologo * [[Mihály Rotarides (literaturisto)]] * [[Norbert Gladis]], dezajnisto * [[Samuel Selfisch]], urbestro * [[Siegfried Körber]], artisto kaj profesoro == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Judensau-Wittenberg.jpg|eta|maldekstra|200ra|''Judensau'' (porkino de Judoj)]] {{Projektoj|ReVo=vitenberg|ReVo titolo=Vitenbergo}} {{Distrikto Wittenberg}} [[Kategorio:Wittenberg| ]] [[Kategorio:Urboj de Saksio-Anhalto]] [[Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Saksio-Anhalto]] e07j5523zcvvdn4x2nl6hj3n44qc3g0 0 51221 9423408 5836022 2026-07-08T14:44:49Z Lpoj50 170867 9423408 wikitext text/x-wiki '''Neolatino''' estas nomo de kelkaj planlingvoj: *[[Neo-latino]]; *[[Neolatino (Monte Rosso)]]; *[[Neolatino (Schild)]]; ==Vidu ankaŭ== *[[Nov Latin]]; *[[Nov Latin Logui]]; *[[Neoromano]]; {{apartigilo}} {{Planlingvoj}} [[Kategorio:Planlingvoj]] 3q7fiiocy1i12wgcmwsm9ukb3oah1jr 0 51362 9423932 9321596 2026-07-09T10:22:10Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423932 wikitext text/x-wiki {{PLA}}{{PorA|aliaj signifoj de Mono|Mono (apartigilo)}} <!--[[Dosiero:Money and pills in three colors banner.jpg|center|775px]]--> {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Billets de 5000.jpg|280px|eta|upright|[[Monbileto]]j kun valoro de 5000 el diversaj monunuoj.]] [[Dosiero:United States one dollar bill, obverse.jpg|eta|200px|[[Usona dolaro]].]] [[Dosiero:United States one dollar bill, reverse.jpg|eta|200px|[[Usona dolaro]].]] '''Mono''' estas [[objekto]] aŭ fidinda registraĵo ĝenerale akceptata en iu [[lando]] aŭ [[Sociekonomiko|sociekonomia]] mondoregiono por [[pago]] pro ricevata [[varo]]/[[servo]] aŭ por repago de [[ŝuldo]].<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=The Economics of Money, Banking, and Financial Markets (Alternate Edition)|familia nomo=Mishkin|persona nomo=Frederic S.|jaro=2007|loko=Boston|eldoninto=Addison Wesley|ISBN=0-321-42177-9|paĝo=8}}</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=MDU-NTEJziMC&pg=PA47&lpg=PA47&dq=Debt+tokens+money&source=bl&ots=M-Y60HHJvi&sig=TmFl-TIs5UabUm1-iHHadBA6Pck&hl=en&ei=liRhSpHNH5_FmQf2_pSrDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5 ''What Is Money?''] de John N. Smithin. Konsultita Julio-17-09.</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_M000217&edition=current&q=money&topicid=&result_number=5|titolo=money : The New Palgrave Dictionary of Economics|alirdato=18a de Decembro 2010|verko=The New Palgrave Dictionary of Economics}}</ref> Aspekto de ĝeneraleco de akceptado estas tre grava: uzata [[aktivo]] devas esti akceptata de ĉiuj [[Subjekto|subjektoj]]. La ĉefaj funkcioj de mono estas distingitaj kiel: interŝanĝilo; kalkulunuo; kaj [[kalkulilo]] por [[Havaĵo (juro)|havaĵoj]]; kaj, eventuale en la pasinto, kiel [[normo]] por eventualaj pagoj.<ref name="mankiw">{{Citaĵo el libro|titolo=Macroeconomics|familia nomo=Mankiw|persona nomo=N. Gregory|jaro=2007|eldono=6|ĉapitro=2|loko=Nov-Jorko|eldoninto=Worth Publishers|ISBN=0-7167-6213-7|paĝoj=22–32}}</ref><ref name="greco">T.H. Greco. ''Money: Understanding and Creating Alternatives to Legal Tender'', White River Junction, Vt: Chelsea Green Publishing (2001). ISBN 1-890132-37-3</ref> Ĉiu ajn aĵo aŭ konstatebla registro kiu plenumu tiujn funkciojn povas esti konsiderata mono. Mono estis historie [[Elapereco|elapera merkata fenomeno]] establanta var-monon (tio estas io kio estu bela (oro), utila (ilo) ktp.), sed preskaŭ ĉia nuntempa monsistemo estas bazita sur modelo de [[fidata mono]].<ref name="mankiw"/> Fidata mono, kiel ĉia ajn ĉeko aŭ ŝuldonoto, ne havas intrinsekajn [[uzvaloro]]n kiel fizika varo. Ĝi derivigas sian valoron el esti deklarita fare de registaro kiel laŭleĝa monvaluto; tio estas, ĝi devas esti akceptita kiel formo de pago almenaŭ ene de la limoj de difinita lando, por ĉiaj ŝuldoj, publikaj aŭ privataj. Tiaj leĝoj en praktiko permesas, ke fidata mono akiru la valoron de iuj el la varoj aŭ servoj kiuj povas esti komercataj ene de la lando kiu eldonas ĝin. La [[mondispono]] el iu lando konsistas el [[valuto]]j (moneroj kaj monbiletoj) kaj kutime inkludas bankan aŭ skriban monon (nome kontrasto inter deponita kaj elspezata mono). Banka mono, kiu konsistas nur el registroj (ĉefe komputiligita en modernaj bankoj), formas pro multo la plej grandan parton de la ĝenerala mono en disvolvigintaj landoj.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=The Little Money Book|alirdato=2011-05-31|familia nomo=Boyle|persona nomo=David|jaro=2006|eldoninto=The Disinformation Company|ISBN=978-1-932857-26-9|paĝoj=37}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.pbs.org/newshour/on2/money/history.html |title=On2 Money / A History of Money |publisher=pbs.org |accessdate=2009-04-20 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-09-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090308051631/http://www.pbs.org/newshour/on2/money/history.html |arkivdato=2009-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090308051631/http://www.pbs.org/newshour/on2/money/history.html |archivedate=2009-03-08 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.pbs.org/newshour/on2/money/history.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-09-28 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090308051631/http://www.pbs.org/newshour/on2/money/history.html |arkivdato=2009-03-08 }}</ref><ref>Bernstein, Peter, ''A Primer on Money and Banking, and Gold'', Wiley, 2008 edition, pp 29-39</ref> == Etimologio == [[Dosiero:Ravel 1008.2.A.jpg|eta|maldekstra|200px|[[Statero]] el [[Korinto]], [[4-a jarcento a.K.]].]] La vorto "mono" verŝajne originas de templo de [[Hera]], situanta sur [[Kapitolo (Romo)|Kapitolo]], nome unu el la sep montetoj de [[Romo]]. En la praa mondo Hera ofte estis rilata al mono. La templo de [[Juno]] [[Moneta]] en Romo estis la loko kie la monerstampejo de Romio situis.<ref>D'Eprio, Peter & Pinkowish, Mary Desmond (1998). ''What Are the Seven Wonders of the World?'' First Anchor Books, p.192. ISBN 0-385-49062-3</ref> La nomo "Juno" povas veni de la [[Etruskoj|etruska]] diino Uni (kiu volas diri "tiu", "unika", "unuo", "unio", "kuniĝo") kaj "Moneta" aŭ de la latina vorto "monere" (memorigi, averti, aŭ instrui) aŭ de la [[greka]] vorto "moneres" (sola, unika). En la okcidenta mondo, ĝenerala esprimo por moner-mono estis ''speco'', devena de la latina ''in specie'', signifante "en speco".<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=specie&searchmode=phrase|titolo=Online Etymology Dictionary|alirdato=2009-04-20|eldoninto=etymonline.com}}</ref> == Funkcioj de mono == [[Dosiero:1e por.png|eta|dekstra|[[Portugalaj eŭro-moneroj|1,00 € portugala]] eŭra monero.]] 1. '''Rimedo de interŝanĝo'''<br /> Diversaj subjektoj havas malsamajn varojn. Se ili volas interŝanĝi, ili tamen povas bazigi siajn rilatojn sur [[natura interŝanĝo]], sed tia-ĉi metodo ne estas utila kaj ofte simple ne funkcias, ĉar oni ne kapablas difini proporcion, je kiu oni interŝanĝas varojn. 2. '''Kalkulanta unuo'''<br /> Tia-ĉi funkcio ebligis onin ekspliki [[prezo]]jn de varoj, servoj, ŝuldoj, kreditoj, ktp. Prezo ebligas onin kompari valorojn de malsamaj varoj aŭ servoj. Do, valoroj de varoj, servoj, ŝuldoj kaj kreditoj povas esti kalkulitaj pere de mono. 3. '''Konservilo de valoro'''<br /> Unu el eblecoj de uzado de mono estas tenado de mono forme de [[monŝparaĵo]]j. Se oni havas monon kaj ne aĉetas varojn, oni tamen havas [[likvidebleco|likvideblan]] monon. == Historio == [[Dosiero:BMC 06.jpg|eta|maldekstre|Elektruma triona [[statero]] el la 640 a.K. el [[Lidio]].]] La uzo de [[Natura interŝanĝo|interŝanĝ-similaj]] metodoj povas deveni de almenaŭ antaŭ 100,000 jaroj, kvankam ekzistas neniuj signoj de [[socio]] aŭ [[ekonomio]] kiu dependis ĉefe de interŝanĝo.<ref>Mauss, Marcel. ''The Gift: The Form and Reason for Exchange in Archaic Societies''. pp. 36-37.</ref> Anstataŭe, senmonaj socioj funkciis plejparte laŭ la principoj de donaca ekonomio kaj [[ŝuldo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.nakedcapitalism.com/2011/08/what-is-debt-%E2%80%93-an-interview-with-economic-anthropologist-david-graeber.html|titolo=What is Debt? – An Interview with Economic Anthropologist David Graeber|eldoninto=Naked Capitalism|alirdato=2014-09-28|arkivurl=https://web.archive.org/web/20170924032744/https://www.nakedcapitalism.com/2011/08/what-is-debt-%E2%80%93-an-interview-with-economic-anthropologist-david-graeber.html|arkivdato=2017-09-24}}</ref><ref>David Graeber: ''Debt: The First 5000 Years'', Melville 2011. Cf. [http://socialtextjournal.org/a-history-of-debt/ review] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200420132635/https://socialtextjournal.org/a-history-of-debt/ |date=2020-04-20 }}</ref> Kiam interŝanĝo fakte okazis, ĝi estis kutime inter aŭ fremdeguloj aŭ eblaj malamikoj.<ref name="Graeber, David pp. 153-154">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=uo8tttilAlQC&pg=PA153|titolo=Toward an anthropological theory of value: the false coin of our own dreams|alirdato=10-a de februaro 2011|aŭtoro=David Graeber|jaro=2001|eldoninto=Palgrave Macmillan|ISBN=978-0-312-24045-5|paĝoj=153–154}}</ref> [[Dosiero:Jiao zi.jpg|eta|upright|''Jiaozi'' el la Dinastio Song, nome la plej antikva papermono en la mondo.]] Multaj kulturoj ĉirkaŭ la mondo poste evoluigis la uzon de var-mono. La [[ŝekelo]] estis origine pezunuo, kaj rilatis al specifa pezunuo de [[hordeo]], kiu estis utiligita kiel [[valuto]].<ref>Kramer, ''History Begins at Sumer'', pp. 52–55.</ref> La unua uzokutimo de la esprimo venis de [[Mezopotamio]] ĉirkaŭ 3000 a.K. Socioj en [[Ameriko]], [[Azio]], [[Afriko]] kaj [[Aŭstralio]] uzis konko-monon - ofte, la ŝelojn de la [[cipreedoj]] (''Cypraea moneta'' L. aŭ ''C. annulus'' L.). Laŭ [[Herodoto]], la Lidianoj estis la unuaj homoj kiuj enkondukis la uzadon de [[oro|oraj]] kaj [[arĝento|arĝentaj]] [[monero]]j.<ref>Herodoto. ''Historioj'', I, 94</ref> Oni opinias fare de modernaj akademiuloj ke tiuj unuaj stampis monerojn ĉirkaŭ 650-600 a.K.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://rg.ancients.info/lion/article.html|titolo=World's First Coin|alirdato=2009-04-20|aŭtoro=Goldsborough, Reid|dato=2003-10-02|eldoninto=rg.ancients.info}}</ref> Ekonomie, [[civilizo]]j montras pli kompleksajn modelojn de posedrajto kaj interŝanĝas pli ol malpli organizitaj socioj. Vivi en unu loko aŭ alia permesas al personoj akumuli pli da [[Posedrajto|personaj posedaĵoj]] ol ĉe [[Nomado|nomadaj personoj]]. Kelkaj personoj ankaŭ akiras [[bieno]]n, aŭ privatan posedrajton de la [[tero]]. Ĉar granda procento de personoj en civilizoj ne kultivas siajn proprajn manĝaĵojn, ili devas [[komerco|aĉeti aŭ vendi respektive]] siajn havaĵojn kaj servojn por manĝo en [[Merkato|merkata]] sistemo, aŭ ricevi manĝaĵojn pere de kolektitaj [[imposto]]j, redistribua [[impostado]], [[tarifo]]j aŭ [[dekonaĵo]]j el la manĝoproduktanta segmento de la loĝantaro. Fruaj homaj kulturoj funkciis pere de donŝanĝa ekonomio suplementata de limigitaj sistemoj de [[natura interŝanĝo]]. Komence de la [[Ferepoko]] tiutempaj civilizoj disvolvigis monon kiel rimedo de interŝanĝo por pliiĝantaj pli kompleksaj transŝanĝoj. Por simpligo, en [[vilaĝo]] la potfaristo faris [[ceramikaĵo]]n por la bieristo kaj la bieristo kompensis al la potfaristo donante al li ian kvanton de [[biero]]. En [[urbo]], la potfaristo povis bezoni novan tegmenton, la tegmentisto povis bezoni novajn [[ŝuo]]jn, la ŝufaristo povis bezoni novajn hufoferojn, la forĝisto povis bezoni novan mantelon, kaj la tanisto povis bezoni novan poton. Tiuj personoj ne povis persone negocadi unu kun alia samtempe kaj ankaŭ ties neceson povis ne okazi ĉiuj samtempe. Monsistemo estas maniero organizi tiujn necesojn por certigi, ke ili estos plenumitaj. El la tagoj de la plej fruaj monuzaj civilizoj, monopolaj kontroloj de monsistemoj faris profiton al la sociaj kaj politikaj elitoj. [[Dosiero:Calif al Mustansir Misr 1055.jpg|maldekstra|eta|Ora monero de [[Fatimida]] Kalifo al-Mustansir, [[Misr]], 1055: montro de [[Islama Orepoko]].]] La sistemo de var-mono poste evoluis en sistemon de reprezenta mono. Tio okazis ĉar komercistoj pri [[oro]] kaj arĝento aŭ bankoj eldonis [[kvitanco]]jn al siaj deponantoj - amortizeblaj per la var-mono deponita. Poste, tiuj kvitancoj iĝis ĝenerale akceptitaj kiel pagilo kaj estis utiligitaj kiel mono. Papermono aŭ monbiletoj unue estis uzitaj en [[Ĉinio]] dum la [[Dinastio Song]]. Tiuj monbiletoj, konataj kiel "jiaozi", evoluis el [[kambio]]j kiuj estis utiligitaj ekde la [[7-a jarcento]]. Tamen, ili ne delokigis var-monon, kaj estis uzitaj kune kun moneroj. En la [[13-a jarcento]], papermono iĝis konata en Eŭropo tra la raportoj pri vojaĝantoj, kiel ekzemple [[Marko Polo]] kaj [[Vilhelmo de Rubruk]].<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=History of the weksel: Bill of exchange and promissory note|familia nomo=Moshenskyi|persona nomo=Sergii|jaro=2008|ISBN=978-1-4363-0694-2|paĝo=55}}</ref> La raporto de Marko Polo pri papermono dum la [[Juana Dinastio]] estas la temo de ĉapitro de lia libro, ''La Libro de la mirindaĵoj'', titolita "Kiel la Granda Kaan produktis el ŝelo de arboj ion kiel papero por pasi ĝin por mono tra la tuta lando."<ref name="Marco Polo">{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=JetQAAAAcAAJ&pg=PA353|titolo=The Travels of Marco Polo, a Venetian, in the Thirteenth Century: Being a Description, by that Early Traveller, of Remarkable Places and Things, in the Eastern Parts of the World|alirdato=19a de Septembro 2012|aŭtoro=Marco Polo|jaro=1818|paĝoj=353–355}}</ref> Monbiletoj unue estis emisiitaj en Eŭropo fare de Stokholma Banko en 1661, kaj denove estis ankaŭ uzitaj kune kun moneroj. La [[orbazo]], monsistemo kie la komercilo estas papero kiu estas konvertebla en antaŭelektitaj, fiksaj kvantoj da oro, anstataŭigis la uzadon de oraj moneroj kiel valuto en la 17-a ĝis [[19-a jarcento]]j en Eŭropo. Tiu normigitaj or-notoj fariĝis legalizita pagilo, kaj ties ŝanĝo al oraj moneroj estis malinstigita. Ĉe la komenco de la [[20-a jarcento]] preskaŭ ĉiuj landoj adoptis la orbazon, sekurigante siajn laŭleĝajn or-notojn per fiksaj kvantoj da oro. [[Dosiero:Frankfurt Eurotower.20130603.jpg|eta|200px|dekstra|Sidejo de la [[Eŭropa Centra Banko]], kiu kontrolas la plej parton de la financoj de la [[Eŭropa Unio]].]] Post la [[Dua Mondmilito]], ĉe la Bretton Woods Konferenco, la plej multaj landoj adoptis dekretvalutojn kiuj estis kongruigitaj al [[Usona dolaro]]. Usona dolaro estis en victurno kongruigita al oro. En 1971 usona registaro suspendis la konverteblecon de usona dolaro al oro. Post tio, multaj landoj de-alligis siajn valutojn disde usona dolaro, kaj la plej multaj el la valutoj de la mondo iĝis senapogaj per io ajn krom la dekreto de la registaraj de legalizita pagilo kaj la kapablo konverti la monon en varojn per pago. == Tipoj == === Varmono === {{Ĉefartikolo|Varmono}} '''Varmono''' estas mono kies [[valoro]] devenas el [[varo]] el kiu ĝi estis farita. Varmono konsistas el objektoj kiuj havas valoron per si mem same kiel valoron kiel uzata mono.<ref>{{Cite book | last = O'Sullivan | first = Arthur | authorlink = | author2 = Steven M. Sheffrin | title = Economics: Principles in action | publisher = Prentice Hall | year = 2003 | location = Upper Saddle River, New Jersey 07458 | pages = 246 | url = https://www.savvas.com/index.cfm?locator=PSZu4y&PMDbSiteId=2781&PMDbSolutionId=6724&PMDbSubSolutionId=&PMDbCategoryId=815&PMDbSubCategoryId=24843&PMDbSubjectAreaId=&PMDbProgramId=23061 | doi = | id = | isbn = 0-13-063085-3 }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161220014709/https://www.savvas.com/index.cfm?locator=PSZu4y&PMDbSiteId=2781&PMDbSolutionId=6724&PMDbSubSolutionId=&PMDbCategoryId=815&PMDbSubCategoryId=24843&PMDbSubjectAreaId=&PMDbProgramId=23061 |date=2016-12-20 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://www.savvas.com/index.cfm?locator=PSZu4y&PMDbSiteId=2781&PMDbSolutionId=6724&PMDbSubSolutionId=&PMDbCategoryId=815&PMDbSubCategoryId=24843&PMDbSubjectAreaId=&PMDbProgramId=23061 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-10-14 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161220014709/https://www.savvas.com/index.cfm?locator=PSZu4y&PMDbSiteId=2781&PMDbSolutionId=6724&PMDbSubSolutionId=&PMDbCategoryId=815&PMDbSubCategoryId=24843&PMDbSubjectAreaId=&PMDbProgramId=23061 |arkivdato=2016-12-20 }}</ref> Ekzemploj de varoj kiuj estis uzataj kiel pagiloj aŭ interŝanĝiloj estas [[oro]], [[arĝento]], [[kupro]], [[salo]], [[Nigra pipro|piprosemoj]], grandaj ŝtonoj (kiaj la [[Ŝtonmono rai|rai]]), ornamitaj [[Zono (vestaĵo)|zonoj]], [[konko]]j, [[alkoholo]], [[cigaredo]]j, [[kanabo]], [[bombono]]j, [[kakao]]semoj, [[heliko]]konkoj kaj [[hordeo]]. Tiuj varoj estis foje uzitaj laŭ mezuro de evidenta [[valoro]] unu rilate al alia, en diversa varvalorigo aŭ ekonomioj de prezosistemoj. === Reprezenta mono === Reprezenta mono estas tipo de mono, kiu diference de la [[varmono]], estas bazata sur alia havaĵo, kiel, por ekzemplo, la mono bazita sur [[oro]], [[arĝento]], [[nafto]] aŭ alia monero, kiu havas la kvaliton esti konvertebla al la havaĵo kiun ĝi reprezentas, kiu povas estis speco de [[kontanta mono]]. Tio rezultas en la konsidero de du havaĵoj, nome la reprezentata havaĵo kaj la reprezentanta mono. === Fidata mono === {{Ĉefartikolo|Fidata mono}} Ĝi estas konata ankaŭ kiel ''mono per dekreto'', kaj estas formo de mono sen esenca valoro. Ties valoro estas bazata sur deklaro kiel mono fare de la [[Ŝtato]]. La termino "fiat" (fidata) ofte estas uzata interŝanĝeble kun tiu de "fidomono", tamen la terminoj ne estas egalvaloroj kaj la nuanco povas esti konsiderinda. La fidata mono estas la tipo de mono de la [[dolaro]], la [[eŭro]], la [[Japana eno|eno]] kaj la ĉefaj monvalutoj de internacia kurzo. === Fidomono === La mono nomita ''fidmono'' (de la latina ''fiduciarĭus'', de ''fiducĭa'' 'fido' kaj tiu siavice el ''fides'' 'fido'), estas tiu bazita sur la [[fido]] en la komunumo, tio estas, kiu nek estas apogita sur [[valormetalo]]j nek sur iu kiu ne estas promeso de [[pago]] fare de la elsendinta ento. Gravas atentigi, ke oni komprenas la fidon de la komunumo kiel aro de la ŝajna riĉeco kiun prezentas la komunumo kiu elsendis la monon. Ĝi estas la monmodelo kiu hegemonias aktuale en la mondo, kaj estas tiu de la [[usona dolaro]], de la [[eŭro]] kaj de ĉiuj la aliaj [[Rezerva valuto|rezervaj valutoj]]. === Monero === [[Dosiero:Esperanto 25 Steloj Coin.JPG|eta|maldekstre|Esperanta monero de 25 steloj.]] {{Ĉefartikolo|Monero}} La '''monero''' estas peco de rezista materialo, de uniforma pezo kaj kompono, normale el [[metalo]] [[monstampado|stampita]] en formo de disko aŭ simila formo montranta la markilojn elektitajn de la elsendinta aŭtoritato, kiu estas uzata kiel mezuro de kambjo (mono) pro sia jura aŭ esenca valoro kaj kiel kalkulunuo. === Monbileto === {{Ĉefartikolo|Monbileto}} La monbileto plej antikva konservita estis fabrikita dum la dinastio Ming, ĉirkaŭ [[1375]] kaj egalvaloris al 1000 moneroj el [[kupro]].<ref>Gozalbes Fernández de Palencia, 2011, p. 18</ref> Necesis evoluo laŭ kiu la [[ŝtato]]j elsendis biletojn kaj monerojn, kiuj rajtigis ties portantojn al interŝanĝo per oro aŭ arĝento el la rezervoj de la lando.<ref name="TERRA" >[https://web.archive.org/web/20150705065124/http://economia.terra.com.co/conoce-como-surgieron-los-billetes-y-monedas,5de8143139492410VgnCLD200000bbcceb0aRCRD.html «Conoce cómo surgieron los billetes y monedas».] Terra. Arkivita el la originalo la 5an de Julio 2015. Konsultita la 15an de Oktobro 2021.</ref> La ŝanĝoj en la ekonomiaj evoluoj dum la [[20-a jarcento]] finis la hegemonion de la metaloj en la mono, kiu elprenis aliajn aspektojn (monbiletoj, monkartoj, inter aliaj),<ref name="EXPANSIÓN-A">[http://www.banrepcultural.org/correos/servieducativos/2010/0312_visitas_tematica_el_dinero_su_evolucion_e_importancia.htm El dinero, su evolución e importancia] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211023213027/https://www.banrepcultural.org/correos/servieducativos/2010/0312_visitas_tematica_el_dinero_su_evolucion_e_importancia.htm |date=2021-10-23 }} Biblioteca Luis Ángel Arango, Kolmbio, alirita la 24an de Marto 2015.</ref> La evoluo de la uzado de la [[monbileto]] estas la jena: * En la 18-a kaj 19-a jarcentoj, kelkaj tre diversaj landoj havis modelon dumetalan, bazita sur oro kaj arĝento. [[Dosiero:Anverso - Billete 10 centavos de Peso Moneda Nacional (Argentina).png|eta|270px|dekstra|[[Monero]]j kaj [[monbileto]]j estas ankoraŭ du de la plej komunaj formoj de mono.]] * Inter 1870 kaj la [[Unua Mondmilito]] oni adoptis ĝenerale la [[orbazo]]n,<ref name="EXPANSIÓN-A(2)">[http://www.expansion.com/diccionario-economico/patron-oro.html Patrón oro] ''Expansión'' Alirita la 24an de Marto 2015.</ref> tiel ke ajna civitano povus transformi la monpaperon en kvanto de oro samvalora. * En la periodo inter la du [[mondmilito]]j oki klopodis reveni al la orbazo,<ref name="EXPANSIÓN-A(2)" /> sed la ekonomia situacio kaj la krizo aŭ [[Borsa Katastrofo de 1929]] finis la konverteblon de la monbiletoj en oro fare de privatuloj. * Post la fino de la [[Dua Mondmilito]], la venkintaj aliancanoj establis novan financan sistemon en la [[Ekonomia Modelo de Bretton Woods|Interkonsentoj de Bretton Woods]], en kiuj oni establis, ke ĉiuj valutoj estos konverteblaj en usonaj dolaroj kaj nur la usona dolaro estos konvertebla en [[ingoto]]j el oro proporcie de po 35 dolaroj por unu unco por la eksterlandaj registaroj.<ref name="CINCO-DÍAS">[http://cincodias.com/cincodias/2011/08/15/economia/1313544205_850215.html 40 años del adiós al oro] ''Cinco Días'', Alirita la 24an de Marto 2015.</ref> * En 1971, la ekspansiemaj [[Fiska politiko|fiskaj politikoj]] de Usono, motivitaj fundamente per la [[Milito de Vjetnamo|kosto de la Milito de Vjetnamo]], rezulti en la abundo de dolaroj, kaj oni starigis dubojn pri ilia konverteblo en oro. Tio faris, ke la [[Eŭropa Sistemo de Centraj Bankoj|Centraj Eŭropaj Bankoj]] klopodis konverti siajn rezervojn de dolaroj en oro, kio kreis neelteneblan situacion por la [[usona ekonomio]]. Je tio, en Decembro 1971, la usona prezidento, [[Richard Nixon]], suspendis unuflanke la konverteblon de la dolaro en oro por la privatuloj kaj devalutis la dolaron 10&nbsp;%.<ref name="CINCO-DÍAS" /> En 1973, la dolaro estis denove devaluatita pluan 10&nbsp;%, ĝis, finfine, oni finis la konverteblon de la dolaro en oro ankaŭ por registaroj kaj eksterlandaj centraj bankoj. * El 1973 la mono uzita en la mondo havas valoron kiu estas en la subjektiva kredo, ke estos akceptita de la ceteraj loĝantoj de lando, aŭ ekonomia zono, kiel formo de interŝanĝo.<ref>[http://www.eleconomista.es/materias-primas/noticias/6410269/01/15/Quien-esta-detras-del-desplome-del-precio-del-petroleo-Una-historia-que-nacio-en-1973.html#.Kku8BqpXvrvwi6p ¿Quién está detrás del desplome del precio del petróleo? Una historia que nació en 1973] El Economista (México) Alirita la 24an de Marto 2015.</ref> La mondecidaj aŭtoritatoj kaj Centraj Bankoj ne intencas defendi partikularan nivelon de tipo de konverto, sed ili intervenis en la [[valutmerkato]]j por mildigi la spekulaciajn fluktuojn je mallonga limdato, cele al reteni je mallonga limdato la stabilecon de prezoj, kaj eviti situaciojn kiel la [[inflaciego]], kiuj faras, ke la valoro de tiu mono estas detruita, kiam malaperas la fido en tiu mono, aŭ kiel la [[deflacio]].<ref>[http://hoy.com.do/caida-del-patron-oro-y-crisis-del-dolarcomo-entender-la-crisis-del-dolar-y-cambios-en-precio-oro-2/ Caída del patrón oro y crisis del dólar ¿Cómo entender la crisis del dólar y cambios en precio oro?] Hoy (República Dominicana) Alirita la 24an de Marto 2015.</ref> === Elektronika mono === {{Ĉefartikolo|Monkarto}} [[Dosiero:Credit-cards.jpg|maldekstre|eta|200x200px]] La '''elektronika mono''' (konata ankaŭ kiel ''e-mono'', ''elektronika kontanto'', ''elektronika monero'', ''cifereca mono'', ''cifereca kontanto'' aŭ ''cifereca monero'') referencas al mono kiu, aŭ estis elsendita [[elektroniko|elektronike]], pere de la uzado de [[Komputila reto|komputilaj retoj]], [[Interreto]] kaj sistemoj de valoroj ciferece stokitaj kiel ĉe [[Bitcoin]], aŭ estas rimedo por cifereca pago samvalora al difinita kvanto de mono,<ref>Diferencias entre dinero electrónico y moneda criptográfica. Banco Central del Ecuador.[http://www.dineroelectronico.ec/index.php/dineroelectronico/diferencias-entre-dinero-electronico-y-moneda-criptografica] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304102312/http://www.dineroelectronico.ec/index.php/dineroelectronico/diferencias-entre-dinero-electronico-y-moneda-criptografica|date=2016-03-04}} {{Wayback|url=http://www.dineroelectronico.ec/index.php/dineroelectronico/diferencias-entre-dinero-electronico-y-moneda-criptografica|date=20160304102312}}</ref> kiel ĉe [[Ekvadoro]]<ref>Sistema de Dinero Electrónico. Superintendencia de Control del Poder de Mercado. [http://www.scpm.gob.ec/wp-content/uploads/2014/01/2.6-Fausto-Valencia-BCE-Sistema-de-dinero-electr%C3%B3nico.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160313133348/http://www.scpm.gob.ec/wp-content/uploads/2014/01/2.6-Fausto-Valencia-BCE-Sistema-de-dinero-electr%C3%B3nico.pdf|date=2016-03-13}} {{Wayback|url=http://www.scpm.gob.ec/wp-content/uploads/2014/01/2.6-Fausto-Valencia-BCE-Sistema-de-dinero-electr%C3%B3nico.pdf|date=20160313133348}}</ref> aŭ [[Peruo]]<ref>[http://www.bcrp.gob.pe/docs/Publicaciones/Revista-Moneda/moneda-153/moneda-153-04.pdf]</ref> La elektronika transpago de monkvantoj kaj la bankaj stokigoj aŭ rektaj mondeponoj estas ekzemploj de elektronika mono. [[Dosiero:Bitcoin Geldautomat.jpg|eta|[[Bankaŭtomato]] de [[Bitmono]], nome kriptovaluto starigita en 2009.]] == Trajtoj == Por plenumi siajn variajn funkciojn, mono devas havi kelkajn proprecojn:<ref>{{cite web |last1=Desjardins |first1=Jeff |title=Infographic: The Properties of Money |url=http://money.visualcapitalist.com/infographic-the-properties-of-money/ |publisher=The Money Project |access-date=18a de Julio 2017 |date= 15a de Decembro, 2015}}</ref> * Konsumiĝeblo: ties unuopaj unuoj devas esti kapablaj de reciproka anstataŭo (t.e., interŝanĝeblo). La plej evidenta trajto de mono estas ties kapablo esti ŝanĝebla kontraŭ [[varo]], servo ktp. * Daŭreblo: kapablaj daŭri post ripeti uzadon. Dolaro povas esti uzata por aĉeti ekzemple bieron, la biervendisto kiu ricevis la dolaron povas uzi ĝin por aĉeti ekzemple [[hamburgero]]n kaj tiel plu sinsekve senfine. * Divideblo: divideblo al malgrandaj unuoj. Laboristo kiu ricevas monatan [[salajro]]n de du mil eŭroj, povas uzi kvincent por pagi luprezon, aliajn kvincent por aĉeti manĝaĵojn, cent por aĉeti iun vestaĵon ktp. * Porteblo: facile portita kaj transportita. Plej ofte monbiletoj estas pli facile porteblaj ol moneroj, siavice monkartoj pli facile porteblaj ol monbiletoj ktp. * Rekonebla: ties valoro devas esti facile identigebla. Ekzemple en monbiletoj aŭ moneroj de moderna epoko aperas klare kaj evidente la kvanto de la valoro de la monpeco. * Malabundo: ties disponeblo en cirkulado devas esti limigita. Se ĉiuj havus abundon de mono, la valoro estus malalta, ĉar la interŝanĝeblo kontraŭ ekzemple varoj, ne povos esti senfina. == Monpolitiko == {{Ĉefartikolo|Monpolitiko}} Kiam oro kaj arĝento estas uzataj kiel mono, la mondisponeblo povas kreski nur se la disponeblo de tiuj metaloj estas pliigita pere de [[minado]]. Tiu proporcio de pliigo estis akcelita dum periodoj de [[orimpetego]]j kaj malkovroj, kiel post la vojaĝoj de Kolumbo malfermis al eŭropanoj la vojon al [[Ameriko]] kaj tio rezultis en transigo de oro kaj arĝento al Hispanio kaj sekve al aliaj okcidenteŭropaj landoj, aŭ kiam oro estis [[Kalifornia deliro pri oro|malkovrita en Kalifornio en 1848]]. Tio okazigas inflacion, ĉar la valoro de oro malgrandiĝas. Tamen, se la proporcio de or-minado ne povas kongrui kun la kresko de la ekonomio, la oro iĝas relative pli valora, kaj la prezoj (markitaj en oro) falas, kio okazigas deflacion. Deflacio estis la plej tipa situacio dum ĉirkaŭ unu jarcento kiam la mono kaj la monpapero apogita sur oro estis uzata kiel funkcianta mono en la 18a kaj 19a jarcentoj. [[Dosiero:Banco_de_España_(Madrid)_06.jpg |eta|300px|maldekstra|[[konstruaĵo Banko de Hispanio|Ĉefsidejo de la Banko de Hispanio]] ([[Madrido]]), nacia [[centra banko]] de Hispanio.]] Nuntempaj monsistemoj estas bazataj sur fidomono kaj estas ne plu ligita al la valoro de oro. La kontrolo de la kvanto de mono en la ekonomio estas konata kiel monpolitiko. Monpolitiko estas la procezo per kiu registaro, centra banko, aŭ monaŭtoritato administras la [[mondispono]]n por atingi specifajn celojn. Kutime, la celo de la monpolitiko estas kongruigi la ekonomian kreskon en medion de stabilaj prezoj. Por ekzemplo, estas klare asertita en la usona regularo de la ''[[Federal Reserve Act]]'', ke la [[Estraro|Guberniestraro]] kaj la Federacia Komitato de Malferma Merkato devas klopodi "promocii efektive la celojn de maksimuma dungado, stabilaj prezoj, kaj moderigi longdaŭrajn interezproporciojn."<ref>The Federal Reserve. [http://www.federalreserve.gov/pf/pdf/pf_2.pdf 'Monetary Policy and the Economy".] ([[Portebla dokumentformo|PDF]]) ''Board of Governors of the Federal Reserve System'', (2005-07-05). Alirita en 2007-05-15.</ref> Malsukcesa monpolitiko povas okazigi gravajn damaĝajn efikojn en ekonomio kaj la socio kiu dependas el tiu. Tiuj estas [[inflaciego]], [[stagflacio]], [[recesio]], granda sendungeco, malabundo de importitaj varoj, malkapablo por eksporti varojn, kaj eĉ totala monfalo kaj adoptado de multe malpli efika komerca ekonomio. Tio okazis ekzemple en Rusio post la [[Dissolvo de Sovetunio|falo de Sovetunio]]. Registaroj kaj centraj bankoj entreprenis alproksimigojn al la monpolitiko kaj regularajn kaj por [[libera merkato]]. Kelkaj el la iloj uzataj por kontroli la mondisponon estas jenaj: [[Dosiero:People's Bank of China Headquarter, Beijing.jpg|eta|dekstre|240px|Sidejo de la Popola Banko de Ĉinio en [[Pekino]].]] * ŝanĝi la [[interezo|interezproporcion]] je kiu la centra banko pruntedonas monon al (aŭ prunteprenas monon el) la komercaj bankoj * aĉeti aŭ vendi valutojn * pliigi aŭ malpliigi [[Ŝtatŝuldo|ŝtatan prunteprenadon]] * pliigi aŭ malpliigi la ŝtatan elspezon * manipulado de [[Kurzo|interŝanĝaj proporcioj]] * pliigi aŭ malpliigi bankrezervajn postulojn * reguli aŭ malpermesi privatajn valutojn * impostadi aŭ malimpostadi importojn aŭ eksportojn de kapitalo en aŭ el lando En Usono, la [[Federacia Rezerva Sistemo (Usono)|Federacia Rezervo]] estas responsa pri la kontrolo de la mondispono, dum en la [[Eŭrozono]] la respektiva institucio estas la [[Eŭropa Centra Banko]]. Aliaj centraj bankoj kun grava efiko sur la tutmondaj financoj estas la [[Banko de Japanio]], la Popola Banko de Ĉinio kaj la [[Banko de Anglio]]. Dum multaj jaroj multo de la monpolitiko estis influita de [[Ekonomiko|ekonomika teorio]] konata kiel monkvantismo. [[Kvanta teorio de mono|Monkvantismo]] estas ekonomika teorio kiu argumentas, ke la administrado de la mondispono devas esti la ĉefaj rimedoj por reguladi la ekonomian aktivecon. La stabileco de la monpeto antaŭ la 1980-aj jaroj estis ŝlosila trovitaĵo de [[Milton Friedman]] kaj [[Anna Schwartz]]<ref>{{cite book |author1=Milton Friedman |author2=Anna Jacobson Schwartz |title=Monetary History of the United States, 1867–1960 |publisher=[[Princeton University Press]] |location=Princeton, N.J |year=1971 |isbn=978-0-691-00354-2 }}</ref> apogite per la verkaro de David Laidler,<ref>{{Citaĵo el libro|url=https://archive.org/details/moneymacroeconom0000laid|titolo=Money and Macroeconomics: The Selected Essays of David Laidler (Economists of the Twentieth Century)|aŭtoro=David Laidler|jaro=1997|eldoninto=Edward Elgar Publishing|ISBN=978-1-85898-596-1}}</ref> kaj multaj aliaj. La naturo de la monpeto ŝanĝiĝis dum la 1980-aj jaroj pro teknikaj, instituciaj, kaj juraj faktoroj kaj la influo de monkvantismo estis ekde tiam malpliigita. == Subteno de la mono == [[Dosiero:FIN-10m-1980-anv.jpg|eta|Iama finna [[Finna marko|10-marka]] monbileto el 1980. Prezidento [[Juho Kusti Paasikivi|J. K. Paasikivi]] bildaperas en la bileto.]] Oni konsideras ĝenerale, ke la valoro de la mono devus esti subtenita sur valoraj metaloj (oro, arĝento ktp.) aŭ sur eksterlandaj valutoj; tamen, neniu el tiuj metodoj estas sekura, konsiderante, ke ilia valoro estas submetita al la [[oscilado]] de la [[mendado kaj ofertado]], kaj tial oni ne povas garantii, ke subite oni ne malkovru grandajn mineralajn rezervojn de la valormetaloj aŭ oni generu aplikon kiu ege pliigu ties mendadon. Same okazas ĉe la [[valuto]]j. Ĉar la mono ne estas aktuale subtenita de neniu preciza havaĵo, ĝi estas nomita [[fidata mono]].<ref name="EXPANSIÓN">[https://www.expansion.com/diccionario-economico/dinero.html «Dinero».] Gazeto ''Expansión''. Konsultita la 15an de Oktobro 2021.</ref> La ekonomikaj fakuloj pridubis ambaŭ rilatojn, kaj kun la subteno fare de oro kaj kun la regulo de la mendado kaj ofertado, en la valoro de la mono. Fakte, la mono estas rezulto de socia pakto,<ref>[http://www.codigosur.org/article/monedas-alternativas-e-intercambio-comunitario-en-/ Monedas alternativas e intercambio comunitario en un mundo en crisis] Código Sur. Alirita la 24an de Marto 2015 [https://web.archive.org/web/20140815063531/http://www.codigosur.org/article/monedas-alternativas-e-intercambio-comunitario-en-/ Arkivita] la 15an de Aŭgusto 2014,</ref> laŭ kiu ĉiuj akceptas interŝanĝi siajn havaĵojn aŭ servojn kun aliuloj, kontraŭ la monsimboloj (biletoj, moneroj ktp.); tial la subteno de la mono estas fakte la totalo de la havaĵoj kaj servoj de la tuta loĝantaro; tio estas, la [[malneta enlanda produkto]] aŭ MEP. La [[registaro]] devas malhelpi, ke la antaŭeniro de la montotalo estu diskunrilata kun tiu de la MEP, por akurate subteni ties valoron. Tamen, pro diversaj tialoj la registaro povas elekti elsendadon de pliaj monbiletoj, kio rezultus en [[inflacio]] kaj la [[devaluto]] de ilia [[valuto]], kiel rimedo financi sin. == Proverbo == Ekzistas pluraj (54) [[proverbo]]j pri mono en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-08-15 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>:{{citaĵo|''Amo estas forta, sed mono pli forta.''}}{{citaĵo|''Al tiu ĉio cedas, kiu monon posedas.''}}{{citaĵo|''Mono fluas al riĉulo, batoj al malriĉulo.''}}{{citaĵo|''Nuda kaj kruda, sen groŝo en poŝo.''}} == Bildaro == <gallery> Dosiero:Japanese government small-face-value paper money 50 Sen (Yasukuni Shrine) - front.jpg|eta|maldekstra|180px|[[Japana eno]] 50-monbileto (''sen'') Dosiero:Delaware Bridge Company Dollar.jpg|eta|maldekstra|180px|Privata 1 (dolaro (monunuo), dolaro) (tononomo, noto, noti), (eldonita, eligita) per la "Delavara Ponta Kompanio" de [[Nov-Ĵerzejo]] 1836-1841. Dosiero:Mnt ubt DE50p.jpeg|Germanaj 50 ''Reichspfennig''. Dosiero:1_5_10StelojBildFlanko.jpg|Moneroj (1; 5; 10 steloj) : bildflanko. Dosiero:GoEnDamaScan.jpg|5-ena monero. </gallery> == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 3}} * [[Bitmono]] * [[Denaro]] * [[Devizo]] * [[Esperantismo kaj mono]] * [[Eŭro]] * [[Fikcia valuto]] * [[Financa merkato]] * [[Inflacio]] * [[Kapitalismo]] * [[Kapitalo]] * [[Kontanta mono]] * [[Kvanta teorio de mono]] * [[Latina monera unio]] * [[Loka interŝanĝa sistemo]] * [[Mona iluzio]] * [[Monbileto]] * [[Monero]] * [[Monkarto]] * [[Monŝanĝisto]] * [[Monujo]] * [[Negativa mono]] * [[Orbazo]] * [[Poŝmono]] * [[Pundo]] * [[Silentmono]] * [[Specialaj rajtoj de enspezo]] * [[Tempobanko]] * [[Usona dolaro]] * [[Valuto]] {{Div col end}} == Eksteraj ligiloj == * [http://kontakto.tejo.org/2017/09/mono-cu-neutrala-lingvo.html Mono - Ĉu neŭtrala lingvo? (parto 1)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190129064226/http://kontakto.tejo.org/2017/09/mono-cu-neutrala-lingvo.html |date=2019-01-29 }}, [[Kontakto (revuo)|Kontakto]], 2017.3 * [http://kontakto.tejo.org/2017/10/mono-cu-neutrala-lingvo-daurigo.html Mono - Ĉu neŭtrala lingvo? (parto 2)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190129064123/http://kontakto.tejo.org/2017/10/mono-cu-neutrala-lingvo-daurigo.html |date=2019-01-29 }}, Kontakto, 2017.4 * [https://uea.facila.org/filmetoj/mono-en-siaj-diversaj-strangaj-formoj-r385/ Mono en siaj diversaj strangaj formoj], [[Radio Verda]], la 17-an de februaro 2025 == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == * Lipsey, Richard; Harbury, Colin (1994). Principios de Economía. Barcelona: Vincens-Vives. ISBN 9788431627133. * Mankiw , Nicholas Gregory (2002). Principios de Economía (Esther Rabasco Espáriz y Luis Toharía Cortés, trad.) (2a eldono). Madrid: McGraw-Hill. ISBN 84-481-3446-X. * Viales Hurtado, Ronny José (2008). [https://revistas.ucr.ac.cr/index.php/dialogos/article/view/6158/5862 «La evolución histórica de la moneda y de los sistemas monetarios. Bases conceptuales para estudiar la historia monetaria de Costa Rica del siglo XVI a la década de 1930».] Diálogos. Revista Electrónica de Historia (San Pedro de Montes de Oca (Costa Rica): Universidad de Costa Rica, publikigita en Aŭgusto 2008) 9 (2): 267-291. ISSN 1409-469X. Arkivita el la originalo la 24an de Marto 2015. Konsultita la 15an de Oktobro 2021. * Gozalbes Fernández de Palencia, Manuel (2011). [http://museoprehistoriavalencia.org/web_mupreva_dedalo/lib/pdfjs/web/viewer.html?pdf_url=/dedalo/media/pdf/publicaciones/standar/mupreva194_mupreva153_318.pdf Historia del dinero: guía de sala.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211205140116/http://museoprehistoriavalencia.org/web_mupreva_dedalo/lib/pdfjs/web/viewer.html?pdf_url=/dedalo/media/pdf/publicaciones/standar/mupreva194_mupreva153_318.pdf |date=2021-12-05 }} Museo de Prehistoria de Valencia. ISBN 978-84-7795-586-3. Arkivita el la originalo la 9an de Majo 2015. Konsultita la 15an de Oktobro 2021. {{Projektoj|q=Mono|ReVo=mon}} {{Havenda artikolo|Mono}} [[Kategorio:Mono|Mono]] [[Kategorio:Financa sistemo]] [[Kategorio:Financa ekonomiko]] [[Kategorio:Kapitalo]] 88j4lfc09o4ucog329nn1ob2a61n5fx 0 51523 9423495 9019322 2026-07-08T17:11:51Z Sj1mor 12103 9423495 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Bristol.zoo.crocshoes.arp.jpg|eta|240ra|Ŝuoj el vera [[krokodilo|krokodila]] ledo, montrataj en la [[zooparko]] de [[Bristolo]] ([[Britio]]), [[2005]].]] [[Dosiero:Sxufaristo.jpg|eta|Pupa maketo de ŝufaristo el ekspozicio en [[Elvas]], [[Portugalio]].]] '''Ŝuo''' estas [[piedvesto]] kun solida [[plandumo]], taŭga por eksterhejma uzo. Ŝuoj protektas [[piedo]]jn kontraŭ malpuraĵoj, malmolaj grundoj, malvarmo kaj vundaj akraĵoj. Ili povas helpi pli facile [[paŝo|paŝi]], sed ankaŭ foje povas malhelpi la paŝadon (ekz-e altaj [[kalkanumo]]j aŭ [[platforma ŝuo|platformaj ŝuoj]]). Formoj de ŝuo ofte ŝanĝiĝas laŭmode. Oni faras ŝuojn kutime laŭ formo de piedo. La ekstera supro kutime estas farita el fleksebla materialo, ([[ledo]] natura aŭ artefarita). La plandumo konsistas el pli rigida, ne foruziĝema materialo (ledo, [[plasto]] aŭ [[kaŭĉuko]]), sed ĝi devas tamen bone adaptiĝi al la paŝado. La kalkanumo konsistas ofte el malmola materialo. == Vidu ankaŭ == * [[Lignoŝuo]] * [[Pantoflo]] * [[Ŝuformilo]] * [[Ŝuisto]] * [[Ŝukorno]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|q=Ŝuo|ReVo=sxu}} * {{Retarkivo|2005|http://ourworld.compuserve.com/homepages/profcon/e_shufa.htm Ŝufarado}}, fare de [[Martin Thorenz]]. [[Kategorio:Piedvesto]] [[Kategorio:Ŝuoj| ]] p7irml69nrn306rpmf5wb03wex3t4hn 0 51804 9423427 9006115 2026-07-08T15:39:35Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423427 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |priskribo de bildo= |regiono-ISO=BR-DF |situo sur mapo= }} La [[metroo]] de [[Braziljo]] [[nun en 2005|estas]] inter la plej freŝdataj, ĉar ĝi estis planita en [[1992]]; la ekfunkciigo estis planita por la jaro [[1999]], sed prokrastiĝis al [[2001]]. [[Dosiero:Metrô-DF - Linhas.jpg|eta|dekstra|Plano de la linioj]] Kvankam Braziljo estis planita fokuse al aŭta trafiko, kun centra trafika akso 12-koridora, oni konstatis la bezonon de publika trafikilo pli potenca ol [[aŭtobuso]]j. De la ekplanado ĝis la inaŭguro pasis proksimume dek jaroj. Je la [[31-a de marto]] [[2001]] malfermiĝis la oranĝa linio (''linha laranja''), kiu ligis la longdistanc-busan stacion ''Rodoviaria'' al ''Samambaia''. Dum la konstruado jam funkciis trafiko sur parto de la linio – senkoste. La verda linio (''linha verde'') debranĉiĝas de la komuna liniparto ĉe stacio ''Águas Claras'' (klaraj akvoj) kaj kondukas al antaŭurbo ''Ceilândia''. == Vidu ankaŭ == * [[Metroo]] * [[Listo de metrooj en la mondo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://metro.df.gov.br/ Retejo de la Metroo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230630211814/https://metro.df.gov.br/ |date=2023-06-30 }} * [https://www.urbanrail.net/am/bras/brasilia.htm UrbanRail.Net] [[Kategorio:Metrooj en Brazilo|Braziljo]] [[Kategorio:Metrooj laŭ urboj|Braziljo]] [[Kategorio:Braziljo]] iuahsfp2syliteco1891evlzlsob4oz 0 52087 9423513 9296869 2026-07-08T17:19:07Z Sj1mor 12103 9423513 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Bilda distingokapablo''' estas kapablo de [[fotilo]] aŭ alia sistemo aparte distingi en [[bildo]] punktojn aŭ liniojn proksimajn unu al la alia. Oni povas uzi diversajn mezurojn de bilda distingokapablo. Ili ĝenerale rilatas al kvanto da distingeblaj linioj. Oni povas nombri la distingeblajn liniojn en unuo de longo sur la fizika bildo (ofte 1mm), en la tuta bildo sendepende de ĝia fizika grando, aŭ en unuo de angulmezuro. Bilda distingokapablo diferencas de simpla [[distingokapablo (optiko)|optika distingokapablo]] ĉar tio estas mezurata kiel distanco sur objekto, sed ne en bildo. == Mezuroj == La distingokapablo de bildo estas rezulto de kvar mezuroj: # La distingodenso de la radioj, kiuj atingas la [[sensilo]]n de la objekto # La rastrumernombro de la [[sensilo]] # La rastrumernombro de la montrilo # La [[dpi|denso de rastrumeroj]] sur la montrilo. === Rastrumernombro === Ĉe ciferecaj bildoj, la sensilo kaj la montrilo (ekz. fotpresilo, komputila ekrano) ambaŭ havas maksimuman limon por la nombro da [[rastrumero]]j (bilderoj). La efektiva nombro da rastrumeroj ĉe la fina bildo ne povas superi la malpli grandan el tiuj du rastrumernombroj. Oni povas prezenti rastrumernombron laŭ du manieroj: # entuto de bilderoj, kio ekzemple en cifereca fotado estas kutima kaj mezurata je [[megarastrumero]]j (milionoj da rastrumeroj), # nombroj da bilderoj en vico (horizontala) kaj kolono (vertikala), ekzemple "1024 × 768", kio ofte respondas al [[bilda normo]]. Per tiu esprimformo la {{Ill|lingvo=d|trad=Q1441762|eo=flankproporcio}} inter larĝo kaj alto estas konstatebla. Internaciaj normoj pri [[cifereca fotilo|ciferecaj fotiloj]] postulas, ke oni diru "nombro da totalaj rastrumeroj" pri sensiloj kaj "nombro da registrotaj rastrumeroj" pri la fina bildo. Tial CIPA DCG-001 postulas esprimojn kiel "nombro da registrotaj rastrumeroj 1000 × 1500".<ref>[https://web.archive.org/web/20170202000000/https://web.archive.org/web/20170202125644/http://www.cipa.jp/std/documents/e/DCG-001_E.pdf anglalingva gvidlinio en la retejo ''cipa.jp'', arkivigita en februaro 2017: ''«Guideline for Noting Digital Camera Specifications in Catalogs. "The term 'Resolution' shall not be used for the number of recorded pixels"»''. Aparte, en Esperanto la vorto [https://vortaro.net/#rezolucio_kd rezolucio] signifas ion tute alian kaj neniel ajn (!) povus esti uzita en fuŝa traduko de angla vorto ''resolution'' aŭ simila termino en alia nacia lingvo.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20051126202022/http://webstore.ansi.org/ansidocstore/product.asp?sku=ANSI%2FI3A+IT10%2E7000%2D2004 ANSI/I3A same anglalingva gvidlinio de la retejo ''ansi.org'': ''«IT10.7000–2004 Photography – Digital Still Cameras – Guidelines for Reporting Pixel-Related Specifications»''.</ref> Laŭ la samaj normoj, la "nombro da efektivaj rastrumeroj" de [[ŝargkuplita aparato]]/bilda sensilo aŭ [[cifereca fotilo]] estas la nombro da [[rastrumero|rastrumaj sensileroj]], kiuj kontribuas al la bildo (inklude tiujn, kiuj ne estas en la bildo sed rolas en la bilda filtrado), kontraste al la ''totalaj rastrumeroj'', kiuj inkludas neuzotajn aŭ ŝirmatajn rastrumerojn ĉirkaŭ la randoj. Jen ilustro de la sama bildo je malsamaj distingokapabloj, kun bildigo de la rastrumeroj kiel kvadratoj (nekutima, ĉar efektive oni preferus kontinuan bildigon surbaze de la rastrumeroj, sed malkontinuaj kvadratoj pli bone klarigas la koncepton). [[Dosiero:Resolution illustration.png]] La nombro de fotodiodoj en la sensilo de kolora [[cifereca fotilo]] ofte estas oblo de la nombro da bilderoj, ĉar oni uzas informojn de aro de [[bilda sensilo|sensileroj]] por rekonstrui la koloron de unuopa rastrumero. Oni devas interpoli aŭ [[malmozaikigo|malmozaikigi]] la bildon por rezultigi ĉiujn tri kolorojn ĉe ĉiu rezulta bildero. === Distingodenso === La efektivan kvaliton de bildo determinas la grando de la plej malgrandaj distingeblaĵoj sur la objekto, de kiu oni faras bildon per sensilo, kaj la grando de tiuj distingeblaĵoj sur la montrata bildo. Tiuj mezuroj estas spacaj densoj esprimeblaj kiel nombro da sendependaj bilderoj en unuo de longo, ekzemple bilderoj en milimetro. La sensila distingodenso ankaŭ estas esprimebla kiel angula denso (ekzemple bilderoj en angulsekundo de la vidkampo de la sensilo), kio pli utilas en [[astronomio]], ĉar la angula denso ĉe la sensilo estas proksimume konstanta dum la spaca denso sur la observata objekto varias laŭ ties proksimo. Gravas rimarki, ke la nombro da sendependaj bilderoj ĉe la sensilo povas esti malpli ol la entuta nombro da bilderoj, ĉar faktoroj, kiuj intervenas inter la objekto kaj la sensilo, ekzemple la kvalito de la fotila lenso aŭ atmosferaj distordoj de la lumradioj inter la objekto kaj la fotilo, povas meti pli severan limon al la distingokapablo. == Influoj == Objektivo pro [[aberacio (optiko)|aberacioj]] faras neidealan bildon. Objektivo faras sian bildon sur lumsentilo - fota bendo aŭ [[matrico (fotado)|matrico]], ankaŭ kiu havas limon je sia distingokapablo. Ankaŭ la objektivo povas esti fokusita ne je la objekto, pro tio la bilda distingokapablo ankaŭ limiĝas. Rezulta distingokapablo de sistemo de objektivo kaj lumsentilo povas esti kalkulita laŭ formulo ''R_S'' = ''(1/R_O²+1/R_E²+(2z)²) ^-1/2'' ; kie ''R_S'' - distingkapablo de la sistemo; : ''R_O'' - [[bilda distingkapablo de objektivo]]; : ''R_E'' - distingkapablo de la lumsentilo; : ''z'' - maksimuma diametro de cirkleto de neakreco pro nefokuso (vidu ĉe [[profundo de akre bildata spaco]]). Diametro de cirkleto de neakreco pro ĉiuj kaŭzoj ''z_S'' estas ''z_S'' = ''1/(2R_S)'' = ''(1/(2R_O)²+1/(2R_E)²+z²)^1/2'' . En [[fotado]] oni ofte supozas ke taŭga maksimumo de ĉi tiu diametro de neakreco egalas al 0.1 mm en fina rezulto de la fotado. Ju pli grande oni volas poste pligrandigi la bildon des pli malgranda devas esti la diametro en bildo, registrita de la objektivo per la lumsentilo. Por mezuri distingokapablon oni uzas specialajn [[testa bildo|testajn bildojn]] kun streketoj je diversaj distancoj unu de la alia. == Vidu ankaŭ == * [[dpi]] * [[Skanilo]] * [[Fokuso (optiko)]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Komputila grafiko]] [[Kategorio:Optiko]] [[Kategorio:Fotado]] ss9cuzep51r27pncplm52uyqsgkc19j 0 54921 9423750 9407903 2026-07-09T02:11:03Z Ahaga284 259987 /* Eksteraj ligiloj */ 9423750 wikitext text/x-wiki {{PLA}} [[Dosiero:Suntago massage.ogv|eta|400x400px|Filmero de masaĝo ''Lomi Lomi'' el Havajo.]] '''Masaĝo''' estas permana metodo por sisteme malstreĉi kaj sendolorigi {{N|homa korpo}} kun aŭ sen oleo, vestite aŭ ne, havante terapian efikon sur la nerva kaj hista sistemoj kaj sur la [[kardiovaskula sistemo]]. La historio de la masaĝo (arabdevena vorto) eble estas same longa kiel la historio de la homaro. La praktiko de masaĝo evoluis kune kun la kresko de malsamaj kulturoj tra la mondo, kiam oni malkovris la avantaĝon kontentigi la bezonojn de la korpo de medicina kaj mensa aspekto. Multaj el la konataj masaĝaj metodoj evoluis el la tradiciaj kulturoj de [[Ĉinio]] kaj [[Barato]]. Ĉi tiuj kulturoj provizis diversajn masaĝajn metodojn kaj teknikojn, kiuj enhavas filozofian enhavon kaj kredojn pri ilia utileco. Ekzemple en [[Refleksologio]] oni kredas, ke iuj areoj de la piedo estas kongruaj kaj / aŭ ligitaj al diversaj organoj en la korpa sistemo. Tial oni argumentis, ke damaĝo aŭ vundo al aparta organo en la korpo povas esti vidata kiel "reflekto" en la piedo. La masaĝo estas [[interago]] inter la terapiisto (masaĝisto aŭ masseur) kaj la paciento (kliento). Tial krei bonan etoson kaj komunikadon inter la partioj komence de la masaĝo estas necesa kaj grava. Tiucele oni disvolvis specialecojn por krei etoson, kiu kongruas kun la speco de masaĝo dezirata. Ankaŭ ĉi tio estas la kialo, kial la masaĝisto devas disvolvi bonajn rilatojn kun la pacientoj. Kutime la masaĝo estas ĝoja kaj malstreĉa sperto por la paciento. Post masaĝo, la masaĝricevanto sentas sin pli bone en sia korpo, pli harmonie kun si mem: naskiĝas tutkorpa konscio, sento de interna unueco sekvata de la deziro al malfermiteco kaj harmonia partopreno en la mondo<ref>(fr) ''[https://institutcamilli.fr/therapies Le sentiment d'exister]'', Institut Camilli,</ref>. En 30 landoj (en Eŭropo, Usono, Azio...) miloj da infanoj (kutime inter 4-12 jaraj) ĉiusemajne reciproke masaĝas unu la alian (kola kaj survestaĵa ŝultromasaĝo) dum 15 minutoj, ĉar tio montriĝis precipe helpema en lernejoj kie multas ĉikanado. Ekzistas diferencoj en kulturaj perceptoj de masaĝo, plej evidente por tiuj perceptoj kiuj originas en kulturaj sintenoj kaj normoj pri [[tuŝo]] kaj [[sekseco]]. La terminaro montras ke tiuj tipaj fakvortoj estas la [[solfeĝo]] de la masaĝo-arto. En multaj tradiciaj socioj, multaj [[Vidmalkapablo|vidmalkapabluloj]], [[blindulo]]j kaj homoj kun [[parta vida malkapablo]] laboras kiel masaĝistoj. == Etimologio == Masaĝo (prononco laŭ [[IPA]] : * el la franca ''masser'' „masaĝi“. * el la araba مس (massa) aŭ „tuŝi, palpi“<ref name=":7">(angla) [http://www.etymonline.com/index.php?term=massage Online Etymology Dictionary, massage"] (reta etimologia vortaro - masaĝo) Etymonline.com. 2013-02-26.</ref> Komparu * (hebrea) משח „unkti“ * (greka) μάσσω „maĉi; knedi“ == Historio == Ekzistas referencoj al masaĝado en antikvaj notoj pri la ĉina, japana, araba, egipta, hinda, greka kaj roma nacioj<ref name=":6">(esperanto, MT) [http://www.wellnessevidence.com/wellnessevidence/massage/research?learn-more=1 Nacia normo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180316214236/http://www.wellnessevidence.com/wellnessevidence/massage/research?learn-more=1 |date=2018-03-16 }}</ref>. Jam antaŭ 3000 jaroj, la masaĝo fariĝis formala kuracmetodo en [[Ĉinio]]. Arkeologiaj signoj de masaĝo estis ankaŭ trovitaj en multaj aliaj pratempaj kulturoj inkluzive de [[Barato|Hindio/Barato]], [[Japanio]], [[Koreio]], [[Egiptio]], [[Italio]] [[Grekio]] ([[Hipokrato]]) kaj [[Mezopotamio]]. La historio de masaĝo estas tipe verkita de kuracistoj kaj tial el tre medicina perspektivo. En Francio kaj Barato masaĝo tamen disponigas ravan kontraŭekzemplojn kiuj pli fokusas sur la bonfarta aŭ sensa aspektoj. La [[Kamasutro]] kaj la [[Erotiko|erotikaj]] skulptaĵoj en Khajuraho kaj aliloke ekzemple estas heredaĵoj de kulturo kiu komprenas kaj uzas tiujn propraĵojn por ŝanĝi ies animstaton, veki ĝin kaj trankviligi ĝin. Tiu simpla rimedo, kiu bezonas nek drogojn, nek [[anestezo]]n, nek [[skalpelo|lanceton]], estis iom post iom pli atentata kaj rutine uzata en malsanulejoj, sanatorioj kaj ĉe familioj kiel vojo al prevento, mildigo kaj ebla helpo ĉe sanproblemoj. Post Henrik Ling (1776-1839) la masaĝokulturo ne plu fokusis precipe sur la mekanikaj aspektoj de la korpo, sed pli evoluis al la aktiva 'instrumento de la animo'<ref name=":8">(angla) [[MassageNerd.com]],</ref> 1878 : la nederlanda masaĝterapiisto [[Johan Georg Mezger]] uzas francajn vortojn por nomi kvin bazajn masaĝoteknikojn kaj vortumas ĝin kiel "sveda masaĝo sistemo", kvankam tute ne temas pri origine 'sveda' masaĝo sed pri la 'klasika' formo de masaĝo, iom ĉie konata en la mondo, krom en Usono kie oni pli uzas la vortumon 'sveda masaĝo' <ref name=":9">(angla) Calvert, Robert Noah. [http://www.massagemag.com/Magazine/2002/issue100/history100.php "Swedish Massage"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070224084509/http://www.massagemag.com/Magazine/2002/issue100/history100.php |date=2007-02-24 }} (sveda masaĝo) Massage Magazine, konsultita la 23-an de februaro 2017.</ref> <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Pehr Henrik Ling.jpg|Henrik Ling (1776-1839) de Svedio, ĉu patro de la moderna okcidenta masaĝo ? Dosiero:Sargent, John Singer (1856-1925) - 1890-91 - Massage in a bath house.jpg|Sargent, John Singer (1856-1925) - La orienta bano. Masaĝo en Hamamo (1890-1891) </gallery> == Masaĝo en arto == Dum la historio de la homaro artistoj estis inspiritaj de la homa korpo. Iuj faris pentraĵojn de masaĝsesio<ref>Ekzemploj videblaj per reta serĉado sur pentraĵoj masaĝoj (en : [https://www.google.be/search?biw=1365&bih=631&tbm=isch&sa=1&q=painting+massage&oq=painting+massage&gs_l=psy-ab.3...242036.243897.0.245400.7.7.0.0.0.0.77.411.7.7.0....0...1.1.64.psy-ab..0.1.77...0i8i7i30k1.0._uWAl7AUegA paintings massage], fr : peintures massages,...)</ref>. [[Dosiero:Massage in Esperanto.jpg|eta|950x950px|Kun permeso Yanpetro Kavlan|neniu]] == Masaĝo - ponto interhoma kaj interkultura == Masaĝado estas maniero malstreĉiĝi kaj ekligi kun alia persono. Same kiel ni povas paroli pri ni mem per vortoj, ni povas paroli pri ni mem tra nia tuta korpo. Esti bone en sia korpo signifas ne plu timi la eksteran mondon ĉar nia interna mondo estas en paco. Dum miloj da jaroj, masaĝoj kaj tuŝaj terapioj estis parto de la resanigaj tradicioj de centoj da kulturoj ĉirkaŭ la mondo<ref>(angla) [https://www.globalwellnessinstitute.org/massage-makes-me-happy-initiative Massage makes me happy initiative] (inicitivo masaĝo feliĉigas min), Global Wellness Institute, alirite la 16-an de marto 2018.</ref>. Masaĝprofesiuloj (ekzemple Gilles Horclois - danca masaĝo<ref>(franca) [http://www.nouvelles-esthetiques.com/boutique/dvd/dancing-massage Dancing Massage], konsultita a 11-an de februaro 2017</ref>) celas esti kulturaj spertuloj pri tuŝo por la ĝenerala publiko, ĉar kiel arto, masaĝo povas transponti lingvajn kaj kulturajn barojn, ĉar kulturoj interamikiĝas precipe kiam oni parolas la saman lingvon, tiu de la koro. Instrui al gepatroj masaĝi la bebon, instigi geamikojn kaj familianoj al mano-masaĝo aŭ iniciati geflegistoj kompateman tuŝadon ekzemple, rekte kontribuas al plia vivkvalito. Respektema masaĝo povas helpi la homaron evolui al pli bona socio. Tro multaj personoj kreskas sen sperti regulan, pozitivan kontakton. En [[Interkultura edukado|interkultura]] renkontiĝo tre gravas komuniki kaj esti sentema al kulturaj diferencoj kaj sintenoj. La tutmondiĝo faciligas ke multaj azianoj iras eksterlanden por masaĝi sen peti 'feedback' de la kliento, ofte malfaciligita pro 'serioza lingva problemo' <ref>(angla) How Culture Mediates Massage (Kiel kulturo peras masaĝon), 2a oktobro 2012, konsultita 20a septembro 2016.</ref>. Eble estonte oni vidos pli kaj pli tra la mondo masaĝojn per kiuj eblas oferti al la publiko sencaciojn el la tuta mondo, kiun [[Kosmetiko|kosmetikistino]] Aurélie Meautte nomiĝas '''etna kokunumada masaĝo''<nowiki/>' (fr. ''massage cocooning ethnique''<ref>(franca) [http://www.congres-esthetique-spa.com/conference/le-massage-cocooning-ethnique/ Le massage cocooning ethnique], la 3-a de aprilo 2016, konsultita la 11-an de februaro 2017.</ref><ref>(franca) [https://www.ecbformations.com/cocooning-ethnyque Modellage Cocooning Ethnique] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170212163902/https://www.ecbformations.com/cocooning-ethnyque |date=2017-02-12 }}, ECB formations.</ref>) ĉar en ĝi uzeblas aŭ eblas reunuiĝi masaĝo-teknikojn el la tuta mondo. == Masaĝo kaj Esperanto == Dum iuj Esperanto-renkontiĝoj i.a. dum [[Sovetia Esperantista Junulara Tendaro|OkSEJT]]-36, la IJK en Rusio (2014) aŭ la Beneluksa Kongreso (2016), okazis metiejoj por instrui bazajn sciojn pri masaĝado. === Yumeiho === "[[Yumeiho|Yumeiho"]] [jumejho] aŭ 'diina' masaĝo estas ĝustiga premkneda terapio de la [[koksosto]] bazita sur japanaj kaj ĉinaj popolaj terapio-metodoj, kiun kreis japana esperantisto [[Saionji Masayuki]] <ref>[http://www.yumeiho.eu/Founder.php](angle) History of Yumeiho Therapy (historio de yumeiho terapio)</ref> Vidu ''[[Yumeiho]] por la ĉefartikolo rilate al tiu temo.'' Ankaŭ la blinda Esperanto-verkisto [[Vasilij Eroŝenko]] laboris en Japanio kiel masaĝisto. Tajvano : Kevin Shih<ref>Noto : 'Danei, masaĝo-kliniko de esperantisto' (foto de Kevin Shih).</ref> estas esperantisto kaj estro de masaĝejo por pieda masaĝo kaj korpomasaĝo en urbo Pingtung kun dek kelkaj masaĝistoj kaj inter la kelkaj kunlaborantoj du aliaj Esperantistoj. == Masaĝoj en la mondo == La kunteksto de masaĝo povas varii de neformala kaj amatora ĝis profesia kaj forte reglamentita. En profesia kunteksto, tiu kiun oni masaĝas kutime kuŝas sur masaĝotablo, surplanke aŭ sidas sur masaĝo-seĝo. Ekzistas granda diverseco en nomoj por masaĝoj kiel ekzemple sveda klasika masaĝo, ĉakro-masaĝo, Lafo ŝtono-masaĝo, ĉokolado-masaĝo, [[Sensa sistemo|sentuma]] masaĝo, seĝo-masaĝo, premo-punkta masaĝo, sporto-masaĝo kaj multaj aliaj formoj. Masaĝoj diversas laŭ origino kaj laŭ teknikoj, sed multaj el ili celas ripari la konsciiĝon kaj la kontakton kun la korpo aŭ havas unusolan celon : la bonfarton. Multaj teknikoj estas ĉu derivaĵoj de aliaj masaĝo-teknikoj, ĉu havas origine tradiciajn radikojn aŭ formas novan kombinon de malsamaj teknikoj. La plej influaj [[skolo]]j estas la finna, rusa, sveda kaj orientaj skoloj. La plej gravaj grupoj de la okcidentaj masaĝoj estas * sveda masaĝo (alinomata 'klasika' aŭ 'tradicia' masaĝmetodo) estas la plej uzata. * sporta masaĝo * limfodrena masaĝo Eùropaj kaj usonaj masaĝistoj aktivigas konscie la neŭrofiziologiajn reguligo-mekanismojn. Tiel nomataj holistaj masaĝoj kiel la sveda kaj kalifornia masaĝoj aŭ masaĝo Esalen estas tradiciaj tutecaj masaĝoj el okcidento. Sveda, sed ankaŭ finna kaj rusa masaĝo-sistemoj iel similas unu la alian, ĉar ili dum multaj jaroj adoptis la plej bonan el inter ili, kiu permesis daŭre plibonigi ilian teknikon. La plej gravaj aziaj masaĝoj estas * ŝiacu' (japana premmasaĝo) * tradicia ĉina masaĝo (TCM) * tradicia taja masaĝo (Nuad Thai Bo'Ran) * ajurveda masaĝo (oleomasaĝo kiu originas el [[Keralao]], [[Barato]]) Orienta masaĝo ne estas nur praktikata kun la manoj sed ankaŭ kun la kruroj. Tajlandaj masaĝistoj stimulas pere de sistemo nomata Zen. Masaĝistoj el [[Barato]] regas la ekigon de [[kundalini]] kaj de la harmoniigo de la ĉakroj kaj [[prana]] energio<ref name=":1">(angla) World Massage Therapists Association, Best massage therapists world contest (Monda masaĝterapia asocio. Plej bona masaĝterapia mondkonkurso), alirita la 29-an de decembro 2016.</ref>. === Maŝaĝo de 5 kontinentoj kiel interkultura masaĝo === Krom masaĝoj tipaj al iuj landoj aŭ kontinentoj (vidu malsupre), eblas renkonti masaĝon kiu klopodas arigi masaĝoteknikojn el diversaj kulturoj: la masaĝo de 5 kontinentoj (mallonge M5C). Tiel ekzistas ekzemple en Svislando internacia masaĝlernejo kiu instruas la masaĝon de kvin kontinentoj kiu kombinas la energion de reikio kaj magnetismo kune kun diversaj specoj de masaĝoj el diversaj kulturoj kaj originoj: masaĝo lomi lomi, kalifornia, sveda, tuina, akuprema kaj ajurveda. Temas pri malrapida kaj profunda masaĝo de la tuta korpo, kiu cirkuligas la esencan energion rekte en la korpo kaj en kiu la uzo de pli ol 10 diversaj esencaj oleoj estas gravega parto de la tuta masaĝo<ref>(fr) https://massagedes5continents.com/</ref><ref>(fr) Marion Duriaux, ''[https://www.medoucine.com/blog/massage-des-5-continents-voyage-sensoriel/ Le massage des 5 continents, véritable voyage sensoriel]'', Médoucine, la 9-an de novembro 2020</ref>. Iuj kiuj malkovras la masaĝon uzas ĝin poste kiel ŝancon vojaĝi tra sia lando kaj eĉ tra la mondo laŭ la trejnado, kiu ili ofertas kiel instruantoj<ref>(franca) [https://www.youtube.com/watch?v=SBd5fx45CMQ Ĉu vi jam pensis al formulo kaj Masaĝo de 5 kontinentoj?], Filmeto YouTube</ref>. == Regulacio == Ĉar la arto kaj scienco de masaĝo estas tutmonde diversa fenomeno, malsamaj [[jurisdikcio]]j foje agnoskas kaj rajtigas homojn kun profesiaj titoloj, dum aliaj areoj ne. Ekzemploj estas: * Registrita Masaĝisto (Registered Massage Therapist (RMT)) [[Kanado]] * Korektiga Registrita Masaĝisto (Remedial Massage Therapist (RMT)) [[Nov-Zelando|Nov Zelando]] * Atestita Masaĝisto, (Certified Massage Therapist (CMT)) Nov Zelando * Rajtigita Masaĝisto (Licensed Massage Practitioner (LMP)) * Rajtigita Masaĝisto (Licensed Massage Therapist (LMT)) * Rajtigita Terapiisto pri Masaĝo kaj Korpolaboro (Licensed Massage and Bodywork Therapist (LMBT)) North Carolina * Terapia Masaĝisto (Therapeutic Massage Therapist (TMT)) [[Sud-Afriko]] En iuj jurisdikcioj, labori sen permesilo estas krimo. Unu tia jurisdikcio estas [[Vaŝintonio|Vaŝingtonia ŝtato]], kie al iuj sanaj profesiuloj praktikantaj sen licenco povas esti [[Monpuno|monpunita]] kaj akuzita pro [[delikto]]. == Masaĝo en diversaj kulturoj de la mondo == En diversaj kulturoj de la mondo, precipe en aziaj landoj, inkluzive aziaj eks-sovetiaj respublikoj kaj en Tibeto, Ĉinio, masaĝado estas forte intertekstita kun la tiea kulturo : homoj tie ĉiutage plurfoje masaĝas unu la alian en la familio kaj inter geamikoj<ref name=":5" />. En multaj kulturoj movo-ekzercoj kaj masaĝoj estas esencaj por gardi bonan sanon. Ideoj el multaj kulturoj kaj de multaj masaĝterapiistoj influis la masaĝpraktikon<ref>(angla) Sam Steven, [http://sjsteven.blogspot.be/2009/07/historical-cultural-and-philosophical.html Historical, cultural and philosophical approaches to massage] (historiaj, kulturaj kaj filozofiaj aliroj al masaĝo), 2a julio 2009, konsultita 20a septembro 2016,</ref>. Multaj antikvaj civilizacioj interŝanĝis kulturajn praktikojn ekzemple dum vojaĝoj sur la [[Silka Vojo]]. En aziaj landoj oni havas tradicion masaĝi kun pli forta premo ol en okcidento kie tia premo estas ofte interpretata kiel doloriga kaj do malpli bona, dum profunda malstreĉiĝo, precipe en mediteraneaj kulturoj, estas ambaŭ celo kaj valoro en si mem. Kulturo kreas ekonomion. Antaŭ dudek jaroj oni ne atendus ke iu prenus seĝomasaĝon en flughaveno, sed intertempe tio fariĝas pli kutima, kvankam masaĝo ankoraŭ ne estas tiom populara ke ĝi sufiĉas por doni laboron al la multegaj personoj kiuj sekvis formalan masaĝo-trejnadon (en Usono 70 mil en 2005)<ref>(angla) [http://vpostrel.com/articles/the-next-starbucks The next Starbucks of massage?] (ĉu la estonta kajtrinkejo de la masaĝo ?), The Atlantic, julio-aŭg. 2006, konsultita la 21an septembro 2016.</ref> Ekzistas multe pli da diversaj masaĝoj ol tiuj listigitaj ĉi sube. Aliaj estas fakte pli iuj formoj de korpolaboro (angle : bodywork) ol masaĝoj kaj fokusas sur specifaj teknikoj por manipuli la muskolojn kiel ''Rolfing'' (profunda muskolmasaĝo), ''Trager, ...'' Kiom da diversaj masaĝoj ankaŭ ekzistas unu ŝlosilvorto kiu estas gvida tra la tuta masaĝohistorio estas malstreĉiĝo. Ne manĝi antaŭ masaĝo-sesio sed ja trinki post ĝi estas konsilo valida por ĉiu ajn masaĝo. === [[Afriko]] === Ne ekzistas tipe 'afrika' masaĝo. Jen kelkaj masaĝoj kiuj estas ankaŭ konataj ekster Afriko : ''Vunkuŭa'' (aliliterate ankaŭ kiel [[Vunkuwa]] <ref>(en, fr, de, nl) [http://www.vunkuwa.com/ Vankuwa]</ref>, kiu signifas energio-fluo), masaĝo inventita de la Carol Rahaba Mathebula ([[Sud-Afriko]]), radikas en aŭtentaj afrikaj naturkuracaj tradicioj, uzante teknikojn kiuj vamigas aŭ malvarmigas la korpon, sed ankaŭ uzante '[[kupado]]n' kun la manoj kaj [[oleo]]jn kaj ŝmiraĵojn kun tradiciaj sud-afrikaj [[spico]]j kaj [[plantoj]] (ekzemple sovaĝan karoton, [[eŭkalipto]], monta [[ajlo]] kaj [[Bugo (Agathosma betulina)|bugo]])<ref>(nederlanda) '[[Afikaanse traditie : Vunkuwa']] Alirita la 13-an de januaro 2017.</ref>. ''Digui'' estas tekniko heredita de la regiono de [[Malio]], de la nordo de [[Ebur-Bordo]] kaj [[Senegalo]]. Origine, ĉi tiu masaĝo celis stimuli la korpon de novnaskita bebo<ref>(franca) [http://www.massage-zen-therapie.com/massage-africain-bebe-909.html Le massage africain du bébé] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170219014314/https://www.massage-zen-therapie.com/massage-africain-bebe-909.html |date=2017-02-19 }} (la afrika bebo-masaĝo)</ref>. ''Yarunda'' estas afrika masaĝo kiu uzas profundajn movojn kaj [[akupremo]]n ofte uzante buteron de la [[buterarbo]]. Alia pli profundhaŭta masaĝo nomiĝas ''Rungu'' (orienta Afriko) pro la uzo de bastono kun specifa simbola valoro en tieaj kulturoj<ref>(angla) [http://travelblog.viator.com/author/bobbi-lee-hitchon/ Bobbi Lee Hitchon] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170116172653/http://travelblog.viator.com/author/bobbi-lee-hitchon/ |date=2017-01-16 }}, [http://travelblog.viator.com/different-massages-to-try-around-the-world/ 8 different massages to try around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160918044937/http://travelblog.viator.com/different-massages-to-try-around-the-world/ |date=2016-09-18 }} - African Rungu Massage, 20a junio 2013, konsultita 20a septembro 2016,</ref>. Vidu ankaŭ pli sube : Maroko, Zanzibaro. === [[Ameriko]] === Dr. Rosita Arvigo el [[centra Ameriko]] inventis ''ventromasaĝo''n bazitan sur la antikvaj majaj praktikoj.. === [[Barato|Barato/Hindio]] === ''[[Ajurveda medicino|Ajurveda]] masaĝo'' aŭ tradicia hinda masaĝo (uzhichil). Ajurvedo signifas "scio de la vivo". Ĝia baza teorio estas ke ĝi deiras de la principo ke ekzistas tri bazajn 'doŝojn' aŭ korpotipojn. Estas tri malsamaj tipoj de masaĝo por ĉiu korpotipo. Ajurveda masaĝo inkludas ankaŭ laboron sur meridianoj nomitaj 'marmas'<ref>Julie Onofrio, [http://www.massageschoolnotes.com/types-of-massage-a/ Types of massage] - ayurveda massage, massageschoolnotes, 26a marto 2013, konsultita 21a septembro 2016.</ref>. ''Kaŝmiria masaĝo'' originas en la [[Ŝivo|ŝiva]] tradicio de [[Kaŝmiro]]. Teknike ĝi estas bazita sur principoj el la tantra jogo-tradicio<ref>[http://www.unizen.fr/blog/le-massage-cachemirien-la-seance-aux-milles-vertus (eo) tantra jogo]</ref> sed post ĝia enkonduko en [[Francio]] ĝi en [[okcidento]] disvastiĝis kiel [[Sensismo|sensama]] masaĝo<ref>[http://www.unizen.fr/blog/le-massage-cachemirien-la-seance-aux-milles-vertus](france) Massage cachmérien (kaŝmira masaĝo)</ref>. ''Chavutti Thirumal'', laŭlitere kun la signifo "piedpremo" en la malajala lingvo. Tiu ĉi masaĝo ankaŭ konata kiel ''nudpieda'' masaĝo, kvankam ne temas pri masaĝo kiun masaĝisto mane faras al la piedoj<!-- Vidu sub glosaro -->.  La masaĝisto masaĝas helpe de ŝnuro aŭ alispeca tenilo kiel subteno, Ĝi estas tradicia hinda masaĝtekniko evoluigita el la batalarto [[Kalarippayattu|Kalaripayattu]]. Chavutti Thirumal celas pliigi flekseblecon de la korpo. [[Dosiero:USACE host Health Fair 2.jpg|alt=Aŝiacu aŭ japana por nudpieda premmasaĝo.Vidu ankaŭ sub Indonezio (Injak)|eta|Aŝiacu aŭ japana por nudpieda premmasaĝo. Vidu ankaŭ sub Indonezio (Injak)]]''Uliccil'' estas ankaŭ tradicia nudpieda masaĝo, ĝenerale aplikata al tiuj kiuj faras la luktarton Kalaripajato (kalarippayattu) === [[Ĉinio]] === ''"Tui Na"'' estas tradicia ĉina masaĝterapio. ''Tui'' signifas «puŝi» kaj ''Na'', «kapti» kiuj estas la du plej uzataj specoj de manipuladoj dum tiu masaĝo. Foje la termino ''An Mo'' (按摩, "premado" (An) kaj "frotado" (Mo).rilatas al Tui Na, ĉar tiuj 2 manipuladoj estas ankaŭ je la origino de Tui Na. "''An Mo''" (按摩), kiu inkluzivas ankaŭ diversajn kategoriojn kiel Pu Tong An Mo (ĝenerala masaĝo), uzante premojn per fingroj kaj pugnoj. Masaĝo en ĉina medicino estas konata kiel An Mo (按摩, premado kaj frotado). === [[Tibeto]] === ''[[Kum Nye]]'', ''Kynye'' aŭ ''Skumnye'' (''Skum'' estas la tibeta vorto por korpo kaj ''mnye'' tiu por masaĝo). Instruata laŭ la Internacia Akademio por Tradicia Tibeta Medicino <ref name=":0">[http://www.iattm.net/uk/faculties/KN-welcome.htm] (angle) Internacia Akademio por Tradicia Tibeta Medicino (IATTM) Ku Nye </ref> ĝi apartenas al sistemo de terapia oleomasaĝo (''bsku mnye)''. Ĝi apartenas al kuraca praktikaro kiuj estas parto de terapioj bazitaj sur la tibetaj medicinaj [[tantro]]j<ref>(angla) [http://www.holistic-health.org Kunye Therapy & Tradition Tibetan Massage] (Kunje terapio & tradicia tibeta masaĝo), 2010, Holistic-health.org</ref>. Ĝiaj avantaĝoj laŭdire inkludus la eliminadon de toksaj substancoj, kreskanta vigleco, dolora redukto kaj trankviligado de nervoza malordoj <ref name=":0" />. Tulku Lobsang estas unu el la plej gravaj tibetaj instruistoj kiu enkondukis tiun ĉi masaĝon en Okcidento <ref>(angla) [http://www.tulkulamalobsang.org/teachings/kumnye Video Kum Nye Massage], konsultita 19a septembro 2016.</ref>. === [[Egiptio]], [[Grekio]], [[Italio]] === ''Aroma masaĝo'' pro la uzo de esencaj oleoj. Ĝi celas pli grandan kuracadon kaj relaksadon. Uzo de [[lavendo]] ekzemple rezultis en pli bona animstato kaj la uzo de [[rosmareno]] al pli granda atento. Iuj de la efikoj kiuj oleoj produktas inkludas malstreĉiĝon, energian stimuladon, plifortigon de la imunsistemo kaj pli bonan sangocirkuladon. Bonaj aromterapiaj masaĝistoj havas multjaran trejnadon kaj sperton<ref>[https://www.massagemag.com/archives/Magazine/2000/issue85/research85.php Aromatherapy’s Effect on Moods and Minds] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170116155018/https://www.massagemag.com/archives/Magazine/2000/issue85/research85.php |date=2017-01-16 }} – Massage Magazine (La efiko de aromterapio sur la animstato kaj la menso - Massage Magazine</ref>. === [[Filipinoj]] === ''Hilot'' estas tradicia kuracanta tekniko de Filipinio kiu uzas masaĝon, komunajn manipuladojn, kaj herboj kiel ekzemple banano <ref>[http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ 35 massages from around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170225080553/http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ |date=2017-02-25 }} - `Hilot bamboo massage'</ref>. Ekzistas ankaŭ masaĝo kiu uzas konkojn el la Filipinoj, konata sub la nomo ''Tiger Clam''. === [[Finnlando]] === Kvankam ĝi transprenis elementojn el aliaj masaĝsistemoj la ''finna masaĝo'' ne uzas ĉiujn fingrojn sed dum la plej multa tempo nur la [[dikfingro]]n. La finna varianto de la sveda masaĝo inkludas agresema mano-tapado kaj de la rusa sistemo ĝi uzas knedotrikojn<ref name=":1" />. === [[Hawaii (insulo)|Havajo]] (Usono) === Temas pri speciala kombino de masaĝo, respiro, danco kaj frapetado. → Oceanio === [[Indonezio]] === "''Pitjit''" signifas masaĝo en la indonezia lingvo. Pitjit estas tradicie ligita al la tieaj kulturoj kaj [[Filozofia spiritualismo|spiritualismo]] en la prevento de malsano. Ne ekzistas oficialaj kursoj en pitjit. <!-- En Nederlando la fondumo Pitjit (www.stichingpitjit.nl) sin engaĝas por la konservado kaj akcelo de la kvalito kaj integra profesia konduto de la tradicia indonezia masaĝo. --> [[Dosiero:COLLECTIE TROPENMUSEUM Een vrouw krijgt een 'pidjit' een inlandse massage TMnr 10006747.jpg|alternative=Pidjit|eta|500x500ra|''Pidjit'', tradicia indonezia masaĝo]] Ĝi estas transdonata de generacio al generacio ene de la familio kaj ekstere de ĝi pere de la tn. “''Ibu Pitjit''” aŭ “''Tukang Pitjit''” kaj "''Dokon pitjit''" (masaĝopatrino resp. masaĝo-metiisto kaj tradicia kuracisto). La malriĉeco en la lando malhelpas la kultivadon de Pitjit kaj junaj generacioj ankoraŭ malmulte okupiĝas pri ĝi kiu kaŭzas ke ĝi en Indonezio estas mortanta fenomeno, kvankam ĝi restas grava parto de la indonezia kultura heredaĵo precipe postvivante en la kamparaj vilaĝoj (''kampongs'')<ref>(nederlanda) Yildiz Huini, ''[http://pitjit.nl/in-de-media/&#x20;eens&#x20;wat&#x20;vaker Masseer eens wat vaker] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161019044921/http://pitjit.nl/in-de-media/ |date=2016-10-19 }}'' (masaĝu foje pli ofte), Twentse Courant Tubantia, 6a juli 2016</ref>. Indonezio estas vasta insularo kun multaj malsamaj loĝantaroj. Tial ekzistas diverseco en pitjit-masoĝostiloj depende de la lokoj kaj aperis riĉeco de teknikoj. Pitjit ne estas ligita al normigitaj teknikoj, kvankam kutime ĝi estas dinama, irante de dolĉa al intensa kaj sufiĉe rapida, seninterrompa masaĝado kaj ritma balancado (''ayun ayun''). En Pitjit oni uzas krom la manojn ankaŭ la kubutojn, la genuoj kaj la piedoj. Tial pitjit povas esti masaĝo kun forta premado kiel ekzemple ĉe '<nowiki/>''pitjit jalan''<nowiki/>' (surplanka masaĝo) aŭ '<nowiki/>''pitjit kaki'<nowiki/>'' (=nudpieda korpomasaĝo) kiu nur rajtas esti farata de fakuloj se uzante la tutan korpopezon. Karakteriza estas krome la uzado de [[kompreso]]j (varmaj kaj malvarmaj), la uzado de ŝmiraĵoj kun ungventoj kun herboj ('<nowiki/>''jamu''') kaj la vasta masaĝado de la ventro. Alia karakterizo estas la uzado de kajeputesenca oleo (minyak) kaj balsamo kiuj estas aplikataj etkvante en Indonezio ĉar multekostaj<ref>(nederlanda) '[http://pitjit.nl/in-de-media/ Massage zoektocht op Indonesische bodem] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161019044921/http://pitjit.nl/in-de-media/ |date=2016-10-19 }}’ en : Massage zaken (masaĝorevuo por profesiuloj), 2008</ref>. Ekzistas pluraj variantoj en literumado : ''pidjit'', ''pidjet'', ''pijit'' kaj ''pijid'' estas ofte uzataj. Ankaŭ eblas vidi la nomojn ''pijat'' ([[Javo]] kaj [[Balio]]) kaj ''pijet'' aŭ ''pidja, Urut'' kaj ''Lulur'' (surŝmiri la haŭton). ''Jamu'' aŭ ''balia masaĝo'' : uzas ĝenerlae longajn, ritmajn manovrojn kun meza ĝis forta profunda (aku)premo kaj elekto de aliaj teknikoj por alporti pacan etoson en bela prezentado de la masaĝejo per florpetaloj, eĉ sub la 'vizaĝujo' (truo en la masaĝbenko kiu permesas al la kliento spiri facile dum li/ŝi kuŝas kun la vizaĝo malsupren). La uzata oleo konsistas el kokonuksa bazo kun spicaj, floraj kaj fruktaj [[Volatila oleo|volatilaj oleoj]]. Tipa je la komenco kaj fino de la sesio estas ankaŭ jena propono por interŝanĝi la balian [[beno]]n "Om suasti astu" kiu signifas "Paco en via koro kaj en la mondo."<ref>(angla) Naomi Serviss, [https://www.massagemag.com/spa/treatment/jamu.php Jamu massage: a flower from Bali] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170224131515/https://www.massagemag.com/spa/treatment/jamu.php |date=2017-02-24 }}, Massage Magazine, novembro 2004.</ref> La masaĝo uzas ĝenerale fortan profundan premon en muskoloj. === [[Japanio]] === ''Anma ([[Strekaj kanaoj|kanji]] :'' [[wiktionary:按|按]] [[wiktionary:摩|摩 ,]] [[Rondaj kanaoj|''hiragane'']] : あんま) rilatas al la praktiko de tradicia japana masaĝo. [[Ŝiacu-masaĝo|''Ŝiacuo'']] (japane 指圧, alilingve ankaŭ literumata kiel 'shiatsu')  estas premmasaĝo plejparte derivita de anma. Speciala formo de ŝiacu estas ''aŝiacu'' - ''aŝi'' (piedo) kaj ''acu'' (premo) aŭ nudpieda premmasaĝo estas la plej eble profundprema masaĝo. ''Katas'' estas tipe maniero masaĝi akuprempunktojn kaj japanaj masaĝteknikoj en alte ĥoreografia sinsekvo. Samkiel dum la kurda Breewa kaj la korea relaksado oni restas vestita, tiel ankaŭ ŝiacu sur seĝo permesas doni masaĝsperton rapidan kaj konvenan en multaj situacioj, en kontrasto kun oleomasaĝo kiu kutime okazas en privata loko, nude aŭ duonnude, havante eble duban karakteron. ''Enman'' (signifas 'harmonio' en la japana) estas tradicia masaĝo retrovita kaj adaptita ankaŭ al okcidentanoj fare de Ŝie Samamura. Ĝi origine estis rezervita al la japana elitularo kaj ĉiam komencis kun 'bano kun mil parfumoj'. Ĝi disvolviĝas en tri fazoj, dum kiuj estas uzata ĉiam alispeca masaĝoleo. La tri fazoj estas 1) ''anraku'' (bonfarto) por trankviligi la menson, 2) ''kanzen (pleneco)'' por kvietigi la korpon, 3) reisei (sereneco) por harmoniigi la tuton kaj 4) ''jasaŝisa'' (Yasashisa, kiu signifas dolĉeco) kiu fortigas la tri unuajn fazojn. ''Asahi, Tanaka'' kaj ''Kobido'' estas ankaŭ du formoj de japana vizaĝmasaĝo. === [[Kurdio]] ([[Afganio]], [[Irano]]) === ''Breewa'' masaĝo estis origine praktikata fare de vilaĝanoj en la montara vilaĝo Breemava inter Afganio kaj Irano. Ĉar oni konsideris la korpon kiel energia sistemo, ''Breewa'' masaĝo estas uzata por revivigi la korpan energion kaj ekvilibrigi la emociojn kaj la menson, uzante i.a. ritmajn movojn, dolĉajn streĉmovojn kaj frapadetojn, === [[Koreo]] === Korea masaĝo, nomata ankaŭ ''korea malstreĉiĝo'' baziĝas sur relaksada tekniko kiu situas en la korea tradicio<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=sReNx34ED6E](france) Video relaxation coréenne (korea relaksado)</ref> kaj konsistas el movoj de premo, etendado, vibrado, praktikataj segmenton post segmento sur la tuta korpo. Korea vizaĝo-masaĝo estas ankaŭ tre populara inter koreaj virinoj por ke la vizaĝo restu junaspekta. En jena [https://www.youtube.com/watch?v=8-OKVq0BH0Q video] vi povas vidi kiel. === [[Laoso]] === ''Laosa masaĝo'' (en Laoso nomata '''Bib Hayn Lao''<nowiki/>') estas iom pli malfortprema ol la tradicia taja masaĝo kaj estas kutima preni [[Vaporbanejo|vaporbanon]] antaŭ tiu masaĝado <ref>[http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ 35 massages from around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170225080553/http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ |date=2017-02-25 }} - `Laos massage'</ref> Ĝi konsistas el premadoj, [[streĉado]]j, knedadoj kun la manoj sed same bone kun la piedoj, la [[genuo]]j kaj la [[kubuto]]j. === [[Maroko]] === Masaĝo kun [[argano]]-oleo. === [[Meksiko]] === ''Hakali'' ([[kakto]]) masaĝo kiu kombinas indiĝenajn masaĝteknikojn kun mikso de lokaj ingredientoj kies ĉefa estas la kakto senpikigita kaj bolita en akvo <ref>[http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ 35 massages from around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170225080553/http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ |date=2017-02-25 }} - `Hakali massage'</ref>. === [[Mongolio]] === En la mongolia kaj azia kuracaj tradicioj (tibetaj, ĉinaj) oni uzas arbaran [[mielo]]n por mielmasaĝo<ref>(germana) Vadim Tschenze, [[Russisch-Tibetische Honigmassage]] (rusa-tibebeta mielo-masaĝo), 2000, ISBN 3-935111-50-9</ref>. Antaŭe oni enfrotas la dorson kun iom da alkoholo, post kiam oni masaĝas kun la mielo la dorson de supre malsupren, prefere unu matene kaj vespere ĝis 3 fojoj semajne dum 15 minutoj. Tiu speco de masaĝo stimulas tra la refleksaj zonoj (meridianoj aŭ nevideblaj energiolinioj) de la dorso la funkciadon de la koncernaj organoj. Rezulte de speciala masaĝa tekniko (pumpimitaj movoj de la manoj) la tir-efekto de la masaĝo atingas profundajn tavolojn de la korpo<ref name=":5">Irma Hirsch-Ivanov, [http://53913456.swh.strato-hosting.eu/ina/pdf/2008-02.html.pdf Mielmasaĝo], [http://ina-asocio.org/ Internacia Naturkuraca Asocio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170224134539/http://ina-asocio.org/ |date=2017-02-24 }}, 2008-02, p. 2-4, konsultite la 23-an de februaro 2017.</ref> kaj riparas la ekvilibron de la [[Ĉi (koncepto)|vivo-energion 'ĉi']]. === [[Nepalo]] === La ''nepala masaĝo'' estas ajurvedstila masaĝo kiu kombinas frikciojn, profundajn cirklajn manmovojn kun subtila prilaborado de prempunktoj per specifaj vibraj manmovoj en kiu tradicia [[sonkonko]] intervenas je la fino de la sesio. === [[Oceanio]] === ''"[[Lomi Lomi Nui]]"'' estas tradicia masaĝo el [[Havajo]], origine inspirita de la malnova, [[Ŝamanismo|ŝamana]] tradicio nomata '''kahuna''<nowiki/>' aŭ 'ma-uri'. Tiu ĉi masaĝo estas influita de la danco-arto konsistante el naturaj, fluaj manmovoj pere de glitanta premo de la manoj, antaŭbrakoj kiuj kreas energiofluon. La uzataj manmovoj estas tre vastaj, kvazaŭ maraj ondoj rulas super la tuta korpo. Kiel indiĝena praktiko, ĝi varias je insulo kaj je familio. La vorto ''lomilomi'' ankaŭ uzata vorto por masaĝo en [[Samoo]] kaj orienta [[Futuna (Vanuatuo)|Futuna]]. Sur la insulo Samoo, ĝi ankaŭ estas konata kiel ''lolomi'' kaj ''milimili''. En orienta Futuna, ĝi ne nur estas nomita ''milimili,'' sed ankaŭ ''fakasolosolo, amoamo, lusilusi, kinikini, fai'ua.''  En Nov-Zelando la indiĝena sanigaj praktikoj konsistis el ''Māori-masaĝo'', en la [[maoria lingvo]] ĝi nomiĝas ''roromi'' kaj ''mirimiri''.<ref>(angla) Chai, R. Makana Risser, ed. ''Na Mo'olelo Lomilomi: Traditions of Hawaiian Massage and Healing'', Bishop Museum, 2005; Parsons, Claire D. F., ed. ''Healing Practices in the South Pacific'', 1985, The Institute for Polynesian Studies; Tregear, Edward. ''Maori-Polynesian Comparative Dictionary''. Lyon and Blair, Wellington NZ, 1891</ref> Alia masaĝo uzas bambuajn bastojn, unu duonplenigita kun grenoj, la alia por rapidritme frapeti la korpon, ne malofte en kombino de kreola muziko <ref>[http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ 35 massages from around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170225080553/http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ |date=2017-02-25 }} - `creole bamboo massage'</ref>. origine inspirita de la malnova mistera shamana tradicio sur Havajo kiu nomiĝas Kahuna aŭ 'Ka Huna'. En [[Tongo]] masaĝo nomiĝas ''fotofota, tolotolo,'' kaj ''amoamo.'' En [[Tahitio]] ĝi estas ''rumirumi.'' Sur la [[Tuvalo|tuvala]] insulo [[Nanumea]], masaĝo estas konata kiel ''popȏ kaj puke'', premadi estas ''kukumi''<ref>(angla) Claire D. F. Parsons, [https://books.google.be/books?id=KhwukAp7jSsC&pg=PA38&lpg=PA38&dq=kukumi+massage&source=bl&ots=YXdphOJW8C&sig=5EGuUiqcphkYNYvULqMo6sU3AAo&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjPhrSvjKbSAhXoJMAKHSR8AhYQ6AEIGjAA#v=onepage&q=kukumi%20massage&f=false Healing practices in the south-pacific] (kuracaj praktikoj en la sud-pacifika oceano), p. 38, 1985, Instituto por polineziaj studoj.</ref>. === [[Pakistano]] === Kvankam origine [[tantrismo]] originas el la Drávida-kulturo el la nuna Pakistano kaj el tiu filozofio ekestis tielnomataj ''tantraj masaĝoj'', ĝi ne havas rektan rilaton kun masaĝoterapio, kun la diversaj teknikoj, filozofioj kaj originaj celoj de masaĝoterapio malgraŭ la uzo de la termino "masaĝo". Sekve, ĉe la internacia klasifiko, la "tantrika masaĝo" ne estas agnoskita kiel masaĝo, sed nur vidata kiel alternativa korpoterapio, ne apartenanta al la metodoj uzataj de masaĝaj terapiistoj. === [[Rusio]] === La rusa masaĝo-sistemo ekestis antaŭ la sveda kaj koncentriĝas sur knedado-teknikoj. ''Venik'' estas ankaŭ ''rusa masaĝo,'' nomo unuafoje uzata de ''Zabludovsky'' kiu publikigis pli ol cent studojn pri masaĝo en [[Rusio]]<ref>[http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ 35 massages from around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170225080553/http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ |date=2017-02-25 }} - `Venik massage'</ref>. Ĝiaj teknikoj estas divideblaj en kvar ĉefaj grupoj: glitmovoj, frotado, knedado kaj vibrado. Rusa masaĝo inkluzivas moviĝkapabligajn ekzercojn, kiuj ne estas kutimaj en aliaj masaĝoteknikoj. Tiuj praktikoj celas neuzitajn lokojn de la korpo kaj estas similaj al la streĉo-ekzercoj en [[jogo]]. Plej karakterize por rusa masaĝo estas batadtekniko konata kiel "[[perkutado]]"<ref>(angla) Heaven Stubblefield - Russian massage (rusa masaĝo). What happens during russian massage ? (kio okazas dum rusa masaĝo? la 16-an de junio 2016. Alirita la 13-an de januaro 2017.</ref><ref>(angla) [[Rusian massage therapy]] (rusa masaĝterapio),</ref> === [[Svedio]] === Unu el la plej praktikataj formoj de masaĝo en la okcidenta mondo estas la tn. '''sveda masaĝo''<nowiki/>' ankaŭ nomata la ''<nowiki/>'klasika' masaĝo''. Kvankam ĝenerale la kuracisto [[Pehr Henrik Ling]] estas ofte konsiderata la patro de tiu masaĝo, pli aktualaj esploroj neas tion : la nederlanda masaĝterapiisto [[Johan Georg Mezger]] la kvin diversajn manmovojn kun franclingva nomo<ref>''<sup>'''Calvert, Robert Noah, "Swedish massage" en : Massage Magazine, 13a junio 2013.'''</sup>''</ref>, ligitaj al tiu masaĝo : ''Tanĝado (''france ''Effleurage'' aŭ longaj, flugtuŝaj glitmovoj kutime je la komenco kaj la fino), ''Petrisage'' (rulado de la haŭto), ''Friction'' (pli profunda premado per la [[dikfingro]], fingropintoj kaj [[Fingrartiko|fingroartikoj]]), ''Vibration'' (vibrado, skuado) kaj ''Tapotement'' (ritma frapado per kavaĵforme fermitaj kaj malfermitaj manoj) === [[Tajlando]] === [[Dosiero:Classical Thai Massage at Tara Angkor Hotel (5918685202).jpg|alternative=Nuad Thai Bo'Ran|eta|300x300ra|Klasika taja masaĝo]] Tradicia tajlanda masaĝo (''Nuad Thai Bo'Ran'') konata en Tajlando kiel นวดแผนโบราณ ( ''Nuat phaen boran,'' <small>IPA:</small> [null <nowiki>[nûət pʰɛ́ːn boːraːn]</nowiki>] ) , kun la signifo "antikva taja masaĝo" estas malnovega korpomasaĝo kiu estas praktikata de la kapo ĝis la piedfingroj uzante la manplatojn, dikfingrojn, kubutojn, genuojn kaj piedojn de la masaĝisto. Ĝi estas ĝenerale bazita sur kombinaĵo de hinda jogo kaj ĉina akupremo. Ĝi estas korpotrejna masaĝo de kiu la tekniko konsistas el kombinaĵo de knedado, glatigo de la muskoloj, streĉado, fingra [[akupremo]] kaj streĉado de la muskoloj kaj artikoj kaj tial forte stimulas la sangocirkuladon kaj la flekseblecon, ĉar ĝi malstreĉiĝas kaj etendas partojn de la korpo unu post la alia kaj liberigas tensiojn. Ekzistas du stiloj : la reĝa stilo ("''rajasamnak''") kiu estas tre kodigita stilo, uzante nur akupremon kaj la popolan stilon ("''chalosiak''")<ref>(angla) [https://web.archive.org/web/20020802021823/http://www.infothai.com/itm/#newvision Instituto de Taja masaĝo]</ref>, kiu uzas [[jogo]]n, [[akupremo]]n, [[refleksologio]]n kaj streĉadojn kiuj plibonigas la korpan [[fleksebleco]]n. Ĝi estas praktikata sen oleo, la masaĝata persono estas vestita per malpeza vestaĵo. === [[Turkio]] === En orienta banokulturo (hamamo) estis kutimo uzi varmegon kaj herbojn por knedi la korpon ekzemple sur varmigita marmora planko. === [[Usono]] === ''"[[Esalen|Esalen"]]'' aŭ ''[[Kalifornio|kalifornia]] masaĝo'' estas [[Tuteco|tuteca]] oleomasaĝo kiu estiĝis en la Instituto Esalen en Big Sur (Kalifornio). Ĝi celas la harmoniigon de la korpo kaj de la animo, agrable alkonduki energion al la korpo kaj kreskigi la korpokonscion. ''Ŝtonmasago'' inventita en [[Arizono]] fare de Mary Nelson uzas bazaltajn ŝtonojn, varmajn aŭ malvarmajn aŭ en kombino. [[Usono]] : ''Watsu'' masaĝo estas kombino de ŝiacu kaj akvoterapio. === [[Vjetnamio|Vietnamio]] === ''Dâm Bop'' aŭ ''Tâm Quât'' estas vietnama nomo por tradicia vjetnama masaĝo (de majstro al diĉiplo aŭ en familia tradicio) kiu iel similas al la taja tradicia masaĝo. Ĝi estas sintezo de du tradiciaj masaĝoj de suda kaj norda Vjetnamio aktualigita de Majstro Tu Minh Tân<ref>(franca) [http://ouse-an.blogspot.com/p/les.html Dâm Bop - Tâm Quât] - Tradicia vjetnama masaĝo, Ousé An, blogo</ref>. La masaĝistoj uzas "molan forton" por malfari nodojn kaj premojn en la muskoloj per la uzo de tre diversaj teknikoj: rapida sed leĝera perkutado, premado kun la manplatoj kaj dikfingroj, pétrissages, vibrado, voblado kaj tirlongigo<ref name=":10" /><ref>(vjetnama) [https://www.youtube.com/watch?v=uOHXTq8F77Q ''Dich vụ massage tai Da Nang'']( masaĝoservo Da Nang),Chammassagedanang.com</ref>. Tiu masaĝo estas prefere praktikata surplanke, sur masaĝa [[tatamo]]. La masaĝata persono restas vestita, prefere en flekseblaj kaj komfortaj vestaĵoj <ref name=":10">(franca) Le massage traditionnel vietnamien Dâm Bop Tâm Quât, Mélété,</ref>. Nuntempe la pura 'Tâm Quât' masaĝo ne plu estas kutime praktikata en vjetnamaj bonfartejoj, ĉar oni ĝin kombinas kun aliaj elementoj kiel tiuj el la taja, ĉina, japana, sveda masaĝoteknikoj por krei diversajn korpomasaĝojn<ref>(angla) What to expect from Vietnamese massage techniques ? (kion atendi de vjetenamaj masaĝoteknikoj), Vietnam Travel Information, la 26-an de septembro 2018.</ref>. ''Diện Chẩn Việt'' aŭ ''VinaMa'' (mallongigo de Vina por 'Vietnam' kaj Ma por masaĝo) estas akuprema masaĝo nur de la kapo, kiu ankaŭ uzas unikajn masaĝteknikojn kaj iujn helpilojn el Vietnamio. VinaMa estas plua disvolviĝo de la tekniko fare de prof-o d-ro Bùi Quôc Châu. === [[Zanzibaro]] === La Zanzibara masaĝo originas el Zanzibaro, insulo kie renkontiĝis la afrika kaj hindiaj kulturoj. Ne estas la asemblado de nur deko da teknikoj, sed la varieco de la manmovoj (tipe ekzemple estas la manmovo kun kruciĝo de la kruroj) kaj la riĉeco de la muziko kiuj faras tiun ĉi masaĝon unika en sia speco<ref name=":4">(franca) [http://www.dailymotion.com/video/xezost_massage-zanzibar_lifestyle Massage Zanzibar], Dailymotion video, konsultite la 10-an de februaro 2017.</ref>. Tiu formo de masaĝo ne estus praktikata en Zanzibaro mem, sed havi strangan originon kaj nur esti prezentata sur kosmetika retejo<ref name=":4" />. == Masaĝo kaj akrobacio == Masaĝo fariĝas arto kiam ĝi estas praktikata kun lerto dum [[akrobataĵo]]j. Plej bona ilustro de tio troviĝas en jutuba video titolata 'flying massage' == Masaĝo-principoj (laŭ ĉina praktiko) == Masaĝo baziĝas sur la teorioj de ''Qi'' [Ĉi] aŭ vivenergio, ''Zang,'' ''Fu'' (visceroj), kaj ''Jing'' [Ĝin] kaj ''Luo'' [Lŭo] (meridianoj) de la tradicia [[ĉina medicino]]. La meridianoj troviĝas ĉie en la korpo. Ili interne ligas ''Zang Fu'' (la viscerojn) kaj ekstere atingas la muskolojn kaj la surfacon de la korpo por formi organikan tuton. Se en individuo la ''Qi'' stagnas, la sango tro malrapide cirkulas kaj kreas blokadon de meridiano kondukante al malsano. Uzante la fingrojn kaj polmojn, la masaĝo celas agi rekte ĉe la meridianoj kaj la punktoj (''Xuewei'' [Ŝuevej]) por malbloki la meridianojn, akceli la fluon de ''Qi'' kaj la sangocirkuladon, por tiel kuraci la malsanon kaj plifortigi la korpon. La masaĝo fakte havas la samajn principojn kiel ''Qigon'' [Ĉigon]. Ĉe la unua, la individuo estas malstreĉigita pro agado de aliulo, ĉe la dua, li mem efikas ĉe si malstreĉiĝon. Rezulte, pliboniĝas la transportado kaj enmetado de informoj en la korpo. Laŭ la teorioj de la moderna fiziologio, la korpo estas regulata pere de la nerva kaj korpolikvaĵa sistemoj. La efikoj de la masaĝo pasas tra la nervosistemo al diversaj organoj por tie stimuli aŭ malhelpi kuntiriĝon aŭ dilatiĝon. Samtempe, per la korpolikvaĵa sistemo, ĝi influas la agadon de diversaj hormonoj, kiuj regulas la metabolon kaj la funkciadon de la organoj. Masaĝo ĉe la dorso povas malpliigi antaŭe senĉesan doloron, ĉar ĝi stimulas la produkton de endorfino, peptido korpa kun opieca efiko. Kuracistoj trovas, ke masaĝo povas sendolorigi ĉe malfacile kuraceblaj malsanoj, kiel ekzemple: ŝultrodoloro, cervika spondilopatio, sindromo de fascio, mislokiĝo de intervertebra disko.<ref>Monato 1996</ref>. == Masaĝoj en lernejoj, feriejoj, vartejoj... == [[Dosiero:Babymassage.jpg|alt=Masaĝo de etuloj.|eta|Masaĝo de etuloj.]] En lernejoj kie multas ĉikandado, masaĝi helpas maltaltigi la streĉon kaj preventi aŭ forte malaltigi ĉikanadon<ref>(angla) Von Knorring, Anne-Liis et al. (2008). Massage decreases aggression in preschool children: a long-term study. (masaĝo malkreskigas agresemon ĉe etuloj: longdaŭra studoà. ''Acta Paediatrica'', 97, 1265-69.</ref> : pro la ekesto de konekto la etoso pliboniĝas kaj amikeco kaj pozitiva atento pli oftiĝas<ref>(nederlanda) Rowena Meenderman, [[Kindermassage op school]] (infanmasaĝo en la lernejo - kun filmetoj), alirita 22-an de januaro 2017.</ref><ref name=":2">(nederlanda) [[Verplichte knuffelhormonen]] (devigaj knuflohormonoj), alirita la 22-an de januaro 2017.</ref>. Multaj problemoj (ekzemple negativa atento) en lernejoj kie oftas ĉikanado, trovus sian kaŭzon en 'haŭto-malsato', bruo kaj la influo de amaskomunikiloj kaj komputilado<ref name=":2" />. ''MISA Internacia'' estas reto de asocioj en 30 landoj kiuj okupiĝas ekde la 2010-aj jaroj pri programoj de masaĝoj en lernejoj en kiuj la infanoj lernas ekzemple pozitivan socian kontakton inter si, lernas en sana maniero pri amo kaj intimeco kaj la rajton diri jes aŭ ne al invito al masaĝo. Kutime tiu kiu gvidas la masaĝo-momentojn ne mem masaĝas la infanojn, sed metas la infanoj en duopoj aŭ en grupo post kiam la infanoj kiuj masaĝas demandu unue la permeson al allia samklasan(in)o. La gvidanto nur gvidas kaj invitas al interŝanĝo por fini kun dankesprimo<ref name=":3" />. En iuj lernejoj oni eĉ uzas libreton kun masaĝrakontoj por infanoj<ref name=":3">(angla) Brook Yates,video, [http://massageinschools.com/usa/ Massage lessons in schools] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170202013940/http://massageinschools.com/usa/ |date=2017-02-02 }} (masaĝo-lecionoj en lernejoj), MISA Usono, alirita la 22-an de januaro 2017.</ref>. Infana masaĝo estas nun bone rekonita en la mondo ĉefe pro la laboro de la Internacia Asocio de Infana Masaĝo (IAIM)<ref>(angla kun sube lingvoelekto de Esperanto) [http://massageinschools.com/why-massage-in-schools/massage-children/ Massage and children] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170202013526/http://massageinschools.com/why-massage-in-schools/massage-children/ |date=2017-02-02 }} (Masaĝo kaj infanoj), MISA internacia, alirita la 22-an de januaro 2017.</ref>. En Francio eĉ ekzistas kvazaŭ templo de masaĝoj (''Espace des possibles'')<ref>(franca) Pascale Senk, [http://www.psychologies.com/Therapies/Developpement-personnel/Epanouissement/Articles-et-Dossiers/A-l-Espace-du-possible-vacances-en-groupe-avec-soi-meme A l’Espace du possible : vacances en groupe avec soi- même], Psychologies, junio 2000.</ref> kie homoj venas por praktiki artojn kaj aktivecojn kiuj stimulas la personan kreskon (masaĝo, [[jogo]], [[muziko]], [[teatro]], [[senperforta komunikado]], kantoj, konscia marŝado ([[afgana marŝado]]), dancoj ([[salso]], [[tango]], improvizita [[kontaktdanco]], ktp.) <ref>(franca) [http://www.clesdevie.com/article-l-espace-du-possible-enrichissez-vos-vacances-119247286.html Espace des possibles : vacances enrichissantes] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170224140338/http://www.clesdevie.com/article-l-espace-du-possible-enrichissez-vos-vacances-119247286.html |date=2017-02-24 }}. (Spaco de eblecoj : pliriĉigaj ferioj), Clés de Vie, la 25-an de julio 2013.</ref>. == Kritiko == La maniero kiel oni [[Tuŝo|tuŝas]] multe dependas de ies kulturo kaj la kutimoj kaj sintenoj vidalvide de tuŝo ankaŭ estas forte ligitaj al la kultura medio en kiu ili ekestis. Doni masaĝon eblas el du tre malsamaj perspektivoj: el la vidpunkto de plendoj/simptomoj aŭ el vidpunkto de la ricevantoj de masaĝo povas havi malsimilajn dezirojn kaj bezonojn por lasi sin masaĝi. En iuj landoj iuj masaĝejoj ofertas al klientoj seksan senpezigon kiel ilustrita en la usona filmo '''[[Happy Endings]]''<nowiki/>' (feliĉaj finoj). En la klopodo distanciĝi de malbona imago, iuj masaĝisto-asocioj en Usono volas meti la masaĝpraktikon en pure 'terapia' kunteksto kvazaŭ necesus terapia bezono por rajti esti masaĝata kaj ricevi masaĝon nur pro la bezono senti sin pli bone ne povus esti bona kialo por peti masaĝon<ref>(angla) [http://touchpro.com/an-outsider-analyze-massage/ An outsider analyses massage] (eksterulo analizas masaĝon),27a februaro 2012, konsultita 21a septembro 2016.</ref>. Kvankam ekzistas speco de masaĝo nomata [[tantra masaĝo]] kiu ofte funkcias kun seksa energio tio ne signifas ke la masaĝo ankaŭ estas seksa aŭ pli ĝuste kondukas al sekso<ref>(nederlanda) [https://massagevoorliefhebbers.nl/sensualiteit/ Sensualiteit en erotiek] (senseco kaj erotiko).</ref>. == Internacia kvalifikado == Multaj praktikistoj ne havas licencon. Naciaj aŭ internaciaj organizaĵoj ne atingis interkonsenton pri normoj. La Internacia Terapia Ekzamena Konsilio ([http://www.itecworld.co.uk/ ITEC]) ofertas ekzamenojn dum kiuj oni testas la teorian scion kaj praktikan kapablecon (kie aplikebla) de ĉiu kandidato por certigi ke iliaj kvalifikoj estas de sufiĉe alta nivelo por atingi la Internacian Profesian Kvalifikon<ref name=":6" /><ref>(angla) [http://www.wellnessevidence.com/wellnessevidence/massage/research?learn-more=1 National standard] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180316214236/http://www.wellnessevidence.com/wellnessevidence/massage/research?learn-more=1 |date=2018-03-16 }} (nacia normo), Wellness Evidence.</ref>. == Literaturo - Filmo == '''Libroj''' [[Bi Feiyu#Masaĝo tuina (romano)|''推拿'' (Masaĝo tuina)]] estas ĉina romano el 2008 de [[Bi Feiyu]] pri blindaj masaĝistoj kaj kiu gajnis la 8-an [[Literatura Premio Mao Dun|Literaturan Premion Mao Dun]] en 2011, unu el la plej prestiĝaj literaturaj premioj de Ĉinio<ref>(en) Whitehead, Kate, "''[https://www.scmp.com/lifestyle/books/article/1795021/chinese-novelist-bi-feiyu-opens-readers-eyes-blind-masseurs-world Chinese novelist Bi Feiyu opens readers' eyes to blind masseurs' world]''". South China Morning Post, la 13-an de majo 2015, alirite la 4-an de aŭgusto 2024.</ref>. ''Massage for therapists'' (masaĝoj por terapiistoj), Margeret Hollis, 1998, Blackwell Publishers, ISBN 0632047887 ''Massages du monde (masaĝoj de la mondo)'', Gauthier, Marie-Bénédicte, Aïache, Véronique, 150 p., Les nouvelles esthétiques spa (magazino de beleco-profesiuloj). '''Filmoj''' [https://www.youtube.com/watch?v=9KHsw59ZoZc Yumeiho] : 65 manovroj klarigitaj en Esperanto [https://www.youtube.com/embed/3y4MLrBRL00?rel=0 Tradicia tajlanda masaĝo] ( นวดแผนโบราณ, ''Nuad Thai Bo'Ran'') ''Afrikaj masaĝoj'' : [https://www.youtube.com/watch?v=71wbGr4Y01g Vunkuwa] (angla), [https://www.youtube.com/watch?v=ZWRnqEaUMjI Masaż Afrykański] (pola) [https://www.youtube.com/watch?v=Lho_BXK6NNw Ma-uri masaĝo] DVD ; [https://www.createspace.com/392584 Traditional Balinese Massage] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170224211649/https://www.createspace.com/392584 |date=2017-02-24 }} (tradicia balia masaĝo) DVD : ''Gvidilo por sinmasaĝado'' : por konatiĝo kun la tekniko de sinmasaĝado kaj mem provi ĝin (memeldono, sigitat45 ĉe gmail.com) DVD : Guy Dumont, ''Ma vision du massage'' (mia rigardo sur masaĝo) kaj ''Massage artistiqu''e (arta masaĝo) DVD : ''7 manoeuvres fondamentales de massage'', Jean-Michel LARDRY, Les nouvelles esthétiques spa, Arta filmo ''Full Body Massage'' ([[Tutkorpa masaĝo|Tutkorpa Masaĝo]]) en kiu iuj masaĝteknikoj estas klarigitaj. [[Blinda masaĝo]] (Ĉine: 推拿 Tui Na) estas 2014 dramo filmo direktita de Lou Ye kaj bazita sur romano de [[Bi Feiyu]], kiu ankaŭ kunverkis la scenaron. == Faka terminaro aŭ solfeĝo por masaĝistoj == Ekzistas tri formoj de permana manipulado uzata en terapia masaĝo. * ''Manmovo'' aŭ manipulado (fr. mouvement, en. stroke), ŝanĝiĝado de la pozicio de la manoj. Tiuj tri formoj de manmovoj estas : ''''''effleurage'''''<nowiki/>' (malpeza aŭ malmola 'effleurage'), kiu malstreĉigas muskolojn kaj plibonigas cirkuladon al la malgrandaj surfacaj sangaj glasoj kaj estas pensita kreskigi la sangofluon al la koro; * ''Flugtuŝo'' (fr.''[https://www.youtube.com/watch?v=UstmxE5-uW0 effleurage]''-filmeto), malpezaj kaj etenditaj strekoj ''glitmovo'' estas la grava manmovo dum masaĝo, kiu konsistas el mola kaj flua ŝovado de la manplato. Flugtuŝoj oni uzas antaŭ kaj post la pli profundaj manprenoj kaj dum la tuta masaĝo por integrigi la pli specifajn manmovojn. ''''''petrissage'''''<nowiki/>' (kunpremado), kiu inkluzivas knedadon, pinĉadon kaj frotadon kaj estas utila en la etendado de cikatroj, muskoloj kaj tendenoj; * ''Knedado'' (fr.''[https://www.youtube.com/watch?v=477m4IUlyIU pétrissage]''-filmeto), pli profunda tekniko ol frotado por ĝisfunde etendi la haŭton, kvazaŭ farante paston aŭ pere de vringado/tordado de la haŭto. * ''Pinĉado (fr. pincement)'', rapida premado de la haŭto inter du fingroj, ofte uzata de kosmetikistinoj por vivigi la vizaĝon. Jen [https://www.youtube.com/watch?v=QKHp9vWW0ag pinĉado-tekniko dum ĉina tuina masaĝo] * ''Frotado'' (fr. ''[https://www.youtube.com/watch?v=ZKr6ITMz8qY friction]''-filmeto), konsistas el cirklaj, linearaj aŭ transversaj manmovoj (sen glitmovoj) kiuj efektiviĝas kun la plena mano, la [[dikfingro]], la fingropintoj kaj la [[Fingrartiko|fingroartikoj]], sur la palmo de la mano aŭ sur alia specifa loko kun sufiĉa premo por provoki varmigon en la pli profunde situantaj histoj. ''''''tapotement'''''<nowiki/>' (perkutado), en kiu la flankoj de la manoj estas uzataj por frapi la surfacon de la haŭto en rapida ritmo por plibonigi la sangocirkuladon. * ''Frapado'' (fr.[http://www.kanaal50.be/Tv/Massage_tapoteren_wellness/Massagetips/Lifestyle_-_wellness/TV-catalogus/235 ''tapotement''] filmeto), ritma frapado per kavaĵforme fermitaj kaj malfermitaj manplatoj, diversaj perkutaj movoj kiel ektuŝado per rapida movo de la fingropintoj, inkluzive ankaŭ de ''pugnado (''per la [[pugno]]j) aŭ ''hakado'' (per la rando de la manoj). La masaĝoteknikoj<ref>Noto : iuj estas demonstrataj en [https://www.youtube.com/watch?v=4k9QrxGW4es video] pri ĉina masaĝo (en Esperanto).</ref> evoluis dum multaj epokoj kaj integris influojn el oriento kaj okcidento. Inter la plej uzataj teknikoj ankoraŭ mencieblas :  * ''Palpado-rulado, rotaciado (fr. [https://www.youtube.com/watch?v=-EW5rNyordk palper-rouler]-filmeto)'' : premado per la manoj en rulanta manmovo kutime per montrofingro kaj [[dikfingro]]/polekso. * ''Vibrigado (fr.[https://www.youtube.com/watch?v=OTmWa7Z4orw vibration]-filmeto)'', tekniko per kiu oni rapide tremigas, skuas (skuadon) per la manoj aŭ pere de [[vibrigilo]] la membrojn aŭ [[histo]]<nowiki/>riĉajn partojn kiaj la postaĵo kaj la dorso. * ''Pompado'' (fr. ''pompage''), leĝera intermita premado kun ambaŭ manoj ekzemple sur diversaj lokoj laŭlonge de la korpo por alkutimigi la masaĝendan personon al la masaĝo. * ''Streĉado'' (en. [https://www.youtube.com/watch?v=ivU4P9Cw-90 streching] -filmeto), tekniko kiu plilongigas la korpon nomiĝas ''tirado'' kaj streĉo kiu mallongigas ĝin nomiĝas ''kunpremo''. Al la pasivaj manmovoj, dum kiuj la masaĝita persono mem faras neniun [[streĉado]]n, apartenas ''ekstensado'', ''pronado'', ''supinado'', ''fleksado'', plekto-movo. Alisepecaj informoj por profesiaj masaĝist(in)oj temas pri konsiloj rilate al la komunikada lingvaĵo de klientoj<ref>Eric Bah, ''[http://wellness-experience.cc/4-ou-5-expressions-a-connaitre-quand-on-est-dans-le-massage/ 4 ou 5 expressions à connaître quand on est dans le massage] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171012044600/http://wellness-experience.cc/4-ou-5-expressions-a-connaitre-quand-on-est-dans-le-massage/ |date=2017-10-12 }}'' (4 aŭ 5 esprimoj konindaj por profesiuloj), blog Eric Bah ([http://www.sadhana.cc/accueil/index.html Sadhana] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171007174145/http://sadhana.cc/accueil/index.html |date=2017-10-07 }}), la 8-an de decembro 2015, konsultita la 11-an de oktobro 2017.</ref> aŭ konsiloj por konvene praktiki kiam oni vivas pare<ref>Eric Bah, ''[http://wellness-experience.cc/peut-on-masser-son-conjoint/ Peut-on faire un massage à son conjoint ?] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171012044755/http://wellness-experience.cc/peut-on-masser-son-conjoint/ |date=2017-10-12 }}'' (ĉu eblas doni masaĝon al sia partnero ?, blogo Eric Bah ([http://www.sadhana.cc/accueil/index.html Sadhana] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171007174145/http://sadhana.cc/accueil/index.html |date=2017-10-07 }}), konsultita la 11-an de oktobro 2017.</ref>. == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150" caption="Masaĝogalerio"> Dosiero:Massage at Witches Falls Cottages.jpg|Masaĝo kun varmaj bazaltŝtonoj (ŝtonmasaĝo) Dosiero:Shiatsu 4.jpg|Ŝiacu-sesio. Dosiero:Taj Spa 4.jpg|Masaĝo marborde en Goao, Hindio Dosiero:Klangmassage auf Massagetisch.jpg|Tibeta sonkonka masaĝo Dosiero:Starlight Mountain - tipi and massage table.jpg|Tipio kaj masaĝtablo-Starlight Montara Festivalo. </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Tutkorpa masaĝo]] (filmo) * Filmo [[Blinda masaĝo]] (filmo) * [[Korpoterapioj]] * [[Vasilij Eroŝenko]] * [[Haptonomio]] * [[Anusa seksumado#Prostata masa.C4.9Do|Prostato-masaĝo]] * [[Banloko]] * [[Akupunkturo#Ĉina pikmasaĝo|Ĉina pikmasaĝo]] * [[Lomi Lomi Nui]] {{Projektoj|ReVo=masagx.0o}} == Eksteraj ligiloj == * (eo) [https://www.youtube.com/watch?v=4opjHavPkRM Muzikvideo] kun malstreĉa muziko por masaĝoj, [[meditado]], [[jogo]] * (diverslingve) [https://www.youtube.com/results?sp=mAEB&search_query=massage+des+cinq+continents Serio de filmetoj pri la masaĝo de 5 kontinentoj], YouTube * (angla) [http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ 35 massages from around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170225080553/http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ |date=2017-02-25 }} (35 masaĝoj el la tuta mondo), Discover Massage Australia, konsultita la 20an septembro 2016. * [https://www.timeforbeauty.be/les-massages-akwaterra Akwaterra] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210720112203/https://www.timeforbeauty.be/les-massages-akwaterra |date=2021-07-20 }} (akvatero), filmeto pri masaĝo kun [[Keramiko|keramikaĵoj]] varmaj aŭ malvarmaj. * (franca) Filmeto [https://www.youtube.com/watch?v=EyPx3hVPzU0 La esenco de masaĝo] de [http://www.gil-amsallem.com/gil-amsallem-therapeute-la-french-touch-du-massage Gim Alsallem] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170301145611/http://www.gil-amsallem.com/gil-amsallem-therapeute-la-french-touch-du-massage |date=2017-03-01 }}, renoma franca masaĝisto kaj profesia trejnisto por prestiĝaj institutoj. Li estas inventisto de la metodo 'massage sensoriel' (sensa masaĝo), kiu baziĝas sur la konvinko ke ĉiuj masaĝo-artoj havas ilian propran solfeĝon. * (franca) [https://www.youtube.com/watch?v=Y1ErZq6dl4A&feature=youtu.be Yarunda] * (angla) [https://www.youtube.com/watch?v=K9B8wndGEYQ Chavitti uzhichil] * (angla) [http://www.breema.com Breema.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160925154824/http://www.breema.com/ |date=2016-09-25 }} * (taja) video taja masaĝo ; [https://www.youtube.com/watch?v=0hx3KGY4lvA nuat & spa academy] * (portugala) [https://www.instagram.com/sebastienmassage/ Sebastienmassage], Instagram, mallongaj filmetoj de diversaj teknikoj * (angla) [https://www.youtube.com/watch?v=aYZLt-_Ps3c flying massage] * (germana) [http://vinama-institut.de/ VinaMa Institut] + (angla, vietnama) [https://www.youtube.com/watch?v=dePo5a_27vE video] [https://www.youtube.com/watch?v=-TnmFrvXn00 video kun montrado de la helpiloj] * (angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Ru8hP4MYikM&list=PL9D812D5C07751315&index=26 video ashiatsu] (aŝiacu) * (franca) [https://www.youtube.com/watch?v=iHZmjRf1byc&feature=emb_logo korea relaksado-masaĝo] * (germana) diversaj videoj [http://wiki.yoga-vidya.de/Abhyanga ajurveda masaĝo] * (indonezia, nederlanda, germana, angla) [http://pitjit.nl/id/ Pitjit] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160909081149/http://pitjit.nl/id/ |date=2016-09-09 }} * (nederlanda) [https://www.youtube.com/watch?v=71wbGr4Y01g Vunkuwa] www.vunkuwa.com * (angla) MISA (www.massagesinschools.com) * (franca) [http://www.jardiner-ses-possibles.org/ Espace des possibles] * (angla) Jerry Banfield : [https://steemit.com/story/@jerrybanfield/did-massage-envy-save-my-life-1499965290-2945762 Did Massage Envy Save My Life?], persona rakonto sur SteemIt.com pri unua masaĝo. * (angla) [https://www.massageworld.co.uk/back-issues/ Massage World Magazine] - tutmonda revuo pri masaĝo * (angla) [https://www.massagemag.com/ Massage Magazine], usona masaĝrevuo * (angla) [https://www.gaia.com/search?q=massage Filmetoj rilate al masaĝoj] * [https://massagenguyetlau.com/ Masaĝo en Ho-Ĉi-Min-Urbo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Masaĝo]] [[Kategorio:Kuracado]] [[Kategorio:Anatomio]] gxq6fkcg1fb41c6ch6xfsxv7cvmcrjj 9423754 9423750 2026-07-09T02:29:50Z Ahaga284 259987 /* Eksteraj ligiloj */ 9423754 wikitext text/x-wiki {{PLA}} [[Dosiero:Suntago massage.ogv|eta|400x400px|Filmero de masaĝo ''Lomi Lomi'' el Havajo.]] '''Masaĝo''' estas permana metodo por sisteme malstreĉi kaj sendolorigi {{N|homa korpo}} kun aŭ sen oleo, vestite aŭ ne, havante terapian efikon sur la nerva kaj hista sistemoj kaj sur la [[kardiovaskula sistemo]]. La historio de la masaĝo (arabdevena vorto) eble estas same longa kiel la historio de la homaro. La praktiko de masaĝo evoluis kune kun la kresko de malsamaj kulturoj tra la mondo, kiam oni malkovris la avantaĝon kontentigi la bezonojn de la korpo de medicina kaj mensa aspekto. Multaj el la konataj masaĝaj metodoj evoluis el la tradiciaj kulturoj de [[Ĉinio]] kaj [[Barato]]. Ĉi tiuj kulturoj provizis diversajn masaĝajn metodojn kaj teknikojn, kiuj enhavas filozofian enhavon kaj kredojn pri ilia utileco. Ekzemple en [[Refleksologio]] oni kredas, ke iuj areoj de la piedo estas kongruaj kaj / aŭ ligitaj al diversaj organoj en la korpa sistemo. Tial oni argumentis, ke damaĝo aŭ vundo al aparta organo en la korpo povas esti vidata kiel "reflekto" en la piedo. La masaĝo estas [[interago]] inter la terapiisto (masaĝisto aŭ masseur) kaj la paciento (kliento). Tial krei bonan etoson kaj komunikadon inter la partioj komence de la masaĝo estas necesa kaj grava. Tiucele oni disvolvis specialecojn por krei etoson, kiu kongruas kun la speco de masaĝo dezirata. Ankaŭ ĉi tio estas la kialo, kial la masaĝisto devas disvolvi bonajn rilatojn kun la pacientoj. Kutime la masaĝo estas ĝoja kaj malstreĉa sperto por la paciento. Post masaĝo, la masaĝricevanto sentas sin pli bone en sia korpo, pli harmonie kun si mem: naskiĝas tutkorpa konscio, sento de interna unueco sekvata de la deziro al malfermiteco kaj harmonia partopreno en la mondo<ref>(fr) ''[https://institutcamilli.fr/therapies Le sentiment d'exister]'', Institut Camilli,</ref>. En 30 landoj (en Eŭropo, Usono, Azio...) miloj da infanoj (kutime inter 4-12 jaraj) ĉiusemajne reciproke masaĝas unu la alian (kola kaj survestaĵa ŝultromasaĝo) dum 15 minutoj, ĉar tio montriĝis precipe helpema en lernejoj kie multas ĉikanado. Ekzistas diferencoj en kulturaj perceptoj de masaĝo, plej evidente por tiuj perceptoj kiuj originas en kulturaj sintenoj kaj normoj pri [[tuŝo]] kaj [[sekseco]]. La terminaro montras ke tiuj tipaj fakvortoj estas la [[solfeĝo]] de la masaĝo-arto. En multaj tradiciaj socioj, multaj [[Vidmalkapablo|vidmalkapabluloj]], [[blindulo]]j kaj homoj kun [[parta vida malkapablo]] laboras kiel masaĝistoj. == Etimologio == Masaĝo (prononco laŭ [[IPA]] : * el la franca ''masser'' „masaĝi“. * el la araba مس (massa) aŭ „tuŝi, palpi“<ref name=":7">(angla) [http://www.etymonline.com/index.php?term=massage Online Etymology Dictionary, massage"] (reta etimologia vortaro - masaĝo) Etymonline.com. 2013-02-26.</ref> Komparu * (hebrea) משח „unkti“ * (greka) μάσσω „maĉi; knedi“ == Historio == Ekzistas referencoj al masaĝado en antikvaj notoj pri la ĉina, japana, araba, egipta, hinda, greka kaj roma nacioj<ref name=":6">(esperanto, MT) [http://www.wellnessevidence.com/wellnessevidence/massage/research?learn-more=1 Nacia normo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180316214236/http://www.wellnessevidence.com/wellnessevidence/massage/research?learn-more=1 |date=2018-03-16 }}</ref>. Jam antaŭ 3000 jaroj, la masaĝo fariĝis formala kuracmetodo en [[Ĉinio]]. Arkeologiaj signoj de masaĝo estis ankaŭ trovitaj en multaj aliaj pratempaj kulturoj inkluzive de [[Barato|Hindio/Barato]], [[Japanio]], [[Koreio]], [[Egiptio]], [[Italio]] [[Grekio]] ([[Hipokrato]]) kaj [[Mezopotamio]]. La historio de masaĝo estas tipe verkita de kuracistoj kaj tial el tre medicina perspektivo. En Francio kaj Barato masaĝo tamen disponigas ravan kontraŭekzemplojn kiuj pli fokusas sur la bonfarta aŭ sensa aspektoj. La [[Kamasutro]] kaj la [[Erotiko|erotikaj]] skulptaĵoj en Khajuraho kaj aliloke ekzemple estas heredaĵoj de kulturo kiu komprenas kaj uzas tiujn propraĵojn por ŝanĝi ies animstaton, veki ĝin kaj trankviligi ĝin. Tiu simpla rimedo, kiu bezonas nek drogojn, nek [[anestezo]]n, nek [[skalpelo|lanceton]], estis iom post iom pli atentata kaj rutine uzata en malsanulejoj, sanatorioj kaj ĉe familioj kiel vojo al prevento, mildigo kaj ebla helpo ĉe sanproblemoj. Post Henrik Ling (1776-1839) la masaĝokulturo ne plu fokusis precipe sur la mekanikaj aspektoj de la korpo, sed pli evoluis al la aktiva 'instrumento de la animo'<ref name=":8">(angla) [[MassageNerd.com]],</ref> 1878 : la nederlanda masaĝterapiisto [[Johan Georg Mezger]] uzas francajn vortojn por nomi kvin bazajn masaĝoteknikojn kaj vortumas ĝin kiel "sveda masaĝo sistemo", kvankam tute ne temas pri origine 'sveda' masaĝo sed pri la 'klasika' formo de masaĝo, iom ĉie konata en la mondo, krom en Usono kie oni pli uzas la vortumon 'sveda masaĝo' <ref name=":9">(angla) Calvert, Robert Noah. [http://www.massagemag.com/Magazine/2002/issue100/history100.php "Swedish Massage"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070224084509/http://www.massagemag.com/Magazine/2002/issue100/history100.php |date=2007-02-24 }} (sveda masaĝo) Massage Magazine, konsultita la 23-an de februaro 2017.</ref> <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Pehr Henrik Ling.jpg|Henrik Ling (1776-1839) de Svedio, ĉu patro de la moderna okcidenta masaĝo ? Dosiero:Sargent, John Singer (1856-1925) - 1890-91 - Massage in a bath house.jpg|Sargent, John Singer (1856-1925) - La orienta bano. Masaĝo en Hamamo (1890-1891) </gallery> == Masaĝo en arto == Dum la historio de la homaro artistoj estis inspiritaj de la homa korpo. Iuj faris pentraĵojn de masaĝsesio<ref>Ekzemploj videblaj per reta serĉado sur pentraĵoj masaĝoj (en : [https://www.google.be/search?biw=1365&bih=631&tbm=isch&sa=1&q=painting+massage&oq=painting+massage&gs_l=psy-ab.3...242036.243897.0.245400.7.7.0.0.0.0.77.411.7.7.0....0...1.1.64.psy-ab..0.1.77...0i8i7i30k1.0._uWAl7AUegA paintings massage], fr : peintures massages,...)</ref>. [[Dosiero:Massage in Esperanto.jpg|eta|950x950px|Kun permeso Yanpetro Kavlan|neniu]] == Masaĝo - ponto interhoma kaj interkultura == Masaĝado estas maniero malstreĉiĝi kaj ekligi kun alia persono. Same kiel ni povas paroli pri ni mem per vortoj, ni povas paroli pri ni mem tra nia tuta korpo. Esti bone en sia korpo signifas ne plu timi la eksteran mondon ĉar nia interna mondo estas en paco. Dum miloj da jaroj, masaĝoj kaj tuŝaj terapioj estis parto de la resanigaj tradicioj de centoj da kulturoj ĉirkaŭ la mondo<ref>(angla) [https://www.globalwellnessinstitute.org/massage-makes-me-happy-initiative Massage makes me happy initiative] (inicitivo masaĝo feliĉigas min), Global Wellness Institute, alirite la 16-an de marto 2018.</ref>. Masaĝprofesiuloj (ekzemple Gilles Horclois - danca masaĝo<ref>(franca) [http://www.nouvelles-esthetiques.com/boutique/dvd/dancing-massage Dancing Massage], konsultita a 11-an de februaro 2017</ref>) celas esti kulturaj spertuloj pri tuŝo por la ĝenerala publiko, ĉar kiel arto, masaĝo povas transponti lingvajn kaj kulturajn barojn, ĉar kulturoj interamikiĝas precipe kiam oni parolas la saman lingvon, tiu de la koro. Instrui al gepatroj masaĝi la bebon, instigi geamikojn kaj familianoj al mano-masaĝo aŭ iniciati geflegistoj kompateman tuŝadon ekzemple, rekte kontribuas al plia vivkvalito. Respektema masaĝo povas helpi la homaron evolui al pli bona socio. Tro multaj personoj kreskas sen sperti regulan, pozitivan kontakton. En [[Interkultura edukado|interkultura]] renkontiĝo tre gravas komuniki kaj esti sentema al kulturaj diferencoj kaj sintenoj. La tutmondiĝo faciligas ke multaj azianoj iras eksterlanden por masaĝi sen peti 'feedback' de la kliento, ofte malfaciligita pro 'serioza lingva problemo' <ref>(angla) How Culture Mediates Massage (Kiel kulturo peras masaĝon), 2a oktobro 2012, konsultita 20a septembro 2016.</ref>. Eble estonte oni vidos pli kaj pli tra la mondo masaĝojn per kiuj eblas oferti al la publiko sencaciojn el la tuta mondo, kiun [[Kosmetiko|kosmetikistino]] Aurélie Meautte nomiĝas '''etna kokunumada masaĝo''<nowiki/>' (fr. ''massage cocooning ethnique''<ref>(franca) [http://www.congres-esthetique-spa.com/conference/le-massage-cocooning-ethnique/ Le massage cocooning ethnique], la 3-a de aprilo 2016, konsultita la 11-an de februaro 2017.</ref><ref>(franca) [https://www.ecbformations.com/cocooning-ethnyque Modellage Cocooning Ethnique] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170212163902/https://www.ecbformations.com/cocooning-ethnyque |date=2017-02-12 }}, ECB formations.</ref>) ĉar en ĝi uzeblas aŭ eblas reunuiĝi masaĝo-teknikojn el la tuta mondo. == Masaĝo kaj Esperanto == Dum iuj Esperanto-renkontiĝoj i.a. dum [[Sovetia Esperantista Junulara Tendaro|OkSEJT]]-36, la IJK en Rusio (2014) aŭ la Beneluksa Kongreso (2016), okazis metiejoj por instrui bazajn sciojn pri masaĝado. === Yumeiho === "[[Yumeiho|Yumeiho"]] [jumejho] aŭ 'diina' masaĝo estas ĝustiga premkneda terapio de la [[koksosto]] bazita sur japanaj kaj ĉinaj popolaj terapio-metodoj, kiun kreis japana esperantisto [[Saionji Masayuki]] <ref>[http://www.yumeiho.eu/Founder.php](angle) History of Yumeiho Therapy (historio de yumeiho terapio)</ref> Vidu ''[[Yumeiho]] por la ĉefartikolo rilate al tiu temo.'' Ankaŭ la blinda Esperanto-verkisto [[Vasilij Eroŝenko]] laboris en Japanio kiel masaĝisto. Tajvano : Kevin Shih<ref>Noto : 'Danei, masaĝo-kliniko de esperantisto' (foto de Kevin Shih).</ref> estas esperantisto kaj estro de masaĝejo por pieda masaĝo kaj korpomasaĝo en urbo Pingtung kun dek kelkaj masaĝistoj kaj inter la kelkaj kunlaborantoj du aliaj Esperantistoj. == Masaĝoj en la mondo == La kunteksto de masaĝo povas varii de neformala kaj amatora ĝis profesia kaj forte reglamentita. En profesia kunteksto, tiu kiun oni masaĝas kutime kuŝas sur masaĝotablo, surplanke aŭ sidas sur masaĝo-seĝo. Ekzistas granda diverseco en nomoj por masaĝoj kiel ekzemple sveda klasika masaĝo, ĉakro-masaĝo, Lafo ŝtono-masaĝo, ĉokolado-masaĝo, [[Sensa sistemo|sentuma]] masaĝo, seĝo-masaĝo, premo-punkta masaĝo, sporto-masaĝo kaj multaj aliaj formoj. Masaĝoj diversas laŭ origino kaj laŭ teknikoj, sed multaj el ili celas ripari la konsciiĝon kaj la kontakton kun la korpo aŭ havas unusolan celon : la bonfarton. Multaj teknikoj estas ĉu derivaĵoj de aliaj masaĝo-teknikoj, ĉu havas origine tradiciajn radikojn aŭ formas novan kombinon de malsamaj teknikoj. La plej influaj [[skolo]]j estas la finna, rusa, sveda kaj orientaj skoloj. La plej gravaj grupoj de la okcidentaj masaĝoj estas * sveda masaĝo (alinomata 'klasika' aŭ 'tradicia' masaĝmetodo) estas la plej uzata. * sporta masaĝo * limfodrena masaĝo Eùropaj kaj usonaj masaĝistoj aktivigas konscie la neŭrofiziologiajn reguligo-mekanismojn. Tiel nomataj holistaj masaĝoj kiel la sveda kaj kalifornia masaĝoj aŭ masaĝo Esalen estas tradiciaj tutecaj masaĝoj el okcidento. Sveda, sed ankaŭ finna kaj rusa masaĝo-sistemoj iel similas unu la alian, ĉar ili dum multaj jaroj adoptis la plej bonan el inter ili, kiu permesis daŭre plibonigi ilian teknikon. La plej gravaj aziaj masaĝoj estas * ŝiacu' (japana premmasaĝo) * tradicia ĉina masaĝo (TCM) * tradicia taja masaĝo (Nuad Thai Bo'Ran) * ajurveda masaĝo (oleomasaĝo kiu originas el [[Keralao]], [[Barato]]) Orienta masaĝo ne estas nur praktikata kun la manoj sed ankaŭ kun la kruroj. Tajlandaj masaĝistoj stimulas pere de sistemo nomata Zen. Masaĝistoj el [[Barato]] regas la ekigon de [[kundalini]] kaj de la harmoniigo de la ĉakroj kaj [[prana]] energio<ref name=":1">(angla) World Massage Therapists Association, Best massage therapists world contest (Monda masaĝterapia asocio. Plej bona masaĝterapia mondkonkurso), alirita la 29-an de decembro 2016.</ref>. === Maŝaĝo de 5 kontinentoj kiel interkultura masaĝo === Krom masaĝoj tipaj al iuj landoj aŭ kontinentoj (vidu malsupre), eblas renkonti masaĝon kiu klopodas arigi masaĝoteknikojn el diversaj kulturoj: la masaĝo de 5 kontinentoj (mallonge M5C). Tiel ekzistas ekzemple en Svislando internacia masaĝlernejo kiu instruas la masaĝon de kvin kontinentoj kiu kombinas la energion de reikio kaj magnetismo kune kun diversaj specoj de masaĝoj el diversaj kulturoj kaj originoj: masaĝo lomi lomi, kalifornia, sveda, tuina, akuprema kaj ajurveda. Temas pri malrapida kaj profunda masaĝo de la tuta korpo, kiu cirkuligas la esencan energion rekte en la korpo kaj en kiu la uzo de pli ol 10 diversaj esencaj oleoj estas gravega parto de la tuta masaĝo<ref>(fr) https://massagedes5continents.com/</ref><ref>(fr) Marion Duriaux, ''[https://www.medoucine.com/blog/massage-des-5-continents-voyage-sensoriel/ Le massage des 5 continents, véritable voyage sensoriel]'', Médoucine, la 9-an de novembro 2020</ref>. Iuj kiuj malkovras la masaĝon uzas ĝin poste kiel ŝancon vojaĝi tra sia lando kaj eĉ tra la mondo laŭ la trejnado, kiu ili ofertas kiel instruantoj<ref>(franca) [https://www.youtube.com/watch?v=SBd5fx45CMQ Ĉu vi jam pensis al formulo kaj Masaĝo de 5 kontinentoj?], Filmeto YouTube</ref>. == Regulacio == Ĉar la arto kaj scienco de masaĝo estas tutmonde diversa fenomeno, malsamaj [[jurisdikcio]]j foje agnoskas kaj rajtigas homojn kun profesiaj titoloj, dum aliaj areoj ne. Ekzemploj estas: * Registrita Masaĝisto (Registered Massage Therapist (RMT)) [[Kanado]] * Korektiga Registrita Masaĝisto (Remedial Massage Therapist (RMT)) [[Nov-Zelando|Nov Zelando]] * Atestita Masaĝisto, (Certified Massage Therapist (CMT)) Nov Zelando * Rajtigita Masaĝisto (Licensed Massage Practitioner (LMP)) * Rajtigita Masaĝisto (Licensed Massage Therapist (LMT)) * Rajtigita Terapiisto pri Masaĝo kaj Korpolaboro (Licensed Massage and Bodywork Therapist (LMBT)) North Carolina * Terapia Masaĝisto (Therapeutic Massage Therapist (TMT)) [[Sud-Afriko]] En iuj jurisdikcioj, labori sen permesilo estas krimo. Unu tia jurisdikcio estas [[Vaŝintonio|Vaŝingtonia ŝtato]], kie al iuj sanaj profesiuloj praktikantaj sen licenco povas esti [[Monpuno|monpunita]] kaj akuzita pro [[delikto]]. == Masaĝo en diversaj kulturoj de la mondo == En diversaj kulturoj de la mondo, precipe en aziaj landoj, inkluzive aziaj eks-sovetiaj respublikoj kaj en Tibeto, Ĉinio, masaĝado estas forte intertekstita kun la tiea kulturo : homoj tie ĉiutage plurfoje masaĝas unu la alian en la familio kaj inter geamikoj<ref name=":5" />. En multaj kulturoj movo-ekzercoj kaj masaĝoj estas esencaj por gardi bonan sanon. Ideoj el multaj kulturoj kaj de multaj masaĝterapiistoj influis la masaĝpraktikon<ref>(angla) Sam Steven, [http://sjsteven.blogspot.be/2009/07/historical-cultural-and-philosophical.html Historical, cultural and philosophical approaches to massage] (historiaj, kulturaj kaj filozofiaj aliroj al masaĝo), 2a julio 2009, konsultita 20a septembro 2016,</ref>. Multaj antikvaj civilizacioj interŝanĝis kulturajn praktikojn ekzemple dum vojaĝoj sur la [[Silka Vojo]]. En aziaj landoj oni havas tradicion masaĝi kun pli forta premo ol en okcidento kie tia premo estas ofte interpretata kiel doloriga kaj do malpli bona, dum profunda malstreĉiĝo, precipe en mediteraneaj kulturoj, estas ambaŭ celo kaj valoro en si mem. Kulturo kreas ekonomion. Antaŭ dudek jaroj oni ne atendus ke iu prenus seĝomasaĝon en flughaveno, sed intertempe tio fariĝas pli kutima, kvankam masaĝo ankoraŭ ne estas tiom populara ke ĝi sufiĉas por doni laboron al la multegaj personoj kiuj sekvis formalan masaĝo-trejnadon (en Usono 70 mil en 2005)<ref>(angla) [http://vpostrel.com/articles/the-next-starbucks The next Starbucks of massage?] (ĉu la estonta kajtrinkejo de la masaĝo ?), The Atlantic, julio-aŭg. 2006, konsultita la 21an septembro 2016.</ref> Ekzistas multe pli da diversaj masaĝoj ol tiuj listigitaj ĉi sube. Aliaj estas fakte pli iuj formoj de korpolaboro (angle : bodywork) ol masaĝoj kaj fokusas sur specifaj teknikoj por manipuli la muskolojn kiel ''Rolfing'' (profunda muskolmasaĝo), ''Trager, ...'' Kiom da diversaj masaĝoj ankaŭ ekzistas unu ŝlosilvorto kiu estas gvida tra la tuta masaĝohistorio estas malstreĉiĝo. Ne manĝi antaŭ masaĝo-sesio sed ja trinki post ĝi estas konsilo valida por ĉiu ajn masaĝo. === [[Afriko]] === Ne ekzistas tipe 'afrika' masaĝo. Jen kelkaj masaĝoj kiuj estas ankaŭ konataj ekster Afriko : ''Vunkuŭa'' (aliliterate ankaŭ kiel [[Vunkuwa]] <ref>(en, fr, de, nl) [http://www.vunkuwa.com/ Vankuwa]</ref>, kiu signifas energio-fluo), masaĝo inventita de la Carol Rahaba Mathebula ([[Sud-Afriko]]), radikas en aŭtentaj afrikaj naturkuracaj tradicioj, uzante teknikojn kiuj vamigas aŭ malvarmigas la korpon, sed ankaŭ uzante '[[kupado]]n' kun la manoj kaj [[oleo]]jn kaj ŝmiraĵojn kun tradiciaj sud-afrikaj [[spico]]j kaj [[plantoj]] (ekzemple sovaĝan karoton, [[eŭkalipto]], monta [[ajlo]] kaj [[Bugo (Agathosma betulina)|bugo]])<ref>(nederlanda) '[[Afikaanse traditie : Vunkuwa']] Alirita la 13-an de januaro 2017.</ref>. ''Digui'' estas tekniko heredita de la regiono de [[Malio]], de la nordo de [[Ebur-Bordo]] kaj [[Senegalo]]. Origine, ĉi tiu masaĝo celis stimuli la korpon de novnaskita bebo<ref>(franca) [http://www.massage-zen-therapie.com/massage-africain-bebe-909.html Le massage africain du bébé] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170219014314/https://www.massage-zen-therapie.com/massage-africain-bebe-909.html |date=2017-02-19 }} (la afrika bebo-masaĝo)</ref>. ''Yarunda'' estas afrika masaĝo kiu uzas profundajn movojn kaj [[akupremo]]n ofte uzante buteron de la [[buterarbo]]. Alia pli profundhaŭta masaĝo nomiĝas ''Rungu'' (orienta Afriko) pro la uzo de bastono kun specifa simbola valoro en tieaj kulturoj<ref>(angla) [http://travelblog.viator.com/author/bobbi-lee-hitchon/ Bobbi Lee Hitchon] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170116172653/http://travelblog.viator.com/author/bobbi-lee-hitchon/ |date=2017-01-16 }}, [http://travelblog.viator.com/different-massages-to-try-around-the-world/ 8 different massages to try around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160918044937/http://travelblog.viator.com/different-massages-to-try-around-the-world/ |date=2016-09-18 }} - African Rungu Massage, 20a junio 2013, konsultita 20a septembro 2016,</ref>. Vidu ankaŭ pli sube : Maroko, Zanzibaro. === [[Ameriko]] === Dr. Rosita Arvigo el [[centra Ameriko]] inventis ''ventromasaĝo''n bazitan sur la antikvaj majaj praktikoj.. === [[Barato|Barato/Hindio]] === ''[[Ajurveda medicino|Ajurveda]] masaĝo'' aŭ tradicia hinda masaĝo (uzhichil). Ajurvedo signifas "scio de la vivo". Ĝia baza teorio estas ke ĝi deiras de la principo ke ekzistas tri bazajn 'doŝojn' aŭ korpotipojn. Estas tri malsamaj tipoj de masaĝo por ĉiu korpotipo. Ajurveda masaĝo inkludas ankaŭ laboron sur meridianoj nomitaj 'marmas'<ref>Julie Onofrio, [http://www.massageschoolnotes.com/types-of-massage-a/ Types of massage] - ayurveda massage, massageschoolnotes, 26a marto 2013, konsultita 21a septembro 2016.</ref>. ''Kaŝmiria masaĝo'' originas en la [[Ŝivo|ŝiva]] tradicio de [[Kaŝmiro]]. Teknike ĝi estas bazita sur principoj el la tantra jogo-tradicio<ref>[http://www.unizen.fr/blog/le-massage-cachemirien-la-seance-aux-milles-vertus (eo) tantra jogo]</ref> sed post ĝia enkonduko en [[Francio]] ĝi en [[okcidento]] disvastiĝis kiel [[Sensismo|sensama]] masaĝo<ref>[http://www.unizen.fr/blog/le-massage-cachemirien-la-seance-aux-milles-vertus](france) Massage cachmérien (kaŝmira masaĝo)</ref>. ''Chavutti Thirumal'', laŭlitere kun la signifo "piedpremo" en la malajala lingvo. Tiu ĉi masaĝo ankaŭ konata kiel ''nudpieda'' masaĝo, kvankam ne temas pri masaĝo kiun masaĝisto mane faras al la piedoj<!-- Vidu sub glosaro -->.  La masaĝisto masaĝas helpe de ŝnuro aŭ alispeca tenilo kiel subteno, Ĝi estas tradicia hinda masaĝtekniko evoluigita el la batalarto [[Kalarippayattu|Kalaripayattu]]. Chavutti Thirumal celas pliigi flekseblecon de la korpo. [[Dosiero:USACE host Health Fair 2.jpg|alt=Aŝiacu aŭ japana por nudpieda premmasaĝo.Vidu ankaŭ sub Indonezio (Injak)|eta|Aŝiacu aŭ japana por nudpieda premmasaĝo. Vidu ankaŭ sub Indonezio (Injak)]]''Uliccil'' estas ankaŭ tradicia nudpieda masaĝo, ĝenerale aplikata al tiuj kiuj faras la luktarton Kalaripajato (kalarippayattu) === [[Ĉinio]] === ''"Tui Na"'' estas tradicia ĉina masaĝterapio. ''Tui'' signifas «puŝi» kaj ''Na'', «kapti» kiuj estas la du plej uzataj specoj de manipuladoj dum tiu masaĝo. Foje la termino ''An Mo'' (按摩, "premado" (An) kaj "frotado" (Mo).rilatas al Tui Na, ĉar tiuj 2 manipuladoj estas ankaŭ je la origino de Tui Na. "''An Mo''" (按摩), kiu inkluzivas ankaŭ diversajn kategoriojn kiel Pu Tong An Mo (ĝenerala masaĝo), uzante premojn per fingroj kaj pugnoj. Masaĝo en ĉina medicino estas konata kiel An Mo (按摩, premado kaj frotado). === [[Tibeto]] === ''[[Kum Nye]]'', ''Kynye'' aŭ ''Skumnye'' (''Skum'' estas la tibeta vorto por korpo kaj ''mnye'' tiu por masaĝo). Instruata laŭ la Internacia Akademio por Tradicia Tibeta Medicino <ref name=":0">[http://www.iattm.net/uk/faculties/KN-welcome.htm] (angle) Internacia Akademio por Tradicia Tibeta Medicino (IATTM) Ku Nye </ref> ĝi apartenas al sistemo de terapia oleomasaĝo (''bsku mnye)''. Ĝi apartenas al kuraca praktikaro kiuj estas parto de terapioj bazitaj sur la tibetaj medicinaj [[tantro]]j<ref>(angla) [http://www.holistic-health.org Kunye Therapy & Tradition Tibetan Massage] (Kunje terapio & tradicia tibeta masaĝo), 2010, Holistic-health.org</ref>. Ĝiaj avantaĝoj laŭdire inkludus la eliminadon de toksaj substancoj, kreskanta vigleco, dolora redukto kaj trankviligado de nervoza malordoj <ref name=":0" />. Tulku Lobsang estas unu el la plej gravaj tibetaj instruistoj kiu enkondukis tiun ĉi masaĝon en Okcidento <ref>(angla) [http://www.tulkulamalobsang.org/teachings/kumnye Video Kum Nye Massage], konsultita 19a septembro 2016.</ref>. === [[Egiptio]], [[Grekio]], [[Italio]] === ''Aroma masaĝo'' pro la uzo de esencaj oleoj. Ĝi celas pli grandan kuracadon kaj relaksadon. Uzo de [[lavendo]] ekzemple rezultis en pli bona animstato kaj la uzo de [[rosmareno]] al pli granda atento. Iuj de la efikoj kiuj oleoj produktas inkludas malstreĉiĝon, energian stimuladon, plifortigon de la imunsistemo kaj pli bonan sangocirkuladon. Bonaj aromterapiaj masaĝistoj havas multjaran trejnadon kaj sperton<ref>[https://www.massagemag.com/archives/Magazine/2000/issue85/research85.php Aromatherapy’s Effect on Moods and Minds] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170116155018/https://www.massagemag.com/archives/Magazine/2000/issue85/research85.php |date=2017-01-16 }} – Massage Magazine (La efiko de aromterapio sur la animstato kaj la menso - Massage Magazine</ref>. === [[Filipinoj]] === ''Hilot'' estas tradicia kuracanta tekniko de Filipinio kiu uzas masaĝon, komunajn manipuladojn, kaj herboj kiel ekzemple banano <ref>[http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ 35 massages from around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170225080553/http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ |date=2017-02-25 }} - `Hilot bamboo massage'</ref>. Ekzistas ankaŭ masaĝo kiu uzas konkojn el la Filipinoj, konata sub la nomo ''Tiger Clam''. === [[Finnlando]] === Kvankam ĝi transprenis elementojn el aliaj masaĝsistemoj la ''finna masaĝo'' ne uzas ĉiujn fingrojn sed dum la plej multa tempo nur la [[dikfingro]]n. La finna varianto de la sveda masaĝo inkludas agresema mano-tapado kaj de la rusa sistemo ĝi uzas knedotrikojn<ref name=":1" />. === [[Hawaii (insulo)|Havajo]] (Usono) === Temas pri speciala kombino de masaĝo, respiro, danco kaj frapetado. → Oceanio === [[Indonezio]] === "''Pitjit''" signifas masaĝo en la indonezia lingvo. Pitjit estas tradicie ligita al la tieaj kulturoj kaj [[Filozofia spiritualismo|spiritualismo]] en la prevento de malsano. Ne ekzistas oficialaj kursoj en pitjit. <!-- En Nederlando la fondumo Pitjit (www.stichingpitjit.nl) sin engaĝas por la konservado kaj akcelo de la kvalito kaj integra profesia konduto de la tradicia indonezia masaĝo. --> [[Dosiero:COLLECTIE TROPENMUSEUM Een vrouw krijgt een 'pidjit' een inlandse massage TMnr 10006747.jpg|alternative=Pidjit|eta|500x500ra|''Pidjit'', tradicia indonezia masaĝo]] Ĝi estas transdonata de generacio al generacio ene de la familio kaj ekstere de ĝi pere de la tn. “''Ibu Pitjit''” aŭ “''Tukang Pitjit''” kaj "''Dokon pitjit''" (masaĝopatrino resp. masaĝo-metiisto kaj tradicia kuracisto). La malriĉeco en la lando malhelpas la kultivadon de Pitjit kaj junaj generacioj ankoraŭ malmulte okupiĝas pri ĝi kiu kaŭzas ke ĝi en Indonezio estas mortanta fenomeno, kvankam ĝi restas grava parto de la indonezia kultura heredaĵo precipe postvivante en la kamparaj vilaĝoj (''kampongs'')<ref>(nederlanda) Yildiz Huini, ''[http://pitjit.nl/in-de-media/&#x20;eens&#x20;wat&#x20;vaker Masseer eens wat vaker] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161019044921/http://pitjit.nl/in-de-media/ |date=2016-10-19 }}'' (masaĝu foje pli ofte), Twentse Courant Tubantia, 6a juli 2016</ref>. Indonezio estas vasta insularo kun multaj malsamaj loĝantaroj. Tial ekzistas diverseco en pitjit-masoĝostiloj depende de la lokoj kaj aperis riĉeco de teknikoj. Pitjit ne estas ligita al normigitaj teknikoj, kvankam kutime ĝi estas dinama, irante de dolĉa al intensa kaj sufiĉe rapida, seninterrompa masaĝado kaj ritma balancado (''ayun ayun''). En Pitjit oni uzas krom la manojn ankaŭ la kubutojn, la genuoj kaj la piedoj. Tial pitjit povas esti masaĝo kun forta premado kiel ekzemple ĉe '<nowiki/>''pitjit jalan''<nowiki/>' (surplanka masaĝo) aŭ '<nowiki/>''pitjit kaki'<nowiki/>'' (=nudpieda korpomasaĝo) kiu nur rajtas esti farata de fakuloj se uzante la tutan korpopezon. Karakteriza estas krome la uzado de [[kompreso]]j (varmaj kaj malvarmaj), la uzado de ŝmiraĵoj kun ungventoj kun herboj ('<nowiki/>''jamu''') kaj la vasta masaĝado de la ventro. Alia karakterizo estas la uzado de kajeputesenca oleo (minyak) kaj balsamo kiuj estas aplikataj etkvante en Indonezio ĉar multekostaj<ref>(nederlanda) '[http://pitjit.nl/in-de-media/ Massage zoektocht op Indonesische bodem] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161019044921/http://pitjit.nl/in-de-media/ |date=2016-10-19 }}’ en : Massage zaken (masaĝorevuo por profesiuloj), 2008</ref>. Ekzistas pluraj variantoj en literumado : ''pidjit'', ''pidjet'', ''pijit'' kaj ''pijid'' estas ofte uzataj. Ankaŭ eblas vidi la nomojn ''pijat'' ([[Javo]] kaj [[Balio]]) kaj ''pijet'' aŭ ''pidja, Urut'' kaj ''Lulur'' (surŝmiri la haŭton). ''Jamu'' aŭ ''balia masaĝo'' : uzas ĝenerlae longajn, ritmajn manovrojn kun meza ĝis forta profunda (aku)premo kaj elekto de aliaj teknikoj por alporti pacan etoson en bela prezentado de la masaĝejo per florpetaloj, eĉ sub la 'vizaĝujo' (truo en la masaĝbenko kiu permesas al la kliento spiri facile dum li/ŝi kuŝas kun la vizaĝo malsupren). La uzata oleo konsistas el kokonuksa bazo kun spicaj, floraj kaj fruktaj [[Volatila oleo|volatilaj oleoj]]. Tipa je la komenco kaj fino de la sesio estas ankaŭ jena propono por interŝanĝi la balian [[beno]]n "Om suasti astu" kiu signifas "Paco en via koro kaj en la mondo."<ref>(angla) Naomi Serviss, [https://www.massagemag.com/spa/treatment/jamu.php Jamu massage: a flower from Bali] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170224131515/https://www.massagemag.com/spa/treatment/jamu.php |date=2017-02-24 }}, Massage Magazine, novembro 2004.</ref> La masaĝo uzas ĝenerale fortan profundan premon en muskoloj. === [[Japanio]] === ''Anma ([[Strekaj kanaoj|kanji]] :'' [[wiktionary:按|按]] [[wiktionary:摩|摩 ,]] [[Rondaj kanaoj|''hiragane'']] : あんま) rilatas al la praktiko de tradicia japana masaĝo. [[Ŝiacu-masaĝo|''Ŝiacuo'']] (japane 指圧, alilingve ankaŭ literumata kiel 'shiatsu')  estas premmasaĝo plejparte derivita de anma. Speciala formo de ŝiacu estas ''aŝiacu'' - ''aŝi'' (piedo) kaj ''acu'' (premo) aŭ nudpieda premmasaĝo estas la plej eble profundprema masaĝo. ''Katas'' estas tipe maniero masaĝi akuprempunktojn kaj japanaj masaĝteknikoj en alte ĥoreografia sinsekvo. Samkiel dum la kurda Breewa kaj la korea relaksado oni restas vestita, tiel ankaŭ ŝiacu sur seĝo permesas doni masaĝsperton rapidan kaj konvenan en multaj situacioj, en kontrasto kun oleomasaĝo kiu kutime okazas en privata loko, nude aŭ duonnude, havante eble duban karakteron. ''Enman'' (signifas 'harmonio' en la japana) estas tradicia masaĝo retrovita kaj adaptita ankaŭ al okcidentanoj fare de Ŝie Samamura. Ĝi origine estis rezervita al la japana elitularo kaj ĉiam komencis kun 'bano kun mil parfumoj'. Ĝi disvolviĝas en tri fazoj, dum kiuj estas uzata ĉiam alispeca masaĝoleo. La tri fazoj estas 1) ''anraku'' (bonfarto) por trankviligi la menson, 2) ''kanzen (pleneco)'' por kvietigi la korpon, 3) reisei (sereneco) por harmoniigi la tuton kaj 4) ''jasaŝisa'' (Yasashisa, kiu signifas dolĉeco) kiu fortigas la tri unuajn fazojn. ''Asahi, Tanaka'' kaj ''Kobido'' estas ankaŭ du formoj de japana vizaĝmasaĝo. === [[Kurdio]] ([[Afganio]], [[Irano]]) === ''Breewa'' masaĝo estis origine praktikata fare de vilaĝanoj en la montara vilaĝo Breemava inter Afganio kaj Irano. Ĉar oni konsideris la korpon kiel energia sistemo, ''Breewa'' masaĝo estas uzata por revivigi la korpan energion kaj ekvilibrigi la emociojn kaj la menson, uzante i.a. ritmajn movojn, dolĉajn streĉmovojn kaj frapadetojn, === [[Koreo]] === Korea masaĝo, nomata ankaŭ ''korea malstreĉiĝo'' baziĝas sur relaksada tekniko kiu situas en la korea tradicio<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=sReNx34ED6E](france) Video relaxation coréenne (korea relaksado)</ref> kaj konsistas el movoj de premo, etendado, vibrado, praktikataj segmenton post segmento sur la tuta korpo. Korea vizaĝo-masaĝo estas ankaŭ tre populara inter koreaj virinoj por ke la vizaĝo restu junaspekta. En jena [https://www.youtube.com/watch?v=8-OKVq0BH0Q video] vi povas vidi kiel. === [[Laoso]] === ''Laosa masaĝo'' (en Laoso nomata '''Bib Hayn Lao''<nowiki/>') estas iom pli malfortprema ol la tradicia taja masaĝo kaj estas kutima preni [[Vaporbanejo|vaporbanon]] antaŭ tiu masaĝado <ref>[http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ 35 massages from around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170225080553/http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ |date=2017-02-25 }} - `Laos massage'</ref> Ĝi konsistas el premadoj, [[streĉado]]j, knedadoj kun la manoj sed same bone kun la piedoj, la [[genuo]]j kaj la [[kubuto]]j. === [[Maroko]] === Masaĝo kun [[argano]]-oleo. === [[Meksiko]] === ''Hakali'' ([[kakto]]) masaĝo kiu kombinas indiĝenajn masaĝteknikojn kun mikso de lokaj ingredientoj kies ĉefa estas la kakto senpikigita kaj bolita en akvo <ref>[http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ 35 massages from around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170225080553/http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ |date=2017-02-25 }} - `Hakali massage'</ref>. === [[Mongolio]] === En la mongolia kaj azia kuracaj tradicioj (tibetaj, ĉinaj) oni uzas arbaran [[mielo]]n por mielmasaĝo<ref>(germana) Vadim Tschenze, [[Russisch-Tibetische Honigmassage]] (rusa-tibebeta mielo-masaĝo), 2000, ISBN 3-935111-50-9</ref>. Antaŭe oni enfrotas la dorson kun iom da alkoholo, post kiam oni masaĝas kun la mielo la dorson de supre malsupren, prefere unu matene kaj vespere ĝis 3 fojoj semajne dum 15 minutoj. Tiu speco de masaĝo stimulas tra la refleksaj zonoj (meridianoj aŭ nevideblaj energiolinioj) de la dorso la funkciadon de la koncernaj organoj. Rezulte de speciala masaĝa tekniko (pumpimitaj movoj de la manoj) la tir-efekto de la masaĝo atingas profundajn tavolojn de la korpo<ref name=":5">Irma Hirsch-Ivanov, [http://53913456.swh.strato-hosting.eu/ina/pdf/2008-02.html.pdf Mielmasaĝo], [http://ina-asocio.org/ Internacia Naturkuraca Asocio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170224134539/http://ina-asocio.org/ |date=2017-02-24 }}, 2008-02, p. 2-4, konsultite la 23-an de februaro 2017.</ref> kaj riparas la ekvilibron de la [[Ĉi (koncepto)|vivo-energion 'ĉi']]. === [[Nepalo]] === La ''nepala masaĝo'' estas ajurvedstila masaĝo kiu kombinas frikciojn, profundajn cirklajn manmovojn kun subtila prilaborado de prempunktoj per specifaj vibraj manmovoj en kiu tradicia [[sonkonko]] intervenas je la fino de la sesio. === [[Oceanio]] === ''"[[Lomi Lomi Nui]]"'' estas tradicia masaĝo el [[Havajo]], origine inspirita de la malnova, [[Ŝamanismo|ŝamana]] tradicio nomata '''kahuna''<nowiki/>' aŭ 'ma-uri'. Tiu ĉi masaĝo estas influita de la danco-arto konsistante el naturaj, fluaj manmovoj pere de glitanta premo de la manoj, antaŭbrakoj kiuj kreas energiofluon. La uzataj manmovoj estas tre vastaj, kvazaŭ maraj ondoj rulas super la tuta korpo. Kiel indiĝena praktiko, ĝi varias je insulo kaj je familio. La vorto ''lomilomi'' ankaŭ uzata vorto por masaĝo en [[Samoo]] kaj orienta [[Futuna (Vanuatuo)|Futuna]]. Sur la insulo Samoo, ĝi ankaŭ estas konata kiel ''lolomi'' kaj ''milimili''. En orienta Futuna, ĝi ne nur estas nomita ''milimili,'' sed ankaŭ ''fakasolosolo, amoamo, lusilusi, kinikini, fai'ua.''  En Nov-Zelando la indiĝena sanigaj praktikoj konsistis el ''Māori-masaĝo'', en la [[maoria lingvo]] ĝi nomiĝas ''roromi'' kaj ''mirimiri''.<ref>(angla) Chai, R. Makana Risser, ed. ''Na Mo'olelo Lomilomi: Traditions of Hawaiian Massage and Healing'', Bishop Museum, 2005; Parsons, Claire D. F., ed. ''Healing Practices in the South Pacific'', 1985, The Institute for Polynesian Studies; Tregear, Edward. ''Maori-Polynesian Comparative Dictionary''. Lyon and Blair, Wellington NZ, 1891</ref> Alia masaĝo uzas bambuajn bastojn, unu duonplenigita kun grenoj, la alia por rapidritme frapeti la korpon, ne malofte en kombino de kreola muziko <ref>[http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ 35 massages from around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170225080553/http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ |date=2017-02-25 }} - `creole bamboo massage'</ref>. origine inspirita de la malnova mistera shamana tradicio sur Havajo kiu nomiĝas Kahuna aŭ 'Ka Huna'. En [[Tongo]] masaĝo nomiĝas ''fotofota, tolotolo,'' kaj ''amoamo.'' En [[Tahitio]] ĝi estas ''rumirumi.'' Sur la [[Tuvalo|tuvala]] insulo [[Nanumea]], masaĝo estas konata kiel ''popȏ kaj puke'', premadi estas ''kukumi''<ref>(angla) Claire D. F. Parsons, [https://books.google.be/books?id=KhwukAp7jSsC&pg=PA38&lpg=PA38&dq=kukumi+massage&source=bl&ots=YXdphOJW8C&sig=5EGuUiqcphkYNYvULqMo6sU3AAo&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjPhrSvjKbSAhXoJMAKHSR8AhYQ6AEIGjAA#v=onepage&q=kukumi%20massage&f=false Healing practices in the south-pacific] (kuracaj praktikoj en la sud-pacifika oceano), p. 38, 1985, Instituto por polineziaj studoj.</ref>. === [[Pakistano]] === Kvankam origine [[tantrismo]] originas el la Drávida-kulturo el la nuna Pakistano kaj el tiu filozofio ekestis tielnomataj ''tantraj masaĝoj'', ĝi ne havas rektan rilaton kun masaĝoterapio, kun la diversaj teknikoj, filozofioj kaj originaj celoj de masaĝoterapio malgraŭ la uzo de la termino "masaĝo". Sekve, ĉe la internacia klasifiko, la "tantrika masaĝo" ne estas agnoskita kiel masaĝo, sed nur vidata kiel alternativa korpoterapio, ne apartenanta al la metodoj uzataj de masaĝaj terapiistoj. === [[Rusio]] === La rusa masaĝo-sistemo ekestis antaŭ la sveda kaj koncentriĝas sur knedado-teknikoj. ''Venik'' estas ankaŭ ''rusa masaĝo,'' nomo unuafoje uzata de ''Zabludovsky'' kiu publikigis pli ol cent studojn pri masaĝo en [[Rusio]]<ref>[http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ 35 massages from around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170225080553/http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ |date=2017-02-25 }} - `Venik massage'</ref>. Ĝiaj teknikoj estas divideblaj en kvar ĉefaj grupoj: glitmovoj, frotado, knedado kaj vibrado. Rusa masaĝo inkluzivas moviĝkapabligajn ekzercojn, kiuj ne estas kutimaj en aliaj masaĝoteknikoj. Tiuj praktikoj celas neuzitajn lokojn de la korpo kaj estas similaj al la streĉo-ekzercoj en [[jogo]]. Plej karakterize por rusa masaĝo estas batadtekniko konata kiel "[[perkutado]]"<ref>(angla) Heaven Stubblefield - Russian massage (rusa masaĝo). What happens during russian massage ? (kio okazas dum rusa masaĝo? la 16-an de junio 2016. Alirita la 13-an de januaro 2017.</ref><ref>(angla) [[Rusian massage therapy]] (rusa masaĝterapio),</ref> === [[Svedio]] === Unu el la plej praktikataj formoj de masaĝo en la okcidenta mondo estas la tn. '''sveda masaĝo''<nowiki/>' ankaŭ nomata la ''<nowiki/>'klasika' masaĝo''. Kvankam ĝenerale la kuracisto [[Pehr Henrik Ling]] estas ofte konsiderata la patro de tiu masaĝo, pli aktualaj esploroj neas tion : la nederlanda masaĝterapiisto [[Johan Georg Mezger]] la kvin diversajn manmovojn kun franclingva nomo<ref>''^{'''Calvert, Robert Noah, "Swedish massage" en : Massage Magazine, 13a junio 2013.'''}''</ref>, ligitaj al tiu masaĝo : ''Tanĝado (''france ''Effleurage'' aŭ longaj, flugtuŝaj glitmovoj kutime je la komenco kaj la fino), ''Petrisage'' (rulado de la haŭto), ''Friction'' (pli profunda premado per la [[dikfingro]], fingropintoj kaj [[Fingrartiko|fingroartikoj]]), ''Vibration'' (vibrado, skuado) kaj ''Tapotement'' (ritma frapado per kavaĵforme fermitaj kaj malfermitaj manoj) === [[Tajlando]] === [[Dosiero:Classical Thai Massage at Tara Angkor Hotel (5918685202).jpg|alternative=Nuad Thai Bo'Ran|eta|300x300ra|Klasika taja masaĝo]] Tradicia tajlanda masaĝo (''Nuad Thai Bo'Ran'') konata en Tajlando kiel นวดแผนโบราณ ( ''Nuat phaen boran,'' <small>IPA:</small> [null <nowiki>[nûət pʰɛ́ːn boːraːn]</nowiki>] ) , kun la signifo "antikva taja masaĝo" estas malnovega korpomasaĝo kiu estas praktikata de la kapo ĝis la piedfingroj uzante la manplatojn, dikfingrojn, kubutojn, genuojn kaj piedojn de la masaĝisto. Ĝi estas ĝenerale bazita sur kombinaĵo de hinda jogo kaj ĉina akupremo. Ĝi estas korpotrejna masaĝo de kiu la tekniko konsistas el kombinaĵo de knedado, glatigo de la muskoloj, streĉado, fingra [[akupremo]] kaj streĉado de la muskoloj kaj artikoj kaj tial forte stimulas la sangocirkuladon kaj la flekseblecon, ĉar ĝi malstreĉiĝas kaj etendas partojn de la korpo unu post la alia kaj liberigas tensiojn. Ekzistas du stiloj : la reĝa stilo ("''rajasamnak''") kiu estas tre kodigita stilo, uzante nur akupremon kaj la popolan stilon ("''chalosiak''")<ref>(angla) [https://web.archive.org/web/20020802021823/http://www.infothai.com/itm/#newvision Instituto de Taja masaĝo]</ref>, kiu uzas [[jogo]]n, [[akupremo]]n, [[refleksologio]]n kaj streĉadojn kiuj plibonigas la korpan [[fleksebleco]]n. Ĝi estas praktikata sen oleo, la masaĝata persono estas vestita per malpeza vestaĵo. === [[Turkio]] === En orienta banokulturo (hamamo) estis kutimo uzi varmegon kaj herbojn por knedi la korpon ekzemple sur varmigita marmora planko. === [[Usono]] === ''"[[Esalen|Esalen"]]'' aŭ ''[[Kalifornio|kalifornia]] masaĝo'' estas [[Tuteco|tuteca]] oleomasaĝo kiu estiĝis en la Instituto Esalen en Big Sur (Kalifornio). Ĝi celas la harmoniigon de la korpo kaj de la animo, agrable alkonduki energion al la korpo kaj kreskigi la korpokonscion. ''Ŝtonmasago'' inventita en [[Arizono]] fare de Mary Nelson uzas bazaltajn ŝtonojn, varmajn aŭ malvarmajn aŭ en kombino. [[Usono]] : ''Watsu'' masaĝo estas kombino de ŝiacu kaj akvoterapio. === [[Vjetnamio|Vietnamio]] === ''Dâm Bop'' aŭ ''Tâm Quât'' estas vietnama nomo por tradicia vjetnama masaĝo (de majstro al diĉiplo aŭ en familia tradicio) kiu iel similas al la taja tradicia masaĝo. Ĝi estas sintezo de du tradiciaj masaĝoj de suda kaj norda Vjetnamio aktualigita de Majstro Tu Minh Tân<ref>(franca) [http://ouse-an.blogspot.com/p/les.html Dâm Bop - Tâm Quât] - Tradicia vjetnama masaĝo, Ousé An, blogo</ref>. La masaĝistoj uzas "molan forton" por malfari nodojn kaj premojn en la muskoloj per la uzo de tre diversaj teknikoj: rapida sed leĝera perkutado, premado kun la manplatoj kaj dikfingroj, pétrissages, vibrado, voblado kaj tirlongigo<ref name=":10" /><ref>(vjetnama) [https://www.youtube.com/watch?v=uOHXTq8F77Q ''Dich vụ massage tai Da Nang'']( masaĝoservo Da Nang),Chammassagedanang.com</ref>. Tiu masaĝo estas prefere praktikata surplanke, sur masaĝa [[tatamo]]. La masaĝata persono restas vestita, prefere en flekseblaj kaj komfortaj vestaĵoj <ref name=":10">(franca) Le massage traditionnel vietnamien Dâm Bop Tâm Quât, Mélété,</ref>. Nuntempe la pura 'Tâm Quât' masaĝo ne plu estas kutime praktikata en vjetnamaj bonfartejoj, ĉar oni ĝin kombinas kun aliaj elementoj kiel tiuj el la taja, ĉina, japana, sveda masaĝoteknikoj por krei diversajn korpomasaĝojn<ref>(angla) What to expect from Vietnamese massage techniques ? (kion atendi de vjetenamaj masaĝoteknikoj), Vietnam Travel Information, la 26-an de septembro 2018.</ref>. ''Diện Chẩn Việt'' aŭ ''VinaMa'' (mallongigo de Vina por 'Vietnam' kaj Ma por masaĝo) estas akuprema masaĝo nur de la kapo, kiu ankaŭ uzas unikajn masaĝteknikojn kaj iujn helpilojn el Vietnamio. VinaMa estas plua disvolviĝo de la tekniko fare de prof-o d-ro Bùi Quôc Châu. === [[Zanzibaro]] === La Zanzibara masaĝo originas el Zanzibaro, insulo kie renkontiĝis la afrika kaj hindiaj kulturoj. Ne estas la asemblado de nur deko da teknikoj, sed la varieco de la manmovoj (tipe ekzemple estas la manmovo kun kruciĝo de la kruroj) kaj la riĉeco de la muziko kiuj faras tiun ĉi masaĝon unika en sia speco<ref name=":4">(franca) [http://www.dailymotion.com/video/xezost_massage-zanzibar_lifestyle Massage Zanzibar], Dailymotion video, konsultite la 10-an de februaro 2017.</ref>. Tiu formo de masaĝo ne estus praktikata en Zanzibaro mem, sed havi strangan originon kaj nur esti prezentata sur kosmetika retejo<ref name=":4" />. == Masaĝo kaj akrobacio == Masaĝo fariĝas arto kiam ĝi estas praktikata kun lerto dum [[akrobataĵo]]j. Plej bona ilustro de tio troviĝas en jutuba video titolata 'flying massage' == Masaĝo-principoj (laŭ ĉina praktiko) == Masaĝo baziĝas sur la teorioj de ''Qi'' [Ĉi] aŭ vivenergio, ''Zang,'' ''Fu'' (visceroj), kaj ''Jing'' [Ĝin] kaj ''Luo'' [Lŭo] (meridianoj) de la tradicia [[ĉina medicino]]. La meridianoj troviĝas ĉie en la korpo. Ili interne ligas ''Zang Fu'' (la viscerojn) kaj ekstere atingas la muskolojn kaj la surfacon de la korpo por formi organikan tuton. Se en individuo la ''Qi'' stagnas, la sango tro malrapide cirkulas kaj kreas blokadon de meridiano kondukante al malsano. Uzante la fingrojn kaj polmojn, la masaĝo celas agi rekte ĉe la meridianoj kaj la punktoj (''Xuewei'' [Ŝuevej]) por malbloki la meridianojn, akceli la fluon de ''Qi'' kaj la sangocirkuladon, por tiel kuraci la malsanon kaj plifortigi la korpon. La masaĝo fakte havas la samajn principojn kiel ''Qigon'' [Ĉigon]. Ĉe la unua, la individuo estas malstreĉigita pro agado de aliulo, ĉe la dua, li mem efikas ĉe si malstreĉiĝon. Rezulte, pliboniĝas la transportado kaj enmetado de informoj en la korpo. Laŭ la teorioj de la moderna fiziologio, la korpo estas regulata pere de la nerva kaj korpolikvaĵa sistemoj. La efikoj de la masaĝo pasas tra la nervosistemo al diversaj organoj por tie stimuli aŭ malhelpi kuntiriĝon aŭ dilatiĝon. Samtempe, per la korpolikvaĵa sistemo, ĝi influas la agadon de diversaj hormonoj, kiuj regulas la metabolon kaj la funkciadon de la organoj. Masaĝo ĉe la dorso povas malpliigi antaŭe senĉesan doloron, ĉar ĝi stimulas la produkton de endorfino, peptido korpa kun opieca efiko. Kuracistoj trovas, ke masaĝo povas sendolorigi ĉe malfacile kuraceblaj malsanoj, kiel ekzemple: ŝultrodoloro, cervika spondilopatio, sindromo de fascio, mislokiĝo de intervertebra disko.<ref>Monato 1996</ref>. == Masaĝoj en lernejoj, feriejoj, vartejoj... == [[Dosiero:Babymassage.jpg|alt=Masaĝo de etuloj.|eta|Masaĝo de etuloj.]] En lernejoj kie multas ĉikandado, masaĝi helpas maltaltigi la streĉon kaj preventi aŭ forte malaltigi ĉikanadon<ref>(angla) Von Knorring, Anne-Liis et al. (2008). Massage decreases aggression in preschool children: a long-term study. (masaĝo malkreskigas agresemon ĉe etuloj: longdaŭra studoà. ''Acta Paediatrica'', 97, 1265-69.</ref> : pro la ekesto de konekto la etoso pliboniĝas kaj amikeco kaj pozitiva atento pli oftiĝas<ref>(nederlanda) Rowena Meenderman, [[Kindermassage op school]] (infanmasaĝo en la lernejo - kun filmetoj), alirita 22-an de januaro 2017.</ref><ref name=":2">(nederlanda) [[Verplichte knuffelhormonen]] (devigaj knuflohormonoj), alirita la 22-an de januaro 2017.</ref>. Multaj problemoj (ekzemple negativa atento) en lernejoj kie oftas ĉikanado, trovus sian kaŭzon en 'haŭto-malsato', bruo kaj la influo de amaskomunikiloj kaj komputilado<ref name=":2" />. ''MISA Internacia'' estas reto de asocioj en 30 landoj kiuj okupiĝas ekde la 2010-aj jaroj pri programoj de masaĝoj en lernejoj en kiuj la infanoj lernas ekzemple pozitivan socian kontakton inter si, lernas en sana maniero pri amo kaj intimeco kaj la rajton diri jes aŭ ne al invito al masaĝo. Kutime tiu kiu gvidas la masaĝo-momentojn ne mem masaĝas la infanojn, sed metas la infanoj en duopoj aŭ en grupo post kiam la infanoj kiuj masaĝas demandu unue la permeson al allia samklasan(in)o. La gvidanto nur gvidas kaj invitas al interŝanĝo por fini kun dankesprimo<ref name=":3" />. En iuj lernejoj oni eĉ uzas libreton kun masaĝrakontoj por infanoj<ref name=":3">(angla) Brook Yates,video, [http://massageinschools.com/usa/ Massage lessons in schools] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170202013940/http://massageinschools.com/usa/ |date=2017-02-02 }} (masaĝo-lecionoj en lernejoj), MISA Usono, alirita la 22-an de januaro 2017.</ref>. Infana masaĝo estas nun bone rekonita en la mondo ĉefe pro la laboro de la Internacia Asocio de Infana Masaĝo (IAIM)<ref>(angla kun sube lingvoelekto de Esperanto) [http://massageinschools.com/why-massage-in-schools/massage-children/ Massage and children] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170202013526/http://massageinschools.com/why-massage-in-schools/massage-children/ |date=2017-02-02 }} (Masaĝo kaj infanoj), MISA internacia, alirita la 22-an de januaro 2017.</ref>. En Francio eĉ ekzistas kvazaŭ templo de masaĝoj (''Espace des possibles'')<ref>(franca) Pascale Senk, [http://www.psychologies.com/Therapies/Developpement-personnel/Epanouissement/Articles-et-Dossiers/A-l-Espace-du-possible-vacances-en-groupe-avec-soi-meme A l’Espace du possible : vacances en groupe avec soi- même], Psychologies, junio 2000.</ref> kie homoj venas por praktiki artojn kaj aktivecojn kiuj stimulas la personan kreskon (masaĝo, [[jogo]], [[muziko]], [[teatro]], [[senperforta komunikado]], kantoj, konscia marŝado ([[afgana marŝado]]), dancoj ([[salso]], [[tango]], improvizita [[kontaktdanco]], ktp.) <ref>(franca) [http://www.clesdevie.com/article-l-espace-du-possible-enrichissez-vos-vacances-119247286.html Espace des possibles : vacances enrichissantes] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170224140338/http://www.clesdevie.com/article-l-espace-du-possible-enrichissez-vos-vacances-119247286.html |date=2017-02-24 }}. (Spaco de eblecoj : pliriĉigaj ferioj), Clés de Vie, la 25-an de julio 2013.</ref>. == Kritiko == La maniero kiel oni [[Tuŝo|tuŝas]] multe dependas de ies kulturo kaj la kutimoj kaj sintenoj vidalvide de tuŝo ankaŭ estas forte ligitaj al la kultura medio en kiu ili ekestis. Doni masaĝon eblas el du tre malsamaj perspektivoj: el la vidpunkto de plendoj/simptomoj aŭ el vidpunkto de la ricevantoj de masaĝo povas havi malsimilajn dezirojn kaj bezonojn por lasi sin masaĝi. En iuj landoj iuj masaĝejoj ofertas al klientoj seksan senpezigon kiel ilustrita en la usona filmo '''[[Happy Endings]]''<nowiki/>' (feliĉaj finoj). En la klopodo distanciĝi de malbona imago, iuj masaĝisto-asocioj en Usono volas meti la masaĝpraktikon en pure 'terapia' kunteksto kvazaŭ necesus terapia bezono por rajti esti masaĝata kaj ricevi masaĝon nur pro la bezono senti sin pli bone ne povus esti bona kialo por peti masaĝon<ref>(angla) [http://touchpro.com/an-outsider-analyze-massage/ An outsider analyses massage] (eksterulo analizas masaĝon),27a februaro 2012, konsultita 21a septembro 2016.</ref>. Kvankam ekzistas speco de masaĝo nomata [[tantra masaĝo]] kiu ofte funkcias kun seksa energio tio ne signifas ke la masaĝo ankaŭ estas seksa aŭ pli ĝuste kondukas al sekso<ref>(nederlanda) [https://massagevoorliefhebbers.nl/sensualiteit/ Sensualiteit en erotiek] (senseco kaj erotiko).</ref>. == Internacia kvalifikado == Multaj praktikistoj ne havas licencon. Naciaj aŭ internaciaj organizaĵoj ne atingis interkonsenton pri normoj. La Internacia Terapia Ekzamena Konsilio ([http://www.itecworld.co.uk/ ITEC]) ofertas ekzamenojn dum kiuj oni testas la teorian scion kaj praktikan kapablecon (kie aplikebla) de ĉiu kandidato por certigi ke iliaj kvalifikoj estas de sufiĉe alta nivelo por atingi la Internacian Profesian Kvalifikon<ref name=":6" /><ref>(angla) [http://www.wellnessevidence.com/wellnessevidence/massage/research?learn-more=1 National standard] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180316214236/http://www.wellnessevidence.com/wellnessevidence/massage/research?learn-more=1 |date=2018-03-16 }} (nacia normo), Wellness Evidence.</ref>. == Literaturo - Filmo == '''Libroj''' [[Bi Feiyu#Masaĝo tuina (romano)|''推拿'' (Masaĝo tuina)]] estas ĉina romano el 2008 de [[Bi Feiyu]] pri blindaj masaĝistoj kaj kiu gajnis la 8-an [[Literatura Premio Mao Dun|Literaturan Premion Mao Dun]] en 2011, unu el la plej prestiĝaj literaturaj premioj de Ĉinio<ref>(en) Whitehead, Kate, "''[https://www.scmp.com/lifestyle/books/article/1795021/chinese-novelist-bi-feiyu-opens-readers-eyes-blind-masseurs-world Chinese novelist Bi Feiyu opens readers' eyes to blind masseurs' world]''". South China Morning Post, la 13-an de majo 2015, alirite la 4-an de aŭgusto 2024.</ref>. ''Massage for therapists'' (masaĝoj por terapiistoj), Margeret Hollis, 1998, Blackwell Publishers, ISBN 0632047887 ''Massages du monde (masaĝoj de la mondo)'', Gauthier, Marie-Bénédicte, Aïache, Véronique, 150 p., Les nouvelles esthétiques spa (magazino de beleco-profesiuloj). '''Filmoj''' [https://www.youtube.com/watch?v=9KHsw59ZoZc Yumeiho] : 65 manovroj klarigitaj en Esperanto [https://www.youtube.com/embed/3y4MLrBRL00?rel=0 Tradicia tajlanda masaĝo] ( นวดแผนโบราณ, ''Nuad Thai Bo'Ran'') ''Afrikaj masaĝoj'' : [https://www.youtube.com/watch?v=71wbGr4Y01g Vunkuwa] (angla), [https://www.youtube.com/watch?v=ZWRnqEaUMjI Masaż Afrykański] (pola) [https://www.youtube.com/watch?v=Lho_BXK6NNw Ma-uri masaĝo] DVD ; [https://www.createspace.com/392584 Traditional Balinese Massage] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170224211649/https://www.createspace.com/392584 |date=2017-02-24 }} (tradicia balia masaĝo) DVD : ''Gvidilo por sinmasaĝado'' : por konatiĝo kun la tekniko de sinmasaĝado kaj mem provi ĝin (memeldono, sigitat45 ĉe gmail.com) DVD : Guy Dumont, ''Ma vision du massage'' (mia rigardo sur masaĝo) kaj ''Massage artistiqu''e (arta masaĝo) DVD : ''7 manoeuvres fondamentales de massage'', Jean-Michel LARDRY, Les nouvelles esthétiques spa, Arta filmo ''Full Body Massage'' ([[Tutkorpa masaĝo|Tutkorpa Masaĝo]]) en kiu iuj masaĝteknikoj estas klarigitaj. [[Blinda masaĝo]] (Ĉine: 推拿 Tui Na) estas 2014 dramo filmo direktita de Lou Ye kaj bazita sur romano de [[Bi Feiyu]], kiu ankaŭ kunverkis la scenaron. == Faka terminaro aŭ solfeĝo por masaĝistoj == Ekzistas tri formoj de permana manipulado uzata en terapia masaĝo. * ''Manmovo'' aŭ manipulado (fr. mouvement, en. stroke), ŝanĝiĝado de la pozicio de la manoj. Tiuj tri formoj de manmovoj estas : ''''''effleurage'''''<nowiki/>' (malpeza aŭ malmola 'effleurage'), kiu malstreĉigas muskolojn kaj plibonigas cirkuladon al la malgrandaj surfacaj sangaj glasoj kaj estas pensita kreskigi la sangofluon al la koro; * ''Flugtuŝo'' (fr.''[https://www.youtube.com/watch?v=UstmxE5-uW0 effleurage]''-filmeto), malpezaj kaj etenditaj strekoj ''glitmovo'' estas la grava manmovo dum masaĝo, kiu konsistas el mola kaj flua ŝovado de la manplato. Flugtuŝoj oni uzas antaŭ kaj post la pli profundaj manprenoj kaj dum la tuta masaĝo por integrigi la pli specifajn manmovojn. ''''''petrissage'''''<nowiki/>' (kunpremado), kiu inkluzivas knedadon, pinĉadon kaj frotadon kaj estas utila en la etendado de cikatroj, muskoloj kaj tendenoj; * ''Knedado'' (fr.''[https://www.youtube.com/watch?v=477m4IUlyIU pétrissage]''-filmeto), pli profunda tekniko ol frotado por ĝisfunde etendi la haŭton, kvazaŭ farante paston aŭ pere de vringado/tordado de la haŭto. * ''Pinĉado (fr. pincement)'', rapida premado de la haŭto inter du fingroj, ofte uzata de kosmetikistinoj por vivigi la vizaĝon. Jen [https://www.youtube.com/watch?v=QKHp9vWW0ag pinĉado-tekniko dum ĉina tuina masaĝo] * ''Frotado'' (fr. ''[https://www.youtube.com/watch?v=ZKr6ITMz8qY friction]''-filmeto), konsistas el cirklaj, linearaj aŭ transversaj manmovoj (sen glitmovoj) kiuj efektiviĝas kun la plena mano, la [[dikfingro]], la fingropintoj kaj la [[Fingrartiko|fingroartikoj]], sur la palmo de la mano aŭ sur alia specifa loko kun sufiĉa premo por provoki varmigon en la pli profunde situantaj histoj. ''''''tapotement'''''<nowiki/>' (perkutado), en kiu la flankoj de la manoj estas uzataj por frapi la surfacon de la haŭto en rapida ritmo por plibonigi la sangocirkuladon. * ''Frapado'' (fr.[http://www.kanaal50.be/Tv/Massage_tapoteren_wellness/Massagetips/Lifestyle_-_wellness/TV-catalogus/235 ''tapotement''] filmeto), ritma frapado per kavaĵforme fermitaj kaj malfermitaj manplatoj, diversaj perkutaj movoj kiel ektuŝado per rapida movo de la fingropintoj, inkluzive ankaŭ de ''pugnado (''per la [[pugno]]j) aŭ ''hakado'' (per la rando de la manoj). La masaĝoteknikoj<ref>Noto : iuj estas demonstrataj en [https://www.youtube.com/watch?v=4k9QrxGW4es video] pri ĉina masaĝo (en Esperanto).</ref> evoluis dum multaj epokoj kaj integris influojn el oriento kaj okcidento. Inter la plej uzataj teknikoj ankoraŭ mencieblas :  * ''Palpado-rulado, rotaciado (fr. [https://www.youtube.com/watch?v=-EW5rNyordk palper-rouler]-filmeto)'' : premado per la manoj en rulanta manmovo kutime per montrofingro kaj [[dikfingro]]/polekso. * ''Vibrigado (fr.[https://www.youtube.com/watch?v=OTmWa7Z4orw vibration]-filmeto)'', tekniko per kiu oni rapide tremigas, skuas (skuadon) per la manoj aŭ pere de [[vibrigilo]] la membrojn aŭ [[histo]]<nowiki/>riĉajn partojn kiaj la postaĵo kaj la dorso. * ''Pompado'' (fr. ''pompage''), leĝera intermita premado kun ambaŭ manoj ekzemple sur diversaj lokoj laŭlonge de la korpo por alkutimigi la masaĝendan personon al la masaĝo. * ''Streĉado'' (en. [https://www.youtube.com/watch?v=ivU4P9Cw-90 streching] -filmeto), tekniko kiu plilongigas la korpon nomiĝas ''tirado'' kaj streĉo kiu mallongigas ĝin nomiĝas ''kunpremo''. Al la pasivaj manmovoj, dum kiuj la masaĝita persono mem faras neniun [[streĉado]]n, apartenas ''ekstensado'', ''pronado'', ''supinado'', ''fleksado'', plekto-movo. Alisepecaj informoj por profesiaj masaĝist(in)oj temas pri konsiloj rilate al la komunikada lingvaĵo de klientoj<ref>Eric Bah, ''[http://wellness-experience.cc/4-ou-5-expressions-a-connaitre-quand-on-est-dans-le-massage/ 4 ou 5 expressions à connaître quand on est dans le massage] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171012044600/http://wellness-experience.cc/4-ou-5-expressions-a-connaitre-quand-on-est-dans-le-massage/ |date=2017-10-12 }}'' (4 aŭ 5 esprimoj konindaj por profesiuloj), blog Eric Bah ([http://www.sadhana.cc/accueil/index.html Sadhana] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171007174145/http://sadhana.cc/accueil/index.html |date=2017-10-07 }}), la 8-an de decembro 2015, konsultita la 11-an de oktobro 2017.</ref> aŭ konsiloj por konvene praktiki kiam oni vivas pare<ref>Eric Bah, ''[http://wellness-experience.cc/peut-on-masser-son-conjoint/ Peut-on faire un massage à son conjoint ?] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171012044755/http://wellness-experience.cc/peut-on-masser-son-conjoint/ |date=2017-10-12 }}'' (ĉu eblas doni masaĝon al sia partnero ?, blogo Eric Bah ([http://www.sadhana.cc/accueil/index.html Sadhana] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171007174145/http://sadhana.cc/accueil/index.html |date=2017-10-07 }}), konsultita la 11-an de oktobro 2017.</ref>. == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="150" caption="Masaĝogalerio"> Dosiero:Massage at Witches Falls Cottages.jpg|Masaĝo kun varmaj bazaltŝtonoj (ŝtonmasaĝo) Dosiero:Shiatsu 4.jpg|Ŝiacu-sesio. Dosiero:Taj Spa 4.jpg|Masaĝo marborde en Goao, Hindio Dosiero:Klangmassage auf Massagetisch.jpg|Tibeta sonkonka masaĝo Dosiero:Starlight Mountain - tipi and massage table.jpg|Tipio kaj masaĝtablo-Starlight Montara Festivalo. </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Tutkorpa masaĝo]] (filmo) * Filmo [[Blinda masaĝo]] (filmo) * [[Korpoterapioj]] * [[Vasilij Eroŝenko]] * [[Haptonomio]] * [[Anusa seksumado#Prostata masa.C4.9Do|Prostato-masaĝo]] * [[Banloko]] * [[Akupunkturo#Ĉina pikmasaĝo|Ĉina pikmasaĝo]] * [[Lomi Lomi Nui]] {{Projektoj|ReVo=masagx.0o}} == Eksteraj ligiloj == * (eo) [https://www.youtube.com/watch?v=4opjHavPkRM Muzikvideo] kun malstreĉa muziko por masaĝoj, [[meditado]], [[jogo]] * (diverslingve) [https://www.youtube.com/results?sp=mAEB&search_query=massage+des+cinq+continents Serio de filmetoj pri la masaĝo de 5 kontinentoj], YouTube * (angla) [http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ 35 massages from around the world] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170225080553/http://blog.discovermassage.com.au/massage-techniques/massages-around-world/ |date=2017-02-25 }} (35 masaĝoj el la tuta mondo), Discover Massage Australia, konsultita la 20an septembro 2016. * [https://www.timeforbeauty.be/les-massages-akwaterra Akwaterra] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210720112203/https://www.timeforbeauty.be/les-massages-akwaterra |date=2021-07-20 }} (akvatero), filmeto pri masaĝo kun [[Keramiko|keramikaĵoj]] varmaj aŭ malvarmaj. * (franca) Filmeto [https://www.youtube.com/watch?v=EyPx3hVPzU0 La esenco de masaĝo] de [http://www.gil-amsallem.com/gil-amsallem-therapeute-la-french-touch-du-massage Gim Alsallem] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170301145611/http://www.gil-amsallem.com/gil-amsallem-therapeute-la-french-touch-du-massage |date=2017-03-01 }}, renoma franca masaĝisto kaj profesia trejnisto por prestiĝaj institutoj. Li estas inventisto de la metodo 'massage sensoriel' (sensa masaĝo), kiu baziĝas sur la konvinko ke ĉiuj masaĝo-artoj havas ilian propran solfeĝon. * (franca) [https://www.youtube.com/watch?v=Y1ErZq6dl4A&feature=youtu.be Yarunda] * (angla) [https://www.youtube.com/watch?v=K9B8wndGEYQ Chavitti uzhichil] * (angla) [http://www.breema.com Breema.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160925154824/http://www.breema.com/ |date=2016-09-25 }} * (taja) video taja masaĝo ; [https://www.youtube.com/watch?v=0hx3KGY4lvA nuat & spa academy] * (portugala) [https://www.instagram.com/sebastienmassage/ Sebastienmassage], Instagram, mallongaj filmetoj de diversaj teknikoj * (angla) [https://www.youtube.com/watch?v=aYZLt-_Ps3c flying massage] * (germana) [http://vinama-institut.de/ VinaMa Institut] + (angla, vietnama) [https://www.youtube.com/watch?v=dePo5a_27vE video] [https://www.youtube.com/watch?v=-TnmFrvXn00 video kun montrado de la helpiloj] * (angla) [https://www.youtube.com/watch?v=Ru8hP4MYikM&list=PL9D812D5C07751315&index=26 video ashiatsu] (aŝiacu) * (franca) [https://www.youtube.com/watch?v=iHZmjRf1byc&feature=emb_logo korea relaksado-masaĝo] * (germana) diversaj videoj [http://wiki.yoga-vidya.de/Abhyanga ajurveda masaĝo] * (indonezia, nederlanda, germana, angla) [http://pitjit.nl/id/ Pitjit] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160909081149/http://pitjit.nl/id/ |date=2016-09-09 }} * (nederlanda) [https://www.youtube.com/watch?v=71wbGr4Y01g Vunkuwa] www.vunkuwa.com * (angla) MISA (www.massagesinschools.com) * (franca) [http://www.jardiner-ses-possibles.org/ Espace des possibles] * (angla) Jerry Banfield : [https://steemit.com/story/@jerrybanfield/did-massage-envy-save-my-life-1499965290-2945762 Did Massage Envy Save My Life?], persona rakonto sur SteemIt.com pri unua masaĝo. * (angla) [https://www.massageworld.co.uk/back-issues/ Massage World Magazine] - tutmonda revuo pri masaĝo * (angla) [https://www.massagemag.com/ Massage Magazine], usona masaĝrevuo * (angla) [https://www.gaia.com/search?q=massage Filmetoj rilate al masaĝoj] * (vjetnama) [https://massagenguyetlau.com/ Masaĝo en Ho-Ĉi-Min-Urbo] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Masaĝo]] [[Kategorio:Kuracado]] [[Kategorio:Anatomio]] axu4r4820a58130i4fkz3fj7n2pqqex 0 56300 9423461 9382912 2026-07-08T16:58:48Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423461 wikitext text/x-wiki {{Informkesto franca departemento | nomo = Meuse | insigno = Blason département fr Meuse.svg | mapo = Département 55 in France.svg | regiono = {{Grand Est}} | numero = 55 | prefektejo = [[Bar-le-Duc]] | subprefektejoj = [[Commercy]]<br />[[Verdun (Meuse)|Verdun]] | prezidanto = Claude Léonard | prefekto = Jean Michel Mougard | loĝantaro = 192094 | dato = 2013 | areo = 6211 | arondismentoj = 3 | kantonoj = 17 | interkomunumoj = 26 | komunumoj = 501 | zomo = 7 }} '''Meuse''', prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|møz}}], en Esperanto por pli bona diferencigo de la france samnoma rivero [[Mozo]], la departemento nomatas '''Mozio''', ekzemple dokumentita en la [https://web.archive.org/web/20210731003014/https://satesperanto.org/eldonkooperativo/spip.php?article77 normiga "Esperanta mapo de Eŭropa franclingvio"] de la asocio [[SAT-Amikaro]] (la franclingva branĉo de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]]),<ref>[https://web.archive.org/web/20170808182804/http://satesperxw.cluster023.hosting.ovh.net/eldonkooperativo/IMG/arton77.jpg pli granda bildo de la normiga "Esperanta mapo de Eŭropa franclingvio"] de la asocio [[SAT-Amikaro]] ({{eo}})</ref><ref>Atentu, ke [[Mozio (ĉina filozofo)]] ankaŭ estas ebla esperantlingva vorto, ĝis nun tute sen referenco, pri antikva ĉina filozofo.</ref>. Ĝi estas unu el la [[Departementoj de Francio|departementoj]] de la [[Francio|franca]] [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Grand Est]], nomita laŭ la rivero [[Mozo]]<ref>[https://vortaro.net/#Mozo_kd artikolo ''Mozo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio</ref> - historie ĝi apartenas al la kultura regiono [[Loreno]]. Ĝi etendiĝas sur {{unuo|6211|km|2}} kaj en 2013 havis {{formatnum:192094}} loĝantojn<ref>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.insee.fr/fr/bases-de-donnees/esl/comparateur.asp?codgeo=DEP-55 | titolo = Chiffres clés : Département de la Meuse (55) | alirmonatotago = 10-an de marto | alirjaro = 2013 | aŭtoro = [[Insee]] | lingvo = fr }}</ref>. La ĉefurbo estas [[Bar-le-Duc]]. La departemento havas entute [[Komunumoj de Meuse|501 komunumojn]]. == Geografio == Meuse havas landlimojn kun la departementoj [[Ardennes]], [[Marne]], [[Haute-Marne]], [[Vosges (departemento)|Vosges]] kaj [[Meurthe-et-Moselle]], sed ankaŭ kun [[Belgio]]. La plej gravaj urboj estas [[Verdun (Meuse)|Verdun]], [[Bar-le-Duc]], [[Commercy]], [[Saint-Mihiel]], [[Ligny-en-Barrois]], [[Étain]], [[Montmédy]] kaj [[Stenay]]. == Arondismentoj == La departemento dividiĝas al tri [[Listo de arondismentoj de Francio|arondismentoj]]: * [[Arondismento Bar-le-Duc]] * [[Arondismento Commercy]] * [[Arondismento Verdun]] == Famuloj == * [[Pierre Tossanus]], teologo, reformisto, humanisto, helenisto == Notoj kaj fontoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Meuse]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.meuse.fr/ Departementa konsilio de Meuse] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141217114444/http://www.meuse.fr/ |date=2014-12-17 }} * [http://www.meuse.pref.gouv.fr/ Prefektejo de Meuse] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130822171258/http://www.meuse.pref.gouv.fr/ |date=2013-08-22 }} * [http://www.tourisme-meuse.com/ Turismo en Meuse] {{Navigilo Francio}} [[Kategorio:Meuse| ]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1790]] [[Kategorio:Departementoj de Francio]] bx56g4i9hsqu04bpneerblwru9et3mr 0 57878 9423387 9329628 2026-07-08T14:33:36Z Lpoj50 170867 9423387 wikitext text/x-wiki La '''Venediko''' (propralingve '''Wenedyk''') estas [[fikcilingvo]] kreita en [[2002]] de [[Jan van Steenbergen]] por la [[alternativa historio]] de [[Ill Bethisad]]. '''Specimeno:''' La [[Patro Nia]]: <blockquote><em>Patrze ność, kwał jesz en czołór, w sąciewkat szy twej nomię. <br /> W awnierszy twej rzeń. <br /> W faca szy twa włątać, komód en czołu szyk i spar ciora. <br /> Da now odzej ność kodzan pań. <br /> I dziemieść now noście dziewta, komód i nu dziemściem świe dziewtorze. <br /> I nie enducz noszcz en ciętacoń, maż liwra nosz dzie mału. <br /> Nąk twie są rzeń i pociesztać i głorza, a siąprz. Amen. </em></blockquote> == Eksteraj ligiloj == * [http://steen.free.fr/wenedyk/ Wenedyk] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20021005200024/http://www.geocities.com/elemtilas/ill_bethisad/ La kulturoj de Ill Bethisad] {{en}} {{Ĝermo|planlingvo}} {{Planlingvoj}} [[Kategorio:Fikcilingvoj]] [[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]] lkj7aoqv3nzvncpw11f1t9z3ltrx0jd 0 69257 9423664 8365194 2026-07-08T20:21:12Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423664 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Migliarino | blazono = | regiono = {{Italio EMR}} (2005) | provinco = {{Italio FE}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 46 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 56 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 132 | koord_Y_en_mapo = 80 | alto = 2 | areo = 35 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 3672 (2005) | denso_de_loĝantoj = 105 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Ostellato]], [[Migliaro]], [[Tresigallo]] (2005) | poŝtkodo = 44027 (2005) | telefona_kodo = 0533 (2005) | ISTAT_kodo = 038015 (2005) | imposta_kodo = F198 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.migliarino.fe.it/ | mapo = EMR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Migliarino''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi apartenas al la [[regionoj de Italio|regiono]] [[Emilio-Romanjo]] kaj al la [[provincoj de Italio|provinco]] [[Provinco Ferrara|Ferrara]]. Fine de la jaro 2004 la komunumo havis 4398 loĝantojn. Unu el la najbaraj komunumoj nomiĝas [[Migliaro]], kaj ''Migliarino'' fakte signifas "malgranda [[Migliaro]]". == Eksteraj ligiloj == * [http://www.comune.migliarino.fe.it oficiala retejo]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070828114011/http://www.comune.migliarino.fe.it/ |date=2007-08-28 }} {{it}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Ferrara]] nw509zsdwchjzg3gmu0m4zil56vs2qk 0 69258 9423666 8365195 2026-07-08T20:21:37Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423666 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Migliaro | blazono = | regiono = {{Italio EMR}} (2005) | provinco = {{Italio FE}} (2005) | latitudo_gradoj = 44 | latitudo_minutoj = 48 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 11 | longitudo_minutoj = 58 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 133 | koord_Y_en_mapo = 79 | alto = 1 | areo = 22 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 2289 (2005) | denso_de_loĝantoj = 104 (2005) | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Massa Fiscaglia]], [[Migliarino]], [[Ostellato]] (2005) | poŝtkodo = 44020 (2005) | telefona_kodo = 0533 (2005) | ISTAT_kodo = 038026 (2005) | imposta_kodo = F199 (2005) | nomo_de_loĝantoj = | patrono = | festo = | retpaĝo = http://www.comune.migliaro.fe.it/ | mapo = EMR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Migliaro''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. Ĝi apartenas al la [[regionoj de Italio|regiono]] [[Emilio-Romanjo]] kaj al la [[provincoj de Italio|provinco]] [[Provinco Ferrara|Ferrara]]. Fine de la jaro 2004 la komunumo havis 2289 loĝantojn. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.comune.migliaro.fe.it oficiala retejo]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070815234451/http://www.comune.migliaro.fe.it/ |date=2007-08-15 }} {{it}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Emilio-Romanjo]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Ferrara]] sw660efl2uru3a4l3caudqduhmla26t 0 70071 9423580 8432229 2026-07-08T17:53:30Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9423580 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Rossano | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | regiono = {{Italio CAL}} | provinco = {{Italio CS}} | alto = | areo = 149 | subdividaĵoj = | najbaraj_komunumoj = [[Calopezzati]], [[Corigliano Calabro]], [[Cropalati]], [[Crosia]], [[Longobucco]] kaj [[Paludi]] | nomo_de_loĝantoj = ''rossanesi'' | patrono = sankta Nilo la pli juna | festo = [[26-a de septembro]] | nomo_de_loĝantoj = | retpaĝo = {{oficiala retejo}} | tipo1 = reliefo }} '''Rossano''' estas loĝloko kaj eksa [[komunumo]] de [[Italio]], kiu komence de aprilo 2018 kun la najbara loĝloko [[Corigliano Calabro]] fuziis al nova komunumo ''Corigliano-Rossano''. Ĝi apartenas al la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kalabrio]] kaj la [[provinco Kosenco]] kaj situas en alteco de {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} metroj super la [[marnivelo]]. Komence de 2018 en la komunumo vivis 36 598 loĝantoj sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kristana patrono estas grekdevena monaĥo kiu vivis en Rossano, la sankta Nilo la pli juna, kies memortago sekve estas la komunuma festotago. Komence de 2018 najbaris la komunumoj [[Calopezzati]], [[Corigliano Calabro]], [[Cropalati]], [[Crosia]], [[Longobucco]] kaj [[Paludi]]. == Konataj lokuloj == * [[Domenico Tedesco]] (n. 1985), itala-germana futbala trejnisto de pluraj internacie gravaj teamoj == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) [[Dosiero:Abbazia di Santa Maria del Patire.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|historia [[abatejo|abateja]] kirko [[sankta Maria]] ''Patire''}}]] {{Projektoj}} {{Provinco Kosenco}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Italio}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Kalabrio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Cosenza]] 6n6l04xunvxc4254j4d9vbbt25fv6po 0 72282 9423743 8901154 2026-07-09T01:16:35Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423743 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} D-ro '''Milan ŠUFFLAY''' (n. [[1879]] en [[Lepoglava]]; m. [[18-an de februaro]] [[1931]] en [[Zagrebo]]) estis kroata historiisto kaj politikisto. Li estis murdita fare de la jugoslava sekretservo. Šufflay estis internacie rekonata historiisto. Lia ĉefa esplortereno estis [[Albanio|albanologio]]. Oni murdis lin, ĉar li estis kontraŭ la serboj-gvidata [[Jugoslavio]], por alia Kroatio. Nome de lia afero elpaŝis [[Albert Einstein]] kaj [[Heinrich Mann]], kiuj sendis leteron al Internacia ligo de [[Homrajto]]j en [[Parizo]] postulante protekton de [[kroatoj|kroataj]] sciencistoj kontraŭ agado de jugoslavia [[reĝimo]]. En la 20-aj jaroj kelkfoje ricevis leterojn, en kiuj oni mortminacis lin. En 1928 post murdo de [[Stjepan Radic]] Šufflay verkis libron ''Kroatio lume de la monda historio kaj politiko'', en kiu opiniis, ke la kroata nacio suferas sub la jugoslavia regopovo kaj devas liberiĝi de ĝi. Krome li konsideris la riveron [[Drina]] limo inter [[civilizo]] de Oriento kaj Okcidento. Furiozecon de [[serboj|serbaj]] naciistaj medioj elvokis ankaŭ opinioj de Šufflay pri albanoj, kiuj laŭ li devenis de [[iliroj]], kaj loĝis en [[Balkanoj]] multe pli frue ol serboj kaj kroatoj. Šufflay estis aŭtoro de la unua kroata [[sciencfikcio]], kiu restis [[manuskripto|manuskripte]] kaj eldoniĝis nur en 1998. Li estis eksterordinare lingve talentita. Jam dum studado scipovis la [[franca]]n, [[germana]]n, [[itala]]n, [[angla]]n, [[latina]]n, [[greka]]n, kaj ankaŭ [[slava lingvaro|slavajn lingvojn]]. Dum sia scienca laboro li eklernis ankaŭ [[albana]]n, [[hebrea]]n kaj [[sanskrito]]n. Pensfadeno pri murdo de Šufflay enestas en la romano de [[Ismail Kadare]] – ''Aktoj de la afero pri H.'' (pollingva eldono 1994). == Verkoj == * 1901: ''Hrvatska i zadnja pregnuća istočne imperije pod žezlom triju Komnena'' * 1904: ''Die Dalmatinische Privaturkunde'' * 1913-1918: ''Acta et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia'' kune kun K. Jireček kaj L. Thalloczy * 1920: ''Kostadin Balšić (1392-1401): historijski roman u 3 dijela'' * 1925: ''Srbi i Arbanasi'' * 1928: ''Hrvatska u svijetlu svjetske historije i politike : dvanaest eseja'' * 1931: ''Hrvati u sredovječnom svjetskom viru'' * 1998: ''Na Pacifiku god. 2255.: metagenetički roman u četiri knjige'' * 1999: ''Izabrani eseji, prikazi i članci'' * 1999: ''Izabrani eseji, rasprave, prikazi, članci i korespondencija'' * 2000: ''Izabrani politički spisi'' == Bibliografio == * Ivo Banac, ''The national question in Yugoslavia: origins, history, politics'', Cornell University Press, 1988, ISBN 9780801494932 == Literaturo == * Darko Sagrak: ''Dr. Milan pl. Šufflay, hrvatski aristokrat duha'', ISBN 953-96514-0-9 == Vidu ankaŭ == * [[Albanoj]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.hr/darko/etf/nyt.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060206142152/http://www.hr/darko/etf/nyt.html |date=2006-02-06 }} <!-- (Nov-Jorkio, Novjorko) (Tempoj, Tempas) artikolo pri la morto de _Sufflay_ --> * http://www.hr/darko/etf/einste.html <!-- Ejnŝtejno/_Mann_ apelacii --> * http://www.hrt.hr/arhiv/ndd/11studeni/1109%20Sufflay.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140905053340/http://www.hrt.hr/arhiv/ndd/11studeni/1109%20Sufflay.html |date=2014-09-05 }} <!-- Milan ŠUFFLAY --> * [http://www.cam.ac.uk/societies/cro/einstein.htm publika letero de Einstein al International League for Human Rights pro murdo de la Šufflay] * [http://www.croatianhistory.net Artikolo en New York Times pri la morto de Šufflay] {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|kroato}} {{Vivtempo|Sufflay, Milan}} [[Kategorio:Kroataj verkistoj]] [[Kategorio:Kroataj politikistoj]] [[Kategorio:Sciencfikciaj verkistoj]] [[Kategorio:Kroataj historiistoj]] [[Kategorio:Kroataj malliberuloj]] [[Kategorio:Jugoslavaj malliberuloj]] [[Kategorio:Albanologoj]] [[Kategorio:Atencitoj]] 7dnjsxbz8rpsstik0cv1ayhc57kpwfr 0 73665 9423804 9401772 2026-07-09T05:12:07Z Sj1mor 12103 9423804 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo de Italio | nomo = Sassoferrato | regiono = {{Italio MAR}} (2005) | provinco = {{Italio AN}} (2005) | latitudo_gradoj = 43 | latitudo_minutoj = 26 | latitudo_sekundoj = 0 | latitudo_direkto = N | longitudo_gradoj = 12 | longitudo_minutoj = 52 | longitudo_sekundoj = 0 | longitudo_direkto = E | koord_X_en_mapo = 155 | koord_Y_en_mapo = 123 | alto = | areo = 135 (2005) | kvanto_de_loĝantoj = 7729 (31-12-04) | denso_de_loĝantoj = 55 (2005) | subdividaĵoj = Vedi [[Sassoferrato#Frazioni]] (2005) | najbaraj_komunumoj = [[Arcevia]], [[Costacciaro]] (PG), [[Fabriano]], [[Genga]], [[Pergola]] (PU), [[Scheggia e Pascelupo]] (PG), [[Serra Sant'Abbondio]] (PU) (2005) | poŝtkodo = 60041 (2005) | telefona_kodo = 0732 (2005) | ISTAT_kodo = 042044 (2005) | imposta_kodo = | nomo_de_loĝantoj = ''sassoferratesi'' | patrono = | festo = | retpaĝo = | mapo = MAR-Mappa.png | mapamplekso = 300 }} '''Sassoferrato''' estas [[komunumo]] de [[Italio]]. == Vidu ankaŭ == * [[Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato]] {{Ĝermeto}}{{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Italio]] [[Kategorio:Komunumoj de Markio]] [[Kategorio:Komunumoj de Provinco Ancona]] 34ysc22vudqp7zhq3cf4ng6rb824kpi 0 78800 9423755 9294242 2026-07-09T02:30:19Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423755 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Status iucn3.1 threatened.svg|eta|330px|Kategorioj de minacataj specioj laŭ la ([[Ruĝa Listo de IUCN]]); EX signifas formortintan, EW [[Formortinta en naturo|formortintan en naturo]], CR draste endanĝerigitan, EN endanĝerigitan, VU vundeblan, NT preskaŭ minacatan, LC malplej zorgigan.]] '''Minacata specio''' aŭ '''endanĝerigita specio''' estas [[specio]] de [[planto]] aŭ [[animalo]], kiu alproksimiĝas al tio, kio estos [[formorto]], tio estas malapero de la specio ĉu de specifa mondoregiono, insulo aŭ difinita areo ĉu de la tuta mondo kaj por ĉiame. Multaj landoj establas [[leĝo]]jn por protekti la [[vivloko]]jn, vivkondiĉojn kaj ĉefe ekzemplerojn de ĉi tiuj specioj, ekzemple per malpermeso de [[ĉasado]] aŭ [[fiŝkaptado]], limigante terdisvolvigon, aŭ kreante naturajn rezervejojn (ĉu naturaj aŭ naciaj parkoj, ĉasrezervejoj ktp. '''Minacataj specioj''' estas specioj (inkludante [[animalo]]jn, [[vegetalo]]jn, [[fungo]]jn, [[insekto]]jn, ktp.), kiuj frontas al danĝero de ekstermiĝo en proksima estonteco. La [[Internacia Unio por la Konservo de Naturo]] ([[IUCN]]) estas la plej agnoskata organizaĵo kaj aŭtoritato pri minacataj specioj, kaj pritraktas minacatajn speciojn ne kiel ununuran kategorion, sed kiel grupon de tri kategorioj: ''[[Vundebla specio|vundeblaj]]'', ''endanĝerigitaj'', kaj ''[[draste endanĝerigita]]j'', depende de la nivelo de la minaco. Tiel, oni konsideras ĝenerale, ke ''Endanĝerigita'' (EN) [[specio]] estas tiu, kiu estis [[Konserva statuso|kategoriigita]] de la [[Internacia Unio por la Konservo de Naturo]] (IUCN), [[formorto|formortinta]]. [[Konserva biologio|Konservobiologoj]] uzas la [[Internacia Ruĝa Listo de Endanĝerigitaj Specioj|Internacian Ruĝan Liston de Endanĝerigitaj Specioj]], kie "endanĝerigita" estas la dua plej akra [[konserva statuso]] por naturaj populacioj, kaj sekvas [[draste endanĝerigita]]. [[Dosiero:Sibirischer tiger de edit02.jpg|eta|La [[Siberia tigro]] estas subspecio de [[tigro]] kiu estas endanĝerigita; jam tri [[Tigro#Subspecioj|subspecioj de tigro]] estas formortintaj.<ref>{{Cite web|url=http://www.sundarbantigerproject.info/viewpage.php?page_id=2|title=The Tiger|publisher=Sundarbans Tiger Project|accessdate=2a de Junio 2012|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2014-09-21|arkivurl=https://archive.is/20120917192637/http://www.sundarbantigerproject.info/viewpage.php?page_id=2|arkivdato=2012-09-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090402061248/http://www.sundarbantigerproject.info/viewpage.php?page_id=2|archivedate=2009-04-02}}</ref>]] Ĉirkaŭ 3079 [[animalo]]j kaj 2655 [[planto]]j estas endangzeritaj tutmonde, kompare kun la niveloj de 1998 de 1102 kaj 1197, respektive.<ref name='iucn 2012.2'>{{cite web | url = http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2012_2_RL_Stats_Table_2.pdf | title = IUCN Red List version 2012.2: Table 2: Changes in numbers of species in the threatened categories (CR, EN, VU) from 1996 to 2012 (IUCN Red List version 2012.2) for the major taxonomic groups on the Red List | accessdate = 2012-12-31 | publisher = [[IUCN]] | year = 2012 | format = PDF | titolo = Arkivita kopio | alirdato = 2014-09-21 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20130127140524/http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2012_2_RL_Stats_Table_2.pdf | arkivdato = 2013-01-27 }}</ref> La kvanto, populacia tendenco, kaj la konserva statuso de ĉiu specio povas esti trovata en la listoj de organismoj laŭ populacio. == Konserva statuso == [[Dosiero:Gymnogyps californianus -Bitter Creek National Wildlife Refuge, California, USA -flying-8.jpg|eta|200px|maldekstre|La [[Kalifornia kondoro]] estas endanĝerigita specio. Notu la [[Birdoringado|flugilmarkilojn]] uzatajn por populacikontrolado.]] {{Ĉefartikolo|Konserva statuso}} La [[konserva statuso]] de [[specio]] indikas la verŝajnecon ke ĝi iĝos [[formortinta]]. Multaj faktoroj estas konsiderataj kiam oni studas la konservostatuson de difinita specio; ekz., statistiko kiaj tiuj pri nombroj restantaj, la ĝenerala pliiĝo aŭ malpliiĝo en la populacio dum difinta tempoperiodo, la indicoj de reprodukta sukceso, aŭ konataj minacoj.<ref>{{Cite web|url=http://www.natureserve.org/infonatura/Lnsstatus.htm|title=NatureServe Conservation Status|date=Aprilo 2007|publisher=NatureServe|accessdate=2a de Junio 2012|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2014-09-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130921055302/http://www.natureserve.org/infonatura/Lnsstatus.htm|arkivdato=2013-09-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921055302/http://www.natureserve.org/infonatura/Lnsstatus.htm|archivedate=2013-09-21}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.natureserve.org/infonatura/Lnsstatus.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-09-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130921055302/http://www.natureserve.org/infonatura/Lnsstatus.htm |arkivdato=2013-09-21 }}</ref> La [[Internacia Ruĝa Listo de Endanĝerigitaj Specioj]] estas la plej bone konata tutmonde konservostatusa listado kaj rangada sistemo.<ref>{{Cite web|url=http://www.iucnredlist.org/about/red-list-overview|title=Red List Overview|date=Februaro 2011|publisher=IUCN|accessdate=2a de Junio 2012|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2014-09-21|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120527175928/http://www.iucnredlist.org/about/red-list-overview|arkivdato=2012-05-27}}</ref> Ĉirkaŭ 40% de specioj estas ĉirkaŭkalkulitaj kiel je risko de [[formorto]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.conservationandwildlife.com/threatened-species/|titolo=Threatened Species|alirdato=2a de Junio 2012|eldoninto=Conservation and Wildlife}}</ref> Internacie, 199 landoj estis subskribintaj interkonsenton por krei Biodiversecan Agadplanon kiu protektus endanĝerigitajn kaj aliajn minacatajn speciojn. En [[Usono]] tiu plano estas kutime nomita ''Rekupera Plano de Endanĝerigitaj Specioj''. == IUCN Ruĝa Listo == La [[Internacia Ruĝa Listo de Endanĝerigitaj Specioj]] aŭ pli simple la [[IUCN Ruĝa Listo]] estas multe pli ol simple listo de endanĝerigitaj specioj; ĝi estas sistemo por studi la tutmondan konservan statuson de iu specio. Ĝi inkludas ĉiujn speciojn kiuj estis studitaj tra la procezo de [[IUCN]] por studi speciojn kaj inkludas ankaŭ speciojn kies studoj estis klopoditaj, sed finfine tio postulas pli da informo por kompletigi statusan determinadon - konataj kiel specioj ''Data Deficient'' aŭ "informomankaj". Ĉe la gamo de IUCN estas specioj ''Least Concern'' (malplej zorgigaj) kaj ''Near Threatened'' (preskaŭ minacataj), ambaŭ el kiuj estis studitaj kaj kies populacioj estas relative fortikaj kaj sanaj (kvankam ili povas esti malpliiĝantaj). ''Minacata Specio'' referencas kolektive al la kategorioj de la IUCN Ruĝa Listo nome [[Vundebla specio|Vundebla]], [[Endanĝerigita]], kaj [[Draste Endanĝerigita]] [[specio]]j. La IUCN Ruĝa Listo uzas la terminon ''endangered species'' (endanĝerigita specio) kiel specifa kategorio de endanĝeriĝo, pli ol kiel ĝenerala termino. Laŭ la kategorioj kaj kriterioj de IUCN, ''endangered species'' (endanĝerigita specio) estas inter ''critically endangered'' (draste endanĝerigita) kaj ''vulnerable'' (vundebla). Ankaŭ ''draste endanĝerigitaj'' specioj povas estis enkalkulitaj kiel ''endanĝerigitaj specioj'' kaj plenigi ĉiujn kriteriojn. [[Dosiero:Conuropsis carolinensis ludovicianus.jpg|eta|dekstra|upright|[[Karolina konuro]], ''C. c. ludovicianus'' de [[John James Audubon]]; nun jam [[formortinta]].]] La kategorioj de IUCN, kaj kelkaj animalaj specioj de tiuj kategorioj estas la jenaj: * '''[[Formortinta specio|Formortintaj]]''': [[Uro]], [[Balia tigro]], [[Kariba monaĥfoko]], [[Karolina konuro]], [[Kaspia tigro]], [[Dido]], [[Malhela marborda ammodramo]], [[Orienta pumo]], [[Ora bufo]], [[Granda aŭko]], [[Japana marleono]], [[Java tigro]], [[Labradora anaso]], [[Migrokolombo]], [[Ŝomburga cervo]], [[Stelera dugongo]], [[Tilacino]], [[Griza makropo]], [[Okcidenta kurtbuŝa rinocero]] * '''Formortintaj en naturo''': [[kaptiveco|kaptivaj]] individuoj survivas, sed ne estas libere vivantaj, kiel natura populacio. Ekzemploj: [[Berbera leono]], [[Havaja korvo]], [[Elafuro]], [[Sabrokorna rektkornulo]], [[Sokora turto]], [[Vajominga bufo]] * '''[[Draste endanĝerigita]]j''': frontas tre altegan riskon de [[formorto]] en tuja estonteco. Ekzemploj: [[Adakso]], [[Afrika sovaĝa azeno]], [[Amura leopardo]], [[Arakana arbartestudo]], [[Azia gepardo]], [[Aksolotlo]], [[Baktria kamelo]], [[Azia leono]], [[Kurtbuŝa rinocero]], [[Brazila merĝo]], [[Magdalena aransimio]], [[Kalifornia kondoro]], [[Ĉina aligatoro]], [[Ĉina giganta salamandro]], [[Gavialo]], [[Havaja monaĥfoko]], [[Iberia linko]], [[Java rinocero]], [[Kakapo]], [[Mediteranea monaĥfoko]], [[Monta gorilo]], [[Norda harnaza vombato]], [[Filipina aglo]], [[Ruĝa lupo]], [[Altnaza antilopo]], [[Siama krokodilo]], [[Cianopsito]], [[Suda blunaĝila tinuso]], [[Sumatra orangutano]], [[Sumatra rinocero]], [[Vakito]], [[Blanknaĝila delfeno]], [[Norda larĝbuŝa rinocero]] * '''Endanĝerigitaj''': frontas tre altan riskon de [[formorto]] en baldaŭa estonteco. Ekzemploj: [[Sudafrika pingveno]], [[Makul-likaono]], [[Afrika elefanto]] (verŝajne diferencas en areoj pro [[ŝtelĉasado]]), [[Azia elefanto]], [[Blua baleno]], [[Bonobo]], [[Bornea orangutano]], [[Ĉimpanzo]], [[Montara kuono]], [[Orienta gorilo de malaltaj teroj]], [[Etiopia lupo]], [[Brazila lutro]], [[Granda pando]], [[Goljata rano]], [[Kelonio]], [[Grevia zebro]], [[Hiacintulo]], [[Ruĝverta gruo]], [[Leara papago]], [[Malaja tapiro]], [[Markoro]], [[Persa leopardo]], [[Nazulo]], [[Nana hipopotamo]], [[Ruĝbrusta ansero]], [[Rotŝilda ĝirafo]], [[Neĝleopardo]], [[Prĵevalski-ĉevalo]], [[Tigro]], [[Vietnama fazano]], [[Vulkankuniklo]], [[Azia bubalo]], [[Fiŝkato]] [[Dosiero:African Elephant in Kenya.jpg|eta|dekstra|250px|[[Afrika elefanto]] en [[Kenjo]].]] * '''[[Vundebla specio|Vundeblaj]]''': frontas altan riskon de [[formorto]] en meza longdaŭro. Ekzemploj: [[Griza papago]], [[Afrika leono]] (verŝajne diferencas en areoj pro [[ŝtelĉasado]]), [[Poliodono]], [[Karpo]], [[Nebula neofeliso]], [[Sunda neofeliso]], [[Gepardo]], [[Dugongo]], [[Orienta kurlo]], [[Foso]], [[Galapaga testudo]] (verŝajne diferencas pro pliiĝanta turismo), [[Gaŭro]], [[Bluokula kakatuo]], [[Ora hamstro]], [[Balenŝarko]], [[Hipopotamo]], [[Humboldta pingveno]], [[Hindia rinocero]], [[Komoda varano]] (eble diferencas pro malgranda nombro de inoj), [[Malgranda ansero]], [[Mandrilo]], [[Kolharara bradipo]], [[Monta zebro]], [[Blanka urso]], [[Malgranda pando]], [[Longlipa urso]], [[Takino]], [[Gruntbovo]] * '''[[Preskaŭ minacata specio|Preskaŭ minacataj]]''': povas esti konsiderata minacata en baldaŭa estonteco. Ekzemploj: [[Amerika bizono]], [[Azia ora kato]], [[Blubeka anaso]], [[Imperiansero]], [[Imperiestra pingveno]], [[Granda kurlo]], [[Jaguaro]], [[Leopardo]], [[Magelana pingveno]], [[Kolhara lupo]], [[Narvalo]], [[Monta solaglo]], [[Larĝbuŝa rinocero]], [[Hieno]], [[Tigroŝarko]], [[Blanka fazano]] * '''[[Malplej zorgiga|Malplej zorgigaj]]''': ne estas tuja minaco por la survivado de la specio. Ekzemploj: [[Misisipa aligatoro]], [[Larĝbeka korvo]], [[Barata pavo]], [[Anuba paviano]], [[Blankkapa maraglo]], [[Bruna urso]], [[Bruna rato]], [[Griza bradipo]], [[Kanada ansero]], [[Kanbufo]], [[Palumbo]], [[Pumo]], ''[[Rana temporaria]]'', [[Ĝirafo (specio)|ĝirafo]], [[Lupo]], [[Hejma muso]], [[Gulo]],<ref name="iucn">IUCN 2009.2, Abramov, A., Belant, J. & Wozencraft, C., 2009, 9561, Gulo gulo, 2010-01-25.</ref> [[Homo]], [[Palmokakatuo]], [[Platbeka anaso]], [[Surikato]], [[Muta cigno]], [[Ornitorinko]], [[Ruĝbeka teksbirdo]], [[Jamajka buteo]], [[Rokkolombo]], [[Skarlata arao]], [[Suda marelefanto]], [[Laktoŝarko]], [[Venezuela hurlulo]] == Problemoj de formorto == [[Dosiero:OrangutanP1.jpg|eta|maldekstre|[[Bornea orangutano]] estas unu el la plej konataj specioj kiel endanĝerigita kaj ricevanta helpon por sia rekupero.]] Estas kvar tialoj por priokupado pro la formorto: # La formorto de la specioj kiel biologiaj entoj; # Malstabiligo de los ekosistemoj; # Minaco al aliaj specioj; # Perdo de genmaterialo neanstataŭebla. La [[formorto]] de specioj esta kritika faktoro kaj por la malpliigo de la riĉeco de la naturo kiel morala afero por kiuj kredas, ke la homoj havas la devon konservi la naturan medion (same kiel por tiuj kiuj kredas, ke la animalaj specioj havas jurajn rajtojn). La "malstabiligo" estas bone konstatita kiam ĉenero de la [[nutroĉeno]] malaperas de la ekosistemo. Kiam unu specio malaperas, ofte okazas ŝanĝoj de populacioj en la abundo de la duarangaj specioj. Povas okazi situacion en kiu la ekosistemo ŝanĝas notinde kaj nereverteble. La kvara tialo estas pli tikla, sed eble la plej grava por la homaro. Ĉiu specio havas genmaterialon unikan en sia [[DNA]] kaj produktas kemiaĵojn laŭ siaj genetikajn instrukciojn. Por ekzemplo, en la valoj de la centro de Ĉinio ekzistas la dolĉa absinto, nome planto simia al [[filiko]] kiu estas la nura fonto de [[artemisinino]], nome kuracilo kiu estas preskaŭ 100% efika kontraŭ la [[malario]] (Jonietz, 2006). Se tiu planto malaperas, la kontrolo de la malario (timita aktuala malsano), malpliiĝus. Estas multaj aliaj ekzemploj de kemiaĵoj ekskluzivaj de difinitaj specioj. Oni ne povas determini la nombron de kemiaj kombinaĵoj ankoraŭ nemalkovritaj kiuj povus malaperi kiel konsekvenco de la formorto de specioj, kaj pro tio ĝi estas motivo de granda debato, sendube tre grava. Kvankam la formortoj de specioj povas esti la natura rezulto de la [[natura selekto]] (por ekzemplo, la [[amasa formorto]] de specioj okazinta en la epoko [[Holoceno]]), la periodo de modernaj eblaj formortoj estas unika. Loa antaŭaj periodoj estis okazigitaj de fizikaj tialoj kiel la kolizio kun elĉielaj elementoj, la movado de [[Tektona plato|tektonaj platoj]], la alta [[vulkano|vulkana]] aktiveco kaj klimataj ŝanĝoj. La aktuala periodo de formortoj estas okazigita ĉefe de homoj kaj startis antaŭ ĉirkaŭ cent mil jaroj per la disiĝo de la homoj tra la tuta planedo. Enirinte en kontakto kun ekosistemoj kiuj estis novaj por ili kaj kiuj neniam estis nunca kontaktitaj de homa estado, la homoj vole nevole detruuis la ekologian ekvilibron ĉefe pere de la ĉasado, la detruado de la habitatoj kaj la propagado de malsanoj kaj de damaĝaj bestoplagoj. La periodo inter antaŭ cent mil jaroj kaj antaŭ dek mil jaroj estis nomita "unua fazo" de la sesa periodo de formortoj.<ref name=bbc>[http://www.bbc.com/russian/science/2015/06/150620_earth_new_extinction_era Científicos: la Tierra entra en una nueva fase de extinción - rusa servo de la BBC<!-- Título añadido por el bot -->]</ref> La dua fazo de la periodo startis antaŭ ĉirkaŭ dek mil jaroj pro la apero de la [[agrikulturo]]. La homa estaĵo iniciatis la procezon de [[aldomigo]] de la animaloj. Tiel, la homa estaĵo iĝis la unua specio kapabla vivi notinde modifante la iamajn ekosistemojn. Tiukadre Niles Eldredge diris: "Fakte, por disvolvigi la agrikulturon oni devas deklari esence la militon kontraŭ la ekosistemoj - transformante la teron por ebligi la produktadon de unu aŭ du kultivoj de [[manĝaĵo]]j de cerealoj, kun ĉiuj aliaj variaĵoj de indiĝenaj plantoj ekde tiam klasitaj kiel nedeziritaj "fiherboj" - kaj ĉiuj specoj de animaloj estante aldomigitaj, escepte kelkajn malmultajn, ekde tiam traktatajn kiel plagoj." Kun la kapablo vivi ekster la loka ekosistemo, la homoj liberigis sin el la limigoj de la maksimuma grando de la loĝantaro kaj superloĝigis ĝin, kreante grandajn tensiojn en la medio kaj produktante la detruajn agadojn necesajn por eĉ pli grandan kreskon de la loĝantaro kun la konsekvencaj konfliktoj eĉ por la homoj mem (migradoj, invadoj, militoj ktp.). En la aktualo, tiuj agadoj de homoj kontraŭ la medio inkludas la [[senarbarigo]]n de [[tropika arbaro|tropikaj arbaroj]], la detruadon de la [[koralrifo]]j, aliajn [[habitatdetruo]]jn, kiel tiujn asociajn al la ĉiutaga uzado de [[aŭto]]j<ref>Dum la utila vivo de averaĝa aŭto, la "ebla perdo de habitato" asocia povas superi pli ol 50&nbsp;000 m² (''Jeffrey Ball''. [https://www.wsj.com/articles/SB122304950601802565 Seis productos, seis huellas de carbono], [[The Wall Street Journal]], 6a de Oktobro 2008).</ref> la troekspluatadon de specioj, la enkondukon de ekzotaj specioj neproprajn en aliajn ekosistemojn, la poluadon de la [[grundo]], la [[forceja efiko|forcejan efikon]] ktp.<ref name=bbc /> Foje, la formorto de specioj okazas dum nur kelkaj jardekoj: por ekzemplo, la [[Stelera dugongo]], kiu estis specio jam formortinta de mamulo el la [[familio (biologio)|familio]] de [[Dugongedoj]].<ref name="Hydrodamalis gigas">Wilson, Don E.; Reeder, DeeAnn M., eld. (2005). [https://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?id=11600008 «Hydrodamalis gigas».] Mammal Species of the World (en angla) (3a eldono). Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2 vol. (2142 pp.). ISBN 978-0-8018-8221-0.</ref> [[Dosiero:Buffalo Herd in Yellowstone.jpg|eta|dekstre|250px|Aro da [[bizono]]j en la [[Nacia Parko Yellowstone]].]] == Kaŭzoj == === Klimata ŝanĝo === Antaŭ la apero de la [[Forceja gaso|gasoj de forceja efiko]] kaj de la eksplodo de la [[tutmonda varmigo]], la specioj estis kapablaj survivi en sia natura habitato. Tamen, la rapida disvolvigo de la ŝanĝo de averaĝa temperaturo estis unu de la ĉefaj kaŭzoj pro kiuj tiom da specioj estas endanĝerigitaj kun risko de formorto. Nigel Stork, en sia artikolo ''Re-assessing Current Extinction Rates'' (Retaksado de la nuntempaj formortindicoj), klarigas, ke "la ĉefa kaŭzo de formorto estas la klimata ŝanĝo, kaj partikulare la pliigo de temperaturoj, anstataŭ nur la [[senarbarigo]]." Stork asertas, ke temas pri la ĉefa kialo por ke la specioj estas minacataj, kaj klarigas, ke la pliigo de la temperaturoj je lokaj kaj tutmondaj niveloj malfaciligas la reproduktadon de la organismoj. Ĉar la tutmonda varmigo pluas, la specioj ne estas kapablaj fronti la tujan subitan ŝanĝon, pro kio ili ekmalboniĝas. Temas pri ciklo kiu pligraviĝas je akcelita ritmo pro la klimata ŝanĝo, pro kio granda kvanto de specioj estas estantaj aligitaj al la listo de organismoj endanĝerigitaj kun risko de formorto.<ref>Stork, Nigel [http://search.proquest.com/docview/222360277?accountid=14214 Re-assessing Current Extinction Rates] Februaro 2010, en angla.</ref> === Detruo de la habitato === [[Dosiero:2008-08-01 Dead turtle at Brier Creek Reservoir 3.jpg|eta|maldekstra|[[Testudo]] sur plastaj boteloj, kiuj estas agentoj poluantaj de la akvoj speciale disvastigitaj en la tuta mondo kaj partikulare dum la lastaj jardekoj.]] La detruo de la naturaj habitatoj estas unu de la ĉefaj kaŭzoj kiuj endanĝerigas la supervivadon de la specioj. La agado de la homaj estaĵoj tuŝas grandmezure tiun faktoron. Inter ili, la troekspluatado de la medio, la senkontrola uzado de la naturaj rimedoj, okazigas, ke la ekosistemo ne povas regeneriĝi pro la elprenado de rimedoj super ties natura kapablo reproduktiĝi. La detruado aŭ modifado de la diversaj [[biomo]]j por kontentigi la homajn necesojn kaj postulojn endanĝerigas la speciojn kiuj vivas en tiuj: pli ol 100 milionoj da hektaroj de [[tropika arbaro]] perdiĝis inter 1980 kaj 2000, ĉefe pro la etendo de la [[brutobredado]] en Sudameriko kaj de la plantejoj en [[Sudorienta Azio]] (80% de tiuj estas de [[palmoleo]]).<ref>Sonia Sánchez (7a de Majo 2019). [https://es.ara.cat/internacional/millon-especies-peligro-extincion-actividad-humana_1_2676535.html#:~:text=Las%20causas%20de%20esta%20p%C3%A9rdida,finalmente%2C%20el%20impacto%20de%20especies «Un millón de especies en peligro de extinción por culpa del ser humano».] En ARA. Konsultita la 20an de Junio 2021.</ref> Rilate al la malpliigo de ekosistemoj, la plej oftaj praktikoj estas senarbarigo, transformado de [[ĝangalo]]j kaj arbaroj kaj drenigo de malsekejoj.<ref>[https://www.ecologiaverde.com/destruccion-del-medio-ambiente-y-el-habitat-causas-y-consecuencias-1965.html Destrucción del medio ambiente y el hábitat: causas y consecuencias] 15a de Julio 2019. Alirita la 20an de Junio 2021.</ref> Aliflanke, la apero de poluagentoj en akvo, aero kaj grundo produktas damaĝegajn modifojn (ĉefe pro la homa agado), kio okazigas siavice rimarkindajn perdojn de biodiverseco, kion neniam estos riparata.<ref>[https://www.fundacionaquae.org/causas-perdida-biodiversidad/ Causas de la pérdida de biodiversidad] Alirita la 20an de Junio 2021.</ref> === Invadaj specioj === {{Ĉefartikolo|Invada specio}} La enkonduko ĉu vola ĉu nevola de neindiĝenaj specioj en difinita areo povas draste modifi la [[ekosistemo]]n tion, ke la indiĝenaj specioj estas foje subite endanĝerigataj. Tiuj enkondukoj povas esti nomitaj ekzotaj aŭ invadaj specioj. En kelkaj kazoj, la invadaj especioj konkurencas kun la indiĝenaj specioj por la atingo de manĝaĵoj aŭ eĉ rekte manĝas ilin kiel ĉefa nutraĵo. En aliaj okazoj, la stabila ekologia ekvilibro povas esti modifita pro predado aŭ aliaj faktoroj kiuj kondukas al neatendita malpliigo de la populacioj de la specioj. Krome la novaj specioj povas estis ankaŭ portantoj de malsanoj kaj parazitoj por kio la indiĝenaj specioj ne havas defendojn ĉar ili antaŭe ne estis eksponitaj al tio.<ref>{{cite journal |last=Chiras |first=Daniel D. |title=Invader Species |url=http://www.scholastic.com/browse/article.jsp?id=3753825 |journal=Grolier |year=2011 |series=Online |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-09-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181009013252/http://www.scholastic.com/browse/article.jsp?id=3753825 |arkivdato=2018-10-09 }}</ref> Speciala estas la afero de multaj insulaj specioj kiuj estis formortigitaj pro la enkonduko fare de homoj ĉu vole ĉu nevole de specioj predantaj de indiĝenaj specioj aŭ malpliigantaj la habitatojn necesajn por tiuj indiĝenaj specioj, tiel kiel [[rato]]j, [[kato]]j (foje kiel klopodo malpliigi ratojn), [[kapro]]j, [[ŝafo]]j, [[kuniklo]]j, [[porko]]j (plej ofte por havigi facilan nutroliveradon) ktp. == Konservado == [[Dosiero:Dhole.jpg|eta|200px|dekstre|La [[Cuon alpinus|Montara kuono]], grava predobesto el Azio minacata, estas tre proksima al sia formorto.]] === Kaptiveca bredado === La bredado en [[kaptiveco]] estas la procezo de bredado de specioj raraj aŭ endanĝerigitaj je formorto en medioj kontrolitaj de homoj en reduktitaj limigitaj habitateroj, kiel [[naturrezervejo]]j, [[bestoĝardeno]]j kaj aliaj instalaĵoj por konservado de specioj. La bredado en kaptiveco estas intencita por savi endanĝerigitajn speciojn for de la formorto kaj tiel stabiligi la populacion de la koncerna specio por ke tiu ne malaperu.<ref>{{cite web |url=http://nationalzoo.si.edu/ConservationAndScience/EndangeredSpecies/CapBreedPops/default.cfm |title=Captive Breeding Populations - National Zoo |publisher=Nationalzoo.si.edu |access-date=2009-12-06 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-09-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091015180848/http://nationalzoo.si.edu/ConservationAndScience/EndangeredSpecies/CapBreedPops/default.cfm |arkivdato=2009-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091015180848/http://nationalzoo.si.edu/ConservationAndScience/EndangeredSpecies/CapBreedPops/default.cfm |archivedate=2009-10-15 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://nationalzoo.si.edu/ConservationAndScience/EndangeredSpecies/CapBreedPops/default.cfm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-09-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091015180848/http://nationalzoo.si.edu/ConservationAndScience/EndangeredSpecies/CapBreedPops/default.cfm |arkivdato=2009-10-15 }}</ref> Tiu tekniko funkciis ĉe multaj specioj dum ioma tempo, kaj probable la plej antikvaj konataj okazoj de pariĝigo en kaptiveco estas atribuitaj al la kolektoj de eŭropaj kaj aziaj regantoj, por ekzemplo la [[Elaphurus davidianus|elafuro]]. Tamen, la teknikoj de bredado en kaptiveco estas kutime multe pli malfacile plenumeblaj ĉe specioj tiom translokiĝemaj kiel kelkaj [[migrobirdo]]j (por ekzemplo, [[gruo]]j) kaj fiŝoj (por ekzemplo, "hilsa"). Krome, se la populacio uzata por bredado en kaptiveco estas tro malgranda, [[endogamio]] povas okazi pro malgrandigita [[genprovizo]] kio rezultus en redukto de la [[Imuneco (apartigilo)|rezistokapablo]] de la specio. Jam en 1981, la [[Association of Zoos and Aquariums|Asocio de Bestoĝardenoj kaj Akvarioj]] (ABA) kreis Planon de Survivado de Specioj (SSP laŭ ĝiaj anglalingvaj inicialoj) por helpi al la konservo de specifaj minacataj kaj endanĝerigitaj specioj je formorto tra la bredado en kaptiveco. Per pli ol 450 Planoj SSP, kelkaj specioj endanĝerigitaj je formorto estas administrataj de la ABA per planoj por atingi la celojn de administrado de la populacioj kaj rekomendoj por la reproduktado de diversaj kaj sanstataj populacioj, kreitaj de Grupoj Taksontaksantaj. Tiuj programoj estas kreataj ofte kiel klopodo lastrimeda, post malsukcesoj konservi habitatojn kaj speciojn en ties propraj medioj. La programoj SSP partoprenas regule en la rekuperado de specioj, la veterinara zorgado pro aperoj de malsanoj en la natura vivo kaj en kelkaj aliaj klopodoj por konservado de la natura vivo. La Plano de Survivado de Specioj de la ABA havas ankaŭ programojn de reproduktado kaj translokigoj, kaj ene kaj ekster la bestoĝardenoj kaj akvarioj atestitaj de la ABA. Kelkaj animaloj kiuj formas parton de la programoj SSP estas [[Granda pando|grandaj pandoj]], [[gorilo]]j de la malaltaj teroj kaj [[Kalifornia kondoro|kaliforniaj kondoroj]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.aza.org/species-survival-plan-program/|titolo=Association of Zoos and Aquariums Species Survival Programs|arkivurl=https://wayback.archive-it.org/all/20090803071836/http://www.aza.org/species-survival-plan-program/|arkivdato=2009-08-03}}</ref> === Privata bredado === [[Dosiero:Ostafrikanisches Spitzmaulnashorn.JPG|eta|maldekstre|upright=0.9|Nigra rinocero.]] Dum la [[ŝtelĉasado]] reduktas esence la populaciojn de animaloj endanĝerigitaj je formorto, la bredado en privataj farmoj, laŭleĝe kaj cele al enspezoj faras la malon. Pliiĝis esence la populacioj de sudafrika [[nigra rinocero]] kaj de sudafrika [[blanka rinocero]]. La Dro. Richard Emslie, scienca funkciulo de la UIKN, diris pri tiuj programoj: "La efika aplikado de la leĝaro estis multe pli facila nun kiam la animaloj estas grandparte de privata posedo ... Ni povis aligi la lokajn komunumojn en programojn de konservado. Pli kaj pli estas fortaj ekonomiaj stimuloj asociaj al la zorgado de la rinoceroj anstataŭ simple la ŝtelĉasado: el ekoturismo aŭ vendante ilin cele al enspezoj. Multaj terposedantoj tenas ilin sekure. La privata sektoro ludas gravan rolon por helpi nian laboron".<ref>[https://www.independent.co.uk/environment/nature/hes-black-and-hes-back-private-enterprise-saves-southern-africas-rhino-from-extinction-848482.html He's black, and he's back! Private enterprise saves southern Africa's rhino from extinction], [[The Independent]], 17a de junio, 2008</ref> [[Dosiero:Thmac u0.gif|eta|dekstra|upright=0.9|dekstre|[[Thunnus maccoyii|Suda blunaĝila tinuso]].]] La fakuloj en konservado konsideras, ke la efiko de la bredado de [[testudo]]j en Ĉinio sur la naturaj populacioj de testudoj kaj de Ĉinio kaj de la tuta [[Sudorienta Azio]], multaj el kiuj estas endanĝerigitaj je formorto, estas "malmulte komprenata".<ref name="scale">{{cite news |title=Evidence for the massive scale of turtle farming in China |last1=Shi |first1=Haitao |last2=Parham |first2=James F. |last3=Fan |first3=Zhiyong |last4=Hong |first4=Meiling |last5=Yin |first5=Feng |date=2008-01-01 |periodical=Oryx |publisher=Cambridge University Press |volume=42 |pages=147–150 |url=http://journals.cambridge.org/action/displayFulltext?type=1&fid=1738732&jid=ORX&volumeId=42&issueId=01&aid=1738724 |doi=10.1017/S0030605308000562 |access-date=2009-12-26}}</ref> Kvankam oni laŭdas la pogradan anstataŭon de testudoj kaptitaj el libereco pere de testufoj breditaj en farmoj en la merkato - la procento de ekzempleroj bredataj en farmoj en la "videbla" komerco kreskiĝis el ĉirkaŭ 30% en 2000 al ĉirkaŭ 70% en 2007 <ref name="ff">"[http://www.fishfarmer-magazine.com/news/fullstory.php/aid/993/Turtle_farms_threaten_rare_species,_experts_say.html Turtle farms threaten rare species, experts say] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120218000000/https://web.archive.org/web/20120218191219/http://www.fishfarmer-magazine.com/news/fullstory.php/aid/993/Turtle_farms_threaten_rare_species%2C_experts_say.html |date=2012-02-18 }}". ''Fish Farmer'', 30a de Marto 2007. Ties fonto estas artikolo de James Parham, Shi Haitao kaj du aliaj aŭtoroj, publikigita en Februaro 2007 en la gazeto ''Conservation Biology''.</ref> - ili estas priokupitaj pro la fakto ke oni kaptas multajn naturajn testudojn por havigi al testudbredistoj animalojn por bestobredado. La fakulo en konservafo Peter Paul van Dijk indikis, ke la testudbredistoj ofte kredas, ke la animaloj kaptitaj el la naturo estas plej bonkvalitaj reproduktuloj. Pro tio, la testudbredistoj povas serĉi kaj kapti la lastajn naturajn specimenojn kiuj restas el kelkaj specioj de testufoj endanĝerigitaj je formorto.<ref name="ff"/> En 2009, esploristoj el Aŭstralio sukcesis konvinki ekzemplerojn de [[Thunnus maccoyii|Suda blunaĝila tinuso]] reproduktiĝi en fermitaj grandaj akvujoj, atingante eblon ke [[fiŝbredado]] povas iam savi la specioj el damaĝaj konsekvencoj de [[troa fiŝkaptado]].<ref>[http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1945379_1944416_1944425,00.html The Top 10 Everything of 2009: Top 10 Scientific Discoveries: 5. Breeding Tuna on Land] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130826174259/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1945379_1944416_1944425,00.html |date=2013-08-26 }}, Time magazine, 8a de Decembro, 2009.</ref> == Bildaro == <gallery> Dosiero:Bison skull pile-restored.jpg|Amaso da [[Amerika bizono|bizonaj]] kranioj, post ĉasado Dosiero:Bison Brockhaus.jpg|[[Amerika bizono]] (''Bison bison'') Dosiero:Sea otter cropped.jpg|[[Marlutro]] (''Enhydra lutris'') Dosiero:sea otter.jpg|Endanĝerigitaj: du malsamkoloraj [[mar-lutro]]j Dosiero:Urocyon littoralis full figure.jpg|Endanĝerigita vulpo de [[Kanalinsuloj de Kalifornio|Kanalinsuloj (Kalifornio)]] Dosiero:Humpback Whale underwater shot.jpg|[[Ĝiba baleno]] Dosiero:Numbat gnangarra 03.jpg|[[Numbato]] Dosiero:Warsaw ZOO - Equus Przewalskii.jpg|[[Ĉevalo de Przewalski]] (''Equus ferus przewalskii'') Dosiero:California-condor.jpg|[[Kalifornia kondoro]] (''Gymnogyps californianus'') Dosiero:Caretta caretta01.jpg|Kapo de [[Kareto]] <br/>(''Caretta caretta'') Dosiero:Arowana.jpg|''Scleropages'' de [[Malajzio]] (''Scleropages formosus'') Dosiero:Uncia uncia.jpg|[[Neĝleopardo]] (''Panthera uncia'') </gallery> == Vidu ankaŭ == [[Dosiero:Bolivia-Deforestation-EO.JPG|eta|dekstra|200ra|Satelita foto de [[senarbarigo]] en Bolivio. Originale sekaj tropikaj arbaroj, la lando estas klarigata por sojkultivado.<ref>{{Cite web | title = Tierras Bajas Deforestation, Bolivia | work = Newsroom. Photo taken from the International Space Station on April 16, 2001 | publisher = [[NASA Earth Observatory]] | date = 2001-04-16 | url = http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=4842 | accessdate = 2008-08-11 | titolo = Arkivita kopio | alirdato = 2014-09-22 | arkivurl = https://web.archive.org/web/20080920061746/http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=4842 | arkivdato = 2008-09-20 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080920061746/http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=4842 | archivedate = 2008-09-20 }}</ref> Ĉitie biologiaj koridoroj ĉirkaŭ kultivataj zonoj.Notu ke [[senarbarigo]] kaj sekva [[Habitatodetruo]] estas du el ĉefaj tialoj por [[formorto]] kaj endanĝerigo de specioj.]] * [[Vaŝingtona Specioprotekta Kontrakto]] * [[Ekologio]] * [[:Kategorio:Endanĝeritaj specioj]] * [[Habitatodetruo]] * [[Habitatoperdo]] * [[Senarbarigo]] * [[Troĉasado]] * [[Formorto]] * [[Naturkonservado]] * [[Draste endanĝerigita]] * [[Formortinta en naturo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == * Glenn, C. R. 2006. "Earth's Endangered Creatures". [http://earthsendangered.com "Earth's Endangered Creatures"]. * Ishwaran, N., & Erdelen, W. (2005, May). [http://jstor.org/stable/3868449 Biodiversity Futures], Frontiers in Ecology and the Environment, 3(4), 179. * Kotiaho, J. S., Kaitala, V., Komonen, A., Päivinen, J. P., & Ehrlich, P. R. (2005, February 8). [http://www.jstor.org/stable/3374545 Predicting the Risk of Extinction from Shared Ecological Characteristics], proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 102(6), 1963-1967. * Minteer, B. A., & Collins, J. P. (2005, August). [http://www.jstor.org/stable/3868567 Why we need an "Ecological Ethics"], Frontiers in Ecology and the Environment, 3(6), 332-337. * Raloff, J. (2006, August 5). [http://www.jstor.org/stable/4017054 Preserving Paradise], Science News, 170(6), 92. * Wilcove, D. S., & Master L. L. (2008, October). [http://www.jstor.org/stable/3868674 How Many Endangered Species are there in the United States?] Frontiers in Ecology and the Environment, 3(8), 414-420. * Freedman, Bill. "Endangered species." Gale Encyclopedia of Science. Ed. K. Lee Lerner and Brenda Wilmoth Lerner. 4th ed. Detroit: Gale Group, 2008. Discovering Collection. Gale. * Chiras, Daniel D. "Invader Species." Grolier Multimedia Encyclopedia. Grolier Online, 2011. * "Endangered Species." Current Issues: Macmillian Social Science Library. Detroit: Gale, 2010. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.redlist.org/info/categories_criteria Ruĝa Listo de IUCN] * [https://www.iucnredlist.org/search?redListCategory=en Listo de specioj kun la kategorio ''Endangered''] identigita de la [[IUCN Red List of Threatened Species]] * [https://web.archive.org/web/20080820164159/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/species.htm Endangered Species] el ''UCB Libraries GovPubs.'' * [https://web.archive.org/web/20190713215604/http://www.eswr.com/ Endangered Species & Wetlands Report] Pro malsekejoj * [https://web.archive.org/web/20041108000216/http://ecos.fws.gov/tess_public/TESSBoxscore USFWS nombra resumo de listitaj specioj en Usono kaj aliloke] * [https://www.bbc.com/news/science-environment-50788571 Extinction: A million species at risk, so what is saved?] [[BBC]]. 28a de Decembro, 2019. {{Projektoj|n=Kategorio:Minacata specio}} * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Especie en peligro de extinción|revizio=138474691}} {{Havenda artikolo|Minacata specio}} [[Kategorio:Konservado]] [[Kategorio:Kategorioj de la IUKN]] tulff8zvicusuk5dxt2lvk8lqo10uoz 0 79121 9423340 9223124 2026-07-08T12:50:01Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423340 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Meroveo}} {{Informkesto dinastio | religio = | devena nomo = {{lang-fr|Méroviens}} | fondinto = | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo |titolo= | dosiero = Faramondo aklamita.png | nomo = | periodo = ĉ. 470 – 687/751 |antaŭ= |post= [[Karolidoj]] }} }} [[Dosiero:Faramondo aklamita.png|eta|dekstre|400px|<center>La legenda franka reĝo Faramondo (370-427) estanta levita sur bastiono aŭ ŝildo fare de siaj soldatoj.</center>]] {{Historio de Francio}} [[Dosiero:Chlodwigs taufe.jpg|eta|dekstra|300px|La [[bapto]] de [[Klodvigo la 1-a]], en [[Reims]] ([[25-a de decembro]] [[496]], [[498]] aŭ [[508]]), estas grava simbolo de la unueco de la nova [[Frankoj|franka]] teritorio.]] La '''Merovidoj''' estis la unua [[Dinastio|reĝa dinastio]] kiu sukcesis regi la plej vastan parton de estontaj [[Francio]] kaj [[Belgio]], ekde la [[5-a jarcento]] ĝis la [[8-a jarcento]], iomete post la falo de la [[romia imperio]]. La Merovidoj devenis de [[Frankoj|franka tribo]] kiu enloĝiĝis apud [[Cambrai]] (kun [[Klodio]]) kaj [[Tournai]] (kun [[Ĉilderiko]]). La vorto ''Merovido'' devenas de la reĝo [[Meroveo]], mita antaŭulo de [[Klodvigo la 1-a]]. La unua merovida reĝo estis [[Klodvigo la 1-a]], kiu sukcese pligrandigis la frankan reĝlandon ([[Latina lingvo|latinlingve]] ''regnum francorum'') per militaj venkoj, ĝis la konkero de la tuta [[Gaŭlo|Gaŭlio]]. Li krome ricevis oficialan subtenon de la gaŭla-romia aristokrataro kaj de la [[Katolikismo|katolika Eklezio]] post sia [[bapto]] (ĉirkaŭ [[496]]). La reĝado de Klodvigo kaj de liaj posteuloj estas rigardata kiel plena aŭtonoma periodo de la [[historio de Francio]], la « merovida epoko ». La Merovidoj malaperis je la [[8-a jarcento]], kiam la [[Karolidoj]] kaj [[Karlo la Granda]] fondis vastan [[Karolida Imperio|Karolidan Imperion]] == Listo de merovidaj reĝoj == {| class="wikitable" |- ! Nomo !! Reĝaddatoj !! Titolo |- | [[Klodvigo la 1-a]] || &nbsp;[[481]]-[[511]] || Reĝo de la Frankoj |- | [[Klodomiro]] || &nbsp;[[511]]-[[524]] || Reĝo d'[[Orléans]] |- | [[Teodoriko la 1-a]] || &nbsp;[[511]]-[[534]] || Reĝo de [[Metz]] (estonta [[Aŭstrazio]]) |- | [[Ĉildeberto la 1-a]] || &nbsp;[[511]]-[[558]] || Reĝo de [[Parizo]] |- | [[Klotaro la 1-a]] || &nbsp; [[511]]-[[561]]<br />[[558]]-[[561]] || Reĝo de [[Neŭstrio]]<br />Reĝo de la Frankoj |- | [[Teodeberto la 1-a]] || &nbsp;[[534]]-[[548]] || Reĝo de [[Aŭstrazio]] |- | [[Teodebaldo la 1-a]] || &nbsp;[[548]]-[[555]] || Reĝo de [[Aŭstrazio]] |- | [[Kariberto la 1-a]] || &nbsp;[[561]]-[[567]] || Reĝo de [[Parizo]] |- | [[Ĉilperiko la 1-a]] || &nbsp;[[561]]-[[584]]<br />[[567]]-[[584]] || Reĝo de [[Neŭstrio]]<br />Reĝo de [[Parizo]] |- | [[Gontrano la 1-a]] || &nbsp;[[561]]-[[592]]<br />[[584]]-[[592]] || Reĝo de [[Burgonjo]]<br />Reĝo de [[Parizo]] |- | [[Sigeberto la 1-a]] || &nbsp;[[561]]-[[575]] || Reĝo de [[Aŭstrazio]] |- | [[Ĉildeberto la 2-a]] || &nbsp;[[575]]-[[595]]<br />[[592]]-[[595]] || Reĝo de [[Aŭstrazio]] <br />Reĝo de [[Parizo]] kaj de [[Burgonjo]] |- | [[Teodoriko la 2-a]] || &nbsp;[[595]]-[[613]]<br />[[612]]-[[613]] || Reĝo de [[Burgonjo]]<br /> Reĝo de [[Aŭstrazio]] |- | [[Klotaro la 2-a]] || &nbsp;[[584]]-[[629]]<br />[[595]]-[[629]]<br />[[613]]-[[629]] || Reĝo de [[Neŭstrio]]<br />Reĝo de [[Parizo]]<br />Reĝo de la Frankoj |- | [[Dagoberto la 1-a]] || &nbsp;[[629]]-[[639]]<br />[[632]]-[[639]] || Reĝo de la Frankoj (sen [[Akvitanio]])<br />Reĝo de la Frankoj |- | [[Kariberto la 2-a]] || &nbsp;[[629]]-[[632]] || Reĝo d'[[Akvitanio]] |- | [[Klodvigo la 2-a]] || &nbsp;[[639]]-[[657]]<br />[[656]]-[[657]] || Reĝo de [[Neŭstrio]], de [[Burgonjo]]<br /> Reĝo de [[Aŭstrazio]] |- | [[Sigeberto la 3-a]] || &nbsp;[[639]]-[[656]] || Reĝo de [[Aŭstrazio]] |- | [[Klotaro la 3-a]] || &nbsp;[[657]]-[[673]] || Reĝo de [[Neŭstrio]], de [[Burgonjo]] |- | [[Ĉilderiko la 2-a]] || &nbsp;[[662]]-[[675]]<br />[[673]]-[[675]] || Reĝo de [[Aŭstrazio]] <br />Okupas la [[Neŭstrio]] |- | [[Teodoriko la 3-a]] || &nbsp;>[[673]]-[[691]]<br />[[679]]-[[691]] || Reĝo de [[Neŭstrio]]<br />Reĝo de la Frankoj (fakte nur de [[Neŭstrio]]).<br /> [[Aŭstrazio]] estante en la manoj de [[Pepino de Herstal]] |- | [[Klodvigo la 3-a]] || &nbsp;[[675]] || Reĝo tre provizora de [[Neŭstrio]], [[Burgonjo]] kaj [[Aŭstrazio]] |- | [[Dagoberto la 2-a]] || &nbsp;[[676]]-[[679]] || Reĝo de [[Aŭstrazio]] |- | [[Klodvigo la 4-a]] || &nbsp;[[691]]-[[695]] || Reĝo de la Frankoj (fakte nur de [[Neŭstrio]]) |- | [[Ĉildeberto la 3-a]] || &nbsp;[[695]]-[[711]] || Reĝo de la Frankoj (fakte nur de [[Neŭstrio]]) |- | [[Dagoberto la 3-a]] || &nbsp;[[711]]-[[715]] || Reĝo de la Frankoj (fakte nur de [[Neŭstrio]]) |- | [[Ĉilperiko la 2-a]] || &nbsp;[[715]]-[[721]]<br />[[719]]-[[721]] || Reĝo de la Frankoj (fakte nur de [[Neŭstrio]])<br />Reĝo de la Frankoj |- | [[Klotaro la 4-a]] || &nbsp;[[717]]-[[719]] || Reĝo de [[Aŭstrazio]] |- | [[Teodoriko la 4-a]] || &nbsp;[[721]]-[[737]] || Reĝo de [[Aŭstrazio]] |- | bgcolor="#F0F0F0" | [[Karolo Martelo]] || &nbsp;[[737]]-[[741]] || ''Maire du Palais'' (''[[majordomo]]'' ne Reĝo dum tiu tempo).<br />Li fakte regas de [[717]] [[Aŭstrazio]]n<br /> kaj de [[721]] tutan Francion. |- | [[Ĉilderiko la 3-a]] || &nbsp;[[743]]-[[751]] || Reĝo de [[Aŭstrazio]] |} == Bildaro == <gallery> Dosiero:Fibules mérovingiennes 02.JPG|<!-- thumb|maldekstra|180px|_Fibules_ _mérovingiennes_ --> </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Merovida arto]] {{-}} {{Projektoj|commonscat=Merovingians}} {{-}} == Eksteraj ligiloj == * http://www.faculty.de.gcsu.edu/~dvess/ids/medieval/mermon.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110514132222/http://www.faculty.de.gcsu.edu/~dvess/ids/medieval/mermon.html |date=2011-05-14 }} <!-- Dr _Deborah_ _Vess_: Merovidoj kaj Karolida bibliografio, _souces_ kaj tTT (ligoj, ligas) --> * http://www.j-paine.org/merovingian.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050526080741/http://www.j-paine.org/merovingian.html |date=2005-05-26 }} <!-- La Oksforda Merovida Paĝo --> * http://212.58.224.35/dna/ww2/A251542 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060217064156/http://212.58.224.35/dna/ww2/A251542 |date=2006-02-17 }} <!-- ''De _Merovingians_ al _Carolingians_: _Dynastic_ Ŝanĝi en _Frankia_'' --> * http://www.susas.de/merowinger.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060222220034/http://www.susas.de/merowinger.htm |date=2006-02-22 }} <!-- Merovidoj --> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Merovidoj| ]] [[Kategorio:Francaj reĝoj|*Merovidoj]] [[Kategorio:Historio de Francio]] [[Kategorio:Dinastioj]] [[Kategorio:Belga monarkio]] [[Kategorio:Franca monarkio]] [[Kategorio:Germana monarkio]] 9pwwltkmi7evaesispjf04mdyrim3wn 0 83247 9423670 9354519 2026-07-08T20:24:45Z Stefangrotz 91903 bildo 9423670 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Concurrent Lines.svg|eta|Konverĝaj linioj]] En [[geometrio]], tri aŭ pli da linioj estas nomataj kiel '''konverĝaj''' se ili intersekciĝas ĉe unu sola [[Punkto (matematiko)|punkto]]. Komparu al [[samrektaj linioj]]. {{ĝermo|Geometrio}} [[Kategorio:Matematika terminologio]] [[Kategorio:Elementa geometrio]] 25ebof1q5asoc7x2psjafplmlajjk20 0 98044 9423961 9172837 2026-07-09T10:50:23Z Sj1mor 12103 9423961 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | titolo = Reĝedzino de Francio | priskribo= Portreto de Maria de Mediĉo je 1610,<br> far de [[Frans Pourbus la juna]] | regado = [[1600]] ĝis [[1642]] | ceteraj titoloj = | edzo1 = [[Henriko la 4-a (Francio)|Henriko la 4-a]] de Francio }} [[Dosiero:MariadeMedici04.jpg|dekstra|eta|200px|Maria de Mediĉo, ĉirkaŭ [[1595]] far de [[Pietro Facchetti]].]] '''Maria de [[Mediĉoj|Mediĉo]]''', [[Franca lingvo|franclingve]] ''Marie de Médicis'', [[Itala lingvo|itallingve]] ''Maria de' Medici'', (naskiĝis la [[26-a de aprilo|26-an de aprilo]] [[1575]] en [[Florenco]] - mortis la [[3-a de julio|3-an de julio]] [[1642]] en [[Kolonjo]]) estis la edzino de la [[Listo de francaj reĝoj|franca reĝo]] [[Henriko la 4-a (Francio)|Henriko la 4-a]] kaj fariĝis do la reĝino (poste reĝino-patrino) de [[Francio]] ekde [[1600]] ĝis [[1642]]. Maria estis la sesa infano de [[Francisko la 1-a de Mediĉo]] ([[1541]]-[[1587]]). Ŝi edzigis la reĝon Henriko la 4-a je la [[16-a de decembro]] [[1600]] en [[Lyon]]. Ŝi ŝatis interpreti baletojn, aŭ kolekti tre diversajn aĵojn. Proksima de la artaj medioj de Florenco, ŝi forte kontribuis disvolvigi [[arto]]jn en Francio. Maria de Mediĉo estis interalie la patrino de : * [[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]], reĝo de Francio * [[Elizabeto de Francio (1602-1644)|Elizabeto de Francio]], reĝino de [[Hispanio]] * [[Gaston de Francio (1608-1660)|Gaston de Francio]], duko de [[Orléans]] * [[Henrietta Maria de Francio|Henrieto de Francio]], reĝino de [[Anglio]] == Maria de Mediĉo, [[Henriko la 4-a (Francio)|Henriko la 4-a]], [[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]] kaj la kardinalo Richelieu == La reĝo [[Henriko la 4-a (Francio)|Henriko la 4-a]] estis edzo de [[Margareto de Valezio]], fratino de Henriko la 3-a kaj reĝino [[Margot de Navaro]], sed ili estis separiĝintaj. Por sekurigi la sukcedon la reĝo [[Nuligo de geedzeco|nuligis tiun geedzecon]] kaj edziĝis al Maria de Mediĉo, kiu naskis heredonton, Ludoviko, kaj aliajn filojn. Dum tiuj jaroj la juna Armand (posta Kardinalo Richelieu) ekis militistan karieron, sed post la morto de la plej aĝa frato, li ekis religian karieron por okupi la "familian" episkopecon de Luçon, kio okazis jam en 1606, kiam li estis nur 21-jaraĝa. Por tio oni devis peti papan permeson. Li ankaŭ planis eniri en [[politiko]]n.<ref>Por la tuta ĉapitro María de los Ángeles Pérez Samper, ''Richelieu, la pasión por el poder'', Historia y vida, Barcelono, novembro de 2001, paĝo 84-85 kaj por la ĉapitro paĝoj 82-91. </ref> Tiam la reĝo, ĉirkaŭata de katolikaj potencoj ligataj al la dinastio de Habsburgoj kaj hispana kaj aŭstria, decidis apogi la protestantajn potencojn vekinte malapogon de katolikaj nobeloj. Li prepariĝis por milito kaj nomumis regento sian edzinon, Maria de Mediĉo. En 1610 la reĝo estis murdita de katoliko. La filo Ludoviko estis tiam nur 9-jaraĝa kaj la patrino regentis kun siaj italaj fiduloj nome Leonora Dosi kaj Concino Concini: la deziro de la kardinalo alproksimiĝi al la kortego devis atendi. La politiko ŝanĝis al favoro de alproksimiĝo al la katolikaj potencoj, kun malkontento de protestantoj, nobeloj iame povegaj kaj malaltaj klasoj. [[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]] iĝis reĝo nur 14-jaraĝa en [[Reims]] en [[1614]]. Post unu jaro li edziĝis en [[Bordozo]] al [[Ana de Aŭstrio]], filino de la hispana reĝo [[Filipo la 3-a (Hispanio)|Filipo la 3-a]]. Samepoke franca princino edziniĝis al hispana princo, estonta reĝo [[Filipo la 4-a (Hispanio)|Filipo la 4-a]], sed sen atingi sukcesan repaciĝon de ambaŭ regnoj. Komence de la regado de la juna reĝo oni kunvokis en 1614 la Ĝeneralajn Ŝtatojn, iela preskaŭ parlamento, kiu ne estis tre sukcesa, sed famas ĉar estis la lastaj antaŭ tiuj de [[1789]], komence de la [[Franca Revolucio]]. En tiuj la episkopo de Luçon sukcesis veki la atenton de la regentino kaj Concini. En 1616 li eniris la servon de la reĝino Ana de Aŭstrio kaj ricevis altegajn postenojn. Tiam ankoraŭ la iama reĝino kaj regentino ankoraŭ regis efektive kaj la vera reĝo juna Ludoviko ĵaluzis pro tio. Li mortigis la favoritojn de la regentino, nome Concini kaj Dosi kaj eĉ ekziligis sian patrinon al Blois. Armand devis retiriĝi al [[Avinjono]], ĉar ankaŭ li mem apartenis al la partio de la regentino. La reĝo fakte enpoviĝis kaj ŝanĝis de nove la franca politiko: li alvokis ministrojn de sia patro, inter kiuj ĉefe regis Luynes, pro kio multaj nobeloj alproksimiĝis al la regentino. En tiuj luktoj en 1621 mortis la polemika Luynes, kio malfermis la vojon al Armand, kiu ricevis favoron de la regentino (kardinaliĝis en [[1622]]) kaj de la reĝo, kiu igis lin reĝa konsilanto en 1624. Ekde tiam la jam kardinalo dediĉis sin al plifortigo de la povo kaj figuro de la monarko, kiu kiel uzanto de "didevena povo", ĝuis ege taŭge helpon de katolika kardinalo. Richelieu edukis la junan reĝon, verkis por li politikan testamenton, kaj sekurigis ties situacion kontraŭ la deziroj de la patrino kaj regentino. Tiu estus dezirinta pacon kun Hispanio, sed Richelieu konvinkis la reĝon al la milito kaj en 1629 li iĝis ĉefministro ([[favoratulo]]). Multaj konspiroj okazis en tiu epoko kaj eĉ kun partopreno de membroj de la reĝa familio. En 1630 la konflikto inter patrino kaj filo finis per venko de la reĝo kun helpo de la kardinalo: la eks-reĝino definitive estis ekzilita al [[Kolonjo]] kie mortos en 1642. Richelieu jam ne havis rivalon en la franca kortego. == Notoj == {{Referencoj}} {{-}} {{Commons|Maria de' Medici}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|}} [[Kategorio:Reĝinoj de Francio]] [[Kategorio:Mediĉoj]] [[Kategorio:Burbonoj|⚭]] kxcx7bl0kfaqzteex4nws014mjh3ey7 0 101386 9423397 7128815 2026-07-08T14:38:05Z Lpoj50 170867 9423397 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Tengwar sample.png|eta|La unua artikolo de la [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj]] ([[Angla lingvo|angle]])]] '''Tengvaro''' ([[Angla lingvo|angle]] '''Tengwar''' {{prononco|tengŭar| teŋgwar}}) estas artefarita skribo, kiu estis inventita de [[J.R.R. Tolkien]]. En sia fikciaro, la skribo tengvaro supozeble inventita de Fëanor estis uzata kiel la skribsistemo de aro da lingvoj de [[Mez-Tero]] inkluzive la [[kvenja lingvo|kvenjan lingvon]] kaj la [[sindara lingvo|sindaran lingvon]]. Tamen oni povas utiligi ĝin ankaŭ por la skribado de aliaj (ne fikciaj) lingvoj, inkluzive de Esperanto. La vorto ''tengwar'' en la [[kvenja lingvo]] signifas ''literoj''. Unu [[konsonanto|konsonanta]] signo el tengvaro nomiĝas '''tengvo''', laŭ la kvenja vorto ''tengwa'', kiu signifas ''litero''. Oni skribas [[vokalo]]jn per [[diakrita signo|supersignoj]]. ==Literaro== <center>[[Dosiero:tengwareo.png|Sonoj de la tengvaroj la IFA]]</center> ==Interna historio kaj terminologio== Laŭ ''La Milito de la Juveloj'', Fëanor enkondukis ŝanĝon en sia terminologio, kiam li kreis sian skribon. Li nomigis literon, tio estas skriba reprezento de fonemo, ''tengwë'' tengwa. Antaŭe kelka litero aŭ simbolo estis nomata ''sarat'', speciale la alfabeto de Rúmil de Valinor pri kies Fëanor supoze bazigis sin estis konata kiel Sarati, sed fariĝis poste pli konata kiel "Tengvaro de Rúmil". La pluralo de ''tengwa'' estas ''tengwar'' kaj tial la nomo de la alfabeto de Fëanor fariĝis konata. De kiam, tamen, en modalecoj komune uzataj, individua ''tengwa'' estis samvalora al konsonanto, la termo ''tengwar'' en popola uzo fariĝis samvalora al "konsonanta signo", kaj la vokalaj signoj estis konataj kiel ''ómatehtar''. Per prunto, la tengvaro fariĝis konata kiel ''tîw'' (singulare ''têw'') en la sindarina, kiam ili estis prezentitaj al Beleriand. La literoj de la antikva indiĝena alfabeto al la sindarina estis nomataj cirth (singulare certh, eble de *kirte "tranĉo", kaj do semantike analoga al la kvenja ''sarat''). Tiu termo estis pruntita el la kvenja kiel ''certa'', plurale ''certar''. ==Antaŭantoj== La sarati, priskribita en ''Parma Eldalamberon13'' , skribaĵo kreita de Tolkien en la fino de la jardeko [[1910]] anticipas multajn karakteristikojn de tengvaro, ĉefe la vokalan reprenzentadon helpe de akcentoj (kio estas trovebla en multaj tengvaraj variaĵoj), malsamajn tengvarajn formojn kaj malmultajn korespondojn inter sonaj karakterizoj kaj literformaj karakteroj (tamen nekonsistaj). Eĉ pli proksime al tengvaro estas la valmarika skribo, priskribita en ''Parma Eldalamberon 14'', kiu Tolkien uzis de ĉ. [[1922]] ĝis [[1925]]. Ĝi prezentas multajn tengvarajn litertipojn, la vokalo [a] renkontita en kelkaj tengvaraj variecoj. Jim Allan (Enkonduko al la Elfa Lingvo) komparis tengvaron al la ''Universala Alfabeto'' de Francis Lodwick de [[1686]], ambaŭ baziĝas en la kunrespondo inter sono kaj skribo. Similaĵoj inter la tibeta, devangaria, kaj brahmia estas ankaŭ evidentaj en tengvaro. Estas ankaŭ kunrespondo inter la korea alfabeto, malgraŭ Tolkien ne konatiĝis tian skribformon. Tamen, konsiderante la valmarika kaj la sarati, oni povas koncepti, ke Tolkien kreis tengvaron tute sola. ==La tengvaro== La tengvaro estis eble disvolvita en la fino de la 1920-aj kaj la komenco de la 1930-aj jaroj. ''La Solema Montana Jara Inskribo'', la unua eldonata tengvara specimeno estas de 1937 (La Hobito). La plena priskribo de tengvaro estis eldonita en Apendikso E de [[La Mastro de l' Ringoj]] en [[1995]]. La ''Mellonath Daeron Indekso de Tengvara Specimeno'' listigas 67 konatajn tengvarajn ekzemplojn verkitajn de Tolkien. == Eksteraj ligiloj == *[http://www.catb.org/~esr/tengwar/esperanto-tengwar.html Tengvara alfabeto por Esperanto] ==Vidu ankaŭ== [[Abugido]] {{Planlingvoj}} {{projektoj|commonscat=Tengwar}}[[Cirth]] [[Kategorio:Planlingvoj]] [[Kategorio:Trajteca alfabeto]] [[fi:Luettelo Keski-Maan käsitteistä#Tengwar]] 309vsrh4md7md9kothvy7ae4kdblld7 0 102917 9423499 8371804 2026-07-08T17:13:33Z Sj1mor 12103 9423499 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:A-line1913.jpg|eta|<center>Muntoĉeno por la aŭto "[[Modelo T]]" de ''Ford'' dum la jaro [[1913]]|280x280ra]] '''Muntoĉeno''' (angle ''assembly line'' laŭ la industriisto [[Henry Ford]], kiu unuafoje larĝe aplikis ĝin) estas produkta procezo, dum kiu ruliĝanta stablo transportas konstruatan [[produkto]]n de unu [[laboristo]] aŭ grupo de laboristoj al la sekva, kaj ĉiu laboristo aŭ grupo [[munti|muntas]] iun difinitan parton al la produkto aŭ alimaniere prilaboras ĝin en difinita maniero. La produkto-grupo fadeniĝas kiel perloĉeno - tial la nomo. Ĉiu laboristo faras nur malmultajn difinitajn movojn, ĉiam ripete, kaj povas atingi pli da rapideco en produktado, ol se la paŝoj al la fina produkto, kiun plenumas la unuopa laboristo, estas pli komplikaj. Tiu produkta procezo unuafoje grandkvante aplikiĝis en la aŭtomobila produktejo de [[Henry Ford]] kaj liaj kunlaborantoj, komence de la [[20-a jarcento]] en [[Usono]], kaj tiu kompanio poste konstruis muntoĉenajn aŭtomobilajn produktejojn ĉie en la mondo kaj tiel rapide disvastigis la koncepton. == Vidu ankaŭ == * [[Ĉenstablo]] == Referencoj == * ''Esperanto Dictionary'', de J. C. Wells (1992) {{Projektoj}} [[Kategorio:Fabrikado]] [[Kategorio:Veturiloj]] [[Kategorio:Industrio]] sqvlxtb5i4hewvv701b69i5tsy4nrcf 0 104394 9423545 8058378 2026-07-08T17:35:01Z Sj1mor 12103 9423545 wikitext text/x-wiki {{Finpolurinda|Faza spaco}}{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Focal stability.png|eta|280x280px|dekstra|Faza spaco de dinamika sistemo kun fokusa stabileco.]] En [[matematiko]] kaj [[fiziko]], '''faza spaco''' estas la [[spaco]] en kiu ĉiuj eblaj statoj de [[sistemo]] estas reprezentitaj, kun ĉiu ebla stato de la sistemo signata de unu unika punkto en la faza spaco. Por [[Klasika mekaniko|mekanikaj sistemoj]], la faza spaco kutime konsistas de ĉiuj eblaj valoroj de la variabloj de pozicio kaj momanto. Grafika prezento de variabloj de pozicio kaj momanto kiel funkcio de tempo estas iam nomita [[faz-figuro]]. En faza spaco, ĉiu grado de libereco aŭ [[parametro]] de la sistemo estas prezentita kiel akso de multdimensia spaco. Por ĉiu ebla stato de la sistemo, aŭ permesita kombinaĵo de valoroj de la sistemaj parametroj, punkto estas grafike prezentita en la multdimensia spaco. Ofte ĉi tiu sinsekvo de grafike prezentitaj punktoj estas analoga al la sistema stato evoluanta tra tempo. Fine, la faza figuro prezentas ĉion kio la sistemo povas esti, kaj ĝia formo povas facile montri kvalitojn de la sistemo kiuj povus ne esti evidentaj alie. Faza spaco povas enhavi tre multajn dimensiojn, ekzemple gaso enhavanta multajn molekulojn povas postuli apartan dimension por ĉiuj partiklaj pozicioj ''x'', ''y'' kaj ''z'' kaj direktoj-rapidoj kaj ankaŭ iun ajn nombron da aliaj propraĵoj. En [[klasika mekaniko]] la koordinatoj en faza spaco estas la [[ĝeneraligitaj koordinatoj]] q_i kaj iliaj [[konjugaj ĝeneraligitaj momantoj]] p_i. La moviĝo de [[Statistika ensemblo (matematika fiziko)|ensemblo]] de sistemoj en tiu spaco estas studata de klasika [[statistika mekaniko]]. La loka denseco de punktoj en tiaj sistemoj obeas la [[teoremo Liouville]], kaj do, povas esti konsiderata konstanto. En la ĉirkaŭteksto de modela sistemo en klasika mekaniko, la koordinatoj en faza spaco de la sistemo je iu ajn donita tempo estas konsistas el ĉiuj el la sistemaj dinamikaj variabloj. Pro tio, estas eble kalkuli la staton de la sistemo je iu ajn donita tempo en la estonteco aŭ la pasinteco, per integralado de Hamiltonaj aŭ Lagrange-aj ekvacioj de moviĝo. Plue, ĉar ĉiu punkto en faza spaco kuŝas sur ĝuste unu faza trajektorio, neniuj du fazo-trajektorioj povas intersekci. Por simplaj sistemoj, kiel sola partiklo movanta en unu dimensio ekzemple, povas esti tiel malmultaj kiel du gradoj de libereco, (tipe, pozicio kaj direkto-rapido), kaj skizo de la faza portreto povas doni kvalitecan informon pri la dinamiko de sistemo, kiel la [[limigo-ciklo]] de la [[oscilo de Van der Pol]] montrita en la figuro. [[Dosiero:Limitcycle.jpg|eta|300px|dekstra|Limigo-ciklo]] Tie, la horizontala akso donas la pozicion kaj la vertikala akso la direkton-rapidon. Dum la sistemo evoluas, ĝia stato sekvas unu el la linioj (trajektorioj) sur la faza figuro. Klasika ekzemplo de faza figuro de kaoso-teorio estas la [[allogilo Lorenz]]. == Kvantuma meĥaniko == Dum la klasika faza spaco estas kontinuaĵo, en [[kvantuma meĥaniko]] la enkonduko de la [[konstanto de Planck]] [[kvantumo|kvantumas]] la spacon, kaj la delokigo laŭ la trajektorio okazas en malgrandaj "saltoj" de amplekso ''h''. == Varmodinamiko kaj statistika mekaniko == En [[varmodinamiko]], la termino "faza spaco" havas tri sencojn. * La ''faza spaco'' de varmodinamiko estas la parametra spaco en kiu oni priskribas la sistemon de ''N'' partikloj estas ''faza spaco'' en la matematika senco de la termino, kiu priskribas situojn kaj turnadojn kaj ankaŭ [[vektora rapido|vektorajn rapidojn]] kaj [[angula rapido|angulajn rapidojn]] de ĉiu partiklo. Depende de tio ĉu la turnado aperas (ne aperas por [[unu-atoma gaso]], aperas por mult-atoma gaso), la dimensio de la spaco estas inter ''6N'' kaj ''12N''. Ĉar ''N'' estas kutime de ordo de [[nombro de Avogadro]], la dimensio estas tre granda. Ĉi tiu aliro respektivas al la [[statistika mekaniko]]. * La ''faza spaco'' de varmodinamiko estas la parametra spaco en kiu oni priskribas la sistemo de varmodinamikaj (makroskalaj) parametroj, kiel [[premo]] kaj [[temperaturo]] estas ''faza spaco'' en la matematika senco de la termino, kun sufiĉe malgranda dimensio. * La ''faza spaco'' de varmodinamiko estas la spaco de [[fazo de materio|fazoj de materio]], kiu estas regionoj de spaco kie materio estas en donita fizika konfiguro, kiel ekzemple de [[likvaĵo|likvaĵa]] fazo, aŭ [[solido|solida]] fazo, kaj tiel plu. == Vidu ankaŭ == * [[Klasika mekaniko]] * [[Gradoj de libereco]] * [[Dinamika sistemo]] * [[Hamiltona mekaniko]] * [[Mekaniko de Lagrange]] * [[Kotangenta pakaĵo]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Dinamikaj sistemoj]] [[Kategorio:Mekaniko]] [[Kategorio:Fiziko]] 5ej9heo01d70civic9bc5e7iksjd88b 0 105472 9423569 5015908 2026-07-08T17:43:36Z Sj1mor 12103 9423569 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} En [[matematiko]], '''unuvektoro''' en [[normigita vektora spaco]] estas [[Vektora spaco|vektoro]] (ofte [[Vektoro|spaca vektoro]]) kies [[longo]] estas 1. Unuvektoro estas ofte skribata kun “ĉapelo”, do: '''î'''. En [[eŭklida spaco]], la [[skalara produto]] de du unuvektoroj estas simple la [[kosinuso]] de la angulo inter ili. Ĉi tiu sekvas el la formulo por la [[skalara produto]], ĉar la longoj estas ambaŭ 1. La '''ununormigita vektoro''' '''û''' de ne-nula vektoro '''u''' estas la unuvektoro samdirekta kun '''u''', kio estas, :<math>\mathbf{\hat{u}} = \frac{\mathbf{u}}{\|\mathbf{u}\|}.</math> kie ||'''u'''|| estas la [[normo (matematiko)|normo]] (aŭ longo) de '''u'''. La termino ''ununormigita vektoro'' estas foje uzata simple kiel samsencaĵo por ''unuvektoro''. Malsame al ĝenerala vektoro, kiu prezentas direkto kaj grandeco, unuvektoro prezentas nur direkton. La komponantoj estas nomataj kiel '''direktaj kosinusoj''', ĉar ĉiu el ili estas la kosinuso de la angulo inter la vektoro kaj unu koordinata akso. La eroj de [[bazo (lineara algebro)|bazo]] estas ofte elektitaj esti unuvektoroj. En la 3-dimensiaj [[karteziaj koordinatoj]], ĉi tiuj estas kutime '''i''', '''j''', kaj '''k''' - unuvektoroj laŭ la ''x'', ''y'', kaj ''z'' aksoj respektive: :<math>\mathbf{\hat{i}} = \begin{bmatrix}1\\0\\0\end{bmatrix}, \,\, \mathbf{\hat{j}} = \begin{bmatrix}0\\1\\0\end{bmatrix}, \,\, \mathbf{\hat{k}} = \begin{bmatrix}0\\0\\1\end{bmatrix}.</math> Ĉi tiuj estas ne ĉiam skribitaj kun ĉapelo; sed povas ĝenerale alprenite ke '''i''', '''j''', kaj '''k''' estas unuvektoroj en plejparto de ĉirkaŭtekstoj. Tre ofte ĉi tiuj unuvektoroj estas skribataj kiel '''e₁''', '''e₂''' kaj '''e₃''' respektive. == Vidu ankaŭ == * [[Spaco de Minkowski]] kun speciala difino de '''unuvektoro''' [[Kategorio:Lineara algebro]] 9vou49sgy7012c6sgfrnly61wathk0o 0 106706 9423865 9051514 2026-07-09T08:25:47Z Sj1mor 12103 9423865 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Sekto''' estas grupo de personoj, kiuj distingiĝas de la anoj de grandaj [[religio]]j (aŭ eventuale [[partio]]j aŭ [[filozofio|filozofiaj]] [[skolo]]j) per apartaj konvinkoj aŭ kondutoj. Ĝi povas ankaŭ esti malsamaj fluoj de la sama religio. Ekzemple, la [[tibeta budhismo]] enhavas 4 ĉefajn sektojn: [[Nyingmapa]], [[Kagyüpa]], [[Sakyapa]] kaj [[Gelugpa]]. La vorto sekto, laŭ frukristanaj asertoj, devenas ĉu de la Latina "sequi" (sekvi - nome specifan instruon) ĉu de "secare" (distranĉi - nome la eklezian unuecon). En ĉiutaga vivo, precipe [[gazetaro]], oni uzas la vorton sekto ĉefe por esprimi malsimpation al iu organizo. El historia vidpunkto, eĉ [[kristanismo]] estis sekto, ĉar ĝi origine estis malgranda movado apartiĝinta de [[judismo]]; tamen ĝi fariĝis monda religio. Nuntempe oni nomas sekto ĉefe tiajn grupojn, kies agojn oni malakceptas - ekzemple pro tio, ke ili igas siajn anojn rompi kontaktojn al siaj parencoj kaj aliaj homoj ekster la koncerna grupo aŭ dediĉi tre (tro?) multe da tempo aŭ mono al la grupo (vidu ankaŭ: [[cerbolavado]]). Ekzemplo de sekta agado, kiu ŝokis la mondon, estis la amasa [[suicido]] de pli ol 900 anoj de la [[Popoltempla sekto]] en [[1978]] en [[Gujano]]. == Citaĵoj == * ''La sekto estas alies [[religio]]'' (André Comte-Sponville) * ''[[Eklezio]] estas sekto kiu sukcesis'' (Ernest Renan) == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=sekt}} * [[Sektecaj trajtoj en la Esperanto-movado]] {{Ĝermo}} [[Kategorio:Religio]] [[Kategorio:Sektoj| ]] nqv9f5allto8m9bjlee93j0inzuf9zo 0 108493 9423374 9423171 2026-07-08T14:02:16Z B.kuczkowski 259997 9423374 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Józef Częścik''' (filozofia-literatura pseŭdonimo '''Zellker'''), naskiĝis la [[19-a de junio|19-an de junio]] [[1955]] en [[Maków Mazowiecki]], [[Pollando]], estas [[filozofo]], [[verkisto]] kaj aŭtoro de lernolibroj, [[Eldonisto|iama eldonisto]], la fondinto kaj iama estro de [[Wydawnictwo Harmonia|Grupa Wydawnicza Harmonia]] (Eldona Grupo de Harmonia, antaŭe ''Wydawnictwo Harmonia''/Eldonejo Harmonia) kaj [[Listo de polaj esperantistoj|esperantisto]]. Li publikigis kelkajn verkojn en la [[pola lingvo]] kaj en [[Esperanto]]. == Verkaro (elekto) == En Esperanto li publikigis en la revuoj ''[[Pola Esperantisto]]'', ''[[Literatura Foiro]]'', ''[[Heroldo de Esperanto]]'' kaj ''Kvakera Esperantisto''. Ekde lia emeritiĝo en 2020, li komencis prilabori la 7-voluman vivoverkon pri filozofio - sub la nomo de ''Lazura Ideo''. La unua volumo ("''O rzeczywistości''”) estis publikigita en 2022. En la volumo estas mencio pri Esperanto, [[Pasporta Servo]] kaj vivantaj esperantistoj. La eldonejo, kie li publikigis, havas la Esperantan nomon 'Unuo'. === Lernolibroj === * "''Gramatyka, co z głowy nie umyka''", pole * "''Wesoła gramatyka''", pole * "''Tęczowa gramatyka''", pole * "''Ortografia, co do głowy trafia''", pole * "''Odlotowa ortografia''", pole === Literaturaj verkoj === * „''Dobra Nowina według J. C.''” [Bona Novaĵo laŭ J. C.] – apokrifo en la pola (1993)<ref>Józef Częścik, ''Dobra Nowina według J. C.'', Gdańsk 1993 </ref> * „''Kruszynka i Kolczasty''” [Etulino kaj Pikulo] – fabelo en la pola (1999) * „''Obrót pierwszy. 365 jednominutowych refleksji''” [La unua rotacio. 365 unu-minutaj meditoj] (2026) * „''Rok jak krok pierwszy. 365 kilkunastosekundowych metaforycznych refleksji''” [La jaro kiel la unua paŝo. 365 dekkelk-sekundaj metaforaj meditoj] (2026) * „Rok ''pierwszy. 365 kilkusekundowych refleksji''” [La unua jaro. 365 kelk-sekundaj meditoj] (2026) === Filozofiaj verkoj (sub la pseŭdonimo Zellker) === * „''Lazurowa Idea – cz. I: O rzeczywistości''” [Lazura Ideo – vol. I: Pri realo] – pole (2022) * „''Lazurowa Idea - cz. II: O człowieku”'' [Lazura Ideo - vol. II: Pri homo] - pole (2025) * „''Pensante ni estiĝas. 555 maksimoj pri amo kaj aliaj valoroj''”, tradukis la aùtoro, Gdańsk, eld. Unuo, 120 paĝoj, <nowiki>ISBN 9788383098135</nowiki> – Esperanto (2025) == Fonto/referencoj == * ''Who is Who w Polsce'', eld. VII, Hübners Who is Who, Zug 2008, [vol. 1]: A-Mar, p. 634. {{Referencoj}} {{Vivtempo|Częścik, Józef}} [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] [[Kategorio:Polaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1955]] [[Kategorio:Verkistoj]] [[Kategorio:Filozofoj]] kz05itwb4ftvjxt28y2bzl7jv6wpwn9 9423659 9423374 2026-07-08T20:11:20Z Arbarulo 135469 9423659 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Józef Częścik''' (filozofia-literatura pseŭdonimo '''Zellker'''), naskiĝis la [[19-a de junio|19-an de junio]] [[1955]] en [[Maków Mazowiecki]], [[Pollando]], estas [[filozofo]], [[verkisto]] kaj aŭtoro de lernolibroj, [[Eldonisto|iama eldonisto]], la fondinto kaj iama estro de [[Wydawnictwo Harmonia|Grupa Wydawnicza Harmonia]] (Eldona Grupo de Harmonia, antaŭe ''Wydawnictwo Harmonia''/Eldonejo Harmonia) kaj [[Listo de polaj esperantistoj|esperantisto]]. Li publikigis kelkajn verkojn en la [[pola lingvo]] kaj en [[Esperanto]]. == Verkaro (elekto) == En Esperanto li publikigis en la revuoj ''[[Pola Esperantisto]]'', ''[[Literatura Foiro]]'', ''[[Heroldo de Esperanto]]'' kaj ''[[Kvakera Esperantisto]]''. Ekde lia emeritiĝo en 2020, li komencis prilabori la 7-voluman vivoverkon pri filozofio - sub la nomo de ''Lazura Ideo''. La unua volumo ("''O rzeczywistości''”) estis publikigita en 2022. En la volumo estas mencio pri Esperanto, [[Pasporta Servo]] kaj vivantaj esperantistoj. La eldonejo, kie li publikigis, havas la Esperantan nomon 'Unuo'. === Lernolibroj === * "''Gramatyka, co z głowy nie umyka''", pole * "''Wesoła gramatyka''", pole * "''Tęczowa gramatyka''", pole * "''Ortografia, co do głowy trafia''", pole * "''Odlotowa ortografia''", pole === Literaturaj verkoj === * „''Dobra Nowina według J. C.''” [Bona Novaĵo laŭ J. C.] – apokrifo en la pola (1993)<ref>Józef Częścik, ''Dobra Nowina według J. C.'', Gdańsk 1993 </ref> * „''Kruszynka i Kolczasty''” [Etulino kaj Pikulo] – fabelo en la pola (1999) * „''Obrót pierwszy. 365 jednominutowych refleksji''” [La unua rotacio. 365 unu-minutaj meditoj] (2026) * „''Rok jak krok pierwszy. 365 kilkunastosekundowych metaforycznych refleksji''” [La jaro kiel la unua paŝo. 365 dekkelk-sekundaj metaforaj meditoj] (2026) * „Rok ''pierwszy. 365 kilkusekundowych refleksji''” [La unua jaro. 365 kelk-sekundaj meditoj] (2026) === Filozofiaj verkoj (sub la pseŭdonimo Zellker) === * „''Lazurowa Idea – cz. I: O rzeczywistości''” [Lazura Ideo – vol. I: Pri realo] – pole (2022) * „''Lazurowa Idea - cz. II: O człowieku”'' [Lazura Ideo - vol. II: Pri homo] - pole (2025) * „''Pensante ni estiĝas. 555 maksimoj pri amo kaj aliaj valoroj''”, tradukis la aùtoro, Gdańsk, eld. Unuo, 120 paĝoj, <nowiki>ISBN 9788383098135</nowiki> – Esperanto (2025) == Fonto/referencoj == * ''Who is Who w Polsce'', eld. VII, Hübners Who is Who, Zug 2008, [vol. 1]: A-Mar, p. 634. {{Referencoj}} {{Vivtempo|Częścik, Józef}} [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] [[Kategorio:Polaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1955]] [[Kategorio:Verkistoj]] [[Kategorio:Filozofoj]] 4puhlmvnusn87d65l7iep54np8nrsbk 0 115734 9423396 7237233 2026-07-08T14:37:40Z Lpoj50 170867 9423396 wikitext text/x-wiki '''Brithenigo''' estas [[filologio|filologia]] [[arta lingvo]] kreita de [[Andrew Smith]]. Ĝi estas pruvo krei [[latinidaj lingvoj|latinidan lingvon]], kiu eble ekzistus en [[Britio]] se la parolantoj de la latina tie estis sufiĉaj por ke la latina anstataŭigus la [[kelta lingvaro|keltan lingvon]]. Kvankam la lingvo estus latinida, la [[fonologio]] kaj [[ortografio]] ŝajnas kelteca. Specimeno ([[Patro Nia]]): :Nustr Padr, ke sia i llo gel: :sia senghid tew nôn: :gwein tew rheon: :sia ffaeth tew wolont, :syrs lla der sig i llo gel. :Dun nustr pan diwrnal a nu h-eidd; :e pharddun llo nustr phechad a nu, :si nu pharddunan llo nustr phechadur. :E ngheidd rhen di nu in ill temp di drial, :mai llifr nu di'll mal. == Eksteraj ligiloj == http://hobbit.griffler.co.nz/introduction.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090529072556/http://hobbit.griffler.co.nz/introduction.html |date=2009-05-29 }} {{Planlingvoj}} [[Kategorio:Artaj lingvoj]] [[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]] tkj1ita6qoi776d238colkrin144xu9 0 121962 9423350 9393195 2026-07-08T13:11:35Z Alifono 114488 Heinz Fischer 9423350 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Aŭstrio.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[aŭstra esperantisto|aŭstraj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri aŭstraj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:aŭstraj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de aŭstraj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de aŭstraj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} <!-- == A == --> == A == === [[Josef Aumayr]] === '''Josef Aumayr''' (nask. en 1853?, mortis la 7-an de julio 1928) estis la unua Esperanto-pioniro en [[Linz]] kaj citita de Zamenhof en la [[Adresaro de la Esperantistoj|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon "Esperanto"/Serio XVI]], sekve li eklernis la lingvon inter 1893 kaj 1895. Li verkis Esperanto-lernolibreton. == B == === [[Lorenz Bartek]] === '''Lorenz Bartek''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Norbert Bartosch]] === '''Norbert Bartosch''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo de [[Graz]] ekde 1947. === [[Josef Bauer]] === ''' Josef Bauer ''' (naskita en 1870, morta en la [[25-a de julio]] [[1953]]) estis aŭstra esperantisto dum unua duono de la 20-a jarcento en [[Innsbruck]]. === [[Franz Baumgartinger]] === '''Franz Baumgartinger''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Salzburg. === [[Alfred Berdan]] === '''Alfred Berdan''' estis esperantisto aktiva en Aŭstrio meze de 20-a jarcento. Li estis la lasta prezidanto de [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]]. Dum nazisma regado de Aŭstrio, li movadis klandestine. Li estis kunlaboranto de kelkaj esperanto-gazetoj antaŭ kaj post la dua mondmilito, redaktanto de [[Aŭstria Esperanto-Revuo]]. === [[Heinrich Bederlunger]] === '''Heinrich Johann Ernst Bederlunger''' (naskiĝis en [[Innsbruck]] la 1-an de Julio 1866, mortis la 29-an de Januaro 1932 ankaŭ en Innsbruck), ankaŭ konata kiel ''Heinz Bederlunger<ref>en [[vikidatumoj]] [[d:Q36578]]</ref>'', [[bankisto]] estis aŭstria esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis delegito de [[UEA]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Amalia Berger]] === '''Amalia Berger''' estis aŭstra esperantistino el [[Vieno]], aktiva en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis kunlaborantino de la [[Unuiĝo de Esperantistaj Virinoj]] kaj prezentis ĝin en la [[Enciklopedio de Esperanto]] el 1934. Paralele ŝi ankaŭ aktivis en la movada por [[senalkohola kulturo]] kaj ties esperantlingva branĉo. === [[Anna Berthold]] === '''Anna Berthold''' (nask. la 23-an de marto 1861, mort. la 5-an de januaro 1900) estis pioniro en [[Korneuburg]]. === [[Elisabeth Berthold]] === '''Elisabeth Berthold''' (nask. la 4-an de okt. 1828, mort. la 13-an de junio 1912) estis pioniro en [[Korneuburg]]. === [[Erwin Gerhard Bernfeld]] === '''Erwin Gerhard BERNFELD''', [[Novzelando|novzelandano]], translokiĝita al Aŭstrio, depost 1938 elmigrinta al Aŭstralio, ŝtata oficisto en [[Wien]]. Nask. la 10-an de nov. [[1891]] en Vieno, mortis [[1966]] en [[Wellington]], [[Nov-Zelando]]. [[Esperantisto]] de [[1924]], sekretario en grupo "Ofichavantoj" en [[Vieno]], [[prezidanto]] ĉe "Aŭstria Pacifista Societo Esperantista" en [[Vieno]]. Depost [[1926]] ĝis [[1934]] li estis ĉefdelegito de [[UEA]] por Aŭstrio. === [[Rudolf Bouché]] === '''Rudolf Bouché''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Helmut Brath]] === '''Helmut Brath''' estas aŭstra esperantisto, kiu en la jaroj 1980-1990 aktivis en [[TEJO]]. === [[Franz Braun]] === '''Franz BRAUN''', estis aŭstra esperantisto kaj (en 1934 emerita) financa ĉefadministranto, vivinta en Rodaun ĉe Wien. Dum multaj jaroj li estis funkciulo en UEU-Wien kaj kunlaboranto de la gazeto [[Aŭstra Esperantisto]]. {{EdE|B}} === [[Hugo Braun]] === '''Hugo Braun''', tramisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Johann Bürger]] === '''Johann BÜRGER''' (naskiĝis en [[1898]], mortis la [[4-an de aŭgusto]] [[1992]] en [[Linz]]) estis longtempa estrarano de la Aŭstria kaj honora membro de la [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]]. === [[Ottilie Bürger]] === '''Ottilie BÜRGER''' (mortis la 10-an de novembro 2001 en sia 92-a vivjaro), edzino de [[Johann Bürger]], estis multjara membrino de la Esperanto-grupo en [[Linz]], Aŭstrio. == C == === [[Anton Casari]] === '''Anton CASARI''' (kasari) (naskiĝis en [[1909|1890]] en [[Villach]], mortis la [[2001|1967]] en [[Mödling]], [[Aŭstrio]]) estis aŭstra esperantisto kaj doktoriĝinta [[instruisto]] [[mezlernejo| mezlerneja]] en [[Wien]]. Li inter 1927 kaj 1929 kunverkis la unuajn ministerie aprobitajn lerno- kaj legolibrojn por aŭstriaj lernejoj. === [[Franciska Cech]] === '''Franciska Cech''' (naskiĝis en [[1873]], mortis la [[25-an de februaro]] [[1952]], [[Aŭstrio]]) membro de [[Esperanto-Societo Danubio]], patrino de vicprez. de [[AEF]] [[Raimund Cech]]. == Ĉ == == D == === [[Karl Dürrsdimid]] === '''Karl Dürrsdimid ''' estis aŭstria esperantisto meze de la 20-a jarcento en Klagenfurt. == E == === [[Friedrich Ebner]] === '''Friedrich Ebner''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Wilhelmine Ehrl]] === '''Wilhelmine Ehrl''' (naskiĝis 1852? - mortis aŭguston 1930 en Mühling, parto de la komunumo [[Wieselburg-Land]] en [[Malsupra Aŭstrio]]) estis aŭstra pionirino en [[Wieselburg]]. Ŝi mortis en Mühling, kie ŝi pasigis libertempon, sekve de akcidento en sia 78-a vivjaro. Ŝi estis miopa kaj enabismiĝis de roko dum promenado. Sia lasta volo estis, ke la [[Esperanto-insigno]] estu sur ŝia tombo. == F == === [[Karl Farkas]] === '''Karl Farkas''' [?-1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20a jarcento en [[Oberpullendorf]] <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 5-6, paĝo 53, majo-junio 1949</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Helga Farukuoye]] === '''Helga Farukuoye''' estis aŭstra instruistino pri lingvoj kaj afergvidantino de Aŭstria Socialista Ligo Esperantista ([[ASLE]]). === [[Max Finkenzeller]] === '''Max Finkenzeller''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Emil Fischer]] === {{AliajSignifoj|Emil Fischer}} '''Emil Fischer''' [?-okt. 1948] estis estrarano kaj vigla kunlaboranto de la Fervojista fakgrupo esperantista en Vieno. === [[Franz Josef Fischer]] === '''Franz Josef Fischer''' [n. en 1866?, m. la 14-an de nov. 1925] estis aŭstria esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento, kiu verkis Esperanto-angulon en la monata gazeto „Jugendfreund“. {{AliajSignifoj|Rudolf Fischer (apartigilo)}} [[Dosiero:Dr._Rudolf_FISCHER.JPG|eta|160ra|{{centre|ĉefartikolo de "[[La Socialisto]]" el februaro 1964 de d-ro [[Rudolf Fischer (1)|Rudolf Fischer]]}}]] === Rudolf Fischer === '''Rudolf FISCHER''' (n. la 28-an de aprilo 1908, m. la 26-an de septembro 2001, [[d:Q25679281|en vikidatumoj]]) estis aŭstria esperantisto, juristo kaj politikisto, iama prezidanto de [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] (ASLE). En februaro 1964 li verkis la enkondukan germanlingvan artikolon de la denove aperinta organo de ASLE "[[La Socialisto]]" [[Heinz Fischer|Lia filo, Heinz Fischer]], kiu mem estas esperantisto kaj membro de ASLE, iĝis la ŝtat[[Prezidanto de Aŭstrujo|prezidanto de Aŭstrio]] de la 8-a de julio 2004 ĝis la 8-a de julio 2016. === [[Franz Fötinger]] === '''Franz Fötinger''' estis esperantisto en [[Salzburg]] meze de la 20-a jarcento. === [[Elisabeth Frey]] === '''Elisabeth Frey''' [1913-1953] estis esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Karl Robert Frühmann]] === ''' Karl Robert Frühmann''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de 20-a jarcento. === [[Franz Fuchs]] === Pastro '''Franz Fuchs''' (mortis en 1931), paroĥestro kaj dekano en [[Königsbrunn]] estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento. === [[Maximilian Führing]] === '''Maximilian Führing''' estis vicprezidanto de [[AEF]] kaj direktoro de la ŝtata ekzamenkomisiono por Esperanto ĵus post la fino de la dua mondmilito en 1946 <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946</ref>. Li estis unu el la iniciatoroj de [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantisto]] en 1947. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == G == === [[Anton Goldmann]] === '''Anton GOLDMANN''', aŭstro, urba sekretario en Stab, ČSR. Naskiĝis la [[3-an de februaro]] [[1889]] en ''Probsdorf''? ĉe [[Vieno]]. Esperantisto de [[1922]]. Aranĝis kursojn en popolaltlernejo de St. Pölten, 1923-26; Kunfondis EG samloke. Verkis germanan flugfolion en 10.000 ekzempleroj. === [[Peter K. Geier]] === '''Peter K. GEIER''' (gajer), aŭstro. Vivis en [[Graz]] kaj mortis kiel soldato en [[1914]]. En [[1908]] kunfondis en [[Graz]] internacian klubon "[[Junaj Esperantistoj]]". === [[Paul Glüxmann]] === '''Paul Glüxmann''' estis prezidanto de [[AEF]] ekde 1946, tuj post la dua mondmilito<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} <!-- == Ĝ == --> == H == === [[Franz Haagen]] === '''Franz Haagen''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. ===[[Ada Hackl]]=== '''Ada Hackl''' (mortis aprile 1970) estis aŭstria esperantistino, edzino de [[Karl Hackl]]. Ŝi akompanis la unuan transporton de orfaj infanoj alvenintaj por [[Tarrasa]] en [[Hispanujo]] post la Dua mondmilito. === [[Adolf Hainschegg]] === '''Adolf HAINSCHEGG''' (hajnŝeg), aŭstro, prof. mezlerneja en Graz. Nask. en 1883. Esperantisto de 1922. Lerta tradukanto, dufoje premiita dum Floraj Ludoj. === [[Adolf Halbedl]] === ''' Adolf Halbedl''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Knittelfeld. Ekde 1949 li estis vicprezidanto de [[AEF]]. === [[Franz Händler]] === ''' Franz Händler''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Oswald Haselbauer]] === '''Oswald HASELBAUER''' (naskiĝis en [[1909]], mortis la [[13-a de junio|13-an de junio]] [[2001]] en [[Linz]], [[Aŭstrio]]) estis iama delegito kaj fakdelegito pri [[turismo]], longtempa klubestro. Ekde la 30-aj jaroj li aktivis en la regiono de [[Braunau]], prizorgante multajn kursojn. === [[Curt Hellmann]] === D-ro '''Curt Hellmann''', naskita 9. 4. 1895 en Vöklabruck, Supra Aŭstrio, mezlerneja profesoro en Vieno, laŭ informo de atestintaj personoj la 20. 11. 1944 estis arestita kaj transportita en la famaĉan koncentrejon Mauthausen, kie li mortis pro perforto. Al la malnovaj esp-istoj vienaj la mortinto estas konata, estinte la lasta estro de iama „[[Viena Akademia Societo Esperantista]]“ antaŭ la unua mondmilito. Hellmann ankaŭ prezentis sin kiel verkanta pedagogo kaj filozofo, estinte unu el la Esperanto-pioniroj en la akademianara rondo.<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48. Sept. 1946 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Max Hollinger]] === '''Max HOLLINGER''' (1923-2004) mortis la 30-an de decembro en Linz, Aŭstrio. Li aktivis ĉefe en [[SAT]]-rondoj, kie li interalie animis la liberpensulan frakcion, kaj organizis tri [[SAT]]-kongresojn. === [[Rudolf Horneck]] === '''Rudolf HORNECK''' [hornek] estis [[aŭstra esperantisto]], direktoro kaj posedanto de komerca lernejo (en [[Graz]]o), kie ankaŭ Esperanto estis instruata. Li multe varbis por Esperanto kaj gvidis kursojn. === [[Oskar Hovorka]] === '''Oskar Hovorka''' (naskiĝis 1866?, mortis la 24-an de januaro 1930), patro de [[Nikolao Hovorka]], estis aŭstria esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento. === [[Johann Hubalek]] === '''Johann HUBALEK''' (naskiĝis en [[1904]], mortis la [[25-a de oktobro|25-an de oktobro]] [[1992]] en ''Edlach an der Rax'', parto de [[Reichenau an der Rax]], [[Malsupra Aŭstrio]]) estis [[UEA-delegito]]<ref>ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 92, aŭ [[1984]], p. 97</ref> pri [[turismo]], mastro de Esperanto-gastejo. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} <!-- == Ĥ == == I == --> == J == === [[Leone Jakob]] === '''Leone Jakob''' mortis la [[18-an de aŭgusto]] 1951, estis esperantisto en [[Innsbruck]]. === [[Hans Junschaffer]] === '''Hans JUNGCHAFFER''' (jungŝafer) estis aŭstra fakinstruisto kaj esperantisto en [[Ried im Innkreis]]. Bona prelegisto pri informado je Esperanto, gvidanto de Esperanto-grupo. Verkis propran libreton pri Esperanto. === [[Rudolf Jax]] === '''Rudolf Jax''' (naskiĝis en 1959, mortis la 18-an de decembro 2009) estis aŭstra esperantisto aktiva en [[Salcburgo]]. Li estis aktivulo de [[SAT]] (matr. 32828).<ref>[http://www.satesperanto.org/IMG/pdf/S-ul-sept-okt-2010-2.pdf nekrologa noto pri Rudolf Jax en] [[Sennaciulo]], oktobro 2010, paĝo 3</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Adele Jonas]] === '''Adele JONAS''' (naskiĝis en [[1899]], mortis 92-jara, la [[24-an de julio]] [[1974]]) estis aŭstra esperantisto kaj longtempa membro de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis la fratino de la esperantista ŝtatprezidanto [[Franz Jonas]]. <!-- == Ĵ == --> == K == === [[Trude Kalugin-Gothmann]] === '''Trude Kalugin-Gothmann''' mortis je la [[16-a de aŭgusto]] 1951 en [[Linz]]. Ŝi estis pionirino en tiu urbo. === [[Klaus Karner]] === D-ro '''Klaus KARNER''' (naskiĝis en [[1943]]; mortis la [[27-an de majo]] [[2005]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj peranto de [[SAT]] en [[Aŭstrio]], kiel sia patro antaŭe, kaj dum lastaj jaroj instruis Esperanton en la Universitato de [[Innsbruck]]. === [[Ludwig Kaspar]] === D-ro '''Ludwig Kaspar''' ( mortis [[oktobro]] [[1952]]) estis esperantisto en Graz. === [[Gabriel Katzianka]] === '''Gabriel Katzianka''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. ===[[Eriko Kilian]]=== '''Eriko Kilian''', nacilingve ''Erich Kilian'', (mortis 1936) estis aŭstra esperantisto en Vieno. Li pasigis longan tempon en Bulgario. Verko: '''La mondon al ni!'''. 1934(?) 72 pĝ. {{citaĵo|Du junuloj forlasas siajn studojn por senmone kaj senpasporte vojaĝi per faldebla boato tra [[orienta Eŭropo]]. Ili subtenas la vivon per manĝo aŭ mono donita de homoj okaze renkontitaj, aŭ almozpetita ĉe bonfaremuloj. Trovante, ke per Esperanto ili pli facile rekontos helpemajn amikojn, ili decidas lerni la [[lingvo]]n. Kuraĝo kaj aventuremo laŭdindaj! Tamen povas esti, ke tiu, kiu en la [[praktiko]] helpis al nekonataj aventuristoj, kaj kelkafoje havis kaŭzon bedaŭri [[konfido]]n mislokitan (kaj eĉ en Esperantujo tia afero ne estas nekonata), vidos la aferon de alia vidpunkto; kaj tion la aŭtoro mem konscias. La lingvo estas bona, la stilo interesa kaj vigla: tamen oni devas iom aldoni image, por kompreni la historion (ĉu veran aŭ fiktivan ?). Interesa esprimo : ''mi malinvitas vin (you have outstayed your welcome)''. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}} {{citaĵo|La aŭtoro priskribas en bonstila kaj facila esp. sian kaj de sia kamarado veturadon per kaŭĉuka fleksebla boato de Dresdeno sur [[Danubo]] kaj Nigra-Maro al Konstantinoplo. Apud Varna okazis interparolo kun la bulgara reĝo, kiu fine monhelpis ilin kaj ebligis ilian hejmrevenon. Dank’ al la bulgara gastamo kaj esperantamo ili lernis la lingvon de la Verda Stelo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n03-04 nov-dec 1934}} === [[Josef Kirchmayer]] === '''Josef Kirchmayer''' (naskiĝdato nekonata, m. la [[27-an de septembro]] [[1949]]), fervojisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento en [[Ofterding]]. === [[Robert Klausberger]] === '''Robert Klausberger''' (poŝtisto) estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Johann Klobucar]] === '''Johann Klobucar''' (mortis la 26-an de marto 1929) estis pioniro en [[Graz]], loka grupestro antaŭ la [[Unua Mondmilito]]. === [[Rupert König]] === '''Rupert König''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Adele Koller]] === '''Adele Koller''' mortis en majo 1953 en [[Bad Hall]], kie ŝi estis ano de la loka Esperanto-grupo. === [[Herbert Koppel]] === '''Herbert Koppel''' okupis en [[AEF]] ĝis 1938 la funkcion de gazetarservanto, kaj disdonis ĉiumonate al 50 aŭstriaj gazetoj diversajn en- kaj eksterlandajn raportojn pri Esperanto. Kiam la nacifaŝistoj perforte okupis Aŭstrion, ili metis Koppelon 11 monatojn en la koncentrejojn [[Dachau]] kaj [[Buchenwald]]. Post sia liberigo li elmigris al Anglio kaj estis de tie en 1940 enŝipigata al Kanado, kie li loĝis en [[Galt]], [[Ontario]].<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Letero el Kanado al Austria Esperanto-Revuo''. Numeroj 1-2; paĝo 6-7. Jan.-feb. 1947</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Alois Koudelka]] === '''Alois Koudelka''' [naskiĝis en 1871, mortis en decembro 1952], ŝuisto, estis la lasta estro de "[[Esperanto-Societo Emilo Peltier]]" en Graz, kiu devis esti likvidata pro la nazia reĝimo en 1938. Simpla homo, Koudelka tamen atingis preskaŭ perfektan posedon de Esperanto, kiun pruvis liaj multaj, neriproĉeblaj artikoloj en "[[Espero Katolika]]". Li verkis ankaŭ specialan stenografion por Esperanto, bedaŭrinde mankis la financaj rimedoj por publikigo de lia inventaĵo. === [[Oskar Kovacic]] === '''Oskar Kovacic''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Gabriele Kramer]] === '''Gabriele Kramer''' (naskiĝis eble en 1860, mortis la 19-an de novembro 1925), kasistino de Esperanto-societo Fideleco, estis aŭstria pioniro en la komenco de 20-a jarcento. === [[Elli Kraus]] === '''Elli Kraus''', SATanino, movadis antaŭ [[dua mondmilito]]. Loĝinta en Lehenrotte 67, poŝtejo Freiland, ĉe [[St. Pölten]], ŝi malaperis dum la milito. === [[Friedrich Kraus]] === '''Friedrich Kraus''' (naskiĝis eble en 1893, mortis la 22-an de novembro 1925), urba policisto en [[Horn]], esperantisto ekde 1915, estis fervora propagandisto. === [[Roland KÜHBACHER]] === '''Roland KÜHBACHER''' (kübaĥer), aŭstro, estis prezidinto de la Esperanto-Klubo [[Innsbruck]]. Li laŭ historiaj dokumentoj estis bona propagandisto kaj kursgvidanto. == L == === [[Michael Laschitz]] === '''Michael Laschitz''' mortis en januaro 1953 en Salzburg. Li estis fervora ano de la poŝtista Esperantista fakgrupo. === [[Rosi Lisal]] === '''Rosi Lisal''' (naskiĝis eble en 1917, mortis la 20-an de februaro 1934, se la datoj ĝustas, en aĝo de nur 16 ĝis 17 jaroj) estis esperantistino en Aŭstrio en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis membro de loka Esperanto-klubo. === [[Gustav Loibel]] === '''Gustav Loibel''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Maria Loibel]] === '''Maria LOIBEL''' (mortis la [[28-an de februaro]] [[1975]] en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]) estis foje sekretariino kaj foje kasistino de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis kasisto ankaŭ en la Loka Kongresa Komitato de la [[55-a UK 1970]] en [[Vieno]]. === [[Rudolf Lang]] === '''Rudold Lang''' (1906-1946) estis esperantisto en [[Burgenland]] <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48, sept. 1946 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == M == === [[Karl Magenbauer]] === '''Karl Magenbauer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Franz Mayr]] === '''Franz Mayr''' la 15-an de junio 1947 en [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)]] fondis novan Esperanto-grupon kiu elektis por si la nomon „Nia Majstro“. === [[Karola Mayrleb]] === '''Karola Mayrleb''' (n. eble en 1870, m. en 1947) estis Esperanto-pioniro en Aŭstrio. Jam de 1909 aktiva esperantistino kaj prezidantino de la Virina Sekcio en la [[Unua Esperanto-Unuiĝo]] ŝi kunlaboris ĝis 1938. En la [[UK 1912|Universala Kongreso]] en Krakovo 1912 ŝi oficiale parolis kun d-ro Zamenhof kaj dum la [[UK 1924|Universala Kongreso]] en Vieno 1924 ŝi estis kun virina delagacio ĉe ties vidvino, transdonante al ŝi diplomon <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 3-4, paĝo 60, apr. 1947 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Ernst Majtaniĉ]] === '''Ernst MAJTANIĈ''' (naskiĝis en [[1908]] – [[12-a de julio]] [[1993]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj [[UEA-delegito]], fakdelegito, kaj dum jardekoj ĉefdelegito de [[Aŭstrio]]. === [[Josef Manninger]] === Prof. '''Josef MANNINGER''' (naskiĝis en [[1920]], mortis en [[2003]] en [[Graz]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dumviva membro de UEA. === [[Gustav Maralik]] === '''Gustav Maralik''', dentisto, estis aŭstria esperantisto en [[Trieben]] meze de la 20-a jarcento. === [[Herbert März]] === '''Herbert MÄRZ''' naskiĝis en 1929 kaj mortis la 30-an de oktobro 1995 en Vieno. Esperantisto ekde 1947, li oficis en Internacia Esperanto-muzeo de Vieno de 1966 ĝis 1987. Li verkis '''Biblioteka Manlibro''' (1979) kaj la libreton '''Esperanto in der Praxis'''. En 1967 li kunfondis la Aŭstrian Esperanto-Movadon. === [[Franz Menacher]] === ''' Franz Menacher''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Moritz Meisleder]] === '''Moritz MEISLEDER''' (majsleder), estis aŭstra policinspektoro kaj esperantisto. Li antaŭ la milito estis prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Linco]] kaj post dua mondmilito en la kvartalo Keferfeld en la pleja okcidento de [[Linco]]. Fervore li gvidis lingvokursojn ĉe la polico kaj fervojo. === [[M. J. Metzker]] === D-ro Pastro ''' M. J. Metzker''', ankaŭ konata kiel ''Frato Paŭlo'', estis aŭstra esperantisto, kiu mortis aprile de 1944 en arestejo de [[Brandenburg]]. La martira pastro estis aktiva esperantisto kaj iam eldonis en [[Graz]] la katolika E-gazeton „[[Katolika Mondo]]“. === [[Arnold Mimbeck]] === '''Arnold MIMBECK''' (MIMbek) estis aŭstra komercministeria konsilanto kaj esperantisto, doktoriĝinta kaj pri juro kaj pri filozofio. Li naskiĝis la [[15-an de julio]] [[1878]] en [[Linz]], [[Supra Aŭstrio]], kaj mortis la [[17-an de julio]] [[1930]] en [[Vieno]] post operacio. Prez. de la [[16-a UK]] en Vieno, [[1924]]. == N == ===[[Karl Nebenzahl]]=== '''Karl Nebenzahl''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis unu el la [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktintoj de Enciklopedio de Esperanto]]. Verkoj: *''La influo de Vegetarismo al Morala kaj Socia Progresado''. Eldonejo Vegetarano, Bukureŝto, 1934(?) {{citaĵo|Pripensinda prezento de la preferindeco de vegetara dieto, aparte laŭ la vidpunktoj socia, ekonomia, kaj proleta. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}} {{citaĵo|Rekomendinda libreto pro sia instrua enhavo kaj bona lingvo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n.03-04}} === [[Josef Nerber]] === '''Josef Nerber''', kelnero, estis pioniro en Vieno en la fino de 19-a jarcento. Kiel kelnero li persone servis [[L.L. Zamenhof]]on dum liaj restadoj en Vieno, pri kio li skribis: {{Citaĵo|Tre estimata sinjoro prezidanto, kortega konsilanto Steiner! Ĉar hieraŭ antaŭtagmeze mi havis la honoron, paroli kun via moŝto en la [[Esperanto-Muzeo]], kaj vi deziris ricevi de mi kelkajn liniojn pri d-ro Zamenhof, mi permesas al mi, plej rapide plenumi ĉi tiun deziron. La subskribinta Josef Nerber en la jaroj 1885-1912 havis la postenon de pagprenanta ĉefkelnero en ''Café de l’Opéra'', ĉe la stratkruciĝo Opernring - Operngasse. Tie ankaŭ d-ro Zamenhof, kiam li ĉiun 2-an aŭ 3-an jaron venis en la urbon Wien, kiel gasto sidadis ĉe unu el la tabloj je la flanko ĉe Ringstrato. Mi konis mian gaston jam pli frue ol mia ĉefo, s-ro Engelmeier, ĉar mi estis en tiu kafejo jam du jarojn ĉe la antaŭa posedanto. La iom pli ol mezalta staturo, malhelaj haroj kaj barbo kaj longa redingoto tuj igis ekkonebla nian gaston kiel polo aŭ ruso. Serioza kaj pripensante li aliris sian kutiman tablon. Nun komenciĝis mia malagrablaĵo! Laŭ bona moro oni estis deprenonta de la gasto mantelon kaj ĉapelon; sed mi retenis miajn subulojn konante la kutimojn de la gasto. Kiam lia kafo estis mendita kaj li meditante staris ĉe la tablo, li antaŭ ĉio traserĉadis siajn poŝojn kaj metis manplenon da paperetoj sur la tablon; sur ili estis notaĵoj. Poste li rigardis dekstren kaj ridetis, ekvidinte tie malnovan konatulon kun liaj preferataj ĵurnaloj „Dziennik Polski“ ("Pola Ĉiutaga"), [[Novoje vremja]] - la pola kaj la rusa - sub la brako; maldekstre jam staris la kafo. Pli multajn ĵurnalojn sur la tablo li ne ŝatis. Ofte li sin levis rapide, por mem serĉi alilandan ĵurnalon. En tiuj jaroj mi kelkfoje povis kaŝrigardi unu el tiuj „paperetaĉoj“, sur kiuj mi estis supozinta adresojn; sed estis vortareroj. Iom mi komprenis, ĉar tiam oni inter la gastoj multe parolis pri Volapük kaj Esperanto; en [[kafejo]] ĉe Museum-Ring hejmis jam Esperantoklubo. Okaze de ŝanĝiĝo de la personaro mi eksciis, ke tiu sinjoro ankaŭ kelkfoje venis en ''Café de l’Europe'' ĉe ''Stephansplatz'' kaj estas d-ro Zamenhof. Kiam aperis la unuaj kajeroj de „Radio-Wien“ kaj tie estis videbla lia portreto, mi estis tute konvinkita pri la identeco. Se tiuj ĉi linioj estus iel uzeblaj, mi estus fiera pro tio kaj ĝojigata. Plenestime via sindona| [[Josef Nerber]]|Aŭstria Esperantisto numero 71 (dec 1930)}} === [[Karl Niggl]] === '''Karl Niggl''' estis estro de Esperanto-grupo de [[Linz]] tuj post la dua mondmilito. === [[Alois Norbert]] === '''Alois Norbert''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Verko: * „La mondo ridas.“ Bonhumoraj poemoj, deklamaĵoj por Esperanto-grupoj. Originale verkitaj. En propra eldonejo. 16 X 10 cm, 64 paĝoj. {{Citaĵo|La belaspekta libreto, enhavanta kvardek naŭ bonhumorajn [[poemo]]jn, plenigas mankon en la Esperanto-literaturo, kiu estas ja sufiĉe riĉa je lirikaj [[poeziaĵo]]j, sed ne samgrade disponas pri populara poemaro. Kvankam oni renkontas inter la temoj de la libreto ofte malnovajn konatulojn, ili tamen efikas per la sprita kaj gaja formo. Specialan laŭdon meritas la simpla kaj flua [[stilo]], kiu evitante ĉiujn neologismojn kaj atentante la logikan sinsekvon de la frazpartoj, ebligas facilan komprenon ankaŭ al [[komencanto]]j. La versoj estas tiel fluaj, ke post du-aŭ (''sic'') trifoja legado ili preskaŭ jam restas en la memoro. La preseraroj (8) estas facile ekkoneblaj kaj ne tro malpliigas la valoron de la bela libreto. Ĉe eventuala noveldono oni ne forgesu aldoni indekson. La verketo, kies malalta prezo ebligas grandan disvastigon, estas taŭga helpilo, por fari la grupokunvenojn pli amuzaj. Ni deziras al la produktema [[laborista verkisto|laboristo-verkisto]], ke plena sukceso de tiu ĉi unua libreto ebligu al li [[eldono]]n de plua libro el lia abunda verkaro.|G .........i. [[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n.142 (maj 1937)}} == O == === [[Christine Ott]] === '''Christine OTT''' (naskiĝis eble en 1852, mortis la 2-an de marto 1934 en [[Graz]]). Ŝi estis esperantistino en [[Stirio]] kie ŝi helpis la reordigon de biblioteko de la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] (ALLE, landa laborgrupo de SAT). Ŝi havis socialistan politikan agadon. Samtempe ŝi ankaŭ estis membro de la regiona [[Esperanto-Societo por Stirio]] kaj estis ligilo inter la regiona kaj socialisma organizaĵoj. == P == === [[Ludwig Perneg]] === '''Ludwig Perneg''' (naskiĝis la 15-a de decembro de 1859, la sama tago kiel L. L. Zamenhof, mortis post 1930) estis pioniro en ''Eggenberg bei Graz'' (la ekse mamstara komunumo ekde 1938 estas la 14-a urbodistrikto de [[Graz]]). En 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof de la [[Esperanto-Societo por Stirio]] en Graz, li solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon<ref>[[Aŭstria Esperantisto]] n-ro 61 (januaro 1930)</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Klaus Perko]] === Doktoro '''Klaus PERKO''' estas aŭstra esperantisto aktiva en [[Graz]]. Li estis instruisto kaj ĝis la jaro [[2005]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |titolo=noto pri la pensiiĝo de Klaus Perko |alirdato=2019-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200808122410/http://www.elternbrief.at/de/page.asp?id=205 |arkivdato=2020-08-08 }}</ref> aktivis en la administra lerneja konsilantaro de la federacia lando [[Stirio]]. Kadre de sia laboro lia aparte engaĝiĝis pri la inkludigo de specifaj infanoj en la regulajn lernejojn.<ref>[https://books.google.de/books?id=ZrN3DwAAQBAJ&pg=PT174&lpg=PT174&dq=Klaus+Perko&source=bl&ots=AtR8yvnQ-X&sig=ACfU3U1ZFpeGtpddJ3wL4CXDU7Zr7x413g&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwieiZ_dh53gAhWGKVAKHQUWCq0Q6AEwBHoECAQQAQ#v=onepage&q=Klaus%20Perko&f=false laŭda noto de Klaus Perko en la libro ''Bildung nervt!'' de ''Bernd Schilcher'']</ref> En Esperantujo li en aŭtuno 1961 kunfondis la studentan Esperanto-grupon ĉe la universitato de Graz,<ref>[http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ historio de la E-Societo de Stirio] (germane, jen ankaŭ [https://web.archive.org/web/20170702233031/http://www.esperanto.at/esperanto-in-oesterreich/esperanto-gesellschaft-steiermark/ arkivigite])</ref> el kiu en 1965 samurbe fontis la [[Aŭstria Esperanto-Junularo]] (AEJ). Poste li interalie kunorganizis la internacian kongreson en Graz okaze de la centjariĝo de Esperanto en 1987. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Viktor Piringer]] === '''Viktor Piringer''' [?-18.4.1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento, aktiva kunlaboranto en la Tramista E-fakgrupo en Vieno. === [[Alfred Pizl]] === '''Alfred Pizl''' (1911-1946) estis [[delegito de UEA]] en [[Alt-Dietmanns]], parto de la komunumo [[Dietmanns (Malsupra Aŭstrio)|Dietmanns]] en [[Malsupra Aŭstrio]]. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara. === [[Miklas Plank]] === '''Miklas Plank''' (mortis 1931), patro de [[Georg Plank]], estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento. === [[Franz Polzer]] === ''' Franz Polzer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. == R == === [[Rupert Rathberger]] === '''Rupert Rathberger''' biciklisto, estis aŭstra esperantisto ĉirkaŭ [[Steyr]]. Li mortakcidentis per biciklo en majo 1947. === [[Irma Rogier]] === '''Irma Rogler''' (mortis la 11-an de novembro 1934 en [[Köflach]]) estis aŭstra esperantistino, kasistino de [[Esperanto-Societo por Stirio]] en [[Graz]], edzino de [[Willibald Rogler]]. === [[Lya Russmayr]] === '''Lya Russmayr''' movadis en [[Salzburg]] meze de 20-a jarcento. == S == === [[Ludoviko Sager]] === '''Ludoviko Sager''', socialisto, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento. === [[Alois Sassmann]] === '''Alois Sassmann''', fervojisto, mortis en aprilo 1950, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento. === [[Hermann Schalk]] === '''Hermann SCHALK''' (naskiĝis en [[1929]]; mortis la {{daton|17|novembro|2004}} en [[Kaltenleutgeben]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dum multaj jaroj la ĉefa aktivulo de [[Aŭstria Esperanto-Movado]]. ===[[Alois Schneider]]=== '''Alois Schneider''' estis aŭstra esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Verko Schneider, Alois; [[Magda Carlsson|Carlsson, Magda]]: '''Barbro kaj Eriko''' : korespondado inter du junaj geesperantistoj - aŭstro kaj svedino. Eld. [[Societo Esperanto]], Stockholm, 1933. === [[Franz Schober]] === '''Franz Schober''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Viktorine Schröder]] === '''Viktorine Schröder''' (naskiĝis 1896?; mortis la {{daton|16|novembro|1925}}) estis aŭstria esperantistino en komenco de la 20a jarcento. filino de L. K. Joh. Schröder. === [[Leopold Steinbach]] === '''Leopold Steinbach''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Alois Stoll]] === '''Alois Stoll''' ([[?]]-[[1946]]) estis aŭstria esperantisto en unua mezo de la 20-a jarcento <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. N. 2-3, p. 48. Set. 1946 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Carla Staudner]] === '''Carla Staudner''' estis germana esperantistino en la unua duono de la 20-a jarcento, ano de [[Unua kanta Societo Zamenhof]] en Vieno inter la duaj mondmilitoj. Verko: * ''Rilato de Goethe al Anglujo, lia amikeco kun Carlyle''. Eld. la aŭtoro, Wien, VIII. Strozzigasse 40/16. Aŭtografopresita broŝuro. 22 paĝoj 24 X 16,5 cm. {{Citaĵo|La aŭtorino pruvis pentri kiel la skota filozofo Carlyle devigis siajn samlandanojn legi la germanajn aŭtorojn, kompreni germanan pensadon, kaj kiom Goethe ŝatis tiun celadon kaj dankis la penon al la skota amiko.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}} === [[Hans Struska]] === '''Hans STRUSKA''' estis aŭstra esperantisto kaj lernejdirektoro iama en [[Vieno]]. Li origine estis Volapukisto kaj estis en interrilato kun [[Johann Martin Schleyer]]. S-ro Struska laboris por Esperanto en Organizo de Ofichavantoj en Vieno kaj en la landa organizo en diversaj funkcioj. === [[Eduard Sykora]] === '''Eduard Sykora''' ,poŝtinspektoro, estis aŭstra esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento. Verko: * '''Skriba Esperanto-kurso''', Vieno, 1936? <!-- == Ŝ == == T == == U == --> == V == === [[Franz Vogl]] === '''Franz Vogl''' estis SATano. Loĝinta en Bemarolin 57, [[Wels]] malaperis dum dua mondmilito. === [[Emil Vokal]] === '''Emil Vokal''' estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento. == W == === [[Hanns Wannek]] === '''Hanns Wannek''' (naskiĝis 1893?, mortis la 29-an de aŭgusto 1930), [[aviadisto]], frato de [[Karl Wannek]], estis aŭstra esperantisto. Li mortis sekve de akcidento kun sia aerveturilo dum flugekzercadoj en [[Augsburg]]. En 1930 dum la 9-a [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] en [[Linz]], li superflugis la urbon kun sia aviadilo, kiu montris sur siaj portiloj la vorton „Esperanto“. La unuan fojon propagando de Esperanto pere aviadilo. === [[Karl Wannek]] === '''Karl WANNEK''' (vanek), frato de [[Hanns Wannek]], de aŭstro, dir. de fabriko. Estis prez. de EG en Linz kaj de AEA. Multe klopodis por reunuigo de la Esperanto-movado en Aŭstrio. === [[Rosa Wiendl]] === '''Rosa Wiendl''' estis sekretariino de E-grupo de [[Innsbruck]] meze de 20-a jarcento. === [[Georg Wichtl]] === '''Georg Wichtl''' mortis la 27-an de aprilo 1950. Li estis esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Steinfeld]] dum ĉirkaŭ 30 jaroj. === [[Johanna Wihart]] === '''Johanna Wihart''' mortis junie 1951. Ŝi estis esp. meze de la 20-a jarcento en [[Vieno]]. === [[Moritz Wortmann]] === '''Moritz Wortmann''' (mortis la 8-an de februaro 1935) estis pioniro en Vieno de komenco de 20-a jarcento. Antaŭ la [[Unua mondmilito]] li estis membro de „[[Unuiĝo Wien]]“. == Z == === [[Maria Zajicek]] === '''Maria Zajicek''' estis oficiisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Jozef Zink]] === '''Jozef Zink''', fervojisto, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Luise Ziwutschka]] === '''Luise Ziwutschka''', mortinta la [[4-an de julio]] 1951, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Hermine Zöchling]] === '''Hermine Zöchling''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Anna Zottl]] === '''Anna Zottl''' mortis la 27-an de majo 1949, bibliotekistino de la grupo „Harmonio“, Wien. === [[Jakob Zmrzly]] === '''Jakob Zmrzly''' estis esperantisto aktiva en [[Hohenberg]] en la mezo de 20-a jarcento<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo.''Raportoj el la Federaciaj Landoj''. N. 4-5, p. 83. Nov-dez 1946</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Valerie Zwach]] === '''Valerie Zwach''' (mortis la 31-an de oktobro 1932), edzino de [[Franz Zwach]] estis esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi verkis por [[Aŭstria Esperantisto]]. {{Ĝermo|esperantisto}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Aŭstraj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Aŭstraj]] [[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]] 492twcrqgl212eoh1iyj89rj36quuqd 0 123960 9423318 9412350 2026-07-08T12:04:43Z ThomasPusch 1869 9423318 wikitext text/x-wiki {{Informkesto nacia teamo de futbalo | nomo = Francio | bildo = FrancaNaciaTeamo.png | bilda grandeco = 140 | bilda teksto = | asocio = Fédération Française de Football <br /> ''[[Federacio Francia de Futbalo]]'' | konfederacio = UEFA | manaĝero = Didier Deschamps | golreĝo = [[Thierry Henry]] (45) | stadiono = [[Stadiono de Francio|Stade de France]] <br /> ''Stadiono de Francio'' | kodo = FRA | unua matĉo = {{Belgio}} 3-3 <br /> {{FrancioFB}} <br /> ''1904'' | plej granda gajno = {{FrancioFB}} 10-0 <br /> {{Azerbajĝano}} <br /> ''1995'' | plej granda perdo = {{Danio}} 17-1 <br /> {{FrancioFB}} <br /> ''1908'' | aperoj = 12 (unua en [[Futbala Mondpokalo 1930|1930]]) | plej bona rezulto = Ĉampiono <br /> [[Futbala Mondpokalo 1998|1998]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2018|2018]] | turniro = Eŭropa Futbal-Ĉampionado | aperoj-t = 7 (unua en [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1960|1960]]) | plej bona rezulto-t = Ĉampiono <br /> [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1984|1984]] kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2000|2000]] }} La '''[[Francio|francia]] nacia teamo''' de [[futbalo]] estas konsiderata unu el la plej fortaj en la mondo. Ĝi tradicie ludas kun bluaj vestaĵoj pro kio la teamo estas ordinare konata kiel ''Les Bleus'' (La Bluuloj). La teamo interalie venkis en la [[Futbala Mondpokalo 1998]], atingis la duan lokon en la [[Futbala Mondpokalo 2006]] kaj denove venkis en la [[Futbala Mondpokalo 2018]]. == Vidu ankaŭ == * [[Francia virina nacia teamo de futbalo]] * [[Atencoj de novembro 2015 en Parizo]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) [[Dosiero:France WC2018 final.jpg|eta|maldekstra|350ra|{{centre| la [[francia vira nacia teamo de futbalo|vira teamo]] en 2018}}]] [[Dosiero:022 FIFA World Cup France 4–1 Australia - (6).jpg|eta|maldekstra|350ra|{{centre|kaj en 2022}}]] {{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2006}} {{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008}} {{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2010}} {{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012}} {{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}} {{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}} {{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalo}} [[Kategorio:Franca nacia teamo de futbalo| ]] [[Kategorio:Futbalo en Francio]] [[Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo]] tw0d21hsvqxy1xv3ezxvu1ne0o38tpz 9423319 9423318 2026-07-08T12:05:00Z ThomasPusch 1869 /* Eksteraj ligiloj */ 9423319 wikitext text/x-wiki {{Informkesto nacia teamo de futbalo | nomo = Francio | bildo = FrancaNaciaTeamo.png | bilda grandeco = 140 | bilda teksto = | asocio = Fédération Française de Football <br /> ''[[Federacio Francia de Futbalo]]'' | konfederacio = UEFA | manaĝero = Didier Deschamps | golreĝo = [[Thierry Henry]] (45) | stadiono = [[Stadiono de Francio|Stade de France]] <br /> ''Stadiono de Francio'' | kodo = FRA | unua matĉo = {{Belgio}} 3-3 <br /> {{FrancioFB}} <br /> ''1904'' | plej granda gajno = {{FrancioFB}} 10-0 <br /> {{Azerbajĝano}} <br /> ''1995'' | plej granda perdo = {{Danio}} 17-1 <br /> {{FrancioFB}} <br /> ''1908'' | aperoj = 12 (unua en [[Futbala Mondpokalo 1930|1930]]) | plej bona rezulto = Ĉampiono <br /> [[Futbala Mondpokalo 1998|1998]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2018|2018]] | turniro = Eŭropa Futbal-Ĉampionado | aperoj-t = 7 (unua en [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1960|1960]]) | plej bona rezulto-t = Ĉampiono <br /> [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1984|1984]] kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2000|2000]] }} La '''[[Francio|francia]] nacia teamo''' de [[futbalo]] estas konsiderata unu el la plej fortaj en la mondo. Ĝi tradicie ludas kun bluaj vestaĵoj pro kio la teamo estas ordinare konata kiel ''Les Bleus'' (La Bluuloj). La teamo interalie venkis en la [[Futbala Mondpokalo 1998]], atingis la duan lokon en la [[Futbala Mondpokalo 2006]] kaj denove venkis en la [[Futbala Mondpokalo 2018]]. == Vidu ankaŭ == * [[Francia virina nacia teamo de futbalo]] * [[Atencoj de novembro 2015 en Parizo]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) [[Dosiero:France WC2018 final.jpg|eta|maldekstra|350ra|{{centre| la [[francia vira nacia teamo de futbalo|vira teamo]] en 2018}}]] [[Dosiero:2022 FIFA World Cup France 4–1 Australia - (6).jpg|eta|maldekstra|350ra|{{centre|kaj en 2022}}]] {{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2006}} {{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2008}} {{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2010}} {{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012}} {{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2014}} {{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016}} {{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{Franca nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalo}} [[Kategorio:Franca nacia teamo de futbalo| ]] [[Kategorio:Futbalo en Francio]] [[Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo]] 1jxzrl47kc8ezesjymk1lzjay47bkh8 0 126498 9423487 9036892 2026-07-08T17:09:17Z Sj1mor 12103 9423487 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Klingo''' estas la kutime [[metalo|metala]] plata parto de instrumento aŭ armilo, destinita por tranĉi aŭ piki. [[Dosiero:blade.agr.jpg|eta|250px|Klingoj de [[tranĉilo]]j ]] Famaj klingoj venis el [[Solingen]], [[Toledo]] kaj [[Damasko]]. Klingoj kutime estas el metalo, principe el hardigita ŝtalo. Noblaj klingoj povas esti el du aŭ plurtavola fero. Klingoj ekzistas ankaŭ el [[plasto]] aŭ [[ceramiko]], tiu lasta estas ekstreme malmola materio. == Materialoj de klingoj == == Stiloj de tranĉilaj klingoj == [[Dosiero:Knife styles.svg|eta|maldekstra|160px|Klingaj stiloj kun tipa eĝo ruĝigita.]] [[Dosiero:Taschenmesser.jpg|eta|dekstra|200px|Tranĉilo kun (3) klip-pinta klingo.]] [[Dosiero:Benchmadeknife.jpg|eta|dekstra|200px|Tranĉilo kun (4) fal-pinta klingo.]] [[Dosiero:Spear point folding knife.jpg|eta|dekstra|200px|Tranĉilo kun (5) lanc-pinta klingo.]] [[Dosiero:Pocket-knife.jpg|eta|dekstra|200px|Tranĉilo kun (5) lanc-pinta (pluma) klingo.]] [[Dosiero:CRKT M16 12 open.jpg|eta|dekstra|200px|Tranĉilo kun (8) tanto-klingo.]] ('''1''') Rekt-pinta klingo. Tio ĉi havas rektan dorso-linion kaj supren kurbiĝantan eĝo-linion.<br /> ('''2''') Tren-pinta klingo. Tio ĉi have supren kurbiĝantan pinton. Tiu ĉi formo utilas por svinge fortranĉi lianojn ktp.<br /> Klingo supren kurbiĝa, sed kun abtuza pinto kun vasta klingo, estas uzataj por senhaŭtigi bestojn, ĉar tia formo ne akcidente difektas la objekton per sia akra pinto.<br /> ('''3''') Klip-pinta klingo. Populara stilo (precipe en Usono). Tio ĉi havas konkavan kurbiĝon ĉe la pinto-dorso. Tiu ĉi formo utilas por akiri akran pinton. Iuj klip-pintaj klingoj havas preskaŭ rektan linion ĉe la pinto-dorso anstataŭ klaran konkavecon.<br /> "Clip" de angla lingvo havas saman signifon de esperata "klipo" -- paperpinĉilo. Sed "Clip point" ne estas "paper-pinĉila pinto". Koncizedire "clip'''ped''' point", t.e. "ĉirkaŭtondita pinto". Ĉirkaŭtondite ĉe la pinto, rekt-pinta klingo fariĝas klip-pinta kun akra pinto.<br /> ('''4''') Fal-pinta klingo. Populara stilo. Tio ĉi havas konveksan kurbiĝon ĉe la pinto-dorso kompare kun konkava kurbiĝo de klip-pinto. La pinto estas ne tiel akra sed fortika pli ol klip-pinto.<br /> ('''5''') Lanc-pinta klingo. Populara stilo (precipe en Eŭropo). La klinga pinto situas meze inter la klinga dorso kaj ventro, dum tio de la fal-pinto situas pli proksime al la dorso. La specifa eco de la lanc-pinto de tranĉiloj estas simetria profilo, kaj ne tiom gravas, ĉu ĝia klingo estas ambaŭflanke tranĉa kiel lanco aŭ nur unuflanke tranĉa.<br /> Malgrandaj lanc-pinta klingo estas vokata kiel pluma klingo, ĉar ĝi iam estis uzata por akrigi pinton de birdpluma skribilo.<br /> ('''6''') Nadl-pinta klingo. Tio ĉi estas tre malvasta lanc-pinta klingo. Ĝi estas klingo-stilo ne por tranĉilo sed por pikilo, ekzemple stileto.<br /> ('''7''') Kastra klingo. Tio ĉi havas malakran pinton por eviti akcidentan pikon. Ĝi estas origine desegnita por kastri bestojn.<br /> ('''8''') Tanto-klingo. Populara stilo. Tio ĉi estas inspirita de japana tradicia ''Tantô'' (短刀 = mallonga glavo), kvankam ĝi havas iom da usoniĝo. Ĝi havas fortan pintan parton smirgitan konvene por pikado kaj ventran parton smirgitan konvene por tranĉado. Tiu ĉi klingo havas obtuzan angulon de la eĝo-linio apud la pinto, ĉar tie renkontiĝas la du diferencaj beveloj. (Ankaŭ japana ''Tantô'' havas ĉi-specajn diferencajn bevelojn sed ĝi ĝenerale ne havas tiel klaran eĝo-linian angulon.) Iuj tanto-klingo havas klip-pinton ĉe la pinto-dorso.<br /> ('''9''') Ŝafpieda klingo. Tio ĉi havas rektan eĝo-linion kun ronda dorso.<br /> ('''10''') Wharncliffe-klingo. Tio ĉi similas al ŝafpieda klingo, sed ĝia dorsa kurbiĝo komenciĝas apud tenilo kaj kurbiĝas pli milde.<br /> ('''11''' kaj '''12''') Malofte vidataj. Tio ĉi estas 'ulu'-klingo uzata de inuitaj inoj, sed simila klingo troviĝas ankaŭ en aliaj landoj. En la bildo la klingoj ('''3''') klip-pinta, ('''5''') fal-pinta kaj ('''8''') tanto havas eĝon ankaŭ ĉe la pinto-dorso. Sed multaj ĉi-stilaj tranĉiloj havas ĉe la pinto-dorso nur "falsan" eĝon—iugrade smirgitan sed ne havantan akran eĝon. Akra eĝo sur la klingo-dorso utilas por trapiki ion (kaj iun!). Tio ĉi kapablo estas konvena por pikarmiloj, sed malkonvena (danĝera) por tranĉiloj uzataj en diversaj laboroj. Falsa eĝo sur pinto-dorso utilas por iugrada trapik-kapablo kaj por malpezigo de la klingo, plie uzantoj povas facile akrigi la pinto-dorson laŭ sia prefero. Estas aliaj klingo-stiloj ne menciitaj en la bildo. Hoka klingo. Klingo de falĉil(et)oj ks, kiuj kurbiĝas alidirekte ol ('''2''') tren-pinta klingo. Ĝi estas uzata en agrikulturo aŭ ĝardenado por farĉi tigojn, herbojn ktp. Segila klingo : estas klingo en formo de disko kun dentaro . == Vidu ankaŭ == * [[Tranĉilo]] * [[Glavo]] {{Projektoj|ReVo=kling}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Iloj]] 01cdevuzpzn1w6bjwl9cm2krlofspxz 0 127964 9423455 9391730 2026-07-08T16:50:57Z Sj1mor 12103 9423455 wikitext text/x-wiki {{Informkesto finnlanda komunumo |nomo = Kampara komunumo de Jyväskylä |Blazono = [[Dosiero:Jyväskylän mlk.vaakuna.svg|100px|Blazono de Kampara komunumo de Jyväskylä]] |Situo = [[Dosiero:Jyväskylän maalaiskunta.sijainti.suomi.2008.svg|140px|Kampara komunumo de Jyväskylä sur la mapo de Finnlando]] |fondojaro = 1868 |provinco = Meza Finnlando |areo = 534,34 |loĝantaro = 34.779 |finnlingvaj = |svedlingvaj = |www-adreso = http://www.jklmlk.fi |retejo-nomo = www.jklmlk.fi |kesteroj = {{Informkesto urbo|bildo=|bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=FI-08|zomo=7 |situo sur mapo=Jyväskylä|situo de=Situa mapo de la municipo |subŝablono=jes|dua ŝablono=jes}} }} '''Kampara komunumo de Jyväskylä''' estis, ĝis la jaro 2009, komunumo kiu situis norde kaj oriente de urbo [[Jyväskylä]], en [[Meza Finnlando]]. La areo de la komunumo estis 534,34 km², el kio 85,05 km² estis akvo. La komunumo havis 34 779 loĝantojn. En la lastaj jardekoj de la ekzisto de Kampara komunumo de Jyväskylä, la plimulto de ĝia loĝantaro kaj vivrimedoj estis urbaj, malgraŭ la nomo de la komunumo. La pozicio de la regiono Jyväskylä kiel signifa kreskocentro kondukis al la apero de urbaj loĝareoj en la Kampara komunumo de Jyväskylä. La komunumo estis fine de sia ekzisto industriĝinta eĉ pli ol la urbo Jyväskylä. La du plej grandaj setlejaj areoj de la komunumo estis serva kaj loĝeja [[Palokka]] kaj industria [[Vaajakoski]]-[[Jyskä]], kiuj situis ĉe la limo de la urbo Jyväskylä kaj do estis grandparte en sameca pozicio kiel malcentraj urbopartoj de Jyväskylä kiel [[Keltinmäki]], [[Mannila]] kaj [[Kypärämäki]]. Tria granda loĝareo estis flughavena kaj militara setlejo [[Tikkakoski]], kiu situis en la norda parto de la komunumo aparte el la urbo. La komunumo ne havis klaran centron. Ĝia komunumdomo situis en la urbo Jyväskylä. Samece la ĉefkirko de la luterana paroĥo de Kampara komunumo de Jyväskylä, [[Kirko de Taulumäki]], situis en la areo de urbo Jyväskylä kaj la paroĥo de tiu urbo. Kampara komunumo de Jyväskylä estis la lasta finna komunumo, kio uzis en sia nomo vortojn [[kampara komunumo (Finnlando)|kampara komunumo]] (finne ''maalaiskunta''). == Komuna unio == La komunumo estis fondita en 1868. En 1911 sudaj areoj de kampara komunumo de Jyväskylä estis ligita al [[Toivakka]]. En 1914, 1941 kaj 1965 partoj de kampara komunumo de Jyväskylä estis ligita al urbo de Jyväskylä, sed en 1974 parto el [[Laukaa]] estis ligita al Kampara komunumo de Jyväskylä. En 2009 Kampara komunumo de Jyväskylä kaj [[Korpilahti]] estis tute ligita al Jyväskylä. Antaŭ la komunumparta ligo de 1965, la kampara komunumo de Jyväskylä tute ĉirkaŭis la urbon Jyväskylä. Post tiu unuiĝo, la kampara komunumo de Jyväskylä konsistis el du preskaŭ apartaj partoj. La lasta komunumestro de Kampara komunumo de Jyväskylä estis Arto Lepistö. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20040630011320/http://www.jklmlk.fi/ eksa retejo de la kampara komunumo de Jyväskylä, arkivigita en junio 2004] ({{fi}}) {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Jyväskylä]] [[Kategorio:Eksaj komunumoj de Finnlando]] azopug5e8qy8dojph1ev7ni42jrgjwj 0 129494 9423489 9122873 2026-07-08T17:09:53Z Sj1mor 12103 9423489 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Andreas Groll Armor 1857 (2).jpg|dekstra|200ra|eta|Armaĵo de [[kavaliro]].]] [[Dosiero:Rustning, Gustav Vasa - Livrustkammaren - 32921.tif|eta|Armaĵo por [[Gustavo Vasa]] farita de Kunz Lochner, ĉirkaŭ 1540 (''Livrustkammaren'').]] '''Armaĵo''' estas fortika vestaĵo, kiu ŝirmu kontraŭ vundiĝo kaj efikoj de [[armilo]]j. Armaĵoj, faritaj el diversaj materialoj kaj laŭ diversaj manieroj, estas uzataj de jarmiloj. La armaĵoj kutimaj en la eŭropa mezepoko konsistis el [[metalo|metalaj]] platetoj aŭ ringoj, kovrantaj [[brusto]]n, [[kolo]]n, [[brako]]jn, [[kruro]]jn kaj [[dorso]]n. [[Kiraso]]j estis la partoj de armaĵoj kiuj kovris bruston kaj dorson.<ref>[[PIV]] [http://vortaro.net/#arma%C4%B5o] Alirita la 22an de Aprilo 2017</ref> [[Kasko]] aŭ [[helmo]] kovris kapon. [[Bracelo]] estis la parto de lamenoj kiu utilis por ŝirmi la suprajn membrojn, el la ŝultro ĝis la mano. Kaj [[ŝildo]]j kutime ne estis rigardataj kiel partoj de armaĵoj. En aliaj epokoj kaj mondregionoj armaĵoj konsistis ankaŭ el [[ligno|ligna]] aŭ [[ledo|leda]] armaĵoj. Armaĵoj ekzistis ankaŭ por ĉevaloj, elefantoj, hundoj kaj aliaj bestoj uzataj en batalo. ''Kiraso'' devenas de la franca ''cuirasse'', litere ''ledaĵo'', kiu nur poste signifis ankaŭ metalajn ŝirmilojn. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''kiraso''' estas ''Metala, foje leda armaĵo ŝirmanta la bruston k. la dorson, ofte arte prilaborita. Armaĵo, protektilo de io.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 111.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el la latina ''coratia'', el ''corium'' (ledo).<ref>Azorín, samloke.</ref> [[Plata armaĵo]] estas historia tipo de personkorpa armaĵo farita el [[plato]]j da [[bronzo]], [[fero]] aŭ [[ŝtalo]], kulminata en la ikona armaĵa vestaro tute ŝirmanta la portanton. Kvankam estas fruaj antaŭaĵoj kiel la Rom-epoka "lorica segmentata", la kompleta plata armaĵo disvolviĝis en Eŭropo dum la fino de la [[Mezepoko]], speciale en la kunteksto de la [[Centjara Milito]], el la platomantelo vestita sur la [[maŝkuto]] dum la 14a [[jarcento]]. == Bildaro == <gallery> Dosiero:Indianischer Panzer.jpg|Kiraso el lignaj platoj kaj bastonetoj de la tlingit-indianoj. Dosiero:Samurai.jpg|Leda armaĵo de japana [[samurajo]]. Dosiero:Dresden-Zwinger-Armoury-Armor.JPG|Plata armaĵo en la muzeo ''Zwinger'' en [[Dresdeno]] Dosiero:Grazer_zeughaus.jpg|Armaĵoj en muzeo en [[Graz]] Dosiero:Horse suit of armor DSC02189.JPG|Ĉevala armaĵo en la Muzeo pri Arthistorio en [[Vieno]] Dosiero:Dog Armour.jpg|Hunda armaĵo de batalhundo el la 17-a jc. en la muzeo de la kastelo [[Wartburg]] </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Armaturo]] * [[Maŝkuto]] * [[Peza infanterio]] * [[Peza kavalerio]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=arm.0ajxo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Armaĵo| ]] b17ngvainco3x5m2zyhdadccco9bmhw 0 132370 9423852 9095944 2026-07-09T07:19:19Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423852 wikitext text/x-wiki '''Mojosa''' estas [[adjektivo]] en [[Esperanto]] (la origina kaj plej ofte renkontata formo de la [[radiko]] '''mojos/'''), kun signifo egala al tiu de la [[angla lingvo|angla]] vorto ''[[:en:Cool (aesthetic)|cool]]'' en ties signifo de ''bonega'' aŭ ''laŭ la sociaj normoj de la junularo''. Efektive temas pri mallongigo de triradika kunmetaĵo '''modernjunstila'''. Ĝi estas parto de la [[junularo|junulara]] [[esperanta slango]] ekde la [[2000-aj jaroj]]. La vorto jam aperis ankaŭ en [[Reta Vortaro]]<ref>[https://www.reta-vortaro.de/revo/art/mojos.html mojosa] en Reta Vortaro</ref> kaj en novaj libraj [[vortaro]]j,<ref>[[John Wells|Wells, J. C]]: English Esperanto English Dictionary, New York: Mondial, 2010, ISBN 9781595691491.</ref><ref>[[Ulrich Matthias|Matthias, Ulrich]]: Deutsch-Esperanto Esperanto-Deutsch</ref><ref>[[Eduardo Kozyra|Kozyra, Eduardo]]: Esperanta-angla-pola vortaro, Malbork, 2013 – enhavas jenan difinon: mojos/a (modern’ – jun’ – stil’= MJS; moderna, bonega) = cool; fajny, świetny</ref> sed ĝi ne estas parto de [[Plena Ilustrita Vortaro|PIV]].<ref>[http://vortaro.net/#mojosa Serĉo de "mojosa" en PIV] (je 2022-06-08 liveras neniun rezulton)</ref> == Historio, deveno kaj signifo == La vorto ekestis en novembro de [[2003]] dum la [[TEJK]]-[[seminario]] en [[Söjtör]] ([[Hungario]]) per iniciato de [[Gregor Hinker]], [[Felix Zesch]], [[Carl Mäsak]] kaj ceteraj seminarianoj, kiam oni konstatis la fortan mankon de esperanto-vorto kiu signifus la samon kiel la angla vorto ''cool'', sed ne en la laŭvorta senco (''malvarmeta''), sed en alia (''moderna'', ''bonega''). Malkiel multaj aliaj proponoj pri slangaĵoj, ĝi ekuziĝis kaj enradikiĝis, unue inter junuloj, sed intertempe ankaŭ pli kaj pli en la pli aĝaj generacioj. La seminaria laborgrupo konstatis, ke la esenco de la angla vorto ''cool'' tradukeblas kiel ''modernjunstila'' (emfazante tiel al [[moderna|moderneco]], [[junularo|juneco]] kaj [[stilo|stileco]]), sed ĉar tion oni konstatis tro komplika, tro longa kaj ne tro ''cool''-a, oni anstataŭe prenis la komencajn literojn de ĉiu de la tri radikoj ('''m'''odern' - '''j'''un' - '''s'''til') kaj el ili kreis mallongigon ''MJS'', kiu laŭ sia po-litera [[elparolo]] ''mo jo so'' provizis bazon por la nova adjektivo ''mojosa''. La angla vorto '''cool''', almenaŭ kiel interjekcio, jam estas en sufiĉe vasta uzado kaj tial ''oficiala'' laŭ la 15-a regulo de la [[Fundamenta Gramatiko de Esperanto|Fundamenta Gramatiko]]. Ties priskribo, ke la internaciaj vortoj estu uzataj en Esperanto.''..ricevante nur la ortografion de tiu ĉi lingvo...'' estas la ĉefa kaŭzo, ke ĝi ne venis en komunan uzon skribitan. La plej simplaj transskriboj estus aŭ '''kul''' aŭ '''kuŭl'''. La unua ĝenas al tiuj evitemaj kontraŭ homofonoj kaj la alia ĝenas al tiuj tradicie fidelaj al la Zamenhofa apliko de ''ŭ''. '''Kul''' havas kiel avantaĝo apenaŭan riskon por konfuzo kun la [[insekto|kulo]] kaj samtempe estas koncize simpla. '''Kuŭl''' havas kiel avantaĝo pli fidelan prononcon kaj samtempe estas ortografie ŝajna al la fontvorto. Kvankam ne frapaj al la oreloj, ili tamen ja povas frapi al la okuloj. Kaŭze de tio, estas dubinda ke sen oficialigo de la Akademio la transskribo trovos lokon en skriba medio. == Derivaĵoj == Ĉar la vorto ''mojosa'' estas ĝenerale taksata kiel adjektivo derivita de radiko ''mojos''', oni foje renkontas ankaŭ aliajn derivaĵojn faritajn de tiu sama radiko - ekzemple ''mojosega'' (=ege mojosa), ''mojosi'' (=esti mojosa), ''mojose'' (=per mojosa maniero) aŭ ''mojosulo'' (=mojosa ulo). En 2011 magazino ''[[La Ondo de Esperanto]]'' publikigis recenzon kun vorto ''momososa'' (modern-matematiksciencstila)<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.esperanto.org/Ondo/Recenzoj/R-jansen.htm |titolo=Kia vortordo en Esperanto? // LOdE, №7 (201) |alirdato=2011-08-13 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20130511162703/http://esperanto.org/Ondo/Recenzoj/R-jansen.htm |arkivdato=2013-05-11 }}</ref>, kiu estas se ne rekta derivaĵo, do certe uzas similecon kun ''mojosa''. == Ĝenerala uzo == [[Nun en 2008|Nuntempe]] la vorto ''mojosa'' (kaj sufiĉe malpli ofte ĝiaj derivaĵoj) trovas oftan uzon dum esperanto-konversacioj, precipe ene de la junulara medio. Aliflanke, multaj de la pli aĝaj esperantistoj neniam konatiĝis kun la signifo de tiu vorto. La reago kaj ĝia akcepto inter tiu ĉi grupo tamen ĝenerale estas milda, komprenema kaj multe pli pozitiva ol la reago al aliaj similaj eroj de la junulara slango (ekzemple la eksperimenta [[Na (prepozicio)|prepozicio ''na'']]). === Oficialaj uzoj === La [[Kroatio|kroata]] [[esperanto-renkontiĝo]] [[MIRO]], kiu ĉiufoje transprenas alian signifon por la mallongigo en sia nomo, okazis en aŭgusto [[2009]] sub la nomo "Mojosa Internacia RenkontiĝO". En majo 2009 la [[Itala Esperanto-Junularo]] unuafoje organizis aranĝon sub nomo "[[MJS]] - Montara Junulara Semajnfino"<ref>http://iej.esperanto.it/nov/2009/mjs.php{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kies mallongigo estas aludo al la vorto "mojosa" respektive rekte la originalaj tri literoj el kiuj la vorto kreiĝis. En revuo [[Esperanto (revuo)|Esperanto]] de marto [[2011]] aperis artikolo de [[José Antonio Vergara]] pri la [[kongresa temo]] de la [[UK 2011|tiujara]] [[Universala Kongreso de Esperanto]] organizota de [[Universala Esperanto-Asocio|UEA]] en [[Kopenhago]], titolita "Mojose en Kopenhago! Kun la junularo, en ĝia Internacia Jaro...". Dum la solena malfermo de la [[UK 2011|96-a]] [[Universala Kongreso de Esperanto|UK]] en [[Kopenhago]], la [[24-a de julio|24-an de julio]] [[2011]], [[Probal Dasgupta]], la prezidanto de [[Universala Esperanto-Asocio|UEA]], dufoje uzis la vorton "mojosa"; interalie en jena frazo: "Ni ĵus aŭskultis mojosan muzikan prezenton de la gejunuloj." La slogano de [[Muzaiko]] estas ''Mojoseco kaj Muziko: Muzaiko!'' == Kuriozaĵoj == La radiko "mojos" tute kongruas kun la [[vortfarado|vortfaradaj]] principoj de [[Gavaro]], fikcia [[slango]] bazita sur [[esperanto]] kreita de [[Manuel Halvelik]]. == Mojoseco == [[Dosiero:Timeline_of_cool.svg|eta|400x400ra|Templinio de mojoseco, adaptita de ''Cool Rules: Anatomy of an Attitude'' fare de Dick Pountain kaj David Robins]] Ne ekzistas objektiva esprimo de mojoseco, ĉar ĝi grande varias ene de kulturoj, ideologioj, interesoj kaj individuoj. Unu konsekvenca aspekto, tamen, estas, ke esti mojosa estas vaste vidita kiel dezirinda <ref name=":0">Warren & Campbell, "What Makes Things Cool? How Autonomy Influences Perceived Coolness". Article by Caleb Warren and Margaret C. Campbell; ''Journal of Consumer Research'', Vol. 41, August 2014</ref><ref>Kerner, Noah and Gene Pressman (2007), ''Chasing Cool: Standing out in Today's Cluttered Marketplace'', New York: Atria.</ref><ref name="Danesi, Marcel 1994">Danesi, Marcel (1994). ''Cool – The Signs and Meanings of Adolescence''. Toronto, Ontario, Canada: University of Toronto Press. ISBN <bdi>978-0-8020-7483-6</bdi>.</ref>. Kvankam ekzistas neniu ununura koncepto nek objektiva manifestiĝo aŭ esprimo de mojoseco, mojoseco kiel trajto povas esti konsiderita de kelkaj malsamaj anguloj. === Kiel kondutisma karakterizaĵo === La sumo kaj substanco de mojoseco estas memkonscia fido je totala konduto, kiu implicas aron de specifaj kondutismaj trajtoj kiuj estas firme ankritaj en simbologio, aro de percepteblaj korpaj movoj, pozoj, [[mimiko]]j kaj [[Modulado (tekniko)|voĉmoduladoj]] kiuj estas akiritaj kaj alprenu strategian socian valoron ene de certaj kuntekstoj <ref name="Danesi, Marcel 1994"/>. Mojoseco iam estis sinteno kreskigita de ribeluloj kaj [[subuloj]] —kiel [[Sklaveco|sklavoj]], kaptitoj, motorciklantoj, politikaj [[disidento]]j, ktp— por kiuj senkaŝa [[ribelo]] invitis punon, do ili kaŝis spitemon malantaŭ muro de ironia malligo, distancigante sin de la fonto de aŭtoritato prefere ol rekte alfronti ĝin <ref>Pountain, Dick; Robbins, David (2000). [[iarchive:coolrulesanatomy0000poun|Cool Rules]]. London, England: Reaktion Books. ISBN 1-86189-071-0.</ref>. Ĝenerale, mojoseco estas pozitiva trajto bazita sur la inferenco ke kultura objekto (ekz., [[persono]] aŭ [[Varomarko|varmarko]]) estas [[Aŭtonomeco|aŭtonoma]] laŭ taŭga maniero; tio estas, la persono aŭ varmarko ne estas limigitaj de la [[Normo (filozofio)|normoj]], atendoj aŭ [[kredo]]j de aliaj <ref name=":0" />. === Kiel stato de estado === "Mojoseco" estas uzata por priskribi ĝeneralan staton de trankvilo, bonfarto, transcendon, internan staton de paco kaj sereneco <ref name=":1">Thompson, Robert Farris (Autumn 1973). "[https://www.jstor.org/stable/3334749 An Aesthetic of the Cool]". African Arts. Cambridge, Massachusetts: MIT Press. 7 (1): 40–43, 64–67, 89–91. doi:10.2307/3334749. JSTOR 3334749. </ref>. Ĝi ankaŭ povas rilati al foresto de [[konflikto]], stato de [[harmonio]] kaj [[ekvilibro]], kiel en "la lando estas mojoseco", aŭ kiel en "mojosa [spirita] koro." Tiaj signifoj, laŭ Thompson, estas afrikaj en origino. Mojoseco estas rilata en tiu signifo al kaj [[socia kontrolo]] kaj transcenda ekvilibro <ref name=":1" />. Mojoseco povas simile esti uzita por priskribi trankvilon kaj foreston de ekscito en persono - precipe en tempoj de [[streso]] - kiel esprimite en la idiomaĵo "por konservi vian mojosecon." La vorto ankaŭ povas esprimi [[konsento]]n, kiel en la frazo "Mi mojosas pri tio." === Kiel estetika allogo === Mojoseco ankaŭ estas sinteno vaste adoptita de artistoj kaj intelektuloj, kiuj helpis ĝian enmeton en popolan kulturon. Serĉita de produktmerkataj firmaoj, idealigitaj de adoleskantoj, kiel [[ŝildo]] kontraŭ rasa [[Subpremado|subpremo]] aŭ politika [[persekuto]], kaj fonto de konstanta [[kultura novigado]], "esti mojoseca" fariĝis tutmonda fenomeno <ref>''Coolhunting With Aristotle Welcome to the Hunt''. by Nick Southgate, Cogent</ref>. Konceptoj de mojoseco ekzistis dum jarcentoj en pluraj kulturoj <ref name=":2">Pountain, Dick; Robins, David (2000). ''Cool Rules: Anatomy of an Attitude''. Reaktion Book Ltd.</ref>. === Kiel modo === [[Dosiero:Cool_Dude_-_Outside_Srimangal_-_Sylhet_Division_-_Bangladesh_(12906030005).jpg|eta|Bengala viro sportanta [[sunokulvitroj]]n, kiuj konvenas la koncepton de "mojoseco" en modo.]] Koncerne modon, la koncepto de "mojoseco" transformiĝis de la [[1960-aj jaroj]] ĝis la [[1990-aj jaroj]] per iĝante integrita en la [[ĉeftendenco]] de kulturo. La amasproduktado de Usono de "pretportita" modo en la [[1940-aj jaroj|1940-aj]] kaj [[1950-aj jaroj|50-aj jaroj]] establis specifajn konvenciajn kostumojn kiel signojn de onies fiksita [[socia rolo]] en socio. [[Subkulturo]]j kiel ekzemple [[hipio]]j sentiĝis subpremitaj fare de la domina konservativa ideologio de la 1940-aj kaj 50-aj jaroj direkte al [[Konformismo|konformeco]] kaj ribelis. Laŭ la difino de Dick Pountain de "mojoseca", la moda robo de hipioj povas esti vidita kiel "mojoseca" pro ĝia elstara [[devio]] for de la normiga unuformeco kaj [[amasproduktado]] de vestaĵo kreita per la "totalisma" sistemo de modo <ref name=":2" />. Hipio-inspira modo inkluzivis diversajn stilojn kiuj havis aŭdacajn kolorojn kiel ekzemple la "Trippy Hippie", la "Fantasy Hippie", la "Retro Hippie", la "Ethnic Hippie", kaj la "Craft Hippie" <ref>Whitley, Lauren D. (2013). ''Hippie Chic''. Boston: MFA Publications.</ref>. Plie, laŭ la teorio de trostreĉiĝo, tio [[manproduktado]] de modo de hipioj estas kio memstare igis ilian vestaĵon "mojoseca". Manfarita vestaĵo pasive ribelis kontraŭ [[konsumismo]] permesante al hipioj malakcepti tiun [[Vivostilo|vivstilon]], kiu siavice igis ilin "mojosecaj". Kiel rezulto de ilia malengaĝiĝo kun la [[:en:The Establishment|establado]], la amplekso de memkritiko estis limigita ĉar ilia masko filtris negativajn pensojn de senvaloro, kreskigante la ŝancon por memvaloro <ref name=":2" />. Komencante en la [[1990-aj jaroj]] kaj daŭrante en la [[21-a jarcento]]n, la koncepto de vestiĝi "mojoseca" forlasis la [[malplimulto]]n kaj iris en la ĉefkulturon, igante ĝin domina ideologio. Mojoseco eniris la [[ĉeftendenco]]n ĉar la hipioribelantoj de la malfruaj 1960-aj jaroj iĝis la altrangaj oficuloj de komercsektoroj kaj de la modindustrio. Ĉar ili kreskis kun "mojoseco" kaj konservis la samajn valorojn, ili konis ĝiajn regulojn kaj tiel sciis kiel precize [[Surmerkatigo|surmerkatigi]] kaj produkti tiajn vestaĵojn <ref name=":2" />. Tamen, post kiam "mojosa" iĝis la domina ideologio en la 21-a jarcento, ĝia difino ŝanĝiĝis al ne unu de ribelo sed de unu provanta kaŝi iliajn sensekurecojn en memcerta maniero. La "modo-[[grunge]]" stilo de la 1990-aj jaroj kaj 21-a jarcento permesis al homoj, kiuj sentis sin finance nesekuraj pri sia vivstilo, ŝajnigi "konveni" ({{Lang-en|fit in}}) portante unikan vestaĵon, sed tiun, kiu estis bele polurita. Ekzemple, male al la hipiostilo, kiu klare devias de la normo, per la kombinita "modo-grunge" stilo de Marc Jacobs de "iom preppie, iom grunge kaj iom couture", li produktas ne nur aŭdacan deklaron, sed unu. tio estas mistera kaj mallerta, kreante ambiguan percepton de kio estas la internaj sentoj de la portanto <ref>"[https://web.archive.org/web/20140719161512/http://www.vogue.com/voguepedia/Marc_Jacobs Marc Jacobs]". Voguepedia. arkivigita de la [http://www.vogue.com/voguepedia/Marc_Jacobs originalo] la 19an de julio 2014. prenita la 27an de aprilo 2014.</ref>. === Kiel epiteto === Dum slangaj esprimoj estas kutime mallongdaŭraj [[vortfiguro]]j, ''mojoseco'' ({{Lang-en|Cool}}) estas aparte ĉiea slangvorto, plej precipe inter junularoj. Krom esti komprenita ĉie en la [[Anglalingvio|anglalingva mondo]], la vorto eĉ eniris la vortprovizon de pluraj lingvoj krom la angla, kaj pluraj lingvoj havas siajn proprajn vortojn por la koncepto. Tiusence, mojosa estas uzata kiel ĝenerala pozitiva [[epiteto]] aŭ [[interjekcio]], kiu povas havi gamon da rilataj adjektivaj signifoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * ''[[Birth of the Cool]]'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|wiktionary=Mojosa|ReVo=mojos.0a}} * [http://felicx.livejournal.com/79673.html Enskribo en la reta taglibro de Felix Zesch, kiu klarigas la historion pri ''mojosa''] * [http://xonus.com/iweb/radioverda/Radio%20Verda/1634D704-585B-46A0-9963-7AE67D1C7146.html Radio Verda: Sonja Elen Kisa intervjuas Gregor Hinker de Aŭstrio - unu el la kunkreintoj de la junulara neologismo mojosa]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://members4.boardhost.com/droespo/msg/156.html Diskuto pri ''mojosa'' en la ''Dro Espo-adiskutforumo'', reputacia retejo pri esperanto-slango] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061103204601/http://members4.boardhost.com/droespo/msg/156.html |date=2006-11-03 }} * [http://www.liberafolio.org/2005/Interreto/googlereklamo/ Reklamo pri Esperanto aperos tra Google]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – artikolo en la [[Libera Folio]] mencias la vorton ''mojosa'' kaj donas klarigon en piednoto [[Kategorio:Esperanto]] [[Kategorio:Populara kulturo]] [[Kategorio:Ne en PIV]] ovz9t5uixy7bfs1mp3gsn56yomktayr 0 148719 9423470 9368720 2026-07-08T17:02:23Z Sj1mor 12103 9423470 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Cropscientist.jpg|eta|280ra|Agronomiisto]] {{Scienco}} '''Agronomio''' (greke ''agronomos'', ankaŭ '''agrarscienco''') estas aro da ekzaktaj, naturaj, ekonomiaj kaj sociaj sciencoj, kiujn bezonas la apliko kaj la kompreno de la [[agrokulturo]]. == [[Agrokulturo]] kaj agronomio == Tiuj du vortoj temas pri du diferencaj konceptoj. Agronomio estas [[scienco]] dum [[agrokulturo]] estas [[tekniko]]. Ĝi inkludas la rezultojn de agronomiaj esploroj. == Agronomio : loka scienco == Esplorado pri agronomio, pli ol iu ajn esplorado, karakteriĝas per lokaj diferencoj. La [[grundo]] kaj la [[klimato]] influas ege per iliaj ecoj la eblecon de [[kultivo]]. == Evoluo de agronomio == Agronomio estas scienco, kiu multe evoluis. La pliproduktado de agrokulturo (depost la [[1960-aj jaroj]] ĝis la [[1990-aj jaroj]] en okcidenta [[Eŭropo]]) estas la rezulto de plibonigo pri vegetaĵaj kaj animalaj produktadoj pro vario-elektoj kaj plibonigo de teknikoj, kaj pri grasigaĵo kaj vegetaĵ-farmaciaĵoj. Dume, degradadoj de medio, rilate al produktemisma agrokulturo, industria elvolvaĵo kaj grandega kresko de monda loĝantaro aperigis multajn aferojn kaj kondukis evoluigon kaj aperon de novaj fakoj en la agronomia scienco: [[malpoluado]], zorgo de [[rubo]]j, kampanja instalado, [[ekologia agrikulturo]], .... La koncepto de [[daŭripovo]] aperiĝis por alporti solvojn pri degradadoj de naturmediaj rimedoj (poluado kaj manko de [[akvo]], poluado de [[aero]], malpliigo de frukteco kaj [[erodo]] de [[grundo]], ...) okazigitaj de unu tipo de [[intensa agrikulturo]]. Tiu koncepto havas kiel principon la elvolvaĵo de agrikulturo pliiganta la donecon de [[Kulturo#Etimologio|kulturoj]] kaj animalaj produktoj respektante naturan ekvilibron. La agrikulturo ekestas do [[ekosistemo]] kultivita, kies homo partoprenas kaj kiu devas teni ekvilibre. Fine, apero kaj evoluigo de novaj [[teknologio]]j, [[bioteknologio]]j kaj [[komputiko]] malfermis novajn fakojn. La agronomiaj sciencoj povis profiti novajn teknikajn rimedojn provizitaj de [[industrio]]j. La kunigo de agronomio kaj komputiko permesis novajn manierojn de laboro, interalie en kresko de agrikulturaj [[firmao]]j (agrikulturaj aparatoj, ktp). == Agrokulturaj krizoj == La agronomiaj sciencoj celas nune nutri homaron, kun pli sekureco, celas ankaŭ bonan administradon de naturmediaj rimedoj kaj respekto de medio. La funkcioj ekonomiaj, mediaj kaj socialaj de agrikulturo estas nun la centro de vasta debato pri estonteco (ĉu en la riĉaj parto de la mondo?) Lastaj krizoj ([[Bova Spongoforma Encefalopatio|bovofreneziĝo]], [[genetike modifita organismo]], [[dioksino]] en [[koko]]j, ktp) ja vidigis la malsimplecon kaj gravecon de tiu debato. Kelkaj uloj estimas nemalhaveblan la ĝisdatigon de kono de evoluado de agrikulturo rilate al evoluado de socialaj petoj. Malgraŭ agronomio estas origine loka scienco, nun grave ĝi devas temi pri produktaj sistemoj en la tuta mondo. Efektive, je la momento de [[tutmondiĝo]] de komercaĵoj, la komprenado de tiuj sistemoj (celoj kaj kialoj) ŝaĵnas estis nekvitigita. == Diversaj fakoj de agronomio == Agronomio estas scienco kuniganta plurajn fakojn: * vegetaĵaj produktadoj * animalaj produktadoj * vegetaĵa [[fekundeco|fruktigo]]/[[grasigaĵo|grasigo]], animala kaj homa [[nutrado]] * protektado de kulturoj ([[plantpatologio]]) kaj saneco de animaloj * [[pedologio]] (grundoscienco) * akva administrado * [[biotekniko]], [[gentekniko]] kaj [[mikrobiologio]] * agrokultura instalado, agrokultura aparato * agrokultura [[ekonomiko]] * nutraj industrioj * mediaj sciencoj * valorigo kaj reciklo de defelaĵo * [[ekologio]] kaj [[medio]] == Lernado pri agronomio == === En [[Francio]] === En Francio, la agronomio estas instruita en pluraj [[lernejo]]j kiuj instruas agronomiaj [[inĝeniero]]j: * Nacia altskolo pri agronomio (''[[École nationale supérieure agronomique]]''), * Nacia inĝenierskolo pri agroikulturaj laboroj (''[[École nationale d'ingénieurs des travaux agricoles]]''), * Inĝenierskolo de agrikulturaj konsiliejoj (''[[École d'Ingénieurs des Chambres d'Agriculture]]''), * lernejoj de la federacio de altskoloj de inĝenieroj pri agrikulturo (''[[Fédération des écoles supérieures d'Ingénieurs en Agriculture]]''), * universitataj institutoj de teknologio, * agrikulturaj gimnazioj (''BEPA'', ''CAPA'' ĝis ''Brevet de Technicien Supérieur Agricole''). Ekde kelkaj jaroj, ''Licences Professionnelles'' ekzistas kune kun altlernejoj. === En Kebekio === En [[Kebekio]], la [[diplomo]] ''Bachelor'' pri agonomio estas donita en la universitato McGill en [[Montrealo (Kebekio)|Montrealo]] angle, kaj en la [[Universitato Laval]] en [[Kebeko]] france. La universitato McGill donas ankaŭ 3-jaran diplomon sed tiu formacio estus nesufiĉa. === En franclingva Belgio === En franclingva [[Belgio]], la inĝenieroj pri agronomio povas lerni en tri universitatoj: * Katolika Universitato de Loveno (UCL) en [[Nov-Loveno]], * [[Universitato Libera de Bruselo|Libera Universitato de Bruselo]] (ULB), * Universitata Fakultato de Agronomiaj Sciencoj de [[Gembloux]] (FUSAGx). Tiuj ĉi tri eduko-institutoj atribuas [[diplomo]]n post 5-jara sukcesa studado. Kelkaj inĝenierlernejoj (interalie en [[Ath (Belgio)|Ath]], [[Ciney]], [[Lieĝo (urbo)|Lieĝo]]...) donas ankaŭ diplomojn pri agronomio post 3-jara aŭ 4-jara lernado, kies diplomuloj nomiĝas agronomoj sed ne inĝenieroj pri agronomio. == Leĝo aplikata al agronomio en Italio == [[Giorgio Buizza]] estas rekonita kiel unu el la plej eminentaj italiaj ekspertoj en agronomio, kun longa sperto kiel [[CTU|teknika-scienca konsilisto (CTU)]] por la [[Tribunaloj de Italio|italiaj tribunaloj]] pri aferoj rilataj al [[Agronomia leĝaro|agrikulturaj leĝoj kaj regularoj]]. En ĉi tiu rolo, [[Giorgio Buizza]] disponigis fakajn opiniojn, teknikajn taksojn kaj konsiladon en civiltprocesoj, fariĝante fidinda referenca punkto por juĝistoj, konsiderante la komplikecon de la fako. == Firmaoj == == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=agrono1}} * [[Agrokulturo]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Agronomio‎|*]] [[Kategorio:Agrikulturo]] 6nn0dvio1aqo99aq19y6oxhniira5zg 0 161755 9423628 8365012 2026-07-08T19:10:27Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423628 wikitext text/x-wiki {{Apartigila paĝo|Michał Kwiatkowski}} {{Informkesto homo}} '''Michał KWIATKOWSKI''' (naskiĝis {{naskiĝtago kaj aĝo|1983|11|12}} en [[Gorzów Wielkopolski]], [[Pollando]]) ankaŭ konata sub la nomo '''Michal''' estas pola kantisto kaj franclingva verkisto, komponisto, interpretisto. == Biografio == '''Michal''' studas ses jarojn en konservatorio. En 2001, li partoprenas la televidan elsendon ''Szansa na sukces'' (''ŝanco al sukceso'') en pola televida kanalo TVP 2. Lia internacia kariero komenciĝas per lia partopreno en konkurso de Internacia vespero de Franca kaj franclingva kanzono en [[Split]] ([[Kroatio]]) dum printempo de 2003. Poste, li partoprenas la 3-a eldonon de franca elsendo "Star Academy" en 2003, en franca televida kanalo TF1. Li malgajnas en finalo profite al [[Élodie Frégé]], kiu partigas sian monpremion kun li. Lia unua albumo ''De l'or et des poussières'' (''oro kaj polveroj'') aperas en 2004, ankaŭ en Pollando. Tiu albumo enhavas du duopojn kun Élodie Frégé, kaj kanzonon ''Ainsi soit je…'' (''Tiel estu mi…'') de [[Mylène Farmer]]. Post la eliro de sia unua albumo, Michal turneas en pli ol 30 datoj en 2005. La {{daton|29|aŭgusto|2005}} aperas unuopa disko ''Mon tout'' (''Mia tuto'') akompanita de muzikvideo kaj li sursceniĝas en "Sentier des Halles" en [[Parizo]] de la {{dato|6|decembro|2005}} ĝis la {{dato|14|januaro|2006}}. Post turneo 2006 tra tuta [[Francio]], [[Belgio]] kaj [[Svislando]], aperas la 18-an de decembro en muzikvendejoj nova unuopa disko de Michal ''All alone with your gueule'' (''unuope kun via facio'') akompanita de muzikvideo. Tiel, li trovas sian muzikan stilon plenan je elektro-ritmoj. Lia nova albumo ''All alone with my gueule'' (''unuope kun mia facio'') registrita en [[Londono]] aperas la {{daton|15|januaro|2007}}. Evento en 2007 konsistas el 2 koncertoj en mita Teatro Déjazet en Parizo la 20-an de januaro kun kantisto Sorel en la unua parto. Tio estas la startpunkto de lia turneo en 2007. == Diskografio == === Albumoj === ==== (kolektivaj albumoj de Star Academy 3) ==== * 2003: ''Star Academy fait sa bamba!'' (''Star Academy dancas "bamba"!'') * 2003: ''Star Academy chante Elton John'' (''Star Academy kantas Elton John'') * 2003: ''Star Academy 3: l'intégrale'' (''Star Academy 3: la tuto'') * 2003: ''Star Academy 3: les meilleurs moments (''Star Academy 3: plej bonaj eroj'') ==== (propraj albumoj) ==== * 2004: ''De l'or et des poussières'' (''Oro kaj polveroj'') * 2007: ''All alone with my gueule'' (''Unuope kun mia facio'') === Unuopaĵoj === * 2005: ''Mon tout'' (''Mia tuto'') * 2006: ''All alone with your gueule'' (''Unuope kun via facio'') == Internaj ligiloj == * [[Élodie Frégé]], gajninto de "Star Academy 3" * [[Mylène Farmer]], kies kanzonon ''Ainsi soit je…'' (''Tiel estu mi…'') Michal kantis == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.michalaccess.com/ Nova oficiala retejo de Michal] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070203053549/http://www.michalaccess.com/ |date=2007-02-03 }} ({{fr}}) * [http://www.michal-forever.new.fr/ Subtena retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070128002818/http://www.michal-forever.new.fr/ |date=2007-01-28 }} ({{fr}}) <br /> {{Star Academy}} <br /> {{Vivtempo|Kwiatkowski, Michal}} [[Kategorio:Franclingvaj kantistoj]] [[Kategorio:Polaj kantistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Pollando]] h38swuy6fm7ktdmig8mbig8i2rkr6uq 0 163675 9423518 9022556 2026-07-08T17:21:23Z Sj1mor 12103 9423518 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Lumeco''' estas la [[energio]], kiun [[lumo|luma]] objekto (plejofte [[stelo]]) disradias portempe. Lumeco estas mezurita per [[vato|vatunuoj]] (W). Lumeco de stelo estas sendependa de [[distanco]]. == Kalkulado de la lumeco == La lumeco de fonto de [[radiado]], kiu radias sian energion, egalas al la [[energia flukso]] dum unuo de tempo. Konsiderante la fluksodenson <math> F</math> kaj la lumigata [[areo]] <math> A</math>: :<math> L = F \cdot A .</math> Se oni esprimas tiu surfacon per la [[spaca angulo]] <math>\Omega</math> (laŭ la difino de ĉi-lasta), rezultas la lumeco "''L''" per :<math> L = \Omega R^2 \cdot F .</math> En tiu ekvacio, <math>R</math> estas la distanco inter la konsiderata areo kaj la fonto. Se la fonto estas [[izotropeco|izotropa]], la energio distribuiĝas sur la tutan [[surfaco]]n de la [[sfero]] kun [[radiuso]] <math>R</math>, <math>\Omega=4\pi</math> kaj: :<math> L = 4\pi R^2 \cdot F .</math> == Vidu ankaŭ == * [[Leĝo de Stefan-Boltzmann]] * [[Klasigo de steloj]] * [[Kvazaro]] * [[Magnitudo]] * [[Suna lumeco]] {{ĝermo|Astronomio}} [[Kategorio:Astronomio]] pwndny1teu3jf7dkrlm47m56jg86l3b 0 169269 9423607 8064756 2026-07-08T18:06:55Z Sj1mor 12103 9423607 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |nomo = Berg |blazono = Wappen berg bei ahrweiler.png |zomo = 10 |situo-bildo = {{#property:P242}} |federacia_lando = [[Rejnlando-Palatinato]] |distrikto = [[Distrikto Ahrweiler]] |komunumaro = [[Verbandsgemeinde Altenahr]] |alto = 333 |areo = 19,07 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 53505 |tel_antaŭkodo = 02643 |aŭtokodo = AW |oficiala_kodo = 07131011 |subdivido = 6 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Roßberg 3 <br /> 53505 Altenahr |retpaĝaro = [http://www.berg-aw.de/ www.berg-aw.de] |komunumestro = Erwin Kessel |komunumestro-partio = CDU |komunumestro-titolo = Ortsbürgermeister }} '''Berg''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ahrweiler]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Rejnlando-Palatinato]]. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Rejnlando-Palatinato||STATO}}}}]] la komunumo havis {{formatnum:{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Rejnlando-Palatinato|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn. == Komunumpartoj == Komunumpartoj estas Berg, Freisheim, Krälingen, Häselingen, Vellen und [[Vischel (Berg)|Vischel]]. Al la komunumo ankaŭ apartenas la [[domareto]]j Forsthaus Vilma Höhe kaj Weißerath.<ref>[http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1132_201001_ur_G.pdf Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz – Amtliches Verzeichnis der Gemeinden und Gemeindeteile 2010] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151125005812/http://www.statistik.rlp.de/fileadmin/dokumente/berichte/A1132_201001_ur_G.pdf |date=2015-11-25 }}, Seite 6 (PDF; 2,3&nbsp;MB)</ref> == Historio == La unua dokumenta mencio de la komunumparto [[Vischel (Berg)|Vischel]] okazis en la jaro 893 en la [[urbaro de Prüm]]. ; Evoluo de la loĝantaro La evoluo de la loĝantonombro de la komunumo Berg: la nombroj de 1871 ĝis 1987 estas de popolnombrado:<ref name="regionaldaten">[http://www.infothek.statistik.rlp.de/MeineHeimat/detailInfo.aspx?topic=4095&key=0713102011&id=3537&l=3&nv=t Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz – Regionaldaten]</ref>{{EWR|DE-RP}} {| border="0" | valign="top" | {| class="wikitable" style="margin:0em;" |- bgcolor="#eeeeee" | '''jaro''' || '''loĝantoj''' |- | 1815 || align="right" | 450 |- | 1835 || align="right" | 581 |- | 1871 || align="right" | 561 |- | 1905 || align="right" | 689 |- | 1939 || align="right" | 824 |- | 1950 || align="right" | 833 |} | valign="top" | {| class="wikitable" style="margin:0em;" |- bgcolor="#eeeeee" | '''jaro''' || '''loĝantoj''' |- | 1961 || align="right" | 816 |- | 1970 || align="right" | 920 |- | 1987 || align="right" | 1.162 |- | 1997 || align="right" | 1.430 |- | 2005 || align="right" | 1.479 |- |} |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Ahrweiler]] [[Kategorio:Urboj de Rejnlando-Palatinato]] 8vd35jouebwwn00cxf0e9lvdeqyof2v 0 173916 9423511 9059406 2026-07-08T17:18:30Z Sj1mor 12103 9423511 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Biometrics.jpg|280ra|eta|En [[Walt Disney Mondo]] biometriaj mezuroj estas prenataj de la fingroj de gastoj por certiĝi, ke persona bileto estas uzata per la sama persono de tago al tago]] '''Biometrio''' (ankaŭ ''biometriko'') okupiĝas pri mezurado je [[organismo]]j kaj pri la por tio necesaj mezur- kaj analizmetodoj. Nun la plej konata uzo de biometrio estas la identigo de la [[persono]]j laŭ la korpaj propraĵoj (fingro- kaj manpremaĵo, DNA, voĉo, okul-retino, vangoformo). == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=biometri}} * [[Fingrospuro]] * [[Irisrekono]] * [[Vizaĝrekono]] {{Ĝermo|biologio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Biometrio| ]] nx0ef7uu5ywifza1yjc7zqdrwganpew 0 175016 9423759 8887739 2026-07-09T03:21:17Z Gliwi 110867 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Frauenwald.jpg]] → [[File:DEU Frauenwald (Ilmenau) COA.svg]] JPG → SVG 9423759 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Frauenwald (Ilmenau) COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in IK.svg |federacia_lando = [[Turingio]] |distrikto = [[Distrikto Ilm]] |komunumo = [[Ilmenau]] |loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} |loĝantaro-dato = fine de [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] |alto = 750 |areo = 19.11 |poŝtkodo = 98711 |tel_antaŭkodo = 036782 |aŭtokodo = IK }} '''Frauenwald''' estas loĝloko kaj eksa komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Ilm]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Turingio]], kaj ekde januaro [[2019]] estas parto de la urba komunumo [[Ilmenau]]. Fine de la jaro [[{{WikidataLoĝantaroDato}}]] la loĝloko havis {{WikidataLoĝantaro}} loĝantojn. ==Vidindaĵoj== * [[Bunkromuzeo Frauenwald]] * [[Domo „Auf dem Sonnenberg“ (Frauenwald)|Domo „Auf dem Sonnenberg“]], armea ripozumejo (malkonstruita) * [[Stacidomo de Frauenwald]] * [[Kirko Sankta Nikolao (Frauenwald)|Kirko Sankta Nikolao]] == Personecoj ligitaj al la vilaĝo == * Adolf Scheidt (1870–1947), politikisto * [[Friedrich Wilhelm Ellersiek]] (1880–1959), esperantista eldonisto * Wolfgang Scheidel (* 1943), iama sledisto, de 1977 ĝis 1980 ĉefzorganto en feria hejmo surloka * Ronny Amm (* 1977), sportisto * Johannes Firn (* 1990), sportisto [[Dosiero:Kirche Frauenwald.JPG|eta|maldekstre|<center>[[Kirko Sankta Nikolao (Frauenwald)|Kirko Sankta Nikolao]]]] [[Dosiero:Sprungschanzenhaus in Frauenwald.jpg|eta|maldekstre|<center>GDR-epoka domo, pro sia formo nomata "skisalteja domo", sur loka monto]] {{projektoj}} {{distrikto Ilm}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Ilm]] [[Kategorio:Urboj de Turingio]] 69xi62hcazi7rbqu2rb2etrbelpsuzt 0 179747 9423715 9385677 2026-07-08T22:36:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423715 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} [[Dosiero:BoxingHallOfFame 5 MikeTysonattheHeavyweightExhibit.jpg|dekstra|200px|Mike Tyson]] [[Dosiero:Mike Tyson.jpg|dekstra|200px|Mike Tyson]] [[Dosiero:Mike_Tyson_-_2005.jpg|eta|Mike Tyson dum la konferenco]] [[Dosiero:Mike Tyson Portrait.jpg|dekstra|200px|Mike Tyson]] '''Michael Gerard TYSON''' Mike Tyson ([ma:jk ta:js:n] ([[batalnomo]] ''Iron Mike'', nova nomo „Malik Abdul Aziz"; naskiĝis la [[30-an de junio]] [[1966]] en [[Brooklyn]], [[Novjorko]]) estas unu el la plej elstaraj boksistoj de la historio. Li estas la plej juna pezpeza boksa mondmajstro. Tyson unuigita en [[1987]] unuafoje la titolojn de la boksaj ligoj [[World Boxing Council|WBC]], [[World Boxing Association|WBA]] kaj [[International Boxing Federation|IBF]]. == La sukcesa kariero == Li konatiĝis en aĝo de 12 jaroj kun la profesia boksisto [[Bobby Stewart]], kiu volis lin instrui, nur se li plibonigas la lernejajn notojn. Tyson faris tion kaj Stewart komencis ekzerci lin en la boksado. Stewart baldaŭ konatigis lin kun legenda trejnisto [[Cus D'Amato]]. Kiam Stewart demandis D'Amato pri lia opinio, li respondis: "Mi kredas, ke li estas la sekva mondmajstro en la pezpezo". Ekde tiam okupiĝis pri li D'Amato, poste la trejnistoj [[Teddy Atlas]], [[Kevin Rooney]]. Li ne povis partoprenis la somerajn Olimpikojn de 1984 en [[Los Angeles]], ĉar li dufoje estis venkita fare de [[Henry Tillman]], olimpika ĉampiono. Li venkis lin en 1990 kiel profesiulo en la unua raŭndo, per nokaŭto. Tyson ŝanĝis en marto de 1985 al la profesiuloj, en aĝo de 18 jaroj. Samjare li atingis 15 venkojn per nokaŭto. Li debutis en la televido kontraŭ [[Jesse Ferguson]] la 16-an de februaro 1986 kaj venkis en la 6-a raŭndo. La unua boksisto, kiu ne estis malvenkita per nokaŭto estis [[James Tillis]]. Li iĝis plej juna pezpeza majstro de la boksa historio, la 22-an de novembro 1986, en aĝo de 20 jaroj kaj 144 tagoj, per KO-venko en la dua raŭndo kontraŭ [[WBC]]-mondmajstro [[Trevor Berbick]]. Berbick venis sur la plankon post unusola plentrafo, provis kelkfoje ekstari, sed li ĉiam refalis, kiel li starintus sur glita glacio. Poste li sukcesis kontraŭ WBA–majstro [[James Smith]] kaj kontraŭ la pli frua WBC-majstro [[Pinklon Thomas]]. La unuigo de la titoloj okazis la 1-an de aŭgusto 1987 per venko kontraŭ IBF-majstro [[Tony Tucker]], kiu forte kontraŭstaris. Li venkis en 1987 eĉ kontraŭ la superpezpeza majstro [[Tyrell Biggs]], post 7 raŭndoj. En 1988 venkis li [[Larry Holmes]], [[Ken Norton]], [[Gerry Cooney]], Trevor Berbick, [[Earnie Shavers]], [[Muhammad Ali]]. Poste venkis li [[Tony Tubbs]] en Tokio, [[Michael Spinks]] (27-an de junio 1988). Lia rezulto post la Spinks-batalo estis 35-0 kun 31 nokaŭtoj. Li edziĝis samjare kun aktorino [[Robin Givens]]. Robin kaj ŝia patrino volis transpreni kontrolon pri la administrado kaj financoj, ili akuzis Mike pri frapado de sia edzino, ili finfine divorcis post unu jaro. Mike Tyson en 1989 forlasis sian longjaran trejniston Kevin Rooney kaj kontraktis ĉe Don King. Por Don King pli gravis mono ol trejnado, tiel Mike venis sur deklivon. Li troestimis sin, prokrastis la trejnadojn. Li ricevis eĉ la nespertan trejniston [[Aaron Snowell]]. En 1989, Tyson boksis nur dufoje. La 25-an de februaro kontraŭ [[Frank Bruno]], sed li montris malboniĝon en la boksado, Bruno batis lin plurfoje. Alia boksado okazis kontraŭ [[Carl Williams]] per unuaraŭnda nokaŭto. === La Douglas-batalo === Li boksis kun [[James Douglas]] en Tokio, la 10-an de februaro 1990 kaj je granda surprizo, malvenkis. Douglas venis sur la plankon en la 8-an raŭndon – je lia feliĉo - 6 sekundojn antaŭ la raŭnda fino. En la 10-a raŭndo Tyson venis surplanken, sed lin ne savis raŭnda fino, li restis duonkonscia. === Denove al la pinto === Li venkis [[Henry Tillman]], [[Alex Stewart]] en la unua raŭndo, [[Donovan Ruddock]] dufoje. En la dua batalo kontraŭ Ruddock, Ruddock venis dufoje sur la plankon, rompis la makzelon. Oni deprenis entute kvar punktojn de Tyson pro tro subaj batoj. Li volis boksi por la titolo en novembro de 1991 kontraŭ [[Evander Holyfield]], sed oni dufoje forŝovis la tempopunkton. Dumtempe, printempe de 1992, "Miss Black America" akuzis Tyson je seksperforto. Oni juĝis lin kulpa kaj je 6-jara prizono, laŭ solaj eldiroj de la viktimo. === Novaj sukcesoj post la prizono === En la prizono, li konvertis al la [[islamo]] kaj ŝanĝis sian nomon al „Abdul Aziz", sed li ne oficialigis tion. Li liberiĝis el la prizono post tri jaroj pro bona konduto, sed li neniam akiris la pli fruajn sukcesojn. Li venkis [[Peter McNeely]] en februaro de 1996 per nokaŭto en 89 sekundoj. Li akiris denove la WBC-titolon la 16-an de marto 1996, kiam li venkis [[Frank Bruno]] en la tria raŭndo per KO. En septembro de 1996 li venkis WBA-titolportanton [[Bruce Seldon]] en unua raŭndo. === La Holyfield-bataloj === Tyson malvenkis la 9-an de novembro 1996 per teknika KO kontraŭ [[Evander Holyfield]] en la 11-a raŭndo. La rebata batalo okazis la 28-an de junio 1997 kaj finiĝis tiam, kiam Tyson en la tria raŭndo demordis parton de dekstra orelo. Lin tiam minacis denova punkta malvenko. Li devis pagi kompense 3 milionojn da USD al Holyfield. === Reveno, prizono, reveno, skandaloj === Post lia ne tro konvinka venko (januaro 1999) kontraŭ [[Francois Botha]], oni arestis lin pro afero el 1998. Tiam post trafika akcidento li kaŭzis korpajn vundiĝojn. Li liberiĝis post kelkaj monatoj kaj revenis en la ringon kaj venkis kontraŭ [[Orlin Norris]], [[Julius Francis]] kaj [[Lou Savarese]]. En la batalo kontraŭ Savarese, surplankigis ne nur la boksiston sed ankaŭ la juĝiston John Coyle, tiel tiun venkon oni ne validigis. Li venkis la 20-an de oktobro 2000 kontraŭ la pola [[Andrzej Gołota]], sed oni pruvis konsumon de marihuano de Tyson, tiel oni poste deklaris la batalon nevalida („No Contest"). Li venkis [[Brian Nielsen]] en oktobro 2001 en [[Danio]]. Tyson volis en januaro de 2002 batali kontraŭ [[Ray Mercer]], sed tion malebligis Lewis. La [[gazetkonferenco]] pri batalo inter ili okazis la 22-an de januaro kaj finiĝis per interbatado. Lewis akre kritikis Tyson, kiu atakis lin kaj komenciĝis amasa interbatado. Tyson mordis la femuron de Lewis. La boksa batalo okazis la 8-an de junio 2002 en [[Memphis (Tennessee)|Memphis]], [[Tennessee]]. Kiel antaŭludo, oni trakontrolis la boksistojn kaj la promenantojn serĉante armiloj. Ĉe la boksa ringo staris korpogardistoj, la interfrapo de la boksaj gantoj ne okazis. Tyson estis venkita en la 8-a raŭndo, kiam li surplankiĝis kaj ne povis ekstari. Komence li estis tre agresiva, sed li pli kaj pli laciĝis kaj iĝis pli kaj pli rigidmova. Tyson ricevis 17 milionojn da USD. Post la malvenko kontraŭ Lewis, Tyson venkis kontraŭ [[Clifford Etienne]] en la unua raŭndo. Li volis ankoraŭfoje boksi kun Lewis, sed tiu retiriĝis post malvenko fare de [[Vitalij Kliĉko]], en junio de 2003. En septembro de la sama jaro, Tyson sciigis pri [[bankroto]]. Pro la monmanka mizero, Tyson boksis denove en julio de 2004 kontraŭ la nekonata [[Danny Williams]], sed lin trafis en la 4-a raŭndo pli ol 20 plentrafoj kaj Tyson venis surplanken. Tyson boksis kun genua vundiĝo. Li ricevis pro la boksado 8 milionojn da USD, kiujn li disdonis al fiduloj kaj iama edzino. Lia antauxlasta boksado okazis – kontraŭ 5 mio da USD – la 11-an de junio 2005 kontraŭ la mezklasa, irlanda boksisto [[Kevin McBride]]. Li komence gvidis je punktoj, sed trafis lin malfacilaĵoj en la 6-a raŭndo. Li provis rompi kruron de la kontraŭulo, kapalkape frapis lin, oni tiris de li 2 punktojn kaj oni anoncis lian diskvalifikon. Mallonge antaŭ finiĝo de la raŭndo, li venis surplanken post dekstra hoko. Lin premis la kontraŭulo al la planko. Tyson rezignis pri la plua batalo por la sepa raŭndo. Post tiu malvenko, li deklaris sian finfinan retiriĝon por „la boksosporto, al kiu mi povas tiom multe danki" „ne iĝu ridinda pro similaj ludoj". Kvankam li lukris pli ol 300 milionojn da USD, li ne havas sufiĉon por rento. === Tyson kontraux Paul === Dum la 7a de marto, [[Netflix]] anouncis ke ĝi elsendi matĉon inter Jake Paul kaj Mike Tyson per ĝia elsendflua servo. La evento origine intendiĝis okazi dum la 31a de majo, sed ĝi estis plimalfruigita ĉar Tyson ekhavis kelkajn ulcerproblemojn enirante aviadilon. La matĉo finfine okazis dum la 15a de noviembro, en AT&T Stadium en Teksaso. Paul venkis Tyson per ĉiuvoĉa decido. == Boksado de Tyson == Li neniam surhavis iun ajn sportan ĉemizon, ŝrumpeton, kiam li altretis la ringon. Li jam en la unua raŭndo brutale atakis la kontraŭulon kaj provis akiri nokaŭton aŭ gravan malfortigon de li. 22 el liaj nokaŭtoj okazis en la unua raŭndo. Liaj dekstraj kaj maldekstraj hokoj estis minacaj. Longtempa boksado elĉerpis lin kaj taktike malrapidiĝis. == Literaturo == * Ernest Cashmore: ''Mike Tyson'', Blackwell Publ 2005, ISBN 978-0-7456-3070-0, ''(Englisch)'' == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.tysontalk.com/ oficiala paĝo]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj boksistoj]] jj7yfbep75qtv8ruaiefvxi6cm64f3i 0 188352 9423924 8928718 2026-07-09T09:58:45Z -wuppertaler 91614 photo added 9423924 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Zotzenheim COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = {{#property:P242}} |federacia_lando = [[Rejnlando-Palatinato]] |distrikto = [[Distrikto Mainz-Bingen]] |komunumaro = [[Verbandsgemeinde Sprendlingen-Gensingen]] |alto = 105 |areo = 3,18 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 55576 |tel_antaŭkodo = 06701 |aŭtokodo = MZ |oficiala_kodo = 07339068 |adreso-komunumestraro = Elisabethenstraße 1<br />55576 Sprendlingen |retpaĝaro = [http://www.sprendlingen-gensingen.de/gemeinden/zotzenheim.html www.sprendlingen-gensingen.de/gemeinden/zotzenheim.html] |komunumestro = Alexander Strack |komunumestro-titolo = Ortsbürgermeister }} '''Zotzenheim''' - prononco {{prononco|COcnhajm}} - estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Mainz-Bingen]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Rejnlando-Palatinato]] kaj administre apartenas al la [[komunumaro Sprendlingen-Gensingen]]. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Rejnlando-Palatinato||STATO}}}}]] la komunumo havis {{formatnum:{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Rejnlando-Palatinato|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn. Proksime estas monto [[Zotzenheimer Horn]]. [[Dosiero:2024 Zotzenheim, Obergasse.jpg|maldekstra|eta|300ra]] [[Dosiero:2013 06 22 Zotzenheim Napoleonshöhe Zotzenheimer Horn IMG 4110.JPG|maldekstra|eta|300ra|<center>monto [[Zotzenheimer Horn]]]] {{Projektoj}} {{Distrikto Mainz-Bingen}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Mainz-Bingen]] [[Kategorio:Urboj de Rejnlando-Palatinato]] n8f956jntdykntc1rcowao7wx4sxmeq 0 188371 9423361 7745229 2026-07-08T13:26:40Z -wuppertaler 91614 photo added 9423361 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Setleja komunumo (''Ortsgemeinde'') |blazono = |zomo = 12 |situo-bildo = {{#property:P242}} |situo-priskribo = |federacia_lando = [[Rejnlando-Palatinato]] |distrikto = [[Distrikto Bitburg-Prüm]] |komunumaro = [[komunumaro Suda Ejfelo]] |alto = 370 |areo = 1.81 |poŝtkodo = 54673 |poŝtkodo_malnova = |tel_antaŭkodo = 06564 |aŭtokodo = BIT |oficiala_kodo = 07232138 |LOCODE = |NUTS = |subdivido = |adreso-komunumestraro = Pestalozzistraße 7 <br /> 54673 Neuerburg |retpaĝaro = |komunumestro = Wilfried Balmes |komunumestro-titolo = Ortsbürgermeister |komunumestro-partio = }} [[File:Westeifelbahn 02b Zweifelscheid Brücke.JPG|thumb]] '''Zweifelscheid''' {{prononco|CVAJflŝajt}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Bitburg-Prüm]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Rejnlando-Palatinato]], kaj apartenas al la [[komunumaro Suda Ejfelo]] ({{lang-de|Verbandsgemeinde Südeifel}}), [[komunumaro (Germanio)|administra ligo]] de pluraj najbaraj komunumoj, kiu ekestis la 1-an de julio [[2014]]. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Rejnlando-Palatinato||STATO}}}}]] la komunumo havis {{formatnum:{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Rejnlando-Palatinato|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) {{Projektoj}} {{distrikto Bitburg-Prüm}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Bitburg-Prüm]] [[Kategorio:Urboj de Rejnlando-Palatinato]] o7a8apnv14e9ygjaam0bypukpb86qs1 0 188601 9423471 9092439 2026-07-08T17:02:52Z Sj1mor 12103 9423471 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Carpentry_hand_tools.jpg|eta|280x280px|Manaj laboriloj por ĉarpentado]] [[Dosiero:Walraversijde38.jpg|eta|dekstra|280ra|<center>mezepokaj iloj por ĉarpentado, ĉirkaŭ la jaro 1465]] '''Ĉarpentado''' estas la ago krude prilabori lignopecojn en dikajn trabojn, kaj kunmeti tiujn trabojn por starigi la fortikigan internan parton de konstruaĵo (aŭ en modernaj brikaj aŭ betonaj domoj, almenaŭ la fortikigan parton de [[tegmento]]). Metiisto, kiu regas tiun [[metio]]n, nomiĝas [[ĉarpentisto]]. Kontraste al tio pli fajnaj prilaboroj de ligno, ekzemple farado de lignaj [[manĝilaro]]j, de [[pordo]]j aŭ de lignaj [[meblo]]j, estas la tasko de [[lignaĵisto]]j kaj [[meblisto]]j (en aliaj lingvoj, ekzemple la [[angla lingvo|anglalingva]] vorto ''carpenter'', ĉiuj tri lignoprilaboraj profesioj havas komunan nomon). Laŭ [[Francisko Azorín]] '''Ĉarpenti''' estas simple ''Prilabori lignan konstruon.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 47.</ref> Kaj li indikas [[etimologio]]n el la latina ''carpentarius'' (ĉaristo, ĉarpentisto), ''carpentum'' (ĉaro). Li aldonas teknikajn terminojn ekzemple ''ĉarpentisto'' por ''Persono, kies metio estas ĉarpentado'', krom aliaj terminoj kiel ĉarpentejo, ĉarpentado mem, ĉarpentilo, ĉarpentilaro kaj ĉarpentaĵo.<ref>Azorín, samloke.</ref> Ĉar la plejmulto el la scioj, kiuj necesas por iĝi ĉarpentisto, lernatas per ekzerco kaj akiro de praktika sperto, la profesio estas relative facile majstrebla. La leĝaj priskriboj, kiuj spertoj kaj scioj necesas por iĝi aprobita ĉarpentisto, tial tre varias de lando al lando. [[Dosiero:Kėdainiai ĉarpentisto Jozefo kaj filo Jesuo.jpg|eta|200ra|maldekstra|<center>ligna statuo en [[Kėdainiai]] ([[Litovio]]) bildigas la ĉarpentiston Jozefo kaj lian filon kaj metilernanton Jesuo]] La eble plej konata ĉarpentisto de la monda literaturo estas (el la [[Nova Testamento]] de la [[Biblio]]) la kristana sanktulo [[Sankta Jozefo|Jozefo]], kiu instruis la metion de ĉarpentado al sia filo [[Jesuo Kristo]]. == Etimologio == Pri la etimologio de la vorto vidu la artikolon "[[ĉarpentisto]]". == Sociologio == [[Dosiero:Cxarpentado.jpg|eta|Populara manfarado pri ĉarpentado, nome [[ĉarfarado]]. [[Elvas]], [[Portugalio]].]] Kaj en evoluaj kaj en alte industriigitaj landoj la profesio ĉarpentado estas dominita de viroj. En [[Usono]] 98.5% de la metiistoj de tiu profesio estas viraj, kaj la profesio de ĉarpentado dum la jaro 1999 havis la kvaran rangon inter la profesioj plej vire dominataj. <!-- ref>{{Cite web|url=http://www.census.gov/prod/2004pubs/censr-15.pdf |title= Evidence From Census 2000 About Earnings by Detailed Occupation for Men and Women. Census 2000 Special Reports, May 2004. |accessdate=2006-09-02}}</ref --> == Iloj == * [[Martelo]] * [[Segilo]] * [[Tenajlo]] * [[Trapeza segilo]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=cxarpe|ReVo titolo=Ĉarpenti}} [[Kategorio:Ĉarpentado| ]] fkprk0xtauomcoor8lfxu6ngjkf2qxi 0 192332 9423698 8857763 2026-07-08T20:55:11Z Sj1mor 12103 9423698 wikitext text/x-wiki '''Moosbach''' estas nomo de komunumo: * [[Moosbach (Supra Aŭstrio)]], komunumo den Supra Aŭstrio * [[Moosbach (Oberpfalz)]], foirurbeto en la [[distrikto Neustadt an der Waldnaab]], Bavario, Germanio '''Moosbach''' estas nomo de lokparto: * [[Moosbach (Feucht)]], parto des urbeto [[Feucht]], distrikto Nürnberger Land, Bavario * [[Moosbach ( Moosbach, Oberösterreich)]], vilaĝo de [[Moosbach (Supra Aŭstrio)|Moosbach]], distrikto Braunau am Inn, Supra Aŭstrio * [[Moosbach (Türnitz)]], parto de Türnitz, Malsupra Aŭstrio * [[Moosbach (Gmund am Tegernsee)]], parto de la komunumo [[Gmund am Tegernsee]], distrikto Miesbach, Bavario * [[Moosbach (Hawangen)]], parto de la komunumo [[Hawangen]], distrikto Unterallgäu, Bavario * [[Moosbach (Lachen)]], parto de la komunumo [[Lachen (Ŝvabio)|Lachen]], distrikto Unterallgäu, Bavario * [[Moosbach (Nordrach)]], parto de la komunumo [[Nordrach]], distrikto Ortenau, Baden-Virtembergo * [[Moosbach (Prackenbach)]], parto de la komunumo [[Prackenbach]], distrikto Regen, Bavario * [[Moosbach (Rudelzhausen)]], parto de la komunumo [[Rudelzhausen]], distrikto Freising, Bavario * ''Moosbach'', parto de la komunumo [[Schwarzhäusern]] en Oberaargau, kantono Argau, Svisio * [[Moosbach (Sulzberg)]], parto des urbeto [[Sulzberg (Oberallgäu)|Sulzberg]], distrikto Oberallgäu, Bavario * [[Moosbach (Windsbach)]], urboparto de la urbo Windsbach, distrikto Ansbach, Bavario '''Moosbach''' – parte ankaŭ '''Moosbächle''', '''Moosbächel''' – estas nomo de akvejo: * ''Moosbach'' aŭ [[Festenbach]], maldekstra alfluanto de la Mangfall apud Thalmühl en la komunumo Warngau, distrikto Miesbach, Bavario * [[Moosbach (Fichtenberger Rot)]], flankrivero de la rivereto [[Fichtenberger Rot]] kaj forfluejo de la lago „Fenersee“ en Mainhardt * [[Moosbach (Lochbach)]], en Innviertel apud Moosbach kaj Maria Schmolln, Supra Aŭstrio * [[Moosbach (Lüder)]], flankrivero de la [[Lüder (rivero)|Lüder]] * [[Moosbach (Mangfall)]], forfluejo de la lago „Seehamer Sees“ en la komunumo Valley, Distrikto Miesbach, Bavario * [[Moosbach (Mühlheimer Ache)]], rivereto al la rivereto [[Mühlheimer Ache]] apud Altheim, distrikto Braunau, Supra Aŭstrio * [[Moosbaechel]], dekstra alfluanto de la rivereto [[Moder]] en la departemento Bas-Rhin, Francio * ''Moosbächle'', supra parto de la [[Künabach]] en la Nigra Arbaro apud Todtnau-Herrenschwand, distrikto Lörrach, Baden-Virtembergo * ''Moosbächle'', dekstra alfluanto de la [[Nordrach (Erlenbach)|Nordrach]] apud Nordrach-Moosmatte, distrikto Ortenau, Baden-Virtembergo * [[Moosbach (Lauter)]], dekstra alfluanto de la rivereto [[Lauter]] en suda [[Palatinato]], [[Rejnlando-Palatinato]] '''Moosbach''' estas familia nomo: * [[Carola Moosbach]] (* 1957), germana aŭtorino '''Vidu ankaŭ:''' * [[Mosbach]] {{apartigilo}} {{Linked Coordinates}} 96j95maz5lqm5cjfsb7z2ga6ic7dfai 0 193241 9423608 8857734 2026-07-08T18:07:04Z Sj1mor 12103 9423608 wikitext text/x-wiki '''Schneeberg''' estas germana vorto kiu signifas '''neĝmonto'''. '''Schneeberg''' estas la nomo de diversaj geografiaj objektoj: Urboj kaj komunumoj: * [[Schneeberg (Erzgebirge)]], urbo en la distrikto Erzgebirge, Saksio, Germanio * [[Schneeberg (Unterfranken)]], komunumo en la distrikto Miltenberg, Bavario, Germanio Komunumpartoj: * [[Schneeberg (Beeskow)]], komunumparto de la urbo Beeskow, distrikto Oder-Spree, Brandenburgio, Germanio * [[Schneeberg (Fischbachau)]], komunumparto de la komunumo [[Fischbachau]], distrikto Miesbach, Bavario,Germanio * [[Schneeberg (Wattendorf)]], komunumparto de la komunumo Wattendorf, distrikto Bamberg, Bavario, Germanio * [[Schneeberg (Winklarn)]], komunumparto de la urbeto Winklarn, distrikto Schwandorf, Bavario,Germanio * [[Schneeberg (Gemeinde Kirchschlag)]], komunumaro Kirchschlag, Malsupra Aŭstrio Konstruaĵoj: * [[kastelo Schneeberg]], apud Trins en Tirolo, Aŭstrio Montoj (ordigitaj laŭ alteco): * [[Schneeberg (Rax-Schneeberg-grupo)]], 2076 m, plej alta monto de Malsupra Aŭstrio, proksime de Puchberg apud la Schneeberg, distrikto Neunkirchen, Aŭstrio * [[Schneeberg (Salzburger Schieferalpen)]], 1938 m, monto apud Mühlbach ĉe la monto Hochkönig en la montaro [[Dientener Berge]], lando Salcburgo, Aŭstrio * [[Schneeberg (Oberösterreichische Voralpen)]], Reichraminger Schneeberg, 1244 m, ĉe Ennstal en [[Reichraminger Hintergebirge]], Supra Aŭstrio * [[Schneeberg (Fiĥtela montaro)]], 1051 m, plej alta monto en [[Fiĥtela montaro]], proksime de Bischofsgrün, [[Landkreis Wunsiedel im Fichtelgebirge]], Bavario, Germanio * [[Schneeberg (Vogesen)]], 961 m, monto apud [[Obersteigen]], en la mezaj [[Vogezoj]], [[Francio]] * [[Schneeberg (Upland)]], 726,3 m, monto apud [[Wakenfeld]] ([[Usseln]]), en [[Upland]] (Rothaargebirge), distrikto Waldeck-Frankenberg, Hesio, Germanio * [[Schneeberg (Suhl)]], 692,4 m, apud Suhl, plej alta monto de [[Kleiner Thüringer Wald]], distrikto Hildburghausen, Turingio, Germanio * [[Schneeberg (Aachen)]], 256,5 m, apud Laurensberg, sendistrikta urbo Aachen, Nordrejno-Vestfalio, Germanio krome: * [[Schneeberg (Sudtirolo)]], minrjs regiono inter Passeiervalo kaj Lazzacher valo en Sudtirolo, Italion, plej alte situanta minelo de Eŭropo '''Schneeberg''' estas la familia nomo de jenaj personoj: * [[Karl Schneeberg]] (1894–1946), germana pedagogo kaj politikisto (SPD) {{apartigilo}} hzv2ltp9h1hco4qnaa68ldswn75677p 0 194175 9423416 8828770 2026-07-08T14:53:26Z Ródi 2870 - Brazão dos Medeiros.jpg 9423416 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | nomo = {{paĝonomo}} | bildo = <!-- kutime prenatas el vikidatumoj, ankaŭ eblas individue meti iun taŭgan foton ĉi-tien --> | flago-larĝeco = 120ra <!-- ekz. 80ra, nur se la flagobildo el vikidatumoj senespere malbonkvalitas --> | blazono = | blazono-larĝeco = 60ra <!-- ĉar tiu blazonobildo tiom pli longas ol ĝi larĝas --> | lando= {{Brazilo}} | mapo= {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} | titolo de administra unuo1 = [[Regionoj de Brazilo|Regiono]] | administra unuo1= {{priskribo samlinia|#FF0000|grandeco=66%}} [[Sudorienta regiono de Brazilo|Sudorienta regiono]] | titolo de administra unuo2 = [[Subŝtatoj de Brazilo|Subŝtato]] | administra unuo2 = {{Minas-Ĝerajso}} | titolo de administra unuo3 = [[Mezoregiono]] | administra unuo3 = ''[[Oeste de Minas]]'' ("Okcidento de Minas-Ĝerajso") | titolo de administra unuo4 = [[Mikroregiono]] | administra unuo4 = [[Piumhi (mikroregiono)|Piumhi]] | fondo= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} <!-- el vikidatumoj --> | alto= {{#invoke:Wikidata|claim|P2044}} | areo= {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} km² | horzono= [[UTC-03:00]] | poŝtkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P281}} | telefonkodo = {{#invoke:Wikidata|claim|P473}} | regiono-ISO = BR <!-- BR-MG duobligus la antaŭan SVG-mapon --> | tipo1 = reliefo | zomo = 9 }} '''{{paĝonomo}}''' (oficiale {{lang-pt|Município de {{paĝonomo}}}}) estas municipo en la [[Subŝtatoj de Brazilo|subŝtato]] [[Minas-Ĝerajso]] de [[Brazilo]]. Ĝi situas en la [[sudorienta regiono de Brazilo]], en la [[mezoregiono]] ''[[Oeste de Minas]]'' (do "Okcidento de Minas-Ĝerajso") kaj en la [[mikroregiono]] ''[[Piumhi (mikroregiono)|Piumhi]]''. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en {{#invoke:Wikidata|claim|P1831|qualifier=P585}} estis {{unuo|{{#invoke:Wikidata|claim|P1831}}}}. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[Municipoj de Minas-Ĝerajso]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{pt}}) {{projektoj}} {{Ĝermo|Brazilo}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Municipoj de Minas-Ĝerajso]] lk4aqxnkaiw4y6w1crrybxgxx75mydt 0 197054 9423358 9413305 2026-07-08T13:23:09Z ~2026-38651-03 260004 /* Mortoj */ 9423358 wikitext text/x-wiki {{Futuro}} {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=2026}} '''2026''' estas [[normala jaro komenciĝanta ĵaŭde|normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (vidu ĉi tie kalendaron)]]. Dum la jaro 2026 post Kristo okazis, interalie: == Eventoj == === Januaro === * [[1-a de januaro]]: [[Bulgario]] ekuzis [[eŭro|eŭron]] * [[3-a de januaro]]: [[Usono]] lanĉis plurajn aviadilajn atakojn sur pluraj lokoj tra norda [[Venezuelo]], kaptante la venezuelan prezidanton [[Nicolás Maduro]] kaj la prezidentedzinon [[Cilia Flores]] === Februaro === * [[28-a de februaro]]: Israelo kaj Usono atakis Iranon === Marto === * [[6-a de marto|6-a]] ĝis [[15-a de marto]]: La [[Vintra Paralimpiko 2026|Vintraj Paralimpiko 2026]] okazis en [[Milano]] kaj [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italio]] === Aprilo === * [[1-a de aprilo]]: [[NASA]] lanĉis la mision Artemis II, markante la unuan lunan preterflugon kun pilotata kosmoŝipo ekde [[Apollo 17]] en 1972 * [[10-a de aprilo]]: Artemis II sukcese revenis al la [[Tero]], ŝprucigante sekure en la [[Pacifiko|Pacifika Oceano]] proksime de [[San-Diego]] * [[12-a de aprilo]] ** [[Hungario|hungara]] parlamenta elekto ** [[Peruo|Perua]] ĝenerala elekto ** [[Benino|benina]] prezidanta elekto *[[13-a de aprilo]]: Blokado de [[Irano|iranaj]] havenoj fare de [[Usono]] ekvalidas, kaj prezidanto [[Donald Trump|Trump]] avertas, ke ĉiuj iranaj ŝipoj provantaj defii ĝin estos "tuj eliminitaj". Maraj aŭtoritatoj konsilas ŝipojn en la regiono atendi pliigitan militan agadon kaj eblajn interkaptoprocedurojn == Naskiĝoj == Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj... == Mortoj == {{Projektoj}} * [[1-a de januaro]]: [[Mohamed Harbi]], alĝeria historiisto (n. [[1933]]) * [[5-a de januaro]]: [[Ĵak Lepŭil']], franca esperantisto (n. [[1940]]) * [[6-a de januaro]]: [[Béla Tarr]], hungara reĝisoro (n. [[1955]]) * [[10-a de januaro]]: [[Erich von Däniken]], svisa aŭtoro (n. [[1935]]) * [[13-a de januaro]]: [[Scott Adams]], usona bildstriisto (n. [[1957]]) * [[19-a de januaro]]: [[Valentino Garavani]], itala mododesegnisto (n. [[1932]]) * [[24-a de januaro]]: [[Michael Parenti]], usona historiisto kaj politikologo (n. [[1933]]) * [[25-a de januaro]]: [[Lee Hae-chan]], ĉefministro de Sud-Koreio 2004-2006 (n. [[1952]]) * [[26-a de januaro]]: [[Richard Beirach]], usona ĵazpianisto (n. [[1947]]) * [[30-a de januaro]]: [[Catherine O'Hara]], usona aktorino kaj scenaristino (n. [[1954]]) * [[31-a de januaro]]: [[Wolfgang Schwanzer]], germana esperantisto (n. [[1953]]) * [[11-a de februaro]]: [[Cees Nooteboom]], nederlanda verkisto (n. [[1933]]) * [[11-a de februaro]]: [[James Van Der Beek]], usona aktoro (n. [[1977]]) * [[15-a de februaro]]: [[Robert Duvall]], usona aktoro (n. [[1941]]) * [[16-a de februaro]]: [[Frederick Wiseman]], usona filmreĝisoro (n. [[1930]]) * [[17-a de februaro]]: [[Jesse Jackson]], usona politika aktivulo (n. [[1941]]) * [[25-a de februaro]]: [[Antonio Tejero]], hispana puĉisto (n. [[1932]]) * [[28-a de februaro]]: [[Ali Ĥamenei]], prezidanto kaj plej Supera Gvidanto de Irano (n. [[1939]]) * [[5-a de marto]]: [[António Lobo Antunes]], portugala verkisto (n. [[1942]]) * [[8-a de marto]]: [[Anthony Leggett]], brit-usona fizikisto Nobelpremiita (n. [[1938]]) * [[8-a de marto]]: [[Radojica Petrović]], serba esperantisto (n. [[1949]]) * [[10-a de marto]]: [[Susan Haack]], usona filozofino (n. [[1945]]) * [[13-a de marto]]: [[Paul R. Ehrlich]], usona biologo kaj demografo (n. [[1932]]) * [[14-a de marto]]: [[Jürgen Habermas]]: germana filozofo (n. [[1929]]) * [[15-a de marto]]: [[Len Deighton]], brita verkisto (n. [[1929]]) * [[17-a de marto]]: [[Ilia la 2-a]], patriarko de Kartvelio (n. [[1933]]) * [[19-a de marto]]: [[Umberto Bossi]], itala politikisto (n. [[1941]]) * [[19-a de marto]]: [[Chuck Norris]], usona lukt-artisto kaj aktoro (n. [[1940]]) * [[23-a de marto]]: [[Lionel Jospin]], ĉefministro de Francio 1997-2002 (n. [[1937]]) * [[24-a de marto]]: [[Birutė Galdikas]], kanada primatologo (n. [[1946]]) * [[25-a de marto]]: [[Alexander Kluge]], germana kinoreĝisoro (n. [[1932]]) * [[9-a de aprilo]]: [[Afrika Bambaataa]], usona repisto (n. [[1957]]) * [[9-a de aprilo]]: [[Stephen M. Schwebel]], usona juristo, prezidanto de la Internacia Kortumo (n. [[1929]]) * [[11-a de aprilo]]: [[Sonja Barend]], nederlanda televidoprezentistino (n. [[1940]]) * [[12-a de aprilo]]: [[Aŝa Bhosle]], barata kantistino (n. [[1933]]) * [[17-a de aprilo]]: [[Nathalie Baye]], franca aktorino (n. [[1948]]) * [[19-a de aprilo]]: [[Desmond Morris]], brita zoologo kaj etologo (n. [[1928]]) * [[29-a de aprilo]]: [[Craig Venter]], usona biologo (n. [[1946]]) * [[30-a de aprilo]]: [[Georg Baselitz]], germana pentristo (n. [[1938]]) * [[6-a de majo]]: [[Ted Turner]], usona amaskomunikila entreprenisto (n. [[1938]]) * [[8-a de majo]]: [[Festus Mogae]], prezidanto de Bocvano 1998-2008 (n. [[1939]]) * [[15-a de majo]]: [[Edmund S. Phelps]], usona ekonomikisto (n. [[1933]]) * [[25-a de majo]]: [[Sonny Rollins]], usona saksofonisto (n. [[1930]]) * [[29-a de majo]]: [[Edgar Morin]], franca filozofo (n. [[1921]]) * [[4-a de junio]]: [[Marjane Satrapi]], iran-franca bildliteraturistino (n. [[1969]]) * [[11-a de junio]]: [[David Hockney]], brita pentristo (n. [[1937]]) * [[11-a de junio]]: [[Ivo Osibov]], kroata esperantisto (n. [[1937]]) * [[18-a de junio]]: [[François Englert]], belga fizikisto Nobelpremiita (n. [[1932]]) * [[20-a de junio]]: [[Slavenka Drakulić]], kroata verkistino (n. [[1949]]) * [[21-a de junio]]: [[Yaacov Agam]], israela artisto (n. [[1928]]) * [[22-a de junio]]: [[Alan Greenspan]], usona bankisto, Prezidanto de la [[Federacia Rezerva Sistemo (Usono)|Federacia Rezerva Sistemo]] (n. [[1926]]) * [[3-a de julio]]: [[Ŝahrnuŝ Parsipur]], irana verkistino (n. [[1946]]) 26ranv5ancvtcxct9s7vjgd60bsguet 9423919 9423358 2026-07-09T09:51:37Z ~2026-38744-41 260062 /* Mortoj */ 9423919 wikitext text/x-wiki {{Futuro}} {{Jaroj}} {{Jaro en la aliaj kalendaroj|jaro=2026}} '''2026''' estas [[normala jaro komenciĝanta ĵaŭde|normala jaro komenciĝanta ĵaŭde (vidu ĉi tie kalendaron)]]. Dum la jaro 2026 post Kristo okazis, interalie: == Eventoj == === Januaro === * [[1-a de januaro]]: [[Bulgario]] ekuzis [[eŭro|eŭron]] * [[3-a de januaro]]: [[Usono]] lanĉis plurajn aviadilajn atakojn sur pluraj lokoj tra norda [[Venezuelo]], kaptante la venezuelan prezidanton [[Nicolás Maduro]] kaj la prezidentedzinon [[Cilia Flores]] === Februaro === * [[28-a de februaro]]: Israelo kaj Usono atakis Iranon === Marto === * [[6-a de marto|6-a]] ĝis [[15-a de marto]]: La [[Vintra Paralimpiko 2026|Vintraj Paralimpiko 2026]] okazis en [[Milano]] kaj [[Cortina d'Ampezzo]], [[Italio]] === Aprilo === * [[1-a de aprilo]]: [[NASA]] lanĉis la mision Artemis II, markante la unuan lunan preterflugon kun pilotata kosmoŝipo ekde [[Apollo 17]] en 1972 * [[10-a de aprilo]]: Artemis II sukcese revenis al la [[Tero]], ŝprucigante sekure en la [[Pacifiko|Pacifika Oceano]] proksime de [[San-Diego]] * [[12-a de aprilo]] ** [[Hungario|hungara]] parlamenta elekto ** [[Peruo|Perua]] ĝenerala elekto ** [[Benino|benina]] prezidanta elekto *[[13-a de aprilo]]: Blokado de [[Irano|iranaj]] havenoj fare de [[Usono]] ekvalidas, kaj prezidanto [[Donald Trump|Trump]] avertas, ke ĉiuj iranaj ŝipoj provantaj defii ĝin estos "tuj eliminitaj". Maraj aŭtoritatoj konsilas ŝipojn en la regiono atendi pliigitan militan agadon kaj eblajn interkaptoprocedurojn == Naskiĝoj == Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj... == Mortoj == {{Projektoj}} * [[1-a de januaro]]: [[Mohamed Harbi]], alĝeria historiisto (n. [[1933]]) * [[5-a de januaro]]: [[Ĵak Lepŭil']], franca esperantisto (n. [[1940]]) * [[6-a de januaro]]: [[Béla Tarr]], hungara reĝisoro (n. [[1955]]) * [[10-a de januaro]]: [[Erich von Däniken]], svisa aŭtoro (n. [[1935]]) * [[13-a de januaro]]: [[Scott Adams]], usona bildstriisto (n. [[1957]]) * [[19-a de januaro]]: [[Valentino Garavani]], itala mododesegnisto (n. [[1932]]) * [[24-a de januaro]]: [[Michael Parenti]], usona historiisto kaj politikologo (n. [[1933]]) * [[25-a de januaro]]: [[Lee Hae-chan]], ĉefministro de Sud-Koreio 2004-2006 (n. [[1952]]) * [[26-a de januaro]]: [[Richard Beirach]], usona ĵazpianisto (n. [[1947]]) * [[30-a de januaro]]: [[Catherine O'Hara]], usona aktorino kaj scenaristino (n. [[1954]]) * [[31-a de januaro]]: [[Wolfgang Schwanzer]], germana esperantisto (n. [[1953]]) * [[11-a de februaro]]: [[Cees Nooteboom]], nederlanda verkisto (n. [[1933]]) * [[11-a de februaro]]: [[James Van Der Beek]], usona aktoro (n. [[1977]]) * [[15-a de februaro]]: [[Robert Duvall]], usona aktoro (n. [[1941]]) * [[16-a de februaro]]: [[Frederick Wiseman]], usona filmreĝisoro (n. [[1930]]) * [[17-a de februaro]]: [[Jesse Jackson]], usona politika aktivulo (n. [[1941]]) * [[25-a de februaro]]: [[Antonio Tejero]], hispana puĉisto (n. [[1932]]) * [[28-a de februaro]]: [[Ali Ĥamenei]], prezidanto kaj plej Supera Gvidanto de Irano (n. [[1939]]) * [[5-a de marto]]: [[António Lobo Antunes]], portugala verkisto (n. [[1942]]) * [[8-a de marto]]: [[Anthony Leggett]], brit-usona fizikisto Nobelpremiita (n. [[1938]]) * [[8-a de marto]]: [[Radojica Petrović]], serba esperantisto (n. [[1949]]) * [[10-a de marto]]: [[Susan Haack]], usona filozofino (n. [[1945]]) * [[13-a de marto]]: [[Paul R. Ehrlich]], usona biologo kaj demografo (n. [[1932]]) * [[14-a de marto]]: [[Jürgen Habermas]]: germana filozofo (n. [[1929]]) * [[15-a de marto]]: [[Len Deighton]], brita verkisto (n. [[1929]]) * [[17-a de marto]]: [[Ilia la 2-a]], patriarko de Kartvelio (n. [[1933]]) * [[19-a de marto]]: [[Umberto Bossi]], itala politikisto (n. [[1941]]) * [[19-a de marto]]: [[Chuck Norris]], usona lukt-artisto kaj aktoro (n. [[1940]]) * [[23-a de marto]]: [[Lionel Jospin]], ĉefministro de Francio 1997-2002 (n. [[1937]]) * [[24-a de marto]]: [[Birutė Galdikas]], kanada primatologo (n. [[1946]]) * [[25-a de marto]]: [[Alexander Kluge]], germana kinoreĝisoro (n. [[1932]]) * [[9-a de aprilo]]: [[Afrika Bambaataa]], usona repisto (n. [[1957]]) * [[9-a de aprilo]]: [[Stephen M. Schwebel]], usona juristo, prezidanto de la Internacia Kortumo (n. [[1929]]) * [[11-a de aprilo]]: [[Sonja Barend]], nederlanda televidoprezentistino (n. [[1940]]) * [[12-a de aprilo]]: [[Aŝa Bhosle]], barata kantistino (n. [[1933]]) * [[17-a de aprilo]]: [[Nathalie Baye]], franca aktorino (n. [[1948]]) * [[19-a de aprilo]]: [[Desmond Morris]], brita zoologo kaj etologo (n. [[1928]]) * [[29-a de aprilo]]: [[Craig Venter]], usona biologo (n. [[1946]]) * [[30-a de aprilo]]: [[Georg Baselitz]], germana pentristo (n. [[1938]]) * [[6-a de majo]]: [[Ted Turner]], usona amaskomunikila entreprenisto (n. [[1938]]) * [[8-a de majo]]: [[Festus Mogae]], prezidanto de Bocvano 1998-2008 (n. [[1939]]) * [[15-a de majo]]: [[Edmund S. Phelps]], usona ekonomikisto (n. [[1933]]) * [[25-a de majo]]: [[Sonny Rollins]], usona saksofonisto (n. [[1930]]) * [[29-a de majo]]: [[Edgar Morin]], franca filozofo (n. [[1921]]) * [[4-a de junio]]: [[Marjane Satrapi]], iran-franca bildliteraturistino (n. [[1969]]) * [[11-a de junio]]: [[David Hockney]], brita pentristo (n. [[1937]]) * [[11-a de junio]]: [[Ivo Osibov]], kroata esperantisto (n. [[1937]]) * [[18-a de junio]]: [[François Englert]], belga fizikisto Nobelpremiita (n. [[1932]]) * [[20-a de junio]]: [[Slavenka Drakulić]], kroata verkistino (n. [[1949]]) * [[21-a de junio]]: [[Yaacov Agam]], israela artisto (n. [[1928]]) * [[22-a de junio]]: [[Alan Greenspan]], usona bankisto, Prezidanto de la [[Federacia Rezerva Sistemo (Usono)|Federacia Rezerva Sistemo]] (n. [[1926]]) * [[3-a de julio]]: [[Ŝahrnuŝ Parsipur]], irana verkistino (n. [[1946]]) * [[8-a de julio]]: [[Bonnie Tyler]], kimra kantistino (n. [[1951]]) ewytwtdmubjwl2wx2h26l26ctgvedrs 0 198761 9423457 9423175 2026-07-08T16:54:15Z Sj1mor 12103 9423457 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Tremblay-en-France - Vieux-Pays panoramique 01.jpg|eta|centre|600ra|Panoramo]] {{Informkesto urbo |lando= {{Francio}} |nomo=Tremblay-en-France |mapo=Tremblay-en-France map.svg |regiono-ISO=FR-93 |situo sur mapo2 = Francio |tipo1 = reliefo |tipo2 = reliefo |zomo= 10 |regiono= {{Francilio}} |departemento=[[Seine-Saint-Denis]] |arondismento=[[Le Raincy]] |kantono=Tremblay-en-France <small>([[ĉefurbo]]) |estro= s-ino Virginie de Carvalho<br /><small>2026-2032</small> <!-- vidu la diskutpaĝan noton. --> |pk=93290 |alto=<small>De 58 al 117 m |areo=22,44 km² |kodo=93073 |laŭ=[[INSEE]] |horzono=[[UTC]] +1 (+2 somere) }} '''Tremblay-en-France''' estas [[franca komunumo]] kaj norda [[Parizo|pariza ĉirkaŭurbo]], lokita en la [[Francaj departementoj|departemento]] [[Seine-Saint-Denis]] kaj en la [[Francaj regionoj|regiono]] [[Francilio]]. Ĝi troviĝas 19,5 kilometrojn nordoriente de [[Parizo]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Le Raincy|Le Raincy]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Pli ol unu triono de la [[flughaveno Roissy-Charles-de-Gaulle]] etendiĝas sur la teritorio de Tremblay-en-France, precipe la kajoj 2A, 2B, 2C kaj 2D. == Historio == Unue nomita Tremblay-lès-Gonesse, la komunumo oficiale renomiĝis Tremblay-en-France la [[20-a de aŭgusto|20-an de aŭgusto]] [[1989]]. == Partneraj komunumoj == * {{flago|Italio}} [[Orosei]] sur la insulo [[Sardio]] de [[Italio]] (ekde 1985) * {{flago|Italio}} [[Marsciano]] en la regiono [[Umbrio]] de [[Italio]] == Konataj lokuloj == * [[Maghnes Akliouche]] (n. 2002), franca-alĝeria futbalisto == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Seine-Saint-Denis]] * [[Listo de urboj de Francio]] * [[Flughaveno Parizo-Charles-de-Gaulle]] * [[Aéroport Charles-de-Gaulle 1 (stacidomo)]] * [[Aéroport Charles-de-Gaulle 2 TGV (stacidomo)]] * [[Vert-Galant (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fr}}) [[Dosiero:Tremblay en France Ecole Jean Jaures.jpg|eta|maldekstra|250ra|Lernejo [[Jean Jaurès]]]] [[Kategorio:Tremblay-en-France| ]] [[Kategorio:Komunumoj de Seine-Saint-Denis]] [[Kategorio:Urboj de Francio]] gost04fkh4wesfpewf9pwf9v0p3knph 0 202427 9423353 8363760 2026-07-08T13:17:02Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423353 wikitext text/x-wiki {{Informkesto retejo |nomo =Meta-Vikio |emblemo = Wikimedia-logo-meta.png |emblema_grandeco = |ekrankopio = |ekrankopia_grandeco = |priskribo= |lando = |kategorio = [[Reta enciklopedio]] |lingvoj = Multaj |posedanto = [[Fondaĵo Vikimedio]] |registriĝo=libervola |fondiĝo={{dato|1|11|2001}} |stato=aktiva }} '''Vikimedia Meta-Vikio''', aŭ '''Meta''', estas la [[Vikio]] uzata por kunordigi la projektojn de la [[Fondaĵo Vikimedio]]. Starigita en novembro 2001 sub nomo "Meta-Wikipedia", Vikimedia Meta-Vikio fariĝis unu el la rimedoj kiujn uzas kunlaborantoj el diversaj projektoj de vikimedia fondaĵo en plej diversaj lingvoj por interdiskuti. Aliaj rimedoj estas retaj diskutlistoj, diskutpaĝoj ĉe ĉiuj unuopaj artikoloj, diskutpaĝoj de uzantoj kaj ĝeneralaj diskutejoj en ĉiu aparta projekto. == Multlingveco en Meta-Vikio == Meta-Vikio iĝis diskutforumo multlingva, kiun uzas diversaj teamoj de Wikimedia dank’ al la sama teknologio [[MediaWiki]], kiu funkciigas ĉiun lingvan Vikipedion. Multlingveco de Meta-Vikio estas tamen foje kritikata pro la troa signifo de la angla lingvo, kio rezultas keuzantoj el anglalingvaj landoj havas pli da influo al la decidoj farataj en Meta-Vikio. Lingvaj problemoj ĉe Meta-Vikio kaj aliloke tra la projektoj de la Fondaĵo Wikimedia estis la ĉefa motivo dum kandidatiĝo de [[Arno Lagrange]], administranto de [[Esperanta Vikipedio]], al la estraro de la fondaĵo<ref>[http://www.liberafolio.org/2006/vikielekto/ Lagrange postulas egalecon en Vikipedio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070714073315/http://www.liberafolio.org/2006/vikielekto/ |date=2007-07-14 }}, [http://www.e-novosti.info/blog/28.08.2006/2 Арно Лагранж призывает к большему равноправию в Википедии] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070524062157/http://www.e-novosti.info/blog/28.08.2006/2 |date=2007-05-24 }}.</ref>. La voĉdono okazis septembre de la jaro [[2006]], kaj Lagrange ne estis elektita. == Fontoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * Esperanta [[meta:Ĉefpaĝo|ĉefpaĝo]] de Vikimedia Meta-Vikio {{Vikimedia fondaĵo}} [[Kategorio:Projektoj de la Fondaĵo Vikimedio]] lc1kjetijlsax3mc4ji1lo2odwttup3 0 206340 9423763 9383719 2026-07-09T04:01:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423763 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto homo |nomo = Mireille Gʀᴏsᴊᴇᴀɴ |dosiero = Mireille_Grosjean_2009.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo = Mirejo Groĵan (Mireille Gʀᴏsᴊᴇᴀɴ) en [[2009]] |naskonomo = Robert |dato de naskiĝo = |loko de naskiĝo = [[La Chaux-de-Fonds]] |ŝtato de naskiĝo = [[Svislando]] |dato de morto = |loko de morto = |ŝtato de morto = |ŝtato de naskiĝo = [[Svislando]] |loĝloko = [[La Chaux-de-Fonds]] |nacieco = svisa |aliaj nomoj = Mirejo |konata kiel = |klereco = |okupiganto = |profesio = instruistino pri lingvoj |titolo = |salajro = |posedaĵo = |alteco = |pezo = |periodo = |antaŭulo = |sekvanto = |partio = |estraro = |konfesio = |parencoj = |subskribo = |notoj = }} '''Mireille GROSJEAN''' ({{lang-eo|Mirejo Groĵan}}; naskiĝis en [[1946]] en [[La Chaux-de-Fonds]]<ref>https://edukado.net/biblioteko/panteono?iid=100</ref>) estas [[Svislando|svisa]] [[svisaj esperantistoj|esperantisto]], estis kunprezidanto (kun [[Dietrich Michael Weidmann]]) de [[Svisa Esperanto-Societo]] (SES) de 2006 ĝis 2021, estas prezidanto de SES ekde 2021, estis prezidanto de [[ILEI]] (2013-2021), honora membro de ILEI<ref>De novembro 2022, vd https://www.ilei.info/instancoj/Mireille_Grosjean.pdf</ref>. Ŝia denaska lingvo estas la [[franca lingvo|franca]]. Ne estas parenca rilato inter Mireille Gʀᴏsᴊᴇᴀɴ kaj ''François Gʀᴏsᴊᴇᴀɴ'' el [[Neŭŝatelo]], [[Svislando]], fama lingvisto fakulo pri dulingvismo. Ŝi devenas el pentrista familio Robert ([[Léopold Robert]], Philippe Robert kaj aliaj). Ŝi estas pranevino de la komponisto [[Henri Gagnebin]]. Ŝi studis ludadon de [[violono]] kaj ludis en diversaj [[orkestro|orkestroj]]. Ŝi havas [[absoluta sonsento|absolutan sonsenton]]. Ŝi studis la francan lingvon, la germanan lingvon, geografion kaj historion en la universitato de [[Neŭŝatelo]]. Ŝi estis instruistino en mezlernejo pri fremdaj lingvoj, specialisto pri [[interkultura edukado]]. Ŝi kreis kurson pri konfliktosolvado kaj uzis ĝin dum jaroj kun adoleskantoj en sia kurso pri civitana edukado. Ŝi parolas flue la francan, germanan, Esperanton kaj variaĵon el [[Zuriko]] de la [[alemana]] (temas pri svisgermana [[dialekto]]). Ŝi parolas mezbone la anglan kaj la italan. Ŝi havas bazajn konojn de la japana lingvo, ĉar ŝi restadis entute 11 monatojn en [[Japanio]]. Ŝi estis kunfondinto kaj kunprezidanto de la Asocio de svisaj edukistoj pri Paco ASEPAIX (intertempe malfondita). Ŝi membras en internacia kunordiga grupo de Internacia Asocio de Edukistoj pri Paco. Mireille Grosjean estis membro de la Ĝenerala Konsilantaro (kun leĝdona povo) de la vilaĝo, [[Les Brenets]], kie ŝi loĝis de 1977 ĝis 2021, kaj membro de la Unuiĝo Demokrata de Maldekstruloj (Union démocratique de Gauche). Ŝi estas membro de [http://www.institutneuchatelois.ch Institut Neuchâtelois]. Ŝi estas konsilanto de junulara grupo Integrative and Communicative Action Network (I CAN) en [[Katmanduo]], [[Nepalo]] (ekde 2012). Ŝi estis prezidanto de Asocio loka, kies celo estas subteni la [[Trajnlinio Le Locle - Les Brenets|Trajnlinion Le Locle - Les Brenets]], kies nomo estas "Le Régional" (ekde 2013). Ekde 2020 la nova prezidanto de tiu Asocio estas Romain Bélisle, nepo de Mireille Grosjean. Ŝi estas prezidanto de Asocio, kies nomo estas "La Mondo ĉe via Pordo" (Le Monde à ta Porte), kiu celas organizi renkontiĝojn interkulturajn. Ŝi estas kunfondinto kaj membro de la NRO [[Scio Sen Bariloj]] (fondojaro 2009). == En la Esperanto-movado == Ne estas parenca rilato inter Mireille Gʀᴏsᴊᴇᴀɴ kaj [[Emile Grosjean-Maupin]]. * kunprezidanto de Svisa Esperanto-Societo (ekde 2006). Prezidanto ekde 2021 * informanto al medioj, publikaj institucioj en franclingva [[Svislando]] (Romandio) (ekde 2002) * reprezentanto de Svislando en la Komitato de [[UEA]] (1998-2013), partoprenis UK en 1998, 1999, 2000, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019) * reprezentanto de [[ILEI]] en la Komitato de UEA (ekde 2013 ĝis 2021) * fakdelegito de UEA pri pacedukado, fremdlingvoinstruado kaj [[aikido]] (ekde 1990) * prezidanto de la svisa [[ILEI]]-sekcio (ekde 1998), vic-prezidanto ekde 2017 * membro de [[Internacia Ekzamena Komisiono]] (IEK) (ekde 2004, prezidanto de 2007 ĝis 2013) * membro de [[SAT]] Sennacieca Asocio Tutmonda (ekde 2009) * delegito de Svislando ĉe [http://www.esperanto-sat.info SAT-Amikaro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120520030629/http://www.esperanto-sat.info/ |date=2012-05-20 }} (ekde 2000?) * konsilanto de Afrika Komisiono de UEA (ekde 2008) * estrarano de [[Scio Sen Bariloj]] (SSB) (ekde 2009) * prezidanto de [[ILEI]] ekde julio 2013 (46-a ILEI-Konferenco en [[Herzberg]], Germanio).<ref>[http://www.liberafolio.org/2013/mireille-grosjean-nova-prezidanto-de-ilei artikolo "Mireille Gʀᴏsᴊᴇᴀɴ nova prezidanto de ILEI" de julio 2013 en la retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130720100913/http://www.liberafolio.org/2013/mireille-grosjean-nova-prezidanto-de-ilei |date=2013-07-20 }} [[libera folio]]</ref> Reelektita por 3 jaroj en julio 2015 en [[Oostende]], [[Belgio]]. Reelektita por 3 jaroj en julio 2018 en [[Madrido]], [[Hispanio]]. Okaze de la elektoj en 2021 ŝi ne plu kandidatiĝis. Ŝia posteulo estas [[Ahmad Reza Mamduhi]] el [[Irano]] * membro de Kongresa Organiza Komitato por la starigo kaj okazigo de la [[kvina Afrika Kongreso de Esperanto (AKE)]] en dec. 2013-jan 2014 * laŭ propono de [[Bertil Wennergren]] ŝi povus kunlabori de la komenco de 2021 en la teamo, kiu zorgas pri la [[Plena Ilustrita Vortaro]]. Plie li petis ŝin eniri la [[Akademio|Akademion]]. Tamen tiujn du paŝojn ŝi ne faris * sukcesinto en la [[KER-ekzameno]] en nivelo C2 (novembre 2022). == Distingoj == '''2011: Diplomo pri Elstara Agado''' La estraro de UEA donis tiun diplomon al Mireille Grosjean pro ŝia agado en [[Afriko]]. '''2014: Esperantisto de la Jaro''' El "[[La Ondo de Esperanto]]" je 15-12-2014: "La svisa emerita instruistino Mireille Gʀᴏsᴊᴇᴀɴ, prezidantino de la Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj (ILEI) estas proklamita la '''[[Esperantisto de la jaro]] 2014''' pro la sukcesa agado en [[Afriko]], interalie pro la organizo de la [[5-a Afrika Kongreso de Esperanto|5a Afrika Esperanto-Kongreso]]; pro la aktiva laboro en [[ILEI]], kies 47an internacian konferencon en [[Montevideo]] ŝi gvidis en julio 2014; kaj pro la preparado de la [[Tria Tutmonda Kolokvo pri instruado de Esperanto]] okazonta en 2015." '''2015: Premio de Ponto-konstruantoj''' National Coalition Building Institut NCBI donis tiun premion al Mireille Grosjean pro ŝia agado en forigado de antaŭjuĝoj. '''2016: Premio Deguchi''' Okaze de la 101-a [[Universala Kongreso]] en [[Nitra]], [[Slovakio]] en 2016, ŝi gajnis la [[Premio Deguĉi|Premion Deguĉi]]. '''2019: Honora Membro de Svisa Esperanto-Societo''' La Ĝenerala Asembleo de Svisa Esperanto-Societo (SES) okaze de kunveno en [[Bellinzona]] la 5-an de majo 2019 elektis ŝin Honora Membro de SES. '''2022: Honora Membro de la [[Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj]] ILEI''' '''2025: Honora Membro de [[Universala Esperanto Asocio]] UEA''' == Esperanto-aktivecoj == Ŝi sukcesis en la meza ekzameno de ILEI/UEA pri lingvokapablo (nuntempe nomita "tria nivelo") kaj en C1 ekzameno de [[KER]]. Plie ŝi sukcesis en la pedagogia ekzameno de ILEI kaj estas rajtigita ekzamenanto en la KER-sistemo. En la jaro [[2011]] ŝi komencis studadon en Universitato [[Adam Mickiewicz]] en [[Poznań]], [[Pollando]], pri interlingvistiko. En [[2014]] ŝi sukcese finis ĝin. [[Esperanto, kandidato por Nobel-Premio pri Paco]] estas unu el la rezultoj de ŝia informado al svisaj instancoj kaj politikistoj. Same la okazigo de la [[Tria Tutmonda Kolokvo pri instruado de Esperanto]], kiu okazis en [[Svislando]] en ¨[[2015]]. Ŝi verkas multajn artikolojn en diversaj revuoj kiel ''[[La Sago]]'', ''[[SESi]]'', ''[[Internacia Pedagogia Revuo]]'', ''[[Juna Amiko]]'', ''[[Revuo Esperanto]]'' kaj aliaj. Ekde [[2002]] ŝi prezentas dum UK Internacian Artan Vesperon kaj de [[2003]] ĝis [[2014]] reĝisoris ĝin. Ŝi denove transprenis tiun taskon en Lisbona UK en 2018 kaj en Lahtia UK en 2019. Ŝi kunlaboras kun Radio [[Muzaiko]]. Mireille Gʀᴏsᴊᴇᴀɴ estas kunfondinto kun [[Christoph Klawe]] de la movado [http://esperanto-aiki.de/o?lang=eo AikidEo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140224141837/http://esperanto-aiki.de/o/?lang=eo |date=2014-02-24 }}, kiu celas kunigi la fortojn de Esperantistoj kaj Aikido-praktikantoj. En la libro ''Nia diligenta kolegaro'', biografioj de 200 eminentaj esperantistoj. [[Halina Gorecka]], [[Aleksander Korĵenkov]] (2018) ŝi estas unu el la 200 esperantistoj menciitaj. ==Vojaĝoj kaj prelegoj== Ŝi vojaĝas tra la mondo kaj atingis en Azio jenajn landojn: Armenio, Barato, Ĉinio, Irano, Israelo, Japanio, Mongolio, Nepalo, Rusio, Sud-Koreio, Tajvano, Turkio, Vjetnamio. En Afriko: Benino, Burundo, Maroko, Senegalo, Tanzanio, Togolando. En Ameriko: Argentino, Brazilo, Kanado, Urugvajo. En septembro [[2010]] ŝi faris dusemajnan prelegturneon en [[Francio]] kun 15 titoloj. En marto aprilo [[2014]] ŝi faris kvarsemajnan prelegturneon en [[Bretonio]] kaj [[Vendeo]] (Francio) kun 37 titoloj. En 2025 ŝia preleglisto enhavas 66 titolojn. == Referencoj == {{Referencoj}} ==Verkoj== ''Echanges de classes clé en main'' (Klasointerŝanĝoj ŝlosilo enmane). Eldonisto: kantono Neŭŝatelo. En la franca. ''Le suisse allemand, tu vas l'entendre et tu vas le comprendre!'' (La svisgermana dialekto: vi aŭdos ĝin kaj komprenos ĝin!). Eldonisto: Fondaĵo ''ch'' en Soloturno. En la franca. Plie ŝi verkis kaj eldonis en la jaro 2009 libreton ''Afrikanoj kaj mi''. En Esperanto. En [[2013]] ŝia teatraĵo verkita kun samvilaĝano D. Favre, ''Tout Doux Tout Doubs'', estis trifoje prezentita en la vilaĝo [[Les Brenets]]. La vorto ''[[Doubs]]'' estas la nomo de la rivero, kiu en Les Brenets formas la limon inter [[Svislando]] kaj [[Francio]]. En la franca kun du mencioj de Esperanto. Ŝi kunlaboras kun Hubert Guézo, beninano, en la verkado de libroj en la franca pri afrika kulturo: ''Je colorie l'Afrique'', ''C'est l'Afrique que j'aime'', ''Mots des têtes d'Afrique et d'ailleurs''. Eldonejo Daadacolor. En 2017 aperis ''Fahrtrichtung Esperanto'' Klaus Friese, Eldonejo Allsprachendienst, Uster, CH, kun kontribuoj de Mireille Gʀᴏsᴊᴇᴀɴ. Vidu ŝian blogon: [http://mirejo3.blogspot.com dulingva blogo fr kaj eo] kaj (de 2020) https://mirejo2020.blogspot.com/ == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} *[http://mirejo.blogspot.ch/] La dulingva unua blogo de Mireille Grosjean (2008-2009, ĉefe Japanio ) *[http://mirejo2.blogspot.ch/] La dulingva dua blogo de Mireille Grosjean (2009 Kanado) *[http://mirejo3.blogspot.ch/] La dulingva tria blogo de Mireille Grosjean (2009 - ) *[http://www.canalalpha.ch/emissions/avisdepassage/avis-de-passage-mireille-grosjean/] 20minuta elsendo kun Mireille Grosjean *[http://search.obvsg.at/primo_library/libweb/action/search.do?dscnt=0&scp.scps=scope:(ONB_aleph_esperanto)&tab=onb_sondersammlungen&mode=Basic&vl(freeText0)=mireille+grosjean&vid=ONB&fn=search Libroj kaj aliaj dokumentoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} de kaj pri Mireille Gʀᴏsᴊᴇᴀɴ en la [http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071221233948/http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm |date=2007-12-21 }} * [https://www.youtube.com/channel/UCvxZ3qhmQcFKzTGCR_SLHFg/ Youtube-kanalo de ILEI] * [https://www.youtube.com/channel/UC9fzh2wPvJ_rU8YAOd5WWRg?view_as=subscriber/ Youtube-kanalo de Mireille Grosjean] * [https://www.youtube.com/channel/UCGFa6efE0qG5lvmD9WuQ2fA/ Youtube-kanalo de Scio Sen Bariloj] * [https://www.youtube.com/watch?v=3XVR-KwlaKU EsKu - Epizodo 44 - Mireille Grosjean], [[YouTube|jutuba]] filmeto de la kanalo [https://www.youtube.com/@EskuEsperantoKulturo/videos EsKu - Esperanto-Kulturo] - aperinta la 2023-11-10 {{-}} {{Prezidantoj de Svisa Esperanto-Societo}} {{Eo-Jaro|state=collapsed}} {{bibliotekoj}} {{vivtempo|Grosjean, Mireille}} [[Kategorio:Svisaj esperantistoj]] [[Kategorio:Svisaj instruistoj]] [[Kategorio:Prezidantoj de Svisa Esperanto-Societo]] [[Kategorio:Neŭŝatelanoj]] [[Kategorio:La Chaux-de-Fonds]] [[Kategorio: ILEI]] [[Kategorio: Pacismo]] [[Kategorio:Premio Deguĉi]] [[Kategorio:Membroj de SAT]] 4gl2r7x553aod0x2c2vep4g7xpxeqej 0 207127 9423347 9328243 2026-07-08T13:00:58Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423347 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Strasse_Messina.jpg|centra|775px]] {{informkesto geografiaĵo|Markolo |priskribo de bildo= |regiono-ISO = XA/IT |mapo = Locatie Straat van Messina.PNG |mapo priskribo = Situo de la Mesina markolo. |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 7 |longo = 32 |larĝo = 3 |larĝo tipo = Minimuma larĝo |parenco = Tirena maro |parenco1 = Iona maro |parenco_tipo = Akvejoj }} La '''markolo de Mesino''', aŭ '''Mesina markolo''' (PIV1), estas [[markolo]] en la [[Mediteranea Maro]], kiu disigas la italan regionon [[Kalabrio]] kaj insulon [[Sicilio]]; ĝi ligas la [[Tirena Maro|Tirenan Maron]] kaj la [[Iona Maro|Ionan Maron]]. Ĝi longas 32 km kaj larĝas inter 3 kaj 8 km. Ĝiaj plej grava haveno estas [[Mesino]] ({{Lang-it|Messina}}), en nordorienta Sicilio. [[Scilo (mitologio)#Scilo, la marmonstro|Scilo]] kaj [[Ĥaribdo]], la monstroj el la klasika sagao pri [[Odiseo]], supozeble estis lokigataj ĉi tie. La [[Kabo Peloro]] konsistigas la nordan enirejon de la Markolo de Mesino kaj tial estas indikita kiel tre grava [[lumturo]] por navigado. Situo: {{Koord|38|14|45|N|15|37|57|E|montru=entekste}} == Konduktilo trans la markolo de Messina == [[Dosiero:Pilone di Torre Faro, Messina, Italy.jpg|eta|maldekstra|Pilono de Torre Faro, 232 m alta]] [[Dosiero:Location_map_Messina.jpg|eta|La Markolo de Mesino]] [[Dosiero:MessinaStrait-EO.JPG|eta|Satelita foto]] [[Dosiero:Strait of Messina MKL Bd. 11 1890 (128501475).jpg|eta|Historia mapo]] En 1957 oni konstruis [[konduktilo]]n trans la markolon de Messina. La [[elektra tensio]] estas 220 kV. Post finkonstruo oni testis la daŭron de propra [[oscilado]] kaj la [[amplitudo]]n per [[lanĉo]] de tri [[raketo]]j (9.000 kiloNewton) de la pilonopintoj<ref>Turmbauwerke, Bauverlag GmbH, Wiesbaden, 1966 (de)</ref>. Pro teknikaj malfacilaĵoj (la konduktiloj pro la granda distanco devis esti el ŝtalo, kio kaŭzas malpli altan [[konduktanco]]n ol en la aliaj partoj de la elektra reto) la konduktilo baldaŭ ne plu taŭgis por la pligrandiĝanta bezono kaj estis anstataŭita per [[markablo]] de 6,5 km longeco. La pilonoj estis konservitaj (tiu de Messina nokte eĉ estas lumigata), kvankam ili ne plu havas teknikan funkcion. == Ponto trans la markolo de Messina == Je la {{dato |13|oktobro|2005|}} la itala parlamento, dum regado de [[Silvio Berlusconi]], decidis pri konstruado de 3,3 km longa ponto trans la markolo far la konstrukompanio [[Impregilo]]. La projekto devus esti realigata de 2006 ĝis 2012 je kostoj de 4 miliardoj da Eŭroj. En oktobro 2006 la itala registaro gvidita de [[Romano Prodi]] tamen haltigis la projekton. Kiam [[Silvio Berlusconi]] denove gajnis la nacian balotadon, en [[2008]], li promesis reekigi la projekton. == Birdomigrado == En la monatoj aprilo kaj majo multaj birdoj flugas trans la markolo de Messina al siaj [[kovareo]]j en norda Eŭropo, inter ili [[cikonio]]j kaj 30.000 [[rabobirdo]]j (ĉefe [[vespobuteo]], [[marĉa cirkuo]], [[nigra milvo]] kaj 25 pliaj specioj). Ĝis la 1990-aj jaroj oni multe, kvankam kontraŭleĝe ĉasis la birdojn ambaŭflanke de la markolo. Dank al la aktivado de naturprotektantoj kaj forstpolico tia [[ŝtelĉasado]] preskaŭ ne plu ekzistas. == Fontoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://de.structurae.de/structures/data/index.cfm?id=s0012110 La alttensia kondukilo trans la markolo de Messina]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{PlurajLingvokodoj|de}} * [http://www.strettodimessina.it Projekto de ponto trans la markolo de Messina] {{PlurajLingvokodoj|en|it}} * Fabio Spadi (2001), [http://iclq.oxfordjournals.org/cgi/reprint/50/2/411 "The Bridge on the Strait of Messina: 'Lowering' the Right of Innocent Passage?"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070322172132/http://iclq.oxfordjournals.org/cgi/reprint/50/2/411 |date=2007-03-22 }}, ''International and Comparative Law Quarterly'' 50: 441. {{PlurajLingvokodoj|en}} {{Atlantika Oceano}} [[Kategorio:Markoloj]] [[Kategorio:Mediteraneo]] [[Kategorio:Geografio de Sicilio]] [[Kategorio:Kalabrio]] 37c8aebzielme27tzkzh0r6mvrx7469 0 214147 9423491 8399974 2026-07-08T17:10:10Z Sj1mor 12103 9423491 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Feuerwehr-atemschutz.jpg|eta|Germana fajrobrigadisto kun protekt-ekipaĵo]] La '''persona protekt-ekipaĵo''' evitu lezojn kaj sanecajn ŝarĝojn ĉe la laboro aŭ aliaj faradoj, se alia aranĝo ne eblas. Krom la teknikaj antaŭzorgoj kontraŭ endanĝerigojn (ekz. [[aerumado]]) kaj organizaj aranĝoj (ekz. maniero de la laborado, [[labortempo]]) la persona protekt-ekipaĵo estas baza parto de la tiel nomita "klasika [[laborprotekto]]". Ili devas konformi al naciaj normoj kaj [[leĝo]]j. == Ekzemploj == <gallery> Image:Protection.jpg|Protekt-ekipaĵo de abelbredisto Image:Seal Swim Goggles.jpg|Okulŝirmilo Image:Chainsaw helmet.jpg|Protektkasko Image:Disposable nitrile glove.jpg|Protektganto </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[CE-signado]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://eur-lex.europa.eu/ EUR-Lex, leĝ-datumaro de la EU] * [https://www.youtube.com/watch?v=ebXgxkZdNlc Persona Protekta Ekipaĵo (PPE) prezenta animacio] [[Kategorio:Persona protekt-ekipaĵo| ]] p81rips8jam447am8bhtbiiozluviqk 0 215230 9423554 9310408 2026-07-08T17:40:05Z Sj1mor 12103 9423554 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} En [[geometrio]], la '''rektlinia sfera projekcio''' aŭ '''stereografia projekcio''' estas certa surĵeto ([[funkcio (matematiko)|funkcio]]) kiu projekcias ''n''-[[sfero]]n de ''n+1'' dimensia [[eŭklida spaco]] sur ''n''-[[hiperebeno]]n. Do ĝi donas hiperebenan bildon de la ''n''-sfero. En la plej kutima okazo, [[sfero]] lokigita en 3-dimensia spaco estas projekciata sur [[ebeno]]n La projekcio estas difinita sur la tuta sfero, escepte de unu punkto, kiu estas la projekcia punkto. Tie kie ĝi estas difinita, la surĵeto estas [[glata funkcio|glata]] kaj [[Inversigebla funkcio|inversigebla]]. Ĝi estas ankaŭ [[konforma mapo|konforma]] en la senco, ke ĝi fidele prezentas [[angulo|angulajn]] interrilatojn. Aliflanke, ĝi ne prezentas fidele [[areo]]n, aparte proksime al la projekcia punkto. Rektlinia sfera projekcio estas uzata en kelkaj partoj de [[matematiko]] - en [[diferenciala geometrio]] kaj [[kompleksa analitiko]], kaj ankaŭ en [[kartografio]], [[geologio]], kaj [[kristalografio]]. == Difino kaj formuloj por kutima dimensio == [[Dosiero:Stereoprojzero.svg|eta|dekstra|Rektlinia sfera projekcio de la unuobla sfero de la norda poluso sur la ebeno ''z'' = 0, montrita ĉi tie en [[sekco|kruci sekcio]].]] Ĉi tiu ĉapitro priskribas la projekcion de la unuobla sfero de la norda poluso sur la ebenon tra la ekvatoro. Aliaj variantoj estas traktataj en la sekvaj ĉapitroj. La unuobla sfero en tri-dimensia spaco '''R'''³ estas la aro de punktoj (''x'', ''y'', ''z'') tiaj ke ''x''² + ''y''² + ''z''² = 1. Estu ''N'' = (0, 0, 1) la norda poluso, kaj estu ''M'' la cetera parto de la sfero. La ebeno ''z'' = 0 situas tra centro de la sfero; la ''ekvatoro'' estas la komunaĵo de la sfero kun ĉi tiu ebeno. Por ĉiu punkto ''P'' en ''M'', estas unika linio tra ''N'' kaj ''P'', kaj ĉi tiu linio sekcas la ebenon ''z'' = 0 en akurate unu punkto ''P''<nowiki>'</nowiki>. La '''rektlinia sfera projekcio''' de ''P'' esti ĉi tiu punkto ''P''<nowiki>'</nowiki> en la ebeno. En [[karteziaj koordinatoj]] (''x'', ''y'', ''z'') en la sfero kaj (''X'', ''Y'') en la ebeno, la projekcio kaj ĝia inverso estas donataj per formuloj :<math>(X, Y) = \left(\frac{x}{1 - z}, \frac{y}{1 - z}\right),</math> :<math>(x, y, z) = \left(\frac{2 X}{1 + X^2 + Y^2}, \frac{2 Y}{1 + X^2 + Y^2}, \frac{-1 + X^2 + Y^2}{1 + X^2 + Y^2}\right).</math> La projekcio havas pli simplajn formulojn en la aliaj koordinatsistemoj. En [[sferaj koordinatoj]] (φ, θ) sur la sfero (kie φ estas la zenita angulo kaj θ estas la azimuto) kaj [[polusaj koordinatoj]] (''R'', Θ) sur la ebeno, la projekcio kaj ĝia inverso estas donataj per formuloj :<math>(R, \Theta) = \left(\frac{\sin \varphi}{1 - \cos \varphi}, \theta\right),</math> :<math>(\varphi, \theta) = \left(2 \arctan\left(\frac{1}{R}\right), \Theta\right).</math> Ĉi tie, φ havas valoro π kiam ''R'' = 0. Ankaŭ, estas multaj manieroj reskribi ĉi tiujn formulojn per [[listo de trigonometriaj identoj|trigonometriaj identoj]]. En [[cilindraj koordinatoj]] (''r'', θ, ''z'') sur la sfero kaj polusaj koordinatoj (''R'', Θ) sur la ebeno, la projekcio kaj ĝia inverso estas donataj per formuloj :<math>(R, \Theta) = \left(\frac{r}{1 - z}, \theta\right),</math> :<math>(r, \theta, z) = \left(\frac{2 R}{1 + R^2}, \Theta, \frac{R^2 - 1}{R^2 + 1}\right).</math> === Efiko je subaroj de la sfero kaj ebeno === La rektlinia sfera projekcio difinita en la antaŭa sekcio sendas la ''sudan poluson'' (0, 0, -1) al (0, 0), la ekvatoron al la unuobla cirklo, la sudan duonsferon al regiono ene la cirklo, kaj la nordan duonsferon al regiono ekster la cirklo. [[Dosiero:Loxodrome.png|eta|175ra|Sfero kun segmento de rumba linio]] La projekcio estas ne difinita je la projekcia punkto ''N'' = (0, 0, 1). Malgrandaj najbaraĵoj de ĉi tiu punkto estas sendita al subaroj de la ebeno malproksime de (0, 0). Ju pli proksima ''P'' estas al (0, 0, 1), des pli malproksima estas ĝia bildo de (0, 0) en la ebeno. Por ĉi tio onidiras ke la surĵeto de (0, 0, 1) estas la "malfinio" en la ebeno, kaj surĵeto de la sfero estas la ebeno kun aldonita "punkto je malfinio". Ĉi tiu nocio estas utila en [[projekcia geometrio]] kaj kompleksa analitiko. Sur nur [[topologio|topologia]] nivelo, ĝi ilustras ke la sfero estas [[homeomorfa]] al la [[unu punkta kompaktigo]] de la ebeno. Rektlinia sfera projekcio konvertas cirklojn en la sfero ne trapasantajn la punkton de la projekcio al cirkloj en la ebeno. Ĝi konvertas cirkloj sur la sfero trapasantajn la punkton de la projekcio al rektaj linioj sur la ebeno. Ĉi tiuj linioj povas esti konsiderataj kiel cirkloj tra la punkto je malfinio, aŭ kiel cirkloj de malfinia radiuso. Ĉiuj linioj en la ebeno konvertitaj al cirkloj en la sfero per la inverso de la rektlinia sfera projekcio sekcas unu la alian je malfinio. Paralelaj linioj, kiu ne intersekciĝas en la ebeno, estas [[tangento|tangentaj]] je malfinio. Tial ĉiuj linioj en la ebeno intersekciĝas ie en la sfero, je du punktoj, aŭ tangante je malfinio. Similaj aferoj veras en la [[reela projekcia ebeno]], sed la komunaĵaj interrilatoj estas tie malsamaj. La [[rumba linio|rumbaj linioj]] (aŭ [[loksodromio]]j) de la sfero bildiĝas al kurboj en la ebeno de formo :<math>R = e^{\Theta / a},\,</math> kie la parametro ''a'' estas la denseco de la rumba linio. Tial rumbaj linioj esti konforma laŭ [[egalangula spiralo]]. Ĉi tiuj spiraloj sekcas radiusajn liniojn en la ebeno je egalaj anguloj, ĝuste kiel la rumbaj linioj sekci [[meridiano]]jn sur la sfero je egalaj anguloj. === Samformeco kaj konservado de areo === Rektlinia sfera projekcio estas [[konforma bildigo]], kio signifas ke ĝi konservas la anguloj je kiuj kurboj krucas unu la alian. Ĉi tiu estas la suba kaŭzo de tio ke rumbaj linioj kaj cirkloj en la sfero bildiĝas al egalangulaj spiraloj kaj cirkloj respektive en la ebeno. Rektlinia sfera projekcio ne konservas areon. Ĝenerale, la areo de regiono en la sfero ne egalas al areo de ĝia projekcio en la ebeno. La area ero en la ebeno estas donita en karteziaj koordinatoj (''X'', ''Y'') kiel :<math>dA = \frac{4}{(1 + X^2 + Y^2)^2} \; dX \; dY.</math> apud la unuobla cirklo ''X² + Y² = 1'', estas ne ŝanĝataj laŭ la areo. Proksime (0, 0) areoj estas ŝanĝataj per faktoro 4 (la areo estas 4-foje pli granda en la sfero ol en la ebeno), kaj proksime al malfinio la areoj estas pli malgrandaj en la sfero, kaj la faktoro proksimiĝas al 0. Nenio projekcio de sfero al ebeno povas esti samtempe konforma kaj areo-konservanta. Se ĝi ekzistus, tiam ĝi devus esti [[izometrio]] kaj devus konservi la [[gaŭsa kurbeco|gaŭsan kurbecon]]. Sed la sfero kaj la ebeno havi malsamajn gaŭsa kurbecojn, do ĉi tiu projekcio estas neebla. === Aliaj variantoj === Anstataŭ projekciado al la ekvatora ebeno de la norda poluso, oni povas projekcii de la suda poluso ''S'' = (0, 0, −1). La formuloj estas: :<math>(X, Y) = \left(\frac{x}{1 + z}, \frac{-y}{1 + z}\right),</math> :<math>(x, y, z) = \left(\frac{2 X}{1 + X^2 + Y^2}, \frac{-2 Y}{1 + X^2 + Y^2}, \frac{1 - X^2 - Y^2}{1 + X^2 + Y^2}\right).</math> Simile al la projekcio de la norda poluso, projekcio de la suda poluso bildigas la ekvatoron al la unuobla cirklo. La inverso de la projekcio de la suda poluso havas la saman [[orientiĝo (matematiko)|orientiĝon]] sur la sfero kiel la inverso de la projekcio de la norda poluso. Tial la sfero povas esti konsiderata kiel orientita [[surfaco]] (2-dimensia [[sternaĵo]]) kovrita per du [[abako]]j. [[Dosiero:Stereoprojnegone.svg|eta|dekstra|Rektlinia sfera projekcio de la unuobla sfero de la norda poluso sur la ebeno ''z = -1'', montrita ĉi tie en kruca sekcio.]] Ankaŭ, povas esti difinita la rektlinia sfera projekcio de la norda poluso (0, 0, 1) al ebeno ''z = -1'', kiu estas tangento al la unuobla sfero je la suda poluso (0, 0, −1). La valoroj ''X'' kaj ''Y'' produktita per ĉi tiu projekcio estas akurate dufoje pli grandaj ol tiuj produktitaj per la ekvatora projekcio priskribita en la antaŭa ĉapitro. Ĉi tiu projekcio bildigas la ekvatoro al la cirklo de radiuso 2 centrita je (0, 0). La ekvatora projekcio produktas ne malformigas areojn apud la ekvatoro, kaj la tiu poluso-tangenta projekcio anstataŭe produktas ne malformigas areojn je la suda poluso. [[Dosiero:StereographicGeneric.svg|eta|Rektlinia sfera projekcio de sfero de punkto ''Q'' sur la ebeno ''E'', montrita ĉi tie en kruca sekcio.]] Ĝenerale, oni povas difini rektlinian sferan projekcion de ĉiu punkto ''Q'' en la sfero al iu ebeno ''E'' tia ke * ''E'' estas perpendikulara al la diametro tra ''Q'', kaj * ''E'' ne enhavas na ''Q''. Tiam por ĉiu punkto ''P'' en la sfero kiun ne koincidas kun ''Q'' la linio tra ''P'' kaj ''Q'' krucas ebenon ''E'' en akurate unu punkto ''P''^′, kiu estas la rektlinia sfera projekcio de ''P'' sur ''E''. == Pli altaj dimensioj == [[Dosiero:Stereographic polytope 24cell faces.png|eta|200ra|Rektlinia sfera projekcio de regula [[plurĉelo]] [[24-ĉelo]].]] Rektlinia sfera projekcio povas ankaŭ esti aplikita al la [[n-sfero|''n''-sfero]] ''S''^''n'' en (''n'' + 1)-dimensia [[eŭklida spaco]] '''E'''^{''n'' + 1} en la sama maniero. Se ''Q'' estas punkto en ''S''^''n'' kaj ''E'' estas [[hiperebeno]] en '''E'''^{''n'' + 1}, tiam la rektlinia sfera projekcio de punkto ''P'' ∈ ''S''^''n'' − {''Q''} estas la punkto ''P''^′ kiu estas komunaĵo de la linio <math>\scriptstyle\overline{QP}</math> kun ''E''. Por [[kvar-dimensia]]j [[plurĉelo]]j estadas uzataj jenaj ŝtupoj por fari 2-dimensian bildon (vidu ilustraĵon dekstre): # projekcii la plurĉelon al samcentra [[3-sfero]]; # per ''rektlinia sfera projekcio'' projekcii la 3-sferon kun pentritaj en ĝi verticoj, lateroj kaj edroj al eŭklida 3-spaco; # per [[perspektiva projekcio]] projekcii la 3-dimensian figuron al 2-dimensia eŭklida ebeno. == Vidu ankaŭ == * [[Figuro de Schlegel]] * [[Orta projekcio]] * [[Paralela projekcio]] * [[Perspektiva projekcio]] * [[Projekcio]] * [[Stereoskopio]] == Referencoj == * {{Citlibro|Aŭtoro=Apostol, Tom|Titolo=Mathematical Analysis - Matematika analitiko|Redakto=2|Eldonejo=Addison-Wesley|Jaro=1974}} * {{Citlibro|Aŭtoro=Brown, James and Churchill, Ruel |Titolo=Complex variables and applications - Komplekso variabloj kaj aplikoj | Loko=Novjorko | Eldonejo=McGraw-Hill | Jaro=1989 |ID=ISBN 0-07-010905-2}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://mathworld.wolfram.com/StereographicProjection.html * http://planetmath.org/encyclopedia/StereographicProjection.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130310054530/http://planetmath.org/encyclopedia/StereographicProjection.html |date=2013-03-10 }} * [http://www.cambridgeincolour.com/tutorials/image-projections.htm Panoramaj Bildaj Projekcioj] - Interaga komparo inter diversaj specoj de projekcioj * [http://www.radicalcartography.net/?projectionref Tabelo de ekzemploj kaj propraĵoj de ĉiuj ofte uzataj projekcioj] {{DEFAŬLTORDIGO:Rektlinia Sfera Projekcio}} [[Kategorio:Projekcia geometrio]] qm581fsa4tj6qbzijm7fg5cayn5iqq4 9423723 9423554 2026-07-08T22:52:06Z Filozofo 3592 /* */ Interpunkcia plibonigo 9423723 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} En [[geometrio]], la '''rektlinia sfera projekcio''' aŭ '''stereografia projekcio''' estas certa surĵeto ([[funkcio (matematiko)|funkcio]]), kiu projekcias ''n''-[[sfero]]n de ''n+1'' dimensia [[eŭklida spaco]] sur ''n''-[[hiperebeno]]n. Do ĝi donas hiperebenan bildon de la ''n''-sfero. En la plej kutima okazo, [[sfero]] lokigita en 3-dimensia spaco estas projekciata sur [[ebeno]]n La projekcio estas difinita sur la tuta sfero, escepte de unu punkto, kiu estas la projekcia punkto. Tie kie ĝi estas difinita, la surĵeto estas [[glata funkcio|glata]] kaj [[Inversigebla funkcio|inversigebla]]. Ĝi estas ankaŭ [[konforma mapo|konforma]] en la senco, ke ĝi fidele prezentas [[angulo|angulajn]] interrilatojn. Aliflanke, ĝi ne prezentas fidele [[areo]]n, aparte proksime al la projekcia punkto. Rektlinia sfera projekcio estas uzata en kelkaj partoj de [[matematiko]] - en [[diferenciala geometrio]] kaj [[kompleksa analitiko]], kaj ankaŭ en [[kartografio]], [[geologio]], kaj [[kristalografio]]. == Difino kaj formuloj por kutima dimensio == [[Dosiero:Stereoprojzero.svg|eta|dekstra|Rektlinia sfera projekcio de la unuobla sfero de la norda poluso sur la ebeno ''z'' = 0, montrita ĉi tie en [[sekco|kruci sekcio]].]] Ĉi tiu ĉapitro priskribas la projekcion de la unuobla sfero de la norda poluso sur la ebenon tra la ekvatoro. Aliaj variantoj estas traktataj en la sekvaj ĉapitroj. La unuobla sfero en tri-dimensia spaco '''R'''³ estas la aro de punktoj (''x'', ''y'', ''z'') tiaj ke ''x''² + ''y''² + ''z''² = 1. Estu ''N'' = (0, 0, 1) la norda poluso, kaj estu ''M'' la cetera parto de la sfero. La ebeno ''z'' = 0 situas tra centro de la sfero; la ''ekvatoro'' estas la komunaĵo de la sfero kun ĉi tiu ebeno. Por ĉiu punkto ''P'' en ''M'', estas unika linio tra ''N'' kaj ''P'', kaj ĉi tiu linio sekcas la ebenon ''z'' = 0 en akurate unu punkto ''P''<nowiki>'</nowiki>. La '''rektlinia sfera projekcio''' de ''P'' esti ĉi tiu punkto ''P''<nowiki>'</nowiki> en la ebeno. En [[karteziaj koordinatoj]] (''x'', ''y'', ''z'') en la sfero kaj (''X'', ''Y'') en la ebeno, la projekcio kaj ĝia inverso estas donataj per formuloj :<math>(X, Y) = \left(\frac{x}{1 - z}, \frac{y}{1 - z}\right),</math> :<math>(x, y, z) = \left(\frac{2 X}{1 + X^2 + Y^2}, \frac{2 Y}{1 + X^2 + Y^2}, \frac{-1 + X^2 + Y^2}{1 + X^2 + Y^2}\right).</math> La projekcio havas pli simplajn formulojn en la aliaj koordinatsistemoj. En [[sferaj koordinatoj]] (φ, θ) sur la sfero (kie φ estas la zenita angulo kaj θ estas la azimuto) kaj [[polusaj koordinatoj]] (''R'', Θ) sur la ebeno, la projekcio kaj ĝia inverso estas donataj per formuloj :<math>(R, \Theta) = \left(\frac{\sin \varphi}{1 - \cos \varphi}, \theta\right),</math> :<math>(\varphi, \theta) = \left(2 \arctan\left(\frac{1}{R}\right), \Theta\right).</math> Ĉi tie, φ havas valoro π kiam ''R'' = 0. Ankaŭ, estas multaj manieroj reskribi ĉi tiujn formulojn per [[listo de trigonometriaj identoj|trigonometriaj identoj]]. En [[cilindraj koordinatoj]] (''r'', θ, ''z'') sur la sfero kaj polusaj koordinatoj (''R'', Θ) sur la ebeno, la projekcio kaj ĝia inverso estas donataj per formuloj :<math>(R, \Theta) = \left(\frac{r}{1 - z}, \theta\right),</math> :<math>(r, \theta, z) = \left(\frac{2 R}{1 + R^2}, \Theta, \frac{R^2 - 1}{R^2 + 1}\right).</math> === Efiko je subaroj de la sfero kaj ebeno === La rektlinia sfera projekcio difinita en la antaŭa sekcio sendas la ''sudan poluson'' (0, 0, -1) al (0, 0), la ekvatoron al la unuobla cirklo, la sudan duonsferon al regiono ene la cirklo, kaj la nordan duonsferon al regiono ekster la cirklo. [[Dosiero:Loxodrome.png|eta|175ra|Sfero kun segmento de rumba linio]] La projekcio estas ne difinita je la projekcia punkto ''N'' = (0, 0, 1). Malgrandaj najbaraĵoj de ĉi tiu punkto estas sendita al subaroj de la ebeno malproksime de (0, 0). Ju pli proksima ''P'' estas al (0, 0, 1), des pli malproksima estas ĝia bildo de (0, 0) en la ebeno. Por ĉi tio onidiras ke la surĵeto de (0, 0, 1) estas la "malfinio" en la ebeno, kaj surĵeto de la sfero estas la ebeno kun aldonita "punkto je malfinio". Ĉi tiu nocio estas utila en [[projekcia geometrio]] kaj kompleksa analitiko. Sur nur [[topologio|topologia]] nivelo, ĝi ilustras ke la sfero estas [[homeomorfa]] al la [[unu punkta kompaktigo]] de la ebeno. Rektlinia sfera projekcio konvertas cirklojn en la sfero ne trapasantajn la punkton de la projekcio al cirkloj en la ebeno. Ĝi konvertas cirkloj sur la sfero trapasantajn la punkton de la projekcio al rektaj linioj sur la ebeno. Ĉi tiuj linioj povas esti konsiderataj kiel cirkloj tra la punkto je malfinio, aŭ kiel cirkloj de malfinia radiuso. Ĉiuj linioj en la ebeno konvertitaj al cirkloj en la sfero per la inverso de la rektlinia sfera projekcio sekcas unu la alian je malfinio. Paralelaj linioj, kiu ne intersekciĝas en la ebeno, estas [[tangento|tangentaj]] je malfinio. Tial ĉiuj linioj en la ebeno intersekciĝas ie en la sfero, je du punktoj, aŭ tangante je malfinio. Similaj aferoj veras en la [[reela projekcia ebeno]], sed la komunaĵaj interrilatoj estas tie malsamaj. La [[rumba linio|rumbaj linioj]] (aŭ [[loksodromio]]j) de la sfero bildiĝas al kurboj en la ebeno de formo :<math>R = e^{\Theta / a},\,</math> kie la parametro ''a'' estas la denseco de la rumba linio. Tial rumbaj linioj esti konforma laŭ [[egalangula spiralo]]. Ĉi tiuj spiraloj sekcas radiusajn liniojn en la ebeno je egalaj anguloj, ĝuste kiel la rumbaj linioj sekci [[meridiano]]jn sur la sfero je egalaj anguloj. === Samformeco kaj konservado de areo === Rektlinia sfera projekcio estas [[konforma bildigo]], kio signifas ke ĝi konservas la anguloj je kiuj kurboj krucas unu la alian. Ĉi tiu estas la suba kaŭzo de tio ke rumbaj linioj kaj cirkloj en la sfero bildiĝas al egalangulaj spiraloj kaj cirkloj respektive en la ebeno. Rektlinia sfera projekcio ne konservas areon. Ĝenerale, la areo de regiono en la sfero ne egalas al areo de ĝia projekcio en la ebeno. La area ero en la ebeno estas donita en karteziaj koordinatoj (''X'', ''Y'') kiel :<math>dA = \frac{4}{(1 + X^2 + Y^2)^2} \; dX \; dY.</math> apud la unuobla cirklo ''X² + Y² = 1'', estas ne ŝanĝataj laŭ la areo. Proksime (0, 0) areoj estas ŝanĝataj per faktoro 4 (la areo estas 4-foje pli granda en la sfero ol en la ebeno), kaj proksime al malfinio la areoj estas pli malgrandaj en la sfero, kaj la faktoro proksimiĝas al 0. Nenio projekcio de sfero al ebeno povas esti samtempe konforma kaj areo-konservanta. Se ĝi ekzistus, tiam ĝi devus esti [[izometrio]] kaj devus konservi la [[gaŭsa kurbeco|gaŭsan kurbecon]]. Sed la sfero kaj la ebeno havi malsamajn gaŭsa kurbecojn, do ĉi tiu projekcio estas neebla. === Aliaj variantoj === Anstataŭ projekciado al la ekvatora ebeno de la norda poluso, oni povas projekcii de la suda poluso ''S'' = (0, 0, −1). La formuloj estas: :<math>(X, Y) = \left(\frac{x}{1 + z}, \frac{-y}{1 + z}\right),</math> :<math>(x, y, z) = \left(\frac{2 X}{1 + X^2 + Y^2}, \frac{-2 Y}{1 + X^2 + Y^2}, \frac{1 - X^2 - Y^2}{1 + X^2 + Y^2}\right).</math> Simile al la projekcio de la norda poluso, projekcio de la suda poluso bildigas la ekvatoron al la unuobla cirklo. La inverso de la projekcio de la suda poluso havas la saman [[orientiĝo (matematiko)|orientiĝon]] sur la sfero kiel la inverso de la projekcio de la norda poluso. Tial la sfero povas esti konsiderata kiel orientita [[surfaco]] (2-dimensia [[sternaĵo]]) kovrita per du [[abako]]j. [[Dosiero:Stereoprojnegone.svg|eta|dekstra|Rektlinia sfera projekcio de la unuobla sfero de la norda poluso sur la ebeno ''z = -1'', montrita ĉi tie en kruca sekcio.]] Ankaŭ, povas esti difinita la rektlinia sfera projekcio de la norda poluso (0, 0, 1) al ebeno ''z = -1'', kiu estas tangento al la unuobla sfero je la suda poluso (0, 0, −1). La valoroj ''X'' kaj ''Y'' produktita per ĉi tiu projekcio estas akurate dufoje pli grandaj ol tiuj produktitaj per la ekvatora projekcio priskribita en la antaŭa ĉapitro. Ĉi tiu projekcio bildigas la ekvatoro al la cirklo de radiuso 2 centrita je (0, 0). La ekvatora projekcio produktas ne malformigas areojn apud la ekvatoro, kaj la tiu poluso-tangenta projekcio anstataŭe produktas ne malformigas areojn je la suda poluso. [[Dosiero:StereographicGeneric.svg|eta|Rektlinia sfera projekcio de sfero de punkto ''Q'' sur la ebeno ''E'', montrita ĉi tie en kruca sekcio.]] Ĝenerale, oni povas difini rektlinian sferan projekcion de ĉiu punkto ''Q'' en la sfero al iu ebeno ''E'' tia ke * ''E'' estas perpendikulara al la diametro tra ''Q'', kaj * ''E'' ne enhavas na ''Q''. Tiam por ĉiu punkto ''P'' en la sfero kiun ne koincidas kun ''Q'' la linio tra ''P'' kaj ''Q'' krucas ebenon ''E'' en akurate unu punkto ''P''^′, kiu estas la rektlinia sfera projekcio de ''P'' sur ''E''. == Pli altaj dimensioj == [[Dosiero:Stereographic polytope 24cell faces.png|eta|200ra|Rektlinia sfera projekcio de regula [[plurĉelo]] [[24-ĉelo]].]] Rektlinia sfera projekcio povas ankaŭ esti aplikita al la [[n-sfero|''n''-sfero]] ''S''^''n'' en (''n'' + 1)-dimensia [[eŭklida spaco]] '''E'''^{''n'' + 1} en la sama maniero. Se ''Q'' estas punkto en ''S''^''n'' kaj ''E'' estas [[hiperebeno]] en '''E'''^{''n'' + 1}, tiam la rektlinia sfera projekcio de punkto ''P'' ∈ ''S''^''n'' − {''Q''} estas la punkto ''P''^′ kiu estas komunaĵo de la linio <math>\scriptstyle\overline{QP}</math> kun ''E''. Por [[kvar-dimensia]]j [[plurĉelo]]j estadas uzataj jenaj ŝtupoj por fari 2-dimensian bildon (vidu ilustraĵon dekstre): # projekcii la plurĉelon al samcentra [[3-sfero]]; # per ''rektlinia sfera projekcio'' projekcii la 3-sferon kun pentritaj en ĝi verticoj, lateroj kaj edroj al eŭklida 3-spaco; # per [[perspektiva projekcio]] projekcii la 3-dimensian figuron al 2-dimensia eŭklida ebeno. == Vidu ankaŭ == * [[Figuro de Schlegel]] * [[Orta projekcio]] * [[Paralela projekcio]] * [[Perspektiva projekcio]] * [[Projekcio]] * [[Stereoskopio]] == Referencoj == * {{Citlibro|Aŭtoro=Apostol, Tom|Titolo=Mathematical Analysis - Matematika analitiko|Redakto=2|Eldonejo=Addison-Wesley|Jaro=1974}} * {{Citlibro|Aŭtoro=Brown, James and Churchill, Ruel |Titolo=Complex variables and applications - Komplekso variabloj kaj aplikoj | Loko=Novjorko | Eldonejo=McGraw-Hill | Jaro=1989 |ID=ISBN 0-07-010905-2}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://mathworld.wolfram.com/StereographicProjection.html * http://planetmath.org/encyclopedia/StereographicProjection.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130310054530/http://planetmath.org/encyclopedia/StereographicProjection.html |date=2013-03-10 }} * [http://www.cambridgeincolour.com/tutorials/image-projections.htm Panoramaj Bildaj Projekcioj] - Interaga komparo inter diversaj specoj de projekcioj * [http://www.radicalcartography.net/?projectionref Tabelo de ekzemploj kaj propraĵoj de ĉiuj ofte uzataj projekcioj] {{DEFAŬLTORDIGO:Rektlinia Sfera Projekcio}} [[Kategorio:Projekcia geometrio]] 2jxmixq9bmea8i0l08581ckyfjrgo98 0 223524 9423560 9106539 2026-07-08T17:41:40Z Sj1mor 12103 9423560 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=geometria kaj ĉiutaga termino por aŭ rekta aŭ kurba linio|rekta linio kaj unudimensia objekto|Rekto|apa=Linio}}{{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Parabola.svg|eta|[[Parabolo (matematiko)|Parabolo]], simpla ekzemplo de [[koniko|konika]] kurbo]] '''Linio''' aŭ '''kurbo''' estas [[matematiko|matematika]] termino, unu el fundamentaj terminoj de matematikaj fakoj kiel [[geometrio]], [[diferenciala geometrio]], [[topologio]]. La termino estas uzata en ĉiutaga lingvo. '''Linio''' (de lat. ''Linea'' - lina fadeno) estas unu el unuarangaj nocioj en [[geometrio]]. Difini ĝin matematike rigore ne estas facile, kaj diversaj branĉoj de matematiko traktas ĝin malsame. == Terminologia rimarko == Linion, kiu ne estas [[Rekto|rekta]], oni okaze nomas '''kurbo'''. Tamen fojfoje oni uzas la vorton "kurbo" kiel plenan sinonimon de la matematika termino "linio". ==Intuiciaj postuloj== Malgraŭ intuicia facilo, la termino estas tre malfacila precize [[difino|difini]]. Ĝusta difino povas esti "laŭvola linio" sur [[ebeno]] aŭ en [[3D spaco]], ankaŭ rekto, kiu povas diverĝi kaj rompiĝi. :(1) Linio sin prezentas unudimensian kontinuan aron da punktoj; :(2) Linio estas trajektorio de moviĝanta punkto; :(3) Linio estas bordo de la parto de surfaco. ==Difino (topologio)== '''Kompakta linio''' estas [[sternaĵo]] de [[dimensio]] 1, alivorte kontinuumo en kiu por ĉiu ĝia [[punkto]], kaj laŭvola [[ĉirkaŭaĵo (matematiko)|ĉirkaŭaĵo]] de ĉi tiu punkto ekzistas ia ĉirkaŭaĵo de punkto, kiu entenas en lastan, kiu [[rando (topologio)|rando]] ne havas kontinuumon, kiu konsistas el ne pli ol unu punkto (ĉiaj punktoj havas laŭvolan ĉirkaŭaĵon kun 0-dimensia rando). ==Pli fruaj nocioj de linio== [[Pavel Urysohn]] kaj [[Karl Menger]] difinis la koncepton per la [[topologio]] ĉirkaŭ [[1920]], tamen provoj difini la terminon "linio" okazis jam el [[antikveco]]: * Komentantoj de [[Elementoj de Eŭklido|Eŭklido]] difinis ĝin kiel "''longo sen larĝo''" aŭ "''redukta ebeno''". Sed ĉi tiuj difinoj ne estas difinoj en matematika senco. * [[Kartezio]] difinis linion kiel aron da punktoj, kiuj verigas [[ekvacio]]n. Tia difino ne entenas ĉiujn eblecojn. * [[Camille Jordan (matematikisto)|Camille Jordan]] en [[XIX-a jarcento]] difinis linion kiel aron da punktoj <math>\left(\varphi(t), \psi(t)\right)</math>, kiam <math>\varphi</math> kaj <math>\psi</math> estas [[kontinua funkcio|kontinuaj funkcioj]], kaj <math>t</math> estas [[parametro]] el [[intervalo]] de [[reelaj nombroj]]. Alinome ''linio de Jordan'' estas bildo de intervalo (ekvivalente: [[segmento]]) en [[kontinua bildigo]]. Bedaŭrinde, ĉi tiu difino estas tro entenanta. En [[1890]] jaro [[Giuseppe Peano]] pruvis, ke, laŭ ĉi tiu difino, ankaŭ [[kvadrato]] kune kun ĝia [[enhavo]] estas linio ([[linio de Peano]]). * Sekva difino difinas linion kiel [[kunaĵo]]n de fina kvanto de [[arko]]j, kiam nenia el du arkoj havas kunajn punktojn krom iliaj finoj. Sed ĉi tiu difino ne entenas kelkajn eblecojn. ekz: * : <math>\left\{(x, y): y = \sin~\tfrac{2\pi}{x}, 0 < x \le 1\right\}</math> kun segmento <math>\left\{(x, y): x = 0, -1 \le y \le 1\right\}</math>. * [[Georg Cantor]] fine de la [[19-a jarcento]] anoncis difinon: ebena linio (en dudimensia spaco) estas tia [[kontinuumo]] en [[ebeno]], ke ĝi ne entenas iajn ajn [[cirklo]]jn kun pozitiva radiuso. * En [[20-a jarcento]], rusa matematikisto [[Pavel Urysohn]] difinis linion tiel, kiel komenco de tiu ĉi artikolo. En dudimensia spaco, tio estas ekvivalenta al la difino de [[Georg Cantor|Cantor]]. ==Genroj de linioj== Oni povas difini kelkajn diferencajn genrojn de linioj kiam oni aldonas al difino de Jordan aldonatajn kondiĉojn al funkcioj <math>\varphi</math> kaj <math>\psi</math>. ekzemple: * [[Regula arko]] por [[derivebla funkcio|deriveblaj funkcioj]] * [[Rompita rekto]] por [[intervale lineara funkcio|intervale linearaj funkcioj]] ==Iuj linioj== En elementa geometrio oni esploras '''rektan linion''' aŭ '''rekton''', segmentojn de rekto, rompitan rekton, kurban (ne nepre rektan) linion aŭ '''kurbon'''. Ĉiu speco de linio estas determinita per speciala maniero, ekz. "'''Cirklo''' estas aro de tiuj punktoj, kiuj egale distancas de la donita punkto '''O'''". Oni nomas la punkton '''O''' - '''centro''' de la cirklo, kaj la distancon '''R''' - '''radiuso''' de la cirklo. Linio povas esti prezentita per parametroj. Ekz. se enkonduki ortajn koordinatojn '''(x, y)''' sur ebeno, oni povas doni radiuson de la cirklo '''R''' kun centro en '''O''', per sekvajn ekvacioj: '''x=R · cos t''', '''y=R · sin t''', kiam parametro '''t''' forkuras intervalon '''0≤t≤2p''', tiam la punkto '''(x, y)''' elskribas la cirklon. Kaj ĝenerale oni prezentas linion sur la ebeno per parametra ekvacio '''x=Φ(t)''' kaj '''y=Ψ(t)''', kie '''Φ(t), Ψ(t)''' estas arbitraj funkcioj, kontinuaj sur iu finia aŭ nefinia intervalo '''D''' de la nombra akso '''t'''. Por ĉiu valoro de la parametro el intervalo '''D''', la ekvaciaro kompareblas al la punkto '''M''', kies koordinatojn oni povas difini per la nomitaj ekvacioj. Analogie ĝeneraligas ĉi tiun regulon por 3-dimensiaj kaj plurdimensiaj spacoj. En analiza geometrio oni prezentas linion per algebraj funkcioj, t.e. per plurtermoj kun '''n≥1''' gradoj. Depende de la gradoj oni distingas jenajn liniojn: * Linio de 1-a grado: [[rekto]] * Linio de 2-a grado: [[cirklo]], [[elipso]], [[hiperbolo]], [[parabolo]] * Linio de 3-a grado: [[kartezia folio]], [[dioklesa cisoido]], [[kuba parabolo]] * Linio de 4-a grado: [[Bernuli lemniskato]], [[kartezia ovalo]], [[kardioido]], [[paskala heliko]] ==Vidu ankaŭ== * [[Vojo]] * [[Koniko]] * [[Kurbo de Bézier]] * [[Formuloj de Frenet]] '''''Por pli redakti bonvolu rigardi [[Vikipedio:Projekto matematiko/Kurbo]]''''' * [[Kurbeco]] '''''Por pli redakti bonvolu rigardi [[Vikipedio:Projekto matematiko/Kurbeco]]''''' * [[Surfaco]] (2-sternaĵo) * [[3-sternaĵo]] * [[4-sternaĵo]] * [[5-sternaĵo]] ==Eksteraj ligiloj== {{Projektoj|ReVo=lini.0o|ReVo titolo=Linio}} * [http://mathworld.wolfram.com/Curve.html Kurbo] je MathWorld {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kurboj| ]] [[Kategorio:Topologio]] krc3m7e9zhngazc2dang51nbc6m0ery 0 224668 9423523 9376012 2026-07-08T17:23:21Z Sj1mor 12103 9423523 wikitext text/x-wiki {{prisupre|pri=substanco kiu povas akcepti protonojn, do malo de acido|apa=Bazo}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Tualetsapo.jpg|eta|La sapo estas bazo.]] '''Bazo''' en [[ĥemio]] estas ĉefe pripensata kiel substanco, kiu povas akcepti [[protono]]jn (atomojn de [[hidrogeno]]). La koncepto rilatas al la teorio de [[Johannes Nicolaus Brønsted|Brønsted]] kaj [[Martin Lowry|Lowry]] pri [[acido]]j kaj bazoj. Laŭ iom restriktita koncepto, kiel bazo estas konsiderata iu ajn [[ĥemia kombinaĵo]] kiu, kiam solvita en [[akvo]], donas solvon kun [[pH (ĥemia parametro)|pH-valoro]] pli granda ol 7,0. Bazoj estas la malo de [[acido]]j. [[Ĥemia reakcio]] inter acido kaj bazo estas nomata [[neŭtraligado]]. Bazoj kaj acidoj estas konsiderataj kiel malaj inter si, ĉar la reakcio inter la du rezultigas [[salo|salan solvon]] kaj [[akvo]]n. Konataj bazoj estas: * [[kalcia karbonato]] (CaCO₃) * [[kalia hidroksido]] (KOH) * [[magnezia hidroksido]] (Mg(OH)₂) * [[natria hidroksido]] (NaOH) * [[sodo|natro]] (Na₂CO₃) * En biologio gravas la [[nuklea bazo|nukleaj bazoj]] ([[nitrogena bazo|nitrogenaj bazoj]]), gravaj konsistigiloj de [[DNA]]. Kelkaj substancoj povas depende de la medio efiki jen kiel bazoj, jen kiel acidoj. Ili nomiĝas (baz-acid-)[[amfotereco|amfoteraj]]. == Etimologio == [[Dosiero:Guillaume-François Rouelle.jpg|eta|dekstre|220px|[[Guillaume-François Rouelle]] konstatis, ke acidoj transformiĝas al saloj, kiam ili kombiniĝas kun certaj substancoj.]] En 1754, kiam ĥemio jam konis la koncepton de [[acido]], la franca ĥemiisto [[Guillaume-François Rouelle]] konstatis, ke acidoj transformiĝas al saloj, kiam ili kombiniĝas kun certaj substancoj. Rouelle konsideris tiujn substancojn kiel "bazojn" por la ekesto de salo, kiuj "detruas la [[volatileco]]n … de la acido kaj donas la solidecon (t. e. donas konkretan bazon) al la rezultanta salo"<ref>{{Cito | URL=http://www.che.uc.edu/Jensen/W.%20B.%20Jensen/Reprints/129.%20Base.pdf | Aŭtoro=William B. Jensen | Titolo=The Origin of the Term Base | Gazeto=Journal of Chemical Éducation | Serio=Ask the historian | Numero=1130 | Volumo=83 | Paĝoj=1–2 | Eldonodato=2006-08-08 | Alirdato=2013-04-28 | Lingvo={{en}} | Citaĵo = which supposedly destroyed the volatility … of the acid and which imparted the property of solidity (i.e., gave a concrete base) to the resulting salt }}</ref>. Tiel naskiĝis la historia termino "bazo". La franca vorto "base", kiun uzis Rouelle deriviĝas de la helena vorto βάση {{prononco|basé}}. == Ecoj de bazoj == Ĝeneralaj ecoj de bazoj estas interalie: * [[Amaro (gusto)|amara]] gusto, * ŝlima aŭ sapa tuŝo (bazoj [[sapo|sapigas]] la grason sur la haŭto), * [[elektro]]-kondukto de solvitaj aŭ fanditaj bazoj, * reakcio kun indikiloj: bazoj bluigas ruĝan [[lakmusa papero|lakmusan paperon]], ruĝigas [[fenolftaleino]]n kaj flavigas [[metiloranĝaĵo]]n. Multaj bazoj konsistas el metala(j) atomo(j) kaj hidroksida(j) grupo(j) (OH) kaj solvate en akvo disociiĝas je pozitivaj metalo-jonoj kaj negativaj hidroksid-jonoj. La bazan ĥemiefikon kaŭzas la hidroksid-jonoj. Bazo estas tiom valenta, kiom da hidroksid-jonoj ĝi sendas en la solvaĵon dum la solviĝo en akvo. Ekz. NaOH estas unuvalenta bazo, kaj Na(OH)₂ estas duvalenta bazo, ĉar por neŭtraligi unu molon de tiaj bazoj necesas de unuvalenta acido kvanto de unu respektive du moloj. :B + H₂O → BH⁺ + OH⁻ Tie B simbolas iun bazon, BH estas protonon ricevinta bazo, kiu protonon ricevas helpe de dissociiĝo de akvomolekulo, kaj OH⁻ estas hidroksida jono. La akvaj solvaĵoj de bazoj bone konduktas la elektran kurenton, ili estas [[elektrolito]]j. La gusto de maldensa solvaĵo de bazoj ĝenerale estas amara. La palpo de iom densaj solvaĵoj de bazoj estas glata, sapeca, sed kaŭstika. == Diversaj difinoj == [[NPIV]] (2002) identigas la konceptojn "bazo" kaj "[[alkalo]]" kaj bazas sian difinon de bazo sur historia koncepto, kiu konsideras la gravan okazon, ke bazo estas [[hidroksido]] de [[metalo]] ''m''; tia hidroksido kapablas reagi kun acido konsistanta el [[halogeno]] ''h'' kaj [[hidrogeno]], kies halogeno anstataŭas la (OH)-grupon de la hidroksido, tiel ke ekestas [[salo]]. La (OH)-grupo kombiniĝas kun la hidrogeno kaj formas akvon. En la plej simpla formo tiu reago aspektas jene: :m(OH) + Hh → mh + H₂O Ekzemplo estas la reago de natria hidroksido kun [[klorida acido]], kiu rezultigas [[kuirsalo]]n (kaj akvon): :Na(OH) + HCl → NaCl + H₂O Ĉi tiu historia difino baziĝas sur la laboro de [[Guillaume-François Rouelle]], menciita supre en la sekcio [[#Etimologio|etimologio]]. Ĝi kovras gravan parton de la fenomeno de bazeco; tamen ekzistas substancoj, kiuj kondutas tre simile kiel ĉi tiuj metalaj hidroksidoj, sed ne apartenas al ili. Pro tio la ĥemio anstataŭigis ĉi tiun historian difinon, kiu baziĝas sur la molekula strukturo, per pli abstraktaj, kiuj baziĝas sur la konduto de substanco. Tiajn difinojn proponis unue [[August Svante Arrhenius|Arrhenius]], poste Brønsted kaj Lowry, kaj poste [[Gilbert Newton Lewis|Lewis]]. Ĉiu el ĉi tiuj difinoj ampleksis pli da substancoj ol la antaŭaj. === La difino de Arrhenius === [[Dosiero:Svante Arrhenius.jpg|eta|170px|maldekstra|La sveda ĥemiisto [[August Svante Arrhenius]], kiu proponis la klasikan difinon pri acidoj kaj bazoj.]] Laŭ [[August Svante Arrhenius]] bazo estas substanco, kiu disociiĝas en akvo produktante OH⁻-jonojn<ref name="silvestroni">{{Cito | Aŭtoro=Paolo Silvestroni | Titolo=Fondamenti di chimica | Eldonejo=CEA | Eldonodato=1996 | Eldono=10-a eldono | ISBN=88-408-0998-8 }}, p. 407</ref>. Tiaj substancoj estas ekzemple natria hidroksido NaOH aŭ kalia hidroksido KOH. Acido, kontraŭe, estas substanco kiu disociiĝas produktante H⁺-jonojn. La difino de Arrhenius en 1923 anstataŭis la malnovan. La difino de Arrhenius baziĝas ne sur la molekula strukturo de substanco (ekz. metalo + OH-grupo), sed sur ĝia konduto en akvo. Ekzemple [[amoniako]], NH₃, kondutas baze, kvankam ĝi ne enhavas OH-grupon; sed ĝi ja kapablas forpreni H⁺-jonon de akva molekulo kaj tiel produkti HO⁺-jonojn: :NH₃ + H₂O → NH₄⁺ + OH⁻ Aliaj ekzemploj de bazoj sen (OH)-grupo estas [[sodo|natro]] (CO₃Na₂) kaj [[kalcia karbonato]] (CaCO₃). Kalcia karbonato estas problemo por la difino de Arrhenius, ĉar ĝi preskaŭ ne solviĝas en akvo. Acidon Arrhenius difinas kiel substancon, kiu en akvo disociiĝas produktante H⁺-jonojn. Per tiuj difinoj acideco kaj bazeco estas pli-malpli reciproke ekskludaj, ĉar kiam en akva solvaĵo ĉeestas kaj OH⁻- kaj H⁺-jonoj, ili emas kombiniĝi por formi akvon: :H⁺ + OH⁻ → H₂O Nur en akvo, kiu havas neŭtralan pozicion inter acidoj kaj bazoj, kunekzistas certa kvanto da pozitivaj kaj negativaj jonoj, kiuj dinamike kombiniĝas kaj malkombiniĝas: :H₂O ⇌ H₃O⁺ + OH⁻ La ĉi-supra ekzemplo pri amoniako tamen montras, ke akvo povas ankaŭ funkcii kiel acido. === La difino de Brønsted kaj Lowry === [[Dosiero:Johannes Brønsted.jpg|eta|dekstre|170ra|Johannes Brønsted.]] [[Dosiero:Thomas Martin Lowry2.jpg|eta|dekstre|170ra|Johannes Brønsted kaj Thomas Martin Lowry sendepende formulis la ideon ke acidoj donas protonojn (H+) dum bazoj ricevas protonojn.]] [[Johannes Nicolaus Brønsted]] kaj [[Martin Lowry]] difinas bazon kiel substancon kapablan akcepti H⁺-jonojn de alia speco de ĥemiaj substancoj, la acidoj<ref>Silvestroni, citita verko, p. 408</ref>. Ĉi tiu difino estas aplikebla ankaŭ al substancoj, kies konduton en akvo ne eblas esplori. Ankaŭ la difino de Brønsted kaj Lowry difinas bazecon ne tiom kiel econ, sed kiel konduton de substanco: Bazeco estas difinata per la konduto al acidoj, do bazeco ekzistas nur, kie estas acido. En ĉi tiu difino bazeco kaj acideco estas pli forte ligitaj ol ĉe Arrhenius: bazoj estas difinitaj per sia konduto al acidoj kaj inverse. Dum la difino ne metas iajn kondiĉojn al la strukturo de bazoj, ĝi ja metas kondiĉon al la strukturo de acidoj: Ili kapablas doni H⁺-jonon, do ili devas enhavi hidrogen-atomo(j)n. La difino do konservas la klasikan rolon de hidrogeno kiel acido-formanto. === La difino de Lewis === Laŭ la difino de [[Gilbert Newton Lewis]] bazo estas substanco, kiu kapablas cedi (doni) elektron-duon al alia speco de ĥemiaj substancoj, la acidoj<ref>Silvestroni, citita verko, p. 411</ref>. Kompare al la difino de Brønsted kaj Lowry ĝi anstataŭas la transdonon de H-jono per transdono de elektron-duo en la inversa direkto. Kompare al la difino de Brønsted-Lowry la difino de Lewis kovras ekzemple la bazecon de [[bromo]] (Br₂). La difino de Lewis ne faras kondiĉojn pri la strukturo aŭ konsisto de bazoj aŭ acidoj. Ĝi permesas bazojn sen (OH)-grupo kaj acidojn sen hidrogeno, kiujn oni nomas Lewis-acidoj. Lewis-acido en tia rolo nomiĝas ankaŭ "akceptanto" kaj Lewis-bazo "donanto". Ekzemplo estas la konduto de amoniako (kiel bazoj) kaj trifluorido de [[boro]] (kiel acido): :H₃N: + BF₃ → H₃N→BF₃ Por emfazi la elektronduon, simbolatan de la dupunkto, ĉe la [[nitrogeno|nitrogena]] atomo, la amoniako estas notata ne kiel NH₃, sed kiel ₃N:. Notindas, ke acidoj laŭ la difino de Brønsted-Lowry ne mem egalas acidojn de Lewis. Acidoj laŭ Brønsted-Lowry estas donantoj de H⁺-jonoj, kaj tiuj funkcias kiel acido de Lewis. == Reakcioj inter bazoj kaj akvo == La jena reakcio reprezentas la ĝeneralan reakcion inter bazo (B) kaj akvo por produkti konjugacian acidon (BH⁺) kaj konjugacian bazon (OH⁻):<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 257.</ref> <chem display="block">{B}_{(aq)} + {H2O}_{(l)} <=> {BH+}_{(aq)} + {OH- }_{(aq)}</chem>La ekvlibrokonstanto, K_b, por tiu reakcion povas esti trovebla uzante la jenan ĝeneralan ekvacion:<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 257.</ref> : <math>K_b = \frac{[BH^+][OH^-]}{[B]}</math> En ĉi tiu ekvacio, la bazo (B) kaj la ekstreme forta bazo (la konjugaciita bazo OH−) konkurencas por la protono.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 258.</ref> Kiel rezulto, bazoj kiuj reakcias kun akvo havas relative malgrandajn ekvilibrajn konstantajn valorojn.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 258.</ref> La bazo estas pli malforta kiam ĝi havas pli malaltan ekvilibran konstantan valoron.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 257.</ref> ==Neŭtraligo de acidoj== [[Dosiero:Hydrochloric acid ammonia.jpg|thumb|[[Amoniako]] fumas el akveca [[amonia hidroksido]] (en testotubo) reakciante kun [[klorida acido]] (en precipitujo) por produkti [[amonia klorido|amonian kloridon]] (blanka fumo).]] Bazoj reakcias kun acidoj por neŭtraligi unu la alian rapide kaj en akvo kaj en alkoholo.<ref name=Gilbert /> Se dissolvite en akvo, la forta bazo [[natria hidroksido]] jonigas en hidroksidon kaj natriajn jonojn: :<chem>NaOH -> Na+ + OH-</chem> kaj simile, en akvo la acida [[hidrogena klorido]] formas hidroniajn kaj kloridajn jonojn: :<chem>HCl + H2O -> H3O+ + Cl-</chem> Kiam la du solvaĵoj estas miksitaj, la jonoj de H3O+ kaj de OH− kombiniĝas por formi akvomolekulojn: :<chem>H3O+ + OH- -> 2H2O</chem> Se egalaj kvantoj de NaOH kaj HCl estas dissolvitaj, la bazo kaj la acido neŭtraligas precize, lasante nur NaCl, efektive [[salo|tablosalon]], en solvaĵo. Malfortaj bazoj, kiel baksodo aŭ ovoblanko, devas esti uzataj por neŭtraligi iujn acidajn verŝaĵojn. Neŭtraliganta acidelverŝaĵo kun fortaj bazoj, kiel ekzemple [[natria hidroksido]] aŭ [[kalia hidroksido]], povas kaŭzi perfortan eksoterman reakcion, kaj la bazo mem povas kaŭzi same multe da damaĝo kiel la origina acidverŝaĵo. ==Alkaleco de nehidroksidoj== Bazoj estas ĝenerale kunmetaĵoj kiuj povas neŭtraligi kvanton da acido. Kaj [[natria karbonato]] kaj [[amoniako]] estas bazoj, kvankam neniu el tiuj substancoj enhavas <chem>OH-</chem> grupojn. Ambaŭ kunmetaĵoj akceptas H⁺ kiam dissolvite en protaj solviloj kiel ekzemple akvo: :<chem>Na2CO3 + H2O -> 2Na+ + HCO3- + OH-</chem> :<chem>NH3 + H2O -> NH4+ + OH-</chem> El tio, [[pH]], aŭ acideco, povas esti kalkulata por akvecaj solvaĵoj de bazoj. Bazo estas difinita ankaŭ kiel molekulo kiu havas la kapablon akcepti elektronan parligon enirante la valentan ŝelon de alia atomo per sia posedo de unu elektrona paro.<ref name=Gilbert/> Estas limigita nombro da elementoj kiuj havas atomojn kun la kapablo havigi molekulon kun bazaj trajtoj.<ref name=Gilbert /> [[Karbono]] povas funkcii kiel bazo same kiel [[nitrogeno]] kaj [[oksigeno]]. Ankaŭ fluoro kaj foje raraj gasoj posedas ĉi tiun kapablon.<ref name=Gilbert /> Tio okazas tipe en kunmetaĵoj kiel ekzemple butil-litio, alkoksidoj, kaj metalamidoj kiel ekzemple [[sodamido]]. Bazoj de karbono, nitrogeno kaj oksigeno sen resonanca stabiligo estas kutime tre fortaj, aŭ superbazoj, kiuj ne povas ekzisti en akvosolvaĵo pro la acideco de akvo. Resonanca stabiligo, aliflanke, ebligas pli malfortajn bazojn kiel ekzemple karboksilatoj; ekzemple, [[natria acetato]] estas malforta bazo. == Fortaj bazoj == Bazo nomiĝas ''forta'', se ĝi komplete disociiĝas, do se okazas kompleta joniĝo de ĉiuj molekuloj. Forta bazo estas baza ĥemia kunmetaĵo kiu povas forigi protonon (H⁺) de (deprotonigi) molekulo de eĉ tre malforta acido (kiel ekzemple akvo) en acido-baza reakcio. Oftaj ekzemploj de fortaj bazoj estas hidroksidoj de [[Alkala metalo|alkalaj metaloj]] kaj [[Teralkala metalo|teralkalaj metaloj]], kiel [[natria hidroksido]] kaj [[kalcia hidroksido]], respektive. Pro ilia malalta [[solvebleco]], kelkaj bazoj, kiel teralkalaj hidroksidoj, povas esti uzataj kiam la solvofaktoro ne estas konsiderata. <ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 255.</ref> [[Dosiero:Potassium hydroxide.jpg|eta|maldekstre|180ra|[[Kalia hidroksido]] KOH.]] Unu avantaĝo de tiu malalta solvebleco estas ke "multaj kontraŭacidoj estis [[suspensio]]j de metalhidroksidoj kiel ekzemple [[aluminia hidroksido]] kaj [[magnezia hidroksido]]";<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 256.</ref> kunmetaĵoj kun malalta solvebleco kaj la kapablo ĉesigi pliiĝon en la koncentriĝo de la hidroksida jono, malhelpante la damaĝon de la histoj en la buŝo, ezofago, kaj stomako.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 256.</ref> Dum la reakcio daŭras kaj la saloj dissolviĝas, la [[stomaka acido]] reakcias kun la hidroksido produktita de la suspensioj.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 256.</ref> Fortaj bazoj hidrolizas en akvo preskaŭ tute, rezultigante la ebenigan efikon.<ref name=Gilbert /> En ĉi tiu procezo, la akvomolekulo kombiniĝas kun forta bazo, pro la amfotera kapablo de la akvo; kaj, hidroksida jono estas liberigita.<ref name=Gilbert > Lewis, Gilbert N. (Septembro 1938). [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0016003238916916 "Acids and Bases".] ''Journal of the Franklin Institute''. 226 (3): 293–313. doi:10.1016/S0016-0032(38)91691-6. Arkivita el la originalo la 2an de Novembro 2021. Alirita la 3an de Septembro 2020. </ref> Tre fortaj bazoj eĉ povas malprotonigi tre malforte acidajn C-H-grupojn en foresto de akvo. Fortaj bazoj estas jenaj: * [[Baria hidroksido]] Ba(OH)₂ * [[Cezia hidroksido]] CsOH * [[Kalia hidroksido]] KOH * [[Kalko]] CaO [[Dosiero:Guanidine 3D.png|eta|dekstre|160ra|Tridimensia ĥemia strukturo de la [[Guanidino]] HNC(NH₂)₂.]] * [[Kalcia hidroksido]] Ca(OH)₂ * [[Litia hidroksido]] LiOH * [[Magnezia hidroksido]] Mg(OH)₂ * [[Natria hidroksido]] NaOH * [[Rubidia hidroksido]] RbOH * [[Stroncia hidroksido]] Sr(OH)₂ * [[Tetrametilamonia hidroksido]] N(CH|₃)₄OH * [[Guanidino]] HNC(NH₂)₂ En la koncepto de Lewis necesas fari plian distingon, inter molaj kaj malmolaj bazoj (kaj same acidoj). Ili diferencas laŭ la naturo de la ĥemia ligo, kiu ekestas inter bazoj kaj acidoj. La katjonoj de tiuj fortaj bazoj aperas en la unua kaj dua grupoj de la [[perioda tabelo]] (alkalaj kaj teralkalaj metaloj). Ankaŭ tetraalkilatitaj amonihidroksidoj estas fortaj bazoj ĉar ili disiĝas tute en akvo. [[Guanidino]] estas speciala kazo de specio, kiu estas escepte stabila kiam protonata, analoge al la kialo, kiu faras [[Perklorata acido|perkloratan acidon]] kaj [[Sulfata acido|sulfatan acidon]] tre fortaj acidoj. Acidoj kun p''K_a'' de pli ol proksimume 13 estas konsideritaj tre malfortaj, kaj iliaj konjugaciitaj bazoj estas fortaj bazoj. ===Superbazoj=== Grupo 1-saloj de karbonjonoj, amidaj jonoj kaj [[hidrido]]j tendencas esti eĉ pli fortaj bazoj pro la ekstrema malforto de siaj konjugaciitaj acidoj, kiuj estas stabilaj hidrokarbidoj, aminoj kaj dihidrogeno. Kutime, ĉi tiuj bazoj estas kreitaj aldonante purajn alkalajn metalojn kiel ekzemple [[natrio]] en la konjugacitan acidon. Ili estas nomitaj ''superbazoj'', kaj ne eblas konservi ilin en akvaj solvaĵoj, ĉar ili estas pli fortaj bazoj ol la [[Hidroksido|hidroksida]] jono. Ekzemple, la etoksidjono (konjugita bazo de etanolo) spertas tiun reakcion kvante en ĉeesto de akvo.<ref name="AlkoxideLibreText">{{cite web |title=10.4.1. Alkoxide Ions |url=https://chem.libretexts.org/Courses/Purdue/Purdue_Chem_26100%3A_Organic_Chemistry_I_(Wenthold)/Chapter_10%3A_Alcohols/10.4_Acidity_of_Alcohols/10.4.1._Alkoxide_Ions |website=Chemistry Libretexts |date=16a de Julio 2015 |publisher=LibreText |access-date=28a de Oktobro 2022}}</ref> :<chem>CH3CH2O- + H2O -> CH3CH2OH + OH-</chem> [[Dosiero:Sodium-hydride-3D-vdW.png|eta|dekstre|170ra|Ĥemia strukturo de la [[Natria hidrido]] (NaH).]] Ekzemploj de oftaj superbazoj estas jenaj: * n-Butillitio (n-C₄H₉Li) * Litia diisopropilamido (LDA) [(CH₃)₂CH]₂NLi * Litia dietilamido (LDEA) (C₂H₅)₂NLi * [[Sodamido]] (NaNH₂) * [[Natria hidrido]] (NaH) * Litia bis(trimetilsilil)amido [(CH₃)₃Si]₂NLi Plej fortaj superbazoj estas sintezigitaj nur en gasfazo: * Orto-dietinilbenzena dianjono (C₆H₄(C₂)₂)²⁻ (the strongest superbase ever synthesized) * Meta-dietinilbenzena dianjono (C₆H₄(C₂)₂)²⁻ (dua plej forta superbazo) * Para-dietinilbenzena dianjono (C₆H₄(C₂)₂)²⁻ (tria plej forta superbazo) * Litia monoksida anjono (LiO⁻) estis konsiderata la plej forta superbazo antaŭ dietinilbenzenaj dianjonoj estis kreitaj. == Malfortaj bazoj == Malforta bazo estas tiu kiu ne plene jonigas en [[akva solvaĵo]], aŭ en kiu protonigo estas nekompleta. Ekzemple, [[amoniako]] transdonas protonon al akvo laŭ la ekvacio<ref>{{cite book |last1=Whitten |first1=Kenneth W. |last2=Gailey |first2=Kenneth D. |last3=Davis |first3=Raymond E. |title=General Chemistry |date=1992 |publisher=Saunders College Publishing |isbn=0-03-072373-6 |page=358 |edition=4th}}</ref> :NH₃(aq) + H₂O(l) &rarr; NH{{su|b=4|p=+}}(aq) + OH⁻(aq) La ekvilibrokonstanto por tiu reakcio je 25 °C estas 1.8 x 10⁻⁵,<ref>{{cite book |last1=Petrucci |first1=Ralph H. |last2=Harwood |first2=William S. |last3=Herring |first3=F. Geoffrey |title=General Chemistry. Principles and Modern Applications |date=2002 |publisher=Prentice Hall |isbn=0-13-014329-4 |page=678 |edition=8th}}</ref> tia ke la amplekso de reakcio aŭ grado da jonigo estas tre malgranda. == Lewis bazoj == [[Gilbert Newton Lewis|Lewis]]-bazo aŭ ''elektron-para donacanto'' estas [[molekulo]] kun unu aŭ pluraj alt-energiaj izolaj paroj de [[elektrono]]j kiuj povas esti kunhavataj kun malalt-energia vaka orbitalo en akceptanta molekulo por formi [[adukto]]n. Aldone al H⁺, eblaj ''elektron-paraj akceptantoj'' (Lewis-acidoj) estas neŭtralaj molekuloj kiel ekzemple BF₃ kaj altaj oksigenitajn metaljonojn kiel ekzemple Ag²⁺, Fe³⁺ kaj Mn⁷⁺. Alduktoj implikantaj metaljonojn estas kutime priskribitaj kiel [[Kunordiga komplekso|kunordigaj kompleksoj]].<ref>{{cite book |last1=Miessler |first1=Gary L. |last2=Tarr |first2=Donald A. |title=Inorganic Chemistry |date=1999 |publisher=Prentice-Hall |isbn=0-13-841891-8 |pages=157–159 |edition=2nd}}</ref> Laŭ la origina formuliĝo de [[Gilbert Newton Lewis|Lewis]], kiam neŭtrala bazo formas ligon kun neŭtrala acido, okazas kondiĉo de elektra streso.<ref name=Gilbert /> La acido kaj la bazo kunhavas la elektronparon kiu antaŭe apartenis al la bazo.<ref name=Gilbert /> Kiel rezulto, estas kreita alta dupolusa momento, kiu povas esti malpliigita nur al nulo rearanĝante la molekulojn.<ref name=Gilbert /> == Solidaj bazoj == Ekzemploj de solidaj bazoj estas jenaj: * Oksidaj miksaĵoj: SiO₂, Al₂O₃; MgO, SiO₂; CaO, SiO₂<ref name=Tanabe>{{cite book |last1=Tanabe |first1=Kozo |title=Solid Acids and Bases: their catalytic properties |publisher=Academic Press |year=1970 |page=2 |isbn=9780323160582 |url=https://books.google.com/books?id=tFfBYuHg4vAC&pg=PP1 |access-date=19a de Februaro 2015 |archive-date=8a de Oktobro 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008015036/https://books.google.com/books?id=tFfBYuHg4vAC&pg=PP1 |url-status=live }}</ref> * Muntitaj bazoj: LiCO₃ sur siliko; NR₃, NH₃, KNH₂ on alumina; NaOH, KOH muntita sur siliko sur aluminio<ref name="Tanabe"/> * Neorganikaj ĥemiaĵoj: BaO, KNaCO₃, BeO, MgO, CaO, KCN<ref name="Tanabe"/> * Anjonŝanĝaj rezinoj<ref name="Tanabe"/> * Karbo kiu estis traktita je 900 gradoj Celsiusaj aŭ funkciigita pere de N₂O, NH₃, ZnCl₂-NH₄Cl-CO₂<ref name="Tanabe"/> Depende de la kapablo de solida surfaco sukcese formi konjugacian bazon per absorbado de elektre neŭtrala acido, baza forto de la surfaco estas determinita.<ref name="books.google.com"/> La "nombro de bazaj ejoj per unuo de surfacareo de la solido" estas uzata por esprimi kiom da baza forto troviĝas sur solida bazkatalizilo.<ref name="books.google.com"/> Sciencistoj evoluigis du metodojn por mezuri la kvanton de bazaj ejoj: unu, titrado kun benzoa acido uzante indikilojn kaj gasacida adsorbado.<ref name="books.google.com"/> Solido kun sufiĉe da baza forto sorbos elektre neŭtralacidan indikilon kaj igos la koloron de la acida indikilo ŝanĝiĝi al la koloro de sia konjugita bazo.<ref name="books.google.com"/> Dum elfarado de la gasacida adsorbadmetodo, [[nitrogena monooksido]] estas uzata.<ref name="books.google.com"/> La bazaj ejoj tiam estas determinitaj per kalkulado de la kvanto de karbona dioksido kiu estas sorbita.<ref name="books.google.com"/> ==Bazoj kiel kataliziloj== Bazaj substancoj povas esti uzataj kiel [[Solvebleco|nesolveblaj]] heterogenaj [[Katalizo|kataliziloj]] por [[Ĥemia reakcio|ĥemiaj reakcioj]]. Kelkaj ekzemploj estas metaloksidoj kiel ekzemple [[magnezia oksido]], [[kalcia oksido]], kaj [[baria oksido]], same kiel [[Kalia fluorido|kalia fluorido sur alumino]] kaj kelkaj [[zeolito]]j. Multaj [[transirmetalo]]j fariĝas bonaj kataliziloj, multaj el kiuj formas bazajn substancojn. Bazaj kataliziloj estas uzitaj por hidrogenado, migrado de [[Duobla ligo|duoblaj ligoj]], en la Meerwein-Ponndorf-Verley-redukcio, la Michael-reakcio, kaj multaj aliaj. Kaj CaO kaj BaO povas esti tre aktivaj kataliziloj se ili estas varmigitaj al altaj temperaturoj.<ref name="books.google.com">{{cite book |last1=Tanabe |first1=K. |last2=Misono |first2=M. |last3=Ono |first3=Y. |last4=Hattori |first4=H. |title=New Solid Acids and Bases: their catalytic properties |publisher=Elsevier |year=1990 |page=14 |isbn=9780080887555 |url=https://books.google.com/books?id=Aq9cdug9hM0C&pg=PA14 |access-date=19a de Februaro 2015 |archive-date=8a de Oktobro 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008015036/https://books.google.com/books?id=Aq9cdug9hM0C&pg=PA14 |url-status=live }}</ref> ==Uzoj de bazoj== * Natria hidroksido estas uzata en la fabrikado de [[sapo]], [[papero]] kaj la sinteza fibro [[rajono]]. * Kalcia hidroksido (malfunkciigita [[kalko]]) estas uzata en la fabrikado de blankiga pulvoro. * Kalcia hidroksido estas uzata ankaŭ por purigi la [[Sulfura dioksido|sulfuran dioksidon]], kiu estas kaŭzita de la ellasilo, kiu troviĝas en elektrocentraloj kaj fabrikoj. <ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 256.</ref> * Magnezia hidroksido estas uzata kiel "kontraŭacido" por neŭtraligi troan acidon en la stomako kaj kuraci malbone funkciantan digeston. * [[Natria karbonato]] estas uzata kiel lava [[sodo]] kaj por mildigi malmolan akvon. * [[Natria bikarbonato]] (aŭ natria hidrogenkarbonato) estas uzata kiel [[bikarbonato]] en kuirado de manĝaĵoj, por fari bakpulvorojn, kiel kontraŭacido por kuraci malbone funkciantan digeston kaj en sodacida fajroestingilo. * [[Amonia hidroksido]] estas uzata por forigi grasajn makulojn el vestaĵoj. == Monoprotaj kaj poliprotaj bazoj == [[File:Sodium hydroxide image .jpg|thumb|[[Natria hidroksido]].]] Bazoj kun nur unu [[Jonigo|jonigebla]] [[hidroksido|hidroksida]] (OH⁻) jono por formula unuo estas nomataj '''monoprotaj''' (aŭ unuprotaj), ĉar ili povas ricevi unu protonon (H⁺). Bazoj kun pli ol unu OH- por formula unuo estas nomataj '''poliprotaj''' (aŭ plurprotaj).<ref>{{Cite web|date=2016-07-13|title=Polyprotic Acids & Bases|url=https://chem.libretexts.org/Bookshelves/Physical_and_Theoretical_Chemistry_Textbook_Maps/Supplemental_Modules_(Physical_and_Theoretical_Chemistry)/Acids_and_Bases/Monoprotic_Versus_Polyprotic_Acids_And_Bases/Polyprotic_Acids_and_Bases_1|access-date=2022-01-09|website=Chemistry LibreTexts|language=en|archive-date=9a de Januaro 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109005712/https://chem.libretexts.org/Bookshelves/Physical_and_Theoretical_Chemistry_Textbook_Maps/Supplemental_Modules_(Physical_and_Theoretical_Chemistry)/Acids_and_Bases/Monoprotic_Versus_Polyprotic_Acids_And_Bases/Polyprotic_Acids_and_Bases_1|url-status=live}}</ref> La nombro de [[Jonigo|jonigeblaj]] [[hidroksido|hidroksidaj]] (OH⁻) jonoj ĉeestantaj en unu formula unuo de bazo estas nomita ankaŭ '''acideco''' de la bazo.<ref>{{Cite web |url=http://www.citycollegiate.com/acidbasesalt4.htm |title=Electrophile – Nucleophile – Basicity – Acidity – pH Scale |website=City Collegiate |access-date=20a de Junio 2016 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630222902/http://www.citycollegiate.com/acidbasesalt4.htm |archive-date=30a de Junio 2016 }}</ref><ref name=Toppr>{{Cite web|url=https://www.toppr.com/guides/chemistry/acids-bases-and-salts/introduction-to-bases/|title=Introduction to Bases: Classification, Examples with Questions & Videos|date=2a de Februaro 2018|website=Toppr-guides|language=en-US|access-date=14a de Marto 2019|archive-date=26a de Julio 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726153900/https://www.toppr.com/guides/chemistry/acids-bases-and-salts/introduction-to-bases/|url-status=dead}}</ref> Surbaze de acideco, bazoj povas esti klasifikitaj en tri tipoj: monoacidaj, diacidaj kaj triacidaj. === Monoacidaj bazoj === Kiam unu molekulo de bazo per kompleta [[jonigo]] produktas unu [[hidroksido|hidroksidan]] jonon, la bazo laŭnome estas monoacida aŭ '''monoprota''' bazo. Ekzemploj de monoacidaj bazoj estas: [[Natria hidroksido]], [[Kalia hidroksido]], [[Arĝenta hidroksido]], [[Amonia hidroksido]], ktp. === Diacidaj bazoj === [[File:BARIUM HYDROXIDE IMAGE.jpg|thumb|[[Baria hidroksido]].]] Kiam unu molekulo de bazo per kompleta [[jonigo]] produktas du [[hidroksido|hidroksidajn]] jonojn, la bazo laŭnome estas diacida aŭ '''diprota''' bazo. Ekzemploj de fiacidaj bazoj estas: [[Baria hidroksido]], [[Magnezia hidroksido]], [[Kalcia hidroksido]], [[Zinka hidroksido]], [[Fera (II) hidroksido]], [[Stana (II) hidroksido]], [[Plumba (II) hidroksido]], [[Kupra (II) hidroksido]], ktp. === Triacidaj bazoj === Kiam unu molekulo de bazo per kompleta [[jonigo]] produktas tri [[hidroksido|hidroksidajn]] jonojn, la bazo laŭnome estas triacida aŭ '''triprota''' bazo. Ekzemploj de triacidaj bazoj estas: [[Aluminia hidroksido]], [[Fera (II) hidroksido]], [[Hidroksido|Ora trihidroksido]], ktp.<ref name=Toppr/> == Notoj == {{Referencoj|2}} ==Bibliografio== * Amaral, Luciano (1995). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8515012413 ''Química''.] São Paulo: Edições Loyola. 113 pp. ISBN 9788515012411. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Brena, Nilson Antônio (2009). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8590245896 ''A Chuva Ácida e os seus Efeitos sobre as Florestas'',] 2a eldono. São Paulo: Do Autor. 208 pp. ISBN 9788590245896. Konsultita la 12an de januaro 2013 * A. Caamaño, D. Obach, E. Pérez-Rendón (2005). «10». ''Física y química''. Teide. ISBN 8430746528. * Damodaran, Srinivasan; Parkin, Kirk L; Fennema, Owen R (2010). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8536323345 ''Quimica de Alimentos de Fennema'',] 4a eldono. [S.l.]: Artmed. 900 pp. ISBN 9788536323343. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Ferreira, Maíra; Morais, Lavínia; Nichele, Tatiana Zarichta; Del Pino, José Cláudio (2007). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8536310758 ''Química Orgânica''.] Porto Alegre: Artmed. 150 pp. ISBN 9788536310756. Konsultita la 12an de januaro 2013 * GEPEQ (2005). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8531407044 ''Interações e Transformações: Aluno - Química e a Sobrevivência: Hidrosfera - Fonte de Materiais''.] 4. São Paulo: Editora da USP. 195 pp. ISBN 9788531407048. Konsultita la 12an de januaro 2013 * James Huheey, Ellen A Keiter, Richard L Keiter, André Pousse (trad. de la angla) kaj Jean Fischer (trad. de la angla), ''Chimie inorganique'', Paris Bruxelles, De Boeck, 1996, 964 p. (ISBN 978-2-8041-2112-9, BNF 37670940). Aparte, ĉapitro 9a, «La chimie des bases et des acides», pp. 318-358. * Mateus, Alfredo Luis (2001). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8570412916 ''Química na cabeça - experiências espetaculares para você fazer em casa ou na escola''.] Belo Horizonte: Editora UFMG. 127 pp. ISBN 9788570412911. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Oliveira, Mayron Augusto Borges de (2010). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8590806545 ''Padronização, ph e solução tampão''.] Cachoeiro de Itapemirim: Noryam. 40 pp. ISBN 9788590806547. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Silveira, Benedito Inácio (2011). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8578938771 ''Produção de Biodiesel - Análise e Projeto de Reatores Químicos''.] [S.l.]: biblioteca24horas. 416 pp. ISBN 9788578938772. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Paolo Silvestroni, ''Fondamenti di chimica'', 10a eldono, CEA, 1996, ISBN 88-408-0998-8. * T. W. Graham Solomons, ''Chimica organica'', 2a eldono, Bologna, Zanichelli, 2001, pp. 58-66, ISBN 88-08-09414-6. * Teresi, Dick; Eichenberg, Rosaura (trad.) (2008). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8535911790 ''Descobertas perdidas: as raízes antigas da ciência moderna, dos babilônios aos maias''.] [S.l.]: Companhia Das Letras. 439 pp. ISBN 9788535911794. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Thibodeau, Gary A; Patton, Kevin T (2002). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8520412599 ''Estrutura e funções do corpo humano'',] 11a eldono. [S.l.]: Editora Manole. 528 pp. ISBN 9788520412596. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Whitten, Kenneth W.; Peck, Larry; Davis, Raymond E.; Lockwood, Lisa; Stanley, George G. (2009). [https://archive.org/details/chemistry0000unse_c3m0 Chemistry] (9a eldono). ISBN 0-495-39163-8. * Wolke, Robert L (2003). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8571108927 ''O que Einstein disse ao seu cozinheiro''] - volume 1. Rio de Janeiro: Jorge Zahar Ed. 299 pp. ISBN 9788571106925. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Zumdahl, Steven; DeCoste, Donald (2013). Chemical Principles (7a eldono). Mary Finch. == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Kemio}} * [[Ĥemia ekvilibro]] * [[Ĥemia reakcio]] * [[Johannes Nicolaus Brønsted]] * [[Gilbert Newton Lewis]] * [[August Svante Arrhenius]] * [[Acido]] {{Havenda artikolo|Bazo (ĥemio)}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Acido-baza kemio]] e1mhcap12sb1qjzwivv4h7l6kkdljwx 9423579 9423523 2026-07-08T17:53:16Z Filozofo 3592 /* */ Lingva plibonigo 9423579 wikitext text/x-wiki {{prisupre|pri=substanco kiu povas akcepti protonojn, do malo de acido|apa=Bazo}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Tualetsapo.jpg|eta|La sapo estas bazo.]] '''Bazo''' en [[ĥemio]] estas ĉefe pripensata kiel substanco, kiu povas akcepti [[protono]]jn (atomojn de [[hidrogeno]]). La koncepto rilatas al la teorio de [[Johannes Nicolaus Brønsted|Brønsted]] kaj [[Martin Lowry|Lowry]] pri [[acido]]j kaj bazoj. Laŭ iom restriktita koncepto, kiel bazo estas konsiderata iu ajn [[ĥemia kombinaĵo]] kiu, kiam solvita en [[akvo]], donas solvon kun [[pH (ĥemia parametro)|pH-valoro]] pli granda ol 7,0. Tiusence, bazoj estas la malo de [[acido]]j. [[Ĥemia reakcio]] inter acido kaj bazo estas nomata [[neŭtraligado]]. Bazoj kaj acidoj estas konsiderataj kiel malaj inter si, ĉar la reakcio inter la du rezultigas [[salo|salan solvon]] kaj [[akvo]]n. Konataj bazoj estas: * [[kalcia karbonato]] (CaCO₃) * [[kalia hidroksido]] (KOH) * [[magnezia hidroksido]] (Mg(OH)₂) * [[natria hidroksido]] (NaOH) * [[sodo|natro]] (Na₂CO₃) * En biologio gravas la [[nuklea bazo|nukleaj bazoj]] ([[nitrogena bazo|nitrogenaj bazoj]]), gravaj konsistigiloj de [[DNA]]. Kelkaj substancoj povas depende de la medio efiki jen kiel bazoj, jen kiel acidoj. Ili nomiĝas (baz-acid-)[[amfotereco|amfoteraj]]. == Etimologio == [[Dosiero:Guillaume-François Rouelle.jpg|eta|dekstre|220px|[[Guillaume-François Rouelle]] konstatis, ke acidoj transformiĝas al saloj, kiam ili kombiniĝas kun certaj substancoj.]] En 1754, kiam ĥemio jam konis la koncepton de [[acido]], la franca ĥemiisto [[Guillaume-François Rouelle]] konstatis, ke acidoj transformiĝas al saloj, kiam ili kombiniĝas kun certaj substancoj. Rouelle konsideris tiujn substancojn kiel "bazojn" por la ekesto de salo, kiuj "detruas la [[volatileco]]n … de la acido kaj donas la solidecon (t. e. donas konkretan bazon) al la rezultanta salo"<ref>{{Cito | URL=http://www.che.uc.edu/Jensen/W.%20B.%20Jensen/Reprints/129.%20Base.pdf | Aŭtoro=William B. Jensen | Titolo=The Origin of the Term Base | Gazeto=Journal of Chemical Éducation | Serio=Ask the historian | Numero=1130 | Volumo=83 | Paĝoj=1–2 | Eldonodato=2006-08-08 | Alirdato=2013-04-28 | Lingvo={{en}} | Citaĵo = which supposedly destroyed the volatility … of the acid and which imparted the property of solidity (i.e., gave a concrete base) to the resulting salt }}</ref>. Tiel naskiĝis la historia termino "bazo". La franca vorto "base", kiun uzis Rouelle deriviĝas de la helena vorto βάση {{prononco|basé}}. == Ecoj de bazoj == Ĝeneralaj ecoj de bazoj estas interalie: * [[Amaro (gusto)|amara]] gusto, * ŝlima aŭ sapa tuŝo (bazoj [[sapo|sapigas]] la grason sur la haŭto), * [[elektro]]-kondukto de solvitaj aŭ fanditaj bazoj, * reakcio kun indikiloj: bazoj bluigas ruĝan [[lakmusa papero|lakmusan paperon]], ruĝigas [[fenolftaleino]]n kaj flavigas [[metiloranĝaĵo]]n. Multaj bazoj konsistas el metala(j) atomo(j) kaj hidroksida(j) grupo(j) (OH) kaj solvate en akvo disociiĝas je pozitivaj metalo-jonoj kaj negativaj hidroksid-jonoj. La bazan ĥemiefikon kaŭzas la hidroksid-jonoj. Bazo estas tiom valenta, kiom da hidroksid-jonoj ĝi sendas en la solvaĵon dum la solviĝo en akvo. Ekz. NaOH estas unuvalenta bazo, kaj Na(OH)₂ estas duvalenta bazo, ĉar por neŭtraligi unu molon de tiaj bazoj necesas de unuvalenta acido kvanto de unu respektive du moloj. :B + H₂O → BH⁺ + OH⁻ Tie B simbolas iun bazon, BH estas protonon ricevinta bazo, kiu protonon ricevas helpe de dissociiĝo de akvomolekulo, kaj OH⁻ estas hidroksida jono. La akvaj solvaĵoj de bazoj bone konduktas la elektran kurenton, ili estas [[elektrolito]]j. La gusto de maldensa solvaĵo de bazoj ĝenerale estas amara. La palpo de iom densaj solvaĵoj de bazoj estas glata, sapeca, sed kaŭstika. == Diversaj difinoj == [[NPIV]] (2002) identigas la konceptojn "bazo" kaj "[[alkalo]]" kaj bazas sian difinon de bazo sur historia koncepto, kiu konsideras la gravan okazon, ke bazo estas [[hidroksido]] de [[metalo]] ''m''; tia hidroksido kapablas reagi kun acido konsistanta el [[halogeno]] ''h'' kaj [[hidrogeno]], kies halogeno anstataŭas la (OH)-grupon de la hidroksido, tiel ke ekestas [[salo]]. La (OH)-grupo kombiniĝas kun la hidrogeno kaj formas akvon. En la plej simpla formo tiu reago aspektas jene: :m(OH) + Hh → mh + H₂O Ekzemplo estas la reago de natria hidroksido kun [[klorida acido]], kiu rezultigas [[kuirsalo]]n (kaj akvon): :Na(OH) + HCl → NaCl + H₂O Ĉi tiu historia difino baziĝas sur la laboro de [[Guillaume-François Rouelle]], menciita supre en la sekcio [[#Etimologio|etimologio]]. Ĝi kovras gravan parton de la fenomeno de bazeco; tamen ekzistas substancoj, kiuj kondutas tre simile kiel ĉi tiuj metalaj hidroksidoj, sed ne apartenas al ili. Pro tio la ĥemio anstataŭigis ĉi tiun historian difinon, kiu baziĝas sur la molekula strukturo, per pli abstraktaj, kiuj baziĝas sur la konduto de substanco. Tiajn difinojn proponis unue [[August Svante Arrhenius|Arrhenius]], poste Brønsted kaj Lowry, kaj poste [[Gilbert Newton Lewis|Lewis]]. Ĉiu el ĉi tiuj difinoj ampleksis pli da substancoj ol la antaŭaj. === La difino de Arrhenius === [[Dosiero:Svante Arrhenius.jpg|eta|170px|maldekstra|La sveda ĥemiisto [[August Svante Arrhenius]], kiu proponis la klasikan difinon pri acidoj kaj bazoj.]] Laŭ [[August Svante Arrhenius]] bazo estas substanco, kiu disociiĝas en akvo produktante OH⁻-jonojn<ref name="silvestroni">{{Cito | Aŭtoro=Paolo Silvestroni | Titolo=Fondamenti di chimica | Eldonejo=CEA | Eldonodato=1996 | Eldono=10-a eldono | ISBN=88-408-0998-8 }}, p. 407</ref>. Tiaj substancoj estas ekzemple natria hidroksido NaOH aŭ kalia hidroksido KOH. Acido, kontraŭe, estas substanco kiu disociiĝas produktante H⁺-jonojn. La difino de Arrhenius en 1923 anstataŭis la malnovan. La difino de Arrhenius baziĝas ne sur la molekula strukturo de substanco (ekz. metalo + OH-grupo), sed sur ĝia konduto en akvo. Ekzemple [[amoniako]], NH₃, kondutas baze, kvankam ĝi ne enhavas OH-grupon; sed ĝi ja kapablas forpreni H⁺-jonon de akva molekulo kaj tiel produkti HO⁺-jonojn: :NH₃ + H₂O → NH₄⁺ + OH⁻ Aliaj ekzemploj de bazoj sen (OH)-grupo estas [[sodo|natro]] (CO₃Na₂) kaj [[kalcia karbonato]] (CaCO₃). Kalcia karbonato estas problemo por la difino de Arrhenius, ĉar ĝi preskaŭ ne solviĝas en akvo. Acidon Arrhenius difinas kiel substancon, kiu en akvo disociiĝas produktante H⁺-jonojn. Per tiuj difinoj acideco kaj bazeco estas pli-malpli reciproke ekskludaj, ĉar kiam en akva solvaĵo ĉeestas kaj OH⁻- kaj H⁺-jonoj, ili emas kombiniĝi por formi akvon: :H⁺ + OH⁻ → H₂O Nur en akvo, kiu havas neŭtralan pozicion inter acidoj kaj bazoj, kunekzistas certa kvanto da pozitivaj kaj negativaj jonoj, kiuj dinamike kombiniĝas kaj malkombiniĝas: :H₂O ⇌ H₃O⁺ + OH⁻ La ĉi-supra ekzemplo pri amoniako tamen montras, ke akvo povas ankaŭ funkcii kiel acido. === La difino de Brønsted kaj Lowry === [[Dosiero:Johannes Brønsted.jpg|eta|dekstre|170ra|Johannes Brønsted.]] [[Dosiero:Thomas Martin Lowry2.jpg|eta|dekstre|170ra|Johannes Brønsted kaj Thomas Martin Lowry sendepende formulis la ideon ke acidoj donas protonojn (H+) dum bazoj ricevas protonojn.]] [[Johannes Nicolaus Brønsted]] kaj [[Martin Lowry]] difinas bazon kiel substancon kapablan akcepti H⁺-jonojn de alia speco de ĥemiaj substancoj, la acidoj<ref>Silvestroni, citita verko, p. 408</ref>. Ĉi tiu difino estas aplikebla ankaŭ al substancoj, kies konduton en akvo ne eblas esplori. Ankaŭ la difino de Brønsted kaj Lowry difinas bazecon ne tiom kiel econ, sed kiel konduton de substanco: Bazeco estas difinata per la konduto al acidoj, do bazeco ekzistas nur, kie estas acido. En ĉi tiu difino bazeco kaj acideco estas pli forte ligitaj ol ĉe Arrhenius: bazoj estas difinitaj per sia konduto al acidoj kaj inverse. Dum la difino ne metas iajn kondiĉojn al la strukturo de bazoj, ĝi ja metas kondiĉon al la strukturo de acidoj: Ili kapablas doni H⁺-jonon, do ili devas enhavi hidrogen-atomo(j)n. La difino do konservas la klasikan rolon de hidrogeno kiel acido-formanto. === La difino de Lewis === Laŭ la difino de [[Gilbert Newton Lewis]] bazo estas substanco, kiu kapablas cedi (doni) elektron-duon al alia speco de ĥemiaj substancoj, la acidoj<ref>Silvestroni, citita verko, p. 411</ref>. Kompare al la difino de Brønsted kaj Lowry ĝi anstataŭas la transdonon de H-jono per transdono de elektron-duo en la inversa direkto. Kompare al la difino de Brønsted-Lowry la difino de Lewis kovras ekzemple la bazecon de [[bromo]] (Br₂). La difino de Lewis ne faras kondiĉojn pri la strukturo aŭ konsisto de bazoj aŭ acidoj. Ĝi permesas bazojn sen (OH)-grupo kaj acidojn sen hidrogeno, kiujn oni nomas Lewis-acidoj. Lewis-acido en tia rolo nomiĝas ankaŭ "akceptanto" kaj Lewis-bazo "donanto". Ekzemplo estas la konduto de amoniako (kiel bazoj) kaj trifluorido de [[boro]] (kiel acido): :H₃N: + BF₃ → H₃N→BF₃ Por emfazi la elektronduon, simbolatan de la dupunkto, ĉe la [[nitrogeno|nitrogena]] atomo, la amoniako estas notata ne kiel NH₃, sed kiel ₃N:. Notindas, ke acidoj laŭ la difino de Brønsted-Lowry ne mem egalas acidojn de Lewis. Acidoj laŭ Brønsted-Lowry estas donantoj de H⁺-jonoj, kaj tiuj funkcias kiel acido de Lewis. == Reakcioj inter bazoj kaj akvo == La jena reakcio reprezentas la ĝeneralan reakcion inter bazo (B) kaj akvo por produkti konjugacian acidon (BH⁺) kaj konjugacian bazon (OH⁻):<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 257.</ref> <chem display="block">{B}_{(aq)} + {H2O}_{(l)} <=> {BH+}_{(aq)} + {OH- }_{(aq)}</chem>La ekvlibrokonstanto, K_b, por tiu reakcion povas esti trovebla uzante la jenan ĝeneralan ekvacion:<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 257.</ref> : <math>K_b = \frac{[BH^+][OH^-]}{[B]}</math> En ĉi tiu ekvacio, la bazo (B) kaj la ekstreme forta bazo (la konjugaciita bazo OH−) konkurencas por la protono.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 258.</ref> Kiel rezulto, bazoj kiuj reakcias kun akvo havas relative malgrandajn ekvilibrajn konstantajn valorojn.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 258.</ref> La bazo estas pli malforta kiam ĝi havas pli malaltan ekvilibran konstantan valoron.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 257.</ref> ==Neŭtraligo de acidoj== [[Dosiero:Hydrochloric acid ammonia.jpg|thumb|[[Amoniako]] fumas el akveca [[amonia hidroksido]] (en testotubo) reakciante kun [[klorida acido]] (en precipitujo) por produkti [[amonia klorido|amonian kloridon]] (blanka fumo).]] Bazoj reakcias kun acidoj por neŭtraligi unu la alian rapide kaj en akvo kaj en alkoholo.<ref name=Gilbert /> Se dissolvite en akvo, la forta bazo [[natria hidroksido]] jonigas en hidroksidon kaj natriajn jonojn: :<chem>NaOH -> Na+ + OH-</chem> kaj simile, en akvo la acida [[hidrogena klorido]] formas hidroniajn kaj kloridajn jonojn: :<chem>HCl + H2O -> H3O+ + Cl-</chem> Kiam la du solvaĵoj estas miksitaj, la jonoj de H3O+ kaj de OH− kombiniĝas por formi akvomolekulojn: :<chem>H3O+ + OH- -> 2H2O</chem> Se egalaj kvantoj de NaOH kaj HCl estas dissolvitaj, la bazo kaj la acido neŭtraligas precize, lasante nur NaCl, efektive [[salo|tablosalon]], en solvaĵo. Malfortaj bazoj, kiel baksodo aŭ ovoblanko, devas esti uzataj por neŭtraligi iujn acidajn verŝaĵojn. Neŭtraliganta acidelverŝaĵo kun fortaj bazoj, kiel ekzemple [[natria hidroksido]] aŭ [[kalia hidroksido]], povas kaŭzi perfortan eksoterman reakcion, kaj la bazo mem povas kaŭzi same multe da damaĝo kiel la origina acidverŝaĵo. ==Alkaleco de nehidroksidoj== Bazoj estas ĝenerale kunmetaĵoj kiuj povas neŭtraligi kvanton da acido. Kaj [[natria karbonato]] kaj [[amoniako]] estas bazoj, kvankam neniu el tiuj substancoj enhavas <chem>OH-</chem> grupojn. Ambaŭ kunmetaĵoj akceptas H⁺ kiam dissolvite en protaj solviloj kiel ekzemple akvo: :<chem>Na2CO3 + H2O -> 2Na+ + HCO3- + OH-</chem> :<chem>NH3 + H2O -> NH4+ + OH-</chem> El tio, [[pH]], aŭ acideco, povas esti kalkulata por akvecaj solvaĵoj de bazoj. Bazo estas difinita ankaŭ kiel molekulo kiu havas la kapablon akcepti elektronan parligon enirante la valentan ŝelon de alia atomo per sia posedo de unu elektrona paro.<ref name=Gilbert/> Estas limigita nombro da elementoj kiuj havas atomojn kun la kapablo havigi molekulon kun bazaj trajtoj.<ref name=Gilbert /> [[Karbono]] povas funkcii kiel bazo same kiel [[nitrogeno]] kaj [[oksigeno]]. Ankaŭ fluoro kaj foje raraj gasoj posedas ĉi tiun kapablon.<ref name=Gilbert /> Tio okazas tipe en kunmetaĵoj kiel ekzemple butil-litio, alkoksidoj, kaj metalamidoj kiel ekzemple [[sodamido]]. Bazoj de karbono, nitrogeno kaj oksigeno sen resonanca stabiligo estas kutime tre fortaj, aŭ superbazoj, kiuj ne povas ekzisti en akvosolvaĵo pro la acideco de akvo. Resonanca stabiligo, aliflanke, ebligas pli malfortajn bazojn kiel ekzemple karboksilatoj; ekzemple, [[natria acetato]] estas malforta bazo. == Fortaj bazoj == Bazo nomiĝas ''forta'', se ĝi komplete disociiĝas, do se okazas kompleta joniĝo de ĉiuj molekuloj. Forta bazo estas baza ĥemia kunmetaĵo kiu povas forigi protonon (H⁺) de (deprotonigi) molekulo de eĉ tre malforta acido (kiel ekzemple akvo) en acido-baza reakcio. Oftaj ekzemploj de fortaj bazoj estas hidroksidoj de [[Alkala metalo|alkalaj metaloj]] kaj [[Teralkala metalo|teralkalaj metaloj]], kiel [[natria hidroksido]] kaj [[kalcia hidroksido]], respektive. Pro ilia malalta [[solvebleco]], kelkaj bazoj, kiel teralkalaj hidroksidoj, povas esti uzataj kiam la solvofaktoro ne estas konsiderata. <ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 255.</ref> [[Dosiero:Potassium hydroxide.jpg|eta|maldekstre|180ra|[[Kalia hidroksido]] KOH.]] Unu avantaĝo de tiu malalta solvebleco estas ke "multaj kontraŭacidoj estis [[suspensio]]j de metalhidroksidoj kiel ekzemple [[aluminia hidroksido]] kaj [[magnezia hidroksido]]";<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 256.</ref> kunmetaĵoj kun malalta solvebleco kaj la kapablo ĉesigi pliiĝon en la koncentriĝo de la hidroksida jono, malhelpante la damaĝon de la histoj en la buŝo, ezofago, kaj stomako.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 256.</ref> Dum la reakcio daŭras kaj la saloj dissolviĝas, la [[stomaka acido]] reakcias kun la hidroksido produktita de la suspensioj.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 256.</ref> Fortaj bazoj hidrolizas en akvo preskaŭ tute, rezultigante la ebenigan efikon.<ref name=Gilbert /> En ĉi tiu procezo, la akvomolekulo kombiniĝas kun forta bazo, pro la amfotera kapablo de la akvo; kaj, hidroksida jono estas liberigita.<ref name=Gilbert > Lewis, Gilbert N. (Septembro 1938). [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0016003238916916 "Acids and Bases".] ''Journal of the Franklin Institute''. 226 (3): 293–313. doi:10.1016/S0016-0032(38)91691-6. Arkivita el la originalo la 2an de Novembro 2021. Alirita la 3an de Septembro 2020. </ref> Tre fortaj bazoj eĉ povas malprotonigi tre malforte acidajn C-H-grupojn en foresto de akvo. Fortaj bazoj estas jenaj: * [[Baria hidroksido]] Ba(OH)₂ * [[Cezia hidroksido]] CsOH * [[Kalia hidroksido]] KOH * [[Kalko]] CaO [[Dosiero:Guanidine 3D.png|eta|dekstre|160ra|Tridimensia ĥemia strukturo de la [[Guanidino]] HNC(NH₂)₂.]] * [[Kalcia hidroksido]] Ca(OH)₂ * [[Litia hidroksido]] LiOH * [[Magnezia hidroksido]] Mg(OH)₂ * [[Natria hidroksido]] NaOH * [[Rubidia hidroksido]] RbOH * [[Stroncia hidroksido]] Sr(OH)₂ * [[Tetrametilamonia hidroksido]] N(CH|₃)₄OH * [[Guanidino]] HNC(NH₂)₂ En la koncepto de Lewis necesas fari plian distingon, inter molaj kaj malmolaj bazoj (kaj same acidoj). Ili diferencas laŭ la naturo de la ĥemia ligo, kiu ekestas inter bazoj kaj acidoj. La katjonoj de tiuj fortaj bazoj aperas en la unua kaj dua grupoj de la [[perioda tabelo]] (alkalaj kaj teralkalaj metaloj). Ankaŭ tetraalkilatitaj amonihidroksidoj estas fortaj bazoj ĉar ili disiĝas tute en akvo. [[Guanidino]] estas speciala kazo de specio, kiu estas escepte stabila kiam protonata, analoge al la kialo, kiu faras [[Perklorata acido|perkloratan acidon]] kaj [[Sulfata acido|sulfatan acidon]] tre fortaj acidoj. Acidoj kun p''K_a'' de pli ol proksimume 13 estas konsideritaj tre malfortaj, kaj iliaj konjugaciitaj bazoj estas fortaj bazoj. ===Superbazoj=== Grupo 1-saloj de karbonjonoj, amidaj jonoj kaj [[hidrido]]j tendencas esti eĉ pli fortaj bazoj pro la ekstrema malforto de siaj konjugaciitaj acidoj, kiuj estas stabilaj hidrokarbidoj, aminoj kaj dihidrogeno. Kutime, ĉi tiuj bazoj estas kreitaj aldonante purajn alkalajn metalojn kiel ekzemple [[natrio]] en la konjugacitan acidon. Ili estas nomitaj ''superbazoj'', kaj ne eblas konservi ilin en akvaj solvaĵoj, ĉar ili estas pli fortaj bazoj ol la [[Hidroksido|hidroksida]] jono. Ekzemple, la etoksidjono (konjugita bazo de etanolo) spertas tiun reakcion kvante en ĉeesto de akvo.<ref name="AlkoxideLibreText">{{cite web |title=10.4.1. Alkoxide Ions |url=https://chem.libretexts.org/Courses/Purdue/Purdue_Chem_26100%3A_Organic_Chemistry_I_(Wenthold)/Chapter_10%3A_Alcohols/10.4_Acidity_of_Alcohols/10.4.1._Alkoxide_Ions |website=Chemistry Libretexts |date=16a de Julio 2015 |publisher=LibreText |access-date=28a de Oktobro 2022}}</ref> :<chem>CH3CH2O- + H2O -> CH3CH2OH + OH-</chem> [[Dosiero:Sodium-hydride-3D-vdW.png|eta|dekstre|170ra|Ĥemia strukturo de la [[Natria hidrido]] (NaH).]] Ekzemploj de oftaj superbazoj estas jenaj: * n-Butillitio (n-C₄H₉Li) * Litia diisopropilamido (LDA) [(CH₃)₂CH]₂NLi * Litia dietilamido (LDEA) (C₂H₅)₂NLi * [[Sodamido]] (NaNH₂) * [[Natria hidrido]] (NaH) * Litia bis(trimetilsilil)amido [(CH₃)₃Si]₂NLi Plej fortaj superbazoj estas sintezigitaj nur en gasfazo: * Orto-dietinilbenzena dianjono (C₆H₄(C₂)₂)²⁻ (the strongest superbase ever synthesized) * Meta-dietinilbenzena dianjono (C₆H₄(C₂)₂)²⁻ (dua plej forta superbazo) * Para-dietinilbenzena dianjono (C₆H₄(C₂)₂)²⁻ (tria plej forta superbazo) * Litia monoksida anjono (LiO⁻) estis konsiderata la plej forta superbazo antaŭ dietinilbenzenaj dianjonoj estis kreitaj. == Malfortaj bazoj == Malforta bazo estas tiu kiu ne plene jonigas en [[akva solvaĵo]], aŭ en kiu protonigo estas nekompleta. Ekzemple, [[amoniako]] transdonas protonon al akvo laŭ la ekvacio<ref>{{cite book |last1=Whitten |first1=Kenneth W. |last2=Gailey |first2=Kenneth D. |last3=Davis |first3=Raymond E. |title=General Chemistry |date=1992 |publisher=Saunders College Publishing |isbn=0-03-072373-6 |page=358 |edition=4th}}</ref> :NH₃(aq) + H₂O(l) &rarr; NH{{su|b=4|p=+}}(aq) + OH⁻(aq) La ekvilibrokonstanto por tiu reakcio je 25 °C estas 1.8 x 10⁻⁵,<ref>{{cite book |last1=Petrucci |first1=Ralph H. |last2=Harwood |first2=William S. |last3=Herring |first3=F. Geoffrey |title=General Chemistry. Principles and Modern Applications |date=2002 |publisher=Prentice Hall |isbn=0-13-014329-4 |page=678 |edition=8th}}</ref> tia ke la amplekso de reakcio aŭ grado da jonigo estas tre malgranda. == Lewis bazoj == [[Gilbert Newton Lewis|Lewis]]-bazo aŭ ''elektron-para donacanto'' estas [[molekulo]] kun unu aŭ pluraj alt-energiaj izolaj paroj de [[elektrono]]j kiuj povas esti kunhavataj kun malalt-energia vaka orbitalo en akceptanta molekulo por formi [[adukto]]n. Aldone al H⁺, eblaj ''elektron-paraj akceptantoj'' (Lewis-acidoj) estas neŭtralaj molekuloj kiel ekzemple BF₃ kaj altaj oksigenitajn metaljonojn kiel ekzemple Ag²⁺, Fe³⁺ kaj Mn⁷⁺. Alduktoj implikantaj metaljonojn estas kutime priskribitaj kiel [[Kunordiga komplekso|kunordigaj kompleksoj]].<ref>{{cite book |last1=Miessler |first1=Gary L. |last2=Tarr |first2=Donald A. |title=Inorganic Chemistry |date=1999 |publisher=Prentice-Hall |isbn=0-13-841891-8 |pages=157–159 |edition=2nd}}</ref> Laŭ la origina formuliĝo de [[Gilbert Newton Lewis|Lewis]], kiam neŭtrala bazo formas ligon kun neŭtrala acido, okazas kondiĉo de elektra streso.<ref name=Gilbert /> La acido kaj la bazo kunhavas la elektronparon kiu antaŭe apartenis al la bazo.<ref name=Gilbert /> Kiel rezulto, estas kreita alta dupolusa momento, kiu povas esti malpliigita nur al nulo rearanĝante la molekulojn.<ref name=Gilbert /> == Solidaj bazoj == Ekzemploj de solidaj bazoj estas jenaj: * Oksidaj miksaĵoj: SiO₂, Al₂O₃; MgO, SiO₂; CaO, SiO₂<ref name=Tanabe>{{cite book |last1=Tanabe |first1=Kozo |title=Solid Acids and Bases: their catalytic properties |publisher=Academic Press |year=1970 |page=2 |isbn=9780323160582 |url=https://books.google.com/books?id=tFfBYuHg4vAC&pg=PP1 |access-date=19a de Februaro 2015 |archive-date=8a de Oktobro 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008015036/https://books.google.com/books?id=tFfBYuHg4vAC&pg=PP1 |url-status=live }}</ref> * Muntitaj bazoj: LiCO₃ sur siliko; NR₃, NH₃, KNH₂ on alumina; NaOH, KOH muntita sur siliko sur aluminio<ref name="Tanabe"/> * Neorganikaj ĥemiaĵoj: BaO, KNaCO₃, BeO, MgO, CaO, KCN<ref name="Tanabe"/> * Anjonŝanĝaj rezinoj<ref name="Tanabe"/> * Karbo kiu estis traktita je 900 gradoj Celsiusaj aŭ funkciigita pere de N₂O, NH₃, ZnCl₂-NH₄Cl-CO₂<ref name="Tanabe"/> Depende de la kapablo de solida surfaco sukcese formi konjugacian bazon per absorbado de elektre neŭtrala acido, baza forto de la surfaco estas determinita.<ref name="books.google.com"/> La "nombro de bazaj ejoj per unuo de surfacareo de la solido" estas uzata por esprimi kiom da baza forto troviĝas sur solida bazkatalizilo.<ref name="books.google.com"/> Sciencistoj evoluigis du metodojn por mezuri la kvanton de bazaj ejoj: unu, titrado kun benzoa acido uzante indikilojn kaj gasacida adsorbado.<ref name="books.google.com"/> Solido kun sufiĉe da baza forto sorbos elektre neŭtralacidan indikilon kaj igos la koloron de la acida indikilo ŝanĝiĝi al la koloro de sia konjugita bazo.<ref name="books.google.com"/> Dum elfarado de la gasacida adsorbadmetodo, [[nitrogena monooksido]] estas uzata.<ref name="books.google.com"/> La bazaj ejoj tiam estas determinitaj per kalkulado de la kvanto de karbona dioksido kiu estas sorbita.<ref name="books.google.com"/> ==Bazoj kiel kataliziloj== Bazaj substancoj povas esti uzataj kiel [[Solvebleco|nesolveblaj]] heterogenaj [[Katalizo|kataliziloj]] por [[Ĥemia reakcio|ĥemiaj reakcioj]]. Kelkaj ekzemploj estas metaloksidoj kiel ekzemple [[magnezia oksido]], [[kalcia oksido]], kaj [[baria oksido]], same kiel [[Kalia fluorido|kalia fluorido sur alumino]] kaj kelkaj [[zeolito]]j. Multaj [[transirmetalo]]j fariĝas bonaj kataliziloj, multaj el kiuj formas bazajn substancojn. Bazaj kataliziloj estas uzitaj por hidrogenado, migrado de [[Duobla ligo|duoblaj ligoj]], en la Meerwein-Ponndorf-Verley-redukcio, la Michael-reakcio, kaj multaj aliaj. Kaj CaO kaj BaO povas esti tre aktivaj kataliziloj se ili estas varmigitaj al altaj temperaturoj.<ref name="books.google.com">{{cite book |last1=Tanabe |first1=K. |last2=Misono |first2=M. |last3=Ono |first3=Y. |last4=Hattori |first4=H. |title=New Solid Acids and Bases: their catalytic properties |publisher=Elsevier |year=1990 |page=14 |isbn=9780080887555 |url=https://books.google.com/books?id=Aq9cdug9hM0C&pg=PA14 |access-date=19a de Februaro 2015 |archive-date=8a de Oktobro 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008015036/https://books.google.com/books?id=Aq9cdug9hM0C&pg=PA14 |url-status=live }}</ref> ==Uzoj de bazoj== * Natria hidroksido estas uzata en la fabrikado de [[sapo]], [[papero]] kaj la sinteza fibro [[rajono]]. * Kalcia hidroksido (malfunkciigita [[kalko]]) estas uzata en la fabrikado de blankiga pulvoro. * Kalcia hidroksido estas uzata ankaŭ por purigi la [[Sulfura dioksido|sulfuran dioksidon]], kiu estas kaŭzita de la ellasilo, kiu troviĝas en elektrocentraloj kaj fabrikoj. <ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 256.</ref> * Magnezia hidroksido estas uzata kiel "kontraŭacido" por neŭtraligi troan acidon en la stomako kaj kuraci malbone funkciantan digeston. * [[Natria karbonato]] estas uzata kiel lava [[sodo]] kaj por mildigi malmolan akvon. * [[Natria bikarbonato]] (aŭ natria hidrogenkarbonato) estas uzata kiel [[bikarbonato]] en kuirado de manĝaĵoj, por fari bakpulvorojn, kiel kontraŭacido por kuraci malbone funkciantan digeston kaj en sodacida fajroestingilo. * [[Amonia hidroksido]] estas uzata por forigi grasajn makulojn el vestaĵoj. == Monoprotaj kaj poliprotaj bazoj == [[File:Sodium hydroxide image .jpg|thumb|[[Natria hidroksido]].]] Bazoj kun nur unu [[Jonigo|jonigebla]] [[hidroksido|hidroksida]] (OH⁻) jono por formula unuo estas nomataj '''monoprotaj''' (aŭ unuprotaj), ĉar ili povas ricevi unu protonon (H⁺). Bazoj kun pli ol unu OH- por formula unuo estas nomataj '''poliprotaj''' (aŭ plurprotaj).<ref>{{Cite web|date=2016-07-13|title=Polyprotic Acids & Bases|url=https://chem.libretexts.org/Bookshelves/Physical_and_Theoretical_Chemistry_Textbook_Maps/Supplemental_Modules_(Physical_and_Theoretical_Chemistry)/Acids_and_Bases/Monoprotic_Versus_Polyprotic_Acids_And_Bases/Polyprotic_Acids_and_Bases_1|access-date=2022-01-09|website=Chemistry LibreTexts|language=en|archive-date=9a de Januaro 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109005712/https://chem.libretexts.org/Bookshelves/Physical_and_Theoretical_Chemistry_Textbook_Maps/Supplemental_Modules_(Physical_and_Theoretical_Chemistry)/Acids_and_Bases/Monoprotic_Versus_Polyprotic_Acids_And_Bases/Polyprotic_Acids_and_Bases_1|url-status=live}}</ref> La nombro de [[Jonigo|jonigeblaj]] [[hidroksido|hidroksidaj]] (OH⁻) jonoj ĉeestantaj en unu formula unuo de bazo estas nomita ankaŭ '''acideco''' de la bazo.<ref>{{Cite web |url=http://www.citycollegiate.com/acidbasesalt4.htm |title=Electrophile – Nucleophile – Basicity – Acidity – pH Scale |website=City Collegiate |access-date=20a de Junio 2016 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630222902/http://www.citycollegiate.com/acidbasesalt4.htm |archive-date=30a de Junio 2016 }}</ref><ref name=Toppr>{{Cite web|url=https://www.toppr.com/guides/chemistry/acids-bases-and-salts/introduction-to-bases/|title=Introduction to Bases: Classification, Examples with Questions & Videos|date=2a de Februaro 2018|website=Toppr-guides|language=en-US|access-date=14a de Marto 2019|archive-date=26a de Julio 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726153900/https://www.toppr.com/guides/chemistry/acids-bases-and-salts/introduction-to-bases/|url-status=dead}}</ref> Surbaze de acideco, bazoj povas esti klasifikitaj en tri tipoj: monoacidaj, diacidaj kaj triacidaj. === Monoacidaj bazoj === Kiam unu molekulo de bazo per kompleta [[jonigo]] produktas unu [[hidroksido|hidroksidan]] jonon, la bazo laŭnome estas monoacida aŭ '''monoprota''' bazo. Ekzemploj de monoacidaj bazoj estas: [[Natria hidroksido]], [[Kalia hidroksido]], [[Arĝenta hidroksido]], [[Amonia hidroksido]], ktp. === Diacidaj bazoj === [[File:BARIUM HYDROXIDE IMAGE.jpg|thumb|[[Baria hidroksido]].]] Kiam unu molekulo de bazo per kompleta [[jonigo]] produktas du [[hidroksido|hidroksidajn]] jonojn, la bazo laŭnome estas diacida aŭ '''diprota''' bazo. Ekzemploj de fiacidaj bazoj estas: [[Baria hidroksido]], [[Magnezia hidroksido]], [[Kalcia hidroksido]], [[Zinka hidroksido]], [[Fera (II) hidroksido]], [[Stana (II) hidroksido]], [[Plumba (II) hidroksido]], [[Kupra (II) hidroksido]], ktp. === Triacidaj bazoj === Kiam unu molekulo de bazo per kompleta [[jonigo]] produktas tri [[hidroksido|hidroksidajn]] jonojn, la bazo laŭnome estas triacida aŭ '''triprota''' bazo. Ekzemploj de triacidaj bazoj estas: [[Aluminia hidroksido]], [[Fera (II) hidroksido]], [[Hidroksido|Ora trihidroksido]], ktp.<ref name=Toppr/> == Notoj == {{Referencoj|2}} ==Bibliografio== * Amaral, Luciano (1995). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8515012413 ''Química''.] São Paulo: Edições Loyola. 113 pp. ISBN 9788515012411. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Brena, Nilson Antônio (2009). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8590245896 ''A Chuva Ácida e os seus Efeitos sobre as Florestas'',] 2a eldono. São Paulo: Do Autor. 208 pp. ISBN 9788590245896. Konsultita la 12an de januaro 2013 * A. Caamaño, D. Obach, E. Pérez-Rendón (2005). «10». ''Física y química''. Teide. ISBN 8430746528. * Damodaran, Srinivasan; Parkin, Kirk L; Fennema, Owen R (2010). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8536323345 ''Quimica de Alimentos de Fennema'',] 4a eldono. [S.l.]: Artmed. 900 pp. ISBN 9788536323343. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Ferreira, Maíra; Morais, Lavínia; Nichele, Tatiana Zarichta; Del Pino, José Cláudio (2007). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8536310758 ''Química Orgânica''.] Porto Alegre: Artmed. 150 pp. ISBN 9788536310756. Konsultita la 12an de januaro 2013 * GEPEQ (2005). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8531407044 ''Interações e Transformações: Aluno - Química e a Sobrevivência: Hidrosfera - Fonte de Materiais''.] 4. São Paulo: Editora da USP. 195 pp. ISBN 9788531407048. Konsultita la 12an de januaro 2013 * James Huheey, Ellen A Keiter, Richard L Keiter, André Pousse (trad. de la angla) kaj Jean Fischer (trad. de la angla), ''Chimie inorganique'', Paris Bruxelles, De Boeck, 1996, 964 p. (ISBN 978-2-8041-2112-9, BNF 37670940). Aparte, ĉapitro 9a, «La chimie des bases et des acides», pp. 318-358. * Mateus, Alfredo Luis (2001). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8570412916 ''Química na cabeça - experiências espetaculares para você fazer em casa ou na escola''.] Belo Horizonte: Editora UFMG. 127 pp. ISBN 9788570412911. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Oliveira, Mayron Augusto Borges de (2010). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8590806545 ''Padronização, ph e solução tampão''.] Cachoeiro de Itapemirim: Noryam. 40 pp. ISBN 9788590806547. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Silveira, Benedito Inácio (2011). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8578938771 ''Produção de Biodiesel - Análise e Projeto de Reatores Químicos''.] [S.l.]: biblioteca24horas. 416 pp. ISBN 9788578938772. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Paolo Silvestroni, ''Fondamenti di chimica'', 10a eldono, CEA, 1996, ISBN 88-408-0998-8. * T. W. Graham Solomons, ''Chimica organica'', 2a eldono, Bologna, Zanichelli, 2001, pp. 58-66, ISBN 88-08-09414-6. * Teresi, Dick; Eichenberg, Rosaura (trad.) (2008). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8535911790 ''Descobertas perdidas: as raízes antigas da ciência moderna, dos babilônios aos maias''.] [S.l.]: Companhia Das Letras. 439 pp. ISBN 9788535911794. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Thibodeau, Gary A; Patton, Kevin T (2002). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8520412599 ''Estrutura e funções do corpo humano'',] 11a eldono. [S.l.]: Editora Manole. 528 pp. ISBN 9788520412596. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Whitten, Kenneth W.; Peck, Larry; Davis, Raymond E.; Lockwood, Lisa; Stanley, George G. (2009). [https://archive.org/details/chemistry0000unse_c3m0 Chemistry] (9a eldono). ISBN 0-495-39163-8. * Wolke, Robert L (2003). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8571108927 ''O que Einstein disse ao seu cozinheiro''] - volume 1. Rio de Janeiro: Jorge Zahar Ed. 299 pp. ISBN 9788571106925. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Zumdahl, Steven; DeCoste, Donald (2013). Chemical Principles (7a eldono). Mary Finch. == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Kemio}} * [[Ĥemia ekvilibro]] * [[Ĥemia reakcio]] * [[Johannes Nicolaus Brønsted]] * [[Gilbert Newton Lewis]] * [[August Svante Arrhenius]] * [[Acido]] {{Havenda artikolo|Bazo (ĥemio)}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Acido-baza kemio]] scey2kvrhrnujvq51cc2eurcq3wzwhh 9423587 9423579 2026-07-08T17:57:27Z Filozofo 3592 /* */ Riparis ligon 9423587 wikitext text/x-wiki {{prisupre|pri=substanco kiu povas akcepti protonojn, do malo de acido|apa=Bazo}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Tualetsapo.jpg|eta|La sapo estas bazo.]] '''Bazo''' en [[ĥemio]] estas ĉefe pripensata kiel substanco, kiu povas akcepti [[protono]]jn (atomojn de [[hidrogeno]]). La koncepto rilatas al la teorio de [[Johannes Nicolaus Brønsted|Brønsted]] kaj [[Martin Lowry|Lowry]] pri [[acido]]j kaj bazoj. Laŭ iom restriktita koncepto, kiel bazo estas konsiderata iu ajn [[ĥemia kombinaĵo]] kiu, kiam solvita en [[akvo]], donas solvon kun [[pH (kemia parametro)|pH-valoro]] pli granda ol 7,0. Tiusence, bazoj estas la malo de [[acido]]j. [[Ĥemia reakcio]] inter acido kaj bazo estas nomata [[neŭtraligado]]. Bazoj kaj acidoj estas konsiderataj kiel malaj inter si, ĉar la reakcio inter la du rezultigas [[salo|salan solvon]] kaj [[akvo]]n. Konataj bazoj estas: * [[kalcia karbonato]] (CaCO₃) * [[kalia hidroksido]] (KOH) * [[magnezia hidroksido]] (Mg(OH)₂) * [[natria hidroksido]] (NaOH) * [[sodo|natro]] (Na₂CO₃) * En biologio gravas la [[nuklea bazo|nukleaj bazoj]] ([[nitrogena bazo|nitrogenaj bazoj]]), gravaj konsistigiloj de [[DNA]]. Kelkaj substancoj povas depende de la medio efiki jen kiel bazoj, jen kiel acidoj. Ili nomiĝas (baz-acid-)[[amfotereco|amfoteraj]]. == Etimologio == [[Dosiero:Guillaume-François Rouelle.jpg|eta|dekstre|220px|[[Guillaume-François Rouelle]] konstatis, ke acidoj transformiĝas al saloj, kiam ili kombiniĝas kun certaj substancoj.]] En 1754, kiam ĥemio jam konis la koncepton de [[acido]], la franca ĥemiisto [[Guillaume-François Rouelle]] konstatis, ke acidoj transformiĝas al saloj, kiam ili kombiniĝas kun certaj substancoj. Rouelle konsideris tiujn substancojn kiel "bazojn" por la ekesto de salo, kiuj "detruas la [[volatileco]]n … de la acido kaj donas la solidecon (t. e. donas konkretan bazon) al la rezultanta salo"<ref>{{Cito | URL=http://www.che.uc.edu/Jensen/W.%20B.%20Jensen/Reprints/129.%20Base.pdf | Aŭtoro=William B. Jensen | Titolo=The Origin of the Term Base | Gazeto=Journal of Chemical Éducation | Serio=Ask the historian | Numero=1130 | Volumo=83 | Paĝoj=1–2 | Eldonodato=2006-08-08 | Alirdato=2013-04-28 | Lingvo={{en}} | Citaĵo = which supposedly destroyed the volatility … of the acid and which imparted the property of solidity (i.e., gave a concrete base) to the resulting salt }}</ref>. Tiel naskiĝis la historia termino "bazo". La franca vorto "base", kiun uzis Rouelle deriviĝas de la helena vorto βάση {{prononco|basé}}. == Ecoj de bazoj == Ĝeneralaj ecoj de bazoj estas interalie: * [[Amaro (gusto)|amara]] gusto, * ŝlima aŭ sapa tuŝo (bazoj [[sapo|sapigas]] la grason sur la haŭto), * [[elektro]]-kondukto de solvitaj aŭ fanditaj bazoj, * reakcio kun indikiloj: bazoj bluigas ruĝan [[lakmusa papero|lakmusan paperon]], ruĝigas [[fenolftaleino]]n kaj flavigas [[metiloranĝaĵo]]n. Multaj bazoj konsistas el metala(j) atomo(j) kaj hidroksida(j) grupo(j) (OH) kaj solvate en akvo disociiĝas je pozitivaj metalo-jonoj kaj negativaj hidroksid-jonoj. La bazan ĥemiefikon kaŭzas la hidroksid-jonoj. Bazo estas tiom valenta, kiom da hidroksid-jonoj ĝi sendas en la solvaĵon dum la solviĝo en akvo. Ekz. NaOH estas unuvalenta bazo, kaj Na(OH)₂ estas duvalenta bazo, ĉar por neŭtraligi unu molon de tiaj bazoj necesas de unuvalenta acido kvanto de unu respektive du moloj. :B + H₂O → BH⁺ + OH⁻ Tie B simbolas iun bazon, BH estas protonon ricevinta bazo, kiu protonon ricevas helpe de dissociiĝo de akvomolekulo, kaj OH⁻ estas hidroksida jono. La akvaj solvaĵoj de bazoj bone konduktas la elektran kurenton, ili estas [[elektrolito]]j. La gusto de maldensa solvaĵo de bazoj ĝenerale estas amara. La palpo de iom densaj solvaĵoj de bazoj estas glata, sapeca, sed kaŭstika. == Diversaj difinoj == [[NPIV]] (2002) identigas la konceptojn "bazo" kaj "[[alkalo]]" kaj bazas sian difinon de bazo sur historia koncepto, kiu konsideras la gravan okazon, ke bazo estas [[hidroksido]] de [[metalo]] ''m''; tia hidroksido kapablas reagi kun acido konsistanta el [[halogeno]] ''h'' kaj [[hidrogeno]], kies halogeno anstataŭas la (OH)-grupon de la hidroksido, tiel ke ekestas [[salo]]. La (OH)-grupo kombiniĝas kun la hidrogeno kaj formas akvon. En la plej simpla formo tiu reago aspektas jene: :m(OH) + Hh → mh + H₂O Ekzemplo estas la reago de natria hidroksido kun [[klorida acido]], kiu rezultigas [[kuirsalo]]n (kaj akvon): :Na(OH) + HCl → NaCl + H₂O Ĉi tiu historia difino baziĝas sur la laboro de [[Guillaume-François Rouelle]], menciita supre en la sekcio [[#Etimologio|etimologio]]. Ĝi kovras gravan parton de la fenomeno de bazeco; tamen ekzistas substancoj, kiuj kondutas tre simile kiel ĉi tiuj metalaj hidroksidoj, sed ne apartenas al ili. Pro tio la ĥemio anstataŭigis ĉi tiun historian difinon, kiu baziĝas sur la molekula strukturo, per pli abstraktaj, kiuj baziĝas sur la konduto de substanco. Tiajn difinojn proponis unue [[August Svante Arrhenius|Arrhenius]], poste Brønsted kaj Lowry, kaj poste [[Gilbert Newton Lewis|Lewis]]. Ĉiu el ĉi tiuj difinoj ampleksis pli da substancoj ol la antaŭaj. === La difino de Arrhenius === [[Dosiero:Svante Arrhenius.jpg|eta|170px|maldekstra|La sveda ĥemiisto [[August Svante Arrhenius]], kiu proponis la klasikan difinon pri acidoj kaj bazoj.]] Laŭ [[August Svante Arrhenius]] bazo estas substanco, kiu disociiĝas en akvo produktante OH⁻-jonojn<ref name="silvestroni">{{Cito | Aŭtoro=Paolo Silvestroni | Titolo=Fondamenti di chimica | Eldonejo=CEA | Eldonodato=1996 | Eldono=10-a eldono | ISBN=88-408-0998-8 }}, p. 407</ref>. Tiaj substancoj estas ekzemple natria hidroksido NaOH aŭ kalia hidroksido KOH. Acido, kontraŭe, estas substanco kiu disociiĝas produktante H⁺-jonojn. La difino de Arrhenius en 1923 anstataŭis la malnovan. La difino de Arrhenius baziĝas ne sur la molekula strukturo de substanco (ekz. metalo + OH-grupo), sed sur ĝia konduto en akvo. Ekzemple [[amoniako]], NH₃, kondutas baze, kvankam ĝi ne enhavas OH-grupon; sed ĝi ja kapablas forpreni H⁺-jonon de akva molekulo kaj tiel produkti HO⁺-jonojn: :NH₃ + H₂O → NH₄⁺ + OH⁻ Aliaj ekzemploj de bazoj sen (OH)-grupo estas [[sodo|natro]] (CO₃Na₂) kaj [[kalcia karbonato]] (CaCO₃). Kalcia karbonato estas problemo por la difino de Arrhenius, ĉar ĝi preskaŭ ne solviĝas en akvo. Acidon Arrhenius difinas kiel substancon, kiu en akvo disociiĝas produktante H⁺-jonojn. Per tiuj difinoj acideco kaj bazeco estas pli-malpli reciproke ekskludaj, ĉar kiam en akva solvaĵo ĉeestas kaj OH⁻- kaj H⁺-jonoj, ili emas kombiniĝi por formi akvon: :H⁺ + OH⁻ → H₂O Nur en akvo, kiu havas neŭtralan pozicion inter acidoj kaj bazoj, kunekzistas certa kvanto da pozitivaj kaj negativaj jonoj, kiuj dinamike kombiniĝas kaj malkombiniĝas: :H₂O ⇌ H₃O⁺ + OH⁻ La ĉi-supra ekzemplo pri amoniako tamen montras, ke akvo povas ankaŭ funkcii kiel acido. === La difino de Brønsted kaj Lowry === [[Dosiero:Johannes Brønsted.jpg|eta|dekstre|170ra|Johannes Brønsted.]] [[Dosiero:Thomas Martin Lowry2.jpg|eta|dekstre|170ra|Johannes Brønsted kaj Thomas Martin Lowry sendepende formulis la ideon ke acidoj donas protonojn (H+) dum bazoj ricevas protonojn.]] [[Johannes Nicolaus Brønsted]] kaj [[Martin Lowry]] difinas bazon kiel substancon kapablan akcepti H⁺-jonojn de alia speco de ĥemiaj substancoj, la acidoj<ref>Silvestroni, citita verko, p. 408</ref>. Ĉi tiu difino estas aplikebla ankaŭ al substancoj, kies konduton en akvo ne eblas esplori. Ankaŭ la difino de Brønsted kaj Lowry difinas bazecon ne tiom kiel econ, sed kiel konduton de substanco: Bazeco estas difinata per la konduto al acidoj, do bazeco ekzistas nur, kie estas acido. En ĉi tiu difino bazeco kaj acideco estas pli forte ligitaj ol ĉe Arrhenius: bazoj estas difinitaj per sia konduto al acidoj kaj inverse. Dum la difino ne metas iajn kondiĉojn al la strukturo de bazoj, ĝi ja metas kondiĉon al la strukturo de acidoj: Ili kapablas doni H⁺-jonon, do ili devas enhavi hidrogen-atomo(j)n. La difino do konservas la klasikan rolon de hidrogeno kiel acido-formanto. === La difino de Lewis === Laŭ la difino de [[Gilbert Newton Lewis]] bazo estas substanco, kiu kapablas cedi (doni) elektron-duon al alia speco de ĥemiaj substancoj, la acidoj<ref>Silvestroni, citita verko, p. 411</ref>. Kompare al la difino de Brønsted kaj Lowry ĝi anstataŭas la transdonon de H-jono per transdono de elektron-duo en la inversa direkto. Kompare al la difino de Brønsted-Lowry la difino de Lewis kovras ekzemple la bazecon de [[bromo]] (Br₂). La difino de Lewis ne faras kondiĉojn pri la strukturo aŭ konsisto de bazoj aŭ acidoj. Ĝi permesas bazojn sen (OH)-grupo kaj acidojn sen hidrogeno, kiujn oni nomas Lewis-acidoj. Lewis-acido en tia rolo nomiĝas ankaŭ "akceptanto" kaj Lewis-bazo "donanto". Ekzemplo estas la konduto de amoniako (kiel bazoj) kaj trifluorido de [[boro]] (kiel acido): :H₃N: + BF₃ → H₃N→BF₃ Por emfazi la elektronduon, simbolatan de la dupunkto, ĉe la [[nitrogeno|nitrogena]] atomo, la amoniako estas notata ne kiel NH₃, sed kiel ₃N:. Notindas, ke acidoj laŭ la difino de Brønsted-Lowry ne mem egalas acidojn de Lewis. Acidoj laŭ Brønsted-Lowry estas donantoj de H⁺-jonoj, kaj tiuj funkcias kiel acido de Lewis. == Reakcioj inter bazoj kaj akvo == La jena reakcio reprezentas la ĝeneralan reakcion inter bazo (B) kaj akvo por produkti konjugacian acidon (BH⁺) kaj konjugacian bazon (OH⁻):<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 257.</ref> <chem display="block">{B}_{(aq)} + {H2O}_{(l)} <=> {BH+}_{(aq)} + {OH- }_{(aq)}</chem>La ekvlibrokonstanto, K_b, por tiu reakcion povas esti trovebla uzante la jenan ĝeneralan ekvacion:<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 257.</ref> : <math>K_b = \frac{[BH^+][OH^-]}{[B]}</math> En ĉi tiu ekvacio, la bazo (B) kaj la ekstreme forta bazo (la konjugaciita bazo OH−) konkurencas por la protono.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 258.</ref> Kiel rezulto, bazoj kiuj reakcias kun akvo havas relative malgrandajn ekvilibrajn konstantajn valorojn.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 258.</ref> La bazo estas pli malforta kiam ĝi havas pli malaltan ekvilibran konstantan valoron.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 257.</ref> ==Neŭtraligo de acidoj== [[Dosiero:Hydrochloric acid ammonia.jpg|thumb|[[Amoniako]] fumas el akveca [[amonia hidroksido]] (en testotubo) reakciante kun [[klorida acido]] (en precipitujo) por produkti [[amonia klorido|amonian kloridon]] (blanka fumo).]] Bazoj reakcias kun acidoj por neŭtraligi unu la alian rapide kaj en akvo kaj en alkoholo.<ref name=Gilbert /> Se dissolvite en akvo, la forta bazo [[natria hidroksido]] jonigas en hidroksidon kaj natriajn jonojn: :<chem>NaOH -> Na+ + OH-</chem> kaj simile, en akvo la acida [[hidrogena klorido]] formas hidroniajn kaj kloridajn jonojn: :<chem>HCl + H2O -> H3O+ + Cl-</chem> Kiam la du solvaĵoj estas miksitaj, la jonoj de H3O+ kaj de OH− kombiniĝas por formi akvomolekulojn: :<chem>H3O+ + OH- -> 2H2O</chem> Se egalaj kvantoj de NaOH kaj HCl estas dissolvitaj, la bazo kaj la acido neŭtraligas precize, lasante nur NaCl, efektive [[salo|tablosalon]], en solvaĵo. Malfortaj bazoj, kiel baksodo aŭ ovoblanko, devas esti uzataj por neŭtraligi iujn acidajn verŝaĵojn. Neŭtraliganta acidelverŝaĵo kun fortaj bazoj, kiel ekzemple [[natria hidroksido]] aŭ [[kalia hidroksido]], povas kaŭzi perfortan eksoterman reakcion, kaj la bazo mem povas kaŭzi same multe da damaĝo kiel la origina acidverŝaĵo. ==Alkaleco de nehidroksidoj== Bazoj estas ĝenerale kunmetaĵoj kiuj povas neŭtraligi kvanton da acido. Kaj [[natria karbonato]] kaj [[amoniako]] estas bazoj, kvankam neniu el tiuj substancoj enhavas <chem>OH-</chem> grupojn. Ambaŭ kunmetaĵoj akceptas H⁺ kiam dissolvite en protaj solviloj kiel ekzemple akvo: :<chem>Na2CO3 + H2O -> 2Na+ + HCO3- + OH-</chem> :<chem>NH3 + H2O -> NH4+ + OH-</chem> El tio, [[pH]], aŭ acideco, povas esti kalkulata por akvecaj solvaĵoj de bazoj. Bazo estas difinita ankaŭ kiel molekulo kiu havas la kapablon akcepti elektronan parligon enirante la valentan ŝelon de alia atomo per sia posedo de unu elektrona paro.<ref name=Gilbert/> Estas limigita nombro da elementoj kiuj havas atomojn kun la kapablo havigi molekulon kun bazaj trajtoj.<ref name=Gilbert /> [[Karbono]] povas funkcii kiel bazo same kiel [[nitrogeno]] kaj [[oksigeno]]. Ankaŭ fluoro kaj foje raraj gasoj posedas ĉi tiun kapablon.<ref name=Gilbert /> Tio okazas tipe en kunmetaĵoj kiel ekzemple butil-litio, alkoksidoj, kaj metalamidoj kiel ekzemple [[sodamido]]. Bazoj de karbono, nitrogeno kaj oksigeno sen resonanca stabiligo estas kutime tre fortaj, aŭ superbazoj, kiuj ne povas ekzisti en akvosolvaĵo pro la acideco de akvo. Resonanca stabiligo, aliflanke, ebligas pli malfortajn bazojn kiel ekzemple karboksilatoj; ekzemple, [[natria acetato]] estas malforta bazo. == Fortaj bazoj == Bazo nomiĝas ''forta'', se ĝi komplete disociiĝas, do se okazas kompleta joniĝo de ĉiuj molekuloj. Forta bazo estas baza ĥemia kunmetaĵo kiu povas forigi protonon (H⁺) de (deprotonigi) molekulo de eĉ tre malforta acido (kiel ekzemple akvo) en acido-baza reakcio. Oftaj ekzemploj de fortaj bazoj estas hidroksidoj de [[Alkala metalo|alkalaj metaloj]] kaj [[Teralkala metalo|teralkalaj metaloj]], kiel [[natria hidroksido]] kaj [[kalcia hidroksido]], respektive. Pro ilia malalta [[solvebleco]], kelkaj bazoj, kiel teralkalaj hidroksidoj, povas esti uzataj kiam la solvofaktoro ne estas konsiderata. <ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 255.</ref> [[Dosiero:Potassium hydroxide.jpg|eta|maldekstre|180ra|[[Kalia hidroksido]] KOH.]] Unu avantaĝo de tiu malalta solvebleco estas ke "multaj kontraŭacidoj estis [[suspensio]]j de metalhidroksidoj kiel ekzemple [[aluminia hidroksido]] kaj [[magnezia hidroksido]]";<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 256.</ref> kunmetaĵoj kun malalta solvebleco kaj la kapablo ĉesigi pliiĝon en la koncentriĝo de la hidroksida jono, malhelpante la damaĝon de la histoj en la buŝo, ezofago, kaj stomako.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 256.</ref> Dum la reakcio daŭras kaj la saloj dissolviĝas, la [[stomaka acido]] reakcias kun la hidroksido produktita de la suspensioj.<ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 256.</ref> Fortaj bazoj hidrolizas en akvo preskaŭ tute, rezultigante la ebenigan efikon.<ref name=Gilbert /> En ĉi tiu procezo, la akvomolekulo kombiniĝas kun forta bazo, pro la amfotera kapablo de la akvo; kaj, hidroksida jono estas liberigita.<ref name=Gilbert > Lewis, Gilbert N. (Septembro 1938). [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0016003238916916 "Acids and Bases".] ''Journal of the Franklin Institute''. 226 (3): 293–313. doi:10.1016/S0016-0032(38)91691-6. Arkivita el la originalo la 2an de Novembro 2021. Alirita la 3an de Septembro 2020. </ref> Tre fortaj bazoj eĉ povas malprotonigi tre malforte acidajn C-H-grupojn en foresto de akvo. Fortaj bazoj estas jenaj: * [[Baria hidroksido]] Ba(OH)₂ * [[Cezia hidroksido]] CsOH * [[Kalia hidroksido]] KOH * [[Kalko]] CaO [[Dosiero:Guanidine 3D.png|eta|dekstre|160ra|Tridimensia ĥemia strukturo de la [[Guanidino]] HNC(NH₂)₂.]] * [[Kalcia hidroksido]] Ca(OH)₂ * [[Litia hidroksido]] LiOH * [[Magnezia hidroksido]] Mg(OH)₂ * [[Natria hidroksido]] NaOH * [[Rubidia hidroksido]] RbOH * [[Stroncia hidroksido]] Sr(OH)₂ * [[Tetrametilamonia hidroksido]] N(CH|₃)₄OH * [[Guanidino]] HNC(NH₂)₂ En la koncepto de Lewis necesas fari plian distingon, inter molaj kaj malmolaj bazoj (kaj same acidoj). Ili diferencas laŭ la naturo de la ĥemia ligo, kiu ekestas inter bazoj kaj acidoj. La katjonoj de tiuj fortaj bazoj aperas en la unua kaj dua grupoj de la [[perioda tabelo]] (alkalaj kaj teralkalaj metaloj). Ankaŭ tetraalkilatitaj amonihidroksidoj estas fortaj bazoj ĉar ili disiĝas tute en akvo. [[Guanidino]] estas speciala kazo de specio, kiu estas escepte stabila kiam protonata, analoge al la kialo, kiu faras [[Perklorata acido|perkloratan acidon]] kaj [[Sulfata acido|sulfatan acidon]] tre fortaj acidoj. Acidoj kun p''K_a'' de pli ol proksimume 13 estas konsideritaj tre malfortaj, kaj iliaj konjugaciitaj bazoj estas fortaj bazoj. ===Superbazoj=== Grupo 1-saloj de karbonjonoj, amidaj jonoj kaj [[hidrido]]j tendencas esti eĉ pli fortaj bazoj pro la ekstrema malforto de siaj konjugaciitaj acidoj, kiuj estas stabilaj hidrokarbidoj, aminoj kaj dihidrogeno. Kutime, ĉi tiuj bazoj estas kreitaj aldonante purajn alkalajn metalojn kiel ekzemple [[natrio]] en la konjugacitan acidon. Ili estas nomitaj ''superbazoj'', kaj ne eblas konservi ilin en akvaj solvaĵoj, ĉar ili estas pli fortaj bazoj ol la [[Hidroksido|hidroksida]] jono. Ekzemple, la etoksidjono (konjugita bazo de etanolo) spertas tiun reakcion kvante en ĉeesto de akvo.<ref name="AlkoxideLibreText">{{cite web |title=10.4.1. Alkoxide Ions |url=https://chem.libretexts.org/Courses/Purdue/Purdue_Chem_26100%3A_Organic_Chemistry_I_(Wenthold)/Chapter_10%3A_Alcohols/10.4_Acidity_of_Alcohols/10.4.1._Alkoxide_Ions |website=Chemistry Libretexts |date=16a de Julio 2015 |publisher=LibreText |access-date=28a de Oktobro 2022}}</ref> :<chem>CH3CH2O- + H2O -> CH3CH2OH + OH-</chem> [[Dosiero:Sodium-hydride-3D-vdW.png|eta|dekstre|170ra|Ĥemia strukturo de la [[Natria hidrido]] (NaH).]] Ekzemploj de oftaj superbazoj estas jenaj: * n-Butillitio (n-C₄H₉Li) * Litia diisopropilamido (LDA) [(CH₃)₂CH]₂NLi * Litia dietilamido (LDEA) (C₂H₅)₂NLi * [[Sodamido]] (NaNH₂) * [[Natria hidrido]] (NaH) * Litia bis(trimetilsilil)amido [(CH₃)₃Si]₂NLi Plej fortaj superbazoj estas sintezigitaj nur en gasfazo: * Orto-dietinilbenzena dianjono (C₆H₄(C₂)₂)²⁻ (the strongest superbase ever synthesized) * Meta-dietinilbenzena dianjono (C₆H₄(C₂)₂)²⁻ (dua plej forta superbazo) * Para-dietinilbenzena dianjono (C₆H₄(C₂)₂)²⁻ (tria plej forta superbazo) * Litia monoksida anjono (LiO⁻) estis konsiderata la plej forta superbazo antaŭ dietinilbenzenaj dianjonoj estis kreitaj. == Malfortaj bazoj == Malforta bazo estas tiu kiu ne plene jonigas en [[akva solvaĵo]], aŭ en kiu protonigo estas nekompleta. Ekzemple, [[amoniako]] transdonas protonon al akvo laŭ la ekvacio<ref>{{cite book |last1=Whitten |first1=Kenneth W. |last2=Gailey |first2=Kenneth D. |last3=Davis |first3=Raymond E. |title=General Chemistry |date=1992 |publisher=Saunders College Publishing |isbn=0-03-072373-6 |page=358 |edition=4th}}</ref> :NH₃(aq) + H₂O(l) &rarr; NH{{su|b=4|p=+}}(aq) + OH⁻(aq) La ekvilibrokonstanto por tiu reakcio je 25 °C estas 1.8 x 10⁻⁵,<ref>{{cite book |last1=Petrucci |first1=Ralph H. |last2=Harwood |first2=William S. |last3=Herring |first3=F. Geoffrey |title=General Chemistry. Principles and Modern Applications |date=2002 |publisher=Prentice Hall |isbn=0-13-014329-4 |page=678 |edition=8th}}</ref> tia ke la amplekso de reakcio aŭ grado da jonigo estas tre malgranda. == Lewis bazoj == [[Gilbert Newton Lewis|Lewis]]-bazo aŭ ''elektron-para donacanto'' estas [[molekulo]] kun unu aŭ pluraj alt-energiaj izolaj paroj de [[elektrono]]j kiuj povas esti kunhavataj kun malalt-energia vaka orbitalo en akceptanta molekulo por formi [[adukto]]n. Aldone al H⁺, eblaj ''elektron-paraj akceptantoj'' (Lewis-acidoj) estas neŭtralaj molekuloj kiel ekzemple BF₃ kaj altaj oksigenitajn metaljonojn kiel ekzemple Ag²⁺, Fe³⁺ kaj Mn⁷⁺. Alduktoj implikantaj metaljonojn estas kutime priskribitaj kiel [[Kunordiga komplekso|kunordigaj kompleksoj]].<ref>{{cite book |last1=Miessler |first1=Gary L. |last2=Tarr |first2=Donald A. |title=Inorganic Chemistry |date=1999 |publisher=Prentice-Hall |isbn=0-13-841891-8 |pages=157–159 |edition=2nd}}</ref> Laŭ la origina formuliĝo de [[Gilbert Newton Lewis|Lewis]], kiam neŭtrala bazo formas ligon kun neŭtrala acido, okazas kondiĉo de elektra streso.<ref name=Gilbert /> La acido kaj la bazo kunhavas la elektronparon kiu antaŭe apartenis al la bazo.<ref name=Gilbert /> Kiel rezulto, estas kreita alta dupolusa momento, kiu povas esti malpliigita nur al nulo rearanĝante la molekulojn.<ref name=Gilbert /> == Solidaj bazoj == Ekzemploj de solidaj bazoj estas jenaj: * Oksidaj miksaĵoj: SiO₂, Al₂O₃; MgO, SiO₂; CaO, SiO₂<ref name=Tanabe>{{cite book |last1=Tanabe |first1=Kozo |title=Solid Acids and Bases: their catalytic properties |publisher=Academic Press |year=1970 |page=2 |isbn=9780323160582 |url=https://books.google.com/books?id=tFfBYuHg4vAC&pg=PP1 |access-date=19a de Februaro 2015 |archive-date=8a de Oktobro 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008015036/https://books.google.com/books?id=tFfBYuHg4vAC&pg=PP1 |url-status=live }}</ref> * Muntitaj bazoj: LiCO₃ sur siliko; NR₃, NH₃, KNH₂ on alumina; NaOH, KOH muntita sur siliko sur aluminio<ref name="Tanabe"/> * Neorganikaj ĥemiaĵoj: BaO, KNaCO₃, BeO, MgO, CaO, KCN<ref name="Tanabe"/> * Anjonŝanĝaj rezinoj<ref name="Tanabe"/> * Karbo kiu estis traktita je 900 gradoj Celsiusaj aŭ funkciigita pere de N₂O, NH₃, ZnCl₂-NH₄Cl-CO₂<ref name="Tanabe"/> Depende de la kapablo de solida surfaco sukcese formi konjugacian bazon per absorbado de elektre neŭtrala acido, baza forto de la surfaco estas determinita.<ref name="books.google.com"/> La "nombro de bazaj ejoj per unuo de surfacareo de la solido" estas uzata por esprimi kiom da baza forto troviĝas sur solida bazkatalizilo.<ref name="books.google.com"/> Sciencistoj evoluigis du metodojn por mezuri la kvanton de bazaj ejoj: unu, titrado kun benzoa acido uzante indikilojn kaj gasacida adsorbado.<ref name="books.google.com"/> Solido kun sufiĉe da baza forto sorbos elektre neŭtralacidan indikilon kaj igos la koloron de la acida indikilo ŝanĝiĝi al la koloro de sia konjugita bazo.<ref name="books.google.com"/> Dum elfarado de la gasacida adsorbadmetodo, [[nitrogena monooksido]] estas uzata.<ref name="books.google.com"/> La bazaj ejoj tiam estas determinitaj per kalkulado de la kvanto de karbona dioksido kiu estas sorbita.<ref name="books.google.com"/> ==Bazoj kiel kataliziloj== Bazaj substancoj povas esti uzataj kiel [[Solvebleco|nesolveblaj]] heterogenaj [[Katalizo|kataliziloj]] por [[Ĥemia reakcio|ĥemiaj reakcioj]]. Kelkaj ekzemploj estas metaloksidoj kiel ekzemple [[magnezia oksido]], [[kalcia oksido]], kaj [[baria oksido]], same kiel [[Kalia fluorido|kalia fluorido sur alumino]] kaj kelkaj [[zeolito]]j. Multaj [[transirmetalo]]j fariĝas bonaj kataliziloj, multaj el kiuj formas bazajn substancojn. Bazaj kataliziloj estas uzitaj por hidrogenado, migrado de [[Duobla ligo|duoblaj ligoj]], en la Meerwein-Ponndorf-Verley-redukcio, la Michael-reakcio, kaj multaj aliaj. Kaj CaO kaj BaO povas esti tre aktivaj kataliziloj se ili estas varmigitaj al altaj temperaturoj.<ref name="books.google.com">{{cite book |last1=Tanabe |first1=K. |last2=Misono |first2=M. |last3=Ono |first3=Y. |last4=Hattori |first4=H. |title=New Solid Acids and Bases: their catalytic properties |publisher=Elsevier |year=1990 |page=14 |isbn=9780080887555 |url=https://books.google.com/books?id=Aq9cdug9hM0C&pg=PA14 |access-date=19a de Februaro 2015 |archive-date=8a de Oktobro 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008015036/https://books.google.com/books?id=Aq9cdug9hM0C&pg=PA14 |url-status=live }}</ref> ==Uzoj de bazoj== * Natria hidroksido estas uzata en la fabrikado de [[sapo]], [[papero]] kaj la sinteza fibro [[rajono]]. * Kalcia hidroksido (malfunkciigita [[kalko]]) estas uzata en la fabrikado de blankiga pulvoro. * Kalcia hidroksido estas uzata ankaŭ por purigi la [[Sulfura dioksido|sulfuran dioksidon]], kiu estas kaŭzita de la ellasilo, kiu troviĝas en elektrocentraloj kaj fabrikoj. <ref>Zumdahl & DeCoste (2013), p. 256.</ref> * Magnezia hidroksido estas uzata kiel "kontraŭacido" por neŭtraligi troan acidon en la stomako kaj kuraci malbone funkciantan digeston. * [[Natria karbonato]] estas uzata kiel lava [[sodo]] kaj por mildigi malmolan akvon. * [[Natria bikarbonato]] (aŭ natria hidrogenkarbonato) estas uzata kiel [[bikarbonato]] en kuirado de manĝaĵoj, por fari bakpulvorojn, kiel kontraŭacido por kuraci malbone funkciantan digeston kaj en sodacida fajroestingilo. * [[Amonia hidroksido]] estas uzata por forigi grasajn makulojn el vestaĵoj. == Monoprotaj kaj poliprotaj bazoj == [[File:Sodium hydroxide image .jpg|thumb|[[Natria hidroksido]].]] Bazoj kun nur unu [[Jonigo|jonigebla]] [[hidroksido|hidroksida]] (OH⁻) jono por formula unuo estas nomataj '''monoprotaj''' (aŭ unuprotaj), ĉar ili povas ricevi unu protonon (H⁺). Bazoj kun pli ol unu OH- por formula unuo estas nomataj '''poliprotaj''' (aŭ plurprotaj).<ref>{{Cite web|date=2016-07-13|title=Polyprotic Acids & Bases|url=https://chem.libretexts.org/Bookshelves/Physical_and_Theoretical_Chemistry_Textbook_Maps/Supplemental_Modules_(Physical_and_Theoretical_Chemistry)/Acids_and_Bases/Monoprotic_Versus_Polyprotic_Acids_And_Bases/Polyprotic_Acids_and_Bases_1|access-date=2022-01-09|website=Chemistry LibreTexts|language=en|archive-date=9a de Januaro 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109005712/https://chem.libretexts.org/Bookshelves/Physical_and_Theoretical_Chemistry_Textbook_Maps/Supplemental_Modules_(Physical_and_Theoretical_Chemistry)/Acids_and_Bases/Monoprotic_Versus_Polyprotic_Acids_And_Bases/Polyprotic_Acids_and_Bases_1|url-status=live}}</ref> La nombro de [[Jonigo|jonigeblaj]] [[hidroksido|hidroksidaj]] (OH⁻) jonoj ĉeestantaj en unu formula unuo de bazo estas nomita ankaŭ '''acideco''' de la bazo.<ref>{{Cite web |url=http://www.citycollegiate.com/acidbasesalt4.htm |title=Electrophile – Nucleophile – Basicity – Acidity – pH Scale |website=City Collegiate |access-date=20a de Junio 2016 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630222902/http://www.citycollegiate.com/acidbasesalt4.htm |archive-date=30a de Junio 2016 }}</ref><ref name=Toppr>{{Cite web|url=https://www.toppr.com/guides/chemistry/acids-bases-and-salts/introduction-to-bases/|title=Introduction to Bases: Classification, Examples with Questions & Videos|date=2a de Februaro 2018|website=Toppr-guides|language=en-US|access-date=14a de Marto 2019|archive-date=26a de Julio 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726153900/https://www.toppr.com/guides/chemistry/acids-bases-and-salts/introduction-to-bases/|url-status=dead}}</ref> Surbaze de acideco, bazoj povas esti klasifikitaj en tri tipoj: monoacidaj, diacidaj kaj triacidaj. === Monoacidaj bazoj === Kiam unu molekulo de bazo per kompleta [[jonigo]] produktas unu [[hidroksido|hidroksidan]] jonon, la bazo laŭnome estas monoacida aŭ '''monoprota''' bazo. Ekzemploj de monoacidaj bazoj estas: [[Natria hidroksido]], [[Kalia hidroksido]], [[Arĝenta hidroksido]], [[Amonia hidroksido]], ktp. === Diacidaj bazoj === [[File:BARIUM HYDROXIDE IMAGE.jpg|thumb|[[Baria hidroksido]].]] Kiam unu molekulo de bazo per kompleta [[jonigo]] produktas du [[hidroksido|hidroksidajn]] jonojn, la bazo laŭnome estas diacida aŭ '''diprota''' bazo. Ekzemploj de fiacidaj bazoj estas: [[Baria hidroksido]], [[Magnezia hidroksido]], [[Kalcia hidroksido]], [[Zinka hidroksido]], [[Fera (II) hidroksido]], [[Stana (II) hidroksido]], [[Plumba (II) hidroksido]], [[Kupra (II) hidroksido]], ktp. === Triacidaj bazoj === Kiam unu molekulo de bazo per kompleta [[jonigo]] produktas tri [[hidroksido|hidroksidajn]] jonojn, la bazo laŭnome estas triacida aŭ '''triprota''' bazo. Ekzemploj de triacidaj bazoj estas: [[Aluminia hidroksido]], [[Fera (II) hidroksido]], [[Hidroksido|Ora trihidroksido]], ktp.<ref name=Toppr/> == Notoj == {{Referencoj|2}} ==Bibliografio== * Amaral, Luciano (1995). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8515012413 ''Química''.] São Paulo: Edições Loyola. 113 pp. ISBN 9788515012411. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Brena, Nilson Antônio (2009). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8590245896 ''A Chuva Ácida e os seus Efeitos sobre as Florestas'',] 2a eldono. São Paulo: Do Autor. 208 pp. ISBN 9788590245896. Konsultita la 12an de januaro 2013 * A. Caamaño, D. Obach, E. Pérez-Rendón (2005). «10». ''Física y química''. Teide. ISBN 8430746528. * Damodaran, Srinivasan; Parkin, Kirk L; Fennema, Owen R (2010). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8536323345 ''Quimica de Alimentos de Fennema'',] 4a eldono. [S.l.]: Artmed. 900 pp. ISBN 9788536323343. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Ferreira, Maíra; Morais, Lavínia; Nichele, Tatiana Zarichta; Del Pino, José Cláudio (2007). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8536310758 ''Química Orgânica''.] Porto Alegre: Artmed. 150 pp. ISBN 9788536310756. Konsultita la 12an de januaro 2013 * GEPEQ (2005). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8531407044 ''Interações e Transformações: Aluno - Química e a Sobrevivência: Hidrosfera - Fonte de Materiais''.] 4. São Paulo: Editora da USP. 195 pp. ISBN 9788531407048. Konsultita la 12an de januaro 2013 * James Huheey, Ellen A Keiter, Richard L Keiter, André Pousse (trad. de la angla) kaj Jean Fischer (trad. de la angla), ''Chimie inorganique'', Paris Bruxelles, De Boeck, 1996, 964 p. (ISBN 978-2-8041-2112-9, BNF 37670940). Aparte, ĉapitro 9a, «La chimie des bases et des acides», pp. 318-358. * Mateus, Alfredo Luis (2001). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8570412916 ''Química na cabeça - experiências espetaculares para você fazer em casa ou na escola''.] Belo Horizonte: Editora UFMG. 127 pp. ISBN 9788570412911. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Oliveira, Mayron Augusto Borges de (2010). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8590806545 ''Padronização, ph e solução tampão''.] Cachoeiro de Itapemirim: Noryam. 40 pp. ISBN 9788590806547. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Silveira, Benedito Inácio (2011). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8578938771 ''Produção de Biodiesel - Análise e Projeto de Reatores Químicos''.] [S.l.]: biblioteca24horas. 416 pp. ISBN 9788578938772. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Paolo Silvestroni, ''Fondamenti di chimica'', 10a eldono, CEA, 1996, ISBN 88-408-0998-8. * T. W. Graham Solomons, ''Chimica organica'', 2a eldono, Bologna, Zanichelli, 2001, pp. 58-66, ISBN 88-08-09414-6. * Teresi, Dick; Eichenberg, Rosaura (trad.) (2008). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8535911790 ''Descobertas perdidas: as raízes antigas da ciência moderna, dos babilônios aos maias''.] [S.l.]: Companhia Das Letras. 439 pp. ISBN 9788535911794. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Thibodeau, Gary A; Patton, Kevin T (2002). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8520412599 ''Estrutura e funções do corpo humano'',] 11a eldono. [S.l.]: Editora Manole. 528 pp. ISBN 9788520412596. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Whitten, Kenneth W.; Peck, Larry; Davis, Raymond E.; Lockwood, Lisa; Stanley, George G. (2009). [https://archive.org/details/chemistry0000unse_c3m0 Chemistry] (9a eldono). ISBN 0-495-39163-8. * Wolke, Robert L (2003). [https://www.google.com.br/search?hl=pt-BR&tbo=p&tbm=bks&q=isbn:8571108927 ''O que Einstein disse ao seu cozinheiro''] - volume 1. Rio de Janeiro: Jorge Zahar Ed. 299 pp. ISBN 9788571106925. Konsultita la 12an de januaro 2013 * Zumdahl, Steven; DeCoste, Donald (2013). Chemical Principles (7a eldono). Mary Finch. == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Kemio}} * [[Ĥemia ekvilibro]] * [[Ĥemia reakcio]] * [[Johannes Nicolaus Brønsted]] * [[Gilbert Newton Lewis]] * [[August Svante Arrhenius]] * [[Acido]] {{Havenda artikolo|Bazo (ĥemio)}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Acido-baza kemio]] rkccat91j637k39bjplslcja34klgrj 0 225051 9423663 9407056 2026-07-08T20:21:00Z ~2026-38983-72 260025 /* */ erareto 9423663 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:GHS-pictogram-explos.svg|eta|La [[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|internacia]] [[piktogramo]] por eksplodaj substancoj.]] [[Dosiero:17. Експлозивни својства на три различни типови експлозиви.webm|eta|dekstra|300ra|Kontrolita eksplodeto.|]] [[Dosiero:Sanduo 1st Road after Explosion Record 20140811-021.JPG|eta|250ra|Damaĝita strato post gas-eksplodoj en [[Kaosjungo]], [[Tajvano]], la 31an de julio 2014.]] '''Eksplodaĵo''' estas [[materialo]], kiu estas aŭ kemie aŭ alimaniere energie nestabila aŭ produktas subitan ampleksigon de la materialo ofte elsendante [[varmo]]n (varmegon) kaj ŝanĝon de [[premo]], kun tipaj ekbrilo kaj bruego. Ĉi tiu subita kemia reakcio de eksplodaĵo estas nomata [[eksplodo]]. Alivorte '''eksplodaĵo''' (aŭ '''eksplodmaterialo''') estas reakcia substanco kiu enhavas grandan kvanton de potenciala [[energio]] kiu povas produkti eksplodon se ĝi estas liberigita subite, kutime akompanata de produktado de [[lumo]], [[varmo]], [[sono]] kaj [[premo]]. Eksplodŝarĝo estas mezurita kvanto de eksplodmaterialo, kiu povas esti komponita de nur unu [[ingredienco]] aŭ esti mikso enhavanta almenaŭ du substancojn. La potenciala energio stokita en eksplodmaterialo povas, por ekzemplo, esti * [[kemio|kemia energio]], kiel tiu de [[nitroglicerino]] aŭ de grenpolvo en [[grenstokejo]] * [[premo|premigita]] [[Kunpremilo|gaso]], kiel tiu de [[gascilindro]] aŭ de [[sprajilo]] * [[atomarmilo|nuklea]] energio, kiel tiu de fisieblaj [[izotopo]]j de [[uranio]]-235 kaj de [[plutonio]]-239 Eksplodmaterialoj povas esti kategoriigitaj laŭ la rapido je kiu ĝi etendas. Materialoj kiuj detonacias (la fronto de la kemia reakcio moviĝas pli rapide tra la materialo ol la [[rapido de sono]]) estas nomataj "alt-eksplodaĵoj" kaj materialoj kiuj deflagras estas nomataj "malalt-eksplodaĵoj". Eksplodaĵoj povas ankaŭ esti kategoriigitaj laŭ la sensitiveco. Sensitivaj materialoj kiuj povas esti komencitaj per relative malgranda kvanto de varmo aŭ premo estas unuarangaj eksplodaĵoj kaj materialoj kiuj estas relative nesensitivaj estas duarangaj aŭ triarangaj eksplodaĵoj. Ampleksa vario de kemiaĵoj povas eksplodi; pli malgranda nombro de ili estas fabrikita specife por la celo esti uzataj kiel eksplodaĵoj. La cetero estas tre danĝera, sensiva, toksa, multekosta, nestabila aŭ klina al diskompono aŭ degradado dum mallonga tempodaŭro. Kontraste, kelkaj materialoj estas simple bruligeblaj aŭ flamigeblaj, se ili brulas sen eksplodo. La distingo, tamen, estas ne kling-akra (klarega). Kelkaj materialoj — polvoj, pulvoj, gasoj, aŭ flugeblaj organikaj likvoj — povas esti simple bruligeblaj aŭ flamigeblaj sub ordinaraj kondiĉoj, sed iĝas eksplodaj en specifaj situacioj aŭ formoj, kiel je ventodisaj nuboj, aŭ enfermo aŭ sbita liberigo. Foje tiuj situacioj ŝanĝas pro varmo/malvarmo, sekeco/malsekeco, movo/frapo ktp. == Historio == [[Dosiero:Year book - photo flashes showing Toledo's phenomenal progress, thriving industries and wonderful resources - DPLA - ac95c5ef8efd2394c21e2b6edcd01d94 (page 37) (cropped).jpg|eta|dekstra|La ''Great Western Powder Company'' de Toledo, Ohio, produktanto de eksplodaĵoj, en 1905.]] Fruaj {{J|varma armilo}}, kiel la [[Greka fajro]], jam ekzistis en la [[Antikveco]]. Estas registroj de ties uzado en la [[Bizanca Imperio]], ĉefe por [[marbatalo]]j, sed ankaŭ estas sugestoj pri simiaj uzado en antaŭaj jarcentoj. Tamen ili apenaŭ povas esti konsiderataj kiel eksplodaĵoj, sed kiel bruligiloj. Tamen ja foje temas pri [[kemia reakcio|kemiaj reakcioj]]. Pli precize, la historio de kemiaj eksplodaĵoj devenas el la historio de [[pulvo]].<ref>{{Cite book |title=Weapons of Mass Destruction |last= Sastri |first=M.N. |publisher=APH Publishing Corporation |year=2004 |isbn=978-81-7648-742-9 |page=1}}</ref><ref>{{Cite book |title=Chemistry in Daily Life |last=Singh |first=Kirpal |publisher=Prentice-Hall |year=2010 |isbn=978-81-203-4617-8 |page=68}}</ref> Dum la [[Tang dinastio]] en la [[9-a jarcento]], [[Taoismo|taoistaj]] ĉinaj [[alkemio|alkemiistoj]] estis serĉante la [[eliksiro]]n de la senmorteco.<ref>{{Cite web |url=https://gbtimes.com/chinas-explosive-history-gunpowder-and-fireworks |title=China's explosive history of gunpowder and fireworks |last=Sigurðsson |first=Albert |date=17a de Januaro 2017 |website=GBTimes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033748/https://gbtimes.com/chinas-explosive-history-gunpowder-and-fireworks |archive-date=1a de Decembro 2017 |df=dmy-all}}</ref> En tiu procezo, ili trafis la eksplodan inventon de la [[nigra pulvo]] farita el [[karbo]], [[Kalia nitrato|salpetro]], kaj [[sulfuro]] en 1044. Pulvo estis la unua formo de kemia eksplodaĵo kaj ĉirkaŭ 1161, ĉinoj estis uzantaj eksplodaĵojn por la unua fojo en [[milito|militagado]].<ref>{{Cite web |url=http://afe.easia.columbia.edu/chinawh/web/s10/0781_sect10_timeline.pdf |title=China and Europe, 1500–2000 and Beyond: What is Modern? |last1=Pomeranz |first1=Ken |last2=Wong |first2=Bin |publisher=Columbia University Press |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161213050629/http://afe.easia.columbia.edu/chinawh/web/s10/0781_sect10_timeline.pdf |archive-date=13a de Decembro 2016 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite book |title=A Short History of China |last=Kerr |first=Gordon |publisher=No Exit Press |year=2013 |isbn=978-1-84243-968-5}}</ref><ref>{{Cite book |title=The Ancient World |last1=Takacs |first1=Sarolta Anna |last2=Cline |first2=Eric H. |publisher=Routledge |year=2008 |page=544}}</ref> Krome ĉinoj aligis eksplodaĵojn pafitaj tra [[bambuo|bambuaj]] aŭ [[bronzo|bronzaj]] tuboj konatas kiel "bambuaj [[petardo]]j". Ĉinoj ankaŭ metis vivajn [[rato]]jn ene la bambuaj petardoj; kiam oni pafis al la malamikoj, la brulantaj ratoj kreis grandajn psikologiajn damaĝojn kaj [[paniko]]n — timigitaj malamikaj soldatoj forfuĝis kaj ankaŭ la kavaleriaj unuoj sovaĝe forkuris.<ref>{{Cite book |last=Back |first=Fiona |year=2011 |isbn=978-1-86397-826-2 |page=55|title=Australian History Series: The ancient world |publisher=Ready-Ed Publications }}</ref> La unua utila eksplodaĵo pli forta ol la nigra pulvo estis [[nitroglicerino]], disvolvigita en 1847. Ĉar nitroglicerino estas [[likvo]] kaj tre nestabila, ĝi estis baldaŭ anstataŭita per nitroĉelulozo, trinitrotolueno ([[TNT]]) en 1863, senfuma pulvo, [[dinamito]] en 1867 kaj gelignito (el kiuj la du lastaj estis prilaboritaj stabiligitaj preparaĵoj de nitroglicerino anstataŭ kemiaj alternativoj, ambaŭ inventitaj de [[Alfred Nobel]]). Dum la [[Unua Mondmilito]] okazis adoptado de TNT en artileriaj bomboj. Dum la [[Dua Mondmilito]] okazis etenda uzado de novaj eksplodaĵoj. Siavice, tiuj estis ege anstataŭitaj per pli povegaj eksplodaĵoj kiel C-4 kaj [[PETN]]. Tamen, C-4 kaj PETN reakcias kun metalo kaj facile bruliĝas, kvankam malkiel TNT, C-4 kaj PETN estas akvimunaj kaj maleeblaj.<ref name=ankony1>Ankony, Robert C., ''Lurps: A Ranger's Diary of Tet, Khe Sanh, A Shau, and Quang Tri,'' revised ed., Rowman & Littlefield Publishing Group, Lanham, MD (2009), p. 73.</ref> == Aplikaĵoj == === Komercaj === [[Dosiero:Blast Area Security.webm|eta|maldekstre|Filmeto pri sekurecaj zorgoj ĉe eksplodejoj.]] La plej grava komerca aplikaĵo de eksplodaĵoj estas [[minado]]. Ĉu la [[mino]] estas surfaca aŭ subtera, la detonacion aŭ deflagron de ĉu alta aŭ malalta eksplodaĵo en difinita spaco oni povas uzi por liberigi tre specifa sub-volumo de kruda materialo (roko) en multe pli granda (kaj plej ofte dispecigita) volumo de sama aŭ simila materialo. Tiu proceduro estas grava kaj tre utila ĉe [[ŝtonminejo]]j, kie oni postulas specifajn metodojn por distranĉi pli grandajn plakojn de materialo, ekzemple de [[marmoro]], [[granito]] ktp. La minindustrio tendencas uzi nitrat-bazitajn eksplodaĵojn, kiel ekzemple emulsiaĵoj de fueloleo kaj solvaĵoj de [[amonia nitrato]],<ref>{{Cite web |title=Emulsion Explosives - Ideal Industrial Explosives Ltd. |url=https://www.idealexplosives.com/emulsion-explosives.html |access-date=2024-06-06 |website=www.idealexplosives.com}}</ref> miksaĵoj de partoj de amonia nitrato (sterkaĵoj) kaj fueloleo ([[ANFO]], de la angla: '''A'''mmonium '''N'''itrate - '''F'''uel '''O'''il, Amonia nitrato - naftaĵo) kaj gelatinecaj suspensiaĵoj aŭ ŝlimaĵoj<ref>{{Cite web |title=Slurry Explosives -Manufacturer & Suppliers-IDEAL INDUSTRIAL EXPLOSIVES |url=https://www.idealexplosives.com/slurry-explosives.html |access-date=2024-06-06 |website=www.idealexplosives.com}}</ref> el amonia nitrato kaj bruleblaj naftaĵoj. En [[materiala inĝenierarto]] kaj ĝenerala inĝenierado, eksplodaĵojn oni uzas en [[fandado]] (metalurgio, eksplod-[[veldado]]). Maldika plato de iu materialo estas metita sur dika tavolo de diferenca materialo, ambaŭ tavoloj tipe el metalo. Sur la maldika tavolo estas metita eksplodaĵo. Je unu ekstremo de la tavolo de eksplodaĵo, oni startigas eksplodon. La du metalaj tavoloj estas kuntruditaj je alta rapideco kaj ege perforte. La eksplodo etendiĝas el la startejo laŭlonge de la eksplodaĵo. Ideale kaj laŭ la intenco, tio okazigas metalurgian ligon inter ambaŭ tavoloj. [[Dosiero:Handling Explosives in Underground Mines.webm|eta|Filmeto pri sekurecaj zorgoj ĉe mineksplodejoj.]] Laŭlonge de la tempo la frapondo kiu okazas je ajna punkto estas malgranda, kaj oni povas vidi la miksadon de ambaŭ metaloj kaj iliajn surfacajn kemiajn reakciojn, ĉe ajna frakcio de la dikeco, kaj kiel ili tendencas miksiĝi iel. Povas okazi, ke ioma frakcio de la surfaca materialo el iu el ambaŭ tavoloj povus esti forĵetita kiam oni atingas la ekstremon de la materialo. Tial, la maso de la nuna "veldita" dutavolo, povus esti iom malpli ol la sumo de la masoj de la du dekomencaj tavoloj. Estas aplikaĵoj en kiu frapondo, kaj tial [[elektrostatiko]], povas rezulti en altrapidecaj forĵetaĵoj kiel ĉe elektrostatika [[partikla akcelilo|akcelilo]].<ref>{{Cite journal |last=Veysset |first=David |last2=Lee |first2=Jae-Hwang |last3=Hassani |first3=Mostafa |last4=Kooi |first4=Steven E. |last5=Thomas |first5=Edwin L. |last6=Nelson |first6=Keith A. |date=2021-03-01 |title=High-velocity micro-projectile impact testing |url=https://doi.org/10.1063/5.0040772 |journal=Applied Physics Reviews |volume=8 |issue=1 |doi=10.1063/5.0040772 |issn=1931-9401|arxiv=2012.08402 }}</ref> === Militaj === [[Dosiero:Mines_and_Grenades_(9732361299).jpg|eta|maldekstre|230ra|Kelkaj [[Grenado (eksplodaĵo)|grenadoj]] kaj [[Tera mino|teraj minoj]] en ekspozicio en [[Hanojo]].]] '''Eksploda armilo''' estas tipo de [[armilo]] kiu uzas ajnan povegajn eksplodaĵon por projekcii [[eksplodo]]n kaj/aŭ fragmentadon el punkto de [[detonacio]]. Pro ties naturo, la diversaj ŝtatoj plej ofte regulas, ke la eksplodarmiloj estu ĝenerale posedaĵoj de la [[armeo|militistoj]], por ties uzado en kuntekstoj de [[milito|armita konflikto]], kaj rare oni uzas ilin por enlandaj [[juro|policaj celoj]]. Kiam la eksplodarmiloj ne funkcias kiel atendite, kutime oni lasas ilin surloke kiel neeksplodita [[municio]], kio povas rezulti en vundoj kaj eĉ mortoj de civiluloj kaj aliaj necelitaj personoj aŭ animaloj. Tio kondukas al multekostegaj kampanjoj por elimini tiujn eksplodarmilojn, ĉu per malmuntado ĉu per kontrolita detonacio. Kelkajn tipojn de eksplodarmiloj oni povas klasigi kiel malpezaj armiloj, kiujn povas porti homo (por ekzemplo, la [[Grenado (eksplodaĵo)|grenadoj]], la grenadlanĉiloj, la misillanĉiloj, la kontraŭtankaj [[misilo]]j, la porteblaj sistemoj de kontraŭaviada defendo kaj la [[haŭbizo]]j kiuj havas [[Kalibro (armilo)|kalibron]] malsupran de 100&nbsp;mm).<ref>[https://www.un.org/Depts/ddar/Firstcom/SGreport52/a52298.html|título=1997 Report of the Panel of Governmental Experts on Small Arms] Alirita en 2012-08-06.</ref> Multajn eksplodarmilojn, kiel la aeraj [[bombo]]j, la plur-raketlanĉiloj, la [[artilerio]] kaj pli grandaj haŭbizoj, oni klasigas kiel pezaj armiloj. === Civilaj === '''Eksplodinĝenierado''' estas la fako de scienco kaj de [[inĝenierado]] kiu rilatas al ekzamenado de la konduto kaj la uzado de eksplodmaterialoj.<ref> Cooper, Paul W. (1996). ''Explosives Engineering''. Wiley-VCH. ISBN 0-471-18636-8. </ref> Kelkaj el la taskoj kiujn la eksplodinĝenieroj studas, esploras kaj laboras estas jenaj: [[Dosiero:TNT detonation on Kaho'olawe Island during Operation Sailor Hat, shot Bravo, 1965.jpg|eta|250ra|dekstre|{{centre|Detonacio de [[TNT]] dum testo en [[Havajo]], kaj [[ŝokondo]].}}]] * Disvolvigo kaj karakterizado de novaj eksplodmaterialoj en diversaj manieroj * Analizo de la fizikaj procezoj de [[detonacio]] * Eksplodgenerataj [[Ŝokondo|frapondoj]] kaj iliaj efikoj sur materialoj * Sekureca testado de eksplodaĵoj * Analizo kaj inĝenierado de rokeksplodado por [[minado]] * Dezajno kaj analizo de vakuŝarĝoj kaj reakcia blendado * Dezajno, analizo kaj aplikado de militeksplodaĵoj kiel [[Grenado (eksplodaĵo)|grenadoj]], [[Tera mino|teraj minoj]], [[Obuso|obusoj]], aeraj [[bombo]]j, misilaj militkapoj ktp. * Malmuntado de bomboj * Rokpetardado * Konstrudetruado per eksplodo === Sekurecaj === Foje oni uzas eksplodaĵojn por sekurecaj celoj, kiel ekzemple por helpi en [[inundo]]j (tuja detruo de naturaj digoj aŭ aliaj barieroj), [[incendio]]j (detruo de brulebla materialo antaŭ la alveno de la fajro, blokado de incendioj de naftoputoj ktp.), malblokado de ŝoseoj, fervojoj aŭ aliaj strukturoj okaze de [[terglito]]j aŭ aliaj naturaj katastrofoj ktp. Pli grava estas la apliko de sekurecaj zorgoj al stokado, manipulado kaj uzado de eksplodaĵoj per aparta serio de reguloj, protokoloj kaj eĉ scienca fako. [[Dosiero:UN transport pictogram - 1.svg|eta|maldekstre|210ra|Bildo avertante pri transportado de eksplodaĵoj.]] Tiukadre ''Eksplodsekureco'' originiĝis kiel formala programo en [[Usono]] en la sekvo de la [[Unua Mondmilito]] kiam kelkaj lokoj de stokado de [[municio]] estis detruitaj en serio de akcidentoj. La plej grava okazis ĉe Picatinny Arsenal Ammunition Storage Depot, [[Nov-Ĵerzejo]], en Julio [[1926]], kiam elektra [[ŝtormo]] kondukis al incendioj kiuj okazigis eksplodojn kaj enorman detruegon. Altaj damaĝoj en posedaĵoj kaj 19 mortoj kondukis la Kongreson postenigi stabanaron de oficiroj de la Armeo kaj de la Ŝiparmeo por esploradi la katastrofon de Picatinny Arsenal kaj determini ĉu similaj situacioj ekzistas en aliaj municistokejoj. Tiu stabanaro raportis en sia trovitaĵoj, ke tiaj akcidentoj ja povas ripetiĝi, kio pelis la [[Usona Kongreso|Kongreson]] establi permanentan stabanaron de koloneloj por disvolvigi normigojn por sekureco de eksplodaĵoj kaj certigi ties plenumon ekde [[1928]]. Tiu organizaĵo evoluis en la ''[[Usona departemento de defendo|Department of Defense]] Explosives Safety Board'' (DDESB) kiu estas priskribita en la Titolo 10a de la Usona Kodo. La DDESB kreis kaj publikigis la normigojn ''Defense Explosives Safety Regulation'' (DESR) 6055.9<ref>{{Cite web |url=https://denix.osd.mil/ddes/home/home-documents/desr-6055-09-edition-1/ |title=Defense Explosives Safety Regulation 6055.09 |access-date=2019-07-08 |archive-date=2020-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030231151/https://denix.osd.mil/ddes/home/home-documents/desr-6055-09-edition-1/ |url-status=dead }}</ref> kiu establas la normigojn por sekureco de eksplodaĵoj por la [[Usona departemento de defendo|Departemento de Defendo]]. La DDESB ankaŭ pritaksas sciencajn informojn kiuj povus ĝisdatigi tiujn normigojn, revizias kaj aprobas ĉiujn eksplodejajn planojn por nova konstruado, kaj kondukas vizitojn en la tuta mondo kie estas lokoj enhavantaj uson-dependajn municiojn. La ĉefa principo de sekureco por eksplodaĵoj estu eksponi la minimuman nombron de personoj dum minimuma tempo al minimuma kvanto de eksplodaĵoj. == Ekzemploj de eksplodaĵoj == [[Dosiero:Black Powder Close Up.jpg|eta|dekstra|[[Pulvo]] por iama [[pafilo]] en grengrando. [[Dolarkvarona monero (Usono)|usona dolarkvarono]] (diametro 24&nbsp;mm) por komparo.]] * [[Pulvo]] (kombinaĵo de [[salpetro]], [[karbo]] kaj [[sulfuro]]) * [[Trinitrotolueno]] (ankaŭ konata kiel 'TNT') * [[Nitroglicerino]] * [[ANFO]] * [[Plasta eksplodaĵo]]: [[Gelignito]], [[C-4]] == Pulvaj eksplodaĵoj == === Nigra pulvo === {{Ĉefartikolo|Nigra pulvo}} [[Dosiero:Gunpowder1.png|eta|maldekstra|Diferencaj aspektoj de pulveroj, ĉiu kun propra celo.]] '''Pulvo''' aŭ '''nigra pulvo''' estas eksplodema pulvoro el [[Miksaĵo|miksitaj]] [[salpetro]], [[karbo]] kaj [[sulfuro]], kiu estas uzata ĉefe kiel pelilo de [[pafaĵo]]j lanĉitaj per [[pafilo]]j kaj por akustikaj celoj en [[pirotekniko]]. La vorto ''pulvo'' referencas striktasence tion, kio pli precize nomiĝas ankaŭ ''nigra pulvo''. Ĝi estas komponita de determinitaj proporcioj da karbo, sulfuro kaj [[kalia nitrato]], sed post la apero de la modernaj nitrocelulozaj peliloj, tiu nomo etendiĝis ankaŭ al tiuj, spite la fakton, ke ili estas produktoj kemie diferencaj. Ĝi estas malalta eksplodaĵo, kiu eksplodas malpli rapide ol [[rapido de sono]]. La pulvo plej populara enhavas 75% da [[kalia nitrato]], 15% da karbono kaj 10% da sulfuro (procentoj en maso). Nuntempe oni uzas tian pulvon ĉefe en pirotekniko kaj kiel pafopelilon por antikvaj [[armilo]]j. La modernaj senfumaj pulvoj estas bazitaj sur energiaj materialoj, precipe celuloza nitrato (unubazaj) kaj nitrocelulozo plus [[nitroglicerino]] (dubazaj). La avantaĝoj de la modernaj pulvoj estas ilia malalta fumonivelo, malalta nivelo de stokado de brulproduktoj en la armilo kaj homogeneco, kio garantias stabilajn rezultojn kaj pliigas la precizecon de la pafoj. ==== Historio de nigra pulvo ==== * Oni konas la nigran pulvon ekde ĉirkaŭ 100 jaroj post [[Kristo]] en [[Azio]]. * Oni portis la pulvon de Azio al [[Eŭropo]]. * Laŭ skribo oni uzis la nigran pulvon en jaro [[1232]] post [[Kristo]] en [[Ĉinio]]. Laŭ [[Roger Bacon]] oni konis jam antaŭ jaro [[1267]] post [[Kristo]] la kombinaĵon de [[salpetro]], [[sulfuro]] kaj [[saliko|salik]]-[[karbo]]. * [[Berthold Schwarz]] ankaŭ "trovis" en jaro [[1330]] kombinaĵon de la pulvo kaj uzis la pulvon por pafado. ==== Kompono de nigra pulvo ==== Oni bezonas 75 %-n da KNO₃ por [[oksigeno]], 15 % -n da [[lignokarbo]] por bruli kaj 10 % -n [[sulfuro]] por akceli. ==== Kvalito de nigra pulvo ==== [[Dosiero:武经总要全前集卷十二 火药制法.jpg|dekstre|eta|210ra|Formulo por pulvo en la verko de 1044 ''Vuĝing Cung Ĝao'' parto I vol 12.]] * La nigra pulvo estas tre sentema pri froto, * meze sentema pri bato, * tre sentema al [[fajro]] kaj varmego, kaj * tre sentema pri humido. * Oni bone povas seke stoki. * La gaza volumo estas po 280 litroj por [[kilogramo]]. * La brulrapideco estas de 400-500 metroj sekunde. * La oksigeno-bilanco estas pozitiva. * La nigra pulvo estas malmulte eksplodema, la pulvo ne povas bone detrui la materion. * La nigra pulvo estas malrapida eksplodaĵo. ==== Uzo de nigra pulvo ==== * Oni uzas nigran pulvon por eksplodigi ĝin per temp-eksplodiga [[ŝnuro]], nome [[meĉo]]; la ŝnuro brulas malrapide, oni havas foriran tempon por ke la meĉisto havu eblon eviti la negativajn rezultojn de la eksplodo. * Oni uzas nigran pulvon ĉefe en [[ŝtonminejo|ŝtonmineja]] [[industrio]] (ankaŭ en [[minejo|mina]] industrio) por simplaj eksplodoj. * Oni uzas nigran pulvon en [[ĉasado]] kaj iom fuŝe por [[fiŝkaptado]]. ==== Leĝoj kaj normoj pri uzado de nigra pulvo ==== * Oni trovas en svisa kolekto SR tre detalajn normojn pri ĝusta (kaj laŭleĝa) uzado de nigra pulvo. Vidu en eksteraj ligiloj. * Ĉiuj eksplodaĵoj estas tre danĝeraj. == Homogenaj eksplodaĵoj == === Nitroglicerino === {{Ĉefartikolo|Nitroglicerino}} [[Dosiero:Ascanio Sobrero.jpg|eta|maldekstre|220ra|[[Ascanio Sobrero]], malkovrinto de la nitroglicerino C3H5N3O9 en la jaro [[1848]].]] * [[Nitroglicerino]] (aŭ ĥemie ĝuste: '''glicerina trinitrato''') estas likvaj homogenaj eksplodaĵoj. * [[Ascanio Sobrero]] (n. 12-a oktobro [[1812]] en [[Casale Monferrato]]; m. 26-a majo [[1888]] en [[Torino]]) trovis la nitroglicerinon C3H5N3O9 en jaro [[1848]]. Ĝi estas tre danĝera. * Ankaŭ la C2H4N2O6 [[Nitroglikolo]] estas tre danĝera, oni uzas nur kiel suplemento en sekuraj eksplodoj. [[Dosiero:Nitroglycerin.svg|eta|dekstre|220ra|Kemia strukturo de nitroglicerino]] '''Nitroglicerino''' (aŭ '''glicerina trinitrato''') estas [[Nitrata acido|nitrat-acida]] estero de glicerino (tiel la '''ĝusta nomo''' estus '''glicerintrinitrato''', ĉar ĝi estas estera kaj ne nitro-kombinaĵo). Ĝi estas senkolora, venena, en akvo nesolvebla likvo. Nitroglicerino estas produktata el nitrata acido kaj koncentrita fumanta [[sulfura acido]]. Ĝi brulas kviete, sed je bato eksplodas. === Nitropenta === Oni uzas la tre eksplodeman pulvan eksplodaĵon per specialaj eksplodigaj ŝnuroj ([[meĉo]]) kaj por specialaj eksplodaĵoj. == Miksaj eksplodaĵoj == Oni havas 3 grupojn de civilaj sekuraj eksplodaĵoj: * Amoniumnitrat-eksplodaĵojn, la * Klorat-eksplodaĵojn kaj la * miksaĵojn: (angle: ''"Slurries"''), la miksaĵon de korpetoj en likvo. === Amonim-nitrat-eksplodaĵoj === ==== Plasta eksplodaĵo ==== La eksploda pasto enhavas 45 %-n da [[pentrito]]. La rapideco estas de ĉirkaŭ 7000 metroj por sekundo. La nomo estas ekzemple "Plasteks". [[Dosiero:ANFO-WP.jpg|eta|ANFO-WP - eksplodaĵo.]] ==== Gelignito ==== La rapideco estas de ĉirkaŭ 5000 metroj por sekundo. Gelignito ne estas delikata pri akvo. ==== ANFO ==== [[ANFO]] aŭ ANC estas malmultekosta eksplodaĵo en [[minado]], sed delikata pri akvo. La rapideco estas de ĉirkaŭ 1200-2800 metroj por sekundo. ANC/ANFO estas miksaĵo de Dizel-oleo kun [[amonia nitrato]]. La ANC/ANFO bezonas specialajn [[detonaciilo]]jn. [[Dosiero:Ammonium nitrate-fuel oil (ANFO) explosive.jpg|eta|maldekstre|angle: ''Ammonium nitrate-fuel oil'' - (ANFO)- amoninitrata-brulolea eksplodaĵo.]] === Klorat-eksplodaĵoj === Oni ne povas stoki kune amoniumnitrat-eksplodaĵojn kaj klorat-eksplodaĵojn. La tiaj eksplodaĵoj estas tre danĝeraj. === Miksaĵoj - (angle: ''"Slurries"'') === * La miksaĵoj: (angle: ''"Slurries"''), estas granda grupo da eksplodaĵoj. * Oni miksas korpetojn en likvo. === Frostaj eksplodaĵoj === [[Dosiero:Anfoa.jpg|eta|Anfoa - eksplodaĵo.]] La eksplodaĵoj enhavas ofte likvon. La likvo estas ofte frosta. Oni devas uzi la eksplodaĵojn nur kun normala [[temperaturo]]. La gelatenaj eksplodaĵoj frostiĝas nur ekde - 20 celsiaj gradoj. === Eksplodaj ŝnuroj === Oni havas diversajn specialajn ŝnurojn ([[meĉo]]) kun 12 g, 40 g aŭ 80 g de nitropentao por metro. La ŝnuroj estas delikataj pri akvo. Oni devas uzi la ŝnurojn laŭ gravaj specialaj normoj de eksplodaĵoj. La danĝer-riska uzado de eksplodaĵoj bezonas tre bonan fak-edukadon kaj striktan uzadon de normoj. == Militaj eksplodaĵoj == === Trinitrotolueno ( 'TNT') === {{Ĉefartikolo|TNT}} Oni uzas ĝin en [[armeo]]j, kiel ekzerco kaj rekte por [[milito]]j. [[Dosiero:Trinitrotoluene.svg|150ra|maldekstra|eta|Strukturformulo de TNT]] '''TNT''' (aŭ '''trinitrotolueno''') estas helflava, solida, organika nitrogena kemiaĵo. Ĝi estas uzata ĉefe kiel eksplodaĵo, en minejoj kaj armiloj. TNT estis produktita unuafoje fare de [[Julius Wilbrand]] (1863), la grand-kvanta produktado komenciĝis en 1891 en Germanio. Ĝi estis unuafoje uzata en la rusa-japana milito en 1905. Ĝia konsistformulo estas C₆H₂CH₃(NO₂)₃. Oni produktas ĝin per plurŝtupa nitrizido de la [[tolueno]]. La TNT degela je {{GdC|82}} kaj ne eksplodas sub {{GdC|240}}, tiel ĝi estas degelebla en vapor-varmigitaj ujoj kaj estas verŝebla en aliajn ujojn. Ĝi estas sensensema je tremetoj, tiel ĝi ne eksplodas sen eksplodmeĉo. [[TNT-ekvivalento]] estas ne-normiga unuo por mezuri la fortecon de eksplodo. === Plastit === [[Dosiero:Exploding pumpkins 131106-F-YU668-233.jpg|eta|dekstre|210ra|Pakaĵetoj de C-4 distranĉitaj dum demonstracia sesio, montrantaj la blankan plasteksplodan materialon.]] Oni uzas ĝin en armeoj. ==== C-4 ==== C-4 estas plasta milita eksplodaĵo. C 4 estas kompono da 91 % da heksogeno, 5,3 % bis(2-etilheksil)-sebakat (DOS), 2,1 % da poliizobutileno kaj 1,6 % da mineral-[[oleo]]. == En kulturo == === En filmoj === '''''[[Le Salaire de la peur (filmo)|Le salaire de la peur]]''''' ('''La salajro de la timo''') estas [[Francio|franc]]-[[Italio|itala]] [[filmo]] de [[Henri-Georges Clouzot]], aperinta en [[1953]], adaptita de samnoma romano de Georges Arnaud. La rakonto okazas en [[Gvatemalo]] en la jaro 1951. Post diversaj travivaĵoj, grupo da [[Eŭropo|eŭropanoj]] troviĝas en Las Piedras, mizera urbeto, kie regas mizero kaj senlaboreco. Iun tagon, grandega incendio trafas petrol-puton. [[Usono|Usona]] petrol-kompanio, nomata SOC, decidas dungi kvar homojn por transporti 4 tunojn da [[nitroglicerino]], per du ŝarĝaŭtoj, ĝis la petrol-puto. Kvar el la eŭropanoj estas dungitaj: Mario, Jo, Luigi kaj Bimba. Sed la tasko ne estas facila, ĉar la vojoj estas preskaŭ ne traireblaj kaj la nitroglicerino povas eksplodiĝi. Plej eta ŝoko povus esti mortiga... '''''[[Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb]]''''' ("D-ro Strang-amo, aŭ: Kiel mi lernis ne maltrankviliĝi kaj ami la bombon"; ofte mallongigita kiel '''''Dr. Strangelove''''') estas [[1964]]-a malluma komedia filmo direktita de reĝisoro [[Stanley Kubrick]]. Libere bazita sur la [[Malvarma milito]]-romano ''Red Alert'' de [[Peter George]], la originala romano estis refarita de scenaristo Terry Southern. La rakonto temas pri usona aerarmea generalo kiu komandas [[Atombombo|atombomban]] atakon kontraŭ [[Sovetio]], montrante la [[Prezidento de Usono|Prezidenton de Usono]], liajn konsilistojn kaj unu oficiron de la [[Brita Aerarmeo]] provantaj haltigi la [[bombaviadilo]]jn por preventi atoman [[apokalipso]]n. '''Armageddon''' estas usona filmo de 1998 pri [[Sciencfikcia filmo|sciencfikcia]] katastrofo produktorita kaj reĝisorita de Michael Bay, produktorita de Jerry Bruckheimer, kaj publikigita de [[Touchstone Pictures]]. La filmo sekvas la agadon de grupo de perforlaboristoj senditaj de [[NASA]] por haltigi gigantan [[asteroido]]n kiu minacas kolizion kontraŭ la [[tero]] pere de uzado de eksplodaĵoj kaj la samaj sistemoj kiujn ili uzas en sia kutima laboro. En la filmo stelulas [[Bruce Willis]], kun [[Billy Bob Thornton]], [[Liv Tyler]], [[Ben Affleck]], Will Patton, Peter Stormare, Keith David, kaj Steve Buscemi. '''Nenies tero''' (en [[Bosna lingvo|bosna]]: ''Ničija zemlja'') estas [[militfilmo]] de 2001 kies agado okzas meze de la [[Bosnia Milito]], kies intrigo baziĝas sur du malamikaj soldatoj, kiuj estas sur eksplodonta [[tera mino]]. La terura situacio, kiun ili suferas, komplikiĝas pro la agado de la diversaj trupoj, eksterlandaj pacbatalantoj, gazetaro ktp. Finfine la duopo restas solaj kontraŭ la eksplodaĵo. La filmo estis kun-produktoraĵo inter kompanioj de [[Bosnio-Hercegovino]], [[Slovenio]], [[Italio]], [[Francio]], [[Belgio]] kaj UR. La filmo ricevis la [[Oskar-premio]]n pro la Plej Bonkvalita Eksterlandlingva Filmo en 2001. == Vidu ankaŭ == * [[Eksplodaĵa teĥniko]] * [[Improvizita eksploda aparato]] * [[Pulvo]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == * Hans Achermann, ''Grundlagen gewerblicher Sprengtechnik : Lehrmittel zur Vorbereitung auf die Prüfung für Sprengmeister mit Ausweis C : ( Sprengtechnik)'' de Achermann k.a. Eld.: ''Ausbildungszentrum des schweizerischen Baumeisterverbandes'' [[Dietikon]]: ''Baufachverlag [[Zürich]],'' [[1982]], IX, 219 Bl. ; 31 cm: ''Fig.; Tab. + ([Beilage]: Sprengstoffgesetz vom 25.März'' 1977 - ''Sprengstoffverordnung vom 26.März 1980''; 76 S.) ''(AZ/SBV-Fachbuch) '' Faklibro de svisa ligo de konstruadestroj - ''SPRENGTECHNIK''(Eksplodaĵo-teĥniko)-(Eksplodaĵa teĥniko); (Eksplodaĵteĥniko); kun la - malnovaj - leĝoj: ''Sprengstoffgesetz vom 25.März 1977 - Sprengstoffverordnung vom 26.März'' [[1980]]; 76 pp.) ISBN 3-85565-201-5 - La libro estas profesia [[lernolibro]] por eksplod-estroj kun svisa legitimacio de tipo C; la libro informas ankaŭ pri aliaj svisaj normoj kaj leĝoj pri eksplodaĵo teĥniko por publikaj laboroj, vojoj, tuneloj. Vidu la aktualajn leĝojn en reto-svisa SR, en eksteraj ligiloj. * [https://www.idealexplosives.com/emulsion-explosives.html "Emulsion Explosives - Ideal Industrial Explosives Ltd".] www.idealexplosives.com. Alirita la 6an de Junio 2024. * Krehl, Peter O.K. (2008). ''History of Shock Waves, Explosions and Impact: A Chronological and Biographical Reference''. Springer Science & Business Media. p. 1970. ISBN 978-3-540-30421-0. * Sastri, M.N. (2004). ''Weapons of Mass Destruction''. APH Publishing Corporation. p. 1. ISBN 978-81-7648-742-9. * Sigurðsson, Albert (17a de Januaro 2017). [https://web.archive.org/web/20171201033748/https://gbtimes.com/chinas-explosive-history-gunpowder-and-fireworks "China's explosive history of gunpowder and fireworks".] GBTimes. Arkivita el la originalo la 1an de Decembro 2017. * Singh, Kirpal (2010). ''Chemistry in Daily Life''. Prentice-Hall. p. 68. ISBN 978-81-203-4617-8. * Veysset, David; Lee, Jae-Hwang; Hassani, Mostafa; Kooi, Steven E.; Thomas, Edwin L.; Nelson, Keith A. (1a de Marto 2021). [https://pubs.aip.org/aip/apr/article/8/1/011319/238718/High-velocity-micro-projectile-impact-testing "High-velocity micro-projectile impact testing".] ''Applied Physics Reviews''. 8 (1). arXiv:2012.08402. doi:10.1063/5.0040772. ISSN 1931-9401. * Zel'dovich, Yakov; Kompaneets, Alexander Solomonovich (1960). ''Theory of Detonation''. Academic Press. pp. 208–210. * [https://web.archive.org/web/20170206104750/http://www.chem-page.de/publikationen/geschichte-der-sprengstoffe/195-2-wie-unterscheiden-sich-deflagration-detonation-und-explosion.html "2.1 Deflagration".] chem-page.de (germane). Arkivita el la originalo la 6an de Februaro 2017. Alirita la 5an de Februaro 2017. * [https://web.archive.org/web/20170206104750/http://www.chem-page.de/publikationen/geschichte-der-sprengstoffe/195-2-wie-unterscheiden-sich-deflagration-detonation-und-explosion.html "2.2 Detonation".] chem-page.de (germane). Arkivita el la originalo la 6an de Februaro 2017. Alirita la 5an de Februaro 2017. * ''Safety and Performance Tests for Qualification of Explosives''; Commander, Naval Ordnance Systems Command; NAVORD OD 44811. Washington, DC: GPO, 1972. * ''Weapons Systems Fundamentals''; Commander, Naval Ordnance Systems Command. NAVORD OP 3000, vol. 2, 1st rev. Washington, DC: GPO, 1971. * ''Elements of Armament Engineering – Part One; Army Research Office''. Washington, D.C.: U.S. Army Materiel Command, 1964. * ''Hazardous Materials Transportation Plaecards''; USDOT. * ''Safety in the Handling and Use of Explosives'', SLP 17; Institute of Makers of Explosives; 66 pp.; 1932 / 1935 / 1940. * ''History of the Explosives Industry in America''; Institute of Makers of Explosives; 37 pp.; 1927. * ''Clearing Land of Stumps''; Institute of Makers of Explosives; 92 pp.; 1917. * ''The Use of Explosives for Agricultural and Other Purposes''; Institute of Makers of Explosives; 190 pp.; 1917. * ''The Use of Explosives in making Ditches''; Institute of Makers of Explosives; 80 pp.; 1917. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=eksplo.0ajxo}} * [http://www.admin.ch/ch/d/sr/9/941.41.de.pdf svisa leĝo pri eksplodaĵo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120320194932/http://www.admin.ch/ch/d/sr/9/941.41.de.pdf |date=2012-03-20 }} - {{de}}, {{fr}}, {{it}} SR 941.41 * [http://www.buchhandel.de/detailansicht.aspx?isbn=978-3-85565-201-3 Faklibro Achermann] ISBN 978-3-85565-201-3 * [http://www.azsbv.ch/ edukado centro de svisaj konstruado-estroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101118082734/http://www.azsbv.ch/ |date=2010-11-18 }} Edukado pri legitimacioj de tipoj A, B, C; diversaj fakedukadoj; * [http://buch.archinform.net/publisher/Baufachverlag+beim+hep+verlag.htm?ID=e25ljks1nn8rrobs4j0th3h1h6#LSTP diversaj libroj pri profesia edukado en konstruada profesio - germana lingvo]{{404|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:ANFO?uselang=eo pri ANFO] * [http://www.explotec.ch/produkte/sprengstoff/06%20Anfo,Kn%C3%A4ppersprengstoff.pdf Plasteks/''Plastex'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Trad|en|Explosive|956073886}} {{Havenda artikolo|Eksplodaĵo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Eksplodaĵoj| ]] 1tecncvnjepthmzm6je4yl4skbp1qcr 0 225138 9423474 9092574 2026-07-08T17:04:14Z Sj1mor 12103 9423474 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Cassatt Mary Tea 1879-1880.jpg|eta|250ra|<center>Verko de la usona pentristino ''[[Mary Cassatt]]'' montranta du tetrinkantinojn en salono kun ruĝe-blue striata tapeto]] '''Tapeto''' laŭ [[PIV]] estas # ĉia materialo ([[ledo]], [[tolo]], [[papero]], [[plasto]] kaj simile), per kiu oni, ekde la [[17-a jarcento]], tegis la murojn de ĉambro, kaj # en historia lingvouzo povas esti alia vorto por [[tapiŝo]], kiun oni laŭ kutimo dum la [[mezepoko]] kaj [[renesanco]] pendigis sur muroj por pli komfortigi kaj ornami ĉambron. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''tapeto''' estas ''Papero, teksaĵo, ledo, per kiu oni kovras murojn de ĉambro, meblojn.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝoj 197-198.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el la greka ''tapes'' (tapeto), kaj de tie la latina ''tapes, tapetis''. Kaj li aldonas la terminon ''tapeti'', por kovri per tapeto.<ref>Azorín, samloke.</ref> Tapetoj kutime vendiĝas en rulaĵoj, kaj estas fiksataj ĉe la muro per speciala gluo. Ili povas esti aŭ senorname helaj, por ebligi postan farbadon per blanka aŭ pli bunta koloro, aŭ havi ripetiĝantajn dekoraĵojn. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=tapet}} [[Kategorio:Materialoj]] kiauvdtxmcgt0u5v32jk2qtb3n4zngg 0 226910 9423419 9410601 2026-07-08T14:57:56Z LilyKitty 25129 de korban 9423419 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:MarcusAureliusSacrificeRelief.jpg|eta|230px|[[Marko Aŭrelio]] kaj membroj de la imperia familio faras oferadon, kiel danko pro milita venko kontraŭ [[Ĝermanoj|ĝermanaj triboj]].]] '''Oferado''' estas kutime difinita kiel la simbola donaco de [[manĝaĵo]]j, de la vivo de [[animalo]]j aŭ eĉ [[homo]]j al [[dio]]j au [[diaĵo]], por obteni favoron aŭ pardonon. Tiu agmaniero estas atestita ekde la plej malnovaj homaj dokumentoj. Cetere, danke al [[arkeologio]], oni malkovris homajn kaj animalajn korpojn kun oferadaj stampoj jam longe antaŭ iu ajn skribita atestado. Oferadoj estas kutimaj aferoj en multaj [[religio]]j, kvankam la oferado de bestoj kaj despli de homoj estas hodiaŭ tre maloftaj. == Vidu ankaŭ == * [[Hekatombo]] * [[Bestofero]] * [[Homa ofero|Homofero]] * [[Korban]] * [[Propeka kapro]] == Bibliografio == * Vinigi L. Grottanelli, ''Sette storie bibliche'' (Sep rakontoj bibliaj), Paideia, 1998 * Vinigi L. Grottanelli,''Il sacrificio'' (La ofero), Laterza, 1999 * Vinigi L. Grottanelli, ''Profeti biblici'' (Bibliaj profetoj), Mocelliana 2004. {{Projektoj|q=Ofero|ReVo=ofer.0ado}} [[Kategorio:Oferado| ]] ogr9svg7yhjjz8ycue05i3ksw7unpd7 0 227474 9423868 9091710 2026-07-09T08:26:27Z Sj1mor 12103 9423868 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Skolo''' estas grupo de personoj kiuj havas komunajn karakterojn kaj opiniojn pri sia fako. Skoloj povas ekzisti ĉe diversaj fakoj (religio, filozofio, sociaj sciencoj, ktp.), tamen ili plej ofte estas famaj en arta kampo kaj plej precize en literaturo. Fakte firma kutimo de literatur-historio kaj arto ĝenerale estas disdividi la beletristojn/artistojn kaj ŝovi ilin, kvazaŭ skatolen, en "skolojn". Nome de sia individueco, la verkantoj/artistoj kompreneble malofte ŝatas tion. Tamen oni povas difini plurajn kondiĉojn de skoleco : iliaj membroj plejparte loĝas en geografia proksimo kaj efektive renkontiĝadas; ili havas komunajn projektojn kaj intelektan-lingvan majstron; ili havas komunan stilon kaj konscie aŭ subkonscie influas sin reciproke. Aldone al tio ili kutimas esti samaĝaj. == Literaturaj skoloj == === Skoloj en esperantlingva literaturo === * [[Budapeŝta skolo]] * [[Hispana Opo]] * [[Ibera Skolo]] * [[La Patrolo]] * [[Skota Skolo]] * [[Moskva skolo]] === Skoloj en alilingvaj literaturoj === * Vidu [[:Kategorio:Literaturo laŭ skoloj]] * [[Perdita generacio]] * [[Montana skolo]] == Filozofiaj skoloj == * [[Anarkiismaj pensoskoloj]] * [[Skolo de Frankfurto]] == Artaj skoloj == * [[Skolo de Barbizon]] * [[Franc-flandra skolo]] == Arkitekturaj skoloj == * [[Amsterdama Skolo]] == Muzikaj skoloj == * [[Venecia skolo]] * [[Napola skolo]] * [[Roma skolo]] * [[Burgonja skolo]] == Historiaj skoloj == * [[Skolo de analoj]] == Ekonomiaj skoloj == * [[Klasika ekonomika skolo]] * [[Neoklasika ekonomika skolo]] * [[Aŭstria skolo de ekonomiko]] == Sportaj skoloj == * Sovetunia ŝaka skolo {{Projektoj|ReVo=skol}} [[Kategorio:Pensado]] pay9fnfhq54swv103pc8noasudkg636 4 227735 9423430 9423173 2026-07-08T16:11:40Z Moldur 2507 /* Sigismondo (Sankta Romia Imperio) -> Sigismundo (Sankta Romia Imperio) */ 9423430 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en aliaj paĝokreoj mi diligente kontribuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > [[Bonvivado]]== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) ::::Mi plu alinomis ''[[Wellness]]'' > [[Bonvivado]], laŭ la juĝo de ThomasPusch ke ĝi estas tradukebla tiel. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:12, 1 jul. 2026 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:31, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:42, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} @[[User:Salatonbv]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:22, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:40, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:50, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:34, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) :: {{por}} alinomigo, la milito estas kreajxo de Usono. Tamen eblus konservi la jaron "2026" en la titolo. La sola kaŭzo kial Irano ataketas 30 (?!) kalifatojn estas ke ili gastigas usonajn teroristojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:02, 19 apr. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Do, por "Daŭho", fontojn vidu supre. Kial ni havus PIV, se ni tamen tiom ofte pridubis ĝian aŭtoritaton? Ĝi aparte ekzistas pro tio, ke unuopaj esperantistoj hobie emas inventi proprajn esperantigojn, kaj en PIV eblas arbitracie vidi kiu estas la plej oficiala formo, sen longaj kaj vanaj disputoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:18, 13 apr. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Atente sekvinte la ĝisnunan diskuton, mi konkludas, ke estas pli prudente dume ne ŝanĝi la titolon de la artikolo kaj ne miksi apartajn artikolojn, almenaŭ ĝis kiam stabiliĝos distingado de historiaj kaj modernaj sencoj de tiu grupo de armiloj (mortiroj, haŭbizoj, minĵetiloj, grenadoĵetiloj ks). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:56, 12 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) Mi ne konsentas, ke mi 'kreas problemon' defendante la precizan kaj establitan terminon 'minĵetilo'. Male, la problemo aperas ĝuste per la provo senbezone enkonduki neologismon 'bombokanono', kiu estas teknike konfuza kaj balistike nelogika. Se vi insistas pri lingva eksperimento anstataŭ faka precizeco, estas vi, kiuj kreas malkonformecon kun la ĝisnuna tradicio kaj vortaroj. Mi ne intencas plu diskuti pri tiu ĉi artefarita afero – por mi la valida termino restas 'minĵetilo'. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:55, 11 apr. 2026 (UTC) :La vorto ''bombokanono'' estas en PIV kaj militvortaroj, la vorto ''minĵetilo'' estas nenie, tamen vi asertas malon kaj nomas la PIV-vorton ''eksperimento''. Tro strange kaj emocie por la enciklopedio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 17:35, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Citiĝis PIV kiel pruvo ke "bombokanono" uziĝas, citiĝis neniu pruvo ke "minĵetilo" uziĝas. {{kontraŭ}} kunigo, ĉar la du artikoloj estas klare distingataj. Mi ne plene konvinkiĝis pri tio, kiu el la du havu la titolon "bombokanono", sed volus ke tiaj duboj ne fariĝu preteksto por daŭrigi la nunan staton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:34, 11 apr. 2026 (UTC) Via kritiko kontraŭ 'minĵetilo' estas tute nelogika kaj malkonsekvenca. Se al vi malplaĉas tiu ĉi vorto, vi devus same ataki ankaŭ la terminon 'flamĵetilo', kiu baziĝas sur tute identa principo de vortformado. Tamen, 'flamĵetilo' al vi ne ĝenas. Ŝajne via obsedo pri la neologismo 'bombokanono' fontas ne el lingva logiko, sed el ia stranga fiksado je la vorto 'bombo'. Viaj argumentoj havas la saman nivelon kiel babilado ĉe la kaso pri krosantoj, kiuj hazarde similas al bomboj. Se vi volas esti seriozaj redaktantoj, vi ne povas uzi duoblajn normojn laŭ via nuna humoro. Minĵetilo restas faka termino, ĉu vi vidas en ĝi krosantojn aŭ ne. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:27, 12 apr. 2026 (UTC) :Pardonon, sed via parolo iĝas tute nekomprenebla. ''Krosanto''? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 08:47, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Kvankam via malkapablo ĝuste nomi tiun ĉi armilon ne signifas, ke la traduko 'minĵetilo' estas malĝusta. Mi kontraŭas la alinomigon, ĉar 'minĵetilo' estas la ĝusta esprimo por tiu ĉi armilo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:40, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} '''bombokanono''' estas ne malpli fuŝa ol '''minĵetilo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «'''Kanono'''» estas pafilego kies pafoj havas platan, preskaŭ rektan trajektorion. La koncerna pafilego pafas preskaŭ verikale, kaj tute malsimilas kanonon. '''Kanono''' estas miskvalita vorto kun 3 senrilataj kaj malkonvenaj signifoj. Ankaŭ '''mino''' havas 3 diversajn signifojn. La bona termino estas en ReVo: : [https://revaj.steloj.de/revo/dlg/index-2p.html#bomb.0opafilo '''bomb·o·paf·il·o'''] MIL Pafilego, plej ofte glattuba, por pafi bombojn laŭ alta, arkforma trajektorio, uzata ekz-e por pafi trans monto aŭ alia vertikala baro. Tipa bombopafilo konsistas el tubo, dukrura afusto, apoga plato kaj celilo. La kutimaj kalibroj estas 50–60mm (rota bombopafilo), 81–90mm (bataliona), 105mm (aŭ pli, regimenta). Kp haŭbizo. Estas mirinde, kiel la esperantistoj malvolas uzi klarajn kaj koterajn terminojn.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) == [[Batalo de Slavkov]] => [[Batalo ĉe Austerlitz]] == Ni nomu la artikolon same kiel en ĉiuj enciklopedioj per tiutempa nomo de la setlejo, ne inventu unikajn Esperanto-formojn nekonatajn al la monda historiografio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 12 apr. 2026 (UTC) {{por}} Ĝenerale oni uzu la tiutempajn nomojn, mi supozas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:13, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} sekvi la fontojn, sen trudo de propra sistemo, eĉ logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:35, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}}[[Batalo ĉe Austerlitz]]--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:39, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Batalo ĉe Austerlitz]]. – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:51, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:19, 29 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Kiel oni elektas inter "Batalo ĉe ..." kaj "Batalo de ..."? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:35, 14 apr. 2026 (UTC) :Bona demando, tion mi preteratentis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:49, 14 apr. 2026 (UTC) {{por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''', '''Aŭsterlica batalo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:36, 29 apr. 2026 (UTC) {{Por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''' – kaj la batalo, kaj la histotia nomo de la loko, kie ĝi okazis, estas internacie konataj kaj famaj por meriti uzadon de esperantigita lokonomo, kiu ja estas atestita en Esperanto. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:07, 29 apr. 2026 (UTC) == [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]] == PIV havas la vorton '''bombokanono''': "Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon" laŭ PIV 2020, aŭ "mallongtuba kanono, kiu povas pafi nur laŭ granda celangulo" laŭ testo.vortaro.net. La angla Vikipedio havas [[:en:Mortar (weapon)]], kaj la germana Vikipedio havas [[:de:Mörser (Geschütz)]], kaj tiuj artikoloj estas interligitaj. Angla-Esperanta vortaro de John Wells tradukas ''mortar'' per '''bombokanono''', kaj germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause tradukas ''Mörser'' per '''bombokanono'''. Do ŝajnas al mi, ke la establita Esperanta vortaro estas '''bombokanono''', kaj ne "mortero", kiu laŭ PIV estas "miksaĵo de kalko, cemento kaj sablo". Pli da esplorado pri diversaj specoj de bombokanono kaj parencaj armiloj povus esti utila, sed mi kredas, ke ne necesas atendi tion por efektivigi la evidentan korekton. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:06, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] havas paron [https://rueo.ru/sercxo/мортира ''мортира'' — ''mortiro'']. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 16:35, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Ja interese, sed tiu estas pli malnova vortaro, kaj ''mortiro'' ne estas en PIV. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:08, 12 apr. 2026 (UTC) : {{por}} bombokanono, vorto perfekte komprenebla ankaŭ por ĉiu ne-militisto. Pri mia ĵusa komento pri PIV vidu supre en ĉapitro "Daŭho". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:21, 13 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «Mortero» certe estas ŝanĝenda, ĉar laŭ la Fundamento ĝi havas alian signifon. Tamen mi preferus ŝanĝi ĝin al '''mortiro''' (kun historia signifo diferenca disde tiu de bombopafilo). En Esperanto oni povas paroli pri la nuntempo aŭ pri historio. En la 2ª mondmilito ankoraŭ ekzistis '''mortiroj''', kiel la jena germana: <gallery caption="Mortiro kaj bombopafilo"> Mörser Karl 'Adam' at the Tank Museum, Kubinka pic5.JPG|Mortiro (60 cm) Mortar M29.jpg|Bombopafilo </gallery> sed nun ilin anstataŭis haŭbizoj kaj bombopafiloj. La angla lingvo ne distingas inter ili; en aliaj lingvoj ili havas apartajn nomojn, kaj la termino sone simila al '''mortiro''' indikas ĝuste la malnovan pafilegon (ekz‑e la rusa [[:ru:Мортира]])--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 10:19, 27 apr. 2026 (UTC) == Diversaj hungaroj de nomo Péter Magyar == Mi simple kopias la jam diskutpaĝe ekkomencitan proponon ĉi tien, por pliaj komentoj: Ni bezonas alinomigi ĉi tie la tekston [[Péter Magyar (juristo)]] aŭ [[Péter Magyar (politikisto)]] al simple Péter Magyar kaj alinomi la samnomulo [[Péter Magyar]] al [[Péter Magyar (drumisto)]]. La unua estis ekkreita en 2024 kaj la dua en 2019, malgraŭ tio la unua estas multege pli fama. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:31, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}} En 2019 la alia Péter Magyar verŝajne estis pli konata, nun la afero kompreneble ŝanĝiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:44, 13 apr. 2026 (UTC) ::Proponu en [[VP:AA]], laŭ la normala proceduro. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:24, 13 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} simpla nomo [[Péter Magyar]] por la politikisto, kaj kun aldonaĵo "...(drumisto)" aŭ "[[Péter Magyar (muzikisto)]]" por la muzikisto. Tiam ankaŭ eblas aldoni ŝablonon {{ŝ|aliaj signifoj}} supre de la paĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 13 apr. 2026 (UTC) ::::PS Se ektroviĝos esperantaj tekstoj pri tria aŭ kvara Péter Magyar, oni povas senprobleme ekhavi apartigilon [[Péter Magyar (apartigilo)]], sed por nur du bonuloj tio estus troigo, kaj utilas havi la simplan nomon sen alfonaĵo por la politikisto, kiel prave proponis Sj1mor! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:29, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}}simple Péter Magyar.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:38, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} la politikisto sen interkrampaĵo, lia samnomulo kun "... (muzikisto)" aŭ "... (drumisto)". [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 11:44, 14 apr. 2026 (UTC) :{{Komento}} La hungara paĝo prezentas 7 personojn, tamen menciindas nur 3. Ĝi estas ofta nomo. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_P%C3%A9ter_(egy%C3%A9rtelm%C5%B1s%C3%ADt%C5%91_lap)].--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:13, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} tute komprenebla. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 23:20, 17 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:41, 18 apr. 2026 (UTC) == [[Agonia kutimaro]] => [[Luktema kutimaro]] == Mi mem kreis la iaman artikolon adaptante alilingvajn nomon kaj etimologion el greka ''agon'', sed nun konstatas, ke agonio en PIV tute ne enhavas tiun signifon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} "Luktema" aŭ prefere "lukta", kiu estas perfekta traduko etimologie kaj sence, "agonia" havas rilatan devenon sed ŝanĝitan signifon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 14 apr. 2026 (UTC) :{{komento}} Eble "lukta konduto" anstataŭ "kutimaro"? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:46, 18 apr. 2026 (UTC) ::Mi ne volis diri tion por ne komplikigi la aferon, sed ankaŭ mi pensas ke "konduto" estas pli trafa ol "kutimaro". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:20, 18 apr. 2026 (UTC) :::Mi preferus "konkurenca konduto" aŭ "rivaleca konduto". {{por}} "[[konduto]]". {{Kontraŭ}} "kutimaro", "agonia" kaj "lukt(em)a". - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:07, 18 apr. 2026 (UTC) ::::Ĉu ne prefere "konkura" ol "konkurenca", ĉar laŭ PIV "konkurenco" estas specife ekonomia konkuro? Krom tio, ankaŭ "konkura" kaj "rivaleca" ŝajnas al mi tute bonaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 18 apr. 2026 (UTC) :::::Do, ''[[konkura konduto]]''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:42, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::Laŭ mi jes (oni jam povas kalkuli min {{por}} iu ajn esprimo kun "konkura", "rival(ec)a", "lukt(-)a"). Mi esperas ke la diskuto pri la plej bona vortumo ne forgesigos nin, ke verŝajne ĉiuj konsentas ke la nuna vortumo estas la malplej bona. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:25, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Cimo (insekto)]] => [[Litocimo]] == "Cimo (insekto)" ŝajnas esti maltaŭga titolo por ĉi tiu artikolo. [https://www.vortaro.net/#cimo_kd Laŭ PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o laŭ ReVo,] la esperanta vorto "cimo" povas indiki du grupojn de insektoj. Larĝsence, cimo estas [[heteroptero]] - signifo subtenata de la Fundamento. Mallarĝsence, cimo referas al la genro ''Cimex''. Tamen, ĉi tiu artikolo temas nek pri unu nek pri la alia, sed pri "litocimoj", ĉefe sed ne nur pri la specio ''Cimex lectularius''. Ĝi estas nun ligita al la vikidatumero {{wikidata|Q940337}}, sed laŭ mi ĝi estus fakte pli taŭga ĉe {{wikidata|Q48385308}}, datumero pri parazitaj cimoj kun la sama komuna nomo. Mi rekomendas alinomi la artikolon al "Litocimo", kaj ŝanĝi "cimo (insekto)" al alidirektilo al la artikolo [[Heteropteroj]] aŭ al la apartigilo [[Cimo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:02, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:42, 18 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La sola vaste uzata insekta senco, kiun (miascie) havas la Esperanta vorto "cimo" estas identa al la rusa vorto "клоп" (en zamenhofa tempo skribata kiel "клопъ", kaj tion klare indikas Fundamento!) aŭ la angla "bedbug". :Miaopinie estus prudente uzi la nomon "'''Cimo'''" por tiu ci artikolo, ĉar tio estas kerna vorto, de kiu estis adoptita por la komputista slangaĵo "'''Cimo (komputado)'''" kiel kompakta traduko de la simile mallonga anglalingva "bug", kaj la apartigila artikolo nomiĝu "'''Cimo (apartigilo)'''". :Tia estus, miaopinie, prudenta nomado de la artikoloj. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:25, 19 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, laŭ [[Wiktionary:ru:клоп]], la rusa vorto "клоп" signifas kaj litocimo kaj [[hemiptero]]. (Temas pri grupo, kiu inkluzivas heteropterojn.) ::Kaj krome la Fundamento klare indikas ankaŭ la germanan "[[Wiktionary:de:Wanze|Wanze]]" kaj la francan "[[Wiktionary:fr:punaise|punaise]]", kiuj senambigue indikas heteropterojn (laŭ la sinonimaj sekcioj de la ligitaj paĝoj). La angla fundamenta traduko "[[Wiktionary:en:bug|bug]]" havas plurajn bestajn signifojn, sed interalie ankaŭ hemiptero (aŭ plej ofte heteroptero laŭ la artikolo ĉe "[[Wiktionary:en:true bug|true bug]]), kaj ne litocimo. Aliflanke, la pola fundamenta traduko "[[Wiktionary:pl:pluskwa|pluskwa]]" ja signifas nur litocimo (aŭ pli precize ''Cimex lectularius''). ::Do entute estas unu lingvo en la Fundamento, kiu sugestas, ke oni interpretu "клопъ" kiel litocimo, kaj tri lingvoj, kiuj sugestas, ke la ĝusta interpreto de "клопъ" estas "hemiptero/heteroptero". ::Cetere, laŭ mi verŝajne indus lasi la titolon de la apartiga artikolo senŝanĝa pro tio, ke kaj PIV kaj ReVo indikas du malsamajn taksonomiajn grupojn por la vorto "cimo". Do almenaŭ laŭ tiuj vortaroj, eĉ la kerna insekta signifo de la vorto ne estas senambigua. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 12:02, 19 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} Laŭ argumentoj de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:20, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi ne estas zoologo kaj ne povas juĝi fakan uzadon, sed komunlingve la sola senco kaj de la rusa vorto "клоп" kaj la Esperanta vorto "cimo" (kiun mi renkontis centojn, eble milojn da fojoj kaj en tekstoj, kaj en parola uzado) estas ĝuste la koncerna sangosuĉa parazito de homo (angle: "bed bug"). :::Tio ne malebligas fakan uzadon de la nomo "''Kлопы''"/"Cimoj" por diversampleksaj kaj daŭre reklasigataj zoologiaj taksonoj, sed tia uzado estas tro marĝena en komunlingva uzado por uzurpi la oftegan kaj kutiman nomon "клоп" kiel artikolnomon. :::Kompromise oni ja povas havi artikolon "Cimo" pri la komunlingva nocio kaj artikolon "Cimoj" pri la koncerna fake uzata taksono (verŝajne ''Heteroptera''). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:27, 19 apr. 2026 (UTC) :::Ne temas pri "''Kлопы''"/"Cimoj", sed pri "''Bettwanze''/''Cimex lectularius''/''Cimex lectularius''/...". Rigardu la aliajn lingvojn! Kaj la artikolo mem komenciĝas per la vorto '''Litocimo'''! Do ankaŭ ĝia titolo estus "[[Litocimo]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:23, 19 apr. 2026 (UTC) ::::Temas pri tio, kio jam en Fundamento nomiĝas cimo/''клоп''. Do ankaŭ la titolo estu "клоп". Tio, ke la zoologia nomenklaturo estas pli komplika kaj zigzage evoluis post la tempo de Fundamento, estas flanka detalo. ::::La ordinaran, normalan, atendeblan formon de la vorto ilustras, ekzemple, la teatraĵo pri socia "parazito", kiun verkis [[Vladimir Majakovskij]] kaj kiu nomiĝas simple kaj klare "Клоп", en la franca kaj angla tradukoj respektive "La punaise" kaj "The bedbug" (vidu la artikolojn en la koncernaj vikioj), kaj en Esperanto, nature, "La cimo" (vidu la artikolon "[[Vladimir Majakovskij]]". ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 01:48, 20 apr. 2026 (UTC) :::::Titolo de teatraĵo estas tute alia afero ol titolo de enciklopedia artikolo. La titolo de la teatraĵo estas malpreciza, kaj tio estas tute akceptebla: oni povas diveni, ke temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo. Titolo de enciklopedia artikolo estu pli preciza. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:55, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::La titolo de teatraĵo kaj ĝiaj tradukoj konvinke (ĉar oni zorge teadukas verkotitolojn) konfirmas tion, kion oni observas en normala, ĉiutaga kaj literatura, lingvouzado. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:37, 20 apr. 2026 (UTC) :Mi ĵus kontrolis en ''tekstaro.com'': la vorto "cimo" en la pridiskutata senco (kutima sangosuĉa insekto) aperas en diversepokaj tekstoj (eĉ de Zamenhof); la formoj "litocimo" aŭ "litcimo" ne aperas eĉ unufoje. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:59, 20 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, ''cimo'' aperas nur 6-foje en tekstaro.com kun insekta senco, do ĝi apenaŭ estas ofta vorto, eĉ tiam, kaj en la hodiaŭa mondo litocimoj estas malpli oftaj ol en la tempo de Zamenhof, mi supozas. (Cetere, ''cimo'' aperas 4-foje kun la senco "eraro" kaj unufoje kun la dubinda senco "subaŭskultilo", kaj ŝajnas al mi ne tute certe, ke ĉe Szathmari temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo; la kunteksto ne estas tute klara.) Do mi restas tute ne konvinkita, ke ''cimo'' en Esperanto estu pli specifa ol ĝiaj angla, franca kaj germana tradukoj en la Fundamento. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:14, 20 apr. 2026 (UTC) == [[Ruĝa cimo]] => [[Fajrocimo]] == La artikolo [[Ruĝa cimo]] prezentas "ruĝa cimo" kiel la ĉefan nomon de la insekto, kaj "fajrocimo" kiel la komunan nomon. Tamen, ŝajnas al mi, ke "ruĝa cimo" estas inventaĵo de la verkintoj de la artikolo, ĉar mi trovas ĝin nur en fontoj rilataj al Wikimedia. [https://www.vortaro.net/#fajrocimo_kd PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o ReVo] mencias nur "fajrocimo" kaj ne "ruĝa cimo". Ĝi eĉ ne estas traduko de la scienca nomo ''Pyrrhocoris apterus'', ĉar ''Pyrrhocoris'' venas de grekaj vortoj por "fajro" kaj "cimo", kaj ''apterus'' signifas "senflugila". Do la nomo "ruĝa cimo" ŝajnas al mi tute foriginda el la artikolo, kaj la titolo estas ŝanĝinda. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:43, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:39, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Animala fiziologio]] => [[:Kategorio:Besta fiziologio]] == La koncerna vikipedia artikolo en Esperanto nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", ne "animala fiziologio", kaj ŝajnas al mi ke bonus se baza teksto kaj baza kategorio havas saman titolon. Tial mi proponas alinomigon de la kategorio al la (pli sendiskute akceptebla nomo) "besta fiziologio". Tio kaŭzus remeton de 24 eroj al nova kategorio, tial pli bonas diskuti kaj laŭeble havi konsenton, antaŭ ol procedi pri la translokigo... Kompreneblas ke la esperanta koncepto de [[Bestoj]] en la latina lingvo estas ''Animalia'', tial por parolantoj de romanidaj lingvoj kaj de la angla la vorto ''"animal'-"'' povas ŝajni pli hejmeca, sed tamen en Esperanto la vorto Bestoj signifas ĝuste tion, kaj Esperanto ne estas romanida lingvo, ne estas dialekto de la itala aŭ de la angla (kvankam foje aspektas tiel)... Tial estas bone ke la vikipedia artikolo en Esperanto jam nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", nur la kategorio ĝis nun iras alian vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} ĉiutaga prefere ol teknika lingvaĵo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:21, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:38, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:50, 19 apr. 2026 (UTC) {{farite}} per 6 poraj voĉoj kaj neniu duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Natura historio]] => [[Biontologio]] == PIV ne havas "natura historio"; ĝi havas nur "naturhistorio (arĥaismo) = natursciencoj". La esprimo "natura historio" ŝajnas laŭvorta traduko el la angla/franca kaj mallogika en Esperanto. Do kial ne uzi la PIV-an vorton '''biontologio'''. (PIV indikas "arĥaismo", sed mi kredas, ke ĝi estas arkaika ĝuste tiel, kiel "natural history" en la angla estas arkaika: ĝi ne plu estas scienca fako.) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:48, 19 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} PIV indikas ke "biontologio" estas arkaika sinonimo de "biologio". [[Natura historio]] ne temas pri biologio ĝenerale (se ĝi temus, ĝi estus kunigenda kun [[biologio]]) sed specife pri observa anstataŭ eksperimenta metodaro por biologio. Kaj tiu koncepto ne estas arkaika nek eksa, kvankam la scienca sistemo malpli rekompencas ĝin nun ol antaŭ cent jaroj. (En mia kantono, preskaŭ ĉiu biologo kaj multaj ĉiĉeronoj havas en sia domo libregon ''Costa Rican Natural History'', jam kvardek jarojn aĝan sed neniel eksmodan.) :Aliflanke povas esti, ke la vortumo "natura historio" estas etnolingvismo. Sed ŝanĝo al alia misa vortumo ne helpos nin trovi la ĝustan. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:31, 19 apr. 2026 (UTC) :Ĉu iu havas alian proponon? La difino ŝajnas esti io simila al "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". ("Biontologio" tute ne ŝajnas al mi "misa": vortaroj agnoskas, ke "bionto" signifas "vivulon".) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:27, 20 apr. 2026 (UTC) ::Slavaj (kaj iuj aliaj) lingvoj uzas por tiu ĉi scienca kampo la nomon forme kaj sence similan al "'''Naturscienco'''". Tia memklariga kaj regula formo ŝajnas al mi akceptebla kaj trafa. Ĝi, krome, estas paralela al aliaj regulaj formoj por nomi sciencojn kaj sciencajn fakojn kiel, ekzemple, "lingvoscienco" kaj "komputoscienco". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:30, 20 apr. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. Cetere, la Esperanta Vikipedio jam uzas la PIV-an sencon de [[naturscienco]]. Do tiu propono apenaŭ havas ŝancon, laŭ mi. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:19, 20 apr. 2026 (UTC) ::::Kial? "Naturscienco", miakomprene, tute konformas kun la nocio, kiun difinas PIV kaj tiu ĉi artikolo: en iu stadio ĝi estis tuteca studado de la naturo; poste eiaj brancoj specialiĝis kaj iĝis apartaj sciencoj kaj sciencaj fakoj (biologio, fiziko, ĥemio, geologio, astronomio; zoologio, botaniko, nuklea fiziko, kvantuma teorio, fizika ĥemio kaj ĥemia fiziko, tektoniko, astrofiziko, fiziologio ktp) kaj daŭre disbranĉiĝas. Eblas rigardi tian tuton "naturscienco" (iam antaŭe tute nature, nun kun ioma streĉo, ĉar ne ekzistas fakuloj pri la enorme kreskinta tuto, kvankam enkondukan bazan studobjekton en lernejo principe eblas nomi tiel kaj eble oni ankoraŭ faras tion en iuj lingvoj) aŭ kiel kunigon de ĝiaj konsistigaj partoj, kiuj estas konsiderebla kiel "natursciencoj". ::::"Biontologio" evidente ne taŭgas por tiu celo, speciale, se oni ĝin derivas de "bionto" = vivulo aŭ interpretad kiel kunfando de ''bio-'' kaj "ontologio", ĉar temas ne nur pri vivuloj, kaj ne nur pri bio[logio]: fiziko, ĥemio, geologio, astronomio apenaŭ estas koncepteblaj kiel sciencoj pri vivuloj aŭ limigitaj al bio-... en ia ajn senco. ::::Cetere, la naiva paŭsaĵo "natura historio" kiel ĉia "falsa amiko" estas miskomprenebla sen klarigo, ke temas pri sklava imito de alilingva idiotismo. ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:26, 21 apr. 2026 (UTC) :::::Eble vi estas konfuzita. Ni serĉas esprimon por la senco "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". Pri tio temas la koncerna artikolo. (Nu, la Esperanta artikolo mencias "scienca", sed tio ŝajnas miskompreno, se oni komparas kun la nacilingvaj artikoloj.) Ĉiuokaze, fiziko apartenas al natursciencoj, sed ne al tio, pri kio temas pri artikolo, kaj kion mi preferus nomi "biontologio". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:34, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::Ŝajnas, ke konfuzitaj estas ankaŭ la aŭtoroj de la artikolo, kiuj skribis, interalie: "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj [tiel!] kaj organismoj". ::::::Simile konfuzitaj estas ankaŭ alilingvaj ligitaj artikoloj: ::::::Franclingva vikio: «c'est l'enquête, la description de tout ce qui est visible dans le monde naturel : animal, végétal, minéral.» ktp ::::::Eĉ la anglalingva vikio ne konsentas kun vi: «In antiquity, "natural history" covered essentially anything connected with nature, or used materials drawn from nature, such as Pliny the Elder's encyclopedia of this title, published c. 77 to 79 AD, which covers astronomy, geography, humans and their technology, medicine, and superstition, as well as animals and plants.», «A slightly different framework for natural history, covering a similar range of themes, is also implied in the scope of work encompassed by many leading natural history museums, which often include elements of anthropology, geology, paleontology, and astronomy along with botany and zoology, or include both cultural and natural components of the world.» ktp ::::::La ruslingva vikio estas eĉ pli kategoria pri la vasteco de la fako: «совокупность знаний о природных объектах, явлениях и процессах» (la tuto da scioj pri naturaj objektoj, fenomenoj kaj procezoj) ::::::kaj simile en aliaj lingvoj. ::::::Alternativa interpreto estas, ke konfuzita estas vi – per unu el la mallarĝigaj difinoj en la angla lingvo, kiun vi iukiale preferas. Nu, Esperantaj terminoj estu pli internaciaj kaj malpli efemeraj, ol tio... ::::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:48, 21 apr. 2026 (UTC) :::::::Nia nuna artikolo klare difinas sian temon kiel nur certan specon de naturscienco, "kline pli al observado, ol al eksperimentadaj metodoj de studado, kaj ampleksas precipe tiajn esplorojn, kiuj estas eldonataj ne en striktasence sciencaj revuoj sed en revuoj pli vastatemaj." Nia artikolo ne ''jam'' estas samtema kun [[naturscienco]], ĉar la observa stilo de naturscienco ne estas la sola stilo. La cito "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj kaj organismoj" ne kontraŭdiras tion - "natura historio" estas difinita laŭ metodoj kaj ne laŭ esplortemo. :::::::La franca artikolo ŝajne estas pri iom alia koncepto kaj eble devus ne esti ligita al la sama vikidatumero. La ŝajne kontraŭdiraj citoj el la anglalingva vikipedio ne estas en nia artikolo, do striktasence ne rilatas al la diskuto. Kaj unu (''In antiquity . . .'') klare estas celita kiel historia, malaktuala difino (tial ĝi estas en subsekcio "Before 1900") kaj la alia klare estas markita kiel malsama de la kutimaj difinoj (''A slightly different framework . . .''). Do ili ne difinas la temon de la artikolo. Dume la difino ''leaning more towards observational than experimental methods of study'' estas en la unua frazo de la artikolo, klare intencita kiel temdifina, ne kiel nur unu inter pluraj mallarĝigaj difinoj. :::::::Ĉiuj vikipedio malrespektetas la principon "Vikipedio ne estas vortaro" ĉe plursencaj titoloj kiel ĉi tiu. Tio ne estas imitinda. :::::::Do la demandoj estas 1) Ĉu la specife observa stilo de naturscienco meritas artikolon, aŭ ĉu ĝi estas kunigenda kun [[naturscienco]]? (Mi pensas ke ĝi estas memstare menciinda temo, sed oni povus racie malkonsenti.) 2) Ĉu titolo "Natura historio" estas tolerinda, aŭ kiun alian titolo ĝi havu?--[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:57, 21 apr. 2026 (UTC) ::::@[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]]: ::::: @[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] diris: :::::: Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. ::::: La vorto '''naturscienco''' evidente venas el la tradicio germana (kaj pli ĝenerale orienteŭropa), kaj la angla-latinidaj aŭtoroj de PIV ĝin miskomprenis. Naturscienco estas la tuto da sci(enc)oj pri la naturo, kiel la germana {{lang|de|'''Natur·kunde'''}} aŭ la rusa {{lang|ru|'''естество·знание'''}}. Tiu tegmenta signifo povas rilati al la historia periodo kiam la studoj de la naturo ankoraŭ ne disfakiĝis en apartajn sciencojn; tiu signifo restas aktuala ekz‑e en la instruado: en la elementa lernejo ni havas studfakon {{lang|ru|природоведение}}, en kiu la lernantoj ricevas la unuajn sciojn pri fiziko, ĥemio, biologio, astronomio… Supozeble tiusence la revuo «Esperanto» informas nin, ke :::::: «André Cherpillod (1930) estas emerita mezlerneja instruisto pri '''naturscienco'''.» ::::: En la sistemo germana-orienteŭropa estas do klara diferenco inter '''naturscienco''' ĝenerale kaj '''(pri)natura scienco''' speciale (ekz‑e geologio, zoologio ktp). Simile '''lingvoscienco''' ({{lang-ru|языкознание}}) ĝenerale kaj prilingvaj sciencoj speciale (gramatiko, leksikografio, dialektologio ktp). Simile '''[[sociscienco]]''' ({{lang-ru|обществознание}}) ĝenerale kaj ''sociaj sciencoj'' speciale (historio, ekonomiko, etnografio…). En tiu sistemo estas kohera diferencigo de la klasifikaj niveloj, malsamaj nocioj estas esprimataj per malsamaj vortoj. ::::: En la tradicio angla-latinida tiun diferencon oni esprimas per la nombro de unu sama termino: :::::: Les '''[[:fr:sciences sociales]]''' sont un ensemble de disciplines académiques&nbsp;… :::::: '''[[:en:Social science]]''' (or the '''social sciences''') is one of the branches of science,… ::::: T.e. la nocioj ekzistas, sed estas esprimataj konfuze kaj malkohere. La germana sistemo estas pli logika kaj imitinda, tiom pli ke ĝi utiligas la rimedon disponeblan en Esperanto: la diferencon inter ‹umo·scienco› kaj ‹uma scienco›. La PIVa difino estas misa.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:55, 29 apr. 2026 (UTC) ==Ŝtatoj de Meksiko== Nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]] diras ke "nomoj de subŝtatoj" "ĉiam estu Esperantigitaj". Mi supozas ke tio ne ĉiam estas aplikebla en praktiko, ĉar Esperantigoj en multaj federaj landoj ne ekzistas. Tamen la federitaj [[subŝtatoj de Meksiko|ŝtatoj de Meksiko]] jam havas esperantigojn menciitajn en la artikoloj. Ĉar la lando estas granda kaj havas sufiĉe longan historion de Esperanto-aktivado, mi atendas ke tiuj Esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj, kaj ke fontoj estas troveblaj por la plej multaj aŭ ĉiuj. Sed la artikoltitoloj estas en la hispana. Do - ĉu ni ŝanĝu la titolojn en Esperantajn, aŭ ĉiujn aŭ minimume tiujn, por kiuj fontoj rapide troveblos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:37, 27 apr. 2026 (UTC) :Plejparte {{farite}}. [[Chiapas]], [[Tabasco]], [[Veracruz]] bezonas administranton. [[Ĉiŭaŭo]], [[Gvanaĥŭato]], [[Pŭeblo]] estas suspektindaj pro malnormala uzado de ''ŭ'' kaj eble bezonas plian kontrolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:44, 9 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Nia titolpolitiko ke "nomoj de subŝtatoj" laŭeble "ĉiam estu Esperantigitaj", jes estas saĝa laŭ pure praktikaj konsideroj de redaktado. Tamen mi intertempe tre favoras iun fidindan referencon aŭ plurajn pri ĉiuj esperantigoj, kaj ne entuziasmas pri pure vikipediaj kreaĵoj - sekve la ideala deziro vere "ne ĉiam estas aplikebla en praktiko". Mi ĵus kontrolis en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]] de 1971, kiu en la vasta mapo 35 havas liston pri ĉiuj [[subŝtatoj de Meksiko]], sed preskaŭ ĉiujn nomas hispane. Nur [[Kampeŝo]] (tiel!!!, ĉe ni ''Campeche'' resp. [[Kampeĉo]] sen referenco, PIV2020 ne havas vorton), [[Meksikio]] (tiel!!, laŭ PIV2020 zamenhofa vorto, ĉe ni [[Meksikŝtato]]) + [[Jukatano]] (ĉe ni kaj laŭ PIV2020 [[Jukatanio]]) tie dokumentiĝas kiel pure esperantaj, aldone [[Hidalgo]] + [[Durango]] estas aŭtomate esperantaj kaj hispanaj. Mi forte supozas ke la poŝatlasa komisiono de 1971 elektis formon kampeŝo ĉar [[kampeĉo]] jam estas biologia vorto. Sed tio tamen estas aŭdaca ideo. Tamen ĉiukaze nur [[Jukatanio]], [[Hidalgo]] + [[urango]] konsidereblas sendiskute klaraj esperantigoj. La supozo ke ĉiuj "esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj" estas naiva. Se ili estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, kion mi volonte volus kredi, tiam devos esti eble almenaŭ unu ekstervikipedian referencon alporti pri ĉiu - kaj en tio la poŝatlaso de 1971 ne estos granda helpo. Sed ĝi jes ne estas la sola ebla fonto... Tial mi ankoraŭ ne volus movi la tekstojn al esperantaj titoloj Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco, sen ke ni individue dokumentigas nian ekstervikipedian referencadon - pri Verakruco ĉiukaze klaras ke ĝi estas meksika urbo en PIV2020, do la paŝo argumenti ke ni povas uzi la urbonomon ankaŭ por la subŝtato estas malgranda. Do mi postulas ke ni ne pigru kaj serĉu ekstervikipediajn fontojn pri la novaj esperantaj nomoj, en PIV, Reta vortaro aŭ iu ajn alia vortaro, tekstaro.com aŭ iu simpla reta serĉado. Ĉar bazigi enciklopedion sur "pure vikipediaj vortokreaĵoj" estas koncepto tre dubinda, kaj se la novaj vortoj estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, tiam devas ebli trovi pruvon pri tio (almenaŭ unusolan). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:52, 18 maj. 2026 (UTC) :Verŝajne ThomasPusch pravas pri ĉi tiu afero. Mi emas restarigi la hispanlingvajn titolojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:09, 30 maj. 2026 (UTC) ==Artefaritaj planedoj== Mi faras diskuton ĉe [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]] pri tio, kiel distingi la titolojn de ekzistanta artikolo [[Artefarita planedo]] kaj nova artikolo kun [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9366370 jena enhavo]. Mi kopias ĉi tien mian ĵusan komenton: ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:49, 5 maj. 2026 (UTC) Laŭ mi, "planedo" estas objekto tiel granda, ke ĝi iĝas proksimume sfera pro gravito, kaj kiu forigas aliajn objektojn el sia orbito. Se eĉ [[Plutono]] ne estas planedo, nomi Luna-1 planedo, eĉ "artefarita planedo", ŝajnas ridinde. Cetere, neniu nomas artefaritajn satelitojn "artefaritaj lunoj". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:00, 6 maj. 2026 (UTC) :{{re|Lingvano}} Mi komprenas tion kiel voĉon, ke la nova artikolo estu [[Artefarita planedo]] sen interkrampaĵo. Kion vi volas fari al la ekzistanta artikolo? Alinomi, forigi aŭ kunigi kun alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:36, 6 maj. 2026 (UTC) ::Eble oni provizore alinomu ĝin al [[Artefarita planedo (satelito)]], sed oni povus ankaŭ forviŝi ĝin. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:41, 6 maj. 2026 (UTC) :::Mi apenaŭ sukcesas orientiĝi, tiom konfuziga iĝis la movado de la tekstoj. Iusence ŝajnas domaĝe forĵeti la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9334784 novan version] de 19 mar. 2026 farita de uzanto Piotrus, sed aliflanke la nova traduko el la angla al Esperanto estis nur duonfarita kaj havas multajn fuŝajn ruĝajn ligilojn, ekz. [[The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy]], kvankam ekzistas teksto [[La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio]], kaj simple anglalingve nomi novajn ruĝajn ligilojn en [[Vikipedio en Esperanto]] kiel [[Atmospheric escape]] (por vorto "eskapon de atmosfero") aŭ [[Science fiction on television]] (por simpla vorto "sciencfikcion") ankaŭ ne ŝajnas aparte saĝe. Do probable tamen ne indas je ĉiu kosto savi la ektradukon de Piotrus, nur por esti afabla al li, kaj poste havi amason da plia laboro en tio fari veran fintradukon el la malneto. {{re|Arbarulo|Lingvano}} Eble vi du simple povas fari komisionon kaj ordigi la mison, ĉar pli da kuiristoj kiuj kirlas en la poto ne plifaciligas la ordigon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:03, 20 maj. 2026 (UTC) ::::Eble Piotrus ankoraŭ volos fari tion mem. Mi petos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Katorgo]] => [[Punlaboro en Rusio]] == La novvorto ''katorgo'' aspektas dubinda, ĉar mi ne trovis ĝin en vortaroj, nek trovas bezonon je aparta vorto por komuna fenomeno de punlaboro, konata ekde antikva epoko kaj ekzistinta ankaŭ en Britio, Francio kaj multaj aliaj landoj. En Rusio ĝi aperis en la epoko de Rusa carlando kaj daŭris en la Rusia imperio, la termino mem estis renaskita por mallonge eĉ en Stalin-tempo. Do mi proponas uzi simplan kaj klaran vortumon [[Punlaboro en Rusio]]. Espereble poste aperos [[Punlaboro en Francio]], [[Punlaboro en Britio]] ktp. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:21, 7 maj. 2026 (UTC) :<s>{{por}}</s> Vere. La novvorton "katorgo" ankaŭ mi ne trovis ĝin en vortaroj, gazetoj, literaturo - ankaŭ [https://tekstaro.com/?s=6a0b0ce727a57 tekstaro.com] malhavas ĝin. Do mi estas tre por ŝovo al titolo [[Punlaboro en Rusio]]. Kvankam vikidatumoj proponas tradukon "Ekziligo", kio estas grava atentigo pri nuanco: la ekziligo estis almenaŭ same grava puno kiom deviga laboro. Sed mi dubemas ĉu sencas la kondamnon je punlaboro kaj je ekziligo ŝtopi en la saman titolon...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:28, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ|tamen kontraŭ, post rekonsidero}} Tamen, mi nun ankoraŭ konsciis pri la historia libreto de 1912 nomata "[https://arkivo.esperanto-france.org/katalogo.htm Politika malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero «la Katorgon»]" de [[Zygmunt Marek]], Krakovo, kiu jes ja jam estis menciita en la teksto (la fina parto de la titolo "konsidero «la Katorgon»" en akuzativo nuntempe impresas nekutima, sed tiel ekzakte oni titoligis la libron en 1912, kaj la vorto «Katorgo» estas sendube tie menciita). Kaj recenzo pri la libro, same mencianta la vorton Katorgo, troveblas en [https://dn790003.ca.archive.org/0/items/BelgaEsperantisto_1912_n050_dec/BelgaEsperantisto_(1912)_n050_dec.pdf la Belga Esperantisto, dec. 1912, p. 31]. Per tiu trovo mia antaŭa argumento, ke "mi ne trovis ĝin en ... gazetoj, literaturo" ne plu validas - nun mi tamen trovis ĝin, kaj en literaturo kaj en la gazetaro. Tial mi retiras mian voĉdonon. Mi ĵus faris esperantan tekston pri la historia esperantista socialdemokrato [[Zygmunt Marek]] kaj pensas, ke se la homo plantis la novan vorton en 1912 en la esperantan literaturon kaj gazetaron, ke tiam jam ne plu eblas nomi ĝin "nova vorto" en 2026, 114 post la enkonduko. Cetere, mi atentigas ke la vortradiko estas antikva greka termino, ne estis inventaĵo nur de la cara Rusio kaj ne nur "makulus la memoron de historia Rusio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 18 maj. 2026 (UTC) :::Ni verkas la enciklopedion, do ni prezentu la science pruvitajn faktojn kaj ne gravas ĉu ili makulas ies historion aŭ ne. La fakto estas ke punlaboro en Rusio estis la sama sistemo, kiun aplikis Britio, Francio kaj pluraj aliaj landoj, do uzado de malliberuloj por plej pezaj laboroj, kutime en foraj lokoj. Tio estis konsiderata samtempe ilo de punado kaj koloniado (Siberio, Aŭstralio, Franca Gujano ktp). En Rusio post la revolucio ĝi estis abolita (kvankam dum la Stalin-periodo aperis [[GULAG]]-sistemo, ekzistinta du jardekojn), en Francio ĝi funkciis eĉ post la Dua mondmilito ([[Papilio (libro)|jen ekzemplo]]). Se ni uzas vortumon [[Prizonkolonio]] (ne ''Penal colony'' aŭ ''Colonie pénale''), kial ni elpensu specialan vorton por la sama institucio en Rusio? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:37, 3 jun. 2026 (UTC) :Cetere, mi mem videble ne multe okupiĝis pri punlaboroj en interŝtata komparo. Kiuj estas la vikidatumaj eroj por [[Punlaboro en Francio]] kaj [[Punlaboro en Britio]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:34, 20 maj. 2026 (UTC) :{{komento}} "Katorgo" estas naiva paŭsa "esperantigo" de la rusa vorto (каторка [kátorga]), kiu signifas punlaborejo. Mi vidas nenian bezonon uzi en Esperanto tian balastaĵon. :Krome, mi havas la impreson, ke, elimininte la vorton "katorgo", estus prudente movi la enhavon de tiu ĉi artikolo en apartan sekcion "Punlaboro en Rusujo" en la artikolo "[[Punlaboro]]". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:34, 7 jul. 2026 (UTC) ::Tamen tio malekvilibrigus la artikolon - [[Katorgo]] estas tre detala kaj [[Punlaboro]] apenaŭ pli ol ĝermo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 7 jul. 2026 (UTC) :::Tio, ke la artikolo ne plu estos ĝermo, ŝajnas al mi bona paŝo, kiu krome montros kiamaniere eblos aldoni similajn partojn pri aliaj landoj (ekzemple, la jam menciitaj Aŭstralio, Britujo, Francujo k.a.). :::Ĉu ekzistas bonaj kialoj por eternigi ĝermecon de artikolo "[[Punlaboro]]" aŭ por divido de artikolo pri unu temo en apartajn artikolojn pri ĉiu lando? :::Se vi insistas, la artikolo "[[Punlaboro]]" povas enhavi sekcion aŭ simplan koncizan klarigon forsendantan al la artikolo "Punlaboro en Rusujo" (la alinomita nuna "[[Katorgo]]"). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:45, 8 jul. 2026 (UTC) {{kom}} [[:d:Q17089987|Punlaboro en Usono]] estas sufiĉe grava temo en usona politiko, kaj punlaboro en Ĉinujo estas ofta riproĉo de usonanoj (hipokrita sed verŝajne prava, ŝajne ankoraŭ sen vikidatumero) al la registaro de tiu lando. Ambaŭ estus bonaj kandidatoj por artikoloj. Alilingvaj artikoloj rilataj al punlaboro troviĝas en la kategorioj ligitaj kun ĉi tiuj eroj: [[:d:Q8719629]], [[:d:Q8864536]] (esperante [[:Kategorio:Trudlaboro]]). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Anglikana Komunio]] > Anglikana Komunumo == Ni ĉiuj scias ke [[komunio]] estas "[[sakramento]], kiu estas [[rito|rita]] [[ofero]] de [[pano]] kaj [[vino]]" en iuj kristanismaj diservoj, kaj la verbo komunii laŭ [https://vortaro.net/#komunio_kd PIV] estas "doni al iu por manĝi, eventuale trinki, la panon kaj vinon" en tia renkontiĝo. Do, la titolo "Anglikana Komunio" por '''tiu teksto estas misa'''. Kaj efektive, en [[vikidatumoj]] la temo en Esperanto nomiĝas Anglikana '''Komunumo''' = internacia grupo de anglikanaj eklezioj. La vorto [[komunumo]] ĉi-tie estas la ĝusta. Mi proponas alinomiĝon. Eĉ se tute ne necesas esti anglikana, aŭ esti kristana por juĝi en tiu demando, ankaŭ ne necesas havi la pezan vortaron PIV hejme, sed sufiĉas havi aliron al komputilo por povi rigardi en ''vortaro.net'', kaj tute klaras ke "komunio" estas ago kiun praktikas plej diversaj kristanoj, kaj '''ne estas nomo''' por organizaĵo aŭ federacio de diversaj organizaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:30, 20 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Evidente. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:36, 20 maj. 2026 (UTC) <s>:{{kontraŭ}}</s> Laŭ mia kompreno la Anglikana Komunio ne estas organizaĵo aŭ federacio de organizaĵoj, sed aro da eklezioj difinitaj de tio, ke ili sufiĉe bone interkonsentas pri doktrinoj por reciproke agnoski la validecon de sia komunia rito. Tial oni nomas ĝin angle ''Communion'', kio estas la angla vorto por komunio, aŭ pli ĝenerale komuniko aŭ samsenteco, sed neniam por komunumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) ::El tiu respondo kaj el la artikolo mi ne vidas, kiel tio diferencas disde «[[Anglikanismo]]». La franca Vikipedio same opinias, kaj pludrektas [[:fr:Communion_anglicane]] → [[:fr:Anglicanisme]], kio ŝajnas tre logika.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:16, 22 maj. 2026 (UTC) :::Fakte la artikolo «[[Anglikana Komunio]]» nesufiĉe klare diras, ke temas pri ''[[:en:Full communion|Communio in sacris]]'', kaj misgvide uzas la vorton «komunumeco». Se oni ial vols lasi tiun artikolon, ĝin necesas iom reverki. Cetere, kial majusklo en «Komunio»? Ĉiel ajn, antaŭ ol verki pri speciale «Anglikana komunio», necesas havi pli ĝeneralan artikolon pri «Eŭĥaristia komunikado» (la ortodoksa ekvivalento por ''Communio in sacris'').--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:03, 22 maj. 2026 (UTC) ::::Laŭ la anglalingvaj artikoloj, anglikanismo estas la tradicio deveninta de la [[Eklezio de Anglio]] (Eklezio de Anglujo). Pluraj eklezioj apartiĝis de la Anglikana Komunio, interalie pro disputoj pri la rajtoj de virinoj kaj GLAT-uloj, sed restas anglikanaj. Ĉio ĉi bedaŭrinde ne estas klarigita en niaj artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:53, 22 maj. 2026 (UTC) :::::Se Arbarulo en sia unua noto aludas ke komunio pli ĝenerale estus komuniko aŭ samsenteco, li malpravas. [https://vortaro.net/#komunio_kd Komunio] en Esperanto klare estas la rita manĝado de iom da [[pano]] kaj [[vino]] en kristanaj kunvenoj. Se lasi la artikolon je tiu nomo, necesus klarigi kial kaj kiel la anglikana rita manĝado de pano kaj vino diferencas de la restaj kristanaj grupiĝoj. Kompreneble pri majusklo de la dua vorto estas tute neniu klarigo. Do se lasi la artikolon je la nuna nomo, necesas tute teologie koncentriĝi pri la rito kaj neniel pri "la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo kaj estas en komunumeco inter si". Tio bezonas pli ol nur iom da reverkado. Tial laŭ mi la ŝanĝo for de vorto "komunio" en la titolo estas pli praktika solvo de la dilemo, ĉar tiu ĉi teksto klare ne temas pri priskribo de rito, sed pri grupigo de kristanaj organizaĵoj. Eblas bone proponi alian novan vortumon por la titolo, sed tiu ĉi teksto maltaŭgas sub la nuna titolo "[[Anglikana Komunio]]". Mi suferas per iom da kapdoloro, kiam mi legas iujn de la tekstoj, kiujn la antaŭa tre maljuna kaj intertempe longe mortinta uzanto Ludovica verkis, ofte en nebulaj vortumoj, ĉiam sen referencoj, kaj certe ne estas la ĝusta por reverkado de la ekzistanta teksto. Tial mi ankaŭ subtenus entute forigi la tekston kaj anstataŭigi ĝin per alidirektigo al la esperantlingva teksto [[anglikanismo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 23 maj. 2026 (UTC) PS: La sama miso, mi ĵus konstatis, validas ankaŭ por la teksto <big>'''[[Komunio de Porvoo]]'''</big>, kie same ne temas pri la maniero kiel manĝi panon, sed pri ''«unio inter la anglikana kaj evangelia luterana eklezioj farita en 1992»'' - do same pri iu organiza grupigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:29, 23 maj. 2026 (UTC) :Kiom mi komprenas, temas ne pri organizaĵo aŭ komunumo, sed pri reciproka '''agnosko''' aŭ '''akcepto''' de eŭĥaristio inter iuj konfesioj. T.e. ekz‑e ke anglikano povas komunii en luterana diservo (kaj inverse); en ortodoksismo tio ankaŭ signifas, ke pastroj de la koncernaj konfesioj rajtas '''kuncelebri''' unu saman eŭĥaristian diservon. Tamen la terminoj de la tipo «komunio de NN» impresas min kiel tre fuŝaj. Ili pensigas pri ia speco de liturgio (kiel la «liturgio de Johano la Orbuŝa» aŭ«[[Trenta meso]]»), dum fakte temas pri interagnosko. Tiajn interagnoskojn oni prefere menciu ĉe la artikoloj pri la konfesioj (kun kiuj aliaj konfesioj la koncerna konfesio estas en la eŭĥaristiaj rilatoj) prefere ol en apartaj artikoloj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 16:23, 23 maj. 2026 (UTC) ::ThomasPusch miskomprenas min. Mi neniam diris ke "komunio" signifas komunikon aŭ samsentecon. Tio estas signifoj de ''communion'', kiujn mi menciis nur por pruvi, ke ''communion'' ne signifas "komunumo". ::La argumento estas: la normala etnolingva nomo de la afero signifas "komunio", do ni fidele traduku tion kaj ne provu renomi ne-Esperantajn aferojn laŭ tio, kio ŝajnas al ni pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:37, 23 maj. 2026 (UTC) :::Angle [[:en:Christian communion]] '''ne estas''' la Esperanta [[komunio]], ili estas [[ŝajnamikoj]], kaj traduki tion per «komunio» estas mistraduki kaj konfuzi. Pli ĝusta termino angla estas [[:en:koinonia]] ← {{lang-el|κοινωνία}}, la reponda Esperanta artikolo estas [[Komuneco (kristanismo)]]. La teologoj kutime citas ĉi-rilate ''Agojn'' 2:42, kie la Londona Biblio havas «kunuleco»n (Kaj ili persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la '''kunuleco''', en la dispecigo de pano kaj en preĝoj). Resume, la meĥanika paŭsaĵo per «Anglikana <s>komunio</s>» estas kontraŭesperanta eraro.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 04:11, 25 maj. 2026 (UTC) ::La malsameco inter "Anglikana Komunio" kaj "anglikanismo" estas menciita en la artikolo [[Anglikana Komunio]]: "La Anglikana Komunio estas la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo '''kaj estas en <s>komunumeco</s> komunio inter si'''". Do ĉiuj membroj de la Anglikana Komunio estas anglikanoj, sed ne ĉiuj anglikanoj estas membroj de la Anglikana Komunio. Kaj la enhavo de la artikolo spegulas la distingon: [[Anglikana Komunio]] temas pri tio, kiuj anglikanaj eklezioj inkludiĝas en la komunio kaj kiuj ne; [[Anglikanismo]] temas pri la doktrinaj kaj kulturaj aferoj, kiuj distingas la anglikanojn de aliaj kristanaj tradicioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:45, 23 maj. 2026 (UTC) :::Laŭ [[:en:Anglican Communion]], "The Anglican Communion (AC) is a Christian communion consisting of the autocephalous national and regional churches '''historically''' in '''full communion''' with the Archbishop of Canterbury." En la ortodoksa terminaro, temas pri la ''eklezioj-filinoj'' de la Brituja eklezio (histiorio) kaj ''eŭĥaristia kuneco'' (=[[Komuneco (kristanismo)|Komuneco]]). Ambaŭ trajtojn eblas esprimi la sufikso -ism; kp la difinon de ''katolikismo'' en NPIV: :::«2 (ss) La kristana religio, bazita sur la dogmaro k ritaro difinitaj de ĉiuj ĝisnunaj koncilioj, k agnoskanta la aŭtoritaton k neerarivecon de la papo.» :::Tie enestas kaj doktrino-kulturo (dogmaro kaj ritaro), kaj la administra aŭtoritato de la papo. Simile ''anglikanismo'' povas kombini (kaj en la reala lingvuzo reale kombinas) doktrina-kulturan kaj la historian aspektojn. Internacie '''anglikanismo''' estas la plej klara kaj taŭga esprimo; «Anglikana Komunio» estas misgvida kaj lingve erara mistraduko.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:02, 25 maj. 2026 (UTC) ::::Mi hezitemas tial, ke se ''communion'' ne signifas "komunio" ĉi tie, estas tiel stranga hazardaĵo ke tiom gravas ĝuste la reciproka agnosko de komunio inter la eklezioj. Tamen mi provizore fidas ke Sergio scias pli pri eklezia terminologio ol mi. Kalkulu min {{sindetena}} pri la titolo. ::::Pri la dueco de la artikoloj, ŝajnas evidente ke estas du konceptoj, do kunigo nur estus en ordo se montriĝus, ke niaj artikoloj kaj la ligitaj anglalingvaj artikoloj misprezentas siajn fontojn. La distingo inter la konceptoj sendependas de la artikolaj titoloj, do ankaŭ sendependas de la signifo de "-ismo", "komunio" aŭ aliaj elementoj de Esperanto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:54, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Stelhalmao]] => [[Stelhalmo]] == Temas pri speco de [[halmo]] ludata sur stelforma tabulo, do kial ne [[stelhalmo]]? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:28, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Laŭ [[Halmo]], "halmo" kaj "halmao" estas variantoj por la sama koncepto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:56, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Jes, certe, sed estus preferinde havi nur unu formon de la vorto. Ŝajnas al mi, ke oni inkluzivas la finan vokalon, esperantigante vorton, nur kiam necesas distingi ĝin de alia radiko. Mi ne vidas motivon por esperantigi ''halma'' alie ol per '''halmo'''. Ĉiuokaze, estus bone, se la artikoloj pri '''halm(a)o''' kaj '''stelhalm(a)o''' uzus la saman formon en siaj titoloj. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) == [[Literatura salono]] => [[Salono (kunvenejo)]] / [[Salono (rondeto)]] == La aktuala nomo akcentas sole literaturajn kunvenojn, sed fakte tio estis ankaŭ lokoj, kie oni priparolis politikajn, sociajn, filozofiajn, religiajn aferojn. Do ni adaptu la titolon al pli larĝa origina senco de la fenomeno, kiel tion faris la aliaj vikioj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Bona ideo! "Salono (kunvenejo)" ŝajnas al mi tute taŭga anstataŭo. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:49, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:46, 6 jul. 2026 (UTC) == [[Ŝajna heredanto]] -> [[Heredonto]]== La vorto "ŝajna" havas alian sencon, ne trafan ĉi tie: "ŝajna. Erariga pro sia ekstera aspekto, kiu ne estas konforma al la interna kerna esenco; prezentanta nur eksteran supraĵan similecon kun io alia". Tiu ĉi heredanto ja klare ne estas "erariga", sed estas "verŝajna, probabla, antaŭvidebla" k.s. La paĝo estas alinomenda al io pli taŭga. Pli bona nomo povus esti, ekz-e "Verŝajna heredanto" aŭ "Probabla heredanto" aŭ simile. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:11, 6 jun. 2026 (UTC) :Verdire, la nuna titolo estas misgvida, eĉ erara. :Miaopinie, la ĝusta termino estas "heredonto". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:45, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:27, 7 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:09, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi baze konsentas pri la propono '''Heredonto''', sed ŝatus iom pli precizigi: Tial {{por}} '''Tronheredonto'''. Heredi oni ankaŭ povas monon, aŭ librojn, aŭ supkuleron, sed ĉi tie temas pli specife pri '''trono''' en hereda monarĥio.- [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:05, 9 jun. 2026 (UTC) :::La nuna teksto diras, interalie: "la termino estas ĝenerala por iu ajn titolo de nobeleco". Evidente do, ne temas nur pri tronheredado. :::Memkompreneble, oni povas mallarĝigi la temon de la artikolo. Aliflanke, oni povas, male, plilarĝigi ĝin, ĉar kial heredado de trono, nobela titolo, bieno, privata kapitalo ktp estu traktataj malsame (havi apartan terminon kaj artikolon) en Esperanta Vikipedio? Eblas difini la terminon "heredonto" ĝenerale, sed dediĉi grandan parton de la artikolo al la obskuraj lokaj reguloj kaj rradicioj de tronheredado (kaj eventuale titolheredado), laŭbezone. :::Tio permesos havi prudentan nivelon de lingva reguleco kaj sistemeco kaj, tamen, reteni ligitecon al tiuj lingvaj vikioj, kiuj traktas esence paŭsaĵojn de la anglalingva idiomaĵo ''heir apparent''. :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:26, 9 jun. 2026 (UTC) ::::Grava diferenco estas, ke heredadon de bieno aŭ mono normale decidas la testamento, sed reĝo aŭ duko normale (almenaŭ laŭ mia limigita scio pri Eŭropo) ne povas mem decidi, kiu heredos la titolon. Eble do '''titolheredonto'''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:55, 11 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Titolheredonto'''. Ĉar l'artikolo temas pri iu ajn titolo.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:50, 1 jul. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Poligenistoj]] -> [[:Kategorio:Polenigistoj]] == Estis konfuzo inter du ŝajnaj terminoj. Temas pri [[polenado]] per [[polenigisto]] pri kiu estu ligita al la bona "kategorio:Polenigistoj" kiu domaĝe aperas ruĝe, kiel kategorio de tiu artikolo. ''Poligenistoj'' rilatas al [[poligenismo]], kiu rilatas al tuta alia afero. Atentu, ke ŝanĝi la nomon de tiu kategorio necesas ŝanĝi la kategorion en ĉiuj artikoloj rilatantaj al la malbona kategrio.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 12:55, 1 jul. 2026 (UTC) {{Komento}} Sen kontraǔdiro, ĉu povbas mi alinomi tiun kategorion ?-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:10, 7 jul. 2026 (UTC) == [[Signaro]] kaj [[Signolingvo]] (= [[Gestlingvo]]) == Verkante artikolon pri komputada «signaro» mi puŝiĝis kontraŭ la jam ekzistanta «[[Signaro]]» alispeca. Intervikie ĝi estas ligita al unu sola lingvo (la hungara [[:hu:Jelbeszéd (kommunikációs eszköz)]]), kaj ŝajnas al mi, ke ĝi temas pri [[Signolingvo]] = [[Gestlingvo]], kiu havas pli da ilustraĵoj kaj intervikiaj ligiloj. Mi ne kompetentas pri la afero, sed mi vidas unuj samajn nomojn menciitajn en ambaŭ artikoloj. Mi proponas konsideri la eblon kunigi la du artikolojn; se konvenas, sub la titoloj de la dua, kiuj titoloj estas pli klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:26, 3 jul. 2026 (UTC) :Mi preferus la vorton ''[[gestolingvo]]''. Ĉiuj lingvoj uzas signojn, sed parolaj lingvoj uzas sonojn, dum gestolingvoj uzas gestojn. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:45, 3 jul. 2026 (UTC) ::Estas du senrilataj proponoj ĉi tie: kunigi [[Signaro]] kaj [[Signolingvo]], kaj alinomi [[Signolingvo]] --> [[Gestlingvo]]. ::La kunigopropono vere devus esti ĉe [[Vikipedio:Kunigendaj artikoloj]]. Ĉiuokaze kunigo ne estas en ordo, ĉar la plej unua frazo de [[Signaro]] klare diras ke ĝi "estas '''nelingva''' komunika kodo" kaj la cetera artikolo konsekvence laŭas tion. ::[[Signaro]] estas tre ĝenerala vorto sen evidente ĉefa senco, do mi pensas ke estus bone havi apartigilon sub tiu titolo kaj uzi interkrampan klarigon en la titoloj de veraj artikoloj. ::Alinomado [[Signolingvo]] --> [[Gestlingvo]] estas bona ideo. Mi supozas ke la modo diri "signolingvo" venas konscie de supozo, ke "gesto" havas iun insultan nuancon kaj ke "signo" estas pli ĝentila sinonimo, kaj subkonscie de deziro fari nomon (supraĵe) similan al la nomo uzata en la angla, hispana, franca kaj aliaj nuntempe prestiĝaj lingvoj. Kiel bonege resumis Lingvano, tio estas mallogika laŭ la signifoj de "gesto" kaj "signo" en Esperanto. ::Resume, {{kontraŭ}} kunigo kaj {{por}} [[Gestlingvo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:59, 6 jul. 2026 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Bone. Tiam por liberigi la nudan «Signaro»n por apartigilo necesas precizigi la titolon de la nuna «[[Signaro]]». La hungara precizigo (=&nbsp;komunikilo) precizigas nenion, ĉar ĉia ajn signo estas komunika rimedo. Kiom mi komprenas, tiu artikolo temas pri signoj esprimantaj mesaĝon ''malrekte'' — per aludo, sekreta kodo, per deca ŝarado. Mi do proponas precizigi «Signaro (implica)». Ĉu?--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:34, 8 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikulturado en Marko]] -> [[Vinkultivado en Markio]]== Ne estas mi kiu proponis tiun alinomadon, sed DidCORN; fakte mi proponas la forigon de la artikolo, kiel parto de lavango metata de anonimuloj kun kiu ne eblas diskuti la grandan kvanton de fuŝaĵoj kiun lia kontribuo alportas. Ĉiuokaze la proponinto argumentis, ke Vitikulturo estas barbarismo kaj Markio (Italio) estas la regiono, dum Marko estas tute alia afero. Pri la dua parto mi ttue konsentas, sed ne pri la unua ĉar Vitkulturo ja estas ĝusta vorto (sen i), do la rezulto povus esti ĉu Vitkultivado en Marko aŭ Vinproduktado en Marko, se vere la decido estas konservi tiajn fuŝaĵojn. Estis jam dekoj da ili. :{{kontraŭ}} la proponita kaj {{por}} unu el la du alternativoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:53, 6 jul. 2026 (UTC) :{{komento}}Same pri [[Vitikolturado en Umbrio]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:33, 6 jul. 2026 (UTC) :{{Por}} Mi konsentas pri [[Vitkultivado en Markio]], sed mi proponis la terminon [[Vinkultivado]] kiu ekzistas kaj en Vikipedo mem kaj en ĉiuj esperantaj votaroj, dum *Vitkultivado" estas tutkomprenebla sed tamen neologismo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:06, 7 jul. 2026 (UTC) == [[Sigismondo (Sankta Romia Imperio)]] -> [[Sigismundo (Sankta Romia Imperio)]] == La formo ''[[Sigismundo]]'' ŝajnas preferinda. Mi ĵus trakontrolis la 66 aliajn lingvojn: 45 havas la vokalon U, 5 havas O (belorusa, franca, hungara, itala, kataluna), unu havas A (litova), kaj la aliaj havas skribon nek latinan, nek cirilan, nek grekan, do mi ne estas certa! [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:01, 7 jul. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Normale esperantigo de historia germana nomo sekvus la latinan formon aŭ la originalan germanan. Ambaŭ havas ''u''. Aliflanke, PIV registras nur "Sigismondo". En la tekstaro ŝajnas ke ambaŭ variantoj uziĝas. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:06, 7 jul. 2026 (UTC) :{{Por}} Sigismundo… La PIV-a francaĵo ''–mondo'' estas klare malpli internacia. El la 54 alinaciaj aritikoloj Vikipediaj, kies titolojn mi povas legi (latinliteraj kaj Cirilaj) nur 4 havas la o-formon. Krome, la artikolo pri la antaŭnomo en nia Vikipedio estas [[Sigismundo]]. Kaj cetere en tiaj nomoj la ĝermana ''–mund'' signifas ne ‹mondo›, sed ‹protekto›. Kp «[[Edmundo]]»n: «PIV1970 havis la Esperantan formon ''Edmondo'', imitante la francan, sed en PIV2002 ĝi estis korektita al la pli internacia kaj etimologie ĝusta formo ''Edmundo''»--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 03:04, 8 jul. 2026 (UTC) :{{komento}} Fakte la testa versio de PIV havas la vorton ''Sigismundo'' en ekzemplo sub ''regento'': "Frato Georgo [...], la regento de la infana reĝo Johano Sigismundo". Mi supozas, ke PIV iam korektos la kapvorton, same kiel ĝi korektis la kapvorton ''Edmundo''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:02, 8 jul. 2026 (UTC) :{{komento}} Persone mi preferus "Sigismundo". Sed PIV estas grava aŭtoritato, kaj ni ne deviu de PIV sen grava kialo. La ĝisnunaj artikoloj pri diversaj [[Sigismondo]]j nomiĝas tiel ĝuste pro la aŭtoritato de PIV. Vikipedio sekvu la fakte ekzistantan lingvon (kie PIV ludas gravan rolon), kaj ne inventu alternativajn formojn, eĉ se tiuj ŝajnas "pli logikaj" aŭ "pli ĝustaj". - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:11, 8 jul. 2026 (UTC) iyfdil2k01uyh5h5riazgaan5ewae7l 9423668 9423430 2026-07-08T20:23:00Z Arbarulo 135469 /* Signaro kaj Signolingvo (= Gestlingvo) */ 9423668 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en aliaj paĝokreoj mi diligente kontribuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > [[Bonvivado]]== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) ::::Mi plu alinomis ''[[Wellness]]'' > [[Bonvivado]], laŭ la juĝo de ThomasPusch ke ĝi estas tradukebla tiel. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:12, 1 jul. 2026 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:31, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:42, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} @[[User:Salatonbv]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:22, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:40, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:50, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:34, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) :: {{por}} alinomigo, la milito estas kreajxo de Usono. Tamen eblus konservi la jaron "2026" en la titolo. La sola kaŭzo kial Irano ataketas 30 (?!) kalifatojn estas ke ili gastigas usonajn teroristojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:02, 19 apr. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Do, por "Daŭho", fontojn vidu supre. Kial ni havus PIV, se ni tamen tiom ofte pridubis ĝian aŭtoritaton? Ĝi aparte ekzistas pro tio, ke unuopaj esperantistoj hobie emas inventi proprajn esperantigojn, kaj en PIV eblas arbitracie vidi kiu estas la plej oficiala formo, sen longaj kaj vanaj disputoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:18, 13 apr. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Atente sekvinte la ĝisnunan diskuton, mi konkludas, ke estas pli prudente dume ne ŝanĝi la titolon de la artikolo kaj ne miksi apartajn artikolojn, almenaŭ ĝis kiam stabiliĝos distingado de historiaj kaj modernaj sencoj de tiu grupo de armiloj (mortiroj, haŭbizoj, minĵetiloj, grenadoĵetiloj ks). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:56, 12 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) Mi ne konsentas, ke mi 'kreas problemon' defendante la precizan kaj establitan terminon 'minĵetilo'. Male, la problemo aperas ĝuste per la provo senbezone enkonduki neologismon 'bombokanono', kiu estas teknike konfuza kaj balistike nelogika. Se vi insistas pri lingva eksperimento anstataŭ faka precizeco, estas vi, kiuj kreas malkonformecon kun la ĝisnuna tradicio kaj vortaroj. Mi ne intencas plu diskuti pri tiu ĉi artefarita afero – por mi la valida termino restas 'minĵetilo'. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:55, 11 apr. 2026 (UTC) :La vorto ''bombokanono'' estas en PIV kaj militvortaroj, la vorto ''minĵetilo'' estas nenie, tamen vi asertas malon kaj nomas la PIV-vorton ''eksperimento''. Tro strange kaj emocie por la enciklopedio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 17:35, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Citiĝis PIV kiel pruvo ke "bombokanono" uziĝas, citiĝis neniu pruvo ke "minĵetilo" uziĝas. {{kontraŭ}} kunigo, ĉar la du artikoloj estas klare distingataj. Mi ne plene konvinkiĝis pri tio, kiu el la du havu la titolon "bombokanono", sed volus ke tiaj duboj ne fariĝu preteksto por daŭrigi la nunan staton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:34, 11 apr. 2026 (UTC) Via kritiko kontraŭ 'minĵetilo' estas tute nelogika kaj malkonsekvenca. Se al vi malplaĉas tiu ĉi vorto, vi devus same ataki ankaŭ la terminon 'flamĵetilo', kiu baziĝas sur tute identa principo de vortformado. Tamen, 'flamĵetilo' al vi ne ĝenas. Ŝajne via obsedo pri la neologismo 'bombokanono' fontas ne el lingva logiko, sed el ia stranga fiksado je la vorto 'bombo'. Viaj argumentoj havas la saman nivelon kiel babilado ĉe la kaso pri krosantoj, kiuj hazarde similas al bomboj. Se vi volas esti seriozaj redaktantoj, vi ne povas uzi duoblajn normojn laŭ via nuna humoro. Minĵetilo restas faka termino, ĉu vi vidas en ĝi krosantojn aŭ ne. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:27, 12 apr. 2026 (UTC) :Pardonon, sed via parolo iĝas tute nekomprenebla. ''Krosanto''? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 08:47, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Kvankam via malkapablo ĝuste nomi tiun ĉi armilon ne signifas, ke la traduko 'minĵetilo' estas malĝusta. Mi kontraŭas la alinomigon, ĉar 'minĵetilo' estas la ĝusta esprimo por tiu ĉi armilo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:40, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} '''bombokanono''' estas ne malpli fuŝa ol '''minĵetilo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «'''Kanono'''» estas pafilego kies pafoj havas platan, preskaŭ rektan trajektorion. La koncerna pafilego pafas preskaŭ verikale, kaj tute malsimilas kanonon. '''Kanono''' estas miskvalita vorto kun 3 senrilataj kaj malkonvenaj signifoj. Ankaŭ '''mino''' havas 3 diversajn signifojn. La bona termino estas en ReVo: : [https://revaj.steloj.de/revo/dlg/index-2p.html#bomb.0opafilo '''bomb·o·paf·il·o'''] MIL Pafilego, plej ofte glattuba, por pafi bombojn laŭ alta, arkforma trajektorio, uzata ekz-e por pafi trans monto aŭ alia vertikala baro. Tipa bombopafilo konsistas el tubo, dukrura afusto, apoga plato kaj celilo. La kutimaj kalibroj estas 50–60mm (rota bombopafilo), 81–90mm (bataliona), 105mm (aŭ pli, regimenta). Kp haŭbizo. Estas mirinde, kiel la esperantistoj malvolas uzi klarajn kaj koterajn terminojn.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) == [[Batalo de Slavkov]] => [[Batalo ĉe Austerlitz]] == Ni nomu la artikolon same kiel en ĉiuj enciklopedioj per tiutempa nomo de la setlejo, ne inventu unikajn Esperanto-formojn nekonatajn al la monda historiografio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 12 apr. 2026 (UTC) {{por}} Ĝenerale oni uzu la tiutempajn nomojn, mi supozas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:13, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} sekvi la fontojn, sen trudo de propra sistemo, eĉ logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:35, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}}[[Batalo ĉe Austerlitz]]--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:39, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Batalo ĉe Austerlitz]]. – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:51, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:19, 29 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Kiel oni elektas inter "Batalo ĉe ..." kaj "Batalo de ..."? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:35, 14 apr. 2026 (UTC) :Bona demando, tion mi preteratentis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:49, 14 apr. 2026 (UTC) {{por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''', '''Aŭsterlica batalo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:36, 29 apr. 2026 (UTC) {{Por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''' – kaj la batalo, kaj la histotia nomo de la loko, kie ĝi okazis, estas internacie konataj kaj famaj por meriti uzadon de esperantigita lokonomo, kiu ja estas atestita en Esperanto. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:07, 29 apr. 2026 (UTC) == [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]] == PIV havas la vorton '''bombokanono''': "Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon" laŭ PIV 2020, aŭ "mallongtuba kanono, kiu povas pafi nur laŭ granda celangulo" laŭ testo.vortaro.net. La angla Vikipedio havas [[:en:Mortar (weapon)]], kaj la germana Vikipedio havas [[:de:Mörser (Geschütz)]], kaj tiuj artikoloj estas interligitaj. Angla-Esperanta vortaro de John Wells tradukas ''mortar'' per '''bombokanono''', kaj germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause tradukas ''Mörser'' per '''bombokanono'''. Do ŝajnas al mi, ke la establita Esperanta vortaro estas '''bombokanono''', kaj ne "mortero", kiu laŭ PIV estas "miksaĵo de kalko, cemento kaj sablo". Pli da esplorado pri diversaj specoj de bombokanono kaj parencaj armiloj povus esti utila, sed mi kredas, ke ne necesas atendi tion por efektivigi la evidentan korekton. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:06, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] havas paron [https://rueo.ru/sercxo/мортира ''мортира'' — ''mortiro'']. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 16:35, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Ja interese, sed tiu estas pli malnova vortaro, kaj ''mortiro'' ne estas en PIV. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:08, 12 apr. 2026 (UTC) : {{por}} bombokanono, vorto perfekte komprenebla ankaŭ por ĉiu ne-militisto. Pri mia ĵusa komento pri PIV vidu supre en ĉapitro "Daŭho". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:21, 13 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «Mortero» certe estas ŝanĝenda, ĉar laŭ la Fundamento ĝi havas alian signifon. Tamen mi preferus ŝanĝi ĝin al '''mortiro''' (kun historia signifo diferenca disde tiu de bombopafilo). En Esperanto oni povas paroli pri la nuntempo aŭ pri historio. En la 2ª mondmilito ankoraŭ ekzistis '''mortiroj''', kiel la jena germana: <gallery caption="Mortiro kaj bombopafilo"> Mörser Karl 'Adam' at the Tank Museum, Kubinka pic5.JPG|Mortiro (60 cm) Mortar M29.jpg|Bombopafilo </gallery> sed nun ilin anstataŭis haŭbizoj kaj bombopafiloj. La angla lingvo ne distingas inter ili; en aliaj lingvoj ili havas apartajn nomojn, kaj la termino sone simila al '''mortiro''' indikas ĝuste la malnovan pafilegon (ekz‑e la rusa [[:ru:Мортира]])--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 10:19, 27 apr. 2026 (UTC) == Diversaj hungaroj de nomo Péter Magyar == Mi simple kopias la jam diskutpaĝe ekkomencitan proponon ĉi tien, por pliaj komentoj: Ni bezonas alinomigi ĉi tie la tekston [[Péter Magyar (juristo)]] aŭ [[Péter Magyar (politikisto)]] al simple Péter Magyar kaj alinomi la samnomulo [[Péter Magyar]] al [[Péter Magyar (drumisto)]]. La unua estis ekkreita en 2024 kaj la dua en 2019, malgraŭ tio la unua estas multege pli fama. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:31, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}} En 2019 la alia Péter Magyar verŝajne estis pli konata, nun la afero kompreneble ŝanĝiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:44, 13 apr. 2026 (UTC) ::Proponu en [[VP:AA]], laŭ la normala proceduro. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:24, 13 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} simpla nomo [[Péter Magyar]] por la politikisto, kaj kun aldonaĵo "...(drumisto)" aŭ "[[Péter Magyar (muzikisto)]]" por la muzikisto. Tiam ankaŭ eblas aldoni ŝablonon {{ŝ|aliaj signifoj}} supre de la paĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 13 apr. 2026 (UTC) ::::PS Se ektroviĝos esperantaj tekstoj pri tria aŭ kvara Péter Magyar, oni povas senprobleme ekhavi apartigilon [[Péter Magyar (apartigilo)]], sed por nur du bonuloj tio estus troigo, kaj utilas havi la simplan nomon sen alfonaĵo por la politikisto, kiel prave proponis Sj1mor! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:29, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}}simple Péter Magyar.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:38, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} la politikisto sen interkrampaĵo, lia samnomulo kun "... (muzikisto)" aŭ "... (drumisto)". [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 11:44, 14 apr. 2026 (UTC) :{{Komento}} La hungara paĝo prezentas 7 personojn, tamen menciindas nur 3. Ĝi estas ofta nomo. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_P%C3%A9ter_(egy%C3%A9rtelm%C5%B1s%C3%ADt%C5%91_lap)].--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:13, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} tute komprenebla. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 23:20, 17 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:41, 18 apr. 2026 (UTC) == [[Agonia kutimaro]] => [[Luktema kutimaro]] == Mi mem kreis la iaman artikolon adaptante alilingvajn nomon kaj etimologion el greka ''agon'', sed nun konstatas, ke agonio en PIV tute ne enhavas tiun signifon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} "Luktema" aŭ prefere "lukta", kiu estas perfekta traduko etimologie kaj sence, "agonia" havas rilatan devenon sed ŝanĝitan signifon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 14 apr. 2026 (UTC) :{{komento}} Eble "lukta konduto" anstataŭ "kutimaro"? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:46, 18 apr. 2026 (UTC) ::Mi ne volis diri tion por ne komplikigi la aferon, sed ankaŭ mi pensas ke "konduto" estas pli trafa ol "kutimaro". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:20, 18 apr. 2026 (UTC) :::Mi preferus "konkurenca konduto" aŭ "rivaleca konduto". {{por}} "[[konduto]]". {{Kontraŭ}} "kutimaro", "agonia" kaj "lukt(em)a". - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:07, 18 apr. 2026 (UTC) ::::Ĉu ne prefere "konkura" ol "konkurenca", ĉar laŭ PIV "konkurenco" estas specife ekonomia konkuro? Krom tio, ankaŭ "konkura" kaj "rivaleca" ŝajnas al mi tute bonaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 18 apr. 2026 (UTC) :::::Do, ''[[konkura konduto]]''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:42, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::Laŭ mi jes (oni jam povas kalkuli min {{por}} iu ajn esprimo kun "konkura", "rival(ec)a", "lukt(-)a"). Mi esperas ke la diskuto pri la plej bona vortumo ne forgesigos nin, ke verŝajne ĉiuj konsentas ke la nuna vortumo estas la malplej bona. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:25, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Cimo (insekto)]] => [[Litocimo]] == "Cimo (insekto)" ŝajnas esti maltaŭga titolo por ĉi tiu artikolo. [https://www.vortaro.net/#cimo_kd Laŭ PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o laŭ ReVo,] la esperanta vorto "cimo" povas indiki du grupojn de insektoj. Larĝsence, cimo estas [[heteroptero]] - signifo subtenata de la Fundamento. Mallarĝsence, cimo referas al la genro ''Cimex''. Tamen, ĉi tiu artikolo temas nek pri unu nek pri la alia, sed pri "litocimoj", ĉefe sed ne nur pri la specio ''Cimex lectularius''. Ĝi estas nun ligita al la vikidatumero {{wikidata|Q940337}}, sed laŭ mi ĝi estus fakte pli taŭga ĉe {{wikidata|Q48385308}}, datumero pri parazitaj cimoj kun la sama komuna nomo. Mi rekomendas alinomi la artikolon al "Litocimo", kaj ŝanĝi "cimo (insekto)" al alidirektilo al la artikolo [[Heteropteroj]] aŭ al la apartigilo [[Cimo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:02, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:42, 18 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La sola vaste uzata insekta senco, kiun (miascie) havas la Esperanta vorto "cimo" estas identa al la rusa vorto "клоп" (en zamenhofa tempo skribata kiel "клопъ", kaj tion klare indikas Fundamento!) aŭ la angla "bedbug". :Miaopinie estus prudente uzi la nomon "'''Cimo'''" por tiu ci artikolo, ĉar tio estas kerna vorto, de kiu estis adoptita por la komputista slangaĵo "'''Cimo (komputado)'''" kiel kompakta traduko de la simile mallonga anglalingva "bug", kaj la apartigila artikolo nomiĝu "'''Cimo (apartigilo)'''". :Tia estus, miaopinie, prudenta nomado de la artikoloj. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:25, 19 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, laŭ [[Wiktionary:ru:клоп]], la rusa vorto "клоп" signifas kaj litocimo kaj [[hemiptero]]. (Temas pri grupo, kiu inkluzivas heteropterojn.) ::Kaj krome la Fundamento klare indikas ankaŭ la germanan "[[Wiktionary:de:Wanze|Wanze]]" kaj la francan "[[Wiktionary:fr:punaise|punaise]]", kiuj senambigue indikas heteropterojn (laŭ la sinonimaj sekcioj de la ligitaj paĝoj). La angla fundamenta traduko "[[Wiktionary:en:bug|bug]]" havas plurajn bestajn signifojn, sed interalie ankaŭ hemiptero (aŭ plej ofte heteroptero laŭ la artikolo ĉe "[[Wiktionary:en:true bug|true bug]]), kaj ne litocimo. Aliflanke, la pola fundamenta traduko "[[Wiktionary:pl:pluskwa|pluskwa]]" ja signifas nur litocimo (aŭ pli precize ''Cimex lectularius''). ::Do entute estas unu lingvo en la Fundamento, kiu sugestas, ke oni interpretu "клопъ" kiel litocimo, kaj tri lingvoj, kiuj sugestas, ke la ĝusta interpreto de "клопъ" estas "hemiptero/heteroptero". ::Cetere, laŭ mi verŝajne indus lasi la titolon de la apartiga artikolo senŝanĝa pro tio, ke kaj PIV kaj ReVo indikas du malsamajn taksonomiajn grupojn por la vorto "cimo". Do almenaŭ laŭ tiuj vortaroj, eĉ la kerna insekta signifo de la vorto ne estas senambigua. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 12:02, 19 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} Laŭ argumentoj de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:20, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi ne estas zoologo kaj ne povas juĝi fakan uzadon, sed komunlingve la sola senco kaj de la rusa vorto "клоп" kaj la Esperanta vorto "cimo" (kiun mi renkontis centojn, eble milojn da fojoj kaj en tekstoj, kaj en parola uzado) estas ĝuste la koncerna sangosuĉa parazito de homo (angle: "bed bug"). :::Tio ne malebligas fakan uzadon de la nomo "''Kлопы''"/"Cimoj" por diversampleksaj kaj daŭre reklasigataj zoologiaj taksonoj, sed tia uzado estas tro marĝena en komunlingva uzado por uzurpi la oftegan kaj kutiman nomon "клоп" kiel artikolnomon. :::Kompromise oni ja povas havi artikolon "Cimo" pri la komunlingva nocio kaj artikolon "Cimoj" pri la koncerna fake uzata taksono (verŝajne ''Heteroptera''). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:27, 19 apr. 2026 (UTC) :::Ne temas pri "''Kлопы''"/"Cimoj", sed pri "''Bettwanze''/''Cimex lectularius''/''Cimex lectularius''/...". Rigardu la aliajn lingvojn! Kaj la artikolo mem komenciĝas per la vorto '''Litocimo'''! Do ankaŭ ĝia titolo estus "[[Litocimo]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:23, 19 apr. 2026 (UTC) ::::Temas pri tio, kio jam en Fundamento nomiĝas cimo/''клоп''. Do ankaŭ la titolo estu "клоп". Tio, ke la zoologia nomenklaturo estas pli komplika kaj zigzage evoluis post la tempo de Fundamento, estas flanka detalo. ::::La ordinaran, normalan, atendeblan formon de la vorto ilustras, ekzemple, la teatraĵo pri socia "parazito", kiun verkis [[Vladimir Majakovskij]] kaj kiu nomiĝas simple kaj klare "Клоп", en la franca kaj angla tradukoj respektive "La punaise" kaj "The bedbug" (vidu la artikolojn en la koncernaj vikioj), kaj en Esperanto, nature, "La cimo" (vidu la artikolon "[[Vladimir Majakovskij]]". ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 01:48, 20 apr. 2026 (UTC) :::::Titolo de teatraĵo estas tute alia afero ol titolo de enciklopedia artikolo. La titolo de la teatraĵo estas malpreciza, kaj tio estas tute akceptebla: oni povas diveni, ke temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo. Titolo de enciklopedia artikolo estu pli preciza. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:55, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::La titolo de teatraĵo kaj ĝiaj tradukoj konvinke (ĉar oni zorge teadukas verkotitolojn) konfirmas tion, kion oni observas en normala, ĉiutaga kaj literatura, lingvouzado. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:37, 20 apr. 2026 (UTC) :Mi ĵus kontrolis en ''tekstaro.com'': la vorto "cimo" en la pridiskutata senco (kutima sangosuĉa insekto) aperas en diversepokaj tekstoj (eĉ de Zamenhof); la formoj "litocimo" aŭ "litcimo" ne aperas eĉ unufoje. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:59, 20 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, ''cimo'' aperas nur 6-foje en tekstaro.com kun insekta senco, do ĝi apenaŭ estas ofta vorto, eĉ tiam, kaj en la hodiaŭa mondo litocimoj estas malpli oftaj ol en la tempo de Zamenhof, mi supozas. (Cetere, ''cimo'' aperas 4-foje kun la senco "eraro" kaj unufoje kun la dubinda senco "subaŭskultilo", kaj ŝajnas al mi ne tute certe, ke ĉe Szathmari temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo; la kunteksto ne estas tute klara.) Do mi restas tute ne konvinkita, ke ''cimo'' en Esperanto estu pli specifa ol ĝiaj angla, franca kaj germana tradukoj en la Fundamento. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:14, 20 apr. 2026 (UTC) == [[Ruĝa cimo]] => [[Fajrocimo]] == La artikolo [[Ruĝa cimo]] prezentas "ruĝa cimo" kiel la ĉefan nomon de la insekto, kaj "fajrocimo" kiel la komunan nomon. Tamen, ŝajnas al mi, ke "ruĝa cimo" estas inventaĵo de la verkintoj de la artikolo, ĉar mi trovas ĝin nur en fontoj rilataj al Wikimedia. [https://www.vortaro.net/#fajrocimo_kd PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o ReVo] mencias nur "fajrocimo" kaj ne "ruĝa cimo". Ĝi eĉ ne estas traduko de la scienca nomo ''Pyrrhocoris apterus'', ĉar ''Pyrrhocoris'' venas de grekaj vortoj por "fajro" kaj "cimo", kaj ''apterus'' signifas "senflugila". Do la nomo "ruĝa cimo" ŝajnas al mi tute foriginda el la artikolo, kaj la titolo estas ŝanĝinda. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:43, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:39, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Animala fiziologio]] => [[:Kategorio:Besta fiziologio]] == La koncerna vikipedia artikolo en Esperanto nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", ne "animala fiziologio", kaj ŝajnas al mi ke bonus se baza teksto kaj baza kategorio havas saman titolon. Tial mi proponas alinomigon de la kategorio al la (pli sendiskute akceptebla nomo) "besta fiziologio". Tio kaŭzus remeton de 24 eroj al nova kategorio, tial pli bonas diskuti kaj laŭeble havi konsenton, antaŭ ol procedi pri la translokigo... Kompreneblas ke la esperanta koncepto de [[Bestoj]] en la latina lingvo estas ''Animalia'', tial por parolantoj de romanidaj lingvoj kaj de la angla la vorto ''"animal'-"'' povas ŝajni pli hejmeca, sed tamen en Esperanto la vorto Bestoj signifas ĝuste tion, kaj Esperanto ne estas romanida lingvo, ne estas dialekto de la itala aŭ de la angla (kvankam foje aspektas tiel)... Tial estas bone ke la vikipedia artikolo en Esperanto jam nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", nur la kategorio ĝis nun iras alian vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} ĉiutaga prefere ol teknika lingvaĵo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:21, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:38, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:50, 19 apr. 2026 (UTC) {{farite}} per 6 poraj voĉoj kaj neniu duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Natura historio]] => [[Biontologio]] == PIV ne havas "natura historio"; ĝi havas nur "naturhistorio (arĥaismo) = natursciencoj". La esprimo "natura historio" ŝajnas laŭvorta traduko el la angla/franca kaj mallogika en Esperanto. Do kial ne uzi la PIV-an vorton '''biontologio'''. (PIV indikas "arĥaismo", sed mi kredas, ke ĝi estas arkaika ĝuste tiel, kiel "natural history" en la angla estas arkaika: ĝi ne plu estas scienca fako.) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:48, 19 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} PIV indikas ke "biontologio" estas arkaika sinonimo de "biologio". [[Natura historio]] ne temas pri biologio ĝenerale (se ĝi temus, ĝi estus kunigenda kun [[biologio]]) sed specife pri observa anstataŭ eksperimenta metodaro por biologio. Kaj tiu koncepto ne estas arkaika nek eksa, kvankam la scienca sistemo malpli rekompencas ĝin nun ol antaŭ cent jaroj. (En mia kantono, preskaŭ ĉiu biologo kaj multaj ĉiĉeronoj havas en sia domo libregon ''Costa Rican Natural History'', jam kvardek jarojn aĝan sed neniel eksmodan.) :Aliflanke povas esti, ke la vortumo "natura historio" estas etnolingvismo. Sed ŝanĝo al alia misa vortumo ne helpos nin trovi la ĝustan. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:31, 19 apr. 2026 (UTC) :Ĉu iu havas alian proponon? La difino ŝajnas esti io simila al "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". ("Biontologio" tute ne ŝajnas al mi "misa": vortaroj agnoskas, ke "bionto" signifas "vivulon".) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:27, 20 apr. 2026 (UTC) ::Slavaj (kaj iuj aliaj) lingvoj uzas por tiu ĉi scienca kampo la nomon forme kaj sence similan al "'''Naturscienco'''". Tia memklariga kaj regula formo ŝajnas al mi akceptebla kaj trafa. Ĝi, krome, estas paralela al aliaj regulaj formoj por nomi sciencojn kaj sciencajn fakojn kiel, ekzemple, "lingvoscienco" kaj "komputoscienco". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:30, 20 apr. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. Cetere, la Esperanta Vikipedio jam uzas la PIV-an sencon de [[naturscienco]]. Do tiu propono apenaŭ havas ŝancon, laŭ mi. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:19, 20 apr. 2026 (UTC) ::::Kial? "Naturscienco", miakomprene, tute konformas kun la nocio, kiun difinas PIV kaj tiu ĉi artikolo: en iu stadio ĝi estis tuteca studado de la naturo; poste eiaj brancoj specialiĝis kaj iĝis apartaj sciencoj kaj sciencaj fakoj (biologio, fiziko, ĥemio, geologio, astronomio; zoologio, botaniko, nuklea fiziko, kvantuma teorio, fizika ĥemio kaj ĥemia fiziko, tektoniko, astrofiziko, fiziologio ktp) kaj daŭre disbranĉiĝas. Eblas rigardi tian tuton "naturscienco" (iam antaŭe tute nature, nun kun ioma streĉo, ĉar ne ekzistas fakuloj pri la enorme kreskinta tuto, kvankam enkondukan bazan studobjekton en lernejo principe eblas nomi tiel kaj eble oni ankoraŭ faras tion en iuj lingvoj) aŭ kiel kunigon de ĝiaj konsistigaj partoj, kiuj estas konsiderebla kiel "natursciencoj". ::::"Biontologio" evidente ne taŭgas por tiu celo, speciale, se oni ĝin derivas de "bionto" = vivulo aŭ interpretad kiel kunfando de ''bio-'' kaj "ontologio", ĉar temas ne nur pri vivuloj, kaj ne nur pri bio[logio]: fiziko, ĥemio, geologio, astronomio apenaŭ estas koncepteblaj kiel sciencoj pri vivuloj aŭ limigitaj al bio-... en ia ajn senco. ::::Cetere, la naiva paŭsaĵo "natura historio" kiel ĉia "falsa amiko" estas miskomprenebla sen klarigo, ke temas pri sklava imito de alilingva idiotismo. ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:26, 21 apr. 2026 (UTC) :::::Eble vi estas konfuzita. Ni serĉas esprimon por la senco "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". Pri tio temas la koncerna artikolo. (Nu, la Esperanta artikolo mencias "scienca", sed tio ŝajnas miskompreno, se oni komparas kun la nacilingvaj artikoloj.) Ĉiuokaze, fiziko apartenas al natursciencoj, sed ne al tio, pri kio temas pri artikolo, kaj kion mi preferus nomi "biontologio". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:34, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::Ŝajnas, ke konfuzitaj estas ankaŭ la aŭtoroj de la artikolo, kiuj skribis, interalie: "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj [tiel!] kaj organismoj". ::::::Simile konfuzitaj estas ankaŭ alilingvaj ligitaj artikoloj: ::::::Franclingva vikio: «c'est l'enquête, la description de tout ce qui est visible dans le monde naturel : animal, végétal, minéral.» ktp ::::::Eĉ la anglalingva vikio ne konsentas kun vi: «In antiquity, "natural history" covered essentially anything connected with nature, or used materials drawn from nature, such as Pliny the Elder's encyclopedia of this title, published c. 77 to 79 AD, which covers astronomy, geography, humans and their technology, medicine, and superstition, as well as animals and plants.», «A slightly different framework for natural history, covering a similar range of themes, is also implied in the scope of work encompassed by many leading natural history museums, which often include elements of anthropology, geology, paleontology, and astronomy along with botany and zoology, or include both cultural and natural components of the world.» ktp ::::::La ruslingva vikio estas eĉ pli kategoria pri la vasteco de la fako: «совокупность знаний о природных объектах, явлениях и процессах» (la tuto da scioj pri naturaj objektoj, fenomenoj kaj procezoj) ::::::kaj simile en aliaj lingvoj. ::::::Alternativa interpreto estas, ke konfuzita estas vi – per unu el la mallarĝigaj difinoj en la angla lingvo, kiun vi iukiale preferas. Nu, Esperantaj terminoj estu pli internaciaj kaj malpli efemeraj, ol tio... ::::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:48, 21 apr. 2026 (UTC) :::::::Nia nuna artikolo klare difinas sian temon kiel nur certan specon de naturscienco, "kline pli al observado, ol al eksperimentadaj metodoj de studado, kaj ampleksas precipe tiajn esplorojn, kiuj estas eldonataj ne en striktasence sciencaj revuoj sed en revuoj pli vastatemaj." Nia artikolo ne ''jam'' estas samtema kun [[naturscienco]], ĉar la observa stilo de naturscienco ne estas la sola stilo. La cito "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj kaj organismoj" ne kontraŭdiras tion - "natura historio" estas difinita laŭ metodoj kaj ne laŭ esplortemo. :::::::La franca artikolo ŝajne estas pri iom alia koncepto kaj eble devus ne esti ligita al la sama vikidatumero. La ŝajne kontraŭdiraj citoj el la anglalingva vikipedio ne estas en nia artikolo, do striktasence ne rilatas al la diskuto. Kaj unu (''In antiquity . . .'') klare estas celita kiel historia, malaktuala difino (tial ĝi estas en subsekcio "Before 1900") kaj la alia klare estas markita kiel malsama de la kutimaj difinoj (''A slightly different framework . . .''). Do ili ne difinas la temon de la artikolo. Dume la difino ''leaning more towards observational than experimental methods of study'' estas en la unua frazo de la artikolo, klare intencita kiel temdifina, ne kiel nur unu inter pluraj mallarĝigaj difinoj. :::::::Ĉiuj vikipedio malrespektetas la principon "Vikipedio ne estas vortaro" ĉe plursencaj titoloj kiel ĉi tiu. Tio ne estas imitinda. :::::::Do la demandoj estas 1) Ĉu la specife observa stilo de naturscienco meritas artikolon, aŭ ĉu ĝi estas kunigenda kun [[naturscienco]]? (Mi pensas ke ĝi estas memstare menciinda temo, sed oni povus racie malkonsenti.) 2) Ĉu titolo "Natura historio" estas tolerinda, aŭ kiun alian titolo ĝi havu?--[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:57, 21 apr. 2026 (UTC) ::::@[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]]: ::::: @[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] diris: :::::: Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. ::::: La vorto '''naturscienco''' evidente venas el la tradicio germana (kaj pli ĝenerale orienteŭropa), kaj la angla-latinidaj aŭtoroj de PIV ĝin miskomprenis. Naturscienco estas la tuto da sci(enc)oj pri la naturo, kiel la germana {{lang|de|'''Natur·kunde'''}} aŭ la rusa {{lang|ru|'''естество·знание'''}}. Tiu tegmenta signifo povas rilati al la historia periodo kiam la studoj de la naturo ankoraŭ ne disfakiĝis en apartajn sciencojn; tiu signifo restas aktuala ekz‑e en la instruado: en la elementa lernejo ni havas studfakon {{lang|ru|природоведение}}, en kiu la lernantoj ricevas la unuajn sciojn pri fiziko, ĥemio, biologio, astronomio… Supozeble tiusence la revuo «Esperanto» informas nin, ke :::::: «André Cherpillod (1930) estas emerita mezlerneja instruisto pri '''naturscienco'''.» ::::: En la sistemo germana-orienteŭropa estas do klara diferenco inter '''naturscienco''' ĝenerale kaj '''(pri)natura scienco''' speciale (ekz‑e geologio, zoologio ktp). Simile '''lingvoscienco''' ({{lang-ru|языкознание}}) ĝenerale kaj prilingvaj sciencoj speciale (gramatiko, leksikografio, dialektologio ktp). Simile '''[[sociscienco]]''' ({{lang-ru|обществознание}}) ĝenerale kaj ''sociaj sciencoj'' speciale (historio, ekonomiko, etnografio…). En tiu sistemo estas kohera diferencigo de la klasifikaj niveloj, malsamaj nocioj estas esprimataj per malsamaj vortoj. ::::: En la tradicio angla-latinida tiun diferencon oni esprimas per la nombro de unu sama termino: :::::: Les '''[[:fr:sciences sociales]]''' sont un ensemble de disciplines académiques&nbsp;… :::::: '''[[:en:Social science]]''' (or the '''social sciences''') is one of the branches of science,… ::::: T.e. la nocioj ekzistas, sed estas esprimataj konfuze kaj malkohere. La germana sistemo estas pli logika kaj imitinda, tiom pli ke ĝi utiligas la rimedon disponeblan en Esperanto: la diferencon inter ‹umo·scienco› kaj ‹uma scienco›. La PIVa difino estas misa.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:55, 29 apr. 2026 (UTC) ==Ŝtatoj de Meksiko== Nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]] diras ke "nomoj de subŝtatoj" "ĉiam estu Esperantigitaj". Mi supozas ke tio ne ĉiam estas aplikebla en praktiko, ĉar Esperantigoj en multaj federaj landoj ne ekzistas. Tamen la federitaj [[subŝtatoj de Meksiko|ŝtatoj de Meksiko]] jam havas esperantigojn menciitajn en la artikoloj. Ĉar la lando estas granda kaj havas sufiĉe longan historion de Esperanto-aktivado, mi atendas ke tiuj Esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj, kaj ke fontoj estas troveblaj por la plej multaj aŭ ĉiuj. Sed la artikoltitoloj estas en la hispana. Do - ĉu ni ŝanĝu la titolojn en Esperantajn, aŭ ĉiujn aŭ minimume tiujn, por kiuj fontoj rapide troveblos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:37, 27 apr. 2026 (UTC) :Plejparte {{farite}}. [[Chiapas]], [[Tabasco]], [[Veracruz]] bezonas administranton. [[Ĉiŭaŭo]], [[Gvanaĥŭato]], [[Pŭeblo]] estas suspektindaj pro malnormala uzado de ''ŭ'' kaj eble bezonas plian kontrolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:44, 9 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Nia titolpolitiko ke "nomoj de subŝtatoj" laŭeble "ĉiam estu Esperantigitaj", jes estas saĝa laŭ pure praktikaj konsideroj de redaktado. Tamen mi intertempe tre favoras iun fidindan referencon aŭ plurajn pri ĉiuj esperantigoj, kaj ne entuziasmas pri pure vikipediaj kreaĵoj - sekve la ideala deziro vere "ne ĉiam estas aplikebla en praktiko". Mi ĵus kontrolis en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]] de 1971, kiu en la vasta mapo 35 havas liston pri ĉiuj [[subŝtatoj de Meksiko]], sed preskaŭ ĉiujn nomas hispane. Nur [[Kampeŝo]] (tiel!!!, ĉe ni ''Campeche'' resp. [[Kampeĉo]] sen referenco, PIV2020 ne havas vorton), [[Meksikio]] (tiel!!, laŭ PIV2020 zamenhofa vorto, ĉe ni [[Meksikŝtato]]) + [[Jukatano]] (ĉe ni kaj laŭ PIV2020 [[Jukatanio]]) tie dokumentiĝas kiel pure esperantaj, aldone [[Hidalgo]] + [[Durango]] estas aŭtomate esperantaj kaj hispanaj. Mi forte supozas ke la poŝatlasa komisiono de 1971 elektis formon kampeŝo ĉar [[kampeĉo]] jam estas biologia vorto. Sed tio tamen estas aŭdaca ideo. Tamen ĉiukaze nur [[Jukatanio]], [[Hidalgo]] + [[urango]] konsidereblas sendiskute klaraj esperantigoj. La supozo ke ĉiuj "esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj" estas naiva. Se ili estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, kion mi volonte volus kredi, tiam devos esti eble almenaŭ unu ekstervikipedian referencon alporti pri ĉiu - kaj en tio la poŝatlaso de 1971 ne estos granda helpo. Sed ĝi jes ne estas la sola ebla fonto... Tial mi ankoraŭ ne volus movi la tekstojn al esperantaj titoloj Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco, sen ke ni individue dokumentigas nian ekstervikipedian referencadon - pri Verakruco ĉiukaze klaras ke ĝi estas meksika urbo en PIV2020, do la paŝo argumenti ke ni povas uzi la urbonomon ankaŭ por la subŝtato estas malgranda. Do mi postulas ke ni ne pigru kaj serĉu ekstervikipediajn fontojn pri la novaj esperantaj nomoj, en PIV, Reta vortaro aŭ iu ajn alia vortaro, tekstaro.com aŭ iu simpla reta serĉado. Ĉar bazigi enciklopedion sur "pure vikipediaj vortokreaĵoj" estas koncepto tre dubinda, kaj se la novaj vortoj estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, tiam devas ebli trovi pruvon pri tio (almenaŭ unusolan). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:52, 18 maj. 2026 (UTC) :Verŝajne ThomasPusch pravas pri ĉi tiu afero. Mi emas restarigi la hispanlingvajn titolojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:09, 30 maj. 2026 (UTC) ==Artefaritaj planedoj== Mi faras diskuton ĉe [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]] pri tio, kiel distingi la titolojn de ekzistanta artikolo [[Artefarita planedo]] kaj nova artikolo kun [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9366370 jena enhavo]. Mi kopias ĉi tien mian ĵusan komenton: ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:49, 5 maj. 2026 (UTC) Laŭ mi, "planedo" estas objekto tiel granda, ke ĝi iĝas proksimume sfera pro gravito, kaj kiu forigas aliajn objektojn el sia orbito. Se eĉ [[Plutono]] ne estas planedo, nomi Luna-1 planedo, eĉ "artefarita planedo", ŝajnas ridinde. Cetere, neniu nomas artefaritajn satelitojn "artefaritaj lunoj". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:00, 6 maj. 2026 (UTC) :{{re|Lingvano}} Mi komprenas tion kiel voĉon, ke la nova artikolo estu [[Artefarita planedo]] sen interkrampaĵo. Kion vi volas fari al la ekzistanta artikolo? Alinomi, forigi aŭ kunigi kun alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:36, 6 maj. 2026 (UTC) ::Eble oni provizore alinomu ĝin al [[Artefarita planedo (satelito)]], sed oni povus ankaŭ forviŝi ĝin. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:41, 6 maj. 2026 (UTC) :::Mi apenaŭ sukcesas orientiĝi, tiom konfuziga iĝis la movado de la tekstoj. Iusence ŝajnas domaĝe forĵeti la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9334784 novan version] de 19 mar. 2026 farita de uzanto Piotrus, sed aliflanke la nova traduko el la angla al Esperanto estis nur duonfarita kaj havas multajn fuŝajn ruĝajn ligilojn, ekz. [[The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy]], kvankam ekzistas teksto [[La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio]], kaj simple anglalingve nomi novajn ruĝajn ligilojn en [[Vikipedio en Esperanto]] kiel [[Atmospheric escape]] (por vorto "eskapon de atmosfero") aŭ [[Science fiction on television]] (por simpla vorto "sciencfikcion") ankaŭ ne ŝajnas aparte saĝe. Do probable tamen ne indas je ĉiu kosto savi la ektradukon de Piotrus, nur por esti afabla al li, kaj poste havi amason da plia laboro en tio fari veran fintradukon el la malneto. {{re|Arbarulo|Lingvano}} Eble vi du simple povas fari komisionon kaj ordigi la mison, ĉar pli da kuiristoj kiuj kirlas en la poto ne plifaciligas la ordigon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:03, 20 maj. 2026 (UTC) ::::Eble Piotrus ankoraŭ volos fari tion mem. Mi petos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Katorgo]] => [[Punlaboro en Rusio]] == La novvorto ''katorgo'' aspektas dubinda, ĉar mi ne trovis ĝin en vortaroj, nek trovas bezonon je aparta vorto por komuna fenomeno de punlaboro, konata ekde antikva epoko kaj ekzistinta ankaŭ en Britio, Francio kaj multaj aliaj landoj. En Rusio ĝi aperis en la epoko de Rusa carlando kaj daŭris en la Rusia imperio, la termino mem estis renaskita por mallonge eĉ en Stalin-tempo. Do mi proponas uzi simplan kaj klaran vortumon [[Punlaboro en Rusio]]. Espereble poste aperos [[Punlaboro en Francio]], [[Punlaboro en Britio]] ktp. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:21, 7 maj. 2026 (UTC) :<s>{{por}}</s> Vere. La novvorton "katorgo" ankaŭ mi ne trovis ĝin en vortaroj, gazetoj, literaturo - ankaŭ [https://tekstaro.com/?s=6a0b0ce727a57 tekstaro.com] malhavas ĝin. Do mi estas tre por ŝovo al titolo [[Punlaboro en Rusio]]. Kvankam vikidatumoj proponas tradukon "Ekziligo", kio estas grava atentigo pri nuanco: la ekziligo estis almenaŭ same grava puno kiom deviga laboro. Sed mi dubemas ĉu sencas la kondamnon je punlaboro kaj je ekziligo ŝtopi en la saman titolon...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:28, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ|tamen kontraŭ, post rekonsidero}} Tamen, mi nun ankoraŭ konsciis pri la historia libreto de 1912 nomata "[https://arkivo.esperanto-france.org/katalogo.htm Politika malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero «la Katorgon»]" de [[Zygmunt Marek]], Krakovo, kiu jes ja jam estis menciita en la teksto (la fina parto de la titolo "konsidero «la Katorgon»" en akuzativo nuntempe impresas nekutima, sed tiel ekzakte oni titoligis la libron en 1912, kaj la vorto «Katorgo» estas sendube tie menciita). Kaj recenzo pri la libro, same mencianta la vorton Katorgo, troveblas en [https://dn790003.ca.archive.org/0/items/BelgaEsperantisto_1912_n050_dec/BelgaEsperantisto_(1912)_n050_dec.pdf la Belga Esperantisto, dec. 1912, p. 31]. Per tiu trovo mia antaŭa argumento, ke "mi ne trovis ĝin en ... gazetoj, literaturo" ne plu validas - nun mi tamen trovis ĝin, kaj en literaturo kaj en la gazetaro. Tial mi retiras mian voĉdonon. Mi ĵus faris esperantan tekston pri la historia esperantista socialdemokrato [[Zygmunt Marek]] kaj pensas, ke se la homo plantis la novan vorton en 1912 en la esperantan literaturon kaj gazetaron, ke tiam jam ne plu eblas nomi ĝin "nova vorto" en 2026, 114 post la enkonduko. Cetere, mi atentigas ke la vortradiko estas antikva greka termino, ne estis inventaĵo nur de la cara Rusio kaj ne nur "makulus la memoron de historia Rusio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 18 maj. 2026 (UTC) :::Ni verkas la enciklopedion, do ni prezentu la science pruvitajn faktojn kaj ne gravas ĉu ili makulas ies historion aŭ ne. La fakto estas ke punlaboro en Rusio estis la sama sistemo, kiun aplikis Britio, Francio kaj pluraj aliaj landoj, do uzado de malliberuloj por plej pezaj laboroj, kutime en foraj lokoj. Tio estis konsiderata samtempe ilo de punado kaj koloniado (Siberio, Aŭstralio, Franca Gujano ktp). En Rusio post la revolucio ĝi estis abolita (kvankam dum la Stalin-periodo aperis [[GULAG]]-sistemo, ekzistinta du jardekojn), en Francio ĝi funkciis eĉ post la Dua mondmilito ([[Papilio (libro)|jen ekzemplo]]). Se ni uzas vortumon [[Prizonkolonio]] (ne ''Penal colony'' aŭ ''Colonie pénale''), kial ni elpensu specialan vorton por la sama institucio en Rusio? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:37, 3 jun. 2026 (UTC) :Cetere, mi mem videble ne multe okupiĝis pri punlaboroj en interŝtata komparo. Kiuj estas la vikidatumaj eroj por [[Punlaboro en Francio]] kaj [[Punlaboro en Britio]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:34, 20 maj. 2026 (UTC) :{{komento}} "Katorgo" estas naiva paŭsa "esperantigo" de la rusa vorto (каторка [kátorga]), kiu signifas punlaborejo. Mi vidas nenian bezonon uzi en Esperanto tian balastaĵon. :Krome, mi havas la impreson, ke, elimininte la vorton "katorgo", estus prudente movi la enhavon de tiu ĉi artikolo en apartan sekcion "Punlaboro en Rusujo" en la artikolo "[[Punlaboro]]". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:34, 7 jul. 2026 (UTC) ::Tamen tio malekvilibrigus la artikolon - [[Katorgo]] estas tre detala kaj [[Punlaboro]] apenaŭ pli ol ĝermo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 7 jul. 2026 (UTC) :::Tio, ke la artikolo ne plu estos ĝermo, ŝajnas al mi bona paŝo, kiu krome montros kiamaniere eblos aldoni similajn partojn pri aliaj landoj (ekzemple, la jam menciitaj Aŭstralio, Britujo, Francujo k.a.). :::Ĉu ekzistas bonaj kialoj por eternigi ĝermecon de artikolo "[[Punlaboro]]" aŭ por divido de artikolo pri unu temo en apartajn artikolojn pri ĉiu lando? :::Se vi insistas, la artikolo "[[Punlaboro]]" povas enhavi sekcion aŭ simplan koncizan klarigon forsendantan al la artikolo "Punlaboro en Rusujo" (la alinomita nuna "[[Katorgo]]"). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:45, 8 jul. 2026 (UTC) {{kom}} [[:d:Q17089987|Punlaboro en Usono]] estas sufiĉe grava temo en usona politiko, kaj punlaboro en Ĉinujo estas ofta riproĉo de usonanoj (hipokrita sed verŝajne prava, ŝajne ankoraŭ sen vikidatumero) al la registaro de tiu lando. Ambaŭ estus bonaj kandidatoj por artikoloj. Alilingvaj artikoloj rilataj al punlaboro troviĝas en la kategorioj ligitaj kun ĉi tiuj eroj: [[:d:Q8719629]], [[:d:Q8864536]] (esperante [[:Kategorio:Trudlaboro]]). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Anglikana Komunio]] > Anglikana Komunumo == Ni ĉiuj scias ke [[komunio]] estas "[[sakramento]], kiu estas [[rito|rita]] [[ofero]] de [[pano]] kaj [[vino]]" en iuj kristanismaj diservoj, kaj la verbo komunii laŭ [https://vortaro.net/#komunio_kd PIV] estas "doni al iu por manĝi, eventuale trinki, la panon kaj vinon" en tia renkontiĝo. Do, la titolo "Anglikana Komunio" por '''tiu teksto estas misa'''. Kaj efektive, en [[vikidatumoj]] la temo en Esperanto nomiĝas Anglikana '''Komunumo''' = internacia grupo de anglikanaj eklezioj. La vorto [[komunumo]] ĉi-tie estas la ĝusta. Mi proponas alinomiĝon. Eĉ se tute ne necesas esti anglikana, aŭ esti kristana por juĝi en tiu demando, ankaŭ ne necesas havi la pezan vortaron PIV hejme, sed sufiĉas havi aliron al komputilo por povi rigardi en ''vortaro.net'', kaj tute klaras ke "komunio" estas ago kiun praktikas plej diversaj kristanoj, kaj '''ne estas nomo''' por organizaĵo aŭ federacio de diversaj organizaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:30, 20 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Evidente. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:36, 20 maj. 2026 (UTC) <s>:{{kontraŭ}}</s> Laŭ mia kompreno la Anglikana Komunio ne estas organizaĵo aŭ federacio de organizaĵoj, sed aro da eklezioj difinitaj de tio, ke ili sufiĉe bone interkonsentas pri doktrinoj por reciproke agnoski la validecon de sia komunia rito. Tial oni nomas ĝin angle ''Communion'', kio estas la angla vorto por komunio, aŭ pli ĝenerale komuniko aŭ samsenteco, sed neniam por komunumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) ::El tiu respondo kaj el la artikolo mi ne vidas, kiel tio diferencas disde «[[Anglikanismo]]». La franca Vikipedio same opinias, kaj pludrektas [[:fr:Communion_anglicane]] → [[:fr:Anglicanisme]], kio ŝajnas tre logika.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:16, 22 maj. 2026 (UTC) :::Fakte la artikolo «[[Anglikana Komunio]]» nesufiĉe klare diras, ke temas pri ''[[:en:Full communion|Communio in sacris]]'', kaj misgvide uzas la vorton «komunumeco». Se oni ial vols lasi tiun artikolon, ĝin necesas iom reverki. Cetere, kial majusklo en «Komunio»? Ĉiel ajn, antaŭ ol verki pri speciale «Anglikana komunio», necesas havi pli ĝeneralan artikolon pri «Eŭĥaristia komunikado» (la ortodoksa ekvivalento por ''Communio in sacris'').--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:03, 22 maj. 2026 (UTC) ::::Laŭ la anglalingvaj artikoloj, anglikanismo estas la tradicio deveninta de la [[Eklezio de Anglio]] (Eklezio de Anglujo). Pluraj eklezioj apartiĝis de la Anglikana Komunio, interalie pro disputoj pri la rajtoj de virinoj kaj GLAT-uloj, sed restas anglikanaj. Ĉio ĉi bedaŭrinde ne estas klarigita en niaj artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:53, 22 maj. 2026 (UTC) :::::Se Arbarulo en sia unua noto aludas ke komunio pli ĝenerale estus komuniko aŭ samsenteco, li malpravas. [https://vortaro.net/#komunio_kd Komunio] en Esperanto klare estas la rita manĝado de iom da [[pano]] kaj [[vino]] en kristanaj kunvenoj. Se lasi la artikolon je tiu nomo, necesus klarigi kial kaj kiel la anglikana rita manĝado de pano kaj vino diferencas de la restaj kristanaj grupiĝoj. Kompreneble pri majusklo de la dua vorto estas tute neniu klarigo. Do se lasi la artikolon je la nuna nomo, necesas tute teologie koncentriĝi pri la rito kaj neniel pri "la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo kaj estas en komunumeco inter si". Tio bezonas pli ol nur iom da reverkado. Tial laŭ mi la ŝanĝo for de vorto "komunio" en la titolo estas pli praktika solvo de la dilemo, ĉar tiu ĉi teksto klare ne temas pri priskribo de rito, sed pri grupigo de kristanaj organizaĵoj. Eblas bone proponi alian novan vortumon por la titolo, sed tiu ĉi teksto maltaŭgas sub la nuna titolo "[[Anglikana Komunio]]". Mi suferas per iom da kapdoloro, kiam mi legas iujn de la tekstoj, kiujn la antaŭa tre maljuna kaj intertempe longe mortinta uzanto Ludovica verkis, ofte en nebulaj vortumoj, ĉiam sen referencoj, kaj certe ne estas la ĝusta por reverkado de la ekzistanta teksto. Tial mi ankaŭ subtenus entute forigi la tekston kaj anstataŭigi ĝin per alidirektigo al la esperantlingva teksto [[anglikanismo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 23 maj. 2026 (UTC) PS: La sama miso, mi ĵus konstatis, validas ankaŭ por la teksto <big>'''[[Komunio de Porvoo]]'''</big>, kie same ne temas pri la maniero kiel manĝi panon, sed pri ''«unio inter la anglikana kaj evangelia luterana eklezioj farita en 1992»'' - do same pri iu organiza grupigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:29, 23 maj. 2026 (UTC) :Kiom mi komprenas, temas ne pri organizaĵo aŭ komunumo, sed pri reciproka '''agnosko''' aŭ '''akcepto''' de eŭĥaristio inter iuj konfesioj. T.e. ekz‑e ke anglikano povas komunii en luterana diservo (kaj inverse); en ortodoksismo tio ankaŭ signifas, ke pastroj de la koncernaj konfesioj rajtas '''kuncelebri''' unu saman eŭĥaristian diservon. Tamen la terminoj de la tipo «komunio de NN» impresas min kiel tre fuŝaj. Ili pensigas pri ia speco de liturgio (kiel la «liturgio de Johano la Orbuŝa» aŭ«[[Trenta meso]]»), dum fakte temas pri interagnosko. Tiajn interagnoskojn oni prefere menciu ĉe la artikoloj pri la konfesioj (kun kiuj aliaj konfesioj la koncerna konfesio estas en la eŭĥaristiaj rilatoj) prefere ol en apartaj artikoloj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 16:23, 23 maj. 2026 (UTC) ::ThomasPusch miskomprenas min. Mi neniam diris ke "komunio" signifas komunikon aŭ samsentecon. Tio estas signifoj de ''communion'', kiujn mi menciis nur por pruvi, ke ''communion'' ne signifas "komunumo". ::La argumento estas: la normala etnolingva nomo de la afero signifas "komunio", do ni fidele traduku tion kaj ne provu renomi ne-Esperantajn aferojn laŭ tio, kio ŝajnas al ni pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:37, 23 maj. 2026 (UTC) :::Angle [[:en:Christian communion]] '''ne estas''' la Esperanta [[komunio]], ili estas [[ŝajnamikoj]], kaj traduki tion per «komunio» estas mistraduki kaj konfuzi. Pli ĝusta termino angla estas [[:en:koinonia]] ← {{lang-el|κοινωνία}}, la reponda Esperanta artikolo estas [[Komuneco (kristanismo)]]. La teologoj kutime citas ĉi-rilate ''Agojn'' 2:42, kie la Londona Biblio havas «kunuleco»n (Kaj ili persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la '''kunuleco''', en la dispecigo de pano kaj en preĝoj). Resume, la meĥanika paŭsaĵo per «Anglikana <s>komunio</s>» estas kontraŭesperanta eraro.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 04:11, 25 maj. 2026 (UTC) ::La malsameco inter "Anglikana Komunio" kaj "anglikanismo" estas menciita en la artikolo [[Anglikana Komunio]]: "La Anglikana Komunio estas la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo '''kaj estas en <s>komunumeco</s> komunio inter si'''". Do ĉiuj membroj de la Anglikana Komunio estas anglikanoj, sed ne ĉiuj anglikanoj estas membroj de la Anglikana Komunio. Kaj la enhavo de la artikolo spegulas la distingon: [[Anglikana Komunio]] temas pri tio, kiuj anglikanaj eklezioj inkludiĝas en la komunio kaj kiuj ne; [[Anglikanismo]] temas pri la doktrinaj kaj kulturaj aferoj, kiuj distingas la anglikanojn de aliaj kristanaj tradicioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:45, 23 maj. 2026 (UTC) :::Laŭ [[:en:Anglican Communion]], "The Anglican Communion (AC) is a Christian communion consisting of the autocephalous national and regional churches '''historically''' in '''full communion''' with the Archbishop of Canterbury." En la ortodoksa terminaro, temas pri la ''eklezioj-filinoj'' de la Brituja eklezio (histiorio) kaj ''eŭĥaristia kuneco'' (=[[Komuneco (kristanismo)|Komuneco]]). Ambaŭ trajtojn eblas esprimi la sufikso -ism; kp la difinon de ''katolikismo'' en NPIV: :::«2 (ss) La kristana religio, bazita sur la dogmaro k ritaro difinitaj de ĉiuj ĝisnunaj koncilioj, k agnoskanta la aŭtoritaton k neerarivecon de la papo.» :::Tie enestas kaj doktrino-kulturo (dogmaro kaj ritaro), kaj la administra aŭtoritato de la papo. Simile ''anglikanismo'' povas kombini (kaj en la reala lingvuzo reale kombinas) doktrina-kulturan kaj la historian aspektojn. Internacie '''anglikanismo''' estas la plej klara kaj taŭga esprimo; «Anglikana Komunio» estas misgvida kaj lingve erara mistraduko.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:02, 25 maj. 2026 (UTC) ::::Mi hezitemas tial, ke se ''communion'' ne signifas "komunio" ĉi tie, estas tiel stranga hazardaĵo ke tiom gravas ĝuste la reciproka agnosko de komunio inter la eklezioj. Tamen mi provizore fidas ke Sergio scias pli pri eklezia terminologio ol mi. Kalkulu min {{sindetena}} pri la titolo. ::::Pri la dueco de la artikoloj, ŝajnas evidente ke estas du konceptoj, do kunigo nur estus en ordo se montriĝus, ke niaj artikoloj kaj la ligitaj anglalingvaj artikoloj misprezentas siajn fontojn. La distingo inter la konceptoj sendependas de la artikolaj titoloj, do ankaŭ sendependas de la signifo de "-ismo", "komunio" aŭ aliaj elementoj de Esperanto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:54, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Stelhalmao]] => [[Stelhalmo]] == Temas pri speco de [[halmo]] ludata sur stelforma tabulo, do kial ne [[stelhalmo]]? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:28, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Laŭ [[Halmo]], "halmo" kaj "halmao" estas variantoj por la sama koncepto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:56, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Jes, certe, sed estus preferinde havi nur unu formon de la vorto. Ŝajnas al mi, ke oni inkluzivas la finan vokalon, esperantigante vorton, nur kiam necesas distingi ĝin de alia radiko. Mi ne vidas motivon por esperantigi ''halma'' alie ol per '''halmo'''. Ĉiuokaze, estus bone, se la artikoloj pri '''halm(a)o''' kaj '''stelhalm(a)o''' uzus la saman formon en siaj titoloj. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) == [[Literatura salono]] => [[Salono (kunvenejo)]] / [[Salono (rondeto)]] == La aktuala nomo akcentas sole literaturajn kunvenojn, sed fakte tio estis ankaŭ lokoj, kie oni priparolis politikajn, sociajn, filozofiajn, religiajn aferojn. Do ni adaptu la titolon al pli larĝa origina senco de la fenomeno, kiel tion faris la aliaj vikioj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Bona ideo! "Salono (kunvenejo)" ŝajnas al mi tute taŭga anstataŭo. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:49, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:46, 6 jul. 2026 (UTC) == [[Ŝajna heredanto]] -> [[Heredonto]]== La vorto "ŝajna" havas alian sencon, ne trafan ĉi tie: "ŝajna. Erariga pro sia ekstera aspekto, kiu ne estas konforma al la interna kerna esenco; prezentanta nur eksteran supraĵan similecon kun io alia". Tiu ĉi heredanto ja klare ne estas "erariga", sed estas "verŝajna, probabla, antaŭvidebla" k.s. La paĝo estas alinomenda al io pli taŭga. Pli bona nomo povus esti, ekz-e "Verŝajna heredanto" aŭ "Probabla heredanto" aŭ simile. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:11, 6 jun. 2026 (UTC) :Verdire, la nuna titolo estas misgvida, eĉ erara. :Miaopinie, la ĝusta termino estas "heredonto". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:45, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:27, 7 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:09, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi baze konsentas pri la propono '''Heredonto''', sed ŝatus iom pli precizigi: Tial {{por}} '''Tronheredonto'''. Heredi oni ankaŭ povas monon, aŭ librojn, aŭ supkuleron, sed ĉi tie temas pli specife pri '''trono''' en hereda monarĥio.- [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:05, 9 jun. 2026 (UTC) :::La nuna teksto diras, interalie: "la termino estas ĝenerala por iu ajn titolo de nobeleco". Evidente do, ne temas nur pri tronheredado. :::Memkompreneble, oni povas mallarĝigi la temon de la artikolo. Aliflanke, oni povas, male, plilarĝigi ĝin, ĉar kial heredado de trono, nobela titolo, bieno, privata kapitalo ktp estu traktataj malsame (havi apartan terminon kaj artikolon) en Esperanta Vikipedio? Eblas difini la terminon "heredonto" ĝenerale, sed dediĉi grandan parton de la artikolo al la obskuraj lokaj reguloj kaj rradicioj de tronheredado (kaj eventuale titolheredado), laŭbezone. :::Tio permesos havi prudentan nivelon de lingva reguleco kaj sistemeco kaj, tamen, reteni ligitecon al tiuj lingvaj vikioj, kiuj traktas esence paŭsaĵojn de la anglalingva idiomaĵo ''heir apparent''. :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:26, 9 jun. 2026 (UTC) ::::Grava diferenco estas, ke heredadon de bieno aŭ mono normale decidas la testamento, sed reĝo aŭ duko normale (almenaŭ laŭ mia limigita scio pri Eŭropo) ne povas mem decidi, kiu heredos la titolon. Eble do '''titolheredonto'''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:55, 11 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Titolheredonto'''. Ĉar l'artikolo temas pri iu ajn titolo.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:50, 1 jul. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Poligenistoj]] -> [[:Kategorio:Polenigistoj]] == Estis konfuzo inter du ŝajnaj terminoj. Temas pri [[polenado]] per [[polenigisto]] pri kiu estu ligita al la bona "kategorio:Polenigistoj" kiu domaĝe aperas ruĝe, kiel kategorio de tiu artikolo. ''Poligenistoj'' rilatas al [[poligenismo]], kiu rilatas al tuta alia afero. Atentu, ke ŝanĝi la nomon de tiu kategorio necesas ŝanĝi la kategorion en ĉiuj artikoloj rilatantaj al la malbona kategrio.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 12:55, 1 jul. 2026 (UTC) {{Komento}} Sen kontraǔdiro, ĉu povbas mi alinomi tiun kategorion ?-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:10, 7 jul. 2026 (UTC) == [[Signaro]] kaj [[Signolingvo]] (= [[Gestlingvo]]) == Verkante artikolon pri komputada «signaro» mi puŝiĝis kontraŭ la jam ekzistanta «[[Signaro]]» alispeca. Intervikie ĝi estas ligita al unu sola lingvo (la hungara [[:hu:Jelbeszéd (kommunikációs eszköz)]]), kaj ŝajnas al mi, ke ĝi temas pri [[Signolingvo]] = [[Gestlingvo]], kiu havas pli da ilustraĵoj kaj intervikiaj ligiloj. Mi ne kompetentas pri la afero, sed mi vidas unuj samajn nomojn menciitajn en ambaŭ artikoloj. Mi proponas konsideri la eblon kunigi la du artikolojn; se konvenas, sub la titoloj de la dua, kiuj titoloj estas pli klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:26, 3 jul. 2026 (UTC) :Mi preferus la vorton ''[[gestolingvo]]''. Ĉiuj lingvoj uzas signojn, sed parolaj lingvoj uzas sonojn, dum gestolingvoj uzas gestojn. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:45, 3 jul. 2026 (UTC) ::Estas du senrilataj proponoj ĉi tie: kunigi [[Signaro]] kaj [[Signolingvo]], kaj alinomi [[Signolingvo]] --> [[Gestlingvo]]. ::La kunigopropono vere devus esti ĉe [[Vikipedio:Kunigendaj artikoloj]]. Ĉiuokaze kunigo ne estas en ordo, ĉar la plej unua frazo de [[Signaro]] klare diras ke ĝi "estas '''nelingva''' komunika kodo" kaj la cetera artikolo konsekvence laŭas tion. ::[[Signaro]] estas tre ĝenerala vorto sen evidente ĉefa senco, do mi pensas ke estus bone havi apartigilon sub tiu titolo kaj uzi interkrampan klarigon en la titoloj de veraj artikoloj. ::Alinomado [[Signolingvo]] --> [[Gestlingvo]] estas bona ideo. Mi supozas ke la modo diri "signolingvo" venas konscie de supozo, ke "gesto" havas iun insultan nuancon kaj ke "signo" estas pli ĝentila sinonimo, kaj subkonscie de deziro fari nomon (supraĵe) similan al la nomo uzata en la angla, hispana, franca kaj aliaj nuntempe prestiĝaj lingvoj. Kiel bonege resumis Lingvano, tio estas mallogika laŭ la signifoj de "gesto" kaj "signo" en Esperanto. ::Resume, {{kontraŭ}} kunigo kaj {{por}} [[Gestlingvo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:59, 6 jul. 2026 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Bone. Tiam por liberigi la nudan «Signaro»n por apartigilo necesas precizigi la titolon de la nuna «[[Signaro]]». La hungara precizigo (=&nbsp;komunikilo) precizigas nenion, ĉar ĉia ajn signo estas komunika rimedo. Kiom mi komprenas, tiu artikolo temas pri signoj esprimantaj mesaĝon ''malrekte'' — per aludo, sekreta kodo, per deca ŝarado. Mi do proponas precizigi «Signaro (implica)». Ĉu?--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:34, 8 jul. 2026 (UTC) ::::La artikolo traktas ĉiujn nelingvajn komuniksistemojn. Mi pensas ke "malrekta" aŭ "implica" ne bone komprenigas la signifon "nelingva". Ĉu "Signaro (komunikteorio)" estas akceptebla? Aŭ eble "Nelingva signaro" estus pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:22, 8 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikulturado en Marko]] -> [[Vinkultivado en Markio]]== Ne estas mi kiu proponis tiun alinomadon, sed DidCORN; fakte mi proponas la forigon de la artikolo, kiel parto de lavango metata de anonimuloj kun kiu ne eblas diskuti la grandan kvanton de fuŝaĵoj kiun lia kontribuo alportas. Ĉiuokaze la proponinto argumentis, ke Vitikulturo estas barbarismo kaj Markio (Italio) estas la regiono, dum Marko estas tute alia afero. Pri la dua parto mi ttue konsentas, sed ne pri la unua ĉar Vitkulturo ja estas ĝusta vorto (sen i), do la rezulto povus esti ĉu Vitkultivado en Marko aŭ Vinproduktado en Marko, se vere la decido estas konservi tiajn fuŝaĵojn. Estis jam dekoj da ili. :{{kontraŭ}} la proponita kaj {{por}} unu el la du alternativoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:53, 6 jul. 2026 (UTC) :{{komento}}Same pri [[Vitikolturado en Umbrio]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:33, 6 jul. 2026 (UTC) :{{Por}} Mi konsentas pri [[Vitkultivado en Markio]], sed mi proponis la terminon [[Vinkultivado]] kiu ekzistas kaj en Vikipedo mem kaj en ĉiuj esperantaj votaroj, dum *Vitkultivado" estas tutkomprenebla sed tamen neologismo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:06, 7 jul. 2026 (UTC) == [[Sigismondo (Sankta Romia Imperio)]] -> [[Sigismundo (Sankta Romia Imperio)]] == La formo ''[[Sigismundo]]'' ŝajnas preferinda. Mi ĵus trakontrolis la 66 aliajn lingvojn: 45 havas la vokalon U, 5 havas O (belorusa, franca, hungara, itala, kataluna), unu havas A (litova), kaj la aliaj havas skribon nek latinan, nek cirilan, nek grekan, do mi ne estas certa! [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:01, 7 jul. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Normale esperantigo de historia germana nomo sekvus la latinan formon aŭ la originalan germanan. Ambaŭ havas ''u''. Aliflanke, PIV registras nur "Sigismondo". En la tekstaro ŝajnas ke ambaŭ variantoj uziĝas. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:06, 7 jul. 2026 (UTC) :{{Por}} Sigismundo… La PIV-a francaĵo ''–mondo'' estas klare malpli internacia. El la 54 alinaciaj aritikoloj Vikipediaj, kies titolojn mi povas legi (latinliteraj kaj Cirilaj) nur 4 havas la o-formon. Krome, la artikolo pri la antaŭnomo en nia Vikipedio estas [[Sigismundo]]. Kaj cetere en tiaj nomoj la ĝermana ''–mund'' signifas ne ‹mondo›, sed ‹protekto›. Kp «[[Edmundo]]»n: «PIV1970 havis la Esperantan formon ''Edmondo'', imitante la francan, sed en PIV2002 ĝi estis korektita al la pli internacia kaj etimologie ĝusta formo ''Edmundo''»--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 03:04, 8 jul. 2026 (UTC) :{{komento}} Fakte la testa versio de PIV havas la vorton ''Sigismundo'' en ekzemplo sub ''regento'': "Frato Georgo [...], la regento de la infana reĝo Johano Sigismundo". Mi supozas, ke PIV iam korektos la kapvorton, same kiel ĝi korektis la kapvorton ''Edmundo''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:02, 8 jul. 2026 (UTC) :{{komento}} Persone mi preferus "Sigismundo". Sed PIV estas grava aŭtoritato, kaj ni ne deviu de PIV sen grava kialo. La ĝisnunaj artikoloj pri diversaj [[Sigismondo]]j nomiĝas tiel ĝuste pro la aŭtoritato de PIV. Vikipedio sekvu la fakte ekzistantan lingvon (kie PIV ludas gravan rolon), kaj ne inventu alternativajn formojn, eĉ se tiuj ŝajnas "pli logikaj" aŭ "pli ĝustaj". - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:11, 8 jul. 2026 (UTC) h68php3ptw7yh5j93itp3htfy4ciwgr 9423673 9423668 2026-07-08T20:31:36Z Arbarulo 135469 /* Katorgo => Punlaboro en Rusio */ 9423673 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en aliaj paĝokreoj mi diligente kontribuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > [[Bonvivado]]== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) ::::Mi plu alinomis ''[[Wellness]]'' > [[Bonvivado]], laŭ la juĝo de ThomasPusch ke ĝi estas tradukebla tiel. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:12, 1 jul. 2026 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:31, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:42, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} @[[User:Salatonbv]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:22, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:40, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:50, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:34, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) :: {{por}} alinomigo, la milito estas kreajxo de Usono. Tamen eblus konservi la jaron "2026" en la titolo. La sola kaŭzo kial Irano ataketas 30 (?!) kalifatojn estas ke ili gastigas usonajn teroristojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:02, 19 apr. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Do, por "Daŭho", fontojn vidu supre. Kial ni havus PIV, se ni tamen tiom ofte pridubis ĝian aŭtoritaton? Ĝi aparte ekzistas pro tio, ke unuopaj esperantistoj hobie emas inventi proprajn esperantigojn, kaj en PIV eblas arbitracie vidi kiu estas la plej oficiala formo, sen longaj kaj vanaj disputoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:18, 13 apr. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Atente sekvinte la ĝisnunan diskuton, mi konkludas, ke estas pli prudente dume ne ŝanĝi la titolon de la artikolo kaj ne miksi apartajn artikolojn, almenaŭ ĝis kiam stabiliĝos distingado de historiaj kaj modernaj sencoj de tiu grupo de armiloj (mortiroj, haŭbizoj, minĵetiloj, grenadoĵetiloj ks). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:56, 12 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) Mi ne konsentas, ke mi 'kreas problemon' defendante la precizan kaj establitan terminon 'minĵetilo'. Male, la problemo aperas ĝuste per la provo senbezone enkonduki neologismon 'bombokanono', kiu estas teknike konfuza kaj balistike nelogika. Se vi insistas pri lingva eksperimento anstataŭ faka precizeco, estas vi, kiuj kreas malkonformecon kun la ĝisnuna tradicio kaj vortaroj. Mi ne intencas plu diskuti pri tiu ĉi artefarita afero – por mi la valida termino restas 'minĵetilo'. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:55, 11 apr. 2026 (UTC) :La vorto ''bombokanono'' estas en PIV kaj militvortaroj, la vorto ''minĵetilo'' estas nenie, tamen vi asertas malon kaj nomas la PIV-vorton ''eksperimento''. Tro strange kaj emocie por la enciklopedio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 17:35, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Citiĝis PIV kiel pruvo ke "bombokanono" uziĝas, citiĝis neniu pruvo ke "minĵetilo" uziĝas. {{kontraŭ}} kunigo, ĉar la du artikoloj estas klare distingataj. Mi ne plene konvinkiĝis pri tio, kiu el la du havu la titolon "bombokanono", sed volus ke tiaj duboj ne fariĝu preteksto por daŭrigi la nunan staton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:34, 11 apr. 2026 (UTC) Via kritiko kontraŭ 'minĵetilo' estas tute nelogika kaj malkonsekvenca. Se al vi malplaĉas tiu ĉi vorto, vi devus same ataki ankaŭ la terminon 'flamĵetilo', kiu baziĝas sur tute identa principo de vortformado. Tamen, 'flamĵetilo' al vi ne ĝenas. Ŝajne via obsedo pri la neologismo 'bombokanono' fontas ne el lingva logiko, sed el ia stranga fiksado je la vorto 'bombo'. Viaj argumentoj havas la saman nivelon kiel babilado ĉe la kaso pri krosantoj, kiuj hazarde similas al bomboj. Se vi volas esti seriozaj redaktantoj, vi ne povas uzi duoblajn normojn laŭ via nuna humoro. Minĵetilo restas faka termino, ĉu vi vidas en ĝi krosantojn aŭ ne. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:27, 12 apr. 2026 (UTC) :Pardonon, sed via parolo iĝas tute nekomprenebla. ''Krosanto''? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 08:47, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Kvankam via malkapablo ĝuste nomi tiun ĉi armilon ne signifas, ke la traduko 'minĵetilo' estas malĝusta. Mi kontraŭas la alinomigon, ĉar 'minĵetilo' estas la ĝusta esprimo por tiu ĉi armilo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:40, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} '''bombokanono''' estas ne malpli fuŝa ol '''minĵetilo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «'''Kanono'''» estas pafilego kies pafoj havas platan, preskaŭ rektan trajektorion. La koncerna pafilego pafas preskaŭ verikale, kaj tute malsimilas kanonon. '''Kanono''' estas miskvalita vorto kun 3 senrilataj kaj malkonvenaj signifoj. Ankaŭ '''mino''' havas 3 diversajn signifojn. La bona termino estas en ReVo: : [https://revaj.steloj.de/revo/dlg/index-2p.html#bomb.0opafilo '''bomb·o·paf·il·o'''] MIL Pafilego, plej ofte glattuba, por pafi bombojn laŭ alta, arkforma trajektorio, uzata ekz-e por pafi trans monto aŭ alia vertikala baro. Tipa bombopafilo konsistas el tubo, dukrura afusto, apoga plato kaj celilo. La kutimaj kalibroj estas 50–60mm (rota bombopafilo), 81–90mm (bataliona), 105mm (aŭ pli, regimenta). Kp haŭbizo. Estas mirinde, kiel la esperantistoj malvolas uzi klarajn kaj koterajn terminojn.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) == [[Batalo de Slavkov]] => [[Batalo ĉe Austerlitz]] == Ni nomu la artikolon same kiel en ĉiuj enciklopedioj per tiutempa nomo de la setlejo, ne inventu unikajn Esperanto-formojn nekonatajn al la monda historiografio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 12 apr. 2026 (UTC) {{por}} Ĝenerale oni uzu la tiutempajn nomojn, mi supozas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:13, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} sekvi la fontojn, sen trudo de propra sistemo, eĉ logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:35, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}}[[Batalo ĉe Austerlitz]]--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:39, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Batalo ĉe Austerlitz]]. – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:51, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:19, 29 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Kiel oni elektas inter "Batalo ĉe ..." kaj "Batalo de ..."? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:35, 14 apr. 2026 (UTC) :Bona demando, tion mi preteratentis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:49, 14 apr. 2026 (UTC) {{por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''', '''Aŭsterlica batalo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:36, 29 apr. 2026 (UTC) {{Por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''' – kaj la batalo, kaj la histotia nomo de la loko, kie ĝi okazis, estas internacie konataj kaj famaj por meriti uzadon de esperantigita lokonomo, kiu ja estas atestita en Esperanto. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:07, 29 apr. 2026 (UTC) == [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]] == PIV havas la vorton '''bombokanono''': "Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon" laŭ PIV 2020, aŭ "mallongtuba kanono, kiu povas pafi nur laŭ granda celangulo" laŭ testo.vortaro.net. La angla Vikipedio havas [[:en:Mortar (weapon)]], kaj la germana Vikipedio havas [[:de:Mörser (Geschütz)]], kaj tiuj artikoloj estas interligitaj. Angla-Esperanta vortaro de John Wells tradukas ''mortar'' per '''bombokanono''', kaj germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause tradukas ''Mörser'' per '''bombokanono'''. Do ŝajnas al mi, ke la establita Esperanta vortaro estas '''bombokanono''', kaj ne "mortero", kiu laŭ PIV estas "miksaĵo de kalko, cemento kaj sablo". Pli da esplorado pri diversaj specoj de bombokanono kaj parencaj armiloj povus esti utila, sed mi kredas, ke ne necesas atendi tion por efektivigi la evidentan korekton. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:06, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] havas paron [https://rueo.ru/sercxo/мортира ''мортира'' — ''mortiro'']. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 16:35, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Ja interese, sed tiu estas pli malnova vortaro, kaj ''mortiro'' ne estas en PIV. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:08, 12 apr. 2026 (UTC) : {{por}} bombokanono, vorto perfekte komprenebla ankaŭ por ĉiu ne-militisto. Pri mia ĵusa komento pri PIV vidu supre en ĉapitro "Daŭho". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:21, 13 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «Mortero» certe estas ŝanĝenda, ĉar laŭ la Fundamento ĝi havas alian signifon. Tamen mi preferus ŝanĝi ĝin al '''mortiro''' (kun historia signifo diferenca disde tiu de bombopafilo). En Esperanto oni povas paroli pri la nuntempo aŭ pri historio. En la 2ª mondmilito ankoraŭ ekzistis '''mortiroj''', kiel la jena germana: <gallery caption="Mortiro kaj bombopafilo"> Mörser Karl 'Adam' at the Tank Museum, Kubinka pic5.JPG|Mortiro (60 cm) Mortar M29.jpg|Bombopafilo </gallery> sed nun ilin anstataŭis haŭbizoj kaj bombopafiloj. La angla lingvo ne distingas inter ili; en aliaj lingvoj ili havas apartajn nomojn, kaj la termino sone simila al '''mortiro''' indikas ĝuste la malnovan pafilegon (ekz‑e la rusa [[:ru:Мортира]])--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 10:19, 27 apr. 2026 (UTC) == Diversaj hungaroj de nomo Péter Magyar == Mi simple kopias la jam diskutpaĝe ekkomencitan proponon ĉi tien, por pliaj komentoj: Ni bezonas alinomigi ĉi tie la tekston [[Péter Magyar (juristo)]] aŭ [[Péter Magyar (politikisto)]] al simple Péter Magyar kaj alinomi la samnomulo [[Péter Magyar]] al [[Péter Magyar (drumisto)]]. La unua estis ekkreita en 2024 kaj la dua en 2019, malgraŭ tio la unua estas multege pli fama. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:31, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}} En 2019 la alia Péter Magyar verŝajne estis pli konata, nun la afero kompreneble ŝanĝiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:44, 13 apr. 2026 (UTC) ::Proponu en [[VP:AA]], laŭ la normala proceduro. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:24, 13 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} simpla nomo [[Péter Magyar]] por la politikisto, kaj kun aldonaĵo "...(drumisto)" aŭ "[[Péter Magyar (muzikisto)]]" por la muzikisto. Tiam ankaŭ eblas aldoni ŝablonon {{ŝ|aliaj signifoj}} supre de la paĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 13 apr. 2026 (UTC) ::::PS Se ektroviĝos esperantaj tekstoj pri tria aŭ kvara Péter Magyar, oni povas senprobleme ekhavi apartigilon [[Péter Magyar (apartigilo)]], sed por nur du bonuloj tio estus troigo, kaj utilas havi la simplan nomon sen alfonaĵo por la politikisto, kiel prave proponis Sj1mor! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:29, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}}simple Péter Magyar.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:38, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} la politikisto sen interkrampaĵo, lia samnomulo kun "... (muzikisto)" aŭ "... (drumisto)". [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 11:44, 14 apr. 2026 (UTC) :{{Komento}} La hungara paĝo prezentas 7 personojn, tamen menciindas nur 3. Ĝi estas ofta nomo. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_P%C3%A9ter_(egy%C3%A9rtelm%C5%B1s%C3%ADt%C5%91_lap)].--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:13, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} tute komprenebla. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 23:20, 17 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:41, 18 apr. 2026 (UTC) == [[Agonia kutimaro]] => [[Luktema kutimaro]] == Mi mem kreis la iaman artikolon adaptante alilingvajn nomon kaj etimologion el greka ''agon'', sed nun konstatas, ke agonio en PIV tute ne enhavas tiun signifon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} "Luktema" aŭ prefere "lukta", kiu estas perfekta traduko etimologie kaj sence, "agonia" havas rilatan devenon sed ŝanĝitan signifon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 14 apr. 2026 (UTC) :{{komento}} Eble "lukta konduto" anstataŭ "kutimaro"? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:46, 18 apr. 2026 (UTC) ::Mi ne volis diri tion por ne komplikigi la aferon, sed ankaŭ mi pensas ke "konduto" estas pli trafa ol "kutimaro". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:20, 18 apr. 2026 (UTC) :::Mi preferus "konkurenca konduto" aŭ "rivaleca konduto". {{por}} "[[konduto]]". {{Kontraŭ}} "kutimaro", "agonia" kaj "lukt(em)a". - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:07, 18 apr. 2026 (UTC) ::::Ĉu ne prefere "konkura" ol "konkurenca", ĉar laŭ PIV "konkurenco" estas specife ekonomia konkuro? Krom tio, ankaŭ "konkura" kaj "rivaleca" ŝajnas al mi tute bonaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 18 apr. 2026 (UTC) :::::Do, ''[[konkura konduto]]''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:42, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::Laŭ mi jes (oni jam povas kalkuli min {{por}} iu ajn esprimo kun "konkura", "rival(ec)a", "lukt(-)a"). Mi esperas ke la diskuto pri la plej bona vortumo ne forgesigos nin, ke verŝajne ĉiuj konsentas ke la nuna vortumo estas la malplej bona. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:25, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Cimo (insekto)]] => [[Litocimo]] == "Cimo (insekto)" ŝajnas esti maltaŭga titolo por ĉi tiu artikolo. [https://www.vortaro.net/#cimo_kd Laŭ PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o laŭ ReVo,] la esperanta vorto "cimo" povas indiki du grupojn de insektoj. Larĝsence, cimo estas [[heteroptero]] - signifo subtenata de la Fundamento. Mallarĝsence, cimo referas al la genro ''Cimex''. Tamen, ĉi tiu artikolo temas nek pri unu nek pri la alia, sed pri "litocimoj", ĉefe sed ne nur pri la specio ''Cimex lectularius''. Ĝi estas nun ligita al la vikidatumero {{wikidata|Q940337}}, sed laŭ mi ĝi estus fakte pli taŭga ĉe {{wikidata|Q48385308}}, datumero pri parazitaj cimoj kun la sama komuna nomo. Mi rekomendas alinomi la artikolon al "Litocimo", kaj ŝanĝi "cimo (insekto)" al alidirektilo al la artikolo [[Heteropteroj]] aŭ al la apartigilo [[Cimo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:02, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:42, 18 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La sola vaste uzata insekta senco, kiun (miascie) havas la Esperanta vorto "cimo" estas identa al la rusa vorto "клоп" (en zamenhofa tempo skribata kiel "клопъ", kaj tion klare indikas Fundamento!) aŭ la angla "bedbug". :Miaopinie estus prudente uzi la nomon "'''Cimo'''" por tiu ci artikolo, ĉar tio estas kerna vorto, de kiu estis adoptita por la komputista slangaĵo "'''Cimo (komputado)'''" kiel kompakta traduko de la simile mallonga anglalingva "bug", kaj la apartigila artikolo nomiĝu "'''Cimo (apartigilo)'''". :Tia estus, miaopinie, prudenta nomado de la artikoloj. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:25, 19 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, laŭ [[Wiktionary:ru:клоп]], la rusa vorto "клоп" signifas kaj litocimo kaj [[hemiptero]]. (Temas pri grupo, kiu inkluzivas heteropterojn.) ::Kaj krome la Fundamento klare indikas ankaŭ la germanan "[[Wiktionary:de:Wanze|Wanze]]" kaj la francan "[[Wiktionary:fr:punaise|punaise]]", kiuj senambigue indikas heteropterojn (laŭ la sinonimaj sekcioj de la ligitaj paĝoj). La angla fundamenta traduko "[[Wiktionary:en:bug|bug]]" havas plurajn bestajn signifojn, sed interalie ankaŭ hemiptero (aŭ plej ofte heteroptero laŭ la artikolo ĉe "[[Wiktionary:en:true bug|true bug]]), kaj ne litocimo. Aliflanke, la pola fundamenta traduko "[[Wiktionary:pl:pluskwa|pluskwa]]" ja signifas nur litocimo (aŭ pli precize ''Cimex lectularius''). ::Do entute estas unu lingvo en la Fundamento, kiu sugestas, ke oni interpretu "клопъ" kiel litocimo, kaj tri lingvoj, kiuj sugestas, ke la ĝusta interpreto de "клопъ" estas "hemiptero/heteroptero". ::Cetere, laŭ mi verŝajne indus lasi la titolon de la apartiga artikolo senŝanĝa pro tio, ke kaj PIV kaj ReVo indikas du malsamajn taksonomiajn grupojn por la vorto "cimo". Do almenaŭ laŭ tiuj vortaroj, eĉ la kerna insekta signifo de la vorto ne estas senambigua. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 12:02, 19 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} Laŭ argumentoj de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:20, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi ne estas zoologo kaj ne povas juĝi fakan uzadon, sed komunlingve la sola senco kaj de la rusa vorto "клоп" kaj la Esperanta vorto "cimo" (kiun mi renkontis centojn, eble milojn da fojoj kaj en tekstoj, kaj en parola uzado) estas ĝuste la koncerna sangosuĉa parazito de homo (angle: "bed bug"). :::Tio ne malebligas fakan uzadon de la nomo "''Kлопы''"/"Cimoj" por diversampleksaj kaj daŭre reklasigataj zoologiaj taksonoj, sed tia uzado estas tro marĝena en komunlingva uzado por uzurpi la oftegan kaj kutiman nomon "клоп" kiel artikolnomon. :::Kompromise oni ja povas havi artikolon "Cimo" pri la komunlingva nocio kaj artikolon "Cimoj" pri la koncerna fake uzata taksono (verŝajne ''Heteroptera''). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:27, 19 apr. 2026 (UTC) :::Ne temas pri "''Kлопы''"/"Cimoj", sed pri "''Bettwanze''/''Cimex lectularius''/''Cimex lectularius''/...". Rigardu la aliajn lingvojn! Kaj la artikolo mem komenciĝas per la vorto '''Litocimo'''! Do ankaŭ ĝia titolo estus "[[Litocimo]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:23, 19 apr. 2026 (UTC) ::::Temas pri tio, kio jam en Fundamento nomiĝas cimo/''клоп''. Do ankaŭ la titolo estu "клоп". Tio, ke la zoologia nomenklaturo estas pli komplika kaj zigzage evoluis post la tempo de Fundamento, estas flanka detalo. ::::La ordinaran, normalan, atendeblan formon de la vorto ilustras, ekzemple, la teatraĵo pri socia "parazito", kiun verkis [[Vladimir Majakovskij]] kaj kiu nomiĝas simple kaj klare "Клоп", en la franca kaj angla tradukoj respektive "La punaise" kaj "The bedbug" (vidu la artikolojn en la koncernaj vikioj), kaj en Esperanto, nature, "La cimo" (vidu la artikolon "[[Vladimir Majakovskij]]". ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 01:48, 20 apr. 2026 (UTC) :::::Titolo de teatraĵo estas tute alia afero ol titolo de enciklopedia artikolo. La titolo de la teatraĵo estas malpreciza, kaj tio estas tute akceptebla: oni povas diveni, ke temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo. Titolo de enciklopedia artikolo estu pli preciza. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:55, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::La titolo de teatraĵo kaj ĝiaj tradukoj konvinke (ĉar oni zorge teadukas verkotitolojn) konfirmas tion, kion oni observas en normala, ĉiutaga kaj literatura, lingvouzado. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:37, 20 apr. 2026 (UTC) :Mi ĵus kontrolis en ''tekstaro.com'': la vorto "cimo" en la pridiskutata senco (kutima sangosuĉa insekto) aperas en diversepokaj tekstoj (eĉ de Zamenhof); la formoj "litocimo" aŭ "litcimo" ne aperas eĉ unufoje. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:59, 20 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, ''cimo'' aperas nur 6-foje en tekstaro.com kun insekta senco, do ĝi apenaŭ estas ofta vorto, eĉ tiam, kaj en la hodiaŭa mondo litocimoj estas malpli oftaj ol en la tempo de Zamenhof, mi supozas. (Cetere, ''cimo'' aperas 4-foje kun la senco "eraro" kaj unufoje kun la dubinda senco "subaŭskultilo", kaj ŝajnas al mi ne tute certe, ke ĉe Szathmari temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo; la kunteksto ne estas tute klara.) Do mi restas tute ne konvinkita, ke ''cimo'' en Esperanto estu pli specifa ol ĝiaj angla, franca kaj germana tradukoj en la Fundamento. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:14, 20 apr. 2026 (UTC) == [[Ruĝa cimo]] => [[Fajrocimo]] == La artikolo [[Ruĝa cimo]] prezentas "ruĝa cimo" kiel la ĉefan nomon de la insekto, kaj "fajrocimo" kiel la komunan nomon. Tamen, ŝajnas al mi, ke "ruĝa cimo" estas inventaĵo de la verkintoj de la artikolo, ĉar mi trovas ĝin nur en fontoj rilataj al Wikimedia. [https://www.vortaro.net/#fajrocimo_kd PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o ReVo] mencias nur "fajrocimo" kaj ne "ruĝa cimo". Ĝi eĉ ne estas traduko de la scienca nomo ''Pyrrhocoris apterus'', ĉar ''Pyrrhocoris'' venas de grekaj vortoj por "fajro" kaj "cimo", kaj ''apterus'' signifas "senflugila". Do la nomo "ruĝa cimo" ŝajnas al mi tute foriginda el la artikolo, kaj la titolo estas ŝanĝinda. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:43, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:39, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Animala fiziologio]] => [[:Kategorio:Besta fiziologio]] == La koncerna vikipedia artikolo en Esperanto nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", ne "animala fiziologio", kaj ŝajnas al mi ke bonus se baza teksto kaj baza kategorio havas saman titolon. Tial mi proponas alinomigon de la kategorio al la (pli sendiskute akceptebla nomo) "besta fiziologio". Tio kaŭzus remeton de 24 eroj al nova kategorio, tial pli bonas diskuti kaj laŭeble havi konsenton, antaŭ ol procedi pri la translokigo... Kompreneblas ke la esperanta koncepto de [[Bestoj]] en la latina lingvo estas ''Animalia'', tial por parolantoj de romanidaj lingvoj kaj de la angla la vorto ''"animal'-"'' povas ŝajni pli hejmeca, sed tamen en Esperanto la vorto Bestoj signifas ĝuste tion, kaj Esperanto ne estas romanida lingvo, ne estas dialekto de la itala aŭ de la angla (kvankam foje aspektas tiel)... Tial estas bone ke la vikipedia artikolo en Esperanto jam nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", nur la kategorio ĝis nun iras alian vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} ĉiutaga prefere ol teknika lingvaĵo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:21, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:38, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:50, 19 apr. 2026 (UTC) {{farite}} per 6 poraj voĉoj kaj neniu duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Natura historio]] => [[Biontologio]] == PIV ne havas "natura historio"; ĝi havas nur "naturhistorio (arĥaismo) = natursciencoj". La esprimo "natura historio" ŝajnas laŭvorta traduko el la angla/franca kaj mallogika en Esperanto. Do kial ne uzi la PIV-an vorton '''biontologio'''. (PIV indikas "arĥaismo", sed mi kredas, ke ĝi estas arkaika ĝuste tiel, kiel "natural history" en la angla estas arkaika: ĝi ne plu estas scienca fako.) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:48, 19 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} PIV indikas ke "biontologio" estas arkaika sinonimo de "biologio". [[Natura historio]] ne temas pri biologio ĝenerale (se ĝi temus, ĝi estus kunigenda kun [[biologio]]) sed specife pri observa anstataŭ eksperimenta metodaro por biologio. Kaj tiu koncepto ne estas arkaika nek eksa, kvankam la scienca sistemo malpli rekompencas ĝin nun ol antaŭ cent jaroj. (En mia kantono, preskaŭ ĉiu biologo kaj multaj ĉiĉeronoj havas en sia domo libregon ''Costa Rican Natural History'', jam kvardek jarojn aĝan sed neniel eksmodan.) :Aliflanke povas esti, ke la vortumo "natura historio" estas etnolingvismo. Sed ŝanĝo al alia misa vortumo ne helpos nin trovi la ĝustan. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:31, 19 apr. 2026 (UTC) :Ĉu iu havas alian proponon? La difino ŝajnas esti io simila al "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". ("Biontologio" tute ne ŝajnas al mi "misa": vortaroj agnoskas, ke "bionto" signifas "vivulon".) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:27, 20 apr. 2026 (UTC) ::Slavaj (kaj iuj aliaj) lingvoj uzas por tiu ĉi scienca kampo la nomon forme kaj sence similan al "'''Naturscienco'''". Tia memklariga kaj regula formo ŝajnas al mi akceptebla kaj trafa. Ĝi, krome, estas paralela al aliaj regulaj formoj por nomi sciencojn kaj sciencajn fakojn kiel, ekzemple, "lingvoscienco" kaj "komputoscienco". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:30, 20 apr. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. Cetere, la Esperanta Vikipedio jam uzas la PIV-an sencon de [[naturscienco]]. Do tiu propono apenaŭ havas ŝancon, laŭ mi. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:19, 20 apr. 2026 (UTC) ::::Kial? "Naturscienco", miakomprene, tute konformas kun la nocio, kiun difinas PIV kaj tiu ĉi artikolo: en iu stadio ĝi estis tuteca studado de la naturo; poste eiaj brancoj specialiĝis kaj iĝis apartaj sciencoj kaj sciencaj fakoj (biologio, fiziko, ĥemio, geologio, astronomio; zoologio, botaniko, nuklea fiziko, kvantuma teorio, fizika ĥemio kaj ĥemia fiziko, tektoniko, astrofiziko, fiziologio ktp) kaj daŭre disbranĉiĝas. Eblas rigardi tian tuton "naturscienco" (iam antaŭe tute nature, nun kun ioma streĉo, ĉar ne ekzistas fakuloj pri la enorme kreskinta tuto, kvankam enkondukan bazan studobjekton en lernejo principe eblas nomi tiel kaj eble oni ankoraŭ faras tion en iuj lingvoj) aŭ kiel kunigon de ĝiaj konsistigaj partoj, kiuj estas konsiderebla kiel "natursciencoj". ::::"Biontologio" evidente ne taŭgas por tiu celo, speciale, se oni ĝin derivas de "bionto" = vivulo aŭ interpretad kiel kunfando de ''bio-'' kaj "ontologio", ĉar temas ne nur pri vivuloj, kaj ne nur pri bio[logio]: fiziko, ĥemio, geologio, astronomio apenaŭ estas koncepteblaj kiel sciencoj pri vivuloj aŭ limigitaj al bio-... en ia ajn senco. ::::Cetere, la naiva paŭsaĵo "natura historio" kiel ĉia "falsa amiko" estas miskomprenebla sen klarigo, ke temas pri sklava imito de alilingva idiotismo. ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:26, 21 apr. 2026 (UTC) :::::Eble vi estas konfuzita. Ni serĉas esprimon por la senco "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". Pri tio temas la koncerna artikolo. (Nu, la Esperanta artikolo mencias "scienca", sed tio ŝajnas miskompreno, se oni komparas kun la nacilingvaj artikoloj.) Ĉiuokaze, fiziko apartenas al natursciencoj, sed ne al tio, pri kio temas pri artikolo, kaj kion mi preferus nomi "biontologio". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:34, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::Ŝajnas, ke konfuzitaj estas ankaŭ la aŭtoroj de la artikolo, kiuj skribis, interalie: "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj [tiel!] kaj organismoj". ::::::Simile konfuzitaj estas ankaŭ alilingvaj ligitaj artikoloj: ::::::Franclingva vikio: «c'est l'enquête, la description de tout ce qui est visible dans le monde naturel : animal, végétal, minéral.» ktp ::::::Eĉ la anglalingva vikio ne konsentas kun vi: «In antiquity, "natural history" covered essentially anything connected with nature, or used materials drawn from nature, such as Pliny the Elder's encyclopedia of this title, published c. 77 to 79 AD, which covers astronomy, geography, humans and their technology, medicine, and superstition, as well as animals and plants.», «A slightly different framework for natural history, covering a similar range of themes, is also implied in the scope of work encompassed by many leading natural history museums, which often include elements of anthropology, geology, paleontology, and astronomy along with botany and zoology, or include both cultural and natural components of the world.» ktp ::::::La ruslingva vikio estas eĉ pli kategoria pri la vasteco de la fako: «совокупность знаний о природных объектах, явлениях и процессах» (la tuto da scioj pri naturaj objektoj, fenomenoj kaj procezoj) ::::::kaj simile en aliaj lingvoj. ::::::Alternativa interpreto estas, ke konfuzita estas vi – per unu el la mallarĝigaj difinoj en la angla lingvo, kiun vi iukiale preferas. Nu, Esperantaj terminoj estu pli internaciaj kaj malpli efemeraj, ol tio... ::::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:48, 21 apr. 2026 (UTC) :::::::Nia nuna artikolo klare difinas sian temon kiel nur certan specon de naturscienco, "kline pli al observado, ol al eksperimentadaj metodoj de studado, kaj ampleksas precipe tiajn esplorojn, kiuj estas eldonataj ne en striktasence sciencaj revuoj sed en revuoj pli vastatemaj." Nia artikolo ne ''jam'' estas samtema kun [[naturscienco]], ĉar la observa stilo de naturscienco ne estas la sola stilo. La cito "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj kaj organismoj" ne kontraŭdiras tion - "natura historio" estas difinita laŭ metodoj kaj ne laŭ esplortemo. :::::::La franca artikolo ŝajne estas pri iom alia koncepto kaj eble devus ne esti ligita al la sama vikidatumero. La ŝajne kontraŭdiraj citoj el la anglalingva vikipedio ne estas en nia artikolo, do striktasence ne rilatas al la diskuto. Kaj unu (''In antiquity . . .'') klare estas celita kiel historia, malaktuala difino (tial ĝi estas en subsekcio "Before 1900") kaj la alia klare estas markita kiel malsama de la kutimaj difinoj (''A slightly different framework . . .''). Do ili ne difinas la temon de la artikolo. Dume la difino ''leaning more towards observational than experimental methods of study'' estas en la unua frazo de la artikolo, klare intencita kiel temdifina, ne kiel nur unu inter pluraj mallarĝigaj difinoj. :::::::Ĉiuj vikipedio malrespektetas la principon "Vikipedio ne estas vortaro" ĉe plursencaj titoloj kiel ĉi tiu. Tio ne estas imitinda. :::::::Do la demandoj estas 1) Ĉu la specife observa stilo de naturscienco meritas artikolon, aŭ ĉu ĝi estas kunigenda kun [[naturscienco]]? (Mi pensas ke ĝi estas memstare menciinda temo, sed oni povus racie malkonsenti.) 2) Ĉu titolo "Natura historio" estas tolerinda, aŭ kiun alian titolo ĝi havu?--[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:57, 21 apr. 2026 (UTC) ::::@[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]]: ::::: @[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] diris: :::::: Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. ::::: La vorto '''naturscienco''' evidente venas el la tradicio germana (kaj pli ĝenerale orienteŭropa), kaj la angla-latinidaj aŭtoroj de PIV ĝin miskomprenis. Naturscienco estas la tuto da sci(enc)oj pri la naturo, kiel la germana {{lang|de|'''Natur·kunde'''}} aŭ la rusa {{lang|ru|'''естество·знание'''}}. Tiu tegmenta signifo povas rilati al la historia periodo kiam la studoj de la naturo ankoraŭ ne disfakiĝis en apartajn sciencojn; tiu signifo restas aktuala ekz‑e en la instruado: en la elementa lernejo ni havas studfakon {{lang|ru|природоведение}}, en kiu la lernantoj ricevas la unuajn sciojn pri fiziko, ĥemio, biologio, astronomio… Supozeble tiusence la revuo «Esperanto» informas nin, ke :::::: «André Cherpillod (1930) estas emerita mezlerneja instruisto pri '''naturscienco'''.» ::::: En la sistemo germana-orienteŭropa estas do klara diferenco inter '''naturscienco''' ĝenerale kaj '''(pri)natura scienco''' speciale (ekz‑e geologio, zoologio ktp). Simile '''lingvoscienco''' ({{lang-ru|языкознание}}) ĝenerale kaj prilingvaj sciencoj speciale (gramatiko, leksikografio, dialektologio ktp). Simile '''[[sociscienco]]''' ({{lang-ru|обществознание}}) ĝenerale kaj ''sociaj sciencoj'' speciale (historio, ekonomiko, etnografio…). En tiu sistemo estas kohera diferencigo de la klasifikaj niveloj, malsamaj nocioj estas esprimataj per malsamaj vortoj. ::::: En la tradicio angla-latinida tiun diferencon oni esprimas per la nombro de unu sama termino: :::::: Les '''[[:fr:sciences sociales]]''' sont un ensemble de disciplines académiques&nbsp;… :::::: '''[[:en:Social science]]''' (or the '''social sciences''') is one of the branches of science,… ::::: T.e. la nocioj ekzistas, sed estas esprimataj konfuze kaj malkohere. La germana sistemo estas pli logika kaj imitinda, tiom pli ke ĝi utiligas la rimedon disponeblan en Esperanto: la diferencon inter ‹umo·scienco› kaj ‹uma scienco›. La PIVa difino estas misa.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:55, 29 apr. 2026 (UTC) ==Ŝtatoj de Meksiko== Nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]] diras ke "nomoj de subŝtatoj" "ĉiam estu Esperantigitaj". Mi supozas ke tio ne ĉiam estas aplikebla en praktiko, ĉar Esperantigoj en multaj federaj landoj ne ekzistas. Tamen la federitaj [[subŝtatoj de Meksiko|ŝtatoj de Meksiko]] jam havas esperantigojn menciitajn en la artikoloj. Ĉar la lando estas granda kaj havas sufiĉe longan historion de Esperanto-aktivado, mi atendas ke tiuj Esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj, kaj ke fontoj estas troveblaj por la plej multaj aŭ ĉiuj. Sed la artikoltitoloj estas en la hispana. Do - ĉu ni ŝanĝu la titolojn en Esperantajn, aŭ ĉiujn aŭ minimume tiujn, por kiuj fontoj rapide troveblos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:37, 27 apr. 2026 (UTC) :Plejparte {{farite}}. [[Chiapas]], [[Tabasco]], [[Veracruz]] bezonas administranton. [[Ĉiŭaŭo]], [[Gvanaĥŭato]], [[Pŭeblo]] estas suspektindaj pro malnormala uzado de ''ŭ'' kaj eble bezonas plian kontrolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:44, 9 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Nia titolpolitiko ke "nomoj de subŝtatoj" laŭeble "ĉiam estu Esperantigitaj", jes estas saĝa laŭ pure praktikaj konsideroj de redaktado. Tamen mi intertempe tre favoras iun fidindan referencon aŭ plurajn pri ĉiuj esperantigoj, kaj ne entuziasmas pri pure vikipediaj kreaĵoj - sekve la ideala deziro vere "ne ĉiam estas aplikebla en praktiko". Mi ĵus kontrolis en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]] de 1971, kiu en la vasta mapo 35 havas liston pri ĉiuj [[subŝtatoj de Meksiko]], sed preskaŭ ĉiujn nomas hispane. Nur [[Kampeŝo]] (tiel!!!, ĉe ni ''Campeche'' resp. [[Kampeĉo]] sen referenco, PIV2020 ne havas vorton), [[Meksikio]] (tiel!!, laŭ PIV2020 zamenhofa vorto, ĉe ni [[Meksikŝtato]]) + [[Jukatano]] (ĉe ni kaj laŭ PIV2020 [[Jukatanio]]) tie dokumentiĝas kiel pure esperantaj, aldone [[Hidalgo]] + [[Durango]] estas aŭtomate esperantaj kaj hispanaj. Mi forte supozas ke la poŝatlasa komisiono de 1971 elektis formon kampeŝo ĉar [[kampeĉo]] jam estas biologia vorto. Sed tio tamen estas aŭdaca ideo. Tamen ĉiukaze nur [[Jukatanio]], [[Hidalgo]] + [[urango]] konsidereblas sendiskute klaraj esperantigoj. La supozo ke ĉiuj "esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj" estas naiva. Se ili estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, kion mi volonte volus kredi, tiam devos esti eble almenaŭ unu ekstervikipedian referencon alporti pri ĉiu - kaj en tio la poŝatlaso de 1971 ne estos granda helpo. Sed ĝi jes ne estas la sola ebla fonto... Tial mi ankoraŭ ne volus movi la tekstojn al esperantaj titoloj Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco, sen ke ni individue dokumentigas nian ekstervikipedian referencadon - pri Verakruco ĉiukaze klaras ke ĝi estas meksika urbo en PIV2020, do la paŝo argumenti ke ni povas uzi la urbonomon ankaŭ por la subŝtato estas malgranda. Do mi postulas ke ni ne pigru kaj serĉu ekstervikipediajn fontojn pri la novaj esperantaj nomoj, en PIV, Reta vortaro aŭ iu ajn alia vortaro, tekstaro.com aŭ iu simpla reta serĉado. Ĉar bazigi enciklopedion sur "pure vikipediaj vortokreaĵoj" estas koncepto tre dubinda, kaj se la novaj vortoj estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, tiam devas ebli trovi pruvon pri tio (almenaŭ unusolan). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:52, 18 maj. 2026 (UTC) :Verŝajne ThomasPusch pravas pri ĉi tiu afero. Mi emas restarigi la hispanlingvajn titolojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:09, 30 maj. 2026 (UTC) ==Artefaritaj planedoj== Mi faras diskuton ĉe [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]] pri tio, kiel distingi la titolojn de ekzistanta artikolo [[Artefarita planedo]] kaj nova artikolo kun [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9366370 jena enhavo]. Mi kopias ĉi tien mian ĵusan komenton: ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:49, 5 maj. 2026 (UTC) Laŭ mi, "planedo" estas objekto tiel granda, ke ĝi iĝas proksimume sfera pro gravito, kaj kiu forigas aliajn objektojn el sia orbito. Se eĉ [[Plutono]] ne estas planedo, nomi Luna-1 planedo, eĉ "artefarita planedo", ŝajnas ridinde. Cetere, neniu nomas artefaritajn satelitojn "artefaritaj lunoj". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:00, 6 maj. 2026 (UTC) :{{re|Lingvano}} Mi komprenas tion kiel voĉon, ke la nova artikolo estu [[Artefarita planedo]] sen interkrampaĵo. Kion vi volas fari al la ekzistanta artikolo? Alinomi, forigi aŭ kunigi kun alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:36, 6 maj. 2026 (UTC) ::Eble oni provizore alinomu ĝin al [[Artefarita planedo (satelito)]], sed oni povus ankaŭ forviŝi ĝin. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:41, 6 maj. 2026 (UTC) :::Mi apenaŭ sukcesas orientiĝi, tiom konfuziga iĝis la movado de la tekstoj. Iusence ŝajnas domaĝe forĵeti la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9334784 novan version] de 19 mar. 2026 farita de uzanto Piotrus, sed aliflanke la nova traduko el la angla al Esperanto estis nur duonfarita kaj havas multajn fuŝajn ruĝajn ligilojn, ekz. [[The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy]], kvankam ekzistas teksto [[La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio]], kaj simple anglalingve nomi novajn ruĝajn ligilojn en [[Vikipedio en Esperanto]] kiel [[Atmospheric escape]] (por vorto "eskapon de atmosfero") aŭ [[Science fiction on television]] (por simpla vorto "sciencfikcion") ankaŭ ne ŝajnas aparte saĝe. Do probable tamen ne indas je ĉiu kosto savi la ektradukon de Piotrus, nur por esti afabla al li, kaj poste havi amason da plia laboro en tio fari veran fintradukon el la malneto. {{re|Arbarulo|Lingvano}} Eble vi du simple povas fari komisionon kaj ordigi la mison, ĉar pli da kuiristoj kiuj kirlas en la poto ne plifaciligas la ordigon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:03, 20 maj. 2026 (UTC) ::::Eble Piotrus ankoraŭ volos fari tion mem. Mi petos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Katorgo]] => [[Punlaboro en Rusio]] == La novvorto ''katorgo'' aspektas dubinda, ĉar mi ne trovis ĝin en vortaroj, nek trovas bezonon je aparta vorto por komuna fenomeno de punlaboro, konata ekde antikva epoko kaj ekzistinta ankaŭ en Britio, Francio kaj multaj aliaj landoj. En Rusio ĝi aperis en la epoko de Rusa carlando kaj daŭris en la Rusia imperio, la termino mem estis renaskita por mallonge eĉ en Stalin-tempo. Do mi proponas uzi simplan kaj klaran vortumon [[Punlaboro en Rusio]]. Espereble poste aperos [[Punlaboro en Francio]], [[Punlaboro en Britio]] ktp. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:21, 7 maj. 2026 (UTC) :<s>{{por}}</s> Vere. La novvorton "katorgo" ankaŭ mi ne trovis ĝin en vortaroj, gazetoj, literaturo - ankaŭ [https://tekstaro.com/?s=6a0b0ce727a57 tekstaro.com] malhavas ĝin. Do mi estas tre por ŝovo al titolo [[Punlaboro en Rusio]]. Kvankam vikidatumoj proponas tradukon "Ekziligo", kio estas grava atentigo pri nuanco: la ekziligo estis almenaŭ same grava puno kiom deviga laboro. Sed mi dubemas ĉu sencas la kondamnon je punlaboro kaj je ekziligo ŝtopi en la saman titolon...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:28, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ|tamen kontraŭ, post rekonsidero}} Tamen, mi nun ankoraŭ konsciis pri la historia libreto de 1912 nomata "[https://arkivo.esperanto-france.org/katalogo.htm Politika malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero «la Katorgon»]" de [[Zygmunt Marek]], Krakovo, kiu jes ja jam estis menciita en la teksto (la fina parto de la titolo "konsidero «la Katorgon»" en akuzativo nuntempe impresas nekutima, sed tiel ekzakte oni titoligis la libron en 1912, kaj la vorto «Katorgo» estas sendube tie menciita). Kaj recenzo pri la libro, same mencianta la vorton Katorgo, troveblas en [https://dn790003.ca.archive.org/0/items/BelgaEsperantisto_1912_n050_dec/BelgaEsperantisto_(1912)_n050_dec.pdf la Belga Esperantisto, dec. 1912, p. 31]. Per tiu trovo mia antaŭa argumento, ke "mi ne trovis ĝin en ... gazetoj, literaturo" ne plu validas - nun mi tamen trovis ĝin, kaj en literaturo kaj en la gazetaro. Tial mi retiras mian voĉdonon. Mi ĵus faris esperantan tekston pri la historia esperantista socialdemokrato [[Zygmunt Marek]] kaj pensas, ke se la homo plantis la novan vorton en 1912 en la esperantan literaturon kaj gazetaron, ke tiam jam ne plu eblas nomi ĝin "nova vorto" en 2026, 114 post la enkonduko. Cetere, mi atentigas ke la vortradiko estas antikva greka termino, ne estis inventaĵo nur de la cara Rusio kaj ne nur "makulus la memoron de historia Rusio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 18 maj. 2026 (UTC) :::Ni verkas la enciklopedion, do ni prezentu la science pruvitajn faktojn kaj ne gravas ĉu ili makulas ies historion aŭ ne. La fakto estas ke punlaboro en Rusio estis la sama sistemo, kiun aplikis Britio, Francio kaj pluraj aliaj landoj, do uzado de malliberuloj por plej pezaj laboroj, kutime en foraj lokoj. Tio estis konsiderata samtempe ilo de punado kaj koloniado (Siberio, Aŭstralio, Franca Gujano ktp). En Rusio post la revolucio ĝi estis abolita (kvankam dum la Stalin-periodo aperis [[GULAG]]-sistemo, ekzistinta du jardekojn), en Francio ĝi funkciis eĉ post la Dua mondmilito ([[Papilio (libro)|jen ekzemplo]]). Se ni uzas vortumon [[Prizonkolonio]] (ne ''Penal colony'' aŭ ''Colonie pénale''), kial ni elpensu specialan vorton por la sama institucio en Rusio? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:37, 3 jun. 2026 (UTC) :Cetere, mi mem videble ne multe okupiĝis pri punlaboroj en interŝtata komparo. Kiuj estas la vikidatumaj eroj por [[Punlaboro en Francio]] kaj [[Punlaboro en Britio]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:34, 20 maj. 2026 (UTC) :{{komento}} "Katorgo" estas naiva paŭsa "esperantigo" de la rusa vorto (каторка [kátorga]), kiu signifas punlaborejo. Mi vidas nenian bezonon uzi en Esperanto tian balastaĵon. :Krome, mi havas la impreson, ke, elimininte la vorton "katorgo", estus prudente movi la enhavon de tiu ĉi artikolo en apartan sekcion "Punlaboro en Rusujo" en la artikolo "[[Punlaboro]]". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:34, 7 jul. 2026 (UTC) ::Tamen tio malekvilibrigus la artikolon - [[Katorgo]] estas tre detala kaj [[Punlaboro]] apenaŭ pli ol ĝermo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 7 jul. 2026 (UTC) :::Tio, ke la artikolo ne plu estos ĝermo, ŝajnas al mi bona paŝo, kiu krome montros kiamaniere eblos aldoni similajn partojn pri aliaj landoj (ekzemple, la jam menciitaj Aŭstralio, Britujo, Francujo k.a.). :::Ĉu ekzistas bonaj kialoj por eternigi ĝermecon de artikolo "[[Punlaboro]]" aŭ por divido de artikolo pri unu temo en apartajn artikolojn pri ĉiu lando? :::Se vi insistas, la artikolo "[[Punlaboro]]" povas enhavi sekcion aŭ simplan koncizan klarigon forsendantan al la artikolo "Punlaboro en Rusujo" (la alinomita nuna "[[Katorgo]]"). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:45, 8 jul. 2026 (UTC) ::::En [[Punlaboro]] jam estas ligilo al [[katorgo]]. Kompreneble tiu ligilo konserviĝu. Mi volus aŭdi aliajn opiniojn pri kunigo, sed mem restas kontraŭa, ĉar ŝajnas al mi malpli malbona se la artikola "punlaboro" estas ĝermo ol se ĝi estas fakte artikolo pri rusa punlaboro. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:31, 8 jul. 2026 (UTC) {{kom}} [[:d:Q17089987|Punlaboro en Usono]] estas sufiĉe grava temo en usona politiko, kaj punlaboro en Ĉinujo estas ofta riproĉo de usonanoj (hipokrita sed verŝajne prava, ŝajne ankoraŭ sen vikidatumero) al la registaro de tiu lando. Ambaŭ estus bonaj kandidatoj por artikoloj. Alilingvaj artikoloj rilataj al punlaboro troviĝas en la kategorioj ligitaj kun ĉi tiuj eroj: [[:d:Q8719629]], [[:d:Q8864536]] (esperante [[:Kategorio:Trudlaboro]]). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Anglikana Komunio]] > Anglikana Komunumo == Ni ĉiuj scias ke [[komunio]] estas "[[sakramento]], kiu estas [[rito|rita]] [[ofero]] de [[pano]] kaj [[vino]]" en iuj kristanismaj diservoj, kaj la verbo komunii laŭ [https://vortaro.net/#komunio_kd PIV] estas "doni al iu por manĝi, eventuale trinki, la panon kaj vinon" en tia renkontiĝo. Do, la titolo "Anglikana Komunio" por '''tiu teksto estas misa'''. Kaj efektive, en [[vikidatumoj]] la temo en Esperanto nomiĝas Anglikana '''Komunumo''' = internacia grupo de anglikanaj eklezioj. La vorto [[komunumo]] ĉi-tie estas la ĝusta. Mi proponas alinomiĝon. Eĉ se tute ne necesas esti anglikana, aŭ esti kristana por juĝi en tiu demando, ankaŭ ne necesas havi la pezan vortaron PIV hejme, sed sufiĉas havi aliron al komputilo por povi rigardi en ''vortaro.net'', kaj tute klaras ke "komunio" estas ago kiun praktikas plej diversaj kristanoj, kaj '''ne estas nomo''' por organizaĵo aŭ federacio de diversaj organizaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:30, 20 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Evidente. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:36, 20 maj. 2026 (UTC) <s>:{{kontraŭ}}</s> Laŭ mia kompreno la Anglikana Komunio ne estas organizaĵo aŭ federacio de organizaĵoj, sed aro da eklezioj difinitaj de tio, ke ili sufiĉe bone interkonsentas pri doktrinoj por reciproke agnoski la validecon de sia komunia rito. Tial oni nomas ĝin angle ''Communion'', kio estas la angla vorto por komunio, aŭ pli ĝenerale komuniko aŭ samsenteco, sed neniam por komunumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) ::El tiu respondo kaj el la artikolo mi ne vidas, kiel tio diferencas disde «[[Anglikanismo]]». La franca Vikipedio same opinias, kaj pludrektas [[:fr:Communion_anglicane]] → [[:fr:Anglicanisme]], kio ŝajnas tre logika.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:16, 22 maj. 2026 (UTC) :::Fakte la artikolo «[[Anglikana Komunio]]» nesufiĉe klare diras, ke temas pri ''[[:en:Full communion|Communio in sacris]]'', kaj misgvide uzas la vorton «komunumeco». Se oni ial vols lasi tiun artikolon, ĝin necesas iom reverki. Cetere, kial majusklo en «Komunio»? Ĉiel ajn, antaŭ ol verki pri speciale «Anglikana komunio», necesas havi pli ĝeneralan artikolon pri «Eŭĥaristia komunikado» (la ortodoksa ekvivalento por ''Communio in sacris'').--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:03, 22 maj. 2026 (UTC) ::::Laŭ la anglalingvaj artikoloj, anglikanismo estas la tradicio deveninta de la [[Eklezio de Anglio]] (Eklezio de Anglujo). Pluraj eklezioj apartiĝis de la Anglikana Komunio, interalie pro disputoj pri la rajtoj de virinoj kaj GLAT-uloj, sed restas anglikanaj. Ĉio ĉi bedaŭrinde ne estas klarigita en niaj artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:53, 22 maj. 2026 (UTC) :::::Se Arbarulo en sia unua noto aludas ke komunio pli ĝenerale estus komuniko aŭ samsenteco, li malpravas. [https://vortaro.net/#komunio_kd Komunio] en Esperanto klare estas la rita manĝado de iom da [[pano]] kaj [[vino]] en kristanaj kunvenoj. Se lasi la artikolon je tiu nomo, necesus klarigi kial kaj kiel la anglikana rita manĝado de pano kaj vino diferencas de la restaj kristanaj grupiĝoj. Kompreneble pri majusklo de la dua vorto estas tute neniu klarigo. Do se lasi la artikolon je la nuna nomo, necesas tute teologie koncentriĝi pri la rito kaj neniel pri "la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo kaj estas en komunumeco inter si". Tio bezonas pli ol nur iom da reverkado. Tial laŭ mi la ŝanĝo for de vorto "komunio" en la titolo estas pli praktika solvo de la dilemo, ĉar tiu ĉi teksto klare ne temas pri priskribo de rito, sed pri grupigo de kristanaj organizaĵoj. Eblas bone proponi alian novan vortumon por la titolo, sed tiu ĉi teksto maltaŭgas sub la nuna titolo "[[Anglikana Komunio]]". Mi suferas per iom da kapdoloro, kiam mi legas iujn de la tekstoj, kiujn la antaŭa tre maljuna kaj intertempe longe mortinta uzanto Ludovica verkis, ofte en nebulaj vortumoj, ĉiam sen referencoj, kaj certe ne estas la ĝusta por reverkado de la ekzistanta teksto. Tial mi ankaŭ subtenus entute forigi la tekston kaj anstataŭigi ĝin per alidirektigo al la esperantlingva teksto [[anglikanismo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 23 maj. 2026 (UTC) PS: La sama miso, mi ĵus konstatis, validas ankaŭ por la teksto <big>'''[[Komunio de Porvoo]]'''</big>, kie same ne temas pri la maniero kiel manĝi panon, sed pri ''«unio inter la anglikana kaj evangelia luterana eklezioj farita en 1992»'' - do same pri iu organiza grupigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:29, 23 maj. 2026 (UTC) :Kiom mi komprenas, temas ne pri organizaĵo aŭ komunumo, sed pri reciproka '''agnosko''' aŭ '''akcepto''' de eŭĥaristio inter iuj konfesioj. T.e. ekz‑e ke anglikano povas komunii en luterana diservo (kaj inverse); en ortodoksismo tio ankaŭ signifas, ke pastroj de la koncernaj konfesioj rajtas '''kuncelebri''' unu saman eŭĥaristian diservon. Tamen la terminoj de la tipo «komunio de NN» impresas min kiel tre fuŝaj. Ili pensigas pri ia speco de liturgio (kiel la «liturgio de Johano la Orbuŝa» aŭ«[[Trenta meso]]»), dum fakte temas pri interagnosko. Tiajn interagnoskojn oni prefere menciu ĉe la artikoloj pri la konfesioj (kun kiuj aliaj konfesioj la koncerna konfesio estas en la eŭĥaristiaj rilatoj) prefere ol en apartaj artikoloj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 16:23, 23 maj. 2026 (UTC) ::ThomasPusch miskomprenas min. Mi neniam diris ke "komunio" signifas komunikon aŭ samsentecon. Tio estas signifoj de ''communion'', kiujn mi menciis nur por pruvi, ke ''communion'' ne signifas "komunumo". ::La argumento estas: la normala etnolingva nomo de la afero signifas "komunio", do ni fidele traduku tion kaj ne provu renomi ne-Esperantajn aferojn laŭ tio, kio ŝajnas al ni pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:37, 23 maj. 2026 (UTC) :::Angle [[:en:Christian communion]] '''ne estas''' la Esperanta [[komunio]], ili estas [[ŝajnamikoj]], kaj traduki tion per «komunio» estas mistraduki kaj konfuzi. Pli ĝusta termino angla estas [[:en:koinonia]] ← {{lang-el|κοινωνία}}, la reponda Esperanta artikolo estas [[Komuneco (kristanismo)]]. La teologoj kutime citas ĉi-rilate ''Agojn'' 2:42, kie la Londona Biblio havas «kunuleco»n (Kaj ili persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la '''kunuleco''', en la dispecigo de pano kaj en preĝoj). Resume, la meĥanika paŭsaĵo per «Anglikana <s>komunio</s>» estas kontraŭesperanta eraro.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 04:11, 25 maj. 2026 (UTC) ::La malsameco inter "Anglikana Komunio" kaj "anglikanismo" estas menciita en la artikolo [[Anglikana Komunio]]: "La Anglikana Komunio estas la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo '''kaj estas en <s>komunumeco</s> komunio inter si'''". Do ĉiuj membroj de la Anglikana Komunio estas anglikanoj, sed ne ĉiuj anglikanoj estas membroj de la Anglikana Komunio. Kaj la enhavo de la artikolo spegulas la distingon: [[Anglikana Komunio]] temas pri tio, kiuj anglikanaj eklezioj inkludiĝas en la komunio kaj kiuj ne; [[Anglikanismo]] temas pri la doktrinaj kaj kulturaj aferoj, kiuj distingas la anglikanojn de aliaj kristanaj tradicioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:45, 23 maj. 2026 (UTC) :::Laŭ [[:en:Anglican Communion]], "The Anglican Communion (AC) is a Christian communion consisting of the autocephalous national and regional churches '''historically''' in '''full communion''' with the Archbishop of Canterbury." En la ortodoksa terminaro, temas pri la ''eklezioj-filinoj'' de la Brituja eklezio (histiorio) kaj ''eŭĥaristia kuneco'' (=[[Komuneco (kristanismo)|Komuneco]]). Ambaŭ trajtojn eblas esprimi la sufikso -ism; kp la difinon de ''katolikismo'' en NPIV: :::«2 (ss) La kristana religio, bazita sur la dogmaro k ritaro difinitaj de ĉiuj ĝisnunaj koncilioj, k agnoskanta la aŭtoritaton k neerarivecon de la papo.» :::Tie enestas kaj doktrino-kulturo (dogmaro kaj ritaro), kaj la administra aŭtoritato de la papo. Simile ''anglikanismo'' povas kombini (kaj en la reala lingvuzo reale kombinas) doktrina-kulturan kaj la historian aspektojn. Internacie '''anglikanismo''' estas la plej klara kaj taŭga esprimo; «Anglikana Komunio» estas misgvida kaj lingve erara mistraduko.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:02, 25 maj. 2026 (UTC) ::::Mi hezitemas tial, ke se ''communion'' ne signifas "komunio" ĉi tie, estas tiel stranga hazardaĵo ke tiom gravas ĝuste la reciproka agnosko de komunio inter la eklezioj. Tamen mi provizore fidas ke Sergio scias pli pri eklezia terminologio ol mi. Kalkulu min {{sindetena}} pri la titolo. ::::Pri la dueco de la artikoloj, ŝajnas evidente ke estas du konceptoj, do kunigo nur estus en ordo se montriĝus, ke niaj artikoloj kaj la ligitaj anglalingvaj artikoloj misprezentas siajn fontojn. La distingo inter la konceptoj sendependas de la artikolaj titoloj, do ankaŭ sendependas de la signifo de "-ismo", "komunio" aŭ aliaj elementoj de Esperanto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:54, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Stelhalmao]] => [[Stelhalmo]] == Temas pri speco de [[halmo]] ludata sur stelforma tabulo, do kial ne [[stelhalmo]]? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:28, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Laŭ [[Halmo]], "halmo" kaj "halmao" estas variantoj por la sama koncepto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:56, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Jes, certe, sed estus preferinde havi nur unu formon de la vorto. Ŝajnas al mi, ke oni inkluzivas la finan vokalon, esperantigante vorton, nur kiam necesas distingi ĝin de alia radiko. Mi ne vidas motivon por esperantigi ''halma'' alie ol per '''halmo'''. Ĉiuokaze, estus bone, se la artikoloj pri '''halm(a)o''' kaj '''stelhalm(a)o''' uzus la saman formon en siaj titoloj. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) == [[Literatura salono]] => [[Salono (kunvenejo)]] / [[Salono (rondeto)]] == La aktuala nomo akcentas sole literaturajn kunvenojn, sed fakte tio estis ankaŭ lokoj, kie oni priparolis politikajn, sociajn, filozofiajn, religiajn aferojn. Do ni adaptu la titolon al pli larĝa origina senco de la fenomeno, kiel tion faris la aliaj vikioj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Bona ideo! "Salono (kunvenejo)" ŝajnas al mi tute taŭga anstataŭo. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:49, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:46, 6 jul. 2026 (UTC) == [[Ŝajna heredanto]] -> [[Heredonto]]== La vorto "ŝajna" havas alian sencon, ne trafan ĉi tie: "ŝajna. Erariga pro sia ekstera aspekto, kiu ne estas konforma al la interna kerna esenco; prezentanta nur eksteran supraĵan similecon kun io alia". Tiu ĉi heredanto ja klare ne estas "erariga", sed estas "verŝajna, probabla, antaŭvidebla" k.s. La paĝo estas alinomenda al io pli taŭga. Pli bona nomo povus esti, ekz-e "Verŝajna heredanto" aŭ "Probabla heredanto" aŭ simile. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:11, 6 jun. 2026 (UTC) :Verdire, la nuna titolo estas misgvida, eĉ erara. :Miaopinie, la ĝusta termino estas "heredonto". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:45, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:27, 7 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:09, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi baze konsentas pri la propono '''Heredonto''', sed ŝatus iom pli precizigi: Tial {{por}} '''Tronheredonto'''. Heredi oni ankaŭ povas monon, aŭ librojn, aŭ supkuleron, sed ĉi tie temas pli specife pri '''trono''' en hereda monarĥio.- [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:05, 9 jun. 2026 (UTC) :::La nuna teksto diras, interalie: "la termino estas ĝenerala por iu ajn titolo de nobeleco". Evidente do, ne temas nur pri tronheredado. :::Memkompreneble, oni povas mallarĝigi la temon de la artikolo. Aliflanke, oni povas, male, plilarĝigi ĝin, ĉar kial heredado de trono, nobela titolo, bieno, privata kapitalo ktp estu traktataj malsame (havi apartan terminon kaj artikolon) en Esperanta Vikipedio? Eblas difini la terminon "heredonto" ĝenerale, sed dediĉi grandan parton de la artikolo al la obskuraj lokaj reguloj kaj rradicioj de tronheredado (kaj eventuale titolheredado), laŭbezone. :::Tio permesos havi prudentan nivelon de lingva reguleco kaj sistemeco kaj, tamen, reteni ligitecon al tiuj lingvaj vikioj, kiuj traktas esence paŭsaĵojn de la anglalingva idiomaĵo ''heir apparent''. :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:26, 9 jun. 2026 (UTC) ::::Grava diferenco estas, ke heredadon de bieno aŭ mono normale decidas la testamento, sed reĝo aŭ duko normale (almenaŭ laŭ mia limigita scio pri Eŭropo) ne povas mem decidi, kiu heredos la titolon. Eble do '''titolheredonto'''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:55, 11 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Titolheredonto'''. Ĉar l'artikolo temas pri iu ajn titolo.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:50, 1 jul. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Poligenistoj]] -> [[:Kategorio:Polenigistoj]] == Estis konfuzo inter du ŝajnaj terminoj. Temas pri [[polenado]] per [[polenigisto]] pri kiu estu ligita al la bona "kategorio:Polenigistoj" kiu domaĝe aperas ruĝe, kiel kategorio de tiu artikolo. ''Poligenistoj'' rilatas al [[poligenismo]], kiu rilatas al tuta alia afero. Atentu, ke ŝanĝi la nomon de tiu kategorio necesas ŝanĝi la kategorion en ĉiuj artikoloj rilatantaj al la malbona kategrio.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 12:55, 1 jul. 2026 (UTC) {{Komento}} Sen kontraǔdiro, ĉu povbas mi alinomi tiun kategorion ?-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:10, 7 jul. 2026 (UTC) == [[Signaro]] kaj [[Signolingvo]] (= [[Gestlingvo]]) == Verkante artikolon pri komputada «signaro» mi puŝiĝis kontraŭ la jam ekzistanta «[[Signaro]]» alispeca. Intervikie ĝi estas ligita al unu sola lingvo (la hungara [[:hu:Jelbeszéd (kommunikációs eszköz)]]), kaj ŝajnas al mi, ke ĝi temas pri [[Signolingvo]] = [[Gestlingvo]], kiu havas pli da ilustraĵoj kaj intervikiaj ligiloj. Mi ne kompetentas pri la afero, sed mi vidas unuj samajn nomojn menciitajn en ambaŭ artikoloj. Mi proponas konsideri la eblon kunigi la du artikolojn; se konvenas, sub la titoloj de la dua, kiuj titoloj estas pli klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:26, 3 jul. 2026 (UTC) :Mi preferus la vorton ''[[gestolingvo]]''. Ĉiuj lingvoj uzas signojn, sed parolaj lingvoj uzas sonojn, dum gestolingvoj uzas gestojn. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:45, 3 jul. 2026 (UTC) ::Estas du senrilataj proponoj ĉi tie: kunigi [[Signaro]] kaj [[Signolingvo]], kaj alinomi [[Signolingvo]] --> [[Gestlingvo]]. ::La kunigopropono vere devus esti ĉe [[Vikipedio:Kunigendaj artikoloj]]. Ĉiuokaze kunigo ne estas en ordo, ĉar la plej unua frazo de [[Signaro]] klare diras ke ĝi "estas '''nelingva''' komunika kodo" kaj la cetera artikolo konsekvence laŭas tion. ::[[Signaro]] estas tre ĝenerala vorto sen evidente ĉefa senco, do mi pensas ke estus bone havi apartigilon sub tiu titolo kaj uzi interkrampan klarigon en la titoloj de veraj artikoloj. ::Alinomado [[Signolingvo]] --> [[Gestlingvo]] estas bona ideo. Mi supozas ke la modo diri "signolingvo" venas konscie de supozo, ke "gesto" havas iun insultan nuancon kaj ke "signo" estas pli ĝentila sinonimo, kaj subkonscie de deziro fari nomon (supraĵe) similan al la nomo uzata en la angla, hispana, franca kaj aliaj nuntempe prestiĝaj lingvoj. Kiel bonege resumis Lingvano, tio estas mallogika laŭ la signifoj de "gesto" kaj "signo" en Esperanto. ::Resume, {{kontraŭ}} kunigo kaj {{por}} [[Gestlingvo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:59, 6 jul. 2026 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Bone. Tiam por liberigi la nudan «Signaro»n por apartigilo necesas precizigi la titolon de la nuna «[[Signaro]]». La hungara precizigo (=&nbsp;komunikilo) precizigas nenion, ĉar ĉia ajn signo estas komunika rimedo. Kiom mi komprenas, tiu artikolo temas pri signoj esprimantaj mesaĝon ''malrekte'' — per aludo, sekreta kodo, per deca ŝarado. Mi do proponas precizigi «Signaro (implica)». Ĉu?--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:34, 8 jul. 2026 (UTC) ::::La artikolo traktas ĉiujn nelingvajn komuniksistemojn. Mi pensas ke "malrekta" aŭ "implica" ne bone komprenigas la signifon "nelingva". Ĉu "Signaro (komunikteorio)" estas akceptebla? Aŭ eble "Nelingva signaro" estus pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:22, 8 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikulturado en Marko]] -> [[Vinkultivado en Markio]]== Ne estas mi kiu proponis tiun alinomadon, sed DidCORN; fakte mi proponas la forigon de la artikolo, kiel parto de lavango metata de anonimuloj kun kiu ne eblas diskuti la grandan kvanton de fuŝaĵoj kiun lia kontribuo alportas. Ĉiuokaze la proponinto argumentis, ke Vitikulturo estas barbarismo kaj Markio (Italio) estas la regiono, dum Marko estas tute alia afero. Pri la dua parto mi ttue konsentas, sed ne pri la unua ĉar Vitkulturo ja estas ĝusta vorto (sen i), do la rezulto povus esti ĉu Vitkultivado en Marko aŭ Vinproduktado en Marko, se vere la decido estas konservi tiajn fuŝaĵojn. Estis jam dekoj da ili. :{{kontraŭ}} la proponita kaj {{por}} unu el la du alternativoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:53, 6 jul. 2026 (UTC) :{{komento}}Same pri [[Vitikolturado en Umbrio]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:33, 6 jul. 2026 (UTC) :{{Por}} Mi konsentas pri [[Vitkultivado en Markio]], sed mi proponis la terminon [[Vinkultivado]] kiu ekzistas kaj en Vikipedo mem kaj en ĉiuj esperantaj votaroj, dum *Vitkultivado" estas tutkomprenebla sed tamen neologismo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:06, 7 jul. 2026 (UTC) == [[Sigismondo (Sankta Romia Imperio)]] -> [[Sigismundo (Sankta Romia Imperio)]] == La formo ''[[Sigismundo]]'' ŝajnas preferinda. Mi ĵus trakontrolis la 66 aliajn lingvojn: 45 havas la vokalon U, 5 havas O (belorusa, franca, hungara, itala, kataluna), unu havas A (litova), kaj la aliaj havas skribon nek latinan, nek cirilan, nek grekan, do mi ne estas certa! [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:01, 7 jul. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Normale esperantigo de historia germana nomo sekvus la latinan formon aŭ la originalan germanan. Ambaŭ havas ''u''. Aliflanke, PIV registras nur "Sigismondo". En la tekstaro ŝajnas ke ambaŭ variantoj uziĝas. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:06, 7 jul. 2026 (UTC) :{{Por}} Sigismundo… La PIV-a francaĵo ''–mondo'' estas klare malpli internacia. El la 54 alinaciaj aritikoloj Vikipediaj, kies titolojn mi povas legi (latinliteraj kaj Cirilaj) nur 4 havas la o-formon. Krome, la artikolo pri la antaŭnomo en nia Vikipedio estas [[Sigismundo]]. Kaj cetere en tiaj nomoj la ĝermana ''–mund'' signifas ne ‹mondo›, sed ‹protekto›. Kp «[[Edmundo]]»n: «PIV1970 havis la Esperantan formon ''Edmondo'', imitante la francan, sed en PIV2002 ĝi estis korektita al la pli internacia kaj etimologie ĝusta formo ''Edmundo''»--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 03:04, 8 jul. 2026 (UTC) :{{komento}} Fakte la testa versio de PIV havas la vorton ''Sigismundo'' en ekzemplo sub ''regento'': "Frato Georgo [...], la regento de la infana reĝo Johano Sigismundo". Mi supozas, ke PIV iam korektos la kapvorton, same kiel ĝi korektis la kapvorton ''Edmundo''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:02, 8 jul. 2026 (UTC) :{{komento}} Persone mi preferus "Sigismundo". Sed PIV estas grava aŭtoritato, kaj ni ne deviu de PIV sen grava kialo. La ĝisnunaj artikoloj pri diversaj [[Sigismondo]]j nomiĝas tiel ĝuste pro la aŭtoritato de PIV. Vikipedio sekvu la fakte ekzistantan lingvon (kie PIV ludas gravan rolon), kaj ne inventu alternativajn formojn, eĉ se tiuj ŝajnas "pli logikaj" aŭ "pli ĝustaj". - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:11, 8 jul. 2026 (UTC) 97804v1m6n3tu4uyy07mskt3ev5e0jh 9423697 9423673 2026-07-08T20:53:14Z Arbarulo 135469 /* Artefaritaj planedoj */ 9423697 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en aliaj paĝokreoj mi diligente kontribuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > [[Bonvivado]]== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) ::::Mi plu alinomis ''[[Wellness]]'' > [[Bonvivado]], laŭ la juĝo de ThomasPusch ke ĝi estas tradukebla tiel. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:12, 1 jul. 2026 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:31, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:42, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} @[[User:Salatonbv]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:22, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:40, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:50, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:34, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) :: {{por}} alinomigo, la milito estas kreajxo de Usono. Tamen eblus konservi la jaron "2026" en la titolo. La sola kaŭzo kial Irano ataketas 30 (?!) kalifatojn estas ke ili gastigas usonajn teroristojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:02, 19 apr. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Do, por "Daŭho", fontojn vidu supre. Kial ni havus PIV, se ni tamen tiom ofte pridubis ĝian aŭtoritaton? Ĝi aparte ekzistas pro tio, ke unuopaj esperantistoj hobie emas inventi proprajn esperantigojn, kaj en PIV eblas arbitracie vidi kiu estas la plej oficiala formo, sen longaj kaj vanaj disputoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:18, 13 apr. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Atente sekvinte la ĝisnunan diskuton, mi konkludas, ke estas pli prudente dume ne ŝanĝi la titolon de la artikolo kaj ne miksi apartajn artikolojn, almenaŭ ĝis kiam stabiliĝos distingado de historiaj kaj modernaj sencoj de tiu grupo de armiloj (mortiroj, haŭbizoj, minĵetiloj, grenadoĵetiloj ks). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:56, 12 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) Mi ne konsentas, ke mi 'kreas problemon' defendante la precizan kaj establitan terminon 'minĵetilo'. Male, la problemo aperas ĝuste per la provo senbezone enkonduki neologismon 'bombokanono', kiu estas teknike konfuza kaj balistike nelogika. Se vi insistas pri lingva eksperimento anstataŭ faka precizeco, estas vi, kiuj kreas malkonformecon kun la ĝisnuna tradicio kaj vortaroj. Mi ne intencas plu diskuti pri tiu ĉi artefarita afero – por mi la valida termino restas 'minĵetilo'. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:55, 11 apr. 2026 (UTC) :La vorto ''bombokanono'' estas en PIV kaj militvortaroj, la vorto ''minĵetilo'' estas nenie, tamen vi asertas malon kaj nomas la PIV-vorton ''eksperimento''. Tro strange kaj emocie por la enciklopedio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 17:35, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Citiĝis PIV kiel pruvo ke "bombokanono" uziĝas, citiĝis neniu pruvo ke "minĵetilo" uziĝas. {{kontraŭ}} kunigo, ĉar la du artikoloj estas klare distingataj. Mi ne plene konvinkiĝis pri tio, kiu el la du havu la titolon "bombokanono", sed volus ke tiaj duboj ne fariĝu preteksto por daŭrigi la nunan staton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:34, 11 apr. 2026 (UTC) Via kritiko kontraŭ 'minĵetilo' estas tute nelogika kaj malkonsekvenca. Se al vi malplaĉas tiu ĉi vorto, vi devus same ataki ankaŭ la terminon 'flamĵetilo', kiu baziĝas sur tute identa principo de vortformado. Tamen, 'flamĵetilo' al vi ne ĝenas. Ŝajne via obsedo pri la neologismo 'bombokanono' fontas ne el lingva logiko, sed el ia stranga fiksado je la vorto 'bombo'. Viaj argumentoj havas la saman nivelon kiel babilado ĉe la kaso pri krosantoj, kiuj hazarde similas al bomboj. Se vi volas esti seriozaj redaktantoj, vi ne povas uzi duoblajn normojn laŭ via nuna humoro. Minĵetilo restas faka termino, ĉu vi vidas en ĝi krosantojn aŭ ne. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:27, 12 apr. 2026 (UTC) :Pardonon, sed via parolo iĝas tute nekomprenebla. ''Krosanto''? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 08:47, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Kvankam via malkapablo ĝuste nomi tiun ĉi armilon ne signifas, ke la traduko 'minĵetilo' estas malĝusta. Mi kontraŭas la alinomigon, ĉar 'minĵetilo' estas la ĝusta esprimo por tiu ĉi armilo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:40, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} '''bombokanono''' estas ne malpli fuŝa ol '''minĵetilo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «'''Kanono'''» estas pafilego kies pafoj havas platan, preskaŭ rektan trajektorion. La koncerna pafilego pafas preskaŭ verikale, kaj tute malsimilas kanonon. '''Kanono''' estas miskvalita vorto kun 3 senrilataj kaj malkonvenaj signifoj. Ankaŭ '''mino''' havas 3 diversajn signifojn. La bona termino estas en ReVo: : [https://revaj.steloj.de/revo/dlg/index-2p.html#bomb.0opafilo '''bomb·o·paf·il·o'''] MIL Pafilego, plej ofte glattuba, por pafi bombojn laŭ alta, arkforma trajektorio, uzata ekz-e por pafi trans monto aŭ alia vertikala baro. Tipa bombopafilo konsistas el tubo, dukrura afusto, apoga plato kaj celilo. La kutimaj kalibroj estas 50–60mm (rota bombopafilo), 81–90mm (bataliona), 105mm (aŭ pli, regimenta). Kp haŭbizo. Estas mirinde, kiel la esperantistoj malvolas uzi klarajn kaj koterajn terminojn.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) == [[Batalo de Slavkov]] => [[Batalo ĉe Austerlitz]] == Ni nomu la artikolon same kiel en ĉiuj enciklopedioj per tiutempa nomo de la setlejo, ne inventu unikajn Esperanto-formojn nekonatajn al la monda historiografio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 12 apr. 2026 (UTC) {{por}} Ĝenerale oni uzu la tiutempajn nomojn, mi supozas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:13, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} sekvi la fontojn, sen trudo de propra sistemo, eĉ logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:35, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}}[[Batalo ĉe Austerlitz]]--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:39, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Batalo ĉe Austerlitz]]. – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:51, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:19, 29 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Kiel oni elektas inter "Batalo ĉe ..." kaj "Batalo de ..."? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:35, 14 apr. 2026 (UTC) :Bona demando, tion mi preteratentis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:49, 14 apr. 2026 (UTC) {{por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''', '''Aŭsterlica batalo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:36, 29 apr. 2026 (UTC) {{Por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''' – kaj la batalo, kaj la histotia nomo de la loko, kie ĝi okazis, estas internacie konataj kaj famaj por meriti uzadon de esperantigita lokonomo, kiu ja estas atestita en Esperanto. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:07, 29 apr. 2026 (UTC) == [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]] == PIV havas la vorton '''bombokanono''': "Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon" laŭ PIV 2020, aŭ "mallongtuba kanono, kiu povas pafi nur laŭ granda celangulo" laŭ testo.vortaro.net. La angla Vikipedio havas [[:en:Mortar (weapon)]], kaj la germana Vikipedio havas [[:de:Mörser (Geschütz)]], kaj tiuj artikoloj estas interligitaj. Angla-Esperanta vortaro de John Wells tradukas ''mortar'' per '''bombokanono''', kaj germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause tradukas ''Mörser'' per '''bombokanono'''. Do ŝajnas al mi, ke la establita Esperanta vortaro estas '''bombokanono''', kaj ne "mortero", kiu laŭ PIV estas "miksaĵo de kalko, cemento kaj sablo". Pli da esplorado pri diversaj specoj de bombokanono kaj parencaj armiloj povus esti utila, sed mi kredas, ke ne necesas atendi tion por efektivigi la evidentan korekton. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:06, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] havas paron [https://rueo.ru/sercxo/мортира ''мортира'' — ''mortiro'']. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 16:35, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Ja interese, sed tiu estas pli malnova vortaro, kaj ''mortiro'' ne estas en PIV. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:08, 12 apr. 2026 (UTC) : {{por}} bombokanono, vorto perfekte komprenebla ankaŭ por ĉiu ne-militisto. Pri mia ĵusa komento pri PIV vidu supre en ĉapitro "Daŭho". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:21, 13 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «Mortero» certe estas ŝanĝenda, ĉar laŭ la Fundamento ĝi havas alian signifon. Tamen mi preferus ŝanĝi ĝin al '''mortiro''' (kun historia signifo diferenca disde tiu de bombopafilo). En Esperanto oni povas paroli pri la nuntempo aŭ pri historio. En la 2ª mondmilito ankoraŭ ekzistis '''mortiroj''', kiel la jena germana: <gallery caption="Mortiro kaj bombopafilo"> Mörser Karl 'Adam' at the Tank Museum, Kubinka pic5.JPG|Mortiro (60 cm) Mortar M29.jpg|Bombopafilo </gallery> sed nun ilin anstataŭis haŭbizoj kaj bombopafiloj. La angla lingvo ne distingas inter ili; en aliaj lingvoj ili havas apartajn nomojn, kaj la termino sone simila al '''mortiro''' indikas ĝuste la malnovan pafilegon (ekz‑e la rusa [[:ru:Мортира]])--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 10:19, 27 apr. 2026 (UTC) == Diversaj hungaroj de nomo Péter Magyar == Mi simple kopias la jam diskutpaĝe ekkomencitan proponon ĉi tien, por pliaj komentoj: Ni bezonas alinomigi ĉi tie la tekston [[Péter Magyar (juristo)]] aŭ [[Péter Magyar (politikisto)]] al simple Péter Magyar kaj alinomi la samnomulo [[Péter Magyar]] al [[Péter Magyar (drumisto)]]. La unua estis ekkreita en 2024 kaj la dua en 2019, malgraŭ tio la unua estas multege pli fama. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:31, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}} En 2019 la alia Péter Magyar verŝajne estis pli konata, nun la afero kompreneble ŝanĝiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:44, 13 apr. 2026 (UTC) ::Proponu en [[VP:AA]], laŭ la normala proceduro. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:24, 13 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} simpla nomo [[Péter Magyar]] por la politikisto, kaj kun aldonaĵo "...(drumisto)" aŭ "[[Péter Magyar (muzikisto)]]" por la muzikisto. Tiam ankaŭ eblas aldoni ŝablonon {{ŝ|aliaj signifoj}} supre de la paĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 13 apr. 2026 (UTC) ::::PS Se ektroviĝos esperantaj tekstoj pri tria aŭ kvara Péter Magyar, oni povas senprobleme ekhavi apartigilon [[Péter Magyar (apartigilo)]], sed por nur du bonuloj tio estus troigo, kaj utilas havi la simplan nomon sen alfonaĵo por la politikisto, kiel prave proponis Sj1mor! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:29, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}}simple Péter Magyar.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:38, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} la politikisto sen interkrampaĵo, lia samnomulo kun "... (muzikisto)" aŭ "... (drumisto)". [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 11:44, 14 apr. 2026 (UTC) :{{Komento}} La hungara paĝo prezentas 7 personojn, tamen menciindas nur 3. Ĝi estas ofta nomo. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_P%C3%A9ter_(egy%C3%A9rtelm%C5%B1s%C3%ADt%C5%91_lap)].--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:13, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} tute komprenebla. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 23:20, 17 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:41, 18 apr. 2026 (UTC) == [[Agonia kutimaro]] => [[Luktema kutimaro]] == Mi mem kreis la iaman artikolon adaptante alilingvajn nomon kaj etimologion el greka ''agon'', sed nun konstatas, ke agonio en PIV tute ne enhavas tiun signifon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} "Luktema" aŭ prefere "lukta", kiu estas perfekta traduko etimologie kaj sence, "agonia" havas rilatan devenon sed ŝanĝitan signifon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 14 apr. 2026 (UTC) :{{komento}} Eble "lukta konduto" anstataŭ "kutimaro"? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:46, 18 apr. 2026 (UTC) ::Mi ne volis diri tion por ne komplikigi la aferon, sed ankaŭ mi pensas ke "konduto" estas pli trafa ol "kutimaro". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:20, 18 apr. 2026 (UTC) :::Mi preferus "konkurenca konduto" aŭ "rivaleca konduto". {{por}} "[[konduto]]". {{Kontraŭ}} "kutimaro", "agonia" kaj "lukt(em)a". - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:07, 18 apr. 2026 (UTC) ::::Ĉu ne prefere "konkura" ol "konkurenca", ĉar laŭ PIV "konkurenco" estas specife ekonomia konkuro? Krom tio, ankaŭ "konkura" kaj "rivaleca" ŝajnas al mi tute bonaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 18 apr. 2026 (UTC) :::::Do, ''[[konkura konduto]]''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:42, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::Laŭ mi jes (oni jam povas kalkuli min {{por}} iu ajn esprimo kun "konkura", "rival(ec)a", "lukt(-)a"). Mi esperas ke la diskuto pri la plej bona vortumo ne forgesigos nin, ke verŝajne ĉiuj konsentas ke la nuna vortumo estas la malplej bona. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:25, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Cimo (insekto)]] => [[Litocimo]] == "Cimo (insekto)" ŝajnas esti maltaŭga titolo por ĉi tiu artikolo. [https://www.vortaro.net/#cimo_kd Laŭ PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o laŭ ReVo,] la esperanta vorto "cimo" povas indiki du grupojn de insektoj. Larĝsence, cimo estas [[heteroptero]] - signifo subtenata de la Fundamento. Mallarĝsence, cimo referas al la genro ''Cimex''. Tamen, ĉi tiu artikolo temas nek pri unu nek pri la alia, sed pri "litocimoj", ĉefe sed ne nur pri la specio ''Cimex lectularius''. Ĝi estas nun ligita al la vikidatumero {{wikidata|Q940337}}, sed laŭ mi ĝi estus fakte pli taŭga ĉe {{wikidata|Q48385308}}, datumero pri parazitaj cimoj kun la sama komuna nomo. Mi rekomendas alinomi la artikolon al "Litocimo", kaj ŝanĝi "cimo (insekto)" al alidirektilo al la artikolo [[Heteropteroj]] aŭ al la apartigilo [[Cimo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:02, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:42, 18 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La sola vaste uzata insekta senco, kiun (miascie) havas la Esperanta vorto "cimo" estas identa al la rusa vorto "клоп" (en zamenhofa tempo skribata kiel "клопъ", kaj tion klare indikas Fundamento!) aŭ la angla "bedbug". :Miaopinie estus prudente uzi la nomon "'''Cimo'''" por tiu ci artikolo, ĉar tio estas kerna vorto, de kiu estis adoptita por la komputista slangaĵo "'''Cimo (komputado)'''" kiel kompakta traduko de la simile mallonga anglalingva "bug", kaj la apartigila artikolo nomiĝu "'''Cimo (apartigilo)'''". :Tia estus, miaopinie, prudenta nomado de la artikoloj. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:25, 19 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, laŭ [[Wiktionary:ru:клоп]], la rusa vorto "клоп" signifas kaj litocimo kaj [[hemiptero]]. (Temas pri grupo, kiu inkluzivas heteropterojn.) ::Kaj krome la Fundamento klare indikas ankaŭ la germanan "[[Wiktionary:de:Wanze|Wanze]]" kaj la francan "[[Wiktionary:fr:punaise|punaise]]", kiuj senambigue indikas heteropterojn (laŭ la sinonimaj sekcioj de la ligitaj paĝoj). La angla fundamenta traduko "[[Wiktionary:en:bug|bug]]" havas plurajn bestajn signifojn, sed interalie ankaŭ hemiptero (aŭ plej ofte heteroptero laŭ la artikolo ĉe "[[Wiktionary:en:true bug|true bug]]), kaj ne litocimo. Aliflanke, la pola fundamenta traduko "[[Wiktionary:pl:pluskwa|pluskwa]]" ja signifas nur litocimo (aŭ pli precize ''Cimex lectularius''). ::Do entute estas unu lingvo en la Fundamento, kiu sugestas, ke oni interpretu "клопъ" kiel litocimo, kaj tri lingvoj, kiuj sugestas, ke la ĝusta interpreto de "клопъ" estas "hemiptero/heteroptero". ::Cetere, laŭ mi verŝajne indus lasi la titolon de la apartiga artikolo senŝanĝa pro tio, ke kaj PIV kaj ReVo indikas du malsamajn taksonomiajn grupojn por la vorto "cimo". Do almenaŭ laŭ tiuj vortaroj, eĉ la kerna insekta signifo de la vorto ne estas senambigua. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 12:02, 19 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} Laŭ argumentoj de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:20, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi ne estas zoologo kaj ne povas juĝi fakan uzadon, sed komunlingve la sola senco kaj de la rusa vorto "клоп" kaj la Esperanta vorto "cimo" (kiun mi renkontis centojn, eble milojn da fojoj kaj en tekstoj, kaj en parola uzado) estas ĝuste la koncerna sangosuĉa parazito de homo (angle: "bed bug"). :::Tio ne malebligas fakan uzadon de la nomo "''Kлопы''"/"Cimoj" por diversampleksaj kaj daŭre reklasigataj zoologiaj taksonoj, sed tia uzado estas tro marĝena en komunlingva uzado por uzurpi la oftegan kaj kutiman nomon "клоп" kiel artikolnomon. :::Kompromise oni ja povas havi artikolon "Cimo" pri la komunlingva nocio kaj artikolon "Cimoj" pri la koncerna fake uzata taksono (verŝajne ''Heteroptera''). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:27, 19 apr. 2026 (UTC) :::Ne temas pri "''Kлопы''"/"Cimoj", sed pri "''Bettwanze''/''Cimex lectularius''/''Cimex lectularius''/...". Rigardu la aliajn lingvojn! Kaj la artikolo mem komenciĝas per la vorto '''Litocimo'''! Do ankaŭ ĝia titolo estus "[[Litocimo]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:23, 19 apr. 2026 (UTC) ::::Temas pri tio, kio jam en Fundamento nomiĝas cimo/''клоп''. Do ankaŭ la titolo estu "клоп". Tio, ke la zoologia nomenklaturo estas pli komplika kaj zigzage evoluis post la tempo de Fundamento, estas flanka detalo. ::::La ordinaran, normalan, atendeblan formon de la vorto ilustras, ekzemple, la teatraĵo pri socia "parazito", kiun verkis [[Vladimir Majakovskij]] kaj kiu nomiĝas simple kaj klare "Клоп", en la franca kaj angla tradukoj respektive "La punaise" kaj "The bedbug" (vidu la artikolojn en la koncernaj vikioj), kaj en Esperanto, nature, "La cimo" (vidu la artikolon "[[Vladimir Majakovskij]]". ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 01:48, 20 apr. 2026 (UTC) :::::Titolo de teatraĵo estas tute alia afero ol titolo de enciklopedia artikolo. La titolo de la teatraĵo estas malpreciza, kaj tio estas tute akceptebla: oni povas diveni, ke temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo. Titolo de enciklopedia artikolo estu pli preciza. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:55, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::La titolo de teatraĵo kaj ĝiaj tradukoj konvinke (ĉar oni zorge teadukas verkotitolojn) konfirmas tion, kion oni observas en normala, ĉiutaga kaj literatura, lingvouzado. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:37, 20 apr. 2026 (UTC) :Mi ĵus kontrolis en ''tekstaro.com'': la vorto "cimo" en la pridiskutata senco (kutima sangosuĉa insekto) aperas en diversepokaj tekstoj (eĉ de Zamenhof); la formoj "litocimo" aŭ "litcimo" ne aperas eĉ unufoje. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:59, 20 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, ''cimo'' aperas nur 6-foje en tekstaro.com kun insekta senco, do ĝi apenaŭ estas ofta vorto, eĉ tiam, kaj en la hodiaŭa mondo litocimoj estas malpli oftaj ol en la tempo de Zamenhof, mi supozas. (Cetere, ''cimo'' aperas 4-foje kun la senco "eraro" kaj unufoje kun la dubinda senco "subaŭskultilo", kaj ŝajnas al mi ne tute certe, ke ĉe Szathmari temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo; la kunteksto ne estas tute klara.) Do mi restas tute ne konvinkita, ke ''cimo'' en Esperanto estu pli specifa ol ĝiaj angla, franca kaj germana tradukoj en la Fundamento. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:14, 20 apr. 2026 (UTC) == [[Ruĝa cimo]] => [[Fajrocimo]] == La artikolo [[Ruĝa cimo]] prezentas "ruĝa cimo" kiel la ĉefan nomon de la insekto, kaj "fajrocimo" kiel la komunan nomon. Tamen, ŝajnas al mi, ke "ruĝa cimo" estas inventaĵo de la verkintoj de la artikolo, ĉar mi trovas ĝin nur en fontoj rilataj al Wikimedia. [https://www.vortaro.net/#fajrocimo_kd PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o ReVo] mencias nur "fajrocimo" kaj ne "ruĝa cimo". Ĝi eĉ ne estas traduko de la scienca nomo ''Pyrrhocoris apterus'', ĉar ''Pyrrhocoris'' venas de grekaj vortoj por "fajro" kaj "cimo", kaj ''apterus'' signifas "senflugila". Do la nomo "ruĝa cimo" ŝajnas al mi tute foriginda el la artikolo, kaj la titolo estas ŝanĝinda. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:43, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:39, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Animala fiziologio]] => [[:Kategorio:Besta fiziologio]] == La koncerna vikipedia artikolo en Esperanto nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", ne "animala fiziologio", kaj ŝajnas al mi ke bonus se baza teksto kaj baza kategorio havas saman titolon. Tial mi proponas alinomigon de la kategorio al la (pli sendiskute akceptebla nomo) "besta fiziologio". Tio kaŭzus remeton de 24 eroj al nova kategorio, tial pli bonas diskuti kaj laŭeble havi konsenton, antaŭ ol procedi pri la translokigo... Kompreneblas ke la esperanta koncepto de [[Bestoj]] en la latina lingvo estas ''Animalia'', tial por parolantoj de romanidaj lingvoj kaj de la angla la vorto ''"animal'-"'' povas ŝajni pli hejmeca, sed tamen en Esperanto la vorto Bestoj signifas ĝuste tion, kaj Esperanto ne estas romanida lingvo, ne estas dialekto de la itala aŭ de la angla (kvankam foje aspektas tiel)... Tial estas bone ke la vikipedia artikolo en Esperanto jam nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", nur la kategorio ĝis nun iras alian vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} ĉiutaga prefere ol teknika lingvaĵo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:21, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:38, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:50, 19 apr. 2026 (UTC) {{farite}} per 6 poraj voĉoj kaj neniu duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Natura historio]] => [[Biontologio]] == PIV ne havas "natura historio"; ĝi havas nur "naturhistorio (arĥaismo) = natursciencoj". La esprimo "natura historio" ŝajnas laŭvorta traduko el la angla/franca kaj mallogika en Esperanto. Do kial ne uzi la PIV-an vorton '''biontologio'''. (PIV indikas "arĥaismo", sed mi kredas, ke ĝi estas arkaika ĝuste tiel, kiel "natural history" en la angla estas arkaika: ĝi ne plu estas scienca fako.) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:48, 19 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} PIV indikas ke "biontologio" estas arkaika sinonimo de "biologio". [[Natura historio]] ne temas pri biologio ĝenerale (se ĝi temus, ĝi estus kunigenda kun [[biologio]]) sed specife pri observa anstataŭ eksperimenta metodaro por biologio. Kaj tiu koncepto ne estas arkaika nek eksa, kvankam la scienca sistemo malpli rekompencas ĝin nun ol antaŭ cent jaroj. (En mia kantono, preskaŭ ĉiu biologo kaj multaj ĉiĉeronoj havas en sia domo libregon ''Costa Rican Natural History'', jam kvardek jarojn aĝan sed neniel eksmodan.) :Aliflanke povas esti, ke la vortumo "natura historio" estas etnolingvismo. Sed ŝanĝo al alia misa vortumo ne helpos nin trovi la ĝustan. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:31, 19 apr. 2026 (UTC) :Ĉu iu havas alian proponon? La difino ŝajnas esti io simila al "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". ("Biontologio" tute ne ŝajnas al mi "misa": vortaroj agnoskas, ke "bionto" signifas "vivulon".) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:27, 20 apr. 2026 (UTC) ::Slavaj (kaj iuj aliaj) lingvoj uzas por tiu ĉi scienca kampo la nomon forme kaj sence similan al "'''Naturscienco'''". Tia memklariga kaj regula formo ŝajnas al mi akceptebla kaj trafa. Ĝi, krome, estas paralela al aliaj regulaj formoj por nomi sciencojn kaj sciencajn fakojn kiel, ekzemple, "lingvoscienco" kaj "komputoscienco". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:30, 20 apr. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. Cetere, la Esperanta Vikipedio jam uzas la PIV-an sencon de [[naturscienco]]. Do tiu propono apenaŭ havas ŝancon, laŭ mi. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:19, 20 apr. 2026 (UTC) ::::Kial? "Naturscienco", miakomprene, tute konformas kun la nocio, kiun difinas PIV kaj tiu ĉi artikolo: en iu stadio ĝi estis tuteca studado de la naturo; poste eiaj brancoj specialiĝis kaj iĝis apartaj sciencoj kaj sciencaj fakoj (biologio, fiziko, ĥemio, geologio, astronomio; zoologio, botaniko, nuklea fiziko, kvantuma teorio, fizika ĥemio kaj ĥemia fiziko, tektoniko, astrofiziko, fiziologio ktp) kaj daŭre disbranĉiĝas. Eblas rigardi tian tuton "naturscienco" (iam antaŭe tute nature, nun kun ioma streĉo, ĉar ne ekzistas fakuloj pri la enorme kreskinta tuto, kvankam enkondukan bazan studobjekton en lernejo principe eblas nomi tiel kaj eble oni ankoraŭ faras tion en iuj lingvoj) aŭ kiel kunigon de ĝiaj konsistigaj partoj, kiuj estas konsiderebla kiel "natursciencoj". ::::"Biontologio" evidente ne taŭgas por tiu celo, speciale, se oni ĝin derivas de "bionto" = vivulo aŭ interpretad kiel kunfando de ''bio-'' kaj "ontologio", ĉar temas ne nur pri vivuloj, kaj ne nur pri bio[logio]: fiziko, ĥemio, geologio, astronomio apenaŭ estas koncepteblaj kiel sciencoj pri vivuloj aŭ limigitaj al bio-... en ia ajn senco. ::::Cetere, la naiva paŭsaĵo "natura historio" kiel ĉia "falsa amiko" estas miskomprenebla sen klarigo, ke temas pri sklava imito de alilingva idiotismo. ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:26, 21 apr. 2026 (UTC) :::::Eble vi estas konfuzita. Ni serĉas esprimon por la senco "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". Pri tio temas la koncerna artikolo. (Nu, la Esperanta artikolo mencias "scienca", sed tio ŝajnas miskompreno, se oni komparas kun la nacilingvaj artikoloj.) Ĉiuokaze, fiziko apartenas al natursciencoj, sed ne al tio, pri kio temas pri artikolo, kaj kion mi preferus nomi "biontologio". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:34, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::Ŝajnas, ke konfuzitaj estas ankaŭ la aŭtoroj de la artikolo, kiuj skribis, interalie: "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj [tiel!] kaj organismoj". ::::::Simile konfuzitaj estas ankaŭ alilingvaj ligitaj artikoloj: ::::::Franclingva vikio: «c'est l'enquête, la description de tout ce qui est visible dans le monde naturel : animal, végétal, minéral.» ktp ::::::Eĉ la anglalingva vikio ne konsentas kun vi: «In antiquity, "natural history" covered essentially anything connected with nature, or used materials drawn from nature, such as Pliny the Elder's encyclopedia of this title, published c. 77 to 79 AD, which covers astronomy, geography, humans and their technology, medicine, and superstition, as well as animals and plants.», «A slightly different framework for natural history, covering a similar range of themes, is also implied in the scope of work encompassed by many leading natural history museums, which often include elements of anthropology, geology, paleontology, and astronomy along with botany and zoology, or include both cultural and natural components of the world.» ktp ::::::La ruslingva vikio estas eĉ pli kategoria pri la vasteco de la fako: «совокупность знаний о природных объектах, явлениях и процессах» (la tuto da scioj pri naturaj objektoj, fenomenoj kaj procezoj) ::::::kaj simile en aliaj lingvoj. ::::::Alternativa interpreto estas, ke konfuzita estas vi – per unu el la mallarĝigaj difinoj en la angla lingvo, kiun vi iukiale preferas. Nu, Esperantaj terminoj estu pli internaciaj kaj malpli efemeraj, ol tio... ::::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:48, 21 apr. 2026 (UTC) :::::::Nia nuna artikolo klare difinas sian temon kiel nur certan specon de naturscienco, "kline pli al observado, ol al eksperimentadaj metodoj de studado, kaj ampleksas precipe tiajn esplorojn, kiuj estas eldonataj ne en striktasence sciencaj revuoj sed en revuoj pli vastatemaj." Nia artikolo ne ''jam'' estas samtema kun [[naturscienco]], ĉar la observa stilo de naturscienco ne estas la sola stilo. La cito "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj kaj organismoj" ne kontraŭdiras tion - "natura historio" estas difinita laŭ metodoj kaj ne laŭ esplortemo. :::::::La franca artikolo ŝajne estas pri iom alia koncepto kaj eble devus ne esti ligita al la sama vikidatumero. La ŝajne kontraŭdiraj citoj el la anglalingva vikipedio ne estas en nia artikolo, do striktasence ne rilatas al la diskuto. Kaj unu (''In antiquity . . .'') klare estas celita kiel historia, malaktuala difino (tial ĝi estas en subsekcio "Before 1900") kaj la alia klare estas markita kiel malsama de la kutimaj difinoj (''A slightly different framework . . .''). Do ili ne difinas la temon de la artikolo. Dume la difino ''leaning more towards observational than experimental methods of study'' estas en la unua frazo de la artikolo, klare intencita kiel temdifina, ne kiel nur unu inter pluraj mallarĝigaj difinoj. :::::::Ĉiuj vikipedio malrespektetas la principon "Vikipedio ne estas vortaro" ĉe plursencaj titoloj kiel ĉi tiu. Tio ne estas imitinda. :::::::Do la demandoj estas 1) Ĉu la specife observa stilo de naturscienco meritas artikolon, aŭ ĉu ĝi estas kunigenda kun [[naturscienco]]? (Mi pensas ke ĝi estas memstare menciinda temo, sed oni povus racie malkonsenti.) 2) Ĉu titolo "Natura historio" estas tolerinda, aŭ kiun alian titolo ĝi havu?--[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:57, 21 apr. 2026 (UTC) ::::@[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]]: ::::: @[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] diris: :::::: Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. ::::: La vorto '''naturscienco''' evidente venas el la tradicio germana (kaj pli ĝenerale orienteŭropa), kaj la angla-latinidaj aŭtoroj de PIV ĝin miskomprenis. Naturscienco estas la tuto da sci(enc)oj pri la naturo, kiel la germana {{lang|de|'''Natur·kunde'''}} aŭ la rusa {{lang|ru|'''естество·знание'''}}. Tiu tegmenta signifo povas rilati al la historia periodo kiam la studoj de la naturo ankoraŭ ne disfakiĝis en apartajn sciencojn; tiu signifo restas aktuala ekz‑e en la instruado: en la elementa lernejo ni havas studfakon {{lang|ru|природоведение}}, en kiu la lernantoj ricevas la unuajn sciojn pri fiziko, ĥemio, biologio, astronomio… Supozeble tiusence la revuo «Esperanto» informas nin, ke :::::: «André Cherpillod (1930) estas emerita mezlerneja instruisto pri '''naturscienco'''.» ::::: En la sistemo germana-orienteŭropa estas do klara diferenco inter '''naturscienco''' ĝenerale kaj '''(pri)natura scienco''' speciale (ekz‑e geologio, zoologio ktp). Simile '''lingvoscienco''' ({{lang-ru|языкознание}}) ĝenerale kaj prilingvaj sciencoj speciale (gramatiko, leksikografio, dialektologio ktp). Simile '''[[sociscienco]]''' ({{lang-ru|обществознание}}) ĝenerale kaj ''sociaj sciencoj'' speciale (historio, ekonomiko, etnografio…). En tiu sistemo estas kohera diferencigo de la klasifikaj niveloj, malsamaj nocioj estas esprimataj per malsamaj vortoj. ::::: En la tradicio angla-latinida tiun diferencon oni esprimas per la nombro de unu sama termino: :::::: Les '''[[:fr:sciences sociales]]''' sont un ensemble de disciplines académiques&nbsp;… :::::: '''[[:en:Social science]]''' (or the '''social sciences''') is one of the branches of science,… ::::: T.e. la nocioj ekzistas, sed estas esprimataj konfuze kaj malkohere. La germana sistemo estas pli logika kaj imitinda, tiom pli ke ĝi utiligas la rimedon disponeblan en Esperanto: la diferencon inter ‹umo·scienco› kaj ‹uma scienco›. La PIVa difino estas misa.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:55, 29 apr. 2026 (UTC) ==Ŝtatoj de Meksiko== Nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]] diras ke "nomoj de subŝtatoj" "ĉiam estu Esperantigitaj". Mi supozas ke tio ne ĉiam estas aplikebla en praktiko, ĉar Esperantigoj en multaj federaj landoj ne ekzistas. Tamen la federitaj [[subŝtatoj de Meksiko|ŝtatoj de Meksiko]] jam havas esperantigojn menciitajn en la artikoloj. Ĉar la lando estas granda kaj havas sufiĉe longan historion de Esperanto-aktivado, mi atendas ke tiuj Esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj, kaj ke fontoj estas troveblaj por la plej multaj aŭ ĉiuj. Sed la artikoltitoloj estas en la hispana. Do - ĉu ni ŝanĝu la titolojn en Esperantajn, aŭ ĉiujn aŭ minimume tiujn, por kiuj fontoj rapide troveblos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:37, 27 apr. 2026 (UTC) :Plejparte {{farite}}. [[Chiapas]], [[Tabasco]], [[Veracruz]] bezonas administranton. [[Ĉiŭaŭo]], [[Gvanaĥŭato]], [[Pŭeblo]] estas suspektindaj pro malnormala uzado de ''ŭ'' kaj eble bezonas plian kontrolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:44, 9 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Nia titolpolitiko ke "nomoj de subŝtatoj" laŭeble "ĉiam estu Esperantigitaj", jes estas saĝa laŭ pure praktikaj konsideroj de redaktado. Tamen mi intertempe tre favoras iun fidindan referencon aŭ plurajn pri ĉiuj esperantigoj, kaj ne entuziasmas pri pure vikipediaj kreaĵoj - sekve la ideala deziro vere "ne ĉiam estas aplikebla en praktiko". Mi ĵus kontrolis en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]] de 1971, kiu en la vasta mapo 35 havas liston pri ĉiuj [[subŝtatoj de Meksiko]], sed preskaŭ ĉiujn nomas hispane. Nur [[Kampeŝo]] (tiel!!!, ĉe ni ''Campeche'' resp. [[Kampeĉo]] sen referenco, PIV2020 ne havas vorton), [[Meksikio]] (tiel!!, laŭ PIV2020 zamenhofa vorto, ĉe ni [[Meksikŝtato]]) + [[Jukatano]] (ĉe ni kaj laŭ PIV2020 [[Jukatanio]]) tie dokumentiĝas kiel pure esperantaj, aldone [[Hidalgo]] + [[Durango]] estas aŭtomate esperantaj kaj hispanaj. Mi forte supozas ke la poŝatlasa komisiono de 1971 elektis formon kampeŝo ĉar [[kampeĉo]] jam estas biologia vorto. Sed tio tamen estas aŭdaca ideo. Tamen ĉiukaze nur [[Jukatanio]], [[Hidalgo]] + [[urango]] konsidereblas sendiskute klaraj esperantigoj. La supozo ke ĉiuj "esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj" estas naiva. Se ili estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, kion mi volonte volus kredi, tiam devos esti eble almenaŭ unu ekstervikipedian referencon alporti pri ĉiu - kaj en tio la poŝatlaso de 1971 ne estos granda helpo. Sed ĝi jes ne estas la sola ebla fonto... Tial mi ankoraŭ ne volus movi la tekstojn al esperantaj titoloj Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco, sen ke ni individue dokumentigas nian ekstervikipedian referencadon - pri Verakruco ĉiukaze klaras ke ĝi estas meksika urbo en PIV2020, do la paŝo argumenti ke ni povas uzi la urbonomon ankaŭ por la subŝtato estas malgranda. Do mi postulas ke ni ne pigru kaj serĉu ekstervikipediajn fontojn pri la novaj esperantaj nomoj, en PIV, Reta vortaro aŭ iu ajn alia vortaro, tekstaro.com aŭ iu simpla reta serĉado. Ĉar bazigi enciklopedion sur "pure vikipediaj vortokreaĵoj" estas koncepto tre dubinda, kaj se la novaj vortoj estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, tiam devas ebli trovi pruvon pri tio (almenaŭ unusolan). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:52, 18 maj. 2026 (UTC) :Verŝajne ThomasPusch pravas pri ĉi tiu afero. Mi emas restarigi la hispanlingvajn titolojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:09, 30 maj. 2026 (UTC) ==Artefaritaj planedoj== Mi faras diskuton ĉe [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]] pri tio, kiel distingi la titolojn de ekzistanta artikolo [[Artefarita planedo]] kaj nova artikolo kun [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9366370 jena enhavo]. Mi kopias ĉi tien mian ĵusan komenton: ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:49, 5 maj. 2026 (UTC) Laŭ mi, "planedo" estas objekto tiel granda, ke ĝi iĝas proksimume sfera pro gravito, kaj kiu forigas aliajn objektojn el sia orbito. Se eĉ [[Plutono]] ne estas planedo, nomi Luna-1 planedo, eĉ "artefarita planedo", ŝajnas ridinde. Cetere, neniu nomas artefaritajn satelitojn "artefaritaj lunoj". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:00, 6 maj. 2026 (UTC) :{{re|Lingvano}} Mi komprenas tion kiel voĉon, ke la nova artikolo estu [[Artefarita planedo]] sen interkrampaĵo. Kion vi volas fari al la ekzistanta artikolo? Alinomi, forigi aŭ kunigi kun alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:36, 6 maj. 2026 (UTC) ::Eble oni provizore alinomu ĝin al [[Artefarita planedo (satelito)]], sed oni povus ankaŭ forviŝi ĝin. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:41, 6 maj. 2026 (UTC) :::Mi apenaŭ sukcesas orientiĝi, tiom konfuziga iĝis la movado de la tekstoj. Iusence ŝajnas domaĝe forĵeti la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9334784 novan version] de 19 mar. 2026 farita de uzanto Piotrus, sed aliflanke la nova traduko el la angla al Esperanto estis nur duonfarita kaj havas multajn fuŝajn ruĝajn ligilojn, ekz. [[The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy]], kvankam ekzistas teksto [[La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio]], kaj simple anglalingve nomi novajn ruĝajn ligilojn en [[Vikipedio en Esperanto]] kiel [[Atmospheric escape]] (por vorto "eskapon de atmosfero") aŭ [[Science fiction on television]] (por simpla vorto "sciencfikcion") ankaŭ ne ŝajnas aparte saĝe. Do probable tamen ne indas je ĉiu kosto savi la ektradukon de Piotrus, nur por esti afabla al li, kaj poste havi amason da plia laboro en tio fari veran fintradukon el la malneto. {{re|Arbarulo|Lingvano}} Eble vi du simple povas fari komisionon kaj ordigi la mison, ĉar pli da kuiristoj kiuj kirlas en la poto ne plifaciligas la ordigon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:03, 20 maj. 2026 (UTC) ::::Eble Piotrus ankoraŭ volos fari tion mem. Mi petos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) :::::Inter ĉiuj aliaj problemoj, kiuj okazas en Vikipedio, mi forgesis atentigi Piotrus pri la progreso de ĉi tiu diskuto. Nun li reafiŝis sian tradukon kiel [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Mi alinomis la antaŭan [[Artefarita planedo]] --> [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]], sed bezoniĝas administranto por alinomi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]] --> [[Artefarita planedo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:53, 8 jul. 2026 (UTC) == [[Katorgo]] => [[Punlaboro en Rusio]] == La novvorto ''katorgo'' aspektas dubinda, ĉar mi ne trovis ĝin en vortaroj, nek trovas bezonon je aparta vorto por komuna fenomeno de punlaboro, konata ekde antikva epoko kaj ekzistinta ankaŭ en Britio, Francio kaj multaj aliaj landoj. En Rusio ĝi aperis en la epoko de Rusa carlando kaj daŭris en la Rusia imperio, la termino mem estis renaskita por mallonge eĉ en Stalin-tempo. Do mi proponas uzi simplan kaj klaran vortumon [[Punlaboro en Rusio]]. Espereble poste aperos [[Punlaboro en Francio]], [[Punlaboro en Britio]] ktp. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:21, 7 maj. 2026 (UTC) :<s>{{por}}</s> Vere. La novvorton "katorgo" ankaŭ mi ne trovis ĝin en vortaroj, gazetoj, literaturo - ankaŭ [https://tekstaro.com/?s=6a0b0ce727a57 tekstaro.com] malhavas ĝin. Do mi estas tre por ŝovo al titolo [[Punlaboro en Rusio]]. Kvankam vikidatumoj proponas tradukon "Ekziligo", kio estas grava atentigo pri nuanco: la ekziligo estis almenaŭ same grava puno kiom deviga laboro. Sed mi dubemas ĉu sencas la kondamnon je punlaboro kaj je ekziligo ŝtopi en la saman titolon...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:28, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ|tamen kontraŭ, post rekonsidero}} Tamen, mi nun ankoraŭ konsciis pri la historia libreto de 1912 nomata "[https://arkivo.esperanto-france.org/katalogo.htm Politika malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero «la Katorgon»]" de [[Zygmunt Marek]], Krakovo, kiu jes ja jam estis menciita en la teksto (la fina parto de la titolo "konsidero «la Katorgon»" en akuzativo nuntempe impresas nekutima, sed tiel ekzakte oni titoligis la libron en 1912, kaj la vorto «Katorgo» estas sendube tie menciita). Kaj recenzo pri la libro, same mencianta la vorton Katorgo, troveblas en [https://dn790003.ca.archive.org/0/items/BelgaEsperantisto_1912_n050_dec/BelgaEsperantisto_(1912)_n050_dec.pdf la Belga Esperantisto, dec. 1912, p. 31]. Per tiu trovo mia antaŭa argumento, ke "mi ne trovis ĝin en ... gazetoj, literaturo" ne plu validas - nun mi tamen trovis ĝin, kaj en literaturo kaj en la gazetaro. Tial mi retiras mian voĉdonon. Mi ĵus faris esperantan tekston pri la historia esperantista socialdemokrato [[Zygmunt Marek]] kaj pensas, ke se la homo plantis la novan vorton en 1912 en la esperantan literaturon kaj gazetaron, ke tiam jam ne plu eblas nomi ĝin "nova vorto" en 2026, 114 post la enkonduko. Cetere, mi atentigas ke la vortradiko estas antikva greka termino, ne estis inventaĵo nur de la cara Rusio kaj ne nur "makulus la memoron de historia Rusio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 18 maj. 2026 (UTC) :::Ni verkas la enciklopedion, do ni prezentu la science pruvitajn faktojn kaj ne gravas ĉu ili makulas ies historion aŭ ne. La fakto estas ke punlaboro en Rusio estis la sama sistemo, kiun aplikis Britio, Francio kaj pluraj aliaj landoj, do uzado de malliberuloj por plej pezaj laboroj, kutime en foraj lokoj. Tio estis konsiderata samtempe ilo de punado kaj koloniado (Siberio, Aŭstralio, Franca Gujano ktp). En Rusio post la revolucio ĝi estis abolita (kvankam dum la Stalin-periodo aperis [[GULAG]]-sistemo, ekzistinta du jardekojn), en Francio ĝi funkciis eĉ post la Dua mondmilito ([[Papilio (libro)|jen ekzemplo]]). Se ni uzas vortumon [[Prizonkolonio]] (ne ''Penal colony'' aŭ ''Colonie pénale''), kial ni elpensu specialan vorton por la sama institucio en Rusio? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:37, 3 jun. 2026 (UTC) :Cetere, mi mem videble ne multe okupiĝis pri punlaboroj en interŝtata komparo. Kiuj estas la vikidatumaj eroj por [[Punlaboro en Francio]] kaj [[Punlaboro en Britio]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:34, 20 maj. 2026 (UTC) :{{komento}} "Katorgo" estas naiva paŭsa "esperantigo" de la rusa vorto (каторка [kátorga]), kiu signifas punlaborejo. Mi vidas nenian bezonon uzi en Esperanto tian balastaĵon. :Krome, mi havas la impreson, ke, elimininte la vorton "katorgo", estus prudente movi la enhavon de tiu ĉi artikolo en apartan sekcion "Punlaboro en Rusujo" en la artikolo "[[Punlaboro]]". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:34, 7 jul. 2026 (UTC) ::Tamen tio malekvilibrigus la artikolon - [[Katorgo]] estas tre detala kaj [[Punlaboro]] apenaŭ pli ol ĝermo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 7 jul. 2026 (UTC) :::Tio, ke la artikolo ne plu estos ĝermo, ŝajnas al mi bona paŝo, kiu krome montros kiamaniere eblos aldoni similajn partojn pri aliaj landoj (ekzemple, la jam menciitaj Aŭstralio, Britujo, Francujo k.a.). :::Ĉu ekzistas bonaj kialoj por eternigi ĝermecon de artikolo "[[Punlaboro]]" aŭ por divido de artikolo pri unu temo en apartajn artikolojn pri ĉiu lando? :::Se vi insistas, la artikolo "[[Punlaboro]]" povas enhavi sekcion aŭ simplan koncizan klarigon forsendantan al la artikolo "Punlaboro en Rusujo" (la alinomita nuna "[[Katorgo]]"). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:45, 8 jul. 2026 (UTC) ::::En [[Punlaboro]] jam estas ligilo al [[katorgo]]. Kompreneble tiu ligilo konserviĝu. Mi volus aŭdi aliajn opiniojn pri kunigo, sed mem restas kontraŭa, ĉar ŝajnas al mi malpli malbona se la artikola "punlaboro" estas ĝermo ol se ĝi estas fakte artikolo pri rusa punlaboro. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:31, 8 jul. 2026 (UTC) {{kom}} [[:d:Q17089987|Punlaboro en Usono]] estas sufiĉe grava temo en usona politiko, kaj punlaboro en Ĉinujo estas ofta riproĉo de usonanoj (hipokrita sed verŝajne prava, ŝajne ankoraŭ sen vikidatumero) al la registaro de tiu lando. Ambaŭ estus bonaj kandidatoj por artikoloj. Alilingvaj artikoloj rilataj al punlaboro troviĝas en la kategorioj ligitaj kun ĉi tiuj eroj: [[:d:Q8719629]], [[:d:Q8864536]] (esperante [[:Kategorio:Trudlaboro]]). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Anglikana Komunio]] > Anglikana Komunumo == Ni ĉiuj scias ke [[komunio]] estas "[[sakramento]], kiu estas [[rito|rita]] [[ofero]] de [[pano]] kaj [[vino]]" en iuj kristanismaj diservoj, kaj la verbo komunii laŭ [https://vortaro.net/#komunio_kd PIV] estas "doni al iu por manĝi, eventuale trinki, la panon kaj vinon" en tia renkontiĝo. Do, la titolo "Anglikana Komunio" por '''tiu teksto estas misa'''. Kaj efektive, en [[vikidatumoj]] la temo en Esperanto nomiĝas Anglikana '''Komunumo''' = internacia grupo de anglikanaj eklezioj. La vorto [[komunumo]] ĉi-tie estas la ĝusta. Mi proponas alinomiĝon. Eĉ se tute ne necesas esti anglikana, aŭ esti kristana por juĝi en tiu demando, ankaŭ ne necesas havi la pezan vortaron PIV hejme, sed sufiĉas havi aliron al komputilo por povi rigardi en ''vortaro.net'', kaj tute klaras ke "komunio" estas ago kiun praktikas plej diversaj kristanoj, kaj '''ne estas nomo''' por organizaĵo aŭ federacio de diversaj organizaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:30, 20 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Evidente. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:36, 20 maj. 2026 (UTC) <s>:{{kontraŭ}}</s> Laŭ mia kompreno la Anglikana Komunio ne estas organizaĵo aŭ federacio de organizaĵoj, sed aro da eklezioj difinitaj de tio, ke ili sufiĉe bone interkonsentas pri doktrinoj por reciproke agnoski la validecon de sia komunia rito. Tial oni nomas ĝin angle ''Communion'', kio estas la angla vorto por komunio, aŭ pli ĝenerale komuniko aŭ samsenteco, sed neniam por komunumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) ::El tiu respondo kaj el la artikolo mi ne vidas, kiel tio diferencas disde «[[Anglikanismo]]». La franca Vikipedio same opinias, kaj pludrektas [[:fr:Communion_anglicane]] → [[:fr:Anglicanisme]], kio ŝajnas tre logika.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:16, 22 maj. 2026 (UTC) :::Fakte la artikolo «[[Anglikana Komunio]]» nesufiĉe klare diras, ke temas pri ''[[:en:Full communion|Communio in sacris]]'', kaj misgvide uzas la vorton «komunumeco». Se oni ial vols lasi tiun artikolon, ĝin necesas iom reverki. Cetere, kial majusklo en «Komunio»? Ĉiel ajn, antaŭ ol verki pri speciale «Anglikana komunio», necesas havi pli ĝeneralan artikolon pri «Eŭĥaristia komunikado» (la ortodoksa ekvivalento por ''Communio in sacris'').--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:03, 22 maj. 2026 (UTC) ::::Laŭ la anglalingvaj artikoloj, anglikanismo estas la tradicio deveninta de la [[Eklezio de Anglio]] (Eklezio de Anglujo). Pluraj eklezioj apartiĝis de la Anglikana Komunio, interalie pro disputoj pri la rajtoj de virinoj kaj GLAT-uloj, sed restas anglikanaj. Ĉio ĉi bedaŭrinde ne estas klarigita en niaj artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:53, 22 maj. 2026 (UTC) :::::Se Arbarulo en sia unua noto aludas ke komunio pli ĝenerale estus komuniko aŭ samsenteco, li malpravas. [https://vortaro.net/#komunio_kd Komunio] en Esperanto klare estas la rita manĝado de iom da [[pano]] kaj [[vino]] en kristanaj kunvenoj. Se lasi la artikolon je tiu nomo, necesus klarigi kial kaj kiel la anglikana rita manĝado de pano kaj vino diferencas de la restaj kristanaj grupiĝoj. Kompreneble pri majusklo de la dua vorto estas tute neniu klarigo. Do se lasi la artikolon je la nuna nomo, necesas tute teologie koncentriĝi pri la rito kaj neniel pri "la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo kaj estas en komunumeco inter si". Tio bezonas pli ol nur iom da reverkado. Tial laŭ mi la ŝanĝo for de vorto "komunio" en la titolo estas pli praktika solvo de la dilemo, ĉar tiu ĉi teksto klare ne temas pri priskribo de rito, sed pri grupigo de kristanaj organizaĵoj. Eblas bone proponi alian novan vortumon por la titolo, sed tiu ĉi teksto maltaŭgas sub la nuna titolo "[[Anglikana Komunio]]". Mi suferas per iom da kapdoloro, kiam mi legas iujn de la tekstoj, kiujn la antaŭa tre maljuna kaj intertempe longe mortinta uzanto Ludovica verkis, ofte en nebulaj vortumoj, ĉiam sen referencoj, kaj certe ne estas la ĝusta por reverkado de la ekzistanta teksto. Tial mi ankaŭ subtenus entute forigi la tekston kaj anstataŭigi ĝin per alidirektigo al la esperantlingva teksto [[anglikanismo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 23 maj. 2026 (UTC) PS: La sama miso, mi ĵus konstatis, validas ankaŭ por la teksto <big>'''[[Komunio de Porvoo]]'''</big>, kie same ne temas pri la maniero kiel manĝi panon, sed pri ''«unio inter la anglikana kaj evangelia luterana eklezioj farita en 1992»'' - do same pri iu organiza grupigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:29, 23 maj. 2026 (UTC) :Kiom mi komprenas, temas ne pri organizaĵo aŭ komunumo, sed pri reciproka '''agnosko''' aŭ '''akcepto''' de eŭĥaristio inter iuj konfesioj. T.e. ekz‑e ke anglikano povas komunii en luterana diservo (kaj inverse); en ortodoksismo tio ankaŭ signifas, ke pastroj de la koncernaj konfesioj rajtas '''kuncelebri''' unu saman eŭĥaristian diservon. Tamen la terminoj de la tipo «komunio de NN» impresas min kiel tre fuŝaj. Ili pensigas pri ia speco de liturgio (kiel la «liturgio de Johano la Orbuŝa» aŭ«[[Trenta meso]]»), dum fakte temas pri interagnosko. Tiajn interagnoskojn oni prefere menciu ĉe la artikoloj pri la konfesioj (kun kiuj aliaj konfesioj la koncerna konfesio estas en la eŭĥaristiaj rilatoj) prefere ol en apartaj artikoloj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 16:23, 23 maj. 2026 (UTC) ::ThomasPusch miskomprenas min. Mi neniam diris ke "komunio" signifas komunikon aŭ samsentecon. Tio estas signifoj de ''communion'', kiujn mi menciis nur por pruvi, ke ''communion'' ne signifas "komunumo". ::La argumento estas: la normala etnolingva nomo de la afero signifas "komunio", do ni fidele traduku tion kaj ne provu renomi ne-Esperantajn aferojn laŭ tio, kio ŝajnas al ni pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:37, 23 maj. 2026 (UTC) :::Angle [[:en:Christian communion]] '''ne estas''' la Esperanta [[komunio]], ili estas [[ŝajnamikoj]], kaj traduki tion per «komunio» estas mistraduki kaj konfuzi. Pli ĝusta termino angla estas [[:en:koinonia]] ← {{lang-el|κοινωνία}}, la reponda Esperanta artikolo estas [[Komuneco (kristanismo)]]. La teologoj kutime citas ĉi-rilate ''Agojn'' 2:42, kie la Londona Biblio havas «kunuleco»n (Kaj ili persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la '''kunuleco''', en la dispecigo de pano kaj en preĝoj). Resume, la meĥanika paŭsaĵo per «Anglikana <s>komunio</s>» estas kontraŭesperanta eraro.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 04:11, 25 maj. 2026 (UTC) ::La malsameco inter "Anglikana Komunio" kaj "anglikanismo" estas menciita en la artikolo [[Anglikana Komunio]]: "La Anglikana Komunio estas la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo '''kaj estas en <s>komunumeco</s> komunio inter si'''". Do ĉiuj membroj de la Anglikana Komunio estas anglikanoj, sed ne ĉiuj anglikanoj estas membroj de la Anglikana Komunio. Kaj la enhavo de la artikolo spegulas la distingon: [[Anglikana Komunio]] temas pri tio, kiuj anglikanaj eklezioj inkludiĝas en la komunio kaj kiuj ne; [[Anglikanismo]] temas pri la doktrinaj kaj kulturaj aferoj, kiuj distingas la anglikanojn de aliaj kristanaj tradicioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:45, 23 maj. 2026 (UTC) :::Laŭ [[:en:Anglican Communion]], "The Anglican Communion (AC) is a Christian communion consisting of the autocephalous national and regional churches '''historically''' in '''full communion''' with the Archbishop of Canterbury." En la ortodoksa terminaro, temas pri la ''eklezioj-filinoj'' de la Brituja eklezio (histiorio) kaj ''eŭĥaristia kuneco'' (=[[Komuneco (kristanismo)|Komuneco]]). Ambaŭ trajtojn eblas esprimi la sufikso -ism; kp la difinon de ''katolikismo'' en NPIV: :::«2 (ss) La kristana religio, bazita sur la dogmaro k ritaro difinitaj de ĉiuj ĝisnunaj koncilioj, k agnoskanta la aŭtoritaton k neerarivecon de la papo.» :::Tie enestas kaj doktrino-kulturo (dogmaro kaj ritaro), kaj la administra aŭtoritato de la papo. Simile ''anglikanismo'' povas kombini (kaj en la reala lingvuzo reale kombinas) doktrina-kulturan kaj la historian aspektojn. Internacie '''anglikanismo''' estas la plej klara kaj taŭga esprimo; «Anglikana Komunio» estas misgvida kaj lingve erara mistraduko.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:02, 25 maj. 2026 (UTC) ::::Mi hezitemas tial, ke se ''communion'' ne signifas "komunio" ĉi tie, estas tiel stranga hazardaĵo ke tiom gravas ĝuste la reciproka agnosko de komunio inter la eklezioj. Tamen mi provizore fidas ke Sergio scias pli pri eklezia terminologio ol mi. Kalkulu min {{sindetena}} pri la titolo. ::::Pri la dueco de la artikoloj, ŝajnas evidente ke estas du konceptoj, do kunigo nur estus en ordo se montriĝus, ke niaj artikoloj kaj la ligitaj anglalingvaj artikoloj misprezentas siajn fontojn. La distingo inter la konceptoj sendependas de la artikolaj titoloj, do ankaŭ sendependas de la signifo de "-ismo", "komunio" aŭ aliaj elementoj de Esperanto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:54, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Stelhalmao]] => [[Stelhalmo]] == Temas pri speco de [[halmo]] ludata sur stelforma tabulo, do kial ne [[stelhalmo]]? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:28, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Laŭ [[Halmo]], "halmo" kaj "halmao" estas variantoj por la sama koncepto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:56, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Jes, certe, sed estus preferinde havi nur unu formon de la vorto. Ŝajnas al mi, ke oni inkluzivas la finan vokalon, esperantigante vorton, nur kiam necesas distingi ĝin de alia radiko. Mi ne vidas motivon por esperantigi ''halma'' alie ol per '''halmo'''. Ĉiuokaze, estus bone, se la artikoloj pri '''halm(a)o''' kaj '''stelhalm(a)o''' uzus la saman formon en siaj titoloj. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) == [[Literatura salono]] => [[Salono (kunvenejo)]] / [[Salono (rondeto)]] == La aktuala nomo akcentas sole literaturajn kunvenojn, sed fakte tio estis ankaŭ lokoj, kie oni priparolis politikajn, sociajn, filozofiajn, religiajn aferojn. Do ni adaptu la titolon al pli larĝa origina senco de la fenomeno, kiel tion faris la aliaj vikioj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Bona ideo! "Salono (kunvenejo)" ŝajnas al mi tute taŭga anstataŭo. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:49, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:46, 6 jul. 2026 (UTC) == [[Ŝajna heredanto]] -> [[Heredonto]]== La vorto "ŝajna" havas alian sencon, ne trafan ĉi tie: "ŝajna. Erariga pro sia ekstera aspekto, kiu ne estas konforma al la interna kerna esenco; prezentanta nur eksteran supraĵan similecon kun io alia". Tiu ĉi heredanto ja klare ne estas "erariga", sed estas "verŝajna, probabla, antaŭvidebla" k.s. La paĝo estas alinomenda al io pli taŭga. Pli bona nomo povus esti, ekz-e "Verŝajna heredanto" aŭ "Probabla heredanto" aŭ simile. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:11, 6 jun. 2026 (UTC) :Verdire, la nuna titolo estas misgvida, eĉ erara. :Miaopinie, la ĝusta termino estas "heredonto". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:45, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:27, 7 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:09, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi baze konsentas pri la propono '''Heredonto''', sed ŝatus iom pli precizigi: Tial {{por}} '''Tronheredonto'''. Heredi oni ankaŭ povas monon, aŭ librojn, aŭ supkuleron, sed ĉi tie temas pli specife pri '''trono''' en hereda monarĥio.- [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:05, 9 jun. 2026 (UTC) :::La nuna teksto diras, interalie: "la termino estas ĝenerala por iu ajn titolo de nobeleco". Evidente do, ne temas nur pri tronheredado. :::Memkompreneble, oni povas mallarĝigi la temon de la artikolo. Aliflanke, oni povas, male, plilarĝigi ĝin, ĉar kial heredado de trono, nobela titolo, bieno, privata kapitalo ktp estu traktataj malsame (havi apartan terminon kaj artikolon) en Esperanta Vikipedio? Eblas difini la terminon "heredonto" ĝenerale, sed dediĉi grandan parton de la artikolo al la obskuraj lokaj reguloj kaj rradicioj de tronheredado (kaj eventuale titolheredado), laŭbezone. :::Tio permesos havi prudentan nivelon de lingva reguleco kaj sistemeco kaj, tamen, reteni ligitecon al tiuj lingvaj vikioj, kiuj traktas esence paŭsaĵojn de la anglalingva idiomaĵo ''heir apparent''. :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:26, 9 jun. 2026 (UTC) ::::Grava diferenco estas, ke heredadon de bieno aŭ mono normale decidas la testamento, sed reĝo aŭ duko normale (almenaŭ laŭ mia limigita scio pri Eŭropo) ne povas mem decidi, kiu heredos la titolon. Eble do '''titolheredonto'''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:55, 11 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Titolheredonto'''. Ĉar l'artikolo temas pri iu ajn titolo.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:50, 1 jul. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Poligenistoj]] -> [[:Kategorio:Polenigistoj]] == Estis konfuzo inter du ŝajnaj terminoj. Temas pri [[polenado]] per [[polenigisto]] pri kiu estu ligita al la bona "kategorio:Polenigistoj" kiu domaĝe aperas ruĝe, kiel kategorio de tiu artikolo. ''Poligenistoj'' rilatas al [[poligenismo]], kiu rilatas al tuta alia afero. Atentu, ke ŝanĝi la nomon de tiu kategorio necesas ŝanĝi la kategorion en ĉiuj artikoloj rilatantaj al la malbona kategrio.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 12:55, 1 jul. 2026 (UTC) {{Komento}} Sen kontraǔdiro, ĉu povbas mi alinomi tiun kategorion ?-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:10, 7 jul. 2026 (UTC) == [[Signaro]] kaj [[Signolingvo]] (= [[Gestlingvo]]) == Verkante artikolon pri komputada «signaro» mi puŝiĝis kontraŭ la jam ekzistanta «[[Signaro]]» alispeca. Intervikie ĝi estas ligita al unu sola lingvo (la hungara [[:hu:Jelbeszéd (kommunikációs eszköz)]]), kaj ŝajnas al mi, ke ĝi temas pri [[Signolingvo]] = [[Gestlingvo]], kiu havas pli da ilustraĵoj kaj intervikiaj ligiloj. Mi ne kompetentas pri la afero, sed mi vidas unuj samajn nomojn menciitajn en ambaŭ artikoloj. Mi proponas konsideri la eblon kunigi la du artikolojn; se konvenas, sub la titoloj de la dua, kiuj titoloj estas pli klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:26, 3 jul. 2026 (UTC) :Mi preferus la vorton ''[[gestolingvo]]''. Ĉiuj lingvoj uzas signojn, sed parolaj lingvoj uzas sonojn, dum gestolingvoj uzas gestojn. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:45, 3 jul. 2026 (UTC) ::Estas du senrilataj proponoj ĉi tie: kunigi [[Signaro]] kaj [[Signolingvo]], kaj alinomi [[Signolingvo]] --> [[Gestlingvo]]. ::La kunigopropono vere devus esti ĉe [[Vikipedio:Kunigendaj artikoloj]]. Ĉiuokaze kunigo ne estas en ordo, ĉar la plej unua frazo de [[Signaro]] klare diras ke ĝi "estas '''nelingva''' komunika kodo" kaj la cetera artikolo konsekvence laŭas tion. ::[[Signaro]] estas tre ĝenerala vorto sen evidente ĉefa senco, do mi pensas ke estus bone havi apartigilon sub tiu titolo kaj uzi interkrampan klarigon en la titoloj de veraj artikoloj. ::Alinomado [[Signolingvo]] --> [[Gestlingvo]] estas bona ideo. Mi supozas ke la modo diri "signolingvo" venas konscie de supozo, ke "gesto" havas iun insultan nuancon kaj ke "signo" estas pli ĝentila sinonimo, kaj subkonscie de deziro fari nomon (supraĵe) similan al la nomo uzata en la angla, hispana, franca kaj aliaj nuntempe prestiĝaj lingvoj. Kiel bonege resumis Lingvano, tio estas mallogika laŭ la signifoj de "gesto" kaj "signo" en Esperanto. ::Resume, {{kontraŭ}} kunigo kaj {{por}} [[Gestlingvo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:59, 6 jul. 2026 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Bone. Tiam por liberigi la nudan «Signaro»n por apartigilo necesas precizigi la titolon de la nuna «[[Signaro]]». La hungara precizigo (=&nbsp;komunikilo) precizigas nenion, ĉar ĉia ajn signo estas komunika rimedo. Kiom mi komprenas, tiu artikolo temas pri signoj esprimantaj mesaĝon ''malrekte'' — per aludo, sekreta kodo, per deca ŝarado. Mi do proponas precizigi «Signaro (implica)». Ĉu?--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:34, 8 jul. 2026 (UTC) ::::La artikolo traktas ĉiujn nelingvajn komuniksistemojn. Mi pensas ke "malrekta" aŭ "implica" ne bone komprenigas la signifon "nelingva". Ĉu "Signaro (komunikteorio)" estas akceptebla? Aŭ eble "Nelingva signaro" estus pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:22, 8 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikulturado en Marko]] -> [[Vinkultivado en Markio]]== Ne estas mi kiu proponis tiun alinomadon, sed DidCORN; fakte mi proponas la forigon de la artikolo, kiel parto de lavango metata de anonimuloj kun kiu ne eblas diskuti la grandan kvanton de fuŝaĵoj kiun lia kontribuo alportas. Ĉiuokaze la proponinto argumentis, ke Vitikulturo estas barbarismo kaj Markio (Italio) estas la regiono, dum Marko estas tute alia afero. Pri la dua parto mi ttue konsentas, sed ne pri la unua ĉar Vitkulturo ja estas ĝusta vorto (sen i), do la rezulto povus esti ĉu Vitkultivado en Marko aŭ Vinproduktado en Marko, se vere la decido estas konservi tiajn fuŝaĵojn. Estis jam dekoj da ili. :{{kontraŭ}} la proponita kaj {{por}} unu el la du alternativoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:53, 6 jul. 2026 (UTC) :{{komento}}Same pri [[Vitikolturado en Umbrio]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:33, 6 jul. 2026 (UTC) :{{Por}} Mi konsentas pri [[Vitkultivado en Markio]], sed mi proponis la terminon [[Vinkultivado]] kiu ekzistas kaj en Vikipedo mem kaj en ĉiuj esperantaj votaroj, dum *Vitkultivado" estas tutkomprenebla sed tamen neologismo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:06, 7 jul. 2026 (UTC) == [[Sigismondo (Sankta Romia Imperio)]] -> [[Sigismundo (Sankta Romia Imperio)]] == La formo ''[[Sigismundo]]'' ŝajnas preferinda. Mi ĵus trakontrolis la 66 aliajn lingvojn: 45 havas la vokalon U, 5 havas O (belorusa, franca, hungara, itala, kataluna), unu havas A (litova), kaj la aliaj havas skribon nek latinan, nek cirilan, nek grekan, do mi ne estas certa! [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:01, 7 jul. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Normale esperantigo de historia germana nomo sekvus la latinan formon aŭ la originalan germanan. Ambaŭ havas ''u''. Aliflanke, PIV registras nur "Sigismondo". En la tekstaro ŝajnas ke ambaŭ variantoj uziĝas. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:06, 7 jul. 2026 (UTC) :{{Por}} Sigismundo… La PIV-a francaĵo ''–mondo'' estas klare malpli internacia. El la 54 alinaciaj aritikoloj Vikipediaj, kies titolojn mi povas legi (latinliteraj kaj Cirilaj) nur 4 havas la o-formon. Krome, la artikolo pri la antaŭnomo en nia Vikipedio estas [[Sigismundo]]. Kaj cetere en tiaj nomoj la ĝermana ''–mund'' signifas ne ‹mondo›, sed ‹protekto›. Kp «[[Edmundo]]»n: «PIV1970 havis la Esperantan formon ''Edmondo'', imitante la francan, sed en PIV2002 ĝi estis korektita al la pli internacia kaj etimologie ĝusta formo ''Edmundo''»--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 03:04, 8 jul. 2026 (UTC) :{{komento}} Fakte la testa versio de PIV havas la vorton ''Sigismundo'' en ekzemplo sub ''regento'': "Frato Georgo [...], la regento de la infana reĝo Johano Sigismundo". Mi supozas, ke PIV iam korektos la kapvorton, same kiel ĝi korektis la kapvorton ''Edmundo''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:02, 8 jul. 2026 (UTC) :{{komento}} Persone mi preferus "Sigismundo". Sed PIV estas grava aŭtoritato, kaj ni ne deviu de PIV sen grava kialo. La ĝisnunaj artikoloj pri diversaj [[Sigismondo]]j nomiĝas tiel ĝuste pro la aŭtoritato de PIV. Vikipedio sekvu la fakte ekzistantan lingvon (kie PIV ludas gravan rolon), kaj ne inventu alternativajn formojn, eĉ se tiuj ŝajnas "pli logikaj" aŭ "pli ĝustaj". - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:11, 8 jul. 2026 (UTC) 2zcc7260lotf2nimxrjsq6zg3j3t0zb 9423701 9423697 2026-07-08T21:23:08Z Lingvano 730 /* Sigismondo (Sankta Romia Imperio) -> Sigismundo (Sankta Romia Imperio) */ Respondo 9423701 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en aliaj paĝokreoj mi diligente kontribuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > [[Bonvivado]]== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) ::::Mi plu alinomis ''[[Wellness]]'' > [[Bonvivado]], laŭ la juĝo de ThomasPusch ke ĝi estas tradukebla tiel. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:12, 1 jul. 2026 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:31, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:42, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} @[[User:Salatonbv]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:22, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:40, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:50, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:34, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) :: {{por}} alinomigo, la milito estas kreajxo de Usono. Tamen eblus konservi la jaron "2026" en la titolo. La sola kaŭzo kial Irano ataketas 30 (?!) kalifatojn estas ke ili gastigas usonajn teroristojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:02, 19 apr. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Do, por "Daŭho", fontojn vidu supre. Kial ni havus PIV, se ni tamen tiom ofte pridubis ĝian aŭtoritaton? Ĝi aparte ekzistas pro tio, ke unuopaj esperantistoj hobie emas inventi proprajn esperantigojn, kaj en PIV eblas arbitracie vidi kiu estas la plej oficiala formo, sen longaj kaj vanaj disputoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:18, 13 apr. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Atente sekvinte la ĝisnunan diskuton, mi konkludas, ke estas pli prudente dume ne ŝanĝi la titolon de la artikolo kaj ne miksi apartajn artikolojn, almenaŭ ĝis kiam stabiliĝos distingado de historiaj kaj modernaj sencoj de tiu grupo de armiloj (mortiroj, haŭbizoj, minĵetiloj, grenadoĵetiloj ks). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:56, 12 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) Mi ne konsentas, ke mi 'kreas problemon' defendante la precizan kaj establitan terminon 'minĵetilo'. Male, la problemo aperas ĝuste per la provo senbezone enkonduki neologismon 'bombokanono', kiu estas teknike konfuza kaj balistike nelogika. Se vi insistas pri lingva eksperimento anstataŭ faka precizeco, estas vi, kiuj kreas malkonformecon kun la ĝisnuna tradicio kaj vortaroj. Mi ne intencas plu diskuti pri tiu ĉi artefarita afero – por mi la valida termino restas 'minĵetilo'. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:55, 11 apr. 2026 (UTC) :La vorto ''bombokanono'' estas en PIV kaj militvortaroj, la vorto ''minĵetilo'' estas nenie, tamen vi asertas malon kaj nomas la PIV-vorton ''eksperimento''. Tro strange kaj emocie por la enciklopedio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 17:35, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Citiĝis PIV kiel pruvo ke "bombokanono" uziĝas, citiĝis neniu pruvo ke "minĵetilo" uziĝas. {{kontraŭ}} kunigo, ĉar la du artikoloj estas klare distingataj. Mi ne plene konvinkiĝis pri tio, kiu el la du havu la titolon "bombokanono", sed volus ke tiaj duboj ne fariĝu preteksto por daŭrigi la nunan staton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:34, 11 apr. 2026 (UTC) Via kritiko kontraŭ 'minĵetilo' estas tute nelogika kaj malkonsekvenca. Se al vi malplaĉas tiu ĉi vorto, vi devus same ataki ankaŭ la terminon 'flamĵetilo', kiu baziĝas sur tute identa principo de vortformado. Tamen, 'flamĵetilo' al vi ne ĝenas. Ŝajne via obsedo pri la neologismo 'bombokanono' fontas ne el lingva logiko, sed el ia stranga fiksado je la vorto 'bombo'. Viaj argumentoj havas la saman nivelon kiel babilado ĉe la kaso pri krosantoj, kiuj hazarde similas al bomboj. Se vi volas esti seriozaj redaktantoj, vi ne povas uzi duoblajn normojn laŭ via nuna humoro. Minĵetilo restas faka termino, ĉu vi vidas en ĝi krosantojn aŭ ne. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:27, 12 apr. 2026 (UTC) :Pardonon, sed via parolo iĝas tute nekomprenebla. ''Krosanto''? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 08:47, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Kvankam via malkapablo ĝuste nomi tiun ĉi armilon ne signifas, ke la traduko 'minĵetilo' estas malĝusta. Mi kontraŭas la alinomigon, ĉar 'minĵetilo' estas la ĝusta esprimo por tiu ĉi armilo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:40, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} '''bombokanono''' estas ne malpli fuŝa ol '''minĵetilo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «'''Kanono'''» estas pafilego kies pafoj havas platan, preskaŭ rektan trajektorion. La koncerna pafilego pafas preskaŭ verikale, kaj tute malsimilas kanonon. '''Kanono''' estas miskvalita vorto kun 3 senrilataj kaj malkonvenaj signifoj. Ankaŭ '''mino''' havas 3 diversajn signifojn. La bona termino estas en ReVo: : [https://revaj.steloj.de/revo/dlg/index-2p.html#bomb.0opafilo '''bomb·o·paf·il·o'''] MIL Pafilego, plej ofte glattuba, por pafi bombojn laŭ alta, arkforma trajektorio, uzata ekz-e por pafi trans monto aŭ alia vertikala baro. Tipa bombopafilo konsistas el tubo, dukrura afusto, apoga plato kaj celilo. La kutimaj kalibroj estas 50–60mm (rota bombopafilo), 81–90mm (bataliona), 105mm (aŭ pli, regimenta). Kp haŭbizo. Estas mirinde, kiel la esperantistoj malvolas uzi klarajn kaj koterajn terminojn.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) == [[Batalo de Slavkov]] => [[Batalo ĉe Austerlitz]] == Ni nomu la artikolon same kiel en ĉiuj enciklopedioj per tiutempa nomo de la setlejo, ne inventu unikajn Esperanto-formojn nekonatajn al la monda historiografio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 12 apr. 2026 (UTC) {{por}} Ĝenerale oni uzu la tiutempajn nomojn, mi supozas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:13, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} sekvi la fontojn, sen trudo de propra sistemo, eĉ logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:35, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}}[[Batalo ĉe Austerlitz]]--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:39, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Batalo ĉe Austerlitz]]. – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:51, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:19, 29 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Kiel oni elektas inter "Batalo ĉe ..." kaj "Batalo de ..."? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:35, 14 apr. 2026 (UTC) :Bona demando, tion mi preteratentis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:49, 14 apr. 2026 (UTC) {{por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''', '''Aŭsterlica batalo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:36, 29 apr. 2026 (UTC) {{Por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''' – kaj la batalo, kaj la histotia nomo de la loko, kie ĝi okazis, estas internacie konataj kaj famaj por meriti uzadon de esperantigita lokonomo, kiu ja estas atestita en Esperanto. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:07, 29 apr. 2026 (UTC) == [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]] == PIV havas la vorton '''bombokanono''': "Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon" laŭ PIV 2020, aŭ "mallongtuba kanono, kiu povas pafi nur laŭ granda celangulo" laŭ testo.vortaro.net. La angla Vikipedio havas [[:en:Mortar (weapon)]], kaj la germana Vikipedio havas [[:de:Mörser (Geschütz)]], kaj tiuj artikoloj estas interligitaj. Angla-Esperanta vortaro de John Wells tradukas ''mortar'' per '''bombokanono''', kaj germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause tradukas ''Mörser'' per '''bombokanono'''. Do ŝajnas al mi, ke la establita Esperanta vortaro estas '''bombokanono''', kaj ne "mortero", kiu laŭ PIV estas "miksaĵo de kalko, cemento kaj sablo". Pli da esplorado pri diversaj specoj de bombokanono kaj parencaj armiloj povus esti utila, sed mi kredas, ke ne necesas atendi tion por efektivigi la evidentan korekton. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:06, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] havas paron [https://rueo.ru/sercxo/мортира ''мортира'' — ''mortiro'']. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 16:35, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Ja interese, sed tiu estas pli malnova vortaro, kaj ''mortiro'' ne estas en PIV. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:08, 12 apr. 2026 (UTC) : {{por}} bombokanono, vorto perfekte komprenebla ankaŭ por ĉiu ne-militisto. Pri mia ĵusa komento pri PIV vidu supre en ĉapitro "Daŭho". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:21, 13 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «Mortero» certe estas ŝanĝenda, ĉar laŭ la Fundamento ĝi havas alian signifon. Tamen mi preferus ŝanĝi ĝin al '''mortiro''' (kun historia signifo diferenca disde tiu de bombopafilo). En Esperanto oni povas paroli pri la nuntempo aŭ pri historio. En la 2ª mondmilito ankoraŭ ekzistis '''mortiroj''', kiel la jena germana: <gallery caption="Mortiro kaj bombopafilo"> Mörser Karl 'Adam' at the Tank Museum, Kubinka pic5.JPG|Mortiro (60 cm) Mortar M29.jpg|Bombopafilo </gallery> sed nun ilin anstataŭis haŭbizoj kaj bombopafiloj. La angla lingvo ne distingas inter ili; en aliaj lingvoj ili havas apartajn nomojn, kaj la termino sone simila al '''mortiro''' indikas ĝuste la malnovan pafilegon (ekz‑e la rusa [[:ru:Мортира]])--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 10:19, 27 apr. 2026 (UTC) == Diversaj hungaroj de nomo Péter Magyar == Mi simple kopias la jam diskutpaĝe ekkomencitan proponon ĉi tien, por pliaj komentoj: Ni bezonas alinomigi ĉi tie la tekston [[Péter Magyar (juristo)]] aŭ [[Péter Magyar (politikisto)]] al simple Péter Magyar kaj alinomi la samnomulo [[Péter Magyar]] al [[Péter Magyar (drumisto)]]. La unua estis ekkreita en 2024 kaj la dua en 2019, malgraŭ tio la unua estas multege pli fama. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:31, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}} En 2019 la alia Péter Magyar verŝajne estis pli konata, nun la afero kompreneble ŝanĝiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:44, 13 apr. 2026 (UTC) ::Proponu en [[VP:AA]], laŭ la normala proceduro. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:24, 13 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} simpla nomo [[Péter Magyar]] por la politikisto, kaj kun aldonaĵo "...(drumisto)" aŭ "[[Péter Magyar (muzikisto)]]" por la muzikisto. Tiam ankaŭ eblas aldoni ŝablonon {{ŝ|aliaj signifoj}} supre de la paĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 13 apr. 2026 (UTC) ::::PS Se ektroviĝos esperantaj tekstoj pri tria aŭ kvara Péter Magyar, oni povas senprobleme ekhavi apartigilon [[Péter Magyar (apartigilo)]], sed por nur du bonuloj tio estus troigo, kaj utilas havi la simplan nomon sen alfonaĵo por la politikisto, kiel prave proponis Sj1mor! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:29, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}}simple Péter Magyar.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:38, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} la politikisto sen interkrampaĵo, lia samnomulo kun "... (muzikisto)" aŭ "... (drumisto)". [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 11:44, 14 apr. 2026 (UTC) :{{Komento}} La hungara paĝo prezentas 7 personojn, tamen menciindas nur 3. Ĝi estas ofta nomo. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_P%C3%A9ter_(egy%C3%A9rtelm%C5%B1s%C3%ADt%C5%91_lap)].--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:13, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} tute komprenebla. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 23:20, 17 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:41, 18 apr. 2026 (UTC) == [[Agonia kutimaro]] => [[Luktema kutimaro]] == Mi mem kreis la iaman artikolon adaptante alilingvajn nomon kaj etimologion el greka ''agon'', sed nun konstatas, ke agonio en PIV tute ne enhavas tiun signifon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} "Luktema" aŭ prefere "lukta", kiu estas perfekta traduko etimologie kaj sence, "agonia" havas rilatan devenon sed ŝanĝitan signifon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 14 apr. 2026 (UTC) :{{komento}} Eble "lukta konduto" anstataŭ "kutimaro"? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:46, 18 apr. 2026 (UTC) ::Mi ne volis diri tion por ne komplikigi la aferon, sed ankaŭ mi pensas ke "konduto" estas pli trafa ol "kutimaro". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:20, 18 apr. 2026 (UTC) :::Mi preferus "konkurenca konduto" aŭ "rivaleca konduto". {{por}} "[[konduto]]". {{Kontraŭ}} "kutimaro", "agonia" kaj "lukt(em)a". - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:07, 18 apr. 2026 (UTC) ::::Ĉu ne prefere "konkura" ol "konkurenca", ĉar laŭ PIV "konkurenco" estas specife ekonomia konkuro? Krom tio, ankaŭ "konkura" kaj "rivaleca" ŝajnas al mi tute bonaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 18 apr. 2026 (UTC) :::::Do, ''[[konkura konduto]]''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:42, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::Laŭ mi jes (oni jam povas kalkuli min {{por}} iu ajn esprimo kun "konkura", "rival(ec)a", "lukt(-)a"). Mi esperas ke la diskuto pri la plej bona vortumo ne forgesigos nin, ke verŝajne ĉiuj konsentas ke la nuna vortumo estas la malplej bona. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:25, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Cimo (insekto)]] => [[Litocimo]] == "Cimo (insekto)" ŝajnas esti maltaŭga titolo por ĉi tiu artikolo. [https://www.vortaro.net/#cimo_kd Laŭ PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o laŭ ReVo,] la esperanta vorto "cimo" povas indiki du grupojn de insektoj. Larĝsence, cimo estas [[heteroptero]] - signifo subtenata de la Fundamento. Mallarĝsence, cimo referas al la genro ''Cimex''. Tamen, ĉi tiu artikolo temas nek pri unu nek pri la alia, sed pri "litocimoj", ĉefe sed ne nur pri la specio ''Cimex lectularius''. Ĝi estas nun ligita al la vikidatumero {{wikidata|Q940337}}, sed laŭ mi ĝi estus fakte pli taŭga ĉe {{wikidata|Q48385308}}, datumero pri parazitaj cimoj kun la sama komuna nomo. Mi rekomendas alinomi la artikolon al "Litocimo", kaj ŝanĝi "cimo (insekto)" al alidirektilo al la artikolo [[Heteropteroj]] aŭ al la apartigilo [[Cimo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:02, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:42, 18 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La sola vaste uzata insekta senco, kiun (miascie) havas la Esperanta vorto "cimo" estas identa al la rusa vorto "клоп" (en zamenhofa tempo skribata kiel "клопъ", kaj tion klare indikas Fundamento!) aŭ la angla "bedbug". :Miaopinie estus prudente uzi la nomon "'''Cimo'''" por tiu ci artikolo, ĉar tio estas kerna vorto, de kiu estis adoptita por la komputista slangaĵo "'''Cimo (komputado)'''" kiel kompakta traduko de la simile mallonga anglalingva "bug", kaj la apartigila artikolo nomiĝu "'''Cimo (apartigilo)'''". :Tia estus, miaopinie, prudenta nomado de la artikoloj. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:25, 19 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, laŭ [[Wiktionary:ru:клоп]], la rusa vorto "клоп" signifas kaj litocimo kaj [[hemiptero]]. (Temas pri grupo, kiu inkluzivas heteropterojn.) ::Kaj krome la Fundamento klare indikas ankaŭ la germanan "[[Wiktionary:de:Wanze|Wanze]]" kaj la francan "[[Wiktionary:fr:punaise|punaise]]", kiuj senambigue indikas heteropterojn (laŭ la sinonimaj sekcioj de la ligitaj paĝoj). La angla fundamenta traduko "[[Wiktionary:en:bug|bug]]" havas plurajn bestajn signifojn, sed interalie ankaŭ hemiptero (aŭ plej ofte heteroptero laŭ la artikolo ĉe "[[Wiktionary:en:true bug|true bug]]), kaj ne litocimo. Aliflanke, la pola fundamenta traduko "[[Wiktionary:pl:pluskwa|pluskwa]]" ja signifas nur litocimo (aŭ pli precize ''Cimex lectularius''). ::Do entute estas unu lingvo en la Fundamento, kiu sugestas, ke oni interpretu "клопъ" kiel litocimo, kaj tri lingvoj, kiuj sugestas, ke la ĝusta interpreto de "клопъ" estas "hemiptero/heteroptero". ::Cetere, laŭ mi verŝajne indus lasi la titolon de la apartiga artikolo senŝanĝa pro tio, ke kaj PIV kaj ReVo indikas du malsamajn taksonomiajn grupojn por la vorto "cimo". Do almenaŭ laŭ tiuj vortaroj, eĉ la kerna insekta signifo de la vorto ne estas senambigua. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 12:02, 19 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} Laŭ argumentoj de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:20, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi ne estas zoologo kaj ne povas juĝi fakan uzadon, sed komunlingve la sola senco kaj de la rusa vorto "клоп" kaj la Esperanta vorto "cimo" (kiun mi renkontis centojn, eble milojn da fojoj kaj en tekstoj, kaj en parola uzado) estas ĝuste la koncerna sangosuĉa parazito de homo (angle: "bed bug"). :::Tio ne malebligas fakan uzadon de la nomo "''Kлопы''"/"Cimoj" por diversampleksaj kaj daŭre reklasigataj zoologiaj taksonoj, sed tia uzado estas tro marĝena en komunlingva uzado por uzurpi la oftegan kaj kutiman nomon "клоп" kiel artikolnomon. :::Kompromise oni ja povas havi artikolon "Cimo" pri la komunlingva nocio kaj artikolon "Cimoj" pri la koncerna fake uzata taksono (verŝajne ''Heteroptera''). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:27, 19 apr. 2026 (UTC) :::Ne temas pri "''Kлопы''"/"Cimoj", sed pri "''Bettwanze''/''Cimex lectularius''/''Cimex lectularius''/...". Rigardu la aliajn lingvojn! Kaj la artikolo mem komenciĝas per la vorto '''Litocimo'''! Do ankaŭ ĝia titolo estus "[[Litocimo]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:23, 19 apr. 2026 (UTC) ::::Temas pri tio, kio jam en Fundamento nomiĝas cimo/''клоп''. Do ankaŭ la titolo estu "клоп". Tio, ke la zoologia nomenklaturo estas pli komplika kaj zigzage evoluis post la tempo de Fundamento, estas flanka detalo. ::::La ordinaran, normalan, atendeblan formon de la vorto ilustras, ekzemple, la teatraĵo pri socia "parazito", kiun verkis [[Vladimir Majakovskij]] kaj kiu nomiĝas simple kaj klare "Клоп", en la franca kaj angla tradukoj respektive "La punaise" kaj "The bedbug" (vidu la artikolojn en la koncernaj vikioj), kaj en Esperanto, nature, "La cimo" (vidu la artikolon "[[Vladimir Majakovskij]]". ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 01:48, 20 apr. 2026 (UTC) :::::Titolo de teatraĵo estas tute alia afero ol titolo de enciklopedia artikolo. La titolo de la teatraĵo estas malpreciza, kaj tio estas tute akceptebla: oni povas diveni, ke temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo. Titolo de enciklopedia artikolo estu pli preciza. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:55, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::La titolo de teatraĵo kaj ĝiaj tradukoj konvinke (ĉar oni zorge teadukas verkotitolojn) konfirmas tion, kion oni observas en normala, ĉiutaga kaj literatura, lingvouzado. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:37, 20 apr. 2026 (UTC) :Mi ĵus kontrolis en ''tekstaro.com'': la vorto "cimo" en la pridiskutata senco (kutima sangosuĉa insekto) aperas en diversepokaj tekstoj (eĉ de Zamenhof); la formoj "litocimo" aŭ "litcimo" ne aperas eĉ unufoje. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:59, 20 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, ''cimo'' aperas nur 6-foje en tekstaro.com kun insekta senco, do ĝi apenaŭ estas ofta vorto, eĉ tiam, kaj en la hodiaŭa mondo litocimoj estas malpli oftaj ol en la tempo de Zamenhof, mi supozas. (Cetere, ''cimo'' aperas 4-foje kun la senco "eraro" kaj unufoje kun la dubinda senco "subaŭskultilo", kaj ŝajnas al mi ne tute certe, ke ĉe Szathmari temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo; la kunteksto ne estas tute klara.) Do mi restas tute ne konvinkita, ke ''cimo'' en Esperanto estu pli specifa ol ĝiaj angla, franca kaj germana tradukoj en la Fundamento. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:14, 20 apr. 2026 (UTC) == [[Ruĝa cimo]] => [[Fajrocimo]] == La artikolo [[Ruĝa cimo]] prezentas "ruĝa cimo" kiel la ĉefan nomon de la insekto, kaj "fajrocimo" kiel la komunan nomon. Tamen, ŝajnas al mi, ke "ruĝa cimo" estas inventaĵo de la verkintoj de la artikolo, ĉar mi trovas ĝin nur en fontoj rilataj al Wikimedia. [https://www.vortaro.net/#fajrocimo_kd PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o ReVo] mencias nur "fajrocimo" kaj ne "ruĝa cimo". Ĝi eĉ ne estas traduko de la scienca nomo ''Pyrrhocoris apterus'', ĉar ''Pyrrhocoris'' venas de grekaj vortoj por "fajro" kaj "cimo", kaj ''apterus'' signifas "senflugila". Do la nomo "ruĝa cimo" ŝajnas al mi tute foriginda el la artikolo, kaj la titolo estas ŝanĝinda. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:43, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:39, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Animala fiziologio]] => [[:Kategorio:Besta fiziologio]] == La koncerna vikipedia artikolo en Esperanto nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", ne "animala fiziologio", kaj ŝajnas al mi ke bonus se baza teksto kaj baza kategorio havas saman titolon. Tial mi proponas alinomigon de la kategorio al la (pli sendiskute akceptebla nomo) "besta fiziologio". Tio kaŭzus remeton de 24 eroj al nova kategorio, tial pli bonas diskuti kaj laŭeble havi konsenton, antaŭ ol procedi pri la translokigo... Kompreneblas ke la esperanta koncepto de [[Bestoj]] en la latina lingvo estas ''Animalia'', tial por parolantoj de romanidaj lingvoj kaj de la angla la vorto ''"animal'-"'' povas ŝajni pli hejmeca, sed tamen en Esperanto la vorto Bestoj signifas ĝuste tion, kaj Esperanto ne estas romanida lingvo, ne estas dialekto de la itala aŭ de la angla (kvankam foje aspektas tiel)... Tial estas bone ke la vikipedia artikolo en Esperanto jam nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", nur la kategorio ĝis nun iras alian vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} ĉiutaga prefere ol teknika lingvaĵo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:21, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:38, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:50, 19 apr. 2026 (UTC) {{farite}} per 6 poraj voĉoj kaj neniu duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Natura historio]] => [[Biontologio]] == PIV ne havas "natura historio"; ĝi havas nur "naturhistorio (arĥaismo) = natursciencoj". La esprimo "natura historio" ŝajnas laŭvorta traduko el la angla/franca kaj mallogika en Esperanto. Do kial ne uzi la PIV-an vorton '''biontologio'''. (PIV indikas "arĥaismo", sed mi kredas, ke ĝi estas arkaika ĝuste tiel, kiel "natural history" en la angla estas arkaika: ĝi ne plu estas scienca fako.) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:48, 19 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} PIV indikas ke "biontologio" estas arkaika sinonimo de "biologio". [[Natura historio]] ne temas pri biologio ĝenerale (se ĝi temus, ĝi estus kunigenda kun [[biologio]]) sed specife pri observa anstataŭ eksperimenta metodaro por biologio. Kaj tiu koncepto ne estas arkaika nek eksa, kvankam la scienca sistemo malpli rekompencas ĝin nun ol antaŭ cent jaroj. (En mia kantono, preskaŭ ĉiu biologo kaj multaj ĉiĉeronoj havas en sia domo libregon ''Costa Rican Natural History'', jam kvardek jarojn aĝan sed neniel eksmodan.) :Aliflanke povas esti, ke la vortumo "natura historio" estas etnolingvismo. Sed ŝanĝo al alia misa vortumo ne helpos nin trovi la ĝustan. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:31, 19 apr. 2026 (UTC) :Ĉu iu havas alian proponon? La difino ŝajnas esti io simila al "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". ("Biontologio" tute ne ŝajnas al mi "misa": vortaroj agnoskas, ke "bionto" signifas "vivulon".) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:27, 20 apr. 2026 (UTC) ::Slavaj (kaj iuj aliaj) lingvoj uzas por tiu ĉi scienca kampo la nomon forme kaj sence similan al "'''Naturscienco'''". Tia memklariga kaj regula formo ŝajnas al mi akceptebla kaj trafa. Ĝi, krome, estas paralela al aliaj regulaj formoj por nomi sciencojn kaj sciencajn fakojn kiel, ekzemple, "lingvoscienco" kaj "komputoscienco". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:30, 20 apr. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. Cetere, la Esperanta Vikipedio jam uzas la PIV-an sencon de [[naturscienco]]. Do tiu propono apenaŭ havas ŝancon, laŭ mi. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:19, 20 apr. 2026 (UTC) ::::Kial? "Naturscienco", miakomprene, tute konformas kun la nocio, kiun difinas PIV kaj tiu ĉi artikolo: en iu stadio ĝi estis tuteca studado de la naturo; poste eiaj brancoj specialiĝis kaj iĝis apartaj sciencoj kaj sciencaj fakoj (biologio, fiziko, ĥemio, geologio, astronomio; zoologio, botaniko, nuklea fiziko, kvantuma teorio, fizika ĥemio kaj ĥemia fiziko, tektoniko, astrofiziko, fiziologio ktp) kaj daŭre disbranĉiĝas. Eblas rigardi tian tuton "naturscienco" (iam antaŭe tute nature, nun kun ioma streĉo, ĉar ne ekzistas fakuloj pri la enorme kreskinta tuto, kvankam enkondukan bazan studobjekton en lernejo principe eblas nomi tiel kaj eble oni ankoraŭ faras tion en iuj lingvoj) aŭ kiel kunigon de ĝiaj konsistigaj partoj, kiuj estas konsiderebla kiel "natursciencoj". ::::"Biontologio" evidente ne taŭgas por tiu celo, speciale, se oni ĝin derivas de "bionto" = vivulo aŭ interpretad kiel kunfando de ''bio-'' kaj "ontologio", ĉar temas ne nur pri vivuloj, kaj ne nur pri bio[logio]: fiziko, ĥemio, geologio, astronomio apenaŭ estas koncepteblaj kiel sciencoj pri vivuloj aŭ limigitaj al bio-... en ia ajn senco. ::::Cetere, la naiva paŭsaĵo "natura historio" kiel ĉia "falsa amiko" estas miskomprenebla sen klarigo, ke temas pri sklava imito de alilingva idiotismo. ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:26, 21 apr. 2026 (UTC) :::::Eble vi estas konfuzita. Ni serĉas esprimon por la senco "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". Pri tio temas la koncerna artikolo. (Nu, la Esperanta artikolo mencias "scienca", sed tio ŝajnas miskompreno, se oni komparas kun la nacilingvaj artikoloj.) Ĉiuokaze, fiziko apartenas al natursciencoj, sed ne al tio, pri kio temas pri artikolo, kaj kion mi preferus nomi "biontologio". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:34, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::Ŝajnas, ke konfuzitaj estas ankaŭ la aŭtoroj de la artikolo, kiuj skribis, interalie: "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj [tiel!] kaj organismoj". ::::::Simile konfuzitaj estas ankaŭ alilingvaj ligitaj artikoloj: ::::::Franclingva vikio: «c'est l'enquête, la description de tout ce qui est visible dans le monde naturel : animal, végétal, minéral.» ktp ::::::Eĉ la anglalingva vikio ne konsentas kun vi: «In antiquity, "natural history" covered essentially anything connected with nature, or used materials drawn from nature, such as Pliny the Elder's encyclopedia of this title, published c. 77 to 79 AD, which covers astronomy, geography, humans and their technology, medicine, and superstition, as well as animals and plants.», «A slightly different framework for natural history, covering a similar range of themes, is also implied in the scope of work encompassed by many leading natural history museums, which often include elements of anthropology, geology, paleontology, and astronomy along with botany and zoology, or include both cultural and natural components of the world.» ktp ::::::La ruslingva vikio estas eĉ pli kategoria pri la vasteco de la fako: «совокупность знаний о природных объектах, явлениях и процессах» (la tuto da scioj pri naturaj objektoj, fenomenoj kaj procezoj) ::::::kaj simile en aliaj lingvoj. ::::::Alternativa interpreto estas, ke konfuzita estas vi – per unu el la mallarĝigaj difinoj en la angla lingvo, kiun vi iukiale preferas. Nu, Esperantaj terminoj estu pli internaciaj kaj malpli efemeraj, ol tio... ::::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:48, 21 apr. 2026 (UTC) :::::::Nia nuna artikolo klare difinas sian temon kiel nur certan specon de naturscienco, "kline pli al observado, ol al eksperimentadaj metodoj de studado, kaj ampleksas precipe tiajn esplorojn, kiuj estas eldonataj ne en striktasence sciencaj revuoj sed en revuoj pli vastatemaj." Nia artikolo ne ''jam'' estas samtema kun [[naturscienco]], ĉar la observa stilo de naturscienco ne estas la sola stilo. La cito "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj kaj organismoj" ne kontraŭdiras tion - "natura historio" estas difinita laŭ metodoj kaj ne laŭ esplortemo. :::::::La franca artikolo ŝajne estas pri iom alia koncepto kaj eble devus ne esti ligita al la sama vikidatumero. La ŝajne kontraŭdiraj citoj el la anglalingva vikipedio ne estas en nia artikolo, do striktasence ne rilatas al la diskuto. Kaj unu (''In antiquity . . .'') klare estas celita kiel historia, malaktuala difino (tial ĝi estas en subsekcio "Before 1900") kaj la alia klare estas markita kiel malsama de la kutimaj difinoj (''A slightly different framework . . .''). Do ili ne difinas la temon de la artikolo. Dume la difino ''leaning more towards observational than experimental methods of study'' estas en la unua frazo de la artikolo, klare intencita kiel temdifina, ne kiel nur unu inter pluraj mallarĝigaj difinoj. :::::::Ĉiuj vikipedio malrespektetas la principon "Vikipedio ne estas vortaro" ĉe plursencaj titoloj kiel ĉi tiu. Tio ne estas imitinda. :::::::Do la demandoj estas 1) Ĉu la specife observa stilo de naturscienco meritas artikolon, aŭ ĉu ĝi estas kunigenda kun [[naturscienco]]? (Mi pensas ke ĝi estas memstare menciinda temo, sed oni povus racie malkonsenti.) 2) Ĉu titolo "Natura historio" estas tolerinda, aŭ kiun alian titolo ĝi havu?--[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:57, 21 apr. 2026 (UTC) ::::@[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]]: ::::: @[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] diris: :::::: Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. ::::: La vorto '''naturscienco''' evidente venas el la tradicio germana (kaj pli ĝenerale orienteŭropa), kaj la angla-latinidaj aŭtoroj de PIV ĝin miskomprenis. Naturscienco estas la tuto da sci(enc)oj pri la naturo, kiel la germana {{lang|de|'''Natur·kunde'''}} aŭ la rusa {{lang|ru|'''естество·знание'''}}. Tiu tegmenta signifo povas rilati al la historia periodo kiam la studoj de la naturo ankoraŭ ne disfakiĝis en apartajn sciencojn; tiu signifo restas aktuala ekz‑e en la instruado: en la elementa lernejo ni havas studfakon {{lang|ru|природоведение}}, en kiu la lernantoj ricevas la unuajn sciojn pri fiziko, ĥemio, biologio, astronomio… Supozeble tiusence la revuo «Esperanto» informas nin, ke :::::: «André Cherpillod (1930) estas emerita mezlerneja instruisto pri '''naturscienco'''.» ::::: En la sistemo germana-orienteŭropa estas do klara diferenco inter '''naturscienco''' ĝenerale kaj '''(pri)natura scienco''' speciale (ekz‑e geologio, zoologio ktp). Simile '''lingvoscienco''' ({{lang-ru|языкознание}}) ĝenerale kaj prilingvaj sciencoj speciale (gramatiko, leksikografio, dialektologio ktp). Simile '''[[sociscienco]]''' ({{lang-ru|обществознание}}) ĝenerale kaj ''sociaj sciencoj'' speciale (historio, ekonomiko, etnografio…). En tiu sistemo estas kohera diferencigo de la klasifikaj niveloj, malsamaj nocioj estas esprimataj per malsamaj vortoj. ::::: En la tradicio angla-latinida tiun diferencon oni esprimas per la nombro de unu sama termino: :::::: Les '''[[:fr:sciences sociales]]''' sont un ensemble de disciplines académiques&nbsp;… :::::: '''[[:en:Social science]]''' (or the '''social sciences''') is one of the branches of science,… ::::: T.e. la nocioj ekzistas, sed estas esprimataj konfuze kaj malkohere. La germana sistemo estas pli logika kaj imitinda, tiom pli ke ĝi utiligas la rimedon disponeblan en Esperanto: la diferencon inter ‹umo·scienco› kaj ‹uma scienco›. La PIVa difino estas misa.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:55, 29 apr. 2026 (UTC) ==Ŝtatoj de Meksiko== Nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]] diras ke "nomoj de subŝtatoj" "ĉiam estu Esperantigitaj". Mi supozas ke tio ne ĉiam estas aplikebla en praktiko, ĉar Esperantigoj en multaj federaj landoj ne ekzistas. Tamen la federitaj [[subŝtatoj de Meksiko|ŝtatoj de Meksiko]] jam havas esperantigojn menciitajn en la artikoloj. Ĉar la lando estas granda kaj havas sufiĉe longan historion de Esperanto-aktivado, mi atendas ke tiuj Esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj, kaj ke fontoj estas troveblaj por la plej multaj aŭ ĉiuj. Sed la artikoltitoloj estas en la hispana. Do - ĉu ni ŝanĝu la titolojn en Esperantajn, aŭ ĉiujn aŭ minimume tiujn, por kiuj fontoj rapide troveblos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:37, 27 apr. 2026 (UTC) :Plejparte {{farite}}. [[Chiapas]], [[Tabasco]], [[Veracruz]] bezonas administranton. [[Ĉiŭaŭo]], [[Gvanaĥŭato]], [[Pŭeblo]] estas suspektindaj pro malnormala uzado de ''ŭ'' kaj eble bezonas plian kontrolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:44, 9 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Nia titolpolitiko ke "nomoj de subŝtatoj" laŭeble "ĉiam estu Esperantigitaj", jes estas saĝa laŭ pure praktikaj konsideroj de redaktado. Tamen mi intertempe tre favoras iun fidindan referencon aŭ plurajn pri ĉiuj esperantigoj, kaj ne entuziasmas pri pure vikipediaj kreaĵoj - sekve la ideala deziro vere "ne ĉiam estas aplikebla en praktiko". Mi ĵus kontrolis en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]] de 1971, kiu en la vasta mapo 35 havas liston pri ĉiuj [[subŝtatoj de Meksiko]], sed preskaŭ ĉiujn nomas hispane. Nur [[Kampeŝo]] (tiel!!!, ĉe ni ''Campeche'' resp. [[Kampeĉo]] sen referenco, PIV2020 ne havas vorton), [[Meksikio]] (tiel!!, laŭ PIV2020 zamenhofa vorto, ĉe ni [[Meksikŝtato]]) + [[Jukatano]] (ĉe ni kaj laŭ PIV2020 [[Jukatanio]]) tie dokumentiĝas kiel pure esperantaj, aldone [[Hidalgo]] + [[Durango]] estas aŭtomate esperantaj kaj hispanaj. Mi forte supozas ke la poŝatlasa komisiono de 1971 elektis formon kampeŝo ĉar [[kampeĉo]] jam estas biologia vorto. Sed tio tamen estas aŭdaca ideo. Tamen ĉiukaze nur [[Jukatanio]], [[Hidalgo]] + [[urango]] konsidereblas sendiskute klaraj esperantigoj. La supozo ke ĉiuj "esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj" estas naiva. Se ili estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, kion mi volonte volus kredi, tiam devos esti eble almenaŭ unu ekstervikipedian referencon alporti pri ĉiu - kaj en tio la poŝatlaso de 1971 ne estos granda helpo. Sed ĝi jes ne estas la sola ebla fonto... Tial mi ankoraŭ ne volus movi la tekstojn al esperantaj titoloj Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco, sen ke ni individue dokumentigas nian ekstervikipedian referencadon - pri Verakruco ĉiukaze klaras ke ĝi estas meksika urbo en PIV2020, do la paŝo argumenti ke ni povas uzi la urbonomon ankaŭ por la subŝtato estas malgranda. Do mi postulas ke ni ne pigru kaj serĉu ekstervikipediajn fontojn pri la novaj esperantaj nomoj, en PIV, Reta vortaro aŭ iu ajn alia vortaro, tekstaro.com aŭ iu simpla reta serĉado. Ĉar bazigi enciklopedion sur "pure vikipediaj vortokreaĵoj" estas koncepto tre dubinda, kaj se la novaj vortoj estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, tiam devas ebli trovi pruvon pri tio (almenaŭ unusolan). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:52, 18 maj. 2026 (UTC) :Verŝajne ThomasPusch pravas pri ĉi tiu afero. Mi emas restarigi la hispanlingvajn titolojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:09, 30 maj. 2026 (UTC) ==Artefaritaj planedoj== Mi faras diskuton ĉe [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]] pri tio, kiel distingi la titolojn de ekzistanta artikolo [[Artefarita planedo]] kaj nova artikolo kun [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9366370 jena enhavo]. Mi kopias ĉi tien mian ĵusan komenton: ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:49, 5 maj. 2026 (UTC) Laŭ mi, "planedo" estas objekto tiel granda, ke ĝi iĝas proksimume sfera pro gravito, kaj kiu forigas aliajn objektojn el sia orbito. Se eĉ [[Plutono]] ne estas planedo, nomi Luna-1 planedo, eĉ "artefarita planedo", ŝajnas ridinde. Cetere, neniu nomas artefaritajn satelitojn "artefaritaj lunoj". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:00, 6 maj. 2026 (UTC) :{{re|Lingvano}} Mi komprenas tion kiel voĉon, ke la nova artikolo estu [[Artefarita planedo]] sen interkrampaĵo. Kion vi volas fari al la ekzistanta artikolo? Alinomi, forigi aŭ kunigi kun alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:36, 6 maj. 2026 (UTC) ::Eble oni provizore alinomu ĝin al [[Artefarita planedo (satelito)]], sed oni povus ankaŭ forviŝi ĝin. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:41, 6 maj. 2026 (UTC) :::Mi apenaŭ sukcesas orientiĝi, tiom konfuziga iĝis la movado de la tekstoj. Iusence ŝajnas domaĝe forĵeti la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9334784 novan version] de 19 mar. 2026 farita de uzanto Piotrus, sed aliflanke la nova traduko el la angla al Esperanto estis nur duonfarita kaj havas multajn fuŝajn ruĝajn ligilojn, ekz. [[The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy]], kvankam ekzistas teksto [[La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio]], kaj simple anglalingve nomi novajn ruĝajn ligilojn en [[Vikipedio en Esperanto]] kiel [[Atmospheric escape]] (por vorto "eskapon de atmosfero") aŭ [[Science fiction on television]] (por simpla vorto "sciencfikcion") ankaŭ ne ŝajnas aparte saĝe. Do probable tamen ne indas je ĉiu kosto savi la ektradukon de Piotrus, nur por esti afabla al li, kaj poste havi amason da plia laboro en tio fari veran fintradukon el la malneto. {{re|Arbarulo|Lingvano}} Eble vi du simple povas fari komisionon kaj ordigi la mison, ĉar pli da kuiristoj kiuj kirlas en la poto ne plifaciligas la ordigon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:03, 20 maj. 2026 (UTC) ::::Eble Piotrus ankoraŭ volos fari tion mem. Mi petos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) :::::Inter ĉiuj aliaj problemoj, kiuj okazas en Vikipedio, mi forgesis atentigi Piotrus pri la progreso de ĉi tiu diskuto. Nun li reafiŝis sian tradukon kiel [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Mi alinomis la antaŭan [[Artefarita planedo]] --> [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]], sed bezoniĝas administranto por alinomi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]] --> [[Artefarita planedo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:53, 8 jul. 2026 (UTC) == [[Katorgo]] => [[Punlaboro en Rusio]] == La novvorto ''katorgo'' aspektas dubinda, ĉar mi ne trovis ĝin en vortaroj, nek trovas bezonon je aparta vorto por komuna fenomeno de punlaboro, konata ekde antikva epoko kaj ekzistinta ankaŭ en Britio, Francio kaj multaj aliaj landoj. En Rusio ĝi aperis en la epoko de Rusa carlando kaj daŭris en la Rusia imperio, la termino mem estis renaskita por mallonge eĉ en Stalin-tempo. Do mi proponas uzi simplan kaj klaran vortumon [[Punlaboro en Rusio]]. Espereble poste aperos [[Punlaboro en Francio]], [[Punlaboro en Britio]] ktp. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:21, 7 maj. 2026 (UTC) :<s>{{por}}</s> Vere. La novvorton "katorgo" ankaŭ mi ne trovis ĝin en vortaroj, gazetoj, literaturo - ankaŭ [https://tekstaro.com/?s=6a0b0ce727a57 tekstaro.com] malhavas ĝin. Do mi estas tre por ŝovo al titolo [[Punlaboro en Rusio]]. Kvankam vikidatumoj proponas tradukon "Ekziligo", kio estas grava atentigo pri nuanco: la ekziligo estis almenaŭ same grava puno kiom deviga laboro. Sed mi dubemas ĉu sencas la kondamnon je punlaboro kaj je ekziligo ŝtopi en la saman titolon...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:28, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ|tamen kontraŭ, post rekonsidero}} Tamen, mi nun ankoraŭ konsciis pri la historia libreto de 1912 nomata "[https://arkivo.esperanto-france.org/katalogo.htm Politika malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero «la Katorgon»]" de [[Zygmunt Marek]], Krakovo, kiu jes ja jam estis menciita en la teksto (la fina parto de la titolo "konsidero «la Katorgon»" en akuzativo nuntempe impresas nekutima, sed tiel ekzakte oni titoligis la libron en 1912, kaj la vorto «Katorgo» estas sendube tie menciita). Kaj recenzo pri la libro, same mencianta la vorton Katorgo, troveblas en [https://dn790003.ca.archive.org/0/items/BelgaEsperantisto_1912_n050_dec/BelgaEsperantisto_(1912)_n050_dec.pdf la Belga Esperantisto, dec. 1912, p. 31]. Per tiu trovo mia antaŭa argumento, ke "mi ne trovis ĝin en ... gazetoj, literaturo" ne plu validas - nun mi tamen trovis ĝin, kaj en literaturo kaj en la gazetaro. Tial mi retiras mian voĉdonon. Mi ĵus faris esperantan tekston pri la historia esperantista socialdemokrato [[Zygmunt Marek]] kaj pensas, ke se la homo plantis la novan vorton en 1912 en la esperantan literaturon kaj gazetaron, ke tiam jam ne plu eblas nomi ĝin "nova vorto" en 2026, 114 post la enkonduko. Cetere, mi atentigas ke la vortradiko estas antikva greka termino, ne estis inventaĵo nur de la cara Rusio kaj ne nur "makulus la memoron de historia Rusio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 18 maj. 2026 (UTC) :::Ni verkas la enciklopedion, do ni prezentu la science pruvitajn faktojn kaj ne gravas ĉu ili makulas ies historion aŭ ne. La fakto estas ke punlaboro en Rusio estis la sama sistemo, kiun aplikis Britio, Francio kaj pluraj aliaj landoj, do uzado de malliberuloj por plej pezaj laboroj, kutime en foraj lokoj. Tio estis konsiderata samtempe ilo de punado kaj koloniado (Siberio, Aŭstralio, Franca Gujano ktp). En Rusio post la revolucio ĝi estis abolita (kvankam dum la Stalin-periodo aperis [[GULAG]]-sistemo, ekzistinta du jardekojn), en Francio ĝi funkciis eĉ post la Dua mondmilito ([[Papilio (libro)|jen ekzemplo]]). Se ni uzas vortumon [[Prizonkolonio]] (ne ''Penal colony'' aŭ ''Colonie pénale''), kial ni elpensu specialan vorton por la sama institucio en Rusio? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:37, 3 jun. 2026 (UTC) :Cetere, mi mem videble ne multe okupiĝis pri punlaboroj en interŝtata komparo. Kiuj estas la vikidatumaj eroj por [[Punlaboro en Francio]] kaj [[Punlaboro en Britio]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:34, 20 maj. 2026 (UTC) :{{komento}} "Katorgo" estas naiva paŭsa "esperantigo" de la rusa vorto (каторка [kátorga]), kiu signifas punlaborejo. Mi vidas nenian bezonon uzi en Esperanto tian balastaĵon. :Krome, mi havas la impreson, ke, elimininte la vorton "katorgo", estus prudente movi la enhavon de tiu ĉi artikolo en apartan sekcion "Punlaboro en Rusujo" en la artikolo "[[Punlaboro]]". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:34, 7 jul. 2026 (UTC) ::Tamen tio malekvilibrigus la artikolon - [[Katorgo]] estas tre detala kaj [[Punlaboro]] apenaŭ pli ol ĝermo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 7 jul. 2026 (UTC) :::Tio, ke la artikolo ne plu estos ĝermo, ŝajnas al mi bona paŝo, kiu krome montros kiamaniere eblos aldoni similajn partojn pri aliaj landoj (ekzemple, la jam menciitaj Aŭstralio, Britujo, Francujo k.a.). :::Ĉu ekzistas bonaj kialoj por eternigi ĝermecon de artikolo "[[Punlaboro]]" aŭ por divido de artikolo pri unu temo en apartajn artikolojn pri ĉiu lando? :::Se vi insistas, la artikolo "[[Punlaboro]]" povas enhavi sekcion aŭ simplan koncizan klarigon forsendantan al la artikolo "Punlaboro en Rusujo" (la alinomita nuna "[[Katorgo]]"). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:45, 8 jul. 2026 (UTC) ::::En [[Punlaboro]] jam estas ligilo al [[katorgo]]. Kompreneble tiu ligilo konserviĝu. Mi volus aŭdi aliajn opiniojn pri kunigo, sed mem restas kontraŭa, ĉar ŝajnas al mi malpli malbona se la artikola "punlaboro" estas ĝermo ol se ĝi estas fakte artikolo pri rusa punlaboro. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:31, 8 jul. 2026 (UTC) {{kom}} [[:d:Q17089987|Punlaboro en Usono]] estas sufiĉe grava temo en usona politiko, kaj punlaboro en Ĉinujo estas ofta riproĉo de usonanoj (hipokrita sed verŝajne prava, ŝajne ankoraŭ sen vikidatumero) al la registaro de tiu lando. Ambaŭ estus bonaj kandidatoj por artikoloj. Alilingvaj artikoloj rilataj al punlaboro troviĝas en la kategorioj ligitaj kun ĉi tiuj eroj: [[:d:Q8719629]], [[:d:Q8864536]] (esperante [[:Kategorio:Trudlaboro]]). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Anglikana Komunio]] > Anglikana Komunumo == Ni ĉiuj scias ke [[komunio]] estas "[[sakramento]], kiu estas [[rito|rita]] [[ofero]] de [[pano]] kaj [[vino]]" en iuj kristanismaj diservoj, kaj la verbo komunii laŭ [https://vortaro.net/#komunio_kd PIV] estas "doni al iu por manĝi, eventuale trinki, la panon kaj vinon" en tia renkontiĝo. Do, la titolo "Anglikana Komunio" por '''tiu teksto estas misa'''. Kaj efektive, en [[vikidatumoj]] la temo en Esperanto nomiĝas Anglikana '''Komunumo''' = internacia grupo de anglikanaj eklezioj. La vorto [[komunumo]] ĉi-tie estas la ĝusta. Mi proponas alinomiĝon. Eĉ se tute ne necesas esti anglikana, aŭ esti kristana por juĝi en tiu demando, ankaŭ ne necesas havi la pezan vortaron PIV hejme, sed sufiĉas havi aliron al komputilo por povi rigardi en ''vortaro.net'', kaj tute klaras ke "komunio" estas ago kiun praktikas plej diversaj kristanoj, kaj '''ne estas nomo''' por organizaĵo aŭ federacio de diversaj organizaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:30, 20 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Evidente. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:36, 20 maj. 2026 (UTC) <s>:{{kontraŭ}}</s> Laŭ mia kompreno la Anglikana Komunio ne estas organizaĵo aŭ federacio de organizaĵoj, sed aro da eklezioj difinitaj de tio, ke ili sufiĉe bone interkonsentas pri doktrinoj por reciproke agnoski la validecon de sia komunia rito. Tial oni nomas ĝin angle ''Communion'', kio estas la angla vorto por komunio, aŭ pli ĝenerale komuniko aŭ samsenteco, sed neniam por komunumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) ::El tiu respondo kaj el la artikolo mi ne vidas, kiel tio diferencas disde «[[Anglikanismo]]». La franca Vikipedio same opinias, kaj pludrektas [[:fr:Communion_anglicane]] → [[:fr:Anglicanisme]], kio ŝajnas tre logika.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:16, 22 maj. 2026 (UTC) :::Fakte la artikolo «[[Anglikana Komunio]]» nesufiĉe klare diras, ke temas pri ''[[:en:Full communion|Communio in sacris]]'', kaj misgvide uzas la vorton «komunumeco». Se oni ial vols lasi tiun artikolon, ĝin necesas iom reverki. Cetere, kial majusklo en «Komunio»? Ĉiel ajn, antaŭ ol verki pri speciale «Anglikana komunio», necesas havi pli ĝeneralan artikolon pri «Eŭĥaristia komunikado» (la ortodoksa ekvivalento por ''Communio in sacris'').--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:03, 22 maj. 2026 (UTC) ::::Laŭ la anglalingvaj artikoloj, anglikanismo estas la tradicio deveninta de la [[Eklezio de Anglio]] (Eklezio de Anglujo). Pluraj eklezioj apartiĝis de la Anglikana Komunio, interalie pro disputoj pri la rajtoj de virinoj kaj GLAT-uloj, sed restas anglikanaj. Ĉio ĉi bedaŭrinde ne estas klarigita en niaj artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:53, 22 maj. 2026 (UTC) :::::Se Arbarulo en sia unua noto aludas ke komunio pli ĝenerale estus komuniko aŭ samsenteco, li malpravas. [https://vortaro.net/#komunio_kd Komunio] en Esperanto klare estas la rita manĝado de iom da [[pano]] kaj [[vino]] en kristanaj kunvenoj. Se lasi la artikolon je tiu nomo, necesus klarigi kial kaj kiel la anglikana rita manĝado de pano kaj vino diferencas de la restaj kristanaj grupiĝoj. Kompreneble pri majusklo de la dua vorto estas tute neniu klarigo. Do se lasi la artikolon je la nuna nomo, necesas tute teologie koncentriĝi pri la rito kaj neniel pri "la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo kaj estas en komunumeco inter si". Tio bezonas pli ol nur iom da reverkado. Tial laŭ mi la ŝanĝo for de vorto "komunio" en la titolo estas pli praktika solvo de la dilemo, ĉar tiu ĉi teksto klare ne temas pri priskribo de rito, sed pri grupigo de kristanaj organizaĵoj. Eblas bone proponi alian novan vortumon por la titolo, sed tiu ĉi teksto maltaŭgas sub la nuna titolo "[[Anglikana Komunio]]". Mi suferas per iom da kapdoloro, kiam mi legas iujn de la tekstoj, kiujn la antaŭa tre maljuna kaj intertempe longe mortinta uzanto Ludovica verkis, ofte en nebulaj vortumoj, ĉiam sen referencoj, kaj certe ne estas la ĝusta por reverkado de la ekzistanta teksto. Tial mi ankaŭ subtenus entute forigi la tekston kaj anstataŭigi ĝin per alidirektigo al la esperantlingva teksto [[anglikanismo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 23 maj. 2026 (UTC) PS: La sama miso, mi ĵus konstatis, validas ankaŭ por la teksto <big>'''[[Komunio de Porvoo]]'''</big>, kie same ne temas pri la maniero kiel manĝi panon, sed pri ''«unio inter la anglikana kaj evangelia luterana eklezioj farita en 1992»'' - do same pri iu organiza grupigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:29, 23 maj. 2026 (UTC) :Kiom mi komprenas, temas ne pri organizaĵo aŭ komunumo, sed pri reciproka '''agnosko''' aŭ '''akcepto''' de eŭĥaristio inter iuj konfesioj. T.e. ekz‑e ke anglikano povas komunii en luterana diservo (kaj inverse); en ortodoksismo tio ankaŭ signifas, ke pastroj de la koncernaj konfesioj rajtas '''kuncelebri''' unu saman eŭĥaristian diservon. Tamen la terminoj de la tipo «komunio de NN» impresas min kiel tre fuŝaj. Ili pensigas pri ia speco de liturgio (kiel la «liturgio de Johano la Orbuŝa» aŭ«[[Trenta meso]]»), dum fakte temas pri interagnosko. Tiajn interagnoskojn oni prefere menciu ĉe la artikoloj pri la konfesioj (kun kiuj aliaj konfesioj la koncerna konfesio estas en la eŭĥaristiaj rilatoj) prefere ol en apartaj artikoloj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 16:23, 23 maj. 2026 (UTC) ::ThomasPusch miskomprenas min. Mi neniam diris ke "komunio" signifas komunikon aŭ samsentecon. Tio estas signifoj de ''communion'', kiujn mi menciis nur por pruvi, ke ''communion'' ne signifas "komunumo". ::La argumento estas: la normala etnolingva nomo de la afero signifas "komunio", do ni fidele traduku tion kaj ne provu renomi ne-Esperantajn aferojn laŭ tio, kio ŝajnas al ni pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:37, 23 maj. 2026 (UTC) :::Angle [[:en:Christian communion]] '''ne estas''' la Esperanta [[komunio]], ili estas [[ŝajnamikoj]], kaj traduki tion per «komunio» estas mistraduki kaj konfuzi. Pli ĝusta termino angla estas [[:en:koinonia]] ← {{lang-el|κοινωνία}}, la reponda Esperanta artikolo estas [[Komuneco (kristanismo)]]. La teologoj kutime citas ĉi-rilate ''Agojn'' 2:42, kie la Londona Biblio havas «kunuleco»n (Kaj ili persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la '''kunuleco''', en la dispecigo de pano kaj en preĝoj). Resume, la meĥanika paŭsaĵo per «Anglikana <s>komunio</s>» estas kontraŭesperanta eraro.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 04:11, 25 maj. 2026 (UTC) ::La malsameco inter "Anglikana Komunio" kaj "anglikanismo" estas menciita en la artikolo [[Anglikana Komunio]]: "La Anglikana Komunio estas la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo '''kaj estas en <s>komunumeco</s> komunio inter si'''". Do ĉiuj membroj de la Anglikana Komunio estas anglikanoj, sed ne ĉiuj anglikanoj estas membroj de la Anglikana Komunio. Kaj la enhavo de la artikolo spegulas la distingon: [[Anglikana Komunio]] temas pri tio, kiuj anglikanaj eklezioj inkludiĝas en la komunio kaj kiuj ne; [[Anglikanismo]] temas pri la doktrinaj kaj kulturaj aferoj, kiuj distingas la anglikanojn de aliaj kristanaj tradicioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:45, 23 maj. 2026 (UTC) :::Laŭ [[:en:Anglican Communion]], "The Anglican Communion (AC) is a Christian communion consisting of the autocephalous national and regional churches '''historically''' in '''full communion''' with the Archbishop of Canterbury." En la ortodoksa terminaro, temas pri la ''eklezioj-filinoj'' de la Brituja eklezio (histiorio) kaj ''eŭĥaristia kuneco'' (=[[Komuneco (kristanismo)|Komuneco]]). Ambaŭ trajtojn eblas esprimi la sufikso -ism; kp la difinon de ''katolikismo'' en NPIV: :::«2 (ss) La kristana religio, bazita sur la dogmaro k ritaro difinitaj de ĉiuj ĝisnunaj koncilioj, k agnoskanta la aŭtoritaton k neerarivecon de la papo.» :::Tie enestas kaj doktrino-kulturo (dogmaro kaj ritaro), kaj la administra aŭtoritato de la papo. Simile ''anglikanismo'' povas kombini (kaj en la reala lingvuzo reale kombinas) doktrina-kulturan kaj la historian aspektojn. Internacie '''anglikanismo''' estas la plej klara kaj taŭga esprimo; «Anglikana Komunio» estas misgvida kaj lingve erara mistraduko.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:02, 25 maj. 2026 (UTC) ::::Mi hezitemas tial, ke se ''communion'' ne signifas "komunio" ĉi tie, estas tiel stranga hazardaĵo ke tiom gravas ĝuste la reciproka agnosko de komunio inter la eklezioj. Tamen mi provizore fidas ke Sergio scias pli pri eklezia terminologio ol mi. Kalkulu min {{sindetena}} pri la titolo. ::::Pri la dueco de la artikoloj, ŝajnas evidente ke estas du konceptoj, do kunigo nur estus en ordo se montriĝus, ke niaj artikoloj kaj la ligitaj anglalingvaj artikoloj misprezentas siajn fontojn. La distingo inter la konceptoj sendependas de la artikolaj titoloj, do ankaŭ sendependas de la signifo de "-ismo", "komunio" aŭ aliaj elementoj de Esperanto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:54, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Stelhalmao]] => [[Stelhalmo]] == Temas pri speco de [[halmo]] ludata sur stelforma tabulo, do kial ne [[stelhalmo]]? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:28, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Laŭ [[Halmo]], "halmo" kaj "halmao" estas variantoj por la sama koncepto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:56, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Jes, certe, sed estus preferinde havi nur unu formon de la vorto. Ŝajnas al mi, ke oni inkluzivas la finan vokalon, esperantigante vorton, nur kiam necesas distingi ĝin de alia radiko. Mi ne vidas motivon por esperantigi ''halma'' alie ol per '''halmo'''. Ĉiuokaze, estus bone, se la artikoloj pri '''halm(a)o''' kaj '''stelhalm(a)o''' uzus la saman formon en siaj titoloj. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) == [[Literatura salono]] => [[Salono (kunvenejo)]] / [[Salono (rondeto)]] == La aktuala nomo akcentas sole literaturajn kunvenojn, sed fakte tio estis ankaŭ lokoj, kie oni priparolis politikajn, sociajn, filozofiajn, religiajn aferojn. Do ni adaptu la titolon al pli larĝa origina senco de la fenomeno, kiel tion faris la aliaj vikioj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Bona ideo! "Salono (kunvenejo)" ŝajnas al mi tute taŭga anstataŭo. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:49, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:46, 6 jul. 2026 (UTC) == [[Ŝajna heredanto]] -> [[Heredonto]]== La vorto "ŝajna" havas alian sencon, ne trafan ĉi tie: "ŝajna. Erariga pro sia ekstera aspekto, kiu ne estas konforma al la interna kerna esenco; prezentanta nur eksteran supraĵan similecon kun io alia". Tiu ĉi heredanto ja klare ne estas "erariga", sed estas "verŝajna, probabla, antaŭvidebla" k.s. La paĝo estas alinomenda al io pli taŭga. Pli bona nomo povus esti, ekz-e "Verŝajna heredanto" aŭ "Probabla heredanto" aŭ simile. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:11, 6 jun. 2026 (UTC) :Verdire, la nuna titolo estas misgvida, eĉ erara. :Miaopinie, la ĝusta termino estas "heredonto". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:45, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:27, 7 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:09, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi baze konsentas pri la propono '''Heredonto''', sed ŝatus iom pli precizigi: Tial {{por}} '''Tronheredonto'''. Heredi oni ankaŭ povas monon, aŭ librojn, aŭ supkuleron, sed ĉi tie temas pli specife pri '''trono''' en hereda monarĥio.- [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:05, 9 jun. 2026 (UTC) :::La nuna teksto diras, interalie: "la termino estas ĝenerala por iu ajn titolo de nobeleco". Evidente do, ne temas nur pri tronheredado. :::Memkompreneble, oni povas mallarĝigi la temon de la artikolo. Aliflanke, oni povas, male, plilarĝigi ĝin, ĉar kial heredado de trono, nobela titolo, bieno, privata kapitalo ktp estu traktataj malsame (havi apartan terminon kaj artikolon) en Esperanta Vikipedio? Eblas difini la terminon "heredonto" ĝenerale, sed dediĉi grandan parton de la artikolo al la obskuraj lokaj reguloj kaj rradicioj de tronheredado (kaj eventuale titolheredado), laŭbezone. :::Tio permesos havi prudentan nivelon de lingva reguleco kaj sistemeco kaj, tamen, reteni ligitecon al tiuj lingvaj vikioj, kiuj traktas esence paŭsaĵojn de la anglalingva idiomaĵo ''heir apparent''. :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:26, 9 jun. 2026 (UTC) ::::Grava diferenco estas, ke heredadon de bieno aŭ mono normale decidas la testamento, sed reĝo aŭ duko normale (almenaŭ laŭ mia limigita scio pri Eŭropo) ne povas mem decidi, kiu heredos la titolon. Eble do '''titolheredonto'''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:55, 11 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Titolheredonto'''. Ĉar l'artikolo temas pri iu ajn titolo.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:50, 1 jul. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Poligenistoj]] -> [[:Kategorio:Polenigistoj]] == Estis konfuzo inter du ŝajnaj terminoj. Temas pri [[polenado]] per [[polenigisto]] pri kiu estu ligita al la bona "kategorio:Polenigistoj" kiu domaĝe aperas ruĝe, kiel kategorio de tiu artikolo. ''Poligenistoj'' rilatas al [[poligenismo]], kiu rilatas al tuta alia afero. Atentu, ke ŝanĝi la nomon de tiu kategorio necesas ŝanĝi la kategorion en ĉiuj artikoloj rilatantaj al la malbona kategrio.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 12:55, 1 jul. 2026 (UTC) {{Komento}} Sen kontraǔdiro, ĉu povbas mi alinomi tiun kategorion ?-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:10, 7 jul. 2026 (UTC) == [[Signaro]] kaj [[Signolingvo]] (= [[Gestlingvo]]) == Verkante artikolon pri komputada «signaro» mi puŝiĝis kontraŭ la jam ekzistanta «[[Signaro]]» alispeca. Intervikie ĝi estas ligita al unu sola lingvo (la hungara [[:hu:Jelbeszéd (kommunikációs eszköz)]]), kaj ŝajnas al mi, ke ĝi temas pri [[Signolingvo]] = [[Gestlingvo]], kiu havas pli da ilustraĵoj kaj intervikiaj ligiloj. Mi ne kompetentas pri la afero, sed mi vidas unuj samajn nomojn menciitajn en ambaŭ artikoloj. Mi proponas konsideri la eblon kunigi la du artikolojn; se konvenas, sub la titoloj de la dua, kiuj titoloj estas pli klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:26, 3 jul. 2026 (UTC) :Mi preferus la vorton ''[[gestolingvo]]''. Ĉiuj lingvoj uzas signojn, sed parolaj lingvoj uzas sonojn, dum gestolingvoj uzas gestojn. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:45, 3 jul. 2026 (UTC) ::Estas du senrilataj proponoj ĉi tie: kunigi [[Signaro]] kaj [[Signolingvo]], kaj alinomi [[Signolingvo]] --> [[Gestlingvo]]. ::La kunigopropono vere devus esti ĉe [[Vikipedio:Kunigendaj artikoloj]]. Ĉiuokaze kunigo ne estas en ordo, ĉar la plej unua frazo de [[Signaro]] klare diras ke ĝi "estas '''nelingva''' komunika kodo" kaj la cetera artikolo konsekvence laŭas tion. ::[[Signaro]] estas tre ĝenerala vorto sen evidente ĉefa senco, do mi pensas ke estus bone havi apartigilon sub tiu titolo kaj uzi interkrampan klarigon en la titoloj de veraj artikoloj. ::Alinomado [[Signolingvo]] --> [[Gestlingvo]] estas bona ideo. Mi supozas ke la modo diri "signolingvo" venas konscie de supozo, ke "gesto" havas iun insultan nuancon kaj ke "signo" estas pli ĝentila sinonimo, kaj subkonscie de deziro fari nomon (supraĵe) similan al la nomo uzata en la angla, hispana, franca kaj aliaj nuntempe prestiĝaj lingvoj. Kiel bonege resumis Lingvano, tio estas mallogika laŭ la signifoj de "gesto" kaj "signo" en Esperanto. ::Resume, {{kontraŭ}} kunigo kaj {{por}} [[Gestlingvo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:59, 6 jul. 2026 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Bone. Tiam por liberigi la nudan «Signaro»n por apartigilo necesas precizigi la titolon de la nuna «[[Signaro]]». La hungara precizigo (=&nbsp;komunikilo) precizigas nenion, ĉar ĉia ajn signo estas komunika rimedo. Kiom mi komprenas, tiu artikolo temas pri signoj esprimantaj mesaĝon ''malrekte'' — per aludo, sekreta kodo, per deca ŝarado. Mi do proponas precizigi «Signaro (implica)». Ĉu?--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:34, 8 jul. 2026 (UTC) ::::La artikolo traktas ĉiujn nelingvajn komuniksistemojn. Mi pensas ke "malrekta" aŭ "implica" ne bone komprenigas la signifon "nelingva". Ĉu "Signaro (komunikteorio)" estas akceptebla? Aŭ eble "Nelingva signaro" estus pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:22, 8 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikulturado en Marko]] -> [[Vinkultivado en Markio]]== Ne estas mi kiu proponis tiun alinomadon, sed DidCORN; fakte mi proponas la forigon de la artikolo, kiel parto de lavango metata de anonimuloj kun kiu ne eblas diskuti la grandan kvanton de fuŝaĵoj kiun lia kontribuo alportas. Ĉiuokaze la proponinto argumentis, ke Vitikulturo estas barbarismo kaj Markio (Italio) estas la regiono, dum Marko estas tute alia afero. Pri la dua parto mi ttue konsentas, sed ne pri la unua ĉar Vitkulturo ja estas ĝusta vorto (sen i), do la rezulto povus esti ĉu Vitkultivado en Marko aŭ Vinproduktado en Marko, se vere la decido estas konservi tiajn fuŝaĵojn. Estis jam dekoj da ili. :{{kontraŭ}} la proponita kaj {{por}} unu el la du alternativoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:53, 6 jul. 2026 (UTC) :{{komento}}Same pri [[Vitikolturado en Umbrio]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:33, 6 jul. 2026 (UTC) :{{Por}} Mi konsentas pri [[Vitkultivado en Markio]], sed mi proponis la terminon [[Vinkultivado]] kiu ekzistas kaj en Vikipedo mem kaj en ĉiuj esperantaj votaroj, dum *Vitkultivado" estas tutkomprenebla sed tamen neologismo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:06, 7 jul. 2026 (UTC) == [[Sigismondo (Sankta Romia Imperio)]] -> [[Sigismundo (Sankta Romia Imperio)]] == La formo ''[[Sigismundo]]'' ŝajnas preferinda. Mi ĵus trakontrolis la 66 aliajn lingvojn: 45 havas la vokalon U, 5 havas O (belorusa, franca, hungara, itala, kataluna), unu havas A (litova), kaj la aliaj havas skribon nek latinan, nek cirilan, nek grekan, do mi ne estas certa! [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:01, 7 jul. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Normale esperantigo de historia germana nomo sekvus la latinan formon aŭ la originalan germanan. Ambaŭ havas ''u''. Aliflanke, PIV registras nur "Sigismondo". En la tekstaro ŝajnas ke ambaŭ variantoj uziĝas. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:06, 7 jul. 2026 (UTC) :{{Por}} Sigismundo… La PIV-a francaĵo ''–mondo'' estas klare malpli internacia. El la 54 alinaciaj aritikoloj Vikipediaj, kies titolojn mi povas legi (latinliteraj kaj Cirilaj) nur 4 havas la o-formon. Krome, la artikolo pri la antaŭnomo en nia Vikipedio estas [[Sigismundo]]. Kaj cetere en tiaj nomoj la ĝermana ''–mund'' signifas ne ‹mondo›, sed ‹protekto›. Kp «[[Edmundo]]»n: «PIV1970 havis la Esperantan formon ''Edmondo'', imitante la francan, sed en PIV2002 ĝi estis korektita al la pli internacia kaj etimologie ĝusta formo ''Edmundo''»--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 03:04, 8 jul. 2026 (UTC) :{{komento}} Fakte la testa versio de PIV havas la vorton ''Sigismundo'' en ekzemplo sub ''regento'': "Frato Georgo [...], la regento de la infana reĝo Johano Sigismundo". Mi supozas, ke PIV iam korektos la kapvorton, same kiel ĝi korektis la kapvorton ''Edmundo''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:02, 8 jul. 2026 (UTC) :{{komento}} Persone mi preferus "Sigismundo". Sed PIV estas grava aŭtoritato, kaj ni ne deviu de PIV sen grava kialo. La ĝisnunaj artikoloj pri diversaj [[Sigismondo]]j nomiĝas tiel ĝuste pro la aŭtoritato de PIV. Vikipedio sekvu la fakte ekzistantan lingvon (kie PIV ludas gravan rolon), kaj ne inventu alternativajn formojn, eĉ se tiuj ŝajnas "pli logikaj" aŭ "pli ĝustaj". - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:11, 8 jul. 2026 (UTC) ::Neniu en ĉi tiu diskuto inventas alternativajn formojn. La formo ''Sigismundo'' estas de longe uzata. Kiel menciite, eĉ PIV citas frazon, en kiu la vorto ''Sigismundo'' aperas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:23, 8 jul. 2026 (UTC) q6sfqv0r57gqwjq1yakwhlj82kyu14y 9423761 9423701 2026-07-09T03:30:01Z Sergio 46486 /* Signaro kaj Signolingvo (= Gestlingvo) */ Respondo 9423761 wikitext text/x-wiki __LIGILOALNOVASEKCIO__ '''Vikipedio:Alinomendaj artikoloj''' estas ejo por peti la alinomigon de artikolo, ŝablono, aŭ projekt-paĝo en Vikipedio. Bonvolu legi nian [[VP:TA|artikolon pri titol-politiko]] kaj nian [[Helpo:Alinomigi paĝon|gvidlinion por alinomi]] antaŭ ol movi paĝon aŭ peti paĝ-movadon. Ĉi tiu paĝo celas organizi la laŭeble sisteman alinomigon de artikoloj. '''Arkivo''' de proponoj ne plu aktualaj troviĝas ĉi tie: [[Vikipedio:Alinomendaj_artikoloj/Arkivo]]. Por tio ekzistas ŝablono kiel markiloj pri tia propono kaj respektivaj kategorioj. *{{Ŝ|Alinomu}}, [[:Kategorio:Alinomendaj paĝoj]], [[:Kategorio:Alinomitaj paĝoj]] Jene sekvu listigoj pri la proponitaj paĝoj. {{/Enkonduko}} == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn proponojn movu al [[/Arkivo]], vidu la keston "Malnovaj diskutoj" ĉi-supre. Dankon! == Aktivaj (de 2022) == === [[Kamrimeno]] -→ [[Sinkrona rimeno]] 2022 02 19 === La alternatva propono ŝajnas pli klara. Mi kopiis ĉi-suben la iam okazintan diskuton el la diskuto-paĝo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:39, 19 feb. 2022 (UTC) Mi kontraŭas (alinomi al dentrimeno") ĉar dentrimeno estas ĝenerala rimeno sen specifa funkcio, do meritas apartan artikolon. Ĉi tie estas celata la rimeno kiu sinkronigas la [[kamŝafto]] kun la [[krankŝafto]]. (angle: i.a. cambelt aŭ timing belt). --[[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 12:10, 7 feb. 2022 (UTC) :Ŝajnas prave. DidCORN devus argumenti. Male, oni devus forigi la proponon, ĉu ne?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:15, 7 feb. 2022 (UTC) ::Jes sed ĉiu rajtas esprimi sian opinion. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 23:15, 7 feb. 2022 (UTC) :::Mia argumento estas, ke tia rimeno havas [[dento]]jn kaj neniun [[kamo]]n, do la titolo estas erarema. Se oni volas distingi tiun rimenon rilate al a ĝenerala ''dentrimeno'', kial anstataŭe nomi ĝin '''[[sinkrona rimeno]]''', pli klara titolo, kiun oni trovas en la franca Vikipedio?--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 21:00, 8 feb. 2022 (UTC) ::::Kamrimemo fakte estas mallongigo por kamŝaftpropulsadentrimeno. [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 11:33, 11 feb. 2022 (UTC) :::::Ne, karaulo, tia rimeno ne propulsas, SED nur helpas sinkroni la sparkilojn de ĉiu piŝto en la motoro. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:22, 1 feb. 2024 (UTC) ::::::Do kamŝaftsinkronigadentrimeno (angle:timing belt (also called a cambelt) [[Uzanto:Verdulo|Verdulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Verdulo|diskuto]]) 14:23, 8 feb. 2024 (UTC) === [[Skalmodelo]] -→ [[Maketo]]; [[Maketo (arkitekturo)]] -→ [[Maketo]] 2022 05 01 === [[Skalmodelo]] volas esti alinomita al [[maketo]]. Maketo estas en PIV. La alinomadon povas fari nur administranto. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:06, 1 maj. 2022 (UTC) :Krome ekzistas ĉi tie paĝo [[Maketo (arkitekturo)]], kiu devus esti kunigita kun maketo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 13:37, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} Mi tute ne konsentas kunigi la du artikolojn [[Maketo]] kaj [[Maketo (arkitekturo)]], la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj, al kiuj normale rilatas ĉiu el la du.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:27, 1 maj. 2022 (UTC) :{{komento}} [[Skalmodelo]] al [[Maketo]] jes; [[Maketo (arkitekturo)]] al [[Maketo]] tute ne: la du artikoloj ne temas pri la samaj aferoj. En aliaj lingvoj estas ankaŭ du malsamaj artikoloj. Povas temi pri ŝipo, aparato, teatra scenejo, ktp.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:26, 17 maj. 2022 (UTC) == Aktivaj (de 2023) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2023)}} === "Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto" → "Vikipedio:Mempatrolantoj" + "Vikipedio:Kontrolantoj" → "Vikipedio:IP-kontrolantoj" 2023 02 14 === "[[Vikipedio:Aŭtomata kontrolanto]]" → "[[Vikipedio:Mempatrolantoj]]" kaj "[[Vikipedio:Kontrolantoj]]" → "[[Vikipedio:IP-kontrolantoj]]". Vorto "kontrolanto" estas malklara. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:35, 14 feb. 2023 (UTC) === [[Kabineto]] → [[Kabineto (registaro)]] 2023 05 16 === Ĉar la aliaj artikoloj ligitaj ĉi tien temas pri registara institucio, ne pri apartigilo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:45, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Mi estas tre konfuzita. La paĝo ne aspektas kiel ordinara artikolo. Ne estas vera apartigilo, ĉar la punktoj (1), (2), (3), (4) nenion apartigas (kie estas la bluaj ligiloj?). La paĝo pli similas al paĝo de vortaro, kaj eble ne estas taŭga por VP. Mi opinias, ke indas forigi la supran parton kaj krei apartajn artikolojn pri la 4 signifoj. — <span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''Nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 15:51, 16 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} Jes, nun tiu ĉi artikolo aspektas kiel vortara, do korektenda. Mi proponas krei apartigilon surbaze de ĝi kaj la nuna artikolon dediĉi sole al la registara institucio, ĉar ĝuste tion celas ĉiuj alilingvaj versioj. Kompreneble por tio necesos ĝin alinomi laŭe. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:32, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} alinomigo kaj alifarado al enciklopedia artikolo. Artikoloj kies enhavo estas kopiita el PIV aux ReVo estas senvaloraj, eble ecx tujforigendaj. [[Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/Arkivo/2021#Substanco]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 05:40, 17 maj. 2023 (UTC) :{{por}} '''[[Kabineto (registaro)]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:18, 19 maj. 2023 (UTC) :{{por}} [[Kabineto (registaro)]] [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:21, 20 maj. 2023 (UTC) :{{kom}} multaj intervikioj, tamen neutila paĝo. Vikipedio ne estas vortaro. Sama afero som [[registaro]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:31, 22 maj. 2023 (UTC) :{{por}} Redifino de la origina teksto al apartigilo kaj por kreo de aparta teksto pri kabineto en senco de ministraro. Tamen mi pensas ke ĉi tie aŭdiĝas multe tro akraj kaj tro radikalaj sonoj. La teksto neniel estas "senvalora enhavo nur kopiita el PIV" - komparu la tekston en PIV kaj la tekston en Vikipedio kaj vi vidas ke jam nun la vikipedia artikolo havas multe pli da informoj. Intence la teksto citas la modelon de PIV listigi la diversajn signifojn, ĉar vikipedio kompreniĝas kiel ampleksigo de antaŭaj sciobankoj, kiel PIV, ReVo aŭ - pri certaj temoj, ne ĉi tie, [[EdE]]. Tiel estas tute sence komenci de baza difino, kaj de tiu kerno pluampleksigi la temon. Kaj pri la demando: kie estas la bluaj ligiloj? Bluaj ligiloj estas, tion scias ĉiu ĉi-tie, kiam oni faris artikolon. Mi nun faris novan artikolon [[kabineto (ĉambro)]] pri la laŭ PIV unua signifo. Ke pri la dua signifo necesus aparta artikolo, mi dubas, ĉar tiu signifo ŝajnas al mi jam esti eksmoda ekde la 19-a jarcento. Pri la tria signifo ekzistas diverslingvaj tekstoj en [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo, kiun iu en vikipedio alinventis (en PIV estis nur tri diferencigoj), mi eĉ ne scias ĉu estas iu alilingva modelo. Do pri "kabineto (registaro)" eblas gaje ekverki artikolon laŭ [[d:Q640506]], kaj pri la kvara signifo eble ankaŭ, se oni trovas bonajn alilingvajn vikipediajn aŭ ekstervikipediajn tekstojn, kiuj donas ideojn pri vortumoj, grafikaĵoj, eksteraj ligiloj kaj referencoj. Ni devos ankoraŭ decidi, kiu teksto fine havos la bazan titolonomon "kabineto", ĉar domaĝus se ĝi estus nur plugvidilo al iuj subpaĝoj. Supozeble plej sencas, ke la teksto [[Kabineto (registaro)]], kiam ĝi estos kreita kaj estas stabila, ricevos la titolonomon "kabineto" ... sed unue ĝi devas esti kreata! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:37, 11 dec. 2023 (UTC) :{{komento}} Mi plene subtenas la celon sisteme ordigi la artikolojn pri "Kabineto". :La nuna paĝo [[Kabineto (apartigilo)]] (redirektata de [[Kabineto]]) enhavas tro da informoj por simpla apartigilo; ĝi devus esti kiel: ::''Kabineto havas plurajn signifojn: ::''[[Kabineto (ĉambro)]] — malgranda, privata ĉambro, ofte por studado, laboro, aŭ konservado de valoraj objektoj. ::''[[Kabineto (registaro)]] — la ĉefa plenuma konsilio de registaro, kutime konsistanta el ministroj aŭ sekretarioj. ::''[[Kabinetpentraĵo]] — malgranda pentraĵo destinita por privata kontemplado, ofte kun detala temo kaj fajnaj artaj kvalitoj. ::''[[Kuriozaĵkabineto]] — kolekto de raraj, ekzotikaj, aŭ nekutimaj objektoj, tipa de la renesanca kaj baroka epokoj. :Pro la unua defino de la signifo "ĉambro" en PIV, mi proponas, ke la artikolo [[Kabineto (ĉambro)]] estu alinomata al simple [[Kabineto]]. En ĉi tiu nova ĉefartikolo, estus esence aldoni klaran ligilon al la simpligita apartigilo (ekz. "Por aliaj signifoj, vidu [[Kabineto (apartigilo)]]").--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:43, 13 jun. 2025 (UTC) === [[Bangka-Belitungo]] → [[Bangkao kaj Belitungo]] 2023 08 01 === La provinco konsistas el du principaj insuloj, kiel Trinidado kaj Tobago. La indonezia nomo ja neniam mencias "kaj" kiam iu areo konsistas el du principaj subareoj; ekzemple: Kuantan Singingi (reĝenco kiu havas du grandaj riverojn fluas trae: rivero Kuantan kaj rivero Singingi), kaj Parigi Moutong (reĝenco kiu konsistas el la grandaj distriktoj de Parigi kaj Moutong). Mi elektas Bangkao ĉar la nomo Bangko estas nomo de distrikto en la provinco de Jambi (Ĝambio). --[[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 14:34, 1 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Eble jes. Mi ne certas pri la esperantigo de «Bangka». Ĉu ekzistas fontoj, ekzemple, en indoneziaj retejoj de esperantistoj?—<span style="background-color:LightYel;">[[User:Super nabla|<span style="font-family:Lucida Handwriting;color:LightBlue;">'''Super '''</span><span style="font-family:Lucida Console;color:LightSkyBlue">'''nabla'''</span>]][[User talk:Super nabla|🪰]]</span> 23:47, 5 aŭg. 2023 (UTC) :{{kom}} Esperantigoj dependas de konvencio. Provincoj de Indonezio certe meritas esperantigon, sed se oni ne efektive faris tion en aliaj fontoj, Vikipedio prefere ne estu la provejo. (Kaj ĉiuokaze la esperantigo estu ''Bankao'' aŭ simile; laŭ mia kompreno, la indonezia literumo "ngk" indikas nur du konsonantojn.) [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:25, 16 aŭg. 2023 (UTC) ::{{ping|Aryabferduzi}} Ĉu vi scias, kiu estas la esperantigo de la nomo de la insuloj uzata far Indoneziaj esperanto-parolantoj? —[[User:Super nabla|<span style="font:.8em 'Lucida Handwriting';color:#7e7a46">'''Super'''</span> • <span style="font:1em 'Century Schoolbook';color:#32CD32;text-shadow:#fdf5b4 .4em .4em .4em">'''''nabla'''''</span>]][[User talk:Super nabla|^🪰]] 22:12, 15 nov. 2023 (UTC) :::Ĝi indas esti diskutinda temo inter indonezianoj, eble en la nacia Esperanta kongreso. [[Uzanto:Aryabferduzi|Aryabferduzi]] ([[Uzanto-Diskuto:Aryabferduzi|diskuto]]) 10:05, 4 jan. 2024 (UTC) :{{komento}} En kazo de dubo prefere eĉ uzi tute indonezilingvan nomon en Esperanto, ol gaje inventi pli kaj pli esperantecajn nomojn: kun referencoj eblas ĉio, sed sen nur eblas, se ne leviĝas iu dubo. Kaj duboj jam legeblas ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:36, 29 nov. 2023 (UTC) ::Do laŭ la rezonado devos esti titolo ''Bangka Belitung'', pure indonezie, tute ne esperantlingve. Kompromise eblas konsoli, ke eblas fari el la titoloj Bangka-Belitungo kaj Bangkao kaj Belitungo alidirektilojn al la titolo ''Bangka Belitung''. Sed kontrolu: neniel pri ĉiuj provincoj en la mondo en Esperanto jam establiĝis esperantigitaj provinconomoj, kvankam por esperantlingva redaktado kompreneble pli facilas se ili estas. Cetere nur pri la insuloj Bankga ĝis nun ekzistas insula artikolo, pri la insulo [[Belitung]] ne.... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 8 nov. 2024 (UTC) === :Kategorio:Sovetiaj militistoj de la dua mondmilito → [[:Kategorio:Sovetiaj militistoj de la Dua Mondmilito]] 2023 10 25 === En eo-vikio estas multaj kategorioj kiuj anstataŭ '''D'''ua '''M'''ondmilito havas en sia titolo eraraj '''d'''ua '''m'''ondmilito aŭ Dua '''m'''ondmilito. Mi pretas ripri la kategoriojn kaj rilatajn al ili artikolojn. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 14:14, 25 okt. 2023 (UTC) :mi malsamopinias, uskegoj ne utilas :Dua mondmilito tamen ja malbonegas, kompare al Duamondmilito aŭ Dua Mondmilito [[Specialaĵo:Kontribuoj/2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C|2A0D:E487:46F:E701:5C6E:4112:615A:6E8C]] 15:16, 25 okt. 2023 (UTC) :: > ''uskego''<br>mi ne konas la vorton. Kaj miaj vortaroj ne konas. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 16:58, 25 okt. 2023 (UTC) ::: trovis... [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 17:00, 25 okt. 2023 (UTC) : Do, ĉar ne aperis kontraŭoj mi fermas la diskuton kaj plu aktive alinomigas kategoriojn rilatajn al Dua kaj Unua Mondmilitoj. Nun mi aktivas en kategorioj de la Dua Mundmilito. Somtempe mi preparas alinomigon en temoj ligitaj kun la Unua Mondmilito. Plue, se aperos demando, bv sinturni al mia PD (persona diskutejo). [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 06:17, 10 nov. 2023 (UTC) ::{{kom}} Kial Dua Mondmilito estas pli bona ol Dua mondmilito? Laŭ mi Dua mondmilito estas ĝuste. --[[Uzanto:LiMr|LiMr]] ([[Uzanto-Diskuto:LiMr|diskuto]]) 08:28, 15 nov. 2023 (UTC) === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]] → [[Kooperativa banko]] 2023 11 02 === [[Kredita Unio]] → [[Kredita unio]]: Ĉar nun ekzistanta titolo rompas [[VP:TA]]: ĝi ne estas propra nomo kaj ne estas akronimo. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 11:33, 2 nov. 2023 (UTC) {{komento}} Karaj, temas pri tre grava tipo de (plejparte neprofitcelaj, kolektive posedataj de la membroj) financaj institucioj (kaj pli demokratieca kompare kun komercaj/akciaj bankoj), por kiu mi dum pluraj jardekoj aŭdis (kaj mem uzas) la nomon '''[[kooperativa banko]]'''. La vorto "unio" puŝas la nomon tro for de ĝia vera natura senco, kaj en multaj lingvoj aperas la vorto "kooperativa". Cetere, ne estas malfacile lingve korekti tiun ĉi tekston, kiam ĝi havos akcepteblan nomon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:52, 2 nov. 2023 (UTC) : {{Komento}} mi rekomendas esplori titolojn de samtemaj artikoloj en diversaj vikioj: [https://www.wikidata.org/wiki/Q745877] [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:17, 3 : {{komento}} Multaj lingvoj enhavas en la titolo indikon, ke temas pri kooperativa institucio aŭ financa (plejparte kredita) kooperativo: rusa, belorusa, hispana, indonezia, itala, kataluna, portugala, rumana. : Aliflanke, la karakterizo "kredita" por tiuj institucioj (kvankam tradicia en multaj lingvoj) estas tro malvasta: ekzemple, en Usono, tiaj institucioj havas la saman gamon da servoj kiel ordinaraj profitcelaj bankoj; la sola diferenco estas, ke ili ne estas profitcelaj, kaj formale funkcias kiel kooperativoj (t.e. ili estas kolektiva posedaĵo de siaj membroj) kaj estas neprofitcelaj, t.e. la profito de kooperativaj bankoj re-investiĝas aŭ distribuiĝas inter la membroj, sed ne iras kiel dividendo al akciuloj. Do, "kredita kooperativo" estus tro limiga (kaj tial misgvida) termino, sed '''Kooperativa banko''' ŝajnas al mi adekvata: eĉ se evidentiĝos, ke en iuj landoj tiaj institucioj rajtas okupiĝi nur pri kreditaj servoj, tio estus en ordo, ĉar ja ekzistas ankaŭ profitcelaj bankoj, kiuj okupiĝas (aŭ okupiĝis) nur (aŭ precipe) pri kreditoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:56, 3 nov. 2023 (UTC) :{{kontraŭ|kontraŭ}} ''kooperativa banko'': Mi vidas la vorton "kredito" en pli-malpli ĉiuj el la diverslingvaj nomoj, foje en formo "kredita unio" (supozeble pro modelo de la angla lingvo), kaj ofte ankaŭ en formo "kredita kooperativo". Interesas ke ĉiuj artikoloj tiom substrekas ke la iniciato fontis en Germanlingvio (ankaŭ ol ŝtato Germanio formale estis), sed ke ĝuste germana artikolo pri la temo mankas. Tamen, vikidatumoj kaj ĉiuj tiaj bankoj en nuna Germanio konsentas ke tiulingve la nomo estas ''Kreditgenossenschaft'', do ankaŭ "kredita kooperativo". Tial, malgraŭ ke la formo "kredita kooperativo" laŭ Filozofo "estus tro limiga", ĝi ŝajnas al mi esti la sole pravigebla alternativo al la ankoraŭ pli strangaj vortoj "kredita unio" aŭ "kredita unuiĝo" - kvankam, se pli da lingvoj kiuj vere havas tiajn bankojn (en Esperantujo, klare, eĉ ne estas unu) oficiale uzus nomon ''kooperativa banko'' kaj oni povus konvinki pliajn vikipediajn lingvoversiojn adapti la titolon, tiam ĝi estus bela nomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:51, 29 nov. 2023 (UTC) ::{{komento}} Mi voĉdonus {{por|por "kredita kooperativo"}}, se tio estus la temo de voĉdono. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:40, 3 dec. 2023 (UTC) :::Kvankam mi jam voĉdonis la 29-an de novembro, nur sen grafike klara verda pilko: mi substrekas ke mi estas {{por}} ŝanĝo al "kredita kooperativo", kiu estas pli koresponda al pluraj alilingvaj titoloj kaj laŭ mi bona kompromiso inter la angleca [[Kredita unio]] kaj bela, sed eble meminventita vorto [[Kooperativa banko]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:05, 7 dec. 2023 (UTC) ::::Kaj do? Ĉu signifas ke kiam mankas konsento nenio ŝanĝiĝas kaj restas la titolo "kredita unio", kiun ĉiu kiu kundiskutis malplej ŝatas? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:20, 19 dec. 2023 (UTC) == Aktivaj (de 2024) == {{MLL|VP:AA#Aktivaj (de 2024)}} == [[Homa spirado]] => [[Spirado]] 2024 09 20 == El pli ol cent lingvoj nur la itala nomiĝas homa. Tio malhelpas la ampleksigon de havenda artikolo, kion fakte mi jam entreprenis.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:54, 20 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]] restus kiel alidirektilo kaj estas ĉapitro de la havenda artikolo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:16, 20 sep. 2024 (UTC) ::Saluton, Kani. Eble vi memoras la diskutegon inter mi kaj DidCORN pri tiu temo antaŭ du jaroj. Informoj similaj al tiuj, kiujn vi nun metas en la artikolon [[Homa spirado]], jam troviĝas en nia artikolo [[Spiro]], kiu devus esti alinomita al [[Spirado]], sed ankoraŭ neniu administranto faris tion - tial la diskuto ankoraŭ troviĝas ĉi tie kiel aktiva propono. ::Mi proponis kaj faris la ŝanĝon al "[[Homa spirado]]" ĉar la artikolo en sia tiama stato temis preskaŭ nur pri homoj, kaj necesis distingi ĝin de [[Spiro]], kiu temas ankaŭ pri aliaj organismoj. Sed estas granda malkohero inter diverslingvaj vikipedioj kaj ene de ĉiu unuopa vikipedio. Kion vi volas fari al [[Spiro]]? Mi ne volus reiri al la situacio antaŭ mia interveno, nek imiti la situacion de la hispana vikipedio, kun du samtemaj artikoloj, sed verŝajne povus akcepti aliajn solvojn. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:57, 26 sep. 2024 (UTC) :::Mi nun faris rigardon al la koncernaj artikoloj en la angla, hispana, franca, kaj germana. Kvankam neniu uzas la titolon "Homa spirado", la franca kaj germana uzas "Pulma ventolo", kiu certe estas pli specifa koncepto ol spirado ĝenerale. Krome, en ĉiuj kvar vikipedioj mi trovas malkontentajn voĉojn sur diskutaj paĝoj, kiuj plendas simile kiel mi, ke la artikoltemoj en tiuj vikipedioj estas fuŝaj. En la angla [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Breathing#All_vertebrates?], germana [https://de.wikipedia.org/wiki/Diskussion:Lungenventilation#Säuger_und_andere_Tiere], kaj franca [https://fr.wikipedia.org/wiki/Discussion:Respiration#Respirons_!] oni plendas, ke pli taŭga titolo estus "Homa spirado" aŭ simile, kaj en la hispana [https://es.wikipedia.org/wiki/Discusi%C3%B3n:Respiraci%C3%B3n_(fisiolog%C3%ADa)] oni plendas, ke la artikoloj ligitaj al nia [[Homa spirado]] kaj [[Spiro]] havas la saman temon. :::Al mi ŝajnas klare, ke ni devos kunigi vian kontribuon kun la nuna enhavo de [[Spiro]] (ne de [[Homa spirado]]). La sola demando estas, en kiu artikolo kaj sub kiu titolo ni kunigu ilin. Mi bedaŭras la malŝparon de tempo. Mi kredas ke la kulpo de la situacio estas intervikia kaj metavikia, ne nia. Vere la havenda artikolo devus esti [[Spiro]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:50, 27 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} [[Homa spirado]], poste [[Spirado]], estas unu el la mil havendaj artikoloj, ekzistanta en pli ol 100 lingvoj kun enhavo de pli ol 30 000 bitokoj kaj tial en la plej alta kategorio el tri eblaj. [[Spiro]] estas ekzistanta en iom pli ol 50 lingvoj kun enhavo de pli ol 15 000 bitokoj, tio estas la duono de la alia. La diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula. La realo de du similaj artikoloj en la tuta vikia sistemo evidente ne estas nia kulpo, sed ankaŭ ne ni devas tordi la situacion. Vi plu povas labori por la artikolo [[Spiro]] kaj ni povas reteni [[Spirado]]n en la alta kategorio de la havendaj artikoloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:11, 11 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne klare komprenas kion vi kontraŭas kiam vi diras "ne ni devas tordi la situacion." Fakte la aliaj vikioj estas tre malsamaj unu de la alia - ili ne prezentas unu saman situacion. Ĝis nun mi provis fari nur la minimuman ŝanĝon al la reala situacio de nia vikio bezonatan por ke la du artikoloj havu malsamajn temojn. Ne mi kreis [[Spiro]]. Kaj tiutempe, se gravas al vi, la rezulto estas pligrandigo de la oficiale havenda artikolo. ::Ĉu vi akceptus ekzemple kunigi la du artikolojn? Aŭ proponi ĉe Metavikio ke oni redonu la statuson "havenda" al [[Spiro]]? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :Ĉi tiu diskuto restas longe sen kontribuoj. Se ne estos interkonsento pri alia solvo, mi rekonformigos la enhavon al la titolo transmovante la novan materialon al "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:59, 31 okt. 2024 (UTC) ::Ve, vere la "diferenco inter spiro kaj spirado estas semantike nula", do spirado kaj spiro estas faktaj sinonimoj (la naturo de spiro estas ke ĝi okazas plurfoje, alikaze la organismo jam mortis), tial havi unu artikolon "spiro" kaj alian "spiro" estas iom stranga, sed havi artikolon "'''homa''' spirado", kiu temas pri "animala spirado ĉe senvertebruloj kaj ĉe vertebruloj" estas simile strange. Klaras ke ni ne povas premi ĉiujn lingvoversiojn kunfandi la du artikolojn kiuj duoble ekzistas en 50 lingvoj, kaj fari kiel la germanoj kiuj en unu el la du tute evitas la vorton spiro/spirado en la titolo kaj nomas ĝin "pulma ventilado" ankaŭ estas iom trompa, ĉar fakte "pulma ventilado" '''estas''' spirado. Kaj fari kiel faris la angloj kaj iuj aliaj lingvanoj kiuj baze diferencigas inter "spirado" kaj "spirado (fiziologio)" same strangas, ĉar ambaŭ tekstoj en ĉiuj lingvoj temas pri fiziologio. Mi nur vidas la eliron, fari kiel nun klarigas la unuaj frazoj de [[homa spirado]] (de multaj animaloj), [[spiro]] kaj [[Spiro (apartigilo)]], nome akcenti ke la unua procezo nepre bezonas pulmon kaj la dua, pli vasta koncepto ankaŭ priskribas interŝanĝon de oksigeno sen pulmo. Rezulto estus nomi la unuan tekston "pulma spirado" kaj la duan, pli vastan simple "spirado", laŭplaĉe ankaŭ sen "-ad-". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:19, 31 okt. 2024 (UTC) :::Mi povas akcepti ke "Homa spirado" fariĝu "Pulma spirado". Ankoraŭ tio necesigus ke la plejparto de la nova materialo moviĝu en la artikolon "Spiro". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:58, 1 nov. 2024 (UTC) :{{Ne farite}} laŭ la propono, sed mi ŝanĝis [[Homa spirado]] al [[Pulma spirado]] laŭ la ideo de ThomasPusch. Mi mem enplektis la novan materialon en la artikolon [[Spiro]], krom parto kiu rilatas al nehomaj pulmohavantoj kaj restas en [[Pulma spirado]]. :Mi ne povas fari la ŝanĝon de [[Spiro]] al [[Spirado]] ĉar mi ne estas administranto. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:02, 17 nov. 2024 (UTC) :{{Farite}} La paĝo estis kreita en 2016 kiel [[Spirado]]. Poste okazis pluraj alinomigoj kaj renomigoj. Estis diversaj opinioj pri kiu materialo estu en diversaj similtemaj artikoloj, kaj mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj kun la dekomenca titolo, simila al la plimulto de la aliaj lingvoj kaj kun materialo ankaŭ simila al multaj el tiuj lingvoj. Fakte mi eraris montrante ĉi tie ŝajnan kazon de alinomado, kvankam vere temis nur pri restarigo de la origina nomo. Ĉi tie okazis opinidebatoj, sed neniu klara tendenco kolektiva.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:14, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Kani}}, vi asertas ke via ŝanĝo estas restarigo de origina nomo (de 2016). Eble vi ne rimarkis ke la titolo "Spirado" origine apartenis al la artikolo kiu nun nomiĝas "[[Spiro]]", ekde ĝia kreo en 2004. Alaudo ŝanĝis "Spirado" al "Spiro" kaj kreis la duan artikolon "Spirado" ŝajne sen iu ajn konsulto aŭ interkonsiliĝo kun aliaj vikipedianoj. Do se temus pri restarigo de la originala situacio, la solvo estus kunigi la du artikolojn. Fakte mi jam proponis tion kiel eblan solvon. Ĉu vi konsentus al kunigo de la artikoloj? Se jes, ne necesos paroli pri aliaj aferoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:12, 20 nov. 2024 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Kunigi ambaŭ artikolojn estus lasi sen esperantlingva versio [[Spiro]], kiu povus esti alinomita al [[Spiro (fiziologio)]] same kiel estas en angla, hispana kaj aliaj lingvoj. Pri ĝia enhavo mi ne zorgos. Pro la restigado de [[Spirado]] tia kia ĝi estas mi opinias ĝin utila, estante unu el la Mil havendaj artikoloj, kun aparta rangigo en kiu Esperanto estas en tre alta konsidero.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 22 nov. 2024 (UTC) :::Mi jam rimarkigis ke la vikipedioj kiujn vi citas estas fuŝaj, kaj eĉ ne sammaniere fuŝaj. Bonvolu ne trudi iliajn fuŝojn ankaŭ al ni. Se vi ne povas klarigi kiel malsamas spirado kaj spiroj, aŭ kia spirado ne estas fiziologia - eĉ entute "ne zorgos" pri la afero - kaj tamen insistas ke la artikolo ekzistu, vi ne plu verkas enciklopedion, sed celas ion alian - prefere mi ne provu diveni kion. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) Ĉi tio estas malrespekto al Vikipedio, kian mi ĝis nun ne vidis en Alinomendaj Artikoloj. '''Kani malrespektas la bazan principon, ke ĉiu artikolo havu apartan temon.''' Tio estas principo de iu ajn enciklopedio. En Vikipedio, nia gvidpolitiko [[Helpo:Kiel verki bonan artikolon]] tre klare diras, "Vi ja ne kreu artikolojn kiuj jam ekzistas (eble sub alia nomo)". Ankaŭ la unua kialo por [[Helpo:Kunigi paĝojn|kunigi paĝojn]] estas tio, ke "estas du aŭ pli da paĝoj pri ĝuste la sama temo." Se ankoraŭ neniu skribis politikon, kiu diras rekte, "ne ŝanĝu la temon de ekzistanta artikolo tiel, ke ĝi fariĝas sama kun alia," mi supozas ke neniu imagis, ke bonintenca vikipediisto provos fari tion. '''Kani malrespektas la politikon de interkonsento.''' Ni supozu momente ke neniu baza principo estas tuŝita. Tiam oni devas fari decidojn per [[Vikipedio:Interkonsento|interkonsento]]. Kiam en 2022 mi trovis la problemon de du artikoloj praktike samtitolaj (tiam ankoraŭ ne vere samtemaj), mi afiŝis proponon ĉi tie, faris interkonsenton kun DidCORN, kaj sufiĉe laboris por plenumi ĝin. Tiam nek Kani nek iu ajn alia argumentis kontraŭe aŭ entute interesiĝis pri la afero. Nun, du jarojn poste, Kani unue malrespektas tiun rezulton per radikala ŝanĝo; nur poste faras proponon por la ŝanĝo; kiam konsento al la propono ne tuj aperas, bojkotas la diskuton; kiam do mi parte (eĉ ne tute) malfaras lian unuopulan trudon, ree trudas ĝin; kaj post tio aŭdacas akuzi sur mia diskutpaĝo, ke mi estas malĝentila kaj malkunlaborema. '''Kani misuzas siajn administrajn privilegiojn por trudi sian preferon.''' En granda perspektivo tio estas la plej danĝera aspekto de ĉi tiu disputo. Kani mem anoncis, ke li protektis [[Spirado]]. Sed "Paĝoj estadas ŝlosataj nur dum certaj specialaj cirkonstancoj" ([[Vikipedio:Administrantoj]]). Tiuj cirkonstancoj ne estas tute precizigitaj, sed mi certas ke "mi protektis tiun kiel unu el la Mil havendaj artikoloj" ne estas taŭga pravigo. Aliflanke ĉesigi redaktomiliton jes estas bona kialo kaj alia administranto verŝajne rajtus apliki ĝin al ĉi tiu okazo, - sed estas malnormale kaj misuzo de privilegioj, ke administranto mem komencas redaktomiliton kaj tuj ŝlosas la paĝon en la stato preferata de li. Mi volas emfazi ke antaŭe ĉi tia konduto ''ne'' estis tipa de Kani. Tial mi ĝis nun provadis trovi ian interkonsenton, kaj ankoraŭ nun esperas ke li poste komprenos la situacion pli bone. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:22, 22 nov. 2024 (UTC) :Mi restarigis pulman spiradon kiel la temon de [[Spirado]], post transdono de la statuso "havenda artikolo" ĉe Metavikio al [[Spiro]], pro kio ne plu ekzistas eĉ malprava motivo por la samtemigo. Pro la senkonsentaj alinomigoj, nun neadministrantoj ne povas fari la interkonsentitajn alinomigojn. {{re|ThomasPusch}} aŭ alia administranto, kiam vi havos liberan momenton, mi petas ke vi faru la interkonsentitajn ŝanĝojn [[Spirado]] > [[Pulma spirado]] kaj [[Spiro]] > [[Spirado]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 9 okt. 2025 (UTC) == [[Ig-Nobel-premio]] => ? 2024 09 26 == La artikolo estas malbona kaj parta traduko de anglalingva artikolo. Kvalito de la artikolo estas aparta temo.<br> Mi opinias, ke la nomo de temo estas tre stranga anglaĵo, kiun elpensis ne esperantisto kaj la kreinto ne scias regulojn de Esperanto. -Ig estas sufikso, kiu havas tre certan sencon. Nun la nomo de artikolo havas jenan sencon: igi Nobelpremio, Nobelpremiigi. <br> Sed senco de artikola temo estas ŝerca analogo de Nobelpremio. Atentu, la temo ne estas malNobelpremio, ŝar la premio neniun maligas. Temo de la artikolo estas mokaindaj atingoj de scienculoj kaj ne nur scienculoj. La premio havas trajtojn de scienca premio, sed ĝi ne estas scienca. Nun la nomo de la artikolo ne kongruas al temo de la artikolo.<br> Mi ne scias al kia nomo necesas alinomigi, sed lasi nunan nomon estas moki Esperanton, ties regulojn kaj lingvouzadon. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:24, 26 sep. 2024 (UTC) :{{kom}} La titolo estas anglaĵo ĉar la nomo de la temo estas angla vortludo, do ne rekte tradukebla. La nuna versio havas la avantaĝon ke ĝi videbligas la aludon al la [[Nobel-premio]]j. Ebla alternativo estas konservi eĉ pli laŭvorte la anglan nomon: [[Premio Ig Nobel]] aŭ [[Ig Nobel Prize]]. Mi pensas ke la risko, ke iu interpretus ĝin kiel "Nobelpremiigo," ne estas pli granda ol la risko, ke iu interpretus Nobel-premion mem kiel premion por nobeloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:51, 26 sep. 2024 (UTC) : Al mi tre plaĉas varianto elektita en ukraina vikio: [https://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%86%D0%B3%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%8F Ігнобелівська премія]. <small>Certe ruslingva vercio multe pli plaĉas [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%BD%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F Шнобелевская премия], sed tio estas vortludo (bonega, sed rekte ne tradukebla).</small><br>Mi opinias ke en esperanto bone taŭgas '''Ignobel-premio''': :# ni bone prezentas la anglalingvan nomon :# ĝi estas memstara vorto kaj ĝin ne eblas erare miksi kun aliaj vortoj :# ĝi ne aspektas kiel mallongigo kaj neniu prononcos la nomon "Igo-Nobel-premio" :# la vorton eblas kombini kun prepozicioj, konjukcioj, akuzativo, pluralo ktp. : [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 08:03, 27 sep. 2024 (UTC) ::{{kontraŭ}} [[Ignobel-premio]] La propono estas malavantaĝa je punkto 1, ĉar ĝi unuvortigas nomon kiun la angla prezentas kiel du vortojn. Ĝi gajnas nenion je 2, ĉar kunmetaĵoj kutime ne havas strekon en Esperanto, do se iu povus interpreti "Ig-Nobel" kiel Esperantan kunmetaĵon (kion mi trovas malverŝajna), tiu povus same misinterpreti "Ignobel". Eble ĝi gajnas iomete je 3, sed mi trovas misinterpreton de "Ig-Nobel" kiel mallongigon tre malverŝajna. Ĝi gajnas nenion je 4. Pli ĝenerale, mi malkonsentas kun la ideo, ke simileco inter alilingva nomo kaj Esperanta radiko estas bona kialo por aliformigi la nomon en Vikipedio. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 27 sep. 2024 (UTC) :{{komento}} Mi proponas por la premio kaj la artikolo la nomon '''[[Malnobela premio]]'''. Ĝi klare kaj precize esprimas la spiriton de la vortludo kaj estas neriproĉebla esperantigo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:04, 7 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Mi povas akcepti [[Malnobela premio]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 23:20, 7 okt. 2024 (UTC) :: {{Kontraŭ}} mi kontraŭas ĉar en Eo prefikso "mal-" havas strikte certan sencon kaj la premio tutcerte ne estas mala rilate al Nobelpremio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:53, 8 okt. 2024 (UTC) ::: {{komento}} Kara - la vorto "mal/nobel/a" estas regula Esperanta vorto, derivaĵo de la radiko "nobel-" ([https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&s=Nobelo&kap=1&der=1 Radiko '''nobel/''' en PIV]). La implico, ke temas pri Alfred Nobel aperas en ĝi nur kiel kalembureca ŝerca aludo, esence same kiel en la angla esprimo ''ignobel prize'' (en kiu forte kaj klare aŭdiĝas la adjektivo ''ignoble'', t.e. mal-''noble'' = malnobela, kaj, fone, vole-nevole aŭdiĝas ankaŭ ''Nobel Prize'' = Nobel-premio). Temas do pri maksimume fidela traduko de la origina angla esprimo kune kun ĝiaj konotacioj kaj ŝerca aludo. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 10:44, 8 okt. 2024 (UTC) : {{Kontraŭ}} Ĉar mi vidas, ke Ig-Nobel-premio ne estas same kiel Igi Nobel-premio, bazo de la debato; resume "Ig" en la propra nomo Ig-Nobel ne samas al sufikso "ig-" en nepropranoma vorto. Ankaŭ Nobel ne estas konfuzebla kun "nobel-". Eble "Ig-Nobel premio" povus esti solvo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:30, 11 okt. 2024 (UTC) ::{{komento}} Kara [[Uzanto:Kani|Kani]] - bedaŭrinde, la formo "Ig-Nobel premio", stranga sinsekvo de neesperantigita propra nomo ''Nobel'' kun prefikse alkroĉita Esperanta sufikso -ig- (kio formas nekompreneblan "vorton" "Ig-Nobel" aperanta en nekomprenebla gramatika funkcio -- bonvolu noti, ke ankaŭ "Nobel premio" en Esperanto estas malebla en la senco de senprobleme Esperantaj formoj kiel "Nobel-premio", "premio Nobel", "premio de Nobel" aŭ simile), kiun sekvas tute regula sed neniel rilata Esperanta substantivo "premio", estas neniel interpretebla en Esperant-lingva kunteksto... Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:32, 11 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Estas klare, ke necesas trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan, sed ne nepre bazitan sur la samaj metaforoj kiel la anglalingva aŭ ruslingva formoj. Tiu, kiu ne ŝatas la formon '''[[Malnobela premio]]''', serĉu ion alian. Ĉu eble '''[[Bobel-premio]]''', kiu sufiĉe proksime similas al "Nobel-premio" kaj baziĝas sur metaforo, kiu estas eĉ pli elvoka ol la sufiĉe arbitraj anglalingva kaj ruslingva kalemburecaj aludoj, ja kiel "premio" pro stultaĵo rilatas al nobeleco aŭ nobleco aŭ al slanga nomo de nazo, dum nomi stultan malgravaĵon bobelo aŭ stultulon bobel-kapulo estas tute nature! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:48, 11 okt. 2024 (UTC) :: {{Por}} Bobel-premio - por mi la nomo bone transdonas esencon de la premio. [[Uzanto:VladimirPF|VladimirPF]] ([[Uzanto-Diskuto:VladimirPF|diskuto]]) 07:20, 14 okt. 2024 (UTC) :{{por}} '''[[Bobel-premio]]'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:07, 13 okt. 2024 (UTC) :Ankaŭ mi akceptas [[Bobel-premio]]. Kvankam mi ne vidas tian tutmondan gravon en la afero, ke ĝi indus je Esperantigo, tamen se ni devas Esperantigi, tiu Esperantigo estas bonega. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::Mi ne certas ke "estas klare, ke '''necesas''' trovi vortludon en Esperanto kompareble amuzan kaj trafan". Mi mem, kaj certe pli-malpli ĉiuj aliaj esperanto-parolantoj, dekomence tute ne komprenis kiun sencon havus la vorto "bobel-premio", ankaŭ se oni bone konas ambaŭ bazajn vortojn. Estas aliel, se en ĉiuj esperantaj gazetoj kaj blogoj estas amase multaj Esperantaj artikoloj pri "bobel-premioj" sub tiu nomo, eblus citi almenaŭ 5 de tiaj eksteraj esperantlingvaj referencoj, kaj pli-malpli ĉiu ke kapablas legi la lingvon jam legis la vorton ekster vikipedio. Sed dum tio ne estas, laŭ mi la titolo "malnobela premio" aŭ prefere malnobla premio" estas pli akceptebla kaj klara - "malnobela premio" tute akcepteblas, se PIV jam oficialigis duan signifon de [https://vortaro.net/#Nobelo_kd "Nobelo"=Nobel], kvankam multaj homoj daŭre pli tradukis la adjektivon "nobela" al "grafa, princa", kaj ne kiel "iel rilata al s-ro Nobel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:28, 25 okt. 2024 (UTC) :::Ankaŭ mi estas {{kontraŭ|kontraŭ}} ne tuj komprenebla [[Bobel-premio]] kaj {{kontraŭ|kontraŭ}} la origina titolo [[Ig-Nobel-premio]]="fara?? Nobel-premio" de antaŭ 20 jaroj fare de anonimulo. konsidereblus simple lasi la tuton en usona angla kaj prezenti ĝin en tri ne-ligitaj vorto kaj nepre klinitaj literoj {{lang-en|"Ig Nobel Prize"}} [{{IFA|ˈɪɡ nə͡ʊbˈɛl pɹˈa͡ɪz}}], tiel ke tute klaras ke temas pri fremdlingva koncepto kaj kampanjo. Sed mi tamen timas ke poste revenas iuj entuziasmaj esperantistoj kiuj tamen inventas iun ajn "esperantigon" por la premio. Krome la tradukoj de {{lang-en|Ig Nobel Prize}} al {{lang-fr|Prix Nobel Ig}} kaj es {{lang-es|Premio Ig Nobel}} aspektas al mi baze sensencaj en ĉiuj tri lingvoj kaj nek aspektas angla nek franca nek hispana vorto (pri aliaj lingvoj kompreneble estus same). Sume mi pensas ke la propono {{por|por}} [[mal-Nobela premio]] kun iom malbela sed necesa majusko meze de la adjektivo estas la malplej malbona solvo. Ja PIV 2020 konfirmas ke [https://vortaro.net/#Nobelo_kd Nobelo] majuskle havas duan signifon aludi al s-ro Nobel, do signifas ne nur "grafa, princa", sed ankaŭ "iel rilata al s-ro Nobel". Sed aparte al tiu diskuto pri la titolo mi eksplicite atentigas al la katastrofa ĝenerala stato de la artikolo, el lingva vidpunkto sed ankaŭ el ĝenerale teknika (Vladimir aludis tion per la frazo "Kvalito de la artikolo estas aparta temo"). Tio ne estas granda problemo kaj eblas ripari la mankojn, sed nepre necesas fari tion (tiom "aparta" de la titolo tiu kritiko ne estas: malmatura titolo de 2004 staras kun malmatura teksto)! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 31 okt. 2024 (UTC) ::::'''Atentigo:''' Iel la temo ekde 2024 restis ne plene finita. Se mi bone komprenas en la propono "Bobel-premio" nun estas 3 voĉoj por kaj 2 klaraj voĉoj kontraŭ. En la propono "mal-Nobela premio" estis 4 voĉoj por kaj 1 klara voĉo kontraŭ. Kaj la origina formo "Ig-Nobel-premio" havis 1 voĉo por kaj 4 klarajn voĉojn kontraŭ. Klaras ke la voĉdono iĝis malfacile superrigardebla. Sed tamen necesas fini tiom malnovecan disputon, kaj poste movi ĝin al la arkivo, ĉar ĉi tie amasiĝas tiom da ne vere finitaj disputoj, ke la paĝo estas tro peza. Laŭ mia kompreno por la formo "mal-Nobela premio"/"malnobela premio" je rezulto 4:1 estas plej da konsento. Ĉu iu tute malkonsentus pri tiu kalkulo? Se ne mi post du pliaj tagoj, do je 18 feb. 2026, movus la paĝon al formo "mal-Nobela premio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 03:04, 16 feb. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Italaj epokfilmoj]] => [[:Kategorio:Italaj epikfilmoj]] == La aliaj lingvoj listigas epikajn filmojn, kaj ne epokajn, eble kun la senco historiaj filmoj, sed jam ekzistas [[:Kategorio:Italaj historiaj filmoj]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:01, 11 okt. 2024 (UTC) :{{por}} la propono, kaj simile por ŝanĝi la nunajn [[:Kategorio:Epokfilmoj]], [[:Kategorio:Epokfilmoj laŭ landoj]], [[:Kategorio:Sovetiaj epokfilmoj]], [[:Kategorio:Usonaj epokfilmoj]]. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:11, 13 okt. 2024 (UTC) :{{komento}} Se mi ĝuste komprenas, temas pri du iom interrilataj, sed principe malsamaj nocioj: (1) '''historiaj filmoj'''; (2) '''kinoepopeoj'''. Kiam aperos klareco, pri kiu el la du nocioj temas, oni miaopinie apliku ĝuste tiajn terminojn. Bonvolu noti, ke la vorto "'''[[epopeo]]'''" estas oficiala (1a Oficiala Aldono), sed "epiko" ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos, ĉar ĝi (miakomprene) estas pli-malpli plena sinonimo de "epopeo", kaj la Akademio kutime evitas senbezone oficialigi sinonimojn de jam oficialaj vortoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:23, 13 okt. 2024 (UTC) ::Mi subtenus ankaŭ (eĉ prefere) [[:Kategorio:Epopeaj filmoj]] aŭ simile. ::La koncernaj kategorioj ŝajne estas ligitaj al alilingvaj kategorioj, kiuj temas pri epikaj/epopeaj filmoj. Kaj mi vidis almenaŭ unu filmon de ''Star Wars'', mi kredas, kiu apartenus nur al tre vasta difino de "epoka"! Tial mi subtenas la ŝanĝon. Tamen estus plej bone, se iu kontrolus ĉu estas iu filmo en la kategorioj, kiu efektive estas pli "epoka" ol "epika", kaj se jes, transmetus ĝin en kategorion pri historiaj filmoj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:00, 14 okt. 2024 (UTC) ::: "Kategorio:E...filmoj laŭ landoj" estas en kategorio "Kategorio:E...filmoj" kaj tiu estas en supera kategorio [[:Kategorio:Eposoj]]. Tial "Kategorio:Eposaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj laŭ mi eĉ pli bonas ol "Kategorio:Epopeaj filmoj" kun variaĵoj laŭ landoj. Do {{por|por}} "Kategorio:'''Eposaj filmoj'''" kun variaĵoj laŭ landoj. Konsentite ke la vorto "epiko" ''"ne estas oficiala kaj verŝajne neniam estos"'', sed [https://vortaro.net/#eposo_kd eposo] ^{[[Zamenhof|Z]]} kaj [https://vortaro.net/#epopeo_kd epopeo] ambaŭ estas oficialaj vortoj, kun enhava nuanco, kaj mi ŝatas la vorton [[eposo]] ĉi tie '''pli''' ol la enhave '''malvastan''' nomon "epopeo" kiu nepre bezonas prikanti "heroojn, kiuj reprezentas tutan popolon aŭ tutan epokon el patruja, religia, mora vidpunkto".^{[https://vortaro.net/#epopeo_kd PIV]} Ĉu la usona komerca filmaro ''[[Star Wars]]'' ^© estis produktita el ''"patruja, religia, mora vidpunkto"'' ? ? Mi forte pridubas tion! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:12, 31 okt. 2024 (UTC) ::::Fakte, laŭ mia nebula memoro de ''Star Wars'', la heroo Luke Skywalker jes reprezentas patrujan, religian, moran vidpunkton. Eĉ se ne, la kerna malsamo inter "epopeo" kaj "eposo" estas, ke "epopeo" havas certan specon de enhavo ("rakontanta la aventurojn de herooj"), dum "eposo" estas nur forma kategorio ("La rakonta poezio, sen speciale heroa signifo"). Kaj la heroa enhavo estas la aludenda eco de la filmoj, pri kiuj temas. Certe ''Star Wars'' havas neniun apartan similecon kun neheroa rakonta poemo. Do laŭ mi "epos-" estas malpli taŭga radiko ol "epope-", kvankam pli taŭga ol "epok-". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:39, 1 nov. 2024 (UTC) :::::Mi el mia rigardado de la filma serio ankaŭ ne havas la impreson, ke "la usona komerca filmaro Star Wars © estis produktita el "patruja, religia, mora vidpunkto". Kaj ŝajnas al mi ke "epos-" simple estas pli vasta difino ol "epope-", despli ke la kategorio jam nun estas en kategorio "eposoj" (kvankam konsentite ke kategoriojn oni povas relative facile adapti). Do mia voĉodono estas por eposaj filmoj, kaj ĉiukaze kontraŭ epok/epikaj filmoj, sed pri tio, ŝajnas al mi, ĉiuj konsentas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:12, 24 nov. 2024 (UTC) ::::::Pardonu, mi devis diri ke la difinoj de "epope-" kaj "epos-" en mia komento venis de PIV. Ĉu vi havas iajn pruvojn kontraŭ ili? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 05:20, 11 jan. 2025 (UTC) == [[Afrikanso]] -> [[Afrikansa lingvo]] 2024 10 20 == Oni ŝanĝis la titolon al "Afrikanso" antaŭ kelkaj jaroj pro [https://www.vortaro.net/#afrikanso_kd ĝia artikolo en PIV,] sed 1) la formo "la afrikansa" estas multe pli ofta nomo por la lingvo ol "afrikanso", ankaŭ inter la plej grandaj kaj respektataj revuoj de Esperanto; 2) la sekva versio de PIV tre verŝajne ŝanĝos ĝian rekomendon al "afrikansa" por la lingvo kaj "afrikanso" por homo de la rilata etna grupo. Vidu pli da detaloj ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:33, 20 okt. 2024 (UTC) :Mi supozas ke ĉiuj aktivaj uzantoj bonvenigos la adapton de la ĝisnuna indiko de PIV 1970 ĝis 2020 de "afrikanso = lingvo de la nederlanddevenaj sudafrikanoj" al "la afrikansa", kiu respegulos la lingvouzon jam de jaroj. "La afrikansa" ŝajnas tiom normala etna lingvo kiel miloj da aliaj lingvoj, ke homoj simple ne venus al la ideo kompreni ke "Afrikanso"^{<small>©</small>} estus substantiva "markonomo" kiel Esperanto^{<small>©</small>}, Volapuko^{<small>©</small>}, Interlingvao^{<small>©</small>} aŭ Sanskrito^{<small>©</small>}. Kaj eĉ se, homoj scias ke kvankam la lingvo de Romio origine nomiĝas Latino^{<small>©</small>}, tamen eblas adjektivigi baze ĉiun substantivon, do se diri latina poezio, gramatiko, civilizacio, tiam ankaŭ eblas diri 'la latina lingvo', kaj en koncizigo forlasante la vorton lingvo oni alvenas al adjektiva formo "la latina", kiu estas la praktike uzata formo por la lingvo. Paralele, oni supozas ke tia adjektivigo eblas ankaŭ ĉe Sanskrita ("Kamasutro estas sanskrita libro"^{<small>PIV</small>}, do libro en la sanskrita), kaj same ankaŭ devus ebli aludi al "afrikansa poezio, gramatiko, literaturo" kaj analogie devus ebli ankaŭ paroli pri "la afrikansa lingvo", do koncize pri "la afrikansa". Lingvo devos esti sufiĉe ekzotika, ke oni sentos strangan senton diri, "mi flue parolas la [[volapuka]]n kaj la idan", sed pri pli modaj artefaritaj lingvoj eĉ tio eblas, "mi pli bone parolas la [[klingona]]n ol la [[navia]]n". Tial homoj simple ne atentos pri la ĝisnuna averto de PIV, ke formo afrikansa ne ekzistas, ĉar "Afrikanso" estas komerca persona nomo kaj la o estas ne disigebla parto de la nomo, kiel ekzemple en [[Macudo]] (japane 松戸市) la o estas japana kaj ne esperanta o - kie la "o" de "Afrikanso" tiam estas en la nacilingva formo ''Afrikaans''? Do ĉiu bonvenigo la novan permeson nomi la sudafrikan lingvon "la afrikansa" samkiel la antikvan romian lingvon "la latina". :'''Sed tamen''', por ŝanĝi iun vorton en vikipedia titolo, pri kiu miloj da esperanto-vortaroj avertas ke ĝi estas erara kaj ne eblas uzi ĝin, oni bezonas iun pri fortan pruvan eksteran referencon ol nur iun personan nomon en vikipedia diskutpaĝo "mi esperas ke en ĉiuj estontaj vortaroj estos tiu nova vorto", aŭ "mia amiko parolis kun la kara edzino de Bertilo, kaj ŝi diras ke li diras ke nepre en la nova PIV estos la formo 'la afrikansa'". Ni bezonos iun citeblan fonton, aŭ en retejo ekster Vikipedio, aŭ en presita bulteno, kun numeroj de la eldono kaj de la paĝo. Eĉ se oni eble produktas artikoleton aparte por esti citebla pruvo (ekzemple "La Ondo de Esperanto mallonge intervujis Sp. van der Meulen kaj M. Cramer pri la progresoj de la redaktoj por nova eldono de PIV kaj pri iuj ŝanĝoj, pri kiuj estas aparte unuanimaj proponoj en la teamo"), devos esti io kion oni devos povi citi en referenco. Ĉu iu havas krean ideon, kiel oni povos produkti tian citeblan referencon? Eĉ Wolfram Diestel en Reta Vortaro ne povas simple malfermi artikoleton "la afrikansa" kaj noti kiel referencon "tiun formom mia fratino opinias ekstreme mojosa". Se ne alporteblas iu ajn citebla referenco, tiam ni fakte devos atendi, ĝis la nova PIV estos aĉetebla, kaj ankaŭ estas rete daŭre konsultebla. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:03, 21 okt. 2024 (UTC) ::Ankaŭ mi bonvenigus ŝanĝon kun almenaŭ unu ekstera referenco. Mi ne havus altan postulon pri tia referenco, ankaŭ se Spencer skribas pli-malpli tion kion li skribis en la paĝa diskutpaĝo, sed vidigas tion en ekstera retejo, kaj tiun noton oni povas reference enplekti ĉi-tie, tio sufiĉus al mi. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 13:10, 25 okt. 2024 (UTC) :::Estas [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o nova artikolo pri "afrikanso" kaj "afrikansa"] en Reta Vortaro. Tiu estus laŭ mi la plej uzinda ekstera referenco. Alia eblo estus citi la personan retejon de Bertilo Wennergren, en kiu li rekomendas "la afrikansa" por la lingvo kaj "afrikansoj" por la popolo en [https://bertilow.com/lanlin/notoj.html#lingvoj siaj notoj pri lingvonomoj] kaj en [https://bertilow.com/piv/index.html#lande siaj kritikaj notoj pri PIV 2002 kaj 2005.] [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:04, 28 okt. 2024 (UTC) :: {{por}} ''' Afrikansa lingvo''', same kiel "la sveda". Ĉi vi emas eklerni Svedon? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:41, 25 okt. 2024 (UTC) :::Tamen, Taylor, tiom simple ne estas. Tute eblas lerni Esperanton, Latinon, Volapukon, Sanskriton kaj laŭ la nuna stato de la vortaroj ankaŭ Afrikanson. Tio aparte eblas, ĉar svedo klare estas individua homo el certa kulturo, kaj ''"esperanto, latino, volapuko, sanskrito kaj afrikanso"'' laŭ la nuna stato de la vortaroj '''ne''' estas individua homo. Do ne temas nur pri tio, per levo de tri aŭ kvin manoj ĉi tie ŝanĝi la esperantajn vortarojn, sed temas pri tio efektive ŝanĝi la vortarojn kaj, se tio ankoraŭ daŭros, almenaŭ klare kaj konvinke dokumenti argumentojn kial la esperantlingva Vikipedio malatentas la esperantlingvajn vortarojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:29, 31 okt. 2024 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Mi tute konsentas kun vi, ke "ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV" estas aĉa argumento por titolŝanĝo. Mi menciis tion nur por kontraŭi la argumenton, ke "Afrikanso" estus pli uzinda nur pro tio, ke ĝi estas en PIV; kaj tio estis menciinda, ĉar tio estas la argumento iam uzita por ŝanĝi la artikoltitolon al "Afrikanso". Mia ĉefa kialo por rekomendi titolŝanĝon estas, ke "la afrikansa" estas klare multe pli uzata en fidindaj fontoj ol "afrikanso". Kiel mi diris ĉe [[Diskuto:Afrikanso#Titolo]], en Tekstaro facile troveblas multaj citindaj artikoloj de diversaj aŭtoroj, redaktoroj kaj revuoj, kiuj povas subteni rekomendon de "la afrikansa". Multaj citaĵoj de tiaj artikoloj aperas nun kiel fontoj en [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2l.html#afrika1.0o la nova sekcio pri "afrikansa" en Reta Vortaro,] kiu espereble estas kontentiga fonto por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:55, 28 okt. 2024 (UTC) :::::Mi tute ne opinias, ke ''"ĝi estos tre verŝajne en la sekva PIV"'' estas '''aĉa''' argumento por titolŝanĝo: kun konvinka(j) referenco(j) estas '''bona''' argumento. Nur sen estas problemo. La noton en ReVo oni povas citi, bone, la du fontojn de Bertil ankaŭ kaj eblas amasigi konvenajn teksterojn el la Tekstaro, kvankam daŭre je la alia flanko pezas kvar eldonoj de PIV (1970, 2002, 2005 kaj 2020). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:23, 28 okt. 2024 (UTC) ::::::Kial la diskuto silentiĝis? Mi estus por alinomigo jam antaŭ publikigo de la eldono de "PIV post 2020", '''SE''' estas rete alirebla skriba aprobo de la PIV-redakcio aŭ de la retejo de AdE, aŭ almenaŭ alvoko de la ĉefkunveno de la landa asocio de UEA en Sudafriko pri propono de estonta nomigo "afrikansa lingvo", ne nur "Afrikanso" en la vortprovizo de Esperanto. Sed ĉar mi tian oficialan dokumenton ankoraŭ ne vidis, la nun plej lastmomenta referenco estas el PIV 2020, kaj ĉiuj scias kion tio signifas. Tial mi estas {{kontraŭ}} alinomigo, kaj alvokas atendi ĝis kiam estos konvinka referenco por alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:57, 24 nov. 2024 (UTC) :{{Por}} "'''Afrikansa lingvo'''". {{Uzanto:Robin van der Vliet/Subskribo}} 22:32, 26 nov. 2024 (UTC) ::Bone, tiam alportu kaj metu en la paĝon konvinkajn, kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj defendas uzon de la adjektiva formo "afrikansa lingvo". Referenco kiu notas "Robin, Aidas, Spenĉjo, Taylor kaj Topu ŝatas la adjektivan formon "afrikansa lingvo", egale ke PIV de 1970 ĝis 2020 nomas la lingvon nur substantive Afrikanso." estas malserioza kaj ne konvinka ekstera referenco. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:20, 27 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Aidas}} Mi supozas, ke povus sufiĉi [https://bertilow.com/piv/index.html ĉi tiu paĝo] en la retejo de Bertilo Wennergren, ĉu ne? Ĝi diras ke 'nomi ilian lingvon “la afrikansa (lingvo)” (...) ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado.' Aliokaze, facile eblas per Tekstaro serĉi diversajn referencojn de publikaĵoj, kiuj uzas "afrikansa" ĉi tiel. Tio pruvus minimume, ke tia uzado estas akceptebla al pluraj redaktoroj. Ekzemple [https://www.monato.be/2016/011620.php ĉi tiu artikolo] el Monato, [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2008-10&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl1799&ignorifremdajhojn=1&uskle=1&serchesprimo=afrikans#dl1799 ĉi tiu] el Revuo Esperanto, kaj [https://esperanto-ondo.ru/Ondo/99-lode.htm#99-26 ĉi tiu] el La Ondo de Esperanto. Sed eble tio estas tro kiel originala esploro? ([[VP:OR]]) Mi ne certas. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 13:46, 30 maj. 2025 (UTC) ::::Fakte estas ankaŭ la [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#afrika1.0a artikolo pri afrikanso] en Reta Vortaro, kiu ŝajnas tre uzinda. Mi forgesis pri ĝi. Kaj ke mi fakte jam ligis al ĝi antaŭe en ĉi tiu fadeno. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 14:01, 30 maj. 2025 (UTC) :::::{{re|Aidas}} Mi ĵus metis en la paĝon kontroleblajn esperantlingvajn eksterajn referencojn, kiuj estas espereble sufiĉe konvinkaj por vi. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 00:15, 31 maj. 2025 (UTC) ::::::Mi pardonpetas ke mi plurajn tagojn ne estis en vikipedio kaj nur nun vidas la noton de antaŭ 12 tagoj. Efektive estos bone noti ĉiun vortaran, literaturan kaj gazetaran referencon pri uzo de noveca, alternativa uzo de "afrikansa lingvo" en la tekston - ankaŭ bonvole viajn citaĵojn el ''Monato'' ktp. Ni ne forgesu, ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV. La noto de Bertilo, ke "Multaj tamen preferas doni al “afrikans/o” la signifon de “ano de la nederlanddevena gento de Sud-Afriko”, kaj nomi ilian lingvon “la afrikansa”. Tio ŝajnas preferinda, kaj pli kongruas kun la praktika uzado" ankaŭ taŭgas kiel unu el pluraj referencoj, sed tio tamen estas tute subjektiva opinio de Bertilo el 2006. Bona argumento estus se li uzus sian influon en la PIV-teamo kaj laborus en la direkton oficialigi la opinion en PIV. 2006 estis longe antaŭ 2020. Do, nepre enigu la referencojn de Monato 2016, revuo Esperanto 2008 kaj La Ondo 2003 en la tekston: citi referencojn ne estas "tro da originala esploro", male. Mi tute bonvolas subteni iom avangardan aplikon de la lingvo, se kunskrapiĝis ĉiuj haveblaj referencoj, kaj se la teksto ne donas misan impreson ke jam temas pri oficiala ŝanĝo de la lingvo, sed nur ke temas pri tendenco en la gazetaro kaj neformala lingvouzo spiti la (ankoraŭ) oficialan lingvan difinon. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:33, 13 jun. 2025 (UTC) :{{re|ThomasPusch|Aidas}} Antaŭ kelkaj monatoj publikiĝis publika testa versio de la sekva eldono de PIV ĉe [https://testo.vortaro.net/ testo.vortaro.net]. Do nun iu ajn povas kontroli en la koncerna artikolo [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd ĉi tie], ke "afrikanso" estas korektita al genta signifo, kaj la lingva signifo de tiu vorto ne plu estas agnoskata en la nuna malneto de PIV, sed movita al "afrikansa". La testa versio ankoraŭ ne estas oficialigita, sed laŭ mi tamen menciinda en ĉi tiu diskuto. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 19:34, 25 mar. 2026 (UTC) :::{{re|Spenĉjo}} Tre tre bone. Se Aidas skribis "ke necesas superpezi 4 pezajn volumojn de PIV", tiam la '''5-a''' volumo de PIV estas la plej bona argumento. KUN TIUJ plej plej novaj difinoj de la kapvortoj [https://testo.vortaro.net/#afrikanso_kd «afrikanso»] kaj [https://testo.vortaro.net/#afrikansa_kd «afrikansa»], mi facile estas {{Por|POR}} ŝanĝo al "'''afrikansa lingvo'''". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:58, 25 mar. 2026 (UTC) [[Afrikanso]] pli verŝajne estas lingvo ol homo, laŭ mi, sed la titolo de la artikolo prefere estu [[afrikansa lingvo]], ĉar tiel oni plej ofte nomas ĝin, kaj tiel certe estas ĝuste. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 08:26, 28 mar. 2026 (UTC) :Jes, sed ĉi tie ne temis pri verŝajneco aŭ kiel probable multaj homoj eble komprenos la sencon de vorto "afrikanso", sed temis pri neceso fundamentigi de iuj deziratan ŝanĝon de baza signifo de vorto en la Esperanto-vortaro kaj precipe en PIV per konvinka ekstervikipedia referenco. Tial la nova referenco estas konvinka paŝo en tiun direkton. Kun ĝi, ankaŭ mi estas {{por|por}} la alinomigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:55, 28 mar. 2026 (UTC) == Taroko (kartoj) -> Tarokoj 2025 01 13 == La artikolo, kiu antaŭe troviĝis ĉe [[Tarokoj]], nun troviĝas ĉe [[Tarokludoj]] (kio pli taŭgas por sia enhavo). Tial indas alinomi la artikolon [[Taroko (kartoj)]] por ke ĝi havu la plej ĝeneralan titolon. --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 12:02, 13 jan. 2025 (UTC) :La propono aspektas saĝa: konkretigaj aldonaĵoj inter krampoj pravigeblas nur kiam ili urĝe necesas. Mi ne vidos obstaklon kontraŭ la simpligo, do {{por|por}}. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:19, 3 feb. 2025 (UTC) ::Kial ne, {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:17, 3 feb. 2025 (UTC) ::{{por}} Kiel argumentite, interkrampa specifigo estas superflua. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 16 feb. 2025 (UTC) {{farite}} per kvar poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 28 feb. 2025 (UTC) :La propono eksplicite signifis ŝanĝon de Taroko (kartoj) en singulara formo al Tarokoj en plurala formo. Mi esperas ke ĉiuj atentis pri tio. Mi nun akcidente dum la alinomigo unue simple forstrekis la aldonon inter krampoj kaj poste aldonis la pluralon, do movis Taroko (kartoj) > Taroko > Tarokoj. Tio estas tute bona tiel, ĉar sencas ke '''ne''' Taroko estas ruĝa ligilo kaj Taroko'''j''' estas artikolo. Fino de movado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:40, 28 feb. 2025 (UTC) == "Sulaveso" 2025 02 03 == Mi havas ankoraŭ alian temon, kiu estas pli sciigo ol invito al diskuto pri erara formo "[[Sulaveso]]", sed tamen eblas decidi kiun formon uzi anstataŭe: En la esperanta vikipedio en paĝaj titoloj, tekstoj, kategorioj kaj en vikidatumoj ekde 2010 la unuavice tute esperanto-aspekta insula pseŭdonomo "Sulaveso" estas en grandaj kvantoj uzita. Tamen, en eksteraj fontoj dokumentiĝas nur la nomoj * ''Celebeso'' - [http://vortaro.net/#Celebeso ''Celebeso'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], ankaŭ jam en PIV 1970, p. 137 - en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]], Pago 1971, mapo 40, dokumentiĝas eĉ la variaĵo'' Celebo'', sed tiu formo post 1971 ne estis uzata kaj * alternative dua esperantlingva nomo '''Sulaŭesio''' - [http://vortaro.net/#Sulaŭesio ''Sulaŭesio'' en PIV 2020 ĉe vortaro.net], en PIV 1970 ankoraŭ ne, sed jam en PIV 2002, p. 1097, kaj en PIV 2005 same. Do temas pri la pli nova vorto. En tiu vortpropono la litero "aŭ" estas en ordo, ĉar ne temas pri izolita "ŭ". Mi en Esperanto trovis neniun referencon, ke eĉ plia nova nomo, "Sulaveso", estus pravigebla, tia formo do estas '''eraro'''. Ni bedaŭrinde en 15 jaroj ne rimarkis nian eraron, sed eraro kiun oni 15 jarojn faras, per tio ne fariĝas ĝusta. Do necesas senspure forigi la malĝustan tajperaron "Sulaveso" - ĉar la tasko de vikipediaj fuŝoj ne estas "ĝustigi la vortarojn". Mi principe reflekse revenus al la unua esperanta vorto. Sed internacie estas klare, ke ĝuste en la 1970-aj jaroj la antaŭa kolonia vorto "Celebes" (portugala, poste nederlanda) anstataŭiĝis per la loka vorto "Sulawesi" (kiu ankaŭ antaŭe ĉiam estis, sed ne estis oficiala). Tion tre bone montras [https://books.google.com/ngrams/graph?content=Sulawesi%2CCelebes&year_start=1800&year_end=2020&corpus=15&smoothing=3&share=&direct_url=t1%3B%2CSulawesi%3B%2Cc0%3B.t1%3B%2CCelebes%3B%2Cc0 grafikigo pri la angla lingvouzo de ambaŭ vortoj, kiu ĝuste ŝanĝiĝis inter 1972 kaj 1976. Ĉar ni havas du formojn je elekto en PIV, ni povas decidi pri "Celebeso" aŭ pli moderna "Sulaŭesio": sed la eraro "Sulaveso" ne estas elekto! Mi tendencus ne konservative voli subteni la kolonian vorton "Celebeso", kaj tio signifas ke nur restas la alternativo ''Sulaŭesio''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 3 feb. 2025 (UTC) : Ne temas pri eraro aux "Vikipedia vortokreaĵo", sed pri esperantigo. En la tekstaro estas tri trafoj por "[[Sulaveso]]" sed NUL por "Celebeso". {{kontraŭ}} koloniisma "Celebeso", {{por}} "[[Sulaveso]]" aux "[[Sulawesi]]". [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:52, 3 feb. 2025 (UTC) :: La tekstaro ne estas vortaro, nur reflektas la efektivan lingvouzon, inkluzive de eblaj inventaĵoj. Ke en la tekstaro estas nul trafoj por Celebeso, jam signifas ke ni bone ŝanĝis nian liongvouzon konforme al la indonezia kaj sekve ankaŭ angla vortuzo. Sed se la esperanta vikipedio dum 15 jaroj reklamis tute senreferencan, libere vikipedie inventitan vorton, tiam tute ne mirigas ke iuj esperantistoj influiĝas de tio kaj erare kredas ke ĉio kio estas en la esperanta vikipedio estas ĝusta (ankaŭ mi alkutimiĝis al la pseŭdovorto "Sulaveso" kaj neniam pensis pri tio serĉi fonton). Laŭ la nuna stato, ŝajnas ke ambaŭ viaj favorataj formoj, "[[Sulaveso]]" kaj "[[Sulawesi]]", ne estas esperantlingvaj. Sulawesi estas klare ''bahasa indonesia'', kaj "Sulaveso" estas eble Ido aŭ Occidental, sed ne estas eĉ unusola fidinda referenco ke ĝi estus pli ĝusta formo ol la esperanta formo "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, kaj ke ĝi oficiale anstataŭigus la formon "Sulaŭesio" en Esperanto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:05, 3 feb. 2025 (UTC) :::Mi rigardis en la tekstaro: ĉiuj 3 trafoj estas el "Le Monde diplomatique en Esperanto 2008-2010", kaj ĉi tie jam ekde marto 2007 estas la vikipedia teksto "Sulaveso" en kiu Verdulo enkondukis la novan nomon. Kiu en 2007 ankoraŭ havis nul trafojn en la tekstaro. Kiel nederlandano li sendube tre sekvis la evoluon post la nederlanda kolonia epoko de Indonezio, kaj certe tre atentis pri la politike ĝusta adapto de la antaŭa vorto Celebes al nova vorto Sulawesi en la nederlanda. Ke li ne kontrolis la vorton en vortaro estas domaĝe - sed mi eĉ ne scias ĉu li povus rigardi en kompetenta vortaro en 2007 - se mi estintus en lia loko, mi havintus mian malnovan PIV de 1970, havintus mian vortaron NL-EO-NL de Middelkoop kiu entute ne mencias iun insulon "Celebes" - kaj vortaro.com tiam ankortaŭ ne estis "en la reto"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:20, 3 feb. 2025 (UTC) :::: Eble estas problemo por mondolingvo kiam duono de oficialaj vortaristoj estas germanuloj kaj la alia duono estas rusuloj. "[[Sulaveso]]" certe ne estas Ido, sed la plej natura esperantigo de "Sulawesi". Cetere, kelkaj forte trouzas aliajn planligvojn (kiel Ido, Novial, kaj malofte eĉ Occidental) por atentigi ion kion ili ne ŝatas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:21, 3 feb. 2025 (UTC) ::::: Ne estu paranoja. La ĉefaj oficialaj vortaristoj de PIV 1970 estis [[Kunlaborintoj de PIV#Tabelo pri la lingvo-distribuo|denaskaj parolintoj de la franca (16) kaj angla (10)]], kaj en la teamo de 2021 estas [https://vortaro.net/blogo/?p=454 bunta miksaĵo ĉirkaŭ Bertil Wennergren], sed se estas iu grupo da nacilingvanoj kies teamanoj havas pli grandan procentaĵon ol en la monda loĝantaro, tiam estas la svedoj kaj nederlandanoj-flandroj. Nenio pri "duono germanuloj duono rusuloj"... Sed ĉiukaze ili juĝas aŭ provas juĝi laŭ esperantaj kriterioj, ne defendas interesojn de siaj naciaj gepatraj lingvoj, kaj ankaŭ ne ŝanĝadas la leksikon de Esperanto de jaro al jaro laŭ propra gusto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:39, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: LMS Bertilo jam vivis en Germanlando dum jardekoj, do probable alkutimiĝis al la sistemo kaj ĉesis esti svedo. Sed alinomu al "Sulaŭesio" pro neraciaj argumentoj, eble poste iu alvenos kaj postulos ke la sola ĝusta formo estu " '''Sulaŭesujo''' " pro same neraciaj kaj kontraŭ-idaj argumentoj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 3 feb. 2025 (UTC) :::::: Cetere, se vi ekhavas la impreson ke mi "simple ne malŝatas la plej naturan esperantigon Sulaveso", tiam vi malpravas. Mi kutimiĝis al la vikipedia vorto "Sulaveso", kaj neniam pridemandis ĝin, ĝis hodiaŭ mi unuafoje legis la tekston kaj vidis ke tie estis unua vorto Sulaveso sen referenco, tiam dua vorto Celebeso kun referenco PIV kaj tria vorto Sulaŭesio kun referenco PIV. Mi miris ĉar tri vortoj por indonezia insulo pri kies E-movadon mi ankoraŭ nenion aŭdis estas iom multe, kaj pensis ke mi plej ofte aŭdis kaj legis la unuan formon, kaj simple iu por la "plej natura esperantigo" forgesis meti la vortaran referencon. Tiam mi serĉis kaj ne trovis iun ajn vortaran referencon. En tiu situacio nur restis al mi konstati, ke ŝajne mi kaj ni ĉiuj alkutimiĝis al libera inventaĵo. Mi ne volas kondamni min ke mi ne kontrolis en la "beta-versio de reta PIV" kiu jam estis enrete ekde aprilo 2012, kaj ne volas kondamni iun alian, sed mi vere ne trovas konvinkajn eksterajn argumentojn por la vorto "Sulaveso", krom la tute nefakan argumenton ke ni ĉiuj jam alkutimiĝis al la nova vorto kaj ĝi aspektas kvazaŭ ĝi povus esti Esperanto-vorto (tial mi uzis komparon kun Ido, ne kun Volapuko aŭ la finna aŭ litova, ĉar la vortoj de tiuj lingvoj ne frape similas al Esperanto-vortoj, tiuj de Ido jes). Sed malŝpari tiom da vortoj tute ne utilas: Iu konvinku nin ĉiujn kun konvinkaj referencoj, ke Sulaveso estas la nova oficiala Esperanto-vorto por la insulo, kiu anstaŭas la malnovan-novan vorton "Sulaŭesio" oficiala ekde 2002/2005, kaj tiam tute ne necesas ŝanĝi unu vikipedian kategorion. Mi ne trovas argumenton, nur tiun ke mi kaj Taylor ŝatas la vorton "Sulaveso", kaj ke por mi tiu persona ŝato ne estas argumento. 23:01, 3 feb. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) Mi alkutimiĝis al la (ŝajne misa) formo "Sulaveso", ankoraŭ neniam vidis en Vikipedio la PIV-an formon "Sulaŭesio", kio sekve ŝajnas al mi stranga, kiel ĉio kion mi ne konas. Sed mi rigardis, nun (!), en vortaro.net, kaj Thomas pravas. Ke oni alkutimiĝis al origine fantazia inventaĵo, ne igas ĝin ĝusta. Do kontraŭ Sulaveso pro manka referenco, kaj kontraŭ Celebeso pro la kolonia konotacio en 2025. Restas nur la nekutima PIV-a vorto kun la "aŭ" en la mezo ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:12, 3 feb. 2025 (UTC) {{komento}} "'''[[Sulaveso]]'''" estas natura maniero esperantigi fremdan vorton "Sulawesi" [sulaŭési]. Komparu tion kun, ekzemple, la nekontestata esperantigo "Okinavo" (ankaŭ [https://vortaro.net/py/serchi.py?simpla=1&apa=1&s=Okinavo&kap=1&der=1 laŭ PIV]) de la fremda propra nomo "Okinawa" [okináŭa]. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]'''. -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 05:48, 4 feb. 2025 (UTC) :: Kiel mi diris, al mi tute simpatias la vorto "Sulaveso", nur mi dubas ĉu estas esperanta vorto - estas multaj vortoj en multaj lingvoj kaj ankaŭ tute belaj inventitaj vortoj, kiuj havas o-finaĵon, malhavas fremdajn literojn (wqxyöḁ), kaj tamen ne dokumentiĝis esperantaj vortoj. Kaj laŭ la "[[15-a regulo]]" de LLZ ni rajtas alinventi vortojn se ekestas koncepto pri kiu bezonatas sed ''mankas'' esperanta vorto, nur tiam. Pri la insulo jam estas malnova, koloniisma esperanta vorto "Celebeso", kaj ankaŭ nova, neimperiisma vorto, "Sulaŭesio", elektita probable en la 1970-aj jaroj, ĉiukaze inter 1970 kaj 2002, al kiu probable neniu vere alkutimiĝis, ankaŭ mi ne, sed kiu nun estas la dokumentita nova vorto por la insulo. Do ne ''mankas'' esperanta vorto, eĉ estas du je dispono. Per kiu rajto ni, manpleno da redaktantoj de komuna retejo, havas la licencon simple korekti la lingvouzon de PIV kaj ŝanĝi vorton en ĝi? Kaj se ni rajtas, ĉu iu granda ''Facebook''-grupo pri Esperanto ankaŭ havas tiun rajton? Aŭ ĉu ni rajtas per simpla guglo-serĉo decidi pri ŝanĝo de nia vortaro, aŭ per serĉo en la retejo ''tekstaro.com'' aŭ en ''google-books''? Mi ne kritikas uzon de tiuj enketiloj, kiujn ankaŭ mi uzas, sed ĉi tie temas pri la rajto simple de eta grupo da certe bonintencaj kaj diligentaj movadanoj superi la norman vortaron de Esperanto. Estus multe pli simple se estus neŭtralaj eksteraj referencoj pri propono de nova "plej natura esperantigo" aldone al la tradicia vorto kaj de nova, nekolonia vorto, ambaŭ dokumentitaj en la 20-a jarcento, la nova formo plej laste en 2002. Mi dubas ĉu '''mi''' havas la rajton en tiu situacio inventi kaj oficialigi "vorton pli belan ol tiu kiu estas skribita en PIV", kaj mi dubas ankaŭ ĉu ni ĉiuj havas la legitimon. Sed ŝajnas ke neŭtralajn eksterajn referencojn pri defendo de la bela nova vorto "Sulaveso", kiu laŭ mia nuna kompreno arbitre inventiĝis en marto 2007 kiam ni komencis vikipedian teksteton pri la insulo, ankoraŭ neniu trovis. Nur la 3 uzoj en "Le monde diplo..." el 2008-2010, post kiam nia teksteto kun la nova nomo jam estis. Aŭ ĉu iu havas legitimigan fonton? Fonton, kiu almenaŭ asertas ke estas oficiala vorto de la fina 20-a jarcento "kiu hazarde kaptiĝis en PIV 2002" kaj estas plia oficiala vorto "Sulaveso" kiu konkurencas kun la PIV-a vorto? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:32, 4 feb. 2025 (UTC) {{komento}} Laŭ [[:en:Sulawesi]], :: The name ''Sulawesi'' possibly comes from the words ''sula'' ("island") and ''besi'' ("iron")… — do, la probabla prononco estas /su.la.we.si/, ne /sul.aŭ.e.si/ (kion sugestus la misesperantigo «Sula ͡uesi»); en la vorto estas la konsonanto /w/, ne diftongo /aŭ/, kaj la silaba limo supozeble estas /la.we/. Kaj la normala esperantigo de la '''konsonanto''' /w/ estas per ''v'' (kiel en ''O.ki.na.vo, Taj.va.no'' ktp). Ankaŭ la hezito inter ''b'' kaj ''w'' (besi/wesi) apogas la konsonantan version. Cetere, guglante pri «"Sulaveson" OR "Sulaveso" kiu kaj» mi trovas ege pli multe da trafoj (ne nur Vikipediaj), ol por «"Sulaŭesion" OR "Sulaŭesio" kiu kaj». Tial {{por}} '''[[Sulaveso]]''', {{kontraŭ}} Sulaŭesio.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 15:00, 5 feb. 2025 (UTC) : Okazis [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?diff=9014570&oldid=8939651 sendiskuta alinomigo] kiu eble rilatas al problemo de esperantigo de [[Sulawesi]]. {{kontraŭ}} la ĵusa alinomigo de [[Tokorozava]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:07, 6 feb. 2025 (UTC) :La plej bona moderna fonto kiun mi trovas interrete estas [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf artikolo] de [[Heidi Goes]], kiu uzas "Celebeso". Tial mi voĉdonas {{por}} [[Celebeso]]. Se poste montriĝos ke "celebesaj" aŭ aliaj indoneziaj esperantistoj uzas alian nomon, kompreneble tiam ŝanĝo estos prava. :Mi pensas ke la afero pri "Tokorozava" ne rilatas al ĉi tiu diskuto, sed dankon al Taylor 49 pro la atentigo al la sendiskuta alinomado. Ĉu ni prefere ne sekvu niajn deklaritajn politikojn? Ĉi-kaze nek la antaŭa nek la ŝanĝita formo faras tion. Kaj se iu volas ŝanĝi la politikojn, ĉu ni ne prefere aperte diskutu? [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:29, 16 feb. 2025 (UTC) ::Kompreneble la temo pri [[Tokorozava]] estas komplete alia temo: tie temas pri [[Transskribo de la japana lingvo en Esperanton]] (kaj ŝajne la protesto de Taylor nun kaŭzis ke la teksto pri la japana urbo nun fuŝe ne estas vikidatume ligita, sed jes, komplete alia temo), ĉi tie pri esperantlingva nomo de insulo. La malnova kolonia nomo [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] ĉiukaze estas dokumentita en PIV, same kiel la nova, postkolonia formo "Sulaŭesio" de PIV, kiu estas ankoraŭ nekutima, kaj kion ŝajne ĉi tie ĉiu bojkotas (kvankam mi demandas al mi kiom arogantaj ni estas se ni simple bojkotas vorton el la norma plej referenca vortaro). Do se ni decidas fajfi pri postkolonia ĝusteco, tiam Celebeso estas bona alternativo. Ĉiukaze mi estas kontraŭ la simpla inventado de nova nomo "Sulaveso", kiom ajn bela la literaro sonas kaj kiom la trovoj en guglo-paĝoj diras - sed ni ĉiuj scias ke la trovoj en guglo-serĉoj fluas, kaj tia momenta kalkuleto ne estas vera aŭtoritata referenco. Ĉi tie, ŝajnas, estas alternativoj malnova [https://vortaro.net/#Celebeso_kd Celebeso] kaj nova [https://vortaro.net/#Sulaŭesio_kd Sulaŭesio], kaj se ni volas bojkoti la novan vorton "Sulaŭesio" de PIV 2002/2005/2020 ... rete ĝis 2025, tiam nur restas la malnova, kolonia formo Celebeso, kun referenco de 4 PIV-oj kaj de Heidi Goes kaj sendube ankoraŭ en aliaj pli malnovaj fontoj. Ĉiukaze {{kontraŭ|kontraŭ}} meminventita vorto "Sulaveso", ĉar la opinio ke tiu meminventita vorto estas "natura maniero esperantigi fremdan vorton" (mi tute dividas tiun privatan opinion) ne estas aŭtoritata skriba referenco. Ni memoru ke ni ne estas la Akademio de Esperanto ĉi tie kaj ni ne estas la redakta teamo de estonta "PIV 2030"! Tiuj grupoj povas verki referencojn, ni kiel enciklopedianoj nur povas kolekti kaj citi referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:22, 27 feb. 2025 (UTC) :::Mi fakte indigniĝas, ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV, kiu, eĉ se iuj ne ŝatas iun aserton en ĝi, estas la norma vortaro en Eo. Tial mi daŭre estus {{por|por}} la PIV-a postkolonia formo "Sulaŭesio", sendepende ke ekzistas alia, alilanda insulo [[Okinavo]] kiu estas sendiskuta vorto en Japanio, kun almenaŭ 3 aŭtoritataj referencoj. Sed se vi sincere decidas bojkoti la nomon "Sulaŭesio" de PIV, nomante ĝin nur "persona propono" de kelkdekpersona PIV-komitato, kun argumento ke Taylor malrespekte opinias pri kolego Wennergren kaj juĝas lin "malbonigita pro tro da jaroj ekster Svedio", kio laŭ mi estas konsternige malserioza argumentado, tiam efektive la sola alternativo estas la malnova e-lingva nomo "Celebeso". Do mi voĉdonas prefere por la postkolonia nomo "Sulaŭesio", duarange por la malnova formo "Celebeso", kaj klare protestas kontraŭ meminvento de (bela) formo "Sulaveso", pri kiu Thomas alvokis alporti aŭtoritatajn referencojn, sed evidente neniu havas ilin. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:49, 27 feb. 2025 (UTC) :{{komento}} Karaj - la formon kun silabo ''-ŭe-'' klare malebligas jena dokumento de [[Akademio de Esperanto]]: [https://www.akademio-de-esperanto.org/decidoj/index.html "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ"]; ĝi detale klarigas la kialon kaj (implicite) aludas simplan solvon: "'''[[Sulaveso]]'''". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:40, 27 feb. 2025 (UTC) ::Nu, bedaŭrinde tio estas ruza advokata argumentado: la PIV-an formon "Sulaŭesio" kun silabo -aŭ- klare '''ebligas''' la "Deklaro pri la Esperanta litero ŭ" (de 2023): la ''«litero ŭ plej ofte aperas (A1) - kaj klare permeseblas (A2) - en la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"»''. La deklaro tute ne esprimas ion pri litero '''post''' la sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ", tie povas esti vokalo aŭ konsonanto aŭ nenio (aŭ, ankaŭ, ankoraŭ). Tial ankaŭ la argumento ke en la deklaro «implicite» jam estas la vorto «Sulaveso» tiel ne ĝustas. PIV 2002/2005/2020 do ne draste fuŝis. Necesas iu vera, ne dubinda «implicita» interpretita referenco, ĉar nia referenco ĝis nun estas "Vikipedio:Alinomendaj artikoloj", niaj propraj personaj opinioj ĉi tie, kaj socia diskutejo en vikipedio ne kalkuleblas kiel ekstervikipedia referenco. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:51, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kara kolego [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] - Mi havas la impreson, ke via repliko estas pli advokatece ruza, ol mia komento, al kiu vi respondis ;) :::Unue, la esprimo ''sonkombinoj "aŭ" kaj "eŭ"'' estas simple komunlingva maniero diri ''diftongoj "aŭ" kaj "eŭ"'', evitante fakan terminon. Estas klare, ke la literkombino "aŭe" en "Sulaŭesi" enhavas sonkombinon [wa] (Su-la-ŭe-si laŭ silabodivido sed ne Su-laŭ-e-si kun diftongo "aŭ"!), kion la akademia decido rekte malrekomendas kaj detale klarigas tian decidon. Bonvolu noti, ke tiu decido ne povis diri pli rezolute, ke la _literkombinoj_ "ŭa" kaj "ŭe" estas evitendaj, ĉar, la vortoj de la tipo "baldaŭa" (bal-daŭ-a laŭ silabado) kaj "antaŭe" estas, memkompreneble, tute akcepteblaj. Via "refuto", do, estas tre lerta, sed nevalida ;) :::Due, ja estus bone havi precedencan uzon en lingve modela fonto, sed tio ne ĉiam eblas. Tamen, ekzemple, la fonologie tre simila "Okinavo" (ne "Okinaŭo"!) tute klare montras la ĝustan vojon. :::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:10, 28 feb. 2025 (UTC) ::::Jes, la fonologie tre simila, kvankam alilingva "Okinavo" estas sendiskuta: sed tie estas pluraj fidindaj fontoj, nelaste en PIV, kaj neniu havas ion kontraŭ tiu nomo. Sed ĉi tie, damne, estas fidinda fonto, kiu postulus alian formon, kiu ĉi tie al neniu vere ŝajnas hejmeca (eĉ al Aidas ne, kvankam li daŭre pledas simple sekvi la fonton de PIV, negrave ke la vorto subjektive ŝajnas ekzotika) ... kaj estas neniu ajn vera fonto kontraŭpezanta la voĉojn de 3 PIV-oj, nur la arbitra novbapto de Verdulo en 2007 kaj argumentadoj en tiu ĉi diskuto... kaj, en vasta senco, eblus ankoraŭ konstati ke la [https://translate.google.com/?sl=fr&tl=eo&text=Sulawesi&op=translate guglo-tradukilo ŝtelis la vorton Sulaveso] el la "fidinda fonto" Vikipedio en Esperanto al sia traduka vortaro, kaj tiel suzpozeble faris ankaŭ aliaj robotaj tradukaj algoritmoj ([https://kratomdudes.com/eo/kratombutiko/verda-vejno-kratom/Verda-Sulaveso/ ekz. la jena lingva kirlaĵo]). Sed se tiel argumenti, ni denove estas ĉe la novbapto de Verdulo en 2007. Mi supozas ke se ni volas "bojkoti la voĉon de PIV" ĉi-tie, restas nur la salomona propono de Arbarulo: la pura solvo konservative ŝajnigi ke ni estas en 1975 kaj tiam la solaj alternativoj estis "Celebeso" (PIV, Parizo 1970, p. 137) kaj la unufoje uzita "Celebo" ("Poŝatlaso de la mondo", Prago 1971, mapo 40). Mi ne bone scias kion refuti, se iu junulo protestas "ke ni per 4-5 voĉoj de simplaj redaktantoj arogas al ni ĝustigi la norman vortaron PIV", ĉar la kritiko estas sekvebla. Dubindas ĉu eĉ estus konvinka iniciato verki grandan artikolon pri la "insulo Sulaveso" en la revuo ''Monato'' kun mencio ke en la 2000-aj kaj 2010-aj jaroj provizore instaliĝis alternativa vortumo sed intertempe la vorto Sulaveso estas firme konstanta kaj estos la vorto en "PIV 2030". Do plej saĝos simple lasi la formon "Celebeso" el 1970 kiel titolo, kaj pri la intertempa populariĝo de la indonezia vorto ''Sulawesi'', esperante tradukebla al "Sulaŭesio" en 3 PIV-oj kaj al "Sulaveso" 3x en ''La Monde diplomatique'' ekde 2008, oni povas skribi en la teksto (simple ne atentante ke mi ne bone scias kion refuti se iu junulo protestas). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:17, 28 feb. 2025 (UTC) :::::Mi ne akceptas karakterizon de PIV kiel "norma vortaro". Iuj formoj kaj multaj difinoj en ĝi ankoraŭ restas harstarige fuŝaj, sed espereble sekva eldono korektos multajn el tiuj misaĵoj. :::::Cetere, nun okazas ambicia projekto pri plivastigo kaj plibonigo de la (efektive norma, sed ne plena) Akademia Vortaro, sed la Akademio apenaŭ oficiale traktos la nomon por Sulaveso. :::::Mi konsultos kelkajn aliajn akademianojn pri la nun diskutata geografiaĵo. :::::Tio postulos iom da tempo, ĉar ĵus finiĝis elektoj de novaj membroj, kaj nun oni okupiĝas pri preparado por elektoj de la nova Estraro kaj direktoroj de sekcioj kaj komisionoj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:05, 28 feb. 2025 (UTC) :Kiel promesite: ::Kelkaj (entute naŭ) akademianoj (eksterofice) interŝanĝis opiniojn pri la propono ŝanĝi la nomon de vikipedia artikolo "[[Sulaveso]]" al "Sulaŭesio": ::1. El tiuj, sep ([[Marc Bavant]], [[Cyril Brosch]], [[Edmund Grimley Evans]], [[Valentin Melnikov]], [[Carlo Minnaja]], [[Paŭlo Moĵajev]] kaj [[Alexander Shlafer]]) opinias, ke la formo kun "v" (sed ne "ŭ") estas preferinda esperantigo de la nomo de tiu indonezia insulo ("Sulawesi" [sulawési] en la indonezia kaj simile en multaj aliaj lingvoj, kiuj havas fonemon /w/). ::La decid(ig)a argumento kontraŭ la formoj "Sulaŭeso" aŭ "Sulaŭesio'' estas, ke la tradicia kaj kutima esperantigo de la fremda fonemo /w/ estas esperanta fonemo /v/ (litero "v" prononcata kiel [v]). ::2. Iom alia sepopo (Marc Bavant, Edmund Grimley Evans, [[Markos Kramer]], Valentin Melnikov, Carlo Minaja, Paŭlo Moĵajev kaj Alexander Shlafer) krome opinias, ke la tradicio de esperantigoj '''ne''' sugestas enmeton de "i" (Sulaves'''i'''o) - komparu, ekzemple: la kartvela ĉefurbo [tbilís'''i'''] iĝas en Esperanto "Tbilis'''o'''" [tiel, ekzemple, en PIV, ReVo kaj Vikipedio]; krome, tia sufikseca -i- povas krei misgvidan kaj facile eviteblan impreson, ke temas pri landonomo sed ne pri nomo de insulo. ::Tial ni forte preferas la formon "'''[[Sulaveso]]'''". ::P.S. Bonvolu noti, ke tio ĉi estas '''privata (eksterofica) opiniesprimo''' de grupo da akademianoj kiel kompetentaj lingvanoj, sed '''ne oficiala decido''' de la Akademio. :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:12, 5 mar. 2025 (UTC) ::Plie mi sciigas ke en la lasta numero de ''Esperanto'', Amri Wandel raportas pri vizito skribante trifoje "Sulavesi" kaj dufoje "Sulavesio". Tamen, se indonezia fonto ne haveblas, mi ankoraŭ opinias ke ni devas sekvi Heidi Goes, la eksterulon kiu plej multe kunlaboris kun la indonezia Esperanto-movado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:59, 3 apr. 2025 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Kolektante ĉiaspecajn fontojn pri la diversaj formoj: kiu estis la monatonomo/numero de tiu "lasta numero de ''Esperanto''", kaj en kiu paĝo aperis la raporto de A. Wandel? Kaj la rekomendo aparte konsideri la lingvouzon de Heidi Goes ankaŭ aspektas senca: ĉu krom la [https://novajhoj.weebly.com/uploads/8/2/9/5/8295099/esperanto-movado_en_indonezio_cu_io_last.pdf citita artikolo] estas ankoraŭ ie alia loko rn kiu [[Heidi Goes]] skribas pri la insulo? Rememoru: ni ĉi tie ne voĉdonas pri personaj preferoj aŭ pri privataj rezonadoj en vikipedia(j) diskutpaĝo(j), kial aparte la vorto Sulaveso preferindas al aliaj variaĵoj. Sed temas pri trovoj de fidindaj, ekstervikipediaj referencoj, kiuj kontraŭpezus la fidindajn, ekstervikipediajn referencojn de PIV 2002, 2005 kaj 2020. Mi volonte ankaŭ konsiderus la privatan opiniosondon de ''Filozofo'' kun ses kunakademianoj, se mi havus fidindan, ekstervikipedian referencon pri ĝi. Sed referenco "vidu la diskuton en 'Vikipedio:Alinomendaj artikoloj'" laŭ mia kompreno ne nomeblas "ekstervikipedia"... Tial la diskuto tiom stagnas. Ni laŭ la vikipedia logiko ne simple povas referenci al niaj propraj privataj preferoj. Se '''estus tiel''', mi gaje kunvoĉdonus pri nova vikipedia vorto "Sulaveso" nun kaj pri samtempa malvalidigo de "PIV 2002, 2005, 2020" kaj de ĉiuj aliaj referencoj, kiuj statas iun alian. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 15 apr. 2025 (UTC) ::::PS: Ĉar la artikolo de H. Goes komenciĝas sur "paĝo 23", klaras ke estas 22 paĝoj antaŭ tio, do ne estas iu PDF-dosiero komputile farita kaj komputile alŝutíta en la reton, sed io kio jam iam estis presita. En kiu kadro ĝi publikiĝis? Kiel nomiĝis la presaĵo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:21, 15 apr. 2025 (UTC) ::::Kara [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ::::Jen kelkaj tiaj referencoj (eksteraj ligoj): :::: ::::*[https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0ohttps://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sulaves.0o Artikolo "'''Sulaveso'''" en Reta Vortaro (ReVo)], kie troviĝas ekzemploj kaj pluaj referencoj; ::::*[https://eo.delachieve.com/kio-estas-insularo-malaja-arkta-kanadaj-alexander-japana-chagos-solovetsky-insularo/ Kio estas insularo?]; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/besoa_valley_sulawesi.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, Sulavesa InsuloValo Besoa, '''Sulaveso''']; ::::*[https://eo.sacredsites.com/azio/indonesia/megalitoj_de_bada_besoa_kaj_napu_valleys_sulawesi_insulo.html Megalitoj de Bada, Besoa kaj Napu-valoj, '''Sulavesa''' Insulo]; ::::*[https://nusantarafund.org/eo/publikasi/cerita/memetakan-wilayah-adat-melindungi-ruang-hidup-masyarakat-adat-lambe-allu/ Mapado de Tradicia Teritorio]; ::::*[https://glosbe.com/en/eo/Sulawesi English-Esperanto Dictionary], kun registritaj frazo-specimenoj kun la vorto "Sulaveso" en Esperanto. ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:21, 15 apr. 2025 (UTC) :::::Mi akceptas la plej multajn el la retpaĝoj, kiujn mi nur supraĵe rigardetis, kiel "fidindaj, ekstervikipediaj referencoj", kvankam retpaĝoj estas ne ĉiam konstantaj dokumentoj kaj ankaŭ ne ĉiam fidindaj fontoj. '''Nur''' "Mapado de Tradicia Teritorio" ŝajnas al mi konfuza kaj fuŝeta aŭtomata kirlaĵo, ĝin mi persone ne nomus konvinka (iom senespera paĝaro se eĉ ne eblas skribi la vorton "hejpaĝo" sen eraro). Kaj pri ReVo mi ne akcentus la "pluajn referencojn" plurale: estas unu (singulara) mizera paĝeto el reta vortareto litova-esperanta, kiu ĉe mi hodiaŭ daŭre kraŝas, kaj evidente ne ŝajnas solide programita. Sed iel ajn: ReVo pure estas bona referenco, eĉ se ties ekzemploj mizeras. Do necesus enigi la referencojn por formo "Sulaveso" en la tekston, tre bone se iu ankoraŭ trovus referencon el "plumo" de Heidi Goes, sed ankaŭ poste aldoni ion ĉiam eblas. Ĉu vi enmetos la alportitajn referencojn krom "Mapado de Tradicia Teritorio"?? Tiam oni havos plimulton da referencoj por "Sulaveso" (la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas), havus malplimulton de 3 referencoj de "PIV 2002, 2005 kaj 2020" por "Sulaŭesio" kaj bone, unu de "revuo Esperanto 2025" por "Sulavesio". Ke momente cirkulas tri alternativoj por la malnova vorto "Celebeso", oni nepre ne kaŝu, sed se estas deca kvanto referencoj por "Sulaveso", ĉio estas en ordo. Tio estis tio kio mankis ĉi tie. Vidu: mi hodiaŭ volis bluigi ruĝan ligilon pri la [[goraontala lingvo]], unu el tiuj lingvoj kiuj havas propran vikipedian projekton, kaj vere sakris kiam mi vidis la tiu lingvo aparte paroliĝas en [[Sulaveso]]... Do mi - kion fari? - laŭeble koncize menciis ĉiujn kvar variaĵojn, sen preferi unu, sed mi vere esperas ke tia danco pri referencoj nun ne ĉiam necesos kiam hazarde la insula nomo aperos en iu teksto. La aliaj lingvotekstaj ĝermoj, kiujn mi hodiaŭ bluigis, pri la [[ŝana]] kaj [[saraika]], "bonŝance" ne estis de tiu insulo kaj estis multe pli rapide fareblaj miniature... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:59, 15 apr. 2025 (UTC) ::::::Al la referencoj por "Sulaveso" eblas aldoni ankaŭ la tri ekzemplojn el ''Le Monde Diplomatique en Esperanto'', kiujn montras ''tekstaro.com''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:12, 15 apr. 2025 (UTC) :::::::Kompreneble, ĝuste tion celis mia duonfrazo "la 3 trovoj de tekstaro.com de Taylor 49 ankaŭ kalkuleblas". Tiel mi ankaŭ faris en la artikola ĝermo [[goraontala lingvo]] de antaŭ kelkaj horoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 21:22, 15 apr. 2025 (UTC) :Heidi Goes certe kaj multe skribis pri la temo en sia granda historio de Esperanto en Indonezio, ''Movadaj insuletoj''. Bedaŭrinde mi fordonis mian ekzempleron. Tamen la enhavotabelo, kiun ŝi montras surekrane en ĉi tiu prelegofilmo ĉe sekundo 2:03:53 [https://www.youtube.com/watch?v=ne75ZuoIscQ], vortumas "Sulaveso (antaŭe Celebeso)". Tial mi nun ŝanĝas mian voĉon {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por "Sulaveso." :Se iu interesiĝas pri la aliaj menciitaj fontoj, la kompleta cito de la artikolo kiun mi antaŭe trovis estas ĉi tie [https://biblio.ugent.be/publication/5873877], kaj la artikolo de Amri Wandel estas en ''Esperanto'' Aprilo 2025, p. 92-3. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:09, 20 apr. 2025 (UTC) ::{{ne farite}} do restos la ĝisnuna titolo "Sulaveso", ĉar ĉi tie nun kolektiĝis sufiĉe da konvinkaj referencoj, kvankam ili ĝisnun en la teksto ne jam dokumentiĝas :::{{re|Filozofo|Arbarulo}} Por vere fermi la temon, ankoraŭ necesos kompletigi la referencojn pri la PIV-aj formoj "Celebeso" kaj "Sulaŭesio" en la '''artikolo''' per pluraj eksteraj referencoj de formo "Sulaveso" kiuj konvinke kolektiĝis ĉi tie, sed ankoraŭ devos eniri la vikipedian artikolon. Ĉu unu el vi pretas enplekti la eksterajn referencojn de formo "Sulaveso" en la tekston? Mi tre volus jam fini kaj arkivigi tiun temon, kiu prenis enorman spacon en tiu ĉi paĝo. PS: Dankon pro la detalaj fontoj de la 20-a de aprilo, Arbarulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:31, 27 maj. 2025 (UTC) :::PS: Fine mi volas substreki ke estis mi, kiu '''jam en aprilo 2013''', en bona fido ke la nomo "Sulaveso" estus ĝusta, faris la kvin bazajn tekstojn de la kvin landopartoj [[Okcidenta Sulaveso]], [[Suda Sulaveso]], [[Centra Sulaveso]], [[Sudorienta Sulaveso]] kaj [[Norda Sulaveso]] je tiuj nomoj - 5-foje Sulaveso. Ankaŭ en aliaj paĝokreoj mi diligente kontribuis al vastigo de la vorto en Vikipedio. Ĝuste tial mi estis tiom ŝokita kiam mi en februaro 2025 legis ke en 3 eldonoj de PIV la nomo estas aŭ malnove Celebeso aŭ nove "Sulaŭesio", kaj ne povis trovi iun ajn referencon defende al la formo "Sulaveso". Tial mi mi vere dankemas ke nun kolektiĝis sufiĉe da referencoj por povi "superpezi" la tri pezajn volumojn de PIV. Kaj mi ne devos mem ŝanĝi ankaŭ miajn kvin tekstojn de la kvin landopartoj al varia formo. Tio nur, ĉar Taylor 49 ŝajne perceptis ke mi estus amara kaj sang-avida malamiko de la kompatinda kara vorto "Sulaveso". Ne, male: mi gaje uzis ĝin jam en kreoj de novaj tekstoj en 2013 kaj ankaŭ en aliaj kreoj de novaj tekstoj, nur ke mi ĝis 2025 neniam kontrolis la al mi ŝajne "memkompreneblan vorton" en PIV 2020 (tion en 2013 mi tute ne povis fari, ĉar tiam mi nur havis ĉe mi PIV 1970, ankoraŭ ne havis PIV 2002 kaj tiam PIV 2020 ankoraŭ ne alireblis)... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:44, 27 maj. 2025 (UTC) == [[Kaĉo (Sebastopola municipo)]] > [[Kaĉa]] == Mi trovis paĝon en Vikipedio (fakte pri [[Vasilij Stalin (Ĝugaŝvili)]], filo de Stalin), kiu elstarigas ruĝan ligilon '''[[Kaĉa]]'''. La ruĝaj literoj informas ke e-lingva paĝo pri tiu loĝloko ne ekzistas, sed ĝi jes ekzistas, sub longeta titolo "[[Kaĉo (Sebastopola municipo)]]", iom surprize kun alia fina vokalo, kun substantiva o-finaĵo, kiu do informas ke temus pri Esperanto-vorto. Mia PIV tamen informas ke kaĉo estas nur grenkaĉo, kaj krimea loĝloko kun esperantlingva nomo "Kaĉo" ne ekzistas. Do, por malpliigi miskomprenojn inter niaj propraj paĝoj, rekomendindas nomi la loĝlokon kaj ankaŭ samnoman riveron al latinliterigita formo de la ukraina kaj rusa nomoj (nomigo laŭ la krime-tatara nomo ankaŭ belus, sed ĉar en Sovetunio granda parto de la krime-tataroj murdiĝis, nun la krime-tatara nomo supozeble malpli konatas ol la rusa kaj ukraina). '''Escepto''' kompreneble estus, se eblus noti 2-3 konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, ke la loĝlokonomo "Kaĉo" estas '''vaste uzata''' en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. PIV ne nepre estas la sola ebla referenco. Sed mi tute ne trovas tiajn konvinkajn kaj konfirmeblajn referencojn, kaj dubas ke ili troveblas. Kaj konsiderante ke la '''loko estas eĉ ne municipo''', sed nur parto de ĝi, mi forte dubas ke sencas inventi propran esperantlingvan geografian nomon. Do la loko nomiĝu Kaĉa - efektive eblus rezigni pri la longa nomo "Kaĉa (Sebastopola municipo)" kaj interkonsenti ke la titolo de la loĝloko estos simple [[Kaĉa]] kaj la rivero, kiu nun troveblas sub titolo [[Kaĉo (rivero)]] nomiĝos [[Kaĉa (rivero)]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:59, 27 feb. 2025 (UTC) :Laŭ [[esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]], kies rekomendoj ankaŭ uzeblas por "simpla esperanta latinliterigo" sen kreo de vera esperanta nomo, la transliterigo de Кача al Kaĉa estas sendube bona, kaj vere ankaŭ mi nur trovas esperantan formon de la municipo Sebastopolo en PIV (2020) kaj la "Poŝatlaso de la mondo" (1971), sed ne la municipoparton. Kompreneble la mapo 17 de la poŝatlaso bildigas tutan Krimeon en dimensio 3 x 2 cm: kiel tie povus esti iuj municipopartoj? Kaj tio ankaŭ ne necesas: [[vikipedio:Esperantigo de nomoj#NLPP en esperanta Vikipedio|"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."]] Do, sen referenco neniu esperantigo, nur latinliterigo, sekve Kaĉa. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:24, 27 feb. 2025 (UTC) ::Mi opinias tiun Vikipedian regulon malbona kaj kontraŭesperanta. Por Esperanto la morfologia asimilado same gravas kiel por la litova, kaj Vikipedio povus esti grava rimedo por evoluigi Esperantan nomaron. «Томск» iĝas «[[Tomsko]]», laŭ la lingvaĵo de la tieaj esperantistoj kaj analogie al [[:lt:Tomskas]]; sed «Барнаул», ĉiurilate egala (kaj litove egale asimilita: [[:lt:Barnaulas]]), aperas malesperante kiel [[Barnaul]]. ::@[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]]: Kvankam la tataroj estas malmultenombraj en Krimeo, ili restas grava politika forto, kaj iliaj historiaj rajtoj je tiu regiono estas iel agnoskitaj; ĉiuj vikipedioj (ankaŭ la rusa) citas en siaj informkestoj la tataran nomon ''Qaçı''. Kaj eĉ en la slavaj nomoj, la radiko estas nur Кач- (Kaĉ-), la nominativa finaĵo -a aperas nur en 1 kazo el la 6 (aŭ el la 7, se kalkuli la ukrainan vokkazon).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:56, 28 feb. 2025 (UTC) :::Kompreneble mi nepre defendas mencion de la tatara nomo Qaçı en la informkesto kaj en la unua frazo - sendiskute. Sed povas esti nur unu baza titolo de la teksto, kaj en tuta Krimeo post la stalinaj "purigoj" de la 1940-aj jaroj en la censo de 2002 estis 57 % da ruslingvanoj, la resto plejparte ukrainlingvanoj kaj nur eta malplimulto krime-tataroj (en la armee dominita loĝloko en 2014 estis 80 % da rusoj, 14 % da ukrainoj kaj la resto aliuloj, se la informoj en wiki.ru ĝustas, kaj supozeble ĉiuj iel komprenis kaj parolis la rusan). Tial nomi la esperantan titolon "Qaçı" ŝajnus al mi iom radikala, despli ke inter la 4 literoj estas 3 ne-esperantaj. Ankaŭ mi sentas la tentiĝon inventi iun esperantan nomon kun o-finaĵo, ĉar tiam oni ne devas favorigi unu/du plimultajn lingvojn super malplimulta lingvo. Sed la baza ideo estas, ne inventi amason da novaj informoj kiuj nur disvastiĝas kaj reklamiĝas en vikipedio, sed enpreni en Esperanton nur tion kio estas iel uzata en la "vera vivo", kaj povi pruvi tion se necese per referencoj. Narvalo iam antaŭ 20 jaroj malnete diris "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton, sed nur mondgravajn urbojn, kies nomojn rekonas esperantistoj en aliaj kontinentoj ankaŭ sen rigardi en vortaron" (do Vladivostoko, Rio-de-Ĵanejro aŭ Melburno, sed ne esperantigas ĉiun kvartalon kaj ĉiujn antaŭurbojn de tiuj urbegoj). Baza ideo estas trovi esperantigon aŭ en PIV, aŭ en iu alia vortaro, aŭ en internacia ĵurnalo, la literaturo ktp, kaj mencii du aŭ pli de tiuj referencoj. Sed, sincere dirite, la loĝloko "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, kaj ne mirigas ke pri ĝi ekster Vikipedio ne estas referenco pri ĝenerale uzata esperantigo. La litova vikipedio tute ne havas tekston pri la municipoparto; se ili iam havos, ili senhezite litovigos la nomon, ĉar la litova ankoraŭ pli radikale asimiligas vortojn ol Esperanto. Sed la litova lingvo gramatike havas plurajn finaĵojn je dispono, kaj oni kutime prenas tiun finaĵon kiu plej laŭ sono similas al la origina formo. Tio ĉi tie certe estos "Kača" (lt), tutcerte ne "Qaçı" kaj ne "Качa", ĉar tiuj formoj havas ne-litovajn literojn (do la loko en la litova estos gramatike "virina nomo"). Sed mi opinias tre grave, ke la esperantistoj ne forgesas, ke vikipedio estas projekto malferma al ĉiu, kiu priskribas la mondon kaj kolektas la tutmondan sciaron, kaj oni ne ĉi tie produktas "originalajn informojn kaj subjektivajn ideojn" - konsciante ke ofte eksteraj fontoj esperantlingvaj estos malmultaj, almenaŭ tiuj aktuale tuj videblaj interrete. Tial la limoj kiom da urboj rajtas esti esperantigeblaj estas detale diskuteblaj. Sed se estas duba kazo, despli gravas ke estas referencoj (pri la titolo "[[Londono]]" eĉ ne estas vikipedia referenco, ĉar ne estas dubo pri la e-lingva vorto, kaj ĉiu ajn povas facile kontroli la ĝustecon de la o-finaĵo rete en vortaro.net kaj reta-vortaro.de). Baze mi dirus ke Narvalo pravis per sia resumo "ni ne esperantigas ĉiun ajn domaron, vilaĝon, urbeton aŭ municipoparton", kio estas koncizigo de [[VP:EN]]. Kaj kiel dirite, "Kaĉ'" ESTAS nur municipoparto, tial ne mirigas ke iuj uzantoj simple metas ruĝan ligilon [[Kaĉa]] en tekston kaj mise supozas se la literoj estas ruĝaj ke teksto ankoraŭ ne estas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:49, 28 feb. 2025 (UTC) : Se (o)ni verkas ''Esperantan'' vikipedion, (o)ni prefere uzu ĝuste Esperanton, ĉu ne? La formo "Kaĉa" en la ''Esperanta'' vikipedio havas neniun avantaĝon antaŭ "Kaĉo" (tiu lasta ja estas esperantigita nomo!). Anstataŭ zorgi pri la alinomado oni prefere zorgu pri la aktualigo de la jam ekzistantaj artikoloj aŭ pri verkado de la pliaj. Ne rompu tion, kio eĉ sen via interveno tute bone funkcias! Mi havas nenion plian por aldoni. [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 11:43, 1 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}Karaj - Mi emas konsenti kun [[Uzanto:Sergio|Sergio]] kaj [[Uzanto:Mevo|Mevo]]. Krome, konsiderante, ke la origina tatara nomo estas [kaĉi] kaj la radiko de rusa kaj ukraina nomo estas [kaĉ] kun variaj fleksiaj finaĵoj, la plena esperantigo "Kaĉ/o" ŝajnas tute natura kaj pli preferinda ol la preskaŭ arbitre kripligita parta esperantigo "Kaĉa". :La argumento, ke oni evitu geografian formon "Kaĉo", ĉar ĝi estas homonima kun la komunuza vorto "kaĉo", ne estas valida (sufiĉas rememori la tute kutiman nomon de insulo kaj lando [[Kubo]]), kaj, cetere, tiurilate la formo "Kaĉa" ne estas pli homonim-imuna. :Tial mi pledas {{kontraŭ}} alinomigo, t.e. por konservo de la nomo "'''Kaĉo'''" kaj por tiu ĉi rivero en Krimeo, kaj por la tiea loknomo/municipo). :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:43, 1 mar. 2025 (UTC), esperantistiĝinta en '''[[Tomsko]]''' ('''[[tiel!]]''' ;) :: Ĉi tio fakte estas {{kontraŭ}} alinomigo? [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:15, 7 mar. 2025 (UTC) ::: Jes, {{kontraŭ}} alinomigo! Samtempe, mi alĝustigas mian ĉi-supran voĉdonan vortumon, kiu kaŭzis konfuzon. Dankon pro atentigo! Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:44, 7 mar. 2025 (UTC) :{{por}} daŭrigi nian ĝisnunan politikon, kiun ThomasPusch ĝuste raportis. Aliaj Esperantistoj ne Esperantigas ĉiun urbeton, do ankaŭ vikipediistoj ne Esperantigu ilin. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:33, 6 mar. 2025 (UTC) ::Mi timas ke la komparo de la municipoparto Качa aŭ Qaçı al la urbegoj Tomsko aŭ Barnaul estas iom misa, ĉar la grandecoj estas tute aliaj. Sed tamen, ankaŭ referencoj pri la esperanta urbonomo Tomsko ne facile troveblas: PIV kaj ReVo (kaj ankaŭ ĉiuj aliaj vortaroj kiujn mi havas en miaj bretaroj, sed kompreneble mi ne ĉavas ĉiujn, ne konas esperantigon "Tomsko"), la ĝis nun sola esperantlingva atlaso, [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon Tomsk en la mapoj 15 kaj 19 - latinlitere, sed ne esperantigite, same faras ĉiuj eldonoj de la [[Jarlibro de UEA]], kaj la retejo de la klubo ŝajne ekde 15 jaroj estas morta. Sed kun iom da peno eblas trovi arkivigon de la retejo el 2010, kie videblas la esperantigo Tomsko, kaj la serĉilo tekstaro.com montras ankaŭ trovojn en La Ondo de Esperanto - do pri Tomsko esperantigo sendube pravigeblas. Pri Barnaul mi nun ne volas ripeti la tutan serĉadon, ĉar en tiu paĝo ĝis nun neniu proponis esperantigon "Barnaŭlo", sed principe la serĉado sekvus saman vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:27, 12 mar. 2025 (UTC) Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo "Kaĉo"? Kompreneble ke se PIV kaj ReVo eĉ ne mencias Tomskon, ke des malpli ili mencias tiun kvartalon. Kaj ankaŭ por la ĝenerale grandaj mapoj de la "poŝatlaso" la loko multe tro etas. La Ondo de Esperanto kaj la "tekstaro" havas multajn citaĵojn pri grenkaĉo sed nenion pri loko en Krimeo... Kaj ankaŭ la vortaro de Pacjurko, ne mirinde, ne havas ajnan trovon. Ankaŭ aliaj vortaroj garantiita ne helpos, se entute, tiam iuj lokaj esperantaj gazetoj aŭ retejoj. {{re|Mevo}} Eble vi ja trovos ion. Se ne, vi malpravas: la esperantigita vikipedia artikolo neniel "multajn jarojn perfekte funkciis", sed ĝi simple ne atentiĝis kaj neniu rimarkis ke ĝi kontraŭas la esperantigon redaktopolitikon de la e-lingva vikipedio. Do, krom se alvenos konvinkaj kaj konfirmeblaj eksteraj referencoj - {{por}} alinomigo. Kompreneble la temo estas room flanka, kaj malatentata, ke oni povas ankaŭ decidi plu ignori ĝin. Sed tio malkredigos nian tutan argumentadon. Kaj ĝustas, ke plibonigo de la ekzistaj kaj kreado de novaj artikoloj bezonas nian energion, tiel ni laŭeble ne malŝparu pliajn semajnojn en diskuto pri fakte evidenta temo - sen referencoj, neniuj dubindaj esperantigoj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 23:36, 12 mar. 2025 (UTC) :Ne estas mirinde, ke neniu fidinda E-lingva fonto uzas la formon ''Kaĉo'', ĉar la loĝloko neniel estas rimarkinda mondskale. Sed mi vidas neniun kialon por preferi kriplan transskribon en la formo "Kaĉa" anstataŭ la plene esperantigitan formon "Kaĉo". Ambaŭokaze ja temos pri homonimeco. Se oni preferas muŝbugradon pri malmulte gravaj nomoj anstataŭ plibonigi la ''enhavon'' de la vikipedio - nu, mi lavas la manojn. Faru la Esperantan vikipedion nur kaĉo el diverslingvaj nomoj, mi jam delonge fajfas pri tio. Ve, mi ja memoras la tempojn, kiam E-vikipedio estis iom avangarda kaj eĉ "elita" projekto. Nun ĝi fariĝis setlejo por duonkleraj nenifarantoj, kiuj zorgas ĉefe pri ĝenado al alte kvalifikitaj aŭtoroj. Mi fajfas, amen! Pardonu min pro iom libera sincereco! Faru, kion vi volas! [[Uzanto:Mevo|Mevo]] ([[Uzanto-Diskuto:Mevo|diskuto]]) 20:00, 13 mar. 2025 (UTC) ::Viaj frazoj iel aspektas tre frustite, amarege kaj malbonhumore, pli ol konvenas pri la miniatura temo. Mi komprenas ke la duonkleraj nenifarantoj estas interalie la 30-jara litovo Aidas kaj mi, kaj la ĝenitaj alte kvalifikitaj aŭtoroj estas unuavice vi. Objektive mezuri kvalifikon de vikipedia aŭtoro estas iom malfacile, mi ĝenerale emus juĝi ke la pli aktivaj vikipediaj aŭtoroj ĝenerale estas kvalifikitaj - objektive mezuri vikipedian aktivadon aŭ nenifaradon de ĉiu ajn uzanto estas tute facile (ekz. [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Aidas aidas], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Mevo vi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/ThomasPusch mi], [https://xtools.wmcloud.org/ec/en.wikipedia.org/Filofozo filofozo] ktp). Per tiom malbonhumora komento eblas efike sufokigi la kunlaboremon de ĉiuj diskutantoj, kiel ankaŭ okazis ĉi tie. Tamen ne nur temas pri kolekti "{{por|verdajn}} kaj {{kontraŭ|ruĝajn}} pilkojn" ĉi tie, sed temas pri orientiĝo laŭ la vikipediaj gvidlinioj, kiujn iuj uzantoj en la unuaj jaroj de la projekto starigis ĝuste por eviti monatajn luktojn pri miniaturaj temoj. ::Do la demando de Aidas, ''"Do, kie estas la eksteraj referencoj por esperantigo 'Kaĉo'?"'', evidente respondiĝas per: ''"Neniu ĝis nun trovis iun ajn!"''. Kaj la gvidlinio [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] konstatas tute seke ''"Esperantigo de loknomo eblas, se tiu esperantigita loknomo estas vaste uzata en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro. Tion en kazo de dubo devas ebli pruvi per almenaŭ du sendependaj referencoj."'' Laŭ tiu gvidlinio fakte '''ne eblas esperantigo'''. Aŭ ĉu ni fundamente reverku la gvidliniojn [[Vikipedio:Esperantigo de nomoj]] kaj [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]]? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:57, 24 maj. 2025 (UTC) :::{{re|Sergio}} Mi certigas al vi, ke por la litovlingvaj nomformoj de Barnaulas kaj Tomskas kaj Frankfurtas kaj ĉiuj pli etaj loĝlokoj de Eŭrazio kun litovaj loknomoj facile estas fidindaj kontroleblaj litovlingvaj referencoj, minimume en la grandaj leksikonoj kiel ''Visuotinė lietuvių enciklopedija'', sed neniel nur tie. Kaj kie troveblas tiaj aŭtoritataj referencoj esperantlingve, tie esperantigoj ankaŭ bonas. Sed estas konata hobio, ke iuj Esperanto-adeptoj ekscese emas esperantigi loknomojn de tre etaj loĝlokoj (en esperanta Mezeŭropo oni nomas tion "ŝulcismo", laŭ tiurilate ekstremisma pasinta esperantisto [[Richard Schulz]]), kaj mi vere opinias la kondiĉon povi trovi du sendependajn fontojn por litovigo/esperantigo aŭ iu-ajn-lingvigo de loknomoj tre saĝa bremsilo al senbrida kreado de milionoj da dubindaj personaj kaŝnomoj por lokoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:46, 28 maj. 2025 (UTC) ==[[Humanismaj sciencoj]] -> [[Homaj sciencoj]] -> [[Homsciencoj]]== Saluton. Mi kredas, ke humanismaj rilatas al [[Humanismo]], kio ne estas precize la samo. Mi kredas, ke tiu artikolo devus nomiĝi [[Homaj sciencoj]], same kiel en ĉiuj aliaj lingvoj, al kiuj ĝi estas ligita. Mi scias, ke estas alia artikolo [[Homa scienco]], kun simila sed ne sama enhavo, kaj la pluralo povas savi la diferencon. Tiu artikolo kun plurala titolo ekzistis, sed nur kiel alidirektilo al Homa scienco, kaj mi nuligis ĝin por ke ĝi povu esti la nun kreita artikolo. Se finfine oni preferas reteni la dekomencan titolon, mi restarigus la nuligitan alidirektilon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:20, 3 mar. 2025 (UTC) :{{komento}}La titolo "Humanismaj sciencoj" estas ankaŭ miaopinie erara. "Homaj sciencoj" estas sendube pli taŭga, sed eble eĉ pli taŭga estus titolo "Homsciencoj", t.e. sciencoj, kies precipa intereso senpere fokusiĝas sur hom(ar)o. Mi do uzus titolon "'''[[Homsciencoj]]'''", sed en la enkonduka frazo dirus simile sl jeno: " '''[[Homsciencoj]]''' aŭ '''[[Homaj sciencoj]]''' estas ..." Mi ĵus kontrolis kaj vidas, ke la formoj "homsciencoj" kaj "homscienca" jam aperas en titoloj kaj tekstoj de multaj artikoloj. Tio konfirmas mian proponon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:41, 3 mar. 2025 (UTC) ::Jes, «homsciencoj» estas pli bona formo. Tamen ili estas ne «homaj sciencoj», sed «prihomaj sciencoj». Historie ''studia humanitatis'' estis kontrastigataj al teologio (''Studia Divinitatis''), kaj nun la angla Vikipedio avertas kontraŭ konfuzo inter [[:en:Human sciencie]](s) kaj [[:en:Humanities]], kvankam ĝi mem konfuzas ilin kun [[:en:Social science]]: ja ''history, philosophy, sociology, psychology, justice studies folkloristics…'' temas pri ''socio'', sed ial estas listigitaj sub [[:en:Human science]]. Ŝajnas ke tiuj dividoj malsamas en diversaj landoj, kaj la disdivido de angla Vikipedio ne estas racia.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:15, 4 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} [[Homaj sciencoj]] aŭ [[Homsciencoj]], senprefere, ĉar ''human-'' ne havas la bezonatan signifon. Mi rimarkigas ankaŭ ke PIV registras tiun sencon de ''humanisma'' kiel evitindan. ::Parenteze, mi pensas ke en la angla, ''social sciences'' normale estas subkategorio aŭ sinonimo de ''human sciences''. Mi ne scias ĉu ie tiuj terminoj estas ekskluda divido. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]: Jes, tiu fako lamas pri logiko, samkiel la angla ortografio. La ĉiama konflikto inter sistememo kaj internaciismo.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:30, 7 mar. 2025 (UTC) ::::Mi tre subtenus movon de "humanismaj sciencoj" al "homaj sciencoj" , sed ne feliĉas pri tio ke tiam estas du konkurencaj tekstoj "homa scienco" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj) kaj "homaj sciencoj" (vasta kategorio kun multaj subsciencoj). kaj la difinoj en grandaj naciaj lingvoj rekte kontraŭdiras sin reciproke, kaj ne eblas havi unuecan tradukon kiu kontentigos ĉiujn naciajn difinojn. Ĉiukaze ofte estas unu superkategorio, kontraste al "ekzaktaj sciencoj" (fiziko, ĥemio, geologio ktp), kaj unu historia koncepto kiu devenas el la renesanco kaj kontrastigas la fakon al teologio, tio do ne malproksimas fakte al la filozofio de "humanismo" ankaŭ el tiu epoko. Se ni konsentas ke ni serĉas kunan vorton por multaj prihomaj sciencoj, mi pledus ke ni havus unu tekston, ne du, "homa" kaj "homaj". Aŭ: iuj devus konvinke kaj simple klarigi al mi la bazan diferencon inter la titolo plurala kaj tiu singulara... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:21, 1 apr. 2025 (UTC) :::::Nun rigardinte la enhavon, mi facile konsentus al kunigo, ĉar ŝajne estas neniu koncepta distingo inter la esperantaj artikoloj --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:46, 3 apr. 2025 (UTC) ::::::{{por}} kunigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:20, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Homa scienco]] > [[Humanismaj studoj]] == La proponatan vortumon uzas nia kara Prezidanto Charters [https://revuoesperanto.org/novjara_parolo_2020] (mem fakulo pri la afero). Krome ĝi aperas en PIV, sed kiel ekzemplo, do sen difino. [https://vortaro.net/#humanisma_kd] Ĉi tiu propono rilatas al la tuj supra. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:04, 6 mar. 2025 (UTC) :Ial Esperanto estas aparte malfacila por lingvistoj kaj filologoj, kvankam ekzistas eminentaj esceptoj. «Humanismaj studoj» estas ĝene ambigua. Kial la priaj fakuloj ne aplikas siajn fakajn sciojn kaj ne uzas samsencan varianton senambiguan, ekz-e ion surbaze de [[:wiktionary:humaniora]]? La latinaĵo implicas aron (plurnombron; sed por Esperanto pli bone sonus "humaniaro"), do humanio → humaniisto, humaniaro … Sed Vikipedio tabuas malkaŝan kreadon de terminoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:27, 7 mar. 2025 (UTC) == [[Kombinaŭto]] > [[Bienaŭto]] == Kvar esprimoj estas menciitaj en la diskutopaĝo. La esprimo ''[[bienaŭto]]'' ŝajnas pli uzata ol ''[[kombinaŭto]]''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 14:06, 19 mar. 2025 (UTC) :Mi iritiĝas pri la vorto "bienaŭto", ĉar mi neniel asociigus la aŭton kun bieno, kampara vivo, agrikulturo. Laŭ mi estas simpla aŭtotipo por familioj, homoj kiuj foje havas pli da aĉetaĵoj, sportiloj aŭ valizoj - do simple aŭto por pluraj uzoj aŭ kombinitaj uzoj. Tial kombinaŭto povus esti bona vorto, se iu vortaro reklamus ĝin, sed ŝajne ne estas tiel, kombiaŭto havas vortaran referencon, sed sincere dirite ne estas Esperanta vorto: kio estus "kombio aŭ kombia"??? Pluruza aŭto malkomforte havas unu silabon pli, sed ĉiukaze donas bonan komprenon, ĉiukaze pli ol la agrikultura veturilo "bienaŭto", egale ke ĝi menciiĝas en pluraj vortaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:59, 1 apr. 2025 (UTC) ::Mi konsentas, ke la vorto ''bienaŭto'' estas arbitra, sed tio ne ĝenas min. La vorto almenaŭ klare indikas specon de aŭto. La esprimo ''pluruza aŭto'' al mi ŝajnas tute sensenca kaj eĉ ne klare indikas specon de aŭto. Pluruza manĝilo estas manĝilo, kiun oni ne forĵetas post unu uzo, ĉu ne? Kiel aŭto povus ne esti "pluruza"? Eĉ se oni komprenus "plurajn uzmanierojn", la senco restas tute enigma. Kiu aŭto ne havas plurajn uzmanierojn? Cetere, pri kiuj aŭ kiaj uzmanieroj temus? Kaj longajn kaj mallongajn distancojn? Ĉu ankaŭ tiri plugilon per ĝi? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 10:11, 7 apr. 2025 (UTC) :::[[dosiero:sporks - 20070804.jpg|eta|160ra|{{centre|<small>forko+kulero<nowiki>=</nowiki>"forkulero"?</small>}}]] :::Pluruza manĝilo laŭ mi estas ekzemple manĝilo kiu samtempe estas forko kaj kulero, io kio aspektas kiel kulero kun pintoj antaŭe - kiel en la bildo dekstre (angle fork+spoon="spork", germane Gabel+Löffel="Göffel", esperante forko+kulero="forkulero"?). Pri la demando, pri kiuj uzmanieroj temus "kombinaŭto": temus pri pluraj ''kutimaj'' uzoj de aŭtoj. Laŭ mi tiri plugilon ''ne'' estas kutima uzo de ajna aŭto, sed transportado de homoj sur komfortaj sidlokoj kaj transporto de kargo, valizoj, mebloj, skioj aŭ multaj korbopilkoj, sakoj da ŝtonoj aŭ sablo, kestoj da boteloj aŭ da libroj, jes estus pluraj kutimaj uzoj de aŭto. :::Jes ja ''"la esprimo bienaŭto ŝajnas pli uzata - en esperantaj vortaroj kaj bildvortaroj - ol kombinaŭto"'', sed, mi pardonpetas, mi daŭre iritiĝas pri la vorto "bienaŭto". Sed mi estas nur unu el multegaj Esperanto-parolantoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:28, 24 maj. 2025 (UTC) == [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] == La artikolo mem diras, ke la proponata nomo uziĝas "pli ofte". En PIV ''ĉerkes-'' ekzistas (kvankam ĝi ne eksplice aplikiĝas al lingvo, nur al popolo), kaj ''adig-'' ne. Oni jam proponis la alinomigon ĉe "Kunigendaj artikoloj", do mi transprenas la ideon ĉi tien. Rimarku ke [[ĉerkesa lingvo]] nun estas alidirektilo al [[Abĥaz-adigea lingvaro]], kiu nomas la koncernan temon [[ĉerkesaj lingvoj]] (ŝajne estas kutimspeca disputo "ĉu lingvoj aŭ dialektoj"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:07, 25 mar. 2025 (UTC) :Mi ne kompetentas pri la tre komplikita temo pri la Nord-Kaŭkazaj lingvoj, tamen :# la formo ''ĉerkes-''&nbsp;estas multe pli internacia (vd [[:wikidata:Q858543#sitelinks-wikipedia|la liston]]); :# la formo ''adiga'' en Esperanto estas maloportuna pro la ŝajnaj sufiksoj: ad·ig·a. :Cetere, en Ad'''ygh'''a nek '''y''' (ы) estas '''i''', nek '''gh''' (г) estas '''g'''. :Resume, mi estas {{por}} «Ĉerkesa lingv(ar)o» aŭ «Ĉerkesaj lingvoj».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:51, 26 mar. 2025 (UTC) ::{{por}} Mi ne kontraŭas al apliko ke la pli internacia kaj PIV-a radiko "ĉerkes' " ĉi tie." [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:46, 1 apr. 2025 (UTC) :::Ŝajne neniu kontraŭas, sed nur administranto povas fari la ŝanĝon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 1 maj. 2025 (UTC) ::::Mi vere lastatempe havas maltro da tempo por energie sekvi la diskutojn ĉi tie, kaj ne sufiĉe movas la diskutadojn. Bonvolu pardoni, kaj en kazo de neceso pli klare premu min al ago, per uzo de ŝablono {{ŝ|re}} aŭ noteto en mia persona diskutpaĝo. Mi nun faris la administran movon [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]] kaj ligis la rezulton al la vikidatumo [[d:Q858543]]. Tie plimulto de la paĝoj komprenas la temon plurale, do proponas titolon "Ĉerkesaj lingvoj", ne "Ĉerkesa lingvo", kiel Arbarulo ankaŭ aludis en la noto de 25 mar. 2025. Nun mi vidas ke Sergio klare voĉdonis por la plurala variaĵo, ĉu Arbarulo havis jam klaran preferon pri "Ĉerkesaj lingvoj" mi ne scias. Ĉiukaze mi, kvankam mi nun nur faris la movon laŭ la diskuta titolo [[Adiga lingvo]] > [[Ĉerkesa lingvo]], estus {{Por|Por}} plumovo al titolo "Ĉerkesaj lingvoj" plurale. Kaj kompreneble mi aldone forte estus {{Por|Por}} ioma vastigo de la mikroartikolo. Mi supozas ke plumovon al titolo "[[Ĉerkesaj lingvoj]]" plurale povas nun fari ĉiu ajn uzanto, ĉar tie estas nur vakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:31, 23 maj. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Mi havas nenion kontraŭ plurnombrigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 25 maj. 2025 (UTC) ::::::{{por}} plu-movo al ĉerkesaj lingvoj (= ĉerkesa lingvaro), kiel ankaŭ esprimis Sergio, Thomas kaj Arbarulo - la teksto kaj vikidatumoj tute ne kaŝas ke temas pri "lingva familio", kaj tiel efektive estas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:25, 28 maj. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} la plumovo al plurala termino [[ĉerkesaj lingvoj]]. En la teksto pri la pli vasta [[abĥaz-adigea lingvaro]] la ĝusta termino [[ĉerkesaj lingvoj]] jam uziĝas ekde januaro 2009, kiel komence atentigis Arbarulo. Nun, post pli ol 16 jaroj, nia teksto mem uzas la saman nomon... ! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:34, 28 maj. 2025 (UTC) == [[Neceloj]] > [[Incel]] -> [[Nevola ĉastulo]] == "Necelo" estas neologismo nelogika kaj tute ne uzata, evidente elpensita unuafoje en Novembro 2024 por tiu ĉi vikipedia artikolo. Cetere, ĝi kontraŭas la fundamentan regulon 15. ''Inselo'' ŝajnas bona alternativo, se vere necese (malpli konfuza ol ''incelo'' en ĉi kunteksto). --[[Uzanto:Kwekubo|Kwekubo]] ([[Uzanto-Diskuto:Kwekubo|diskuto]]) 15:39, 28 apr. 2025 (UTC) :{{por}} ''[[Incel]]'', laŭ la rezonoj de Kwekubo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "incelo" aŭ "inselo" ŝajnas al mi egale konfuzaj: kaj in/cel/o, kaj in/sel/o povas esti misinterpretita kiel kunmetaĵo, kio estos pardonebla, ĉar tiu ĉi koncepto estas verŝajne nur marĝene konata kaj uzata, pri kio atestas la fakto, ke, dume, praktike neniu alia lingvo vere asimilis tiun ĉi vorton: pli-malpli ĉiuj lingvoj rekte uzas aŭ laŭlitere transskribas la anglan formon. :Mi do opinias prudente simple uzi la anglalingvan formon ''incel'' kaj klare indiki tion en la teksto. Se tamen necesas uzi esperantigitan formon, mi preferus la formon incel/o kiel pli rekoneblan kaj pli konforman al la tradiciaj manieroj esperantigi la vortojn kun literon "c" en en la sama fonetika pozicio: komparu, ekzemple, "incesto", "inciti", "incidento" ktp. : :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 02:22, 19 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Provoj esperantigi tiun ĉi anglalingvaĵon per "necelo", "incelo" aŭ "inselo" egale konsternigas min. Ankaŭ "Incel" ne estas tre bela titolo, sed, ĉar tute fremdlingva, almenaŭ pli bona ol la miskomprenigaj tristaĵoj "necelo", "incelo" aŭ "inselo". Tial {{Por|Por}} la usonismo "Incel", se vere ne estas alternativo, sed ankoraŭ pli bonus laŭeble silaboŝpara vera esperanta vorto, laŭ mia kalkulo "senvola ĉastulo" (6 silaboj) plej mallongus, "kontraŭvola ĉastulo" jam estus 7, "senĉastulo" jam estus la malo. Sed kiu diras ke laŭ usonismaj mallongigoj ĉiujn esperantajn psikiatrajn konceptojn kaj simptomojn necesas premi en du silabojn? Ĉu vere monstraj vortoj sen esperantaj finaĵoj kiel "mizog" por mizogineco, "mizan" por mizantropio, "memko" por memkompato kaj "memmal" por memmalamo brile modernigos nian lingvon? Do {{Por|Por}} la usonismo "Incel", por eviti krei iun tre dubindan vorton por koncepto, pri kiu mi en neniu el miaj naciaj lingvoj iam ajn legis, kaj kio vere miapercepte estas tre flanka temo. Sed eĉ pli por vera esperanta vorto, aŭtomate komprenebla, kaj sen dubindaj kreoj de novaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:59, 23 maj. 2025 (UTC) ::"Nevola ĉastulo" estas, miaopinie, pli trafa priskribo de tiu, kiu nevole estas ĉasta. (Komparu, ekzemple la difinojn de "nevola" kaj "senvola" en PIV). Cetere, la vorto "nevola" estas ankaŭ pli mallonga. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:30, 24 maj. 2025 (UTC) :::"Nevola" ne pli mallongas parole, laŭ silaboj, nur skribe, unu literon, sed al mi "nevola ĉastulo" perfekte taŭgas. Ke PIV tiom detale difinas la vorteton [https://vortaro.net/#senvola_kdc senvola], mi hieraŭ ne kontrolis. Klaras ke la fakte subkomprenita ideo jes estas "kontraŭvola", rekte mala al la propra volo, sed tio estus tro da silaboj; kun "nevola ĉastulo" ni havus vorton kiun ĉiu esperantisto tuj komprenus, ankaŭ se oni ĝis tiam neniam aŭdis pri angla akronimo ''In-Cel''. Mi supozas ke viroj kiuj tre volas havi inon sed neniel sukcesas kaj pro tio tre amariĝas kaj frustriĝas, ne estas '''ekskluzive''' nur en Usono - ankaŭ tial fakte tutmonda nomo pli taŭgus ol uson-angla slangaĵo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 24 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} mi ŝatas la esperantisman alternativon "nevola ĉastulo" de Thomas kaj Filozofo multe pli ol usonisman fremdan slangaĵon "Incel". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:21, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} "'''[[nevola ĉastulo]]'''", se ne troviĝos pli taŭga solvo (je kio mi ne tre esperas). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:54, 1 jun. 2025 (UTC) :::: Do mi oficiale aliĝis al voĉdono {{por|por}} la vortumo "[[nevola ĉastulo]]", kiun mi mem kiel alternativo ekinstigis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:54, 2 jun. 2025 (UTC) ::::{{por}} "nevola ĉastulo". Tute taŭga termino. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:05, 3 jun. 2025 (UTC) {{farite}} Per ŝovo al esperanta vortumo "nevola ĉastumo" anstataŭ fremdlingva slangaĵo netrovebla en iu ajn presita esperanta vortaro, por 4 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:45, 18 jun. 2025 (UTC) :{{kom}} mi supraĵe adaptis la tekston, sed petus ke ankoraŭ aliulo reviziu la tekston, ĉar povas esti ke mi preteratentis iun adapton. Problemo ankoraŭ estis ke en la teksto aperis ruĝa ligilo [[memkompato]] - mi do ĵus faris tiun artikoleton, kaj havis okazon aldoni plian internan ligilon al la biografio pri [[Talcott Parsons]], kiu ĝis tiam nur estis ligita el kvar paĝoj, kio estas ne multo pli ol esti "[[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]]"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:00, 18 jun. 2025 (UTC) ==Homaj vivetapoj== Ni daŭre havas apartajn artikolojn pri [[infano]] kaj [[infanaĝo]], malakceptinte mian proponon kunigi ilin. [[Infanaĝo]] konsistas nur el konsideroj pri la nomo mem kaj ĝia difino, dum ĉiuj signifaj informoj estas en [[infano]]. Por ĉiuj aliaj partoj de la homa vivociklo ni havas po unu artikolon, kaj ili konsistas el signifaj informoj pri la homoj mem kiuj apartenas al la aĝoklaso, kiel [[infano]] kaj malkiel [[infanaĝo]]. Tial mi proponas ŝanĝi almenaŭ: *[[Maljunaĝo]] > [[Maljunulo]] *[[Junaĝo]] > [[Junulo]]. Mi restas neŭtrala pri eventualaj aldonaj ŝanĝoj: *[[Plenkreskeco]] > [[Plenkreskulo]] ("Plenskreskeco" estas tia ĝermeto ke ĝi ne havas tute klaran temon) * [[Adolesko]] > [[Adoleskanto]] ("Adoleskanto" estas preferinda laŭ la ĉi-supra argumento, sed "Adolesko" estas preferinda laŭ la kriterio de lingva simpleco) Krome mi proponas [[Preadolesko]] > [[Antaŭadolesko]] (aŭ [[Antaŭadoleskanto]]) por forigi la superfluan prefikson ''pre-''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:55, 1 maj. 2025 (UTC) :{{por}} Mi subtenas la proponojn de [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. Sen detale studi la aferon, mi apriore opinias, ke pli bazaj kaj pli konkretaj nocioj [[infano]], [[junulo]], [[maljunulo]] ktp pli taŭgas kiel titoloj de enciklopediaj artikoloj, ol la pli abstraktaj derivitaj nocioj infanaĝo, junaĝo, maljunaĝo ktp. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 20:07, 3 maj. 2025 (UTC) ::[[Maljunaĝo]] kaj [[Preadolesko]] estas alinomitaj. Por [[Junaĝo]] necesas administranto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:54, 12 maj. 2025 (UTC) ::: Mi ne detale partoprenis en la diskuto, sed ĵus liberigas la vojon per movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]. {{re|Arbarulo}} ĉu vi tiam finfaros la enkondukon, atentante ke la pli abstraktaj vortoj ''junaĝo'' kaj ''juneco'' ankoraŭ menciiĝos en la unua frazo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:26, 21 maj. 2025 (UTC) ::::Mi ĵus revortumis la unuan frazon; bonvulu kontroli, ĉu ĝi kontentigas vin. Bedaŭrinde vi ne liberigis la vojon, kaj mi ankoraŭ ne povas alinomi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 maj. 2025 (UTC) ::::: {{re|Arbarulo}} Vi pravas ke mi iel forgesis realigi la anoncitan paŝon pri administra movo de la paĝo [[junaĝo]] al [[junulo]]... nun farita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:52, 23 maj. 2025 (UTC) :::::: {{kontraŭ}} movoj de homaj vivetapoj al uloj kiel Junaĝo -> Junulo. {{por}} artikoloj pri vivetapoj kiel [[Infaneco]] [[Junaĝo]] [[Adolesko]] [[Plenkreskeco]] [[Maljunaĝo]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:45, 23 maj. 2025 (UTC) Mi ankoraŭ ne detale partoprenas en la diskuto, sed almenaŭ ĵus statigas superrigardon. Nun ni havas: * [[bebo]] inter 0 kaj 1 jaro ([[d:Q998|d]]) <span style="color:grey">(ne bebaĝo)</span>, poste [[infaneto]] ([[d:Q1340307|d]]) inter 1 kaj 3 jaroj * [[infano]] ([[d:Q7569|d]]) ([[knabo]], [[knabino]]) kaj [[infanaĝo]] / infaneco [[d:Q276258|d]]) * [[junulo]] ([[d:Q12350071|d]]) <small>''kun antaŭadolesko kaj adolesko''</small> <span style="color:grey">(ne plu junaĝo / juneco)</span> ([[d:Q190007|d]]) * <span style="color:grey">(ne antaŭadoleskulo)</span> [[antaŭadolesko]] ([[d:Q719723|d]]) * <span style="color:grey">(ne adoleskulo, </span>[[d:Q1492760|evtl. dekkelkjarulo d]]) [[adolesko]] ([[d:Q131774|d]]) * [[plenkreskulo|<span style="color:grey">(plenkreskulo)</span>]] ([[viro]], [[virino]]) kaj [[plenkreskeco]] ([[d:Q80994|d]]) * [[maljunulo]] <span style="color:grey">(ne plu maljunaĝo / maljuneco)</span> ([[d:Q191089|d]]) kun [[maljuniĝo]] ([[d:Q332154|d]])&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 12:55, 24 maj. 2025 (UTC) :Unu korekteto: Ni ne havas artikolon pri "plenkreskulo", nur alidirektilon. "Viro" kaj "Virino" ja teorie estas subkategorioj de plenkreskulo, sed en la praktiko la artikoloj nun temas nur pri seksa distingo, ne aĝa. Do la sola kategorio, kie ni provas distingi inter uloj kaj aĝo, estas "Infano"/"Infanaĝo". [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:10, 25 maj. 2025 (UTC) ::Prave. Dankon. Sed ne nur la esperanta vikipedio provas, sed tuta vikidatumaro kun, se mi bone kalkuletis, 59 lingvoversioj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 28 maj. 2025 (UTC) == teritorio Edo en Niĝerio kun samnoma etno kaj lingvo == La anoj de la afrika etno de vikidatumo [[d:Q1287326]] nun en la e-lingva vikipedio nomatas "'''[[edoj]]'''", kiuj parolas lingvon en la e-lingva vikipedio nomatan la "'''[[edoa]]'''" kaj vivas en la niĝeria subŝtato "'''[[subŝtato Edo|Edo]]'''". Tiel fakte '''ne (!) funkcias''' Esperanto: devas esti unu vortradiko, kaj aliaj vortoj deriviĝas per sufiksoj. Ke substantivo por la etno kaj adjektivo por la lingvo uzas saman radikon, estas tute en ordo (komp. litovo/litova, ĉino/ĉina, germano/germana, koreo/korea, franco/franca, japano/japana, italo/itala ktp ktp), kaj ankaŭ pravigeblus ke substantivo por la lando kaj adjektivo interalie por la lingvo uzas saman radikon (ekz. Birmo/birma, Nederlando/nederlanda, Indonezio/indonezia), sed se lingvo nomiĝas "edoa", tiam etno devas nomiĝi "edooj" kaj lando iom ekzotike "Edoio" aŭ "Edolando" '''aŭ''' la lando "Edoo" kaj etno plus diversetnaj civitanoj "edoanoj". '''Se''' la lando en Esperanto konservu la nacilingvan nomon "Edo", kiu jam havas praktikan o-finaĵon, tiam la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj", kaj la lingvo rajtas nomiĝi "eda" '''aŭ''' "edana" sed '''ne''' "edoa". Do simple devas ekesti interkonsento. Kion esprimas pri tio aŭtoritataj eksteraj referencoj? PIV, Reva Vortaro kaj supozeble ĉiuj aliaj paperaj esperanto-vortaroj tute silentas pri la temo, kaj la listo [https://bertilow.com/lanlin Landoj kaj Lingvoj] de Bertil Wennergren proponas lingvonomon [https://bertilow.com/lanlin/lingvoj.html#Eda "eda"] por la lando Edo, sekve restas ambiguo ke la etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de la areo devas esti "edanoj" (samkiel etno kaj samtempe ankaŭ la grupo de civitanoj de Nederlando estas nederlandanoj, tiu ambiguo ankaŭ tolereblas de la esperantistoj en Hago, Amsterdamo kaj Roterdamo). Ĉar mi ne trovis ajnan alian aŭtoritata ekstera referencon, mi proponas sekvi la proponon de B. Wennergren, nomi la lingvon "eda", la teritorion "Edo" kaj la etnanojn "edanoj". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:17, 21 maj. 2025 (UTC) :Sekvi Bertilon estas bona ideo. Sed li decidis nur la formon de la radiko (''ed-''), kaj silentas pri la demando, ĉu ĝi estas etna aŭ landa radiko. Mi emas kompreni ŝtatnomon Edo kiel ne-Esperantan, kiu nur hazarde finiĝas per ''-o'' - verŝajne la ŝtatoj de Niĝerio ne havas stabilajn Esperantajn nomojn. Do formale kalkulu min {{por}} [[Edoa lingvo]] > [[Eda lingvo]] kaj {{sindetena}} pri [[Edoj]] kaj [[Edo (subŝtato)]], por ne bloki vin se vi insistas, sed malkonsilanta ŝanĝon. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:03, 21 maj. 2025 (UTC) ::Bone, estu [[eda lingvo]], laŭ B. Wennergren. Klaras ke la teritorio "Edo" en Niĝerio ne estas esperanta vorto, sed kompreni la teritorion "Edo" (samkiel la malnova nomo de Tokio) kaj la etnanojn "edanoj" ŝajnas al mi malpli dubinda ol nomi la etnanojn "edoj" kaj devi elvringi el la gramatika logiko iun aŭdacan teritorion "Edio", "Edujo" aŭ "Edlando", kiu al mi persone malgraŭ ĉiu logiko aspektas neakcepteble - konsiderante ke en la loka lingvo la teritorio tiom belsone estas "Edo", ne esperante, sed aspektante pli esperantlingva ol la torditaj landonomoj, kiuj rezultas se oni aplikus hipotezon ke ed- estus la etnonomo. Sed simple lasi la etnanojn "[[edoj]]" '''kaj''' la landon "[[Edo (subŝtato)|Edo]]" laŭ mia kompreno ne funkcius. Estas kiel ankaŭ vi skribis, ke la radiko (ed-) devas esti "etna '''AŬ''' landa radiko", ne ambaŭ samtemp (!). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 24 maj. 2025 (UTC) :::Mia rekomendo ne estas ke "ed-" estu etna kaj landa radiko samtempe. Mia rekomendo estas ke ni provizore uzu ĝin kiel etnan radikon, kaj por la ŝtato uzu la oficialan nomon "Edo", kiu hazarde aspektas kiel Esperanta vorto sed ne estas Esperanta, sekve ne enhavas iun Esperantan radikon. Mi rekomendas tion parte ĉar ni havas kutimon en Vikipedio Esperantigi ĉiujn etnonomojn, inkluzive la plejmulton kiu ne ligiĝas al iu politika unuo, do "Edoj" kiel etnonomo ne aspektas strange apud aliaj artikoloj kiel [[Joruboj]], [[Igaloj]], [[Igboj]], sed "edanoj" jes. Male, federaciajn ŝtatojn kaj similajn subnaciajn entojn ni kutimas Esperantigi nur se oni jam faras tion en fontoj. Mi faras mian rekomendon ankaŭ parte ĉar mi suspektas, ke se forta Esperanto-movado iam estiĝos en Niĝerio, ĝi ja nomos la etnon "edoj" kaj la ŝtaton "Edujo"/"Edio" - ja la ŝtato kreiĝis nur en 1991, dum la etno ekzistas de antaŭ jarcentoj. Ankaŭ ĉar multaj loĝantoj de la ŝtato ne apartenas al la etno, do se "Edo" estas Esperanta nomo, tiam oni atendus ke artikolo pri "edanoj" temu pri ĉiuj ĝiaj loĝantoj, ne nur tiu etno. Sed kiel mi diris, mi restas sindetena kaj ne ĝenos vin se vi ne estos konvinkita kaj faros laŭ via plaĉo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:38, 25 maj. 2025 (UTC) ::::Mi komprenas vian ideon. Estas iom da risko, ke homoj tamen komprenos ke "edo", unu etnano, kaj "Edo", la administra teritorio, estos la sama esperanta vorto (plej laste se iam iu ekskribos pri "eda kuirarto", "eda pentrado" aŭ "eda muziko"). Pli facilas se vorto kun o-finaĵo havas klare malesperantajn literkombinojn antaŭe: "Cappuccino" kaj "Latte Macchiato", "Pernambuco" aŭ "Ribeirão Preto" pli facile rekoneblas kiel ne-esperantaj vortoj ol "Edo". Do, mi provos sekvi vian rezonadon kaj esperas ke ni ne plantos grandajn miskomprenojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:54, 27 maj. 2025 (UTC) :::::{{por}} ėda lingvo, kaj etnanoj "edoj", sendepende ke "Edo" majuskle difiniĝu kiel ne-esperanta vorto kiu "nur hazarde finiĝas per litero o, ne per o-finaĵo". Mi dubas ke neniu komprenos la vorton kiel esperanta, kaj ne fabrikos adjektivaj kaj adverbajn formojn el la "ne-esperanta vorto Edo", sed tio ne estos pleja katastrofo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 14 jun. 2025 (UTC) == Voĉdon... 2025-05-27 == * [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]] movo ne postlasante alidirektilon * [[Voĉdono]] -> [[Elekto]] konektita al [[d:Q40231]] (publika ŝtata elekto) * [[Voĉdonado]] konektita al [[d:Q189760]] neniu movo [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:59, 27 maj. 2025 (UTC) :{{por}} [[Elekto]] -> [[Elekto (apartigilo)]], ĉar ĝi fakte estas apartigilo. {{kontraŭ}} [[Voĉdono]] -> [[Elekto]], ĉar "voĉdono" estas specifa kaj vaste konata vorto, eĉ se ne tute logika, kaj "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto (ĝuste tial ĝi bezonas apartigilon). :Mi pensas ke [[Voĉdono]] devus esti kunigita kun [[Voĉdonado]] aŭ tute reverkita. La temoj estas samaj, malkiel ekz. en la angla, kie la artikolo ligita kun "Voĉdono" temas specife pri balotadoj por elekti personon, do ne traktas referendumojn kaj simile. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:25, 27 maj. 2025 (UTC) :: Nuntempaj artikoloj [[Voĉdono]] kaj [[Voĉdonado]] temas pri plejparte sama afero, dum ke artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" mankas. Do la proponita alinomigo kunportu drastan ŝanĝon de enhavo. Eble "elekto" estas tre ĝenerala, ne aparte politika vorto, sed vikipedio ne estas vortaro. Artikolo pri "elekto" aŭ "ŝtata elekto" aŭ "ĝenerala elekto" nepras, kaj vi povas proponi pli bonan titolon. Eĉ "Voĉdono (elekto)" pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:00, 28 maj. 2025 (UTC) :::{{kom}} Mi apogas "drastan ŝanĝon de la enhavo" fare de Taylor 49. Mi preferus atendi la novan enhavon antaŭ ol decidi pri novaj titoloj. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:18, 31 maj. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi volas atentigi, ke en Esperanto proceduron de publika voĉdonado kiel parton de politika procezo oni kutime nomas '''elektoj''' (ĉiam plurale; ekzemple, "parlamentaj elektoj", "prezidentaj elektoj"), kio permesas ne miksi elektojn en tia senco kun la ĝenerala komunuza kaj vastasenca vorto "elekto". Tian konvencion rutine sekvas, ekzemple, zorge redaktitaj tekstoj en la rubriko '''POLITIKO''' de la magazino ''[[Monato (gazeto)|Monato]]''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 13:34, 2 jul. 2025 (UTC) == [[Ĉukotko]] > [[Ĉukĉio]] == Kopiite el la diskutpaĝo [[diskuto:Ĉukotko]], kiu jam diras ĉion necesan: Ni jam establis ''[[ĉukĉoj]]'' kiel nomon de la popolo, ĉu do la regiono ne estu "Ĉukĉio"? Kp. "[[sameoj]]" (Samee ''sámi'') kaj "[[Sameio]]" (samee ''Sápmi''). {{por}} formo Ĉukĉio. [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:18 (UTC) :{{por}} samopinias [[Vikipediisto:Narvalo|Narvalo]] 4. Jul 2005 11:21 (UTC) ::Ni bezonus almenaŭ unu plian voĉon antaŭ movi, ĉu ne? [[Vikipediisto:Bab|Bab]] 4. Jul 2005 11:28 (UTC) :::La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn geografiaĵojn, sed ne la duoninsulon. Sed ĝi en sia mapo 15 indikas la maron norde de la duoninsulo, oriente de la "Vrangela insulo", "Ĉukĉa Maro", kio estas ne-rekta subteno de la vortumo "Ĉukĉio" por la duoninsulo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 28 maj. 2025 (UTC) :::Kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#insul.CxukcxaDuon0o klarigo pri Ĉukĉa duoninsulo en] [[Reta Vortaro]] ({{eo}}) eĉ estas pli klara. Pri "Ĉukotko" mi dume trovas neniun referencon, krom retaj tekstoĉitaĵoj de la esperantlingva vikipedia teksto, kie cetere unue en 2002 la duoninsulo ricevis nomon "Chukotka", poste ĝis aŭg. 2004 "Ĉukotka", nur tiam sen iu indikita referenco sanĝiĝis la nomo al improvizita "Ĉukotko" en sep. 2004. Klaras ke pri la rusa formo Чукотка (= Ĉukotka) estas referencoj, sed ĉi tie temas pri Esperanto. {{por}} formo Ĉukĉio kun indiko de la sendube same ĝusta kaj referencita pli longa formo Ĉukĉa duoninsulo en la unua frazo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:32, 28 maj. 2025 (UTC) ::::{{por}} Ĉiukĉio kaj mencio de la pli longa alternativo "Ĉukĉa duoninsulo" en la unua frazo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:01, 14 jun. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per movo al [[Ĉukĉio]], per du malnovaj kaj du novaj voĉoj, do sume 4. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:06, 15 jun. 2025 (UTC) ::::: Cetere paralele ankoraŭ necesas movi la titolon [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] al nova kaj pli ĝusta titolo [[Ĉukĉa aŭtonoma distrikto]], kaj ankaŭ la kategoriojn [[:Kategorio:Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] kaj [[:Kategorio:Geografio de Ĉukotka aŭtonoma distrikto]]. Bonŝance ankoraŭ ne estas multaj eroj en ili... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:59, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Stranga decido. Temas ne pri administra regiono kiel [[Tatario]] aŭ [[Baŝkirio]], sed pri la duoninsulo, do fizika objekto kies limoj estas strikte difintaj kaj neŝanĝeblaj sendepende ĉu tie loĝas ĉukĉoj aŭ ne. La formo '''Ĉukotko''' estas uzata de rusiaj esperantistoj dum jardekoj: [http://esperanto.china.org.cn/2024-01/03/content_116914995.htm Vasilij Eroŝenko kaj nia epoko], [https://reu.ru/prenu/cerbe_kaj_kore_14_majo_2020.pdf Cerbe kaj kore], [https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/REGo83Kolker.pdf REGO], [https://www.esperanto.mv.ru/Cetero/Mia_vivo_en_Esperanto-lando.html Mia vivo en Esperanto-lando], ankaŭ alilandaj esperantistoj uzas ĝin, ekzemple [https://eo.mondediplo.com/2007/09/article1298.html Le Monde diplomatique en Esperanto], [https://ikso.net/rusio-volas-konekti-asion-kun-ameriko-per-submara-fervojo/ E@I]. La enciklopedio devas sekvi la jaman lingvouzon, ne inventi ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:51, 19 dec. 2025 (UTC) ::Ankaŭ min mirigas tia iama decido. Mi ne memoras, ke iu uzus la formon "Ĉukĉio", dum "Ĉukotko" estas formo kutima kaj internacie rekonebla. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:15, 19 dec. 2025 (UTC) :: {{kom}} ĉiuj 3 referencoj en la artikolo estas fidinde mortintaj, kaj mi eble subtenus ŝovon al "Ĉukotko" ĉar tio ŝajne estas proksime al <big>Чуко́тка</big>, sed antaŭe ŝatus vidi la nomon de la duoninsulo en la loka ĉuka lingvo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:33, 19 dec. 2025 (UTC) :{{kom}} Same kiel la aliaj primitivaj popoloj, la ĉukĉoj origine havis en sia lingvo nur la vortojn priksribantajn iliajn senperajn spertojn, do videblajn montojn, riverojn kaj arbojn, sed ne la duoninsulon kiun ili neniam vidis komplete. Do ili simple neniel ĝin nomis, ĉar por ili ĝi ne ekzistis. Poste la ĉukĉa transprenis ĝian nomon el la rusa, adaptinte iom, do nun ekzemple [[Ĉukotka aŭtonoma distrikto]] en la ĉukĉa nomiĝas [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ckt/Чукоткакэн_автономныкэн_округ Чукоткакэн автономныкэн округ] (Ĉukotkaken aŭtonomniken okrug). Do la nuna formo ''Ĉukĉio'' estas same malkutima por la rusoj, ĉukĉoj kaj esperantistoj. Tiu ĉi alinomo estis la solvo sen la problemo. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:34, 21 dec. 2025 (UTC) == [[Raspaĵo]] -> [[Paneroj]] -> [[Panraspaĵo]] == Raspaĵo estas io ajn raspita, ne nur pano kaj aliaj bakaĵoj. Povus temi pri fromaĝo, kokoso, karotoj, ktp, ktp. Mi proponus alinomi ĝin al {{por|"paneroj"}}, kiu estas sufiĉe internacia termino por ĉi tiu kuirarta ingredienco. (Vidu anglan "breadcrumbs", nederlandan "broodkruim", japanan "パン粉", ĉinan "麵包屑", vjetnaman "vụn bánh mì", indonezian "tepung roti", ktp.) Aliokaze eblus eventuale uzi "panraspaĵo" aŭ "raspita pano" aŭ simile. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:16, 28 maj. 2025 (UTC) :{{por}} pli klara titolo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:20, 31 maj. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". "Raspaĵo" ŝajnas tute ne taŭga: estas apenaŭ imageble, ke oni raspas panon. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:25, 1 jun. 2025 (UTC) :{{por}} "paneroj". Se panon eblas raspi, tiam ĝi jam tre sekas kaj malmolas, sed mi jam vidis ion tian. Ĉiukaze paneroj estas plene trafa vorto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 2 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". Mi proponas titolon '''[[Panraspaĵo]]'''. Spenĉjo tre pravas ke "raspaĵo" ne estas bona titolo por paĝo kiu temas pri raspaĵo de pano. Problemoj kun propono "paneroj" estas du, nome plurala formo, kaj malapero de raspado per kiu la materialo estiĝas. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:47, 6 jun. 2025 (UTC) : {{kontraŭ}} "paneroj". [[Panraspaĵo]] akcepteblas. Krome estas ferraspaĵo per farliloj, fromaĝraspaĵo, --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:00, 6 jun. 2025 (UTC)ktp. ::{{por}} Paneroj. Tio estas la vorto, kiun mi plurfoje aŭdis, ankaŭ legis en tekstoj, kaj PIV havas propran kapvorton "panero" kaj konfirmas mian subjektivan memoron. Mi ne komprenas kial pluralo estus problemo ĉi tie. Laŭ la naturo de la temo, unu panero nur estas minimuma malpuro, por kuireja recepto oni bezonas plurajn panerojn. Kaj do? Panraspaĵo estus teorie ebla alternativo, sed tute artefarita, teoria: kiu povus eĉ unu ekstervikipedian referencon alporti, kiu konfirmus vastan uzon de la vorto "panraspaĵo" en e-lingva literaturo kaj gazetaro? Kaj kie estas vortara kapvorto, kiu por "panero" '''jes''' ekzistas? Ankaŭ ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' konfirmas mian juĝon: pri "panero" estas 22 trafoj, pri "panraspaĵo" estas ekzakte '''nul'''. Homoj, detenu vin inventi en vikipediaj diskutoj iujn vortojn, kiuj ne estas uzataj en la reala vivo! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:01, 13 jun. 2025 (UTC) :::PS: Cetere, {{re|Crosstor}} Kio estas "farliloj"??? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:06, 13 jun. 2025 (UTC) ::::Pardonu!: [[fajlilo]]. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 14:58, 13 jun. 2025 (UTC) :::::{{kom}} Se ne alvenos signifaj pluaj voĉdonoj dum la sekva tago, mi morgaŭ finos la temon kun 5 voĉoj por [[Paneroj]] kaj 2 por [[Panraspaĵo]]. Aparte la referenco el PIV por panero kaj nemencio de panraspaĵo, kaj la meta-kalkulo el ''[https://tekstaro.com tekstaro.com]'' de Aidas estas konvinkaj - kio cetere ankaŭ devus plaĉi al Taylor, kiu laŭ mia percepto ege ŝatas tiajn statistikajn meta-kalkulojn el ''tekstaro.com''. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 20:43, 14 jun. 2025 (UTC) ::::::Dankon, Crosstor... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 20:59, 14 jun. 2025 (UTC) :::::::{{farite}} per 5 voĉoj por Paneroj kaj 2 por Panraspaĵo ŝovita al nova titolo [[paneroj]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:51, 15 jun. 2025 (UTC) ::::::::{{re|Filozofo|Verdulo|Kani|Arbarulo|Spenĉjo|Aidas|Taylor 49|Crosstor}} PS: Mi nur nun vidas la aldonan aserton "ĝi kreas la t.n. tripakumon". De kie estas la vortumo '''"tripakumo"'''? Guglo tute ne trovas la vorton, kio signifas ke kompreneble PIV kaj RetaVortaro kaj ĉiuj aliaj konsulteblaj E-vortaroj ne konas ĝin. Kiu estus la koresponda ero en vikidatumoj, do kiuj estus alilingvaj ekvivalentoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:05, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Mi tute ne imagas, pri kio temas. Mi dubas, ke mi antaŭe renkontis tiun ĉi vorton... Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:42, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Ĝis ĉi-monate, la esperanta artikolo ŝajnis esti tre proksima traduko de la ĉeĥa artikolo [[w:cs:Strouhanka|Strouhanka]], kaj "tripakumo" ŝajnas esti rekta traduko de la vorto "trojobal", kiu havas propran artikolon [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (d:Q1571226) en ĉeĥa Vikipedio. Laŭ tiu artikolo, trojobal estas nomo por la metodo kovri (pakumi?) manĝaĵon per tri tavoloj, nome faruno, ovo kaj paneroj. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 23:12, 15 jun. 2025 (UTC) :::::::::Dankon pro la enketado. Nu, laŭ la alilingvaj klarigoj de [[w:cs:Trojobal|Trojobal]] (en vikidatumoj Q1571226), temas pri tio kion PIV nomas [https://vortaro.net/#panumi_kd per simpla verbo "panumi"], tial estas tute konsekvence ke la esperanta vorto por la vikidatuma koncepto [[d:Q1571226]] ne estas "tripakumo", sed "panumaĵo". Mi sume havas suspekton, ke la vorto "tripakumo" estas propa inventaĵo de nia kolego Petr T., estas per neniu presita esperanta vortaro aŭ kuirlibro konfirmebla kaj estas klare "originala persona spontanea inventaĵo aparte por ĵus kreita vikipedia teksto". Tial mi proponas forigi la "ĉeĥismon", eĉ se iuj slovakaj vortaroj aŭ dialektaj vortaroj de la germana lingvo de Prago aŭ eble dialekta vorto de la jida el tiu urbo ankaŭ konfirmas iun tian koncepton de farunumo-ovumo-panerumo, kaj uzi la PIV-an vortradikon "panum'i/panum'o" por la kuireja proceduro: hispane "empanado", germane "panieren", itale "panatura", litove "paniravimas", nederlande "paneren", pole "panierowanie", slovene "paniranje", svede "paneringde" ktp - en ĉiuj klare videblas la latina vorto "panis" resp. esperanta "pano" kaj "paneroj", same greke пανάρισμα [panárisma], ukraine панірування [paniruvannja] kaj en aliaj nelatinaj lingvoj... Do la PIV-a propono de "panumo" perfekte akordiĝas kun la konceptoj en tute malsamaj lingvoj por la kuireja proceduro... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:36, 18 jun. 2025 (UTC) == [[Ortodoksismo]] -> [[Ortodoksa kristanismo]] == Laŭ [[ReVo]] kaj [[PIV]], ortodoksa = konforma al la tradicia doktrino [ne nepre kristana - [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]]]. Ortodoksa povas esti ne nur [[kristanismo]], sed ankaŭ [[judaismo]], [[marksismo]] ktp. Ĉu do "'''[[Ortodoksa kristanismo]]'''" ne estus pli klara, preciza, rekonebla kaj do trafa titolo? Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:13, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} tute prave. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}} Tute konsentas kun la argumento de Filozofo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:03, 15 jun. 2025 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) ::::: {{farite}} per kvar poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:49, 14 jul. 2025 (UTC) == Japanaj geografiaj nomoj en la Hepburnan sistemon se mankas fontoj == Saluton al ĉiuj,<br> Post ampleksa diskuto en [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], ni preskaŭ atingis interkonsenton pri normigo de japanaj geografiaj nomoj en Vikipedio.<br> Laŭ Regulo 2 de [[VP:NELATINA]] ("Uzu alilingvan akceptitan transskribon en latina alfabeto"), ni proponas, ke japanaj geografiaj nomoj sen ekzistantaj Esperanto-fontoj estu ŝanĝitaj al la japana transskriba Hepburn-sistemo.<br> Samtempe, ĉar la sekcio "Esperantigo de nomoj" en [[VP:TA]] specife postulas, ke "Nomoj de subŝtatoj ĉiam estu Esperantigitaj," ni lanĉis [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]]. Ĉi tiu projekto celas sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por japanaj regionoj kaj gubernioj, kun la ebla celo krei estontan oficialan eksteran referencon.<br> Ĉu vi konsentas pri ĉi tiu duobla aliro? Ĝi permesus al ni provizore uzi la Hepburnan kie mankas Esperanto-fontoj, dum ni aktive laboras por la longtempa Esperantigo per la menciita projekto.<br> Via opinio kaj subteno estus tre valoraj por antaŭenigi ĉi tiun gravan laboron.--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 02:04, 16 jun. 2025 (UTC) Saluton al ĉiuj. Konforme al la daŭraj diskutoj kaj la proponita [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], mi intencas komenci alinomi la artikolojn de japanaj gubernioj, komence post unu semajno, se ne aperos pliaj komentoj aŭ oponoj en ĉi tiu diskuto. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas jena: * [[Gubernio Ajĉio]] → [[Gubernio Aichi]] * [[Gubernio Akita]] * [[Gubernio Aomori]] * [[Gubernio Ĉiba]] → [[Gubernio Chiba]] * [[Gubernio Ehime]] * [[Gubernio Fukui]] * [[Gubernio Fukuoka]] * [[Gubernio Fukuŝima]] → [[Gubernio Fukuŝimo]] * [[Gubernio Gifu]] * [[Gubernio Gunma]] * [[Gubernio Hiroŝimo]] * [[Gubernio Hiogo]] → [[Gubernio Hyōgo]] * [[Gubernio Ibaraki]] * [[Gubernio Iŝikavo]] → [[Gubernio Ishikawa]] * [[Gubernio Iŭate]] → [[Gubernio Iwate]] * [[Gubernio Kagavo]] → [[Gubernio Kagawa]] * [[Gubernio Kagoŝimo]] * [[Gubernio Kanagavo]] * [[Gubernio Kioto]] * [[Gubernio Koĉi]] → [[Gubernio Kōchi]] * [[Gubernio Kumamoto]] * [[Gubernio Mie]] * [[Gubernio Mijagi]] → [[Gubernio Miyagi]] * [[Gubernio Mijazako]] * [[Gubernio Nagano]] * [[Gubernio Nagasaki]] → [[Gubernio Nagasako]] * [[Gubernio Nara]] * [[Gubernio Nigato]] → [[Gubernio Niigata]] * [[Gubernio Oitao]] → [[Gubernio Ōita]] * [[Gubernio Okajamo]] * [[Gubernio Okinavo]] * [[Gubernio Osaka]] → [[Gubernio Osako]] * [[Gubernio Saga]] * [[Gubernio Sajtama]] → [[Gubernio Saitama]] * [[Gubernio Ŝiga]] → [[Gubernio Shiga]] * [[Gubernio Ŝimane]] → [[Gubernio Shimane]] * [[Gubernio Ŝizuoka]] → [[Gubernio Ŝizuoko]] * [[Gubernio Toĉigi]] → [[Gubernio Tochigi]] * [[Gubernio Tokuŝimo]] * [[Gubernio Totoro]] * [[Gubernio Tojamo]] * [[Gubernio Vakajamo]] * [[Gubernio Jamagata]] → [[Gubernio Jamagato]] * [[Gubernio Jamaguĉi]] → [[Gubernio Yamaguchi]] * [[Gubernio Jamanaŝi]] → [[Gubernio Yamanashi]] * [[Hokajdo]] * [[Tokio]] Laŭ la principo 'Kiu silentas, tiu konsentas', mi procedos se ne estos obĵetoj antaŭ tiu tempo. --[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 11:10, 20 jun. 2025 (UTC) :{{farite}} Saluton al ĉiuj, :La unusemajna periodo por komentoj kaj oponoj pri la normigo de japanaj geografiaj nomoj pasis. Ĉar mi ricevis neniun validan opozicion al nia projekto aŭ al la portempa uzado de Hepburn-romanigo, kaj post detalaj diskutoj kiuj plifortigis nian metodologion, ni antaŭeniras. :Laŭ la Regulo 2 de [[VP:NELATINA]], mi komencas la procezon de alinomo de japanaj guberniaj artikoloj al la Hepburn-sistemo, kie mankas ekzistantaj Esperanto-fontoj. La listo de ŝanĝendaj artikoloj estas tiu jam portempa. La sama logiko de portempa normigo validas ankaŭ por malpli grandaj administraj unuoj, kiel urboj kaj urbetoj, ĉar multaj el tiuj same ne posedas establitajn Esperanto-formojn. :Ĉi tiu apliko de Hepburn estas portempa solvo por certigi tujan normigon kaj konformecon kun la nunaj Vikipediaj reguloj. Ĝi tuj korektas la nunan malkonsekvencon per oficiale agnoskita internacia normo. :Nia finfina celo, tamen, restas la plena kaj sistema Esperantigo de ĉi tiuj nomoj, kiel postulas [[VP:TA]] por subŝtatoj. Tial ni aktive laboras per nia [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]], celante sisteme esplori kaj dokumenti Esperantigojn por estonta oficiala referenco. :Esperantigi administrajn unuojn tra la mondo estas daŭra procezo. Nia esploro montras, ke unua-nivelaj administraj unuoj en landoj kiel Usono, Aŭstralio, Brazilo, Kolombio, kaj Barato estas vaste Esperantigitaj. Kvankam iuj landoj (ekz. Francio, Hungario) montras malsamajn alirojn aŭ nekompletan Esperantigon, tio nur evidentigas la vivantan naturon de Vikipedio, ne kontraŭas la celon de sistema Esperantigo de unua-nivelaj administraj unuoj de Japanio. :Dankon pro via kunlaboro kaj subteno. :--[[Uzanto:Salatonbv|Salatonbv]] ([[Uzanto-Diskuto:Salatonbv|diskuto]]) 12:07, 26 jun. 2025 (UTC) == [[La Klaŭno]] == Mi proponas alinomi la artikolon «[[La Klaŭno]]» al «Opinioj de klaŭno». Prefere traduki la originalan titolon ("Ansichten eines Clowns"), ol tiun de la angla traduko ("The Clown"). - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:52, 13 jul. 2025 (UTC) :Absolute. Mi ne atendis debaton. Farite.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:43, 14 jul. 2025 (UTC) ::Dankon! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:07, 14 jul. 2025 (UTC) == (film) -> (filmo) == Anonimulo [[Speciala%C4%B5o:Kontribuoj/78.154.163.85]] kreis plurajn artikolojn pri kinofilmoj, kun la aldono "(film)" - tiel, sen -o. Ili alinomendas al "(filmo)". (Pluraj ankaŭ bezonas poluradon kaj kategoriojn.) - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:53, 14 jul. 2025 (UTC) :Unu filmon (pri Timm Thaler) mi jam plibonigis. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 15 jul. 2025 (UTC) :: [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?go=Ek&search=intitle%3A%2Ffilm%5C%29%2F&ns0=1 intitle] {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:23, 15 jul. 2025 (UTC) :::Dankon! Kaj pluan dankon ke vi ankaŭ minuskligis troan majusklecon en kelkaj titoloj! - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:59, 15 jul. 2025 (UTC) ::::Dankon pro la purigo!! Mi eĉ dubas ĉu utilas havi alidirektilojn kiel [[Luno (film)]], [[Nigra Korvo (film)]] aŭ [[Timm Thaler kaj la Vendita Rido (film)]]. Neniu venus al la ideo krei alidirektilojn kiel [[Luno (película)]] hispane aŭ [[Luno (filmas)]] litove, kaj kial fari esceptojn por teknikaj aldonaĵoj en la angla lingvo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:35, 4 aŭg. 2025 (UTC) == [[Naziismo]] -> [[Nacisocialismo]] == Karaj, La vorto "naziismo" estas paŭsita gentalingva mallongigo de la normala nomo de la koncerna ideologio kaj movado naci-socialismo. Estis kompreneble, kial samtempuloj tiel mallongigis la iom longan vorton en lingvoj gentaj, kie ekzistas tradicio de tiaj mallongigoj. Por tio ekzistis ankaŭ psiĥologiaj kialoj: oni kaŝe defias opresan totalisman reĝimon, uzante (anstataŭ ĝia serioza, impona, oficiala nomo por ĝiaj timigaj adeptoj) amuzan, familiaran formon. Tamen nuntempe oni ne tiom ofte parolas pri nacisocialismo, kaj - eble pli grave! - en Esperanto ekzistas nek kutimo regule uzi apartajn malpli longajn variantojn de longaj vortoj, nek tradicio vaste uzi slangecajn kaj aparte lernendajn vortokunfandajn mallongigojn. Tiaj formoj ĝenerale ne tre bone sidas en Esperanto. Krome, "nazio" ne sonas en Esperanto same amuze kaj timodefie kiel "nazi" en la germana, kie tiaspecaj mallongigoj estas tre kutimaj diminutivaj formoj ... Aparte strange estas uzi tian mallongigon en enciklopedia artikolo, kaj eĉ pli strange estas uzi ĝin en la titolo. Tial mi proponas alinomi artikolon jene: "'''[[Nacisocialismo]]'''" kaj krom mencio de la formoj "nazio" kaj "naziismo" regule uzi la normalajn enciklopediajn formojn "nacisocialisto" kaj "nacisocialismo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:01, 25 jul. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} Laŭ mia kompreno kaj laŭ PIV, en Esperanto "nazio" ne estas mallongigo sed sendependa radiko. Kaj ĝi estas multege pli ofte uzata ol "nacisocialisto" - ne nur laŭ mia sperto, kiu certe estas malpli vasta ol tiu de Filozofo, sed ankaŭ laŭ la Tekstaro (18 trafoj por "nacisocial", kredeble kelkcent por "nazi"). :Tio tute similas al la situacio en la angla, la hispana, kaj verŝajne la plej multaj lingvoj. Oni uzas "nazi" sen ia konscio ke originale ĝi estis mallongigo, des malpli pri amuzaj aŭ timdefiaj kromsignifoj; ĝi nur estas la nomo de tiu speco de ekstrema rasismo. Estas parte simile kiel ni parolas pri "faŝismo", ne iu etimologie pli fidela *faskismo. [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:15, 29 jul. 2025 (UTC) ::{{kontraŭ}} kiel prave resumigis la kontraŭajn argumentojn Arbarulo. Kaj fidu min, en la germana lingvo la vorto ''Nazi'' tute ne sonas amuze. Jes, estas iuj karesvortoj kiuj finiĝas per -i, tute ne ĉiuj, sed se vi volas asociigon de la vokalo "i" en la germana vorto ''Nazi'', ĉe mi ĝi elvokas etan germanlingvan infanon, kiu estas ŝokita per abomeno kaj naŭzo, kaj esprimas tion per elkrio "iiiiiiiiii!" - kvazaŭ ĝi rimarkus ke ĝi ĵus manĝis ion kio fakte estas plena je ŝimo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:25, 4 aŭg. 2025 (UTC) :::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:56, 19 aŭg. 2025 (UTC) ::::{{kontraŭ}} Pro diritaj argumentoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:16, 20 aŭg. 2025 (UTC) == [[Rozfrukto]] -> [[Rozbero]] == Uzanto [[Uzanto:Wolfgang Bohr|Wolfgang Bohr]] movis la artikolon de "Rozbero" al "Rozfrukto" en 2015 kun la komento "la frukto de la rozo ne estas bero, sed plurfrukto". Tamen, kiel la artikolo [[Bero]] notas, tre multaj fruktoj, kiuj botanike ne estas beroj, tamen nomiĝas beroj en komuna uzado. Ŝajne ambaŭ "rozbero" kaj "rozfrukto" troveblas en po iom da nacilingvaj-esperantaj vortaroj, sed laŭ mia esplorado, "rozbero" ŝajnas esti signife pli ofta en efektiva uzado en la reto kaj en esperanta literaturo. Ĝi troveblas ekzemple en [https://libro.ee/file.php?id=3041 la romano Ojstro de Etelo Liliano Vojniĉ,] en poemo de la poemaro Kantante Vivi ([https://www.verduloj.org/GMO_S-ulo_2010-5.pdf#page=34 citita en revuo de SAT]), en [https://www.ikue.org/cz/arkivo/a-105-1-17.pdf#page=18 gazeto de la Katolika Sekcio de ĈEA,] kaj en [https://steemit.com/rozbero/@johano/rozbero-a-tuna-festo ĉi tiu blogaĵo pri rozberoj.] Dume, ekster Vikimediaj projektoj mi trovas la vorton "rozfrukto" plejparte nur en vortaroj kaj en maŝintradukitaj retpaĝoj. "Rozfrukto" ja estas tute bona vorto menciita en kelkaj respektindaj vortaroj, do ĝi estas certe menciinda en la artikolo. Sed ŝajnas al mi, ke ni uzu la pli tradician vorton "Rozbero" en la titolo. [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 15:15, 28 jul. 2025 (UTC) : Mi respektas la trovojn, konsentas ke laŭ la vortaroj ambaŭ vortoj proksimume same amplekse uziĝas, do ambaŭ formoj devas dokumentiĝi en la teksto, kiel mem proponas Spenĉjo, sed ne estas argumento kontraŭ uzo de la vorto "Rozbero" en la titolo. Do {{por}} la ŝanĝo de la titolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:00, 5 aŭg. 2025 (UTC) == [[Boise (Idaho)]] -> [[Bojsio]] == Mi volas alinomi ĉi tiu artikolon, ĉar la paĝo havas neesperantnomon, kiam esperantnomo ekzistas kaj uzas ofte. Ankaŭ, aliaj usonaj urbpaĝoj ne havas subŝtatnomojn, krom urboj kiu samnomatas je aliajn urbojn. Ekzemple, [[Seatlo]], [[Novjorko]], [[San-Francisko]], [[Portlando (Oregono)]], kaj [[Portland (Majno)]]. [[Uzanto:Loffy570|Loffy570]] ([[Uzanto-Diskuto:Loffy570|diskuto]]) 22:07, 4 aŭg. 2025 (UTC) :{{re|Loffy570}} Estas en ordo diskuti, ĉu uzi "Esperanto-nomon kiu ekzistas kaj uziĝas ofte". Tamen, tiun aserton en kazo de dubo necesas pruvi per (almenaŭ) du ekstervikipediaj referencoj. Mi persone multfoje en Esperanto vidis esperantajn nomojn [[Novjorko]] kaj [[San-Francisko]], kaj neniam vidis urbonomon Bojsio, do mi esprimas dubon. Nun estas "kazo de dubo" kaj necesas pruvi ke la aserto estas vera. Bonvolu. La eksa retejo [https://web.archive.org/web/20140112074056/http://terpomuloj.org/ terpomuloj.org] laŭ la [[interreta arkivo]] senŝanĝe ekzistis [https://web.archive.org/web/20041212013742/http://www.terpomuloj.org:80/ de 2004] ĝis 2014, en 2015 ĝi jam estis morta, sed pro la senŝanĝeco eblas konstati ke ĝi estis de 2004 kaj simple videblis dum sekvaj sed jaroj. Tia unu retpaĝo de 2004, tre kredebla farita de unusola entuziasmulo, ne estas pruvo de "Esperanto-nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte"... Eĉ por la historia renkontiĝo NOREK 2004, mi ekster la arkivigita paĝo terpomuloj.org de 2004 nur trovis indikon ke ĝi okazis en urbo "Boise (Idaho)": notinde en [https://wallydutemple.com/2017/08/13/la-historio-de-norek-norda-okcidenta-esperanto-konferenco/ "historio de NOREK" de Wally du Temple] kaj la [https://bulteno.esperanto-usa.org/a/2004/02/00-pdf/bulteno.pdf bulteno "Esperanto USA", aprilo 2004, p. 12] (PDF, nur eta anonco, probable post la renkontiĝo ekzistis pli ampleksa raporto en tiu bulteno, sed tiun mi nun ne trovis). Sincere salutas [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 5 aŭg. 2025 (UTC) ::Mi kontestas tiun fremdan principon, truditan de tute aliprincipa ''Wikipedia''. Esperanto celas logikecon kaj sistememon. Se oni prononcas /bojsi(o)/, oni do skribu «Bojsio».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:32, 11 aŭg. 2025 (UTC) :::Inter la lokanoj la prononco varias inter [bojsi(o)] kaj [bojzi(o)]. La origino de la vorto estas la franca vorto ''boisé(e)'' [bŭazé], kvankam ŝajnas, ke en la angla lingvo pli multaj lokanoj preferas la varianton [bójsi]. La nuraj esperantistoj el Boise, kun kiuj mi multfoje parolis (tio estis antaŭ multaj jaroj), miamemore prononcis [bójzi] (sen plena esperantigo). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:33, 14 aŭg. 2025 (UTC) :::: Mi trovis la urbonomon ankoraŭ en la esperantlingva [[Poŝatlaso de la mondo]], en kiu profesiece estas multaj mapoj kun amasoj da esperantlingvaj urbonomoj, kaj la urbo bildiĝas eĉ en du vastaj dupaĝaj mapoj, 31 kaj 33, tamen '''ambaŭfoje en la formo "Boise"'''. Sed {{re|Sergio}}: Mi tute ne scias al kiu "tute aliprincipa ''Wikipedia''" vi aludas, ĉu la angla, germana, jida, kataluna, islanda, litova vikipedia kolektivo... Laŭ mia sociiĝo en esperantlingva Eŭropo, mi observis ke jam en la 1980-aj jaroj esperantlingve aperis pluraj libroj kaj artikoloj de pensiula eksa instruisto kun nomo Rikardo Ŝulco (laŭ pasporto Richard Schulz, sed per tiu nomo neniu rajtis citi lin en Esperanto), kiu ne nur esperantigis ĉiun vilaĝon, domaron, kvartalon kaj urboparteton, sed ankaŭ la nomojn de ĉiuj ajn jam mortintaj kaj nuntempaj homoj - ĉiu kiu ne sukcesis forkuri plej atletike estis esperantigita. Tiu troigo nerekoneble aliformigi ĉiujn nomojn "de ekster nia esperantista kosmo al belaj nomoj en la zamenhofa lingvo", nomoj de ĉiaj neesperantistoj kiuj ĝis la invento de nova nomo per Rikardo Ŝulco neniam havis esperantan nomon, kvazaŭ preni iun ajn telefonlibron de iu distrikta vilaĝa komunumo de okcidenta Germanio kaj simple aliformigi ĉiun nomon, estis tiom absurde radikala, kaj rezultis en tio ke multaj memdeklaritaj lingvopapoj havis diversajn ideojn ŝanĝi nacilingvajn nomojn per nur esperantaj literoj kaj ĉiuj kun o-finaĵoj, ke fine multaj esperantistoj tute nerviĝis pri tio. Despli ke la "esperantista kosmo" ne estas propra universo, sed kunvivas kun naciaj kaj regionaj lingvoj kaj kulturoj en precipe neesperantista universo. Tio, kaj ne iuj krokodilaj alilingvaj vikipediaj komunumoj, laŭ mi estas la fundo de skeptikeco pri spontaneaj kreoj de tutnovaj esperantaj nomoj, kiuj ĝis tiu sekundo ankoraŭ ne estas kutimaj. Se iu povas nur duone konvinki, ke iu nomo "Bojsio" estas "nomo kiu ekzistas kaj uziĝas ofte", tiam jam estas en ordo. Sed almenaŭ en Esperantujo ekster Usono, supozeble ekster Idaho, urbonomoj Novjorko, San-Francisko, Seatlo, Ĉikago kaj Vaŝingtono estas bonkonataj kaj vere "uziĝas ofte", sed nomoj en la [[kantono Ada]] de Idaho kiel "Bojsio", "Kuna", "Ŝtelo", aŭ imageblaj nomoj "Fotlodedejlo". "Eŭklandpako" aŭ "Kverkuja Parko", "Ŭiltenmanezo" (prononce fˈɔːt lˈɔːdədˌe͡ɪl, ˈə͡ʊklənd pˈɑːk, wˈɪltən mˈanəz aŭ internacie Fort Lauderdale, Oakland Park, Wilton Manors) en Florido simple estas malpli multe aŭditaj. Se ni forlasus la principon ke entute gravas ke iu esperanta nomo estus "multe uzata", kiel argumentis Loffy570 la 4-an de aŭgusto, sed sufiĉas ke estas iu prononco nacilingva per [[sistemo IFA]], kion oni tradukas al nomo kun esperantaj literoj, kun o-finaĵo kaj nepre akcentata je la antaŭlasta silabo, oni aŭ kreas montojn da novaj esperanto-vortoj nur en diskutpaĝoj de vikipedio, aŭ en fejsbuko, ŭatsepo ktp, kiuj eksplodigas la vortotrezoron aŭ oni kreas same multajn pseŭdo-vortojn kiuj ŝajnigas esti vortoj sed fakte ne estas. Laŭ mi estas valora principo ke ni '''ne''' simple inventas nian mondon en vikipediaj paĝoj kaj diskutejoj, sed provas laŭeble atenti, kio okazas esperantlingve en la praktika vivo de la ekstervikipedia mondo, kaj uzas nur tion kion oni ankaŭ uzas en la "vera mondo". 23:02, 30 aŭg. 2025 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) == [[Alta sacerdoto]] → Ĉefpastro == La artikolo plene ignoras la tradicion de la esperanta literaturo (kaj titole, kaj enhave). En «[[La Faraono]]», [[Londona Biblio]], «[[Pro Iŝtar]]», «[[Quo vadis?]]» ktp ktp la koncerna termino estas '''ĉefpastro'''. (Akceptebla difino troveblas [https://www.reta-vortaro.de/revo/art/pastr.html#pastr.cxef0o en ReVo]; la difino en la PIV-oj estas fuŝa, malakorda kun la reala Esperanto kaj kun la uzo de PIV mem, ekz-e «'''Aaron/o''' ב Frato de Moseo k unua ĉefpastro de la hebreoj»)--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}}Kaj krome, «sacerdoto» estas nur kristanisma laŭ vortaraj difinoj, tamen la artikolo parolas pri religioj sumera kaj babilonia (kaj eĉ se ne estas menciate tie, ankaŭ amerikaj indiĝenoj havis ĉefpastrojn, ekzemple la majaj «ahau can mai» [ahaŭ kan maj]). Kelkaj lingvoj, ekz. la hispana, ja uzas «sacerdote/sacerdotisa» por ajnreligia pastro/ĉefpastro, sed Esperanto ne sekvu tiujn alilingvajn kutimojn kiel eble plej multe. --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:22, 11 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 03:58, 14 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ la argumentoj de Sergio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:22, 14 aŭg. 2025 (UTC) ::{{por}} La argumentoj sonas al mi konvinkaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 06:17, 20 aŭg. 2025 (UTC) : {{farite}} --[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:33, 21 aŭg. 2025 (UTC) == [[Meretrico de Babilono]] → Babela malĉastistino == «Meritrico» estas tute nekonvena: # La biblia termino estas «malĉastist(in)o», vorto pli preciza kaj memklariga. # «[[Meretrico]]» estas vorto tute marĝena en Esperanto, malpreciza (ĉu amatora ‹malĉast<u>ul</u>ino›? ĉu profesia ‹malĉast<u>ist</u>ino›? Laŭ la artikolo «[[Meretrico]]» ĝi estas jen unu, jen la alio). # La koncerna biblia termino aludas templajn amortistojn virajn aŭ inajn, ekz-e «Ne enportu pagon de '''malĉastistino''' nek de '''malĉastisto''' en la domon de la Eternulo» (Readmono 23:18). Se oni elektas «meretrico»n, kiel esprimi «malĉastisto»n? Ankaŭ «de Babilono» estas krikinda. Anstataŭ la plumpa prepoziciaĵo en Esperanto eblas uzi pli elegantan adjektivon: Babilona, Babela. Laŭ la lingvaĵo Biblia preferindas «Babela», kp «[[Babela turo]]». Ankaŭ latine oni uzas adjektivon: ''Babyloniacus fornicaria''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:05, 21 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} En Esperanto la Biblio havas norman tradukon kies kvaliton neniu serioze kritikas, do estus bone ke bibliaj konceptoj kaj roluloj nomiĝu laŭ tiu traduko. Tial mi preferas "malĉastistino" kaj "Babel". Pri la elekto inter "Babela" kaj "de Babel" mi ne havas opinion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:26, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:58, 22 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 05:15, 23 aŭg. 2025 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:50, 30 aŭg. 2025 (UTC) {{farite}} kun 5 poraj voĉoj kaj neniu dubema. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Plinio la Maljuna]] == Estas multe da artikoloj, en kiuj oni diferencigas per «(pli) juna» / «(pli) maljuna». Min tio ĝenas, kiel insulto al racia vortuzo. La francoj estas iom pli sentivaj kaj diras [[:fr:Pline l'Ancien]] (Plinio la Malnova). Tre logike, kp «la Malnova Testamento — la Nova Testamento». Tamen anstataŭ «Plinio la Nova» (kp [[:fr:La nouvelle Héloïse|«La Nouvelle Héloïse»]]) ili paneas kaj diras «Plinio la juna» :-( Mi tamen opinias, ke la kontrastigo per «maljuna/juna» estas lingva (kaj logika) eraro, kontraŭa al la spirito de Esperanto. Logiko postulas la kontrastigon per «malnova/nova». Konkrete en la okazo pri la Plinioj eblas alia kontrastigo: «Plinio la onklo» / «Plinio la nevo» (kp «Dumas-père» / «Dumas-fils»). Tamen en multaj aliaj okazoj ne temas pri parencoj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:38, 24 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} "Plinio la juna" eĉ estas ekzemplo en PIV: [https://vortaro.net/#juna_kd]. Kaj laŭ mia kompreno, tio tute respektas logikon kaj Esperantan vortuzon. Homoj kaj aliaj organismoj estas (mal)junaj, ne (mal)novaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:18, 27 aŭg. 2025 (UTC) :{{kontraŭ}} alinomigo. Laŭ argumentoj de Arbarulo. Kaj mi tre esperas ke kiam '''mi''' estos vere maljuna, ke oni nomos min "maljuna" kaj ne "malnova", kvazaŭ mi estus objekto, aparato, ilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 05:59, 31 aŭg. 2025 (UTC) ::''Maljuna'' indikas la aĝon, ĝi estas relativa al onia naskiĝtempo (kaj farto). Kiam Plinio ''la Malnova'' estis infano li estis tre ''juna''; kaj Plinio ''la Nova'' mortis jam ''maljuna''. La ''antikvaj grekoj'' ne ĉiuj estis ''maljunaj grekoj'', kaj la ''modernaj grekoj'' ne ĉiuj estas ''junaj''. Ne ĉiuj lingvoj konfuzas la relativan aĝon kaj la absolutan malnovon. :: Oni povas juĝi pri noveco per la aĝoj kadre de unu sama familio: ''pli juna'' infano estas ''posta''; ido estas pli juna ol la gepatroj. Tamen tio postulas komparativon: ''pli'' (mal)juna. Kaj tio ne validas ekster la familio. :: Sinonime eblus distingi inter «la antaŭa Plinio» kaj «la posta Plinio». Kaj jen alisence, tamen ja rilate al homo (kion vi opinias malebla), en la [[Epistolo al la Efesanoj]]: ::: 22 por ke vi formetu ... ''la malnovan homon'', pereeman laŭ trompaj deziroj, ...<br> 24 kaj surmetu ''la novan homon'', kreitan laŭ Dio en justeco kaj vera sankteco. ::''Plinio la Maljuna'' estas tute mallogika kaj kontraŭa al diferenco inter ''maljuna'' kaj ''malnova'' (krom se efektive temas pri iu el la Plinioj en lia maljunaĝo).--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:52, 1 sep. 2025 (UTC) :Karaj - Distingado per ''absolutaj'' epitetoj "juna" kaj "maljuna" efektive povas esti misgvida aŭ almenaŭ stumbliga. :Tamen la ''relativa'' karakterizo "pli juna" kaj "pli maljuna" (aŭ "malpli juna", se temas pri du junuloj) ne havas tian evidentan problemon. :Mi vidas aperojn de tiaj formoj en iuj vikipediaj artikoloj. :Memkompreneble, oni povas disputi pri tio, ke en Esperanto oni principe povas distingi inter "pli juna" kaj "malpli maljuna", sed mi dubas, ke tia hardplitafo efiku uzeblon de la formo "Plinio la pli juna". :[[Uzanto:Sergio|Sergio]] - ĉu vi opinias ankaŭ la formon "pli juna" evitinda? :Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:42, 1 sep. 2025 (UTC) ::La du Pinioj estis kompareblaj laŭ la aĝo, ĉar ilaj vivotempoj havas komunaĵon. Sed kio pri la du Katonoj? La malnova mortis en 149 a.K., la nova naskiĝis 54 jarojn poste, en 95 a.K. Estas du disaj vivintervaloj — kiel eblas kompari iliajn «aĝojn»? La tradiciaj epitetoj estas plena absurdo, dum «nova» kaj «malnova» estas tute logikaj kaj klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:59, 1 sep. 2025 (UTC) :::Jen alia analogio. Imagu ke antaŭ 3 jaroj mi amikiĝis kun 20-jarulo, kaj 2 jarojn poste, kun 60-jarulo. Evidente la unua (nun 23-jarulo) estas la pli malnova amiko, kaj la dua (61-jarulo), la pli nova amiko. Sed laŭ via logiko, la 61-jarulo estas «la pli juna amiko», kaj 23-jarulo, «la pli maluna». Aĉ!--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 14:31, 1 sep. 2025 (UTC) ::::Kara, ::::Verdire, tiu ĉi ekzemplo ne rilatas senpere al la pridiskutata temo. "Nova amiko" kaj "malnova amiko" estas tute kutimaj, vaste uzataj esprimoj Neniu miksas la nociojn "juna amiko" kaj "nova amiko". ::::Tamen vi pravas, ke la esprimoj "nova amiko" kaj "malnova amiko" dubindigas iujn (sed ne ĉiujn!) el la obĵetoj kontraŭ tiaspeca uzado de "(mal)nova". ::::Bedaŭrinde, el la nuntempa vidpunkto ambaŭ Plinioj (kaj Katonoj) estas malnovaj, kaj ankaŭ komparado laŭ malnoveco ne sonas nature: Plinio la malpli nova kaj Plinio la pli nova? Aŭ Plinio la pli malnova kaj Plinio la malpli malnova? Ial tio sonas tre stumblige... Ĉu nur pro tio, ke tiaj esprimoj estas nekutimaj? Hm, pripensinde... ::::Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:01, 1 sep. 2025 (UTC) {{kom}} Kara {{u|Sergio}}, dankon por viaj rimarkigoj. Laŭ mia lingvosperto, esperantistoj ja kutime diras ĉi tie "juna". Supozeble ili faras tion * ĉar tio estas la ĝenerala lingvouzo en Esperanto, kaj/aŭ * ĉar ili paŭsas tion el naciaj lingvoj, kie oni same uzas "juna". Ĉu iu alia esprimo estus teorie pli logika ol "juna", tio certe estas interesa diskuto, kiu meritas havi sian lokon, sed ĝi ne tuŝas Vikipedion. Vikipedio sekvu la normalan lingvouzon, tute sendepende ĉu tiu estas "logika" aŭ ne. Ni nepre ne kreu apartan vikipedian dialekton de Esperanto. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:56, 2 sep. 2025 (UTC) == [[Fendo (gimnastiko)]] > [[Spagato]] == Saluton. Ne estas fontoj pri la traduko “fendo”, kaj la PIV enhavas la vortojn “spagato” [https://vortaro.net/#spagato_kd] aŭ “streĉangulo” [https://vortaro.net/#stre%C4%89angulo_kd] por tiu figuro. [[Uzanto:Lepticed7|Lepticed7]] ([[Uzanto-Diskuto:Lepticed7|diskuto]]) 13:26, 2 okt. 2025 (UTC) :{{por}} laŭ argumento de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:17, 3 okt. 2025 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 16:06, 12 nov. 2025 (UTC) :{{por}} [[Spagato]] estas bona vorto. Al mi persone, ambaŭ variaĵoj “fendo” kaj “streĉangulo” (pardonu, PIV) aspektas strangegaj. Redukti unu vortradikon ĉi tie nur rezultos en strangaj vortumoj. Estu spagato. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:15, 7 dec. 2025 (UTC) {{farite}} kun kvar poraj voĉoj kaj nenui duba aŭ kontraŭa - ŝanĝita al la vortumo "spagato". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:19, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Bonfarto]] > [[Bonvivado]]== La artikolo prezentas "bonfarto" kiel sinonimon de la anglalingva neologismo ''wellness'', tre nebula koncepto distingebla de ''health'' "sano" ĉefe en tio, ke ĝi havas konotacion de vivostilaj, precipe "alternativaj" metodoj. Tamen "bonfarti" en Esperanto ne havas tian konotocion, sed signifas nur tion, kion diras PIV, kiel la artikolo citas sed poste ignoras: "esti en bona stato, esti sana". Mi ne havas firman ideon pri la uzenda titolo. Kelkaj eblaj solvoj estas ''[[Wellness]]'', [[Saneco]], [[Bonvivado]], [[Sana vivostilo]], aŭ kunigi kun [[Sano]]. Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:44, 23 okt. 2025 (UTC) :Mi faris la duan artikolon [[Farto]]. Mi ne tute kontentas pri tiu titolo kaj bonvenigos alternativajn proponojn ankaŭ pri ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 25 okt. 2025 (UTC) ::{{farite}} al ''[[Wellness]]''. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 2 nov. 2025 (UTC) :::Mi konsentas pri distingo inter ''Wellness'' = Bonvivado kaj ''Well-being'' = Bonfarto. Ambaŭ estas io alia ol ''Health'' = sano, tial kontraŭ kunigoj. Mi ne feliĉas pri la nun anglalingva titolo, kiu povus lasi la impreson ke ne ekzistus esperanta vorto, sed se oni uzas la esperantan terminon "Bonvivado" en unua frazo kaj per alidirektilo al la teksto, estas tolereble. Tial mi malgraŭ mia ne plena entuziasmo ne kontraŭas la anglan titolon ''Wellness'' por esperanta teksto alternative al titolo Bonvivado. Kaj mi subtenas la originan planon de Arbarulo ''«Kiam la titolo "Bonfarto" estos libera, mi volas reuzi ĝin kiel titolon aŭ alidirektilon por nova artikolo tradukita el la angla "Well-being".»'' Ĝuste tiel estu! "Farto" estas iu ajn stato de vivkondiĉo, sed ''Well-being'' estas ekzakte Bonfarto kaj fine havu tiun titolon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 7 dec. 2025 (UTC) ::::Mi plu alinomis ''[[Wellness]]'' > [[Bonvivado]], laŭ la juĝo de ThomasPusch ke ĝi estas tradukebla tiel. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:12, 1 jul. 2026 (UTC) == [[Povo politika kreskas el tubo pafila]] --> « El la pafilo venas ŝtatpotenco » == {{por}} Ne nur pli fidela al la ĉina 槍桿子裏面出政權, sed ankaŭ ĉi tiel aperas en la esperant-lingvaj eldonoj de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ (Ruĝa Libreto). [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 14:50, 17 nov. 2025 (UTC) :Atentu, ke la senco de diraĵo ŝanĝiĝas, se oni ŝanĝas vortordon: "povo kreskas el pafilo" klarigas la fonton de povo; "el pafilo venas potenco" klarigas, kio venas el pafilo. Tiel estas en normala bonstila lingvaĵo. (Memkompreneble, oni povas celi ian alian stilon.) :Oni do elektu la vortordon konforman al la intencita senco. Al mi ŝajnas, ke Maŭ celis la unuan sencon, t.e. ke por reteni kaj kreskigi potencon necesas armiloj, aŭ, pli metaforece, "la potenco fontas el pafiltubo". :Se mia klarigo konfuzas vin, bonvolu (re)legi la elpaŝon de la Akademio pri la vortordo en Esperanto: [https://www.akademio-de-esperanto.org/oficialaj_informoj/oficialaj_informoj_35_2021.html ĉi tie]. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 15:30, 17 nov. 2025 (UTC) ::Atentu, ke neniel rilatas al vortordo. La aktuala titolo de la artikolo estis paŭsita de, preskaŭ certe, eŭropa lingvo. La citaĵo aperas en ambaŭ tekstoj eldonitaj de Fremdlinga Eldonejo kiel: « El la pafilo venas ŝtatpotenco » [[Uzanto:Pauchjo|Pauchjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Pauchjo|diskuto]]) 17:25, 17 nov. 2025 (UTC) : {{Sindetena}} al "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]". {{Kontraŭ}} specialaj citiloj <big>«&nbsp;»</big>. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Mi fidas la kompetentecon de la tradukintoj de Maŭaj verkoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:04, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Sed atentu tion, ke en Esperanto, malkiel en la franca lingvo, oni ne lasas spacon inter citiloj kaj vortoj. Ĉu uzi citilon aŭ kursivon por la titolo, tio estas alia demando - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:32, 27 nov. 2025 (UTC) ::{{Por}} "[[El la pafilo venas ŝtatpotenco]]", fidante la esperantajn eldonojn de kaj la Elektitaj Verkoj kaj Vortoj de Maŭ. Kompreneble la interna ligilo estos sen iuj ajn citiloj, sed en teksto specialaj kaj simplaj citiloj ambaŭ estas en ordo, nu kompreneble sen spaco inter tiuj signoj kaj la titolaj vortoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:58, 7 dec. 2025 (UTC) :::{{farite}} Fine estis kvar voĉoj por ŝanĝo al "El la pafilo venas ŝtatpotenco", ĉefe ĉar en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas tiu formo. Unu voĉo sindetenis, kaj Filozofo esprimiĝis sindetene ĝis kontraŭe (mi cetere samopinias kun Filozofo ke la antaŭa formo sonas pli elegante, sed se en la Fremdlinga Eldonejo uziĝas la dua formo, ĝi preferiĝu). Ĉiukaze, estas plimulto por la ŝanĝo. Mi realigas ĝin. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Kapostacio -> ?? == NUL trafoj en tekstaro, ne en PIV, ne en ReVo. [[Kapostacio]] -> [[Mortfina stacio]] ?? [[Saka stacio]] ?? [[Unudirekta stacio]] ?? . [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:03, 17 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Mi ne sufiĉe komprenas la koncepton. Kiel povas esti, ke venas linioj el pluraj flankoj, sed trajnoj povas atingi la stacion nur de unu flanko? Ĉu do estas nur unu uzebla linio, kaj aliaj senfunkciaj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:11, 21 nov. 2025 (UTC) ::Laŭ mia kompreno de la ligitaj artikoloj en la germana kaj franca vikipedio, temas pri stacio, ĉe kiu finas la linioj, kiuj atingas ĝin. Do trajnoj povas atingi la stacion de pluraj direktoj, se estas pluraj linioj, sed devas poste reiri laŭ la sama linio - neniu trajno povas veni de unu direkto kaj foriri en alia. Mia rekomendo estas {{por}} alinomi al [[Finstacio]] (registrita en PIV, jen la difino [https://vortaro.net/#finstacio_kd]) kaj reverki la misgvidan tekston. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 21 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} La vorto estas traduko de la hungara vorto, do mi komprenas, sed tio estas nur mia aldono.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:43, 21 nov. 2025 (UTC) :{{por}} Finstacio - [[Uzanto:Darkis123|Darkis123]] ([[Uzanto-Diskuto:Darkis123|diskuto]]) 21:34, 27 nov. 2025 (UTC) :::{{por}} Finstacio aspektas klara vortumo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:52, 7 dec. 2025 (UTC) : {{kom}} Temas pri stacio kie ĉiuj trakoj finiĝas, kaj ĉiu trajno devas halti, kaj sekve almenaŭ komence vojaĝi al la kontraŭa direkto. Ofte sed ne nepre tio ankaŭ estas fino de la linio. Do ne temas pri "finstacio" laŭ la difino de PIV. La difinoj estas malbonaj, kaj pli-malpli samaj. Disponeblas malbona bildo: [[:File:Durchgangsbahnhof und Kopfbahnhof (Schema).svg]] kie tamen iomete videblas ke la por la flava linio la koncerna stacio NE estas finstacio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 13:38, 19 dec. 2025 (UTC) ::Mi ne komprenas la distingon inter "linio" kaj "trako", nek certas ke la flavaj trakoj en la bildo apartenas al unu "linio". (Mi ne vidas mencion de "linio" en la bildopriskribo.) Mi ankaŭ pensas ke "finstacio" egale taŭgas por paroli pri trakfinoj kiel pri linifinoj, se ili estas malsamaj aferoj. Tamen se tio ŝajnas konfuza al aliaj vikipediistoj "kap(o)stacio" povas resti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:56, 19 dec. 2025 (UTC) == [[Sep fratinoj (ŝtatoj)]] -> [[Nordorienta Barato]] == Tiu eble popola metaforo ne aperas en aliaj lingvoj. Pri geografie preciza estus [[Nordorienta Barato]]. La nuna titolo povus resti en la redakto kiel alternativa nomo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:20, 18 nov. 2025 (UTC) : {{por}} alinomigo al [[Nordorienta Barato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 19 nov. 2025 (UTC) :{{kom}} Se oni faros tion, oni verŝajne devos reverki la artikoleton por inkludi Sikimon, kiu laŭ aliaj vikipedioj estas la oka ŝtato de la regiono Nordorienta Barato. Alternative, oni povas ŝanĝi la intervikiojn de la nuna artikolo ligante ĝin al [[:d:Q2920148]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 21 nov. 2025 (UTC) : {{farite}}.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:30, 1 dec. 2025 (UTC) : Sed, la teksto devas ankoraŭ adaptiĝeti laŭ la supra propono de Arbarulo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:42, 7 dec. 2025 (UTC) == [[Donostia Internacia Filmfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinfestivalo]] -> [[Donostia Internacia Kinofestivalo]] == Laŭ la origina nomo (hispane Festival Internacional de Cine de San Sebastián, eŭske Donostia Zinemaldia, angle San Sebastian International Film Festival) anstataŭ la anglalingva nomo, troe misuzata eĉ en esperanta Vikipedio. Laŭ mi Kinfestivalo estas pli facile prononcebla kaj pli ĝusta traduko, ĉar en pluraj lingvoj eble filmo kaj kino estas sinonimaj, sed ne en Esperanto. Kaj en tiaj festivaloj ĉefa afero estas prezento de filmoj, sed ankaŭ gazetaraj kunsidoj, solena fotado, intervjuoj, premioj, ceremonioj ktp. Mi bedaŭras, ke la tendenco estis nur ripeti la anglalingvecan internaciecon, eĉ kiam la originala nomo de la festivalo estas "de kino" kaj ne "de filmoj". Tiurilate oni povas vidi en PIV tion, kio estas filmo kaj kio estas kino.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:56, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Fakte "filmarto" kaj "kino" jes estas sinonimoj, kaj logike la lingvo ne bezonas du radikojn, do pri logiko ni ne insistu. Kaj evidentas ĉe la Tekstaro ke ambaŭ esprimoj ("filmfestivalo" kaj "kinfestivalo") estas tre oftaj en praktiko. Tamen veras ke ''cine'' en la hispana pli ekvivalentas al "kino" aŭ "filmarto" ol rekte "filmo", do tio estas malforta apogo por "Kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:44, 21 nov. 2025 (UTC) :{{sindetena}} Mi jam la 21-an de novembro komentis en maniero simila kiel iom poste faris Arbarulo, sed iel mia komputilo restartis sin kaj mi missupozis ke mia redakto ankoraŭ estis savita. Tial mi ne emas reskribi mian pledon nun, sed simple aliĝas al la noto de Arbarulo. Mi ne favorus anstataŭi ĉiujn ajn uzojn de "filmfestivalo" en Esperanto per "kinfestivalo", sed tio ankaŭ ne estas la propono. Sed en la hispana nomo klare estas la vorto "cine", en la eŭska klare la vorto "zine", kaj en tiu kazo permesi al si la ekzaktecon traduki tion al esperanta vortero "kin'" estas plene en ordo. Klaras ke la intervjuoj, premioj, ceremonioj, komuna fotado, babilado kaj manĝado en tiuj festivaloj plene temas pri filmoj, tial "filmfestivalo" neniel estas malpli ĝusta, sed ankaŭ ne pli ĝusta ol la alternativo "kinfestivalo". Laŭ mi estas plene en ordo libere elekti inter la du sinonimoj laŭ pli bona redono de la nacilingva titolo. Nur ni atentu ke ne ekestos du kategorioj, kaj du artikoloj kiuj volus harfende distingi kio enhave estus la diferenco inter "filmfestivalo" kaj "kinfestivalo", kaj inter "eko" kaj "komenco" ktp. Ne estas diferenco - tion klarigas la vorto [[sinonimo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:49, 7 dec. 2025 (UTC) :{{komento}} Mi ne havas firman preferon. Tamen, se oni decidos transiri al la radiko ''kin''-, mi preferus la (pli facile prononceblan kaj internaciae rekoneblan) formon "kinofestivalo". Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:25, 19 dec. 2025 (UTC) ::Sed: Je 18:33, 1 dec. 2025 Kani jam movis la paĝon Donostia Internacia Kinfestivalo. Mi atentigas ke Arbarulo kaj mi nur voĉdonis por "kinfestivalo" por hispanlingvaj eventoj, ne por ĝenerala anstataŭigo de ĉiu uzo de la vorto "filmfestivalo" per "kin(o)festivalo". Mi facile subtenus ankaŭ la same post la alinomigo alvenintan proponon de Filozofo pri aldono de centra vokalo kaj formo "kinofestivalo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:00, 8 feb. 2026 (UTC) == [[HEC Paris en Kataro]] -> HEC Paris, Doha == Nova nomo de la lernejo. [[Specialaĵo:Kontribuoj/&#126;2025-37808-99|&#126;2025-37808-99]] ([[Uzanto-Diskuto:&#126;2025-37808-99|diskuto]]) 08:03, 2 dec. 2025 (UTC) :{{re|Dominik}} Ĉu vi volus rigardi la proponon? Vi estis la origina metinto de la paĝo, kaj jam iom estas en la temo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:50, 7 dec. 2025 (UTC) ::{{farite}} je 2025 12 13 {{kom}} Anonimulo kun alia IP-adreso la 13-an de decembro 2025 simple ĉe [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon#Helpo_pri_renomado_de_paĝo]] petis pri renomigo, kaj {{re|Stefangrotz}} simple estis tiom afabla kaj faris la alinomigon, eĉ ne konsciante pri la peto ĉi-tie kaj la ne jam reago de Dominik je 2025-12-13. Ĉi tie ne estas problemo: mi rekontrolis en la oficiala retejo, tie klare videblas la nova nomo. Mi eĉ trovis novan emblemon en la komunejo, povis interŝanĝi tion kaj povis ankaŭ interŝanĝi plurajn menciojn en la teksto. Tion mi fakte pensis ke Dominik povus fari - sed povas okazi ke oni foje nur supraĵe registras "pingan" notiĝon kaj poste forgesas ĝin. Mi povintus ankoraŭ noti noton en la diskutpaĝo de la tiama paĝo "HEC Paris en Kataro" je 2025-12-07, kvankam mi dubas ke oni 100-procente vidus mian noton tie, atentigante pri la komencita diskuto ĉi tie, kaj mi povintus fari al mi privatan noton postkontroli post semajno, do 2025-12-14, ĉu Dominik jam solvis la problemon, aŭ laste Stefangrotz povus ankaŭ aŭtomate pensi pri tio kontroli, se temas pri alinomigo por anonimulo, ĉu hazarde en la koncerna diskutpaĝo, do ĉi tie, estas diskuto pri la alinomigo. Tamen ĉi tie ne estas konflikto. Sed same ankaŭ iu anonimulo, se en VP:AA estas plimulto kontraŭ alinomigo, povus per simila maniero simple demandi en [[Vikipedio:Mi_bezonas_helpon]] aŭ povas rekte alskribi iun afablan administranton kun peto fari alinomigon anstataŭ li. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:38, 8 feb. 2026 (UTC) ==[[Stikado]] -> [[Fortranĉado (kultivado)]] aŭ [[Fortranĉaĵo (kultivado)]]== Mian atenton tiris al la temo artikolo ĵus aperigita de Heidi Goes en ''Esperantista Vegetarano'', kiu tekstas "Multaj herboj povas esti disvastigitaj per fortranĉaĵoj." Mi taksas ke derivaĵo "fortranĉ-" estas facile komprenebla kompare al pli arbitra, verŝajne malvaste konata radiko "stik-". En la Tekstaro mi trovas neniun ekzemplon de "fortranĉ-" en ĉi tiu senco, sed ankaŭ nur unu ekzemplon de "stik-". Ĉiuokaze, mi pensas ke ambaŭ terminoj devas menciiĝi en la artikolo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:34, 20 dec. 2025 (UTC) :{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:54, 28 dec. 2025 (UTC) == [[Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Deportado de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forŝovo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] --> [[Forpelo de germanoj el Ĉeĥoslovakio]] == En ĉiuj aliaj similaj kazoj estas uzata la vorto ''deportado'', ne stranga inventaĵo ''ellandigo''. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:04, 22 dec. 2025 (UTC) [[Dosiero:Alchimowicz Deportees.jpg|thumb|''Deportitoj en Siberion'' de Kazimierz Alchimowicz (1894), c Nacia muzeo en [[Varsovio]], bildiganta suferon de polaj siberiaj forpelitoj.]] :{{por}} -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:26, 22 dec. 2025 (UTC) :forte {{kontraŭ}} la paĝo ne estas finita. La vorto "ellandigo" ne estas inventaĵo. Same ni povas diri elvagoniĝi, entramiĝi ktp. Germanoj kaj ĉeĥoj perceptas tiun ĉi parton de la komuna historio diverse. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:41, 22 dec. 2025 (UTC) :aldono: Germanoj estis forpelitaj, forŝovitaj el la ĉeĥa vidpunkto de tiama epoko. Same hodiaŭ oni povas ellandigi fremdulon el ŝtato el diversaj kaŭzoj. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 16:52, 22 dec. 2025 (UTC) ::Ne gravas kiu kaj kiel traktas la historiajn eventojn. La germanoj en Ĉeĥoslovakio estis deportitaj, do forpelitaj el sia patrujo, same kiel en ĉiuj landoj de Orienta Eŭropo. La sola ŝtato ne forpelinta siajn germanojn estis Sovetunio, sed eĉ tie ili spertis internan deportadon, kiu en la sovetia, rusia kaj internacia historiografio estas nomata ĝuste tiel — deportado de la germanoj de Volgio. Same nomiĝas en Esperanto-Vikipedio [[Deporto de la ĉeĉenoj kaj inguŝoj]] kaj [[Deportado de krime-tataroj]] (kavnkam ĉiuj ĉi etnaj grupoj estis post kelkaj jaroj rehabilititaj kaj revenis hejmen). Oni povas diskuti, ĉu tio estis ago prava aŭ malprava, sed ne pri tio ĉu tio estis deportado aŭ ne. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:29, 23 dec. 2025 (UTC) :::Bonvolu kompari la nomo de tiu paĝo kun aliaj lingvo. Angle [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]], [[:en:Expulsion of Germans from Czechoslovakia]], [[:de:Vertreibung der Deutschen aus der Tschechoslowakei]]. Ĉu vi vidas tie vorton bazita de vorto deportado, deportation? Nur la rusa uzas titolon de paĝo [[:ru:Депортация немцев из Чехословакии]]. Ŝajnas, ke vi volas akomodigi ĝin laŭ la rusa. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 09:16, 23 dec. 2025 (UTC) ::::Bonvolu kompari la nomon de tiu ĉi paĝo kun la nomoj de la aliaj paĝoj dediĉitaj al la similaj okazaĵoj. Deportado estas deportado, kaj oni ne provu maski la perfortan agon per mildaj ŝajnigaĵoj. La germanoj, kies prauloj dum jarcentoj loĝis en tiu ĉi regiono, estis perforte forpelitaj — sen posedaĵoj, rajto reveni aŭ procesi, ofte batitaj, foje murditaj. Kial translokado de ĉeĉenoj ene de Sovetunio kun reveno post kelkaj jaroj al la sama regiono kun kompleta restarigo de ties rajtoj estas deportado dum elpelo de la germanoj el Ĉeĥoslovakio — por eterne, sen iuj ajn rajtoj — estas ''ellandigo''? Ŝajnas ke vi volas akomodigi ĝin al la ĉeĥa politika tradicio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:42, 23 dec. 2025 (UTC) :::::RG72, vi redatis tiun paĝon je la ''14:08, 27 okt. 2018 RG72 diskuto kontribuoj 7 634 bitokoj +234 →Referencoj malfari [aŭtomate patrolita]''. Vidu la historion de redaktoj. Redaktis ĝin ankaŭ pluraj redaktintoj, neniu klopodis ŝanĝi la titolon, kaj subite vi post tiom da jaroj klopodas alinomi ĝin. Kial? Ellasu politikon el Vikipedio. Ni ne komparu nekompareblan. Vi ne ŝanĝos historion nur tial, ke iu nomo ne plaĉas al vi. Sovetunio ne estis Ĉeĥoslovakio kaj Ĉehoslovakio ne estis Sovetunio. Nur por via imago. La vorto Sudetio estis en tiu tempo malpermesita vorto en Ĉeĥoslovakio kaj fakte en la tempo de la socialisma Ĉeĥoslovakio. Ĝi malperis el mapoj, el oficoj... Mi ne volas kvereli kun vi pri tiu historia tempo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 06:27, 24 dec. 2025 (UTC) ::::::Pardonon sed vi prezentis eĉ ne unu argumenton validan en scienca diskuto kiuj sole akcepteblas kiam temas pri la '''enciklopedio'''. Ne gravas kiu kaj kiam redaktis la artikolon, al kiu (mal)plaĉas iuj vortoj kaj certe neniu diras ke Sovetunio estis Ĉeĥoslovakio, Angolo estas Haitio, urso estas ĝirafo ktp. La afero estas ekstreme simpla: Ĉeĥoslavio faris rilate siajn germanojn tion kio en Esperanto nomiĝas '''deportado'''. La enciklopedio fajfas pri ĉeĥaj politikaj tradicioj, historio de redaktoj kaj personaj (mal)plaĉoj. Ĝi estas scienca verko kaj nur sciencaj argumentoj estas konsiderindaj. Ĝis nun vi ne prezentis ilin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:42, 30 dec. 2025 (UTC) Kvankam tio estis amasa deportado, tiu historia periodo, tiu deportado ricevis tiam nomon '''Ellandigo de germanoj el Ĉeĥoslovakio''', ĉeĥe [[:cs:Vysídlení Němců z Československa]]. Se vi deziras, vi povas traduki la titolon en Esperanton. Aŭ aldonu la paĝon en kategorion pri deportadoj. Krome, estas ĉi tie paĝo [[Forpelo de germanoj (1944–1950)]], do nenia "deportado de germanoj" en la titolo. Estas ĉi tie [[Forpelo de ĉeĥoj el Sudetio en la jaro 1938]], do nenia deportado en la titolo. Ĉio havas sian nomon. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:25, 30 dec. 2025 (UTC) :Ripete: Ni verkas ne la ĉeĥan enciklopedion en la ĉeĥa, sed Esperanto-enciklopedion en Esperanto, do por ni gravas ne ĉheĥa terminaro, sed sole Esperanto-terminaro kaj ĝi estu maksimume unueca. Ĉeĥaj historiistoj povus nomi deportadon ''ellandigo'', mortigadon — ''malvivigo'' ktp, sed ni sekvu ne tiun ĉi Orwell-lingvaĵon, sed normalan lingvaĵon de la historia kaj jura sciencoj. Se provizora translokado de krimeaj tataroj, ĉeĉenoj, kalmukoj kaj volgaj tataroj ene de ilia ŝtato meritas nomiĝi ''deportado'', do certe ankaŭ porĉiama forpelado de la ĉeĥaj germanoj ekster ilia ŝtato nomiĝu tiel. Dura lex sed lex. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:38, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} Mi konstatas, ke la tuta debato estas inter ruso kaj ĉeĥo, kio sugestas, ke la naciaj influoj forte movas ilin al diskuto. Laŭ mi, ambaŭ titoloj eblus kaj tial ili devas aperi en la enkonduko, tamen mi apogas la proponon ĉar ŝajnas, ke ellandigo estus tro milda esprimo ([[eŭfemismo]]) por tio kio okazis antaŭ multaj jardekoj kaj pri kio nuntempaj homoj devus rigarde dedistance.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:12, 31 dec. 2025 (UTC) ::Mi samopinias krom la rimarko ke temas pri la diskuto inter ruso kaj ĉeĥo, ĉar mi diskutas sole kiel sciencisto kunverkanta la enciklopedion, do mi insistias sole pri unueco de la terminaro. Ni ne pritaksas ĉi tie ĉu deportado de la germanoj el Ĉeĥoslovakio estis justa aŭ maljusta (en Orienta Eŭropo ĉiuj ŝtatoj faris tion — krom Sovetunio. Ni sole konstatas la nekontesteblan fakton ke ili estis deportitaj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:18, 31 dec. 2025 (UTC) ::: Vi "kiel sciencisto" evidente denove malpravas. La bolŝevisma Sovetunio (pro kapricoj de ĝia diktatoro Jozefo Stalino) kaj larĝskale genocidumis kaj larĝskale amasdeportis dum la Dua Mondomilito kaj alitempe. Ĝi deportis interalie finnlingvanojn de Karelio, pollingvanojn kaj germanlingvanojn de okcidenta Pollando kaj Königsberg, kaj diversajn ulojn inklusive ruslingvanoj al Siberio. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 31 dec. 2025 (UTC) ::::Kiel ne-sciencisto vi komplete perdiĝis en la diskuto. Supre mi plurfoje menciis deportadon de volgaj germanoj en Sovetunio kaj diris ke se tiu ĉi translokado de etna grupo ene de la ŝtato meritas nomiĝi deportado, do ankaŭ porĉiama forpelo de etna grupo ekster ĝia patrujo nomiĝu tiel. Mi aldonu ke la germanoj deportitaj al Siberio jam post kelkaj jaroj estis komplete restarigitaj je siaj rajtoj kaj denove iĝis plenrajtaj civitanoj. Guberniestro de mia [[Tjumena provinco]] estas Aleksandr Moor, prezidanto de la provinca departemento pri edukado estas Rajder, prezidanto de Sberbanko estas Gref, prezidanto de Gazpromo estas Miller, ktp.[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 1 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} "ellandigo" kaj {{kontraŭ}} "deportado" pro malĝusta uzo afikso <code>-ad-</code>. {{por}} "'''amasforpelo'''" aŭ "'''forpelo'''" por '''ĉiuj''' artikoloj pri tiaspecaj temoj. :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BEe%5Dllandigo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "ellandigo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BFf%5Dorpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "forpelo" 4 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BAa%5Dmasforpelo%2F&title=Special:Search&ns0=1 "amasforpelo" 0 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deporto%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deporto" 1...2 trafoj] :* [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?search=intitle%3A%2F%5BDd%5Deportado%2F&title=Special:Search&ns0=1 "deportado" 2...4 trafoj] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:13, 4 jan. 2026 (UTC) Tralegu la unuan alineon de tiu paĝo. Vi faras el tiu alinomado loterion. Oni povas skribi diverse tiun liston de "trafoj". [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 17:35, 4 jan. 2026 (UTC) ::{{por}} unueca lingvaĵo. Debatoj pri la (mal)justeco de tiaj aferoj esprimiĝu kun konvena grado de nuanco en la artikola enhavo. Tio ne estas la tasko de la titolo. Kaj precipe {{por}} "forpelo" laŭ la propono de Taylor 49, ĉar tiu vorto jam estas uzata en Esperanto por la bezonata signifo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:35, 9 jan. 2026 (UTC) ::: {{farite}} tri poraj voĉoj (krom mia kaj voĉo de la proponinto), unu kontraŭa. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:37, 2 feb. 2026 (UTC) ::::Do kvin poraj voĉoj. Se mi vidintus la diskutojn ĝustatempe, mi ankaŭ voĉdonintus por la ŝovo al termino "forpelo" (aŭ deportado). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:50, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Germanaj baltoj]] => [[Baltaj germanoj]] == Temas ĝuste pri germanoj, kies prauloj konkeris Baltion antaŭ multaj jarcentoj, do aplikeblas la sama modelo kiel kaze [[Volgaj germanoj]]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:37, 30 dec. 2025 (UTC) :{{por}}Pro la menciitaj kialoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:08, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}} En la germana lingvo, kiel la unua frazo ĝuste indikas, estas ĉiukaze ambaŭ formoj, pli ofte ''Deutsch-Balten'' (germanaj baltoj), malpli ofte ''Baltendeutsche'' (baltaj germanoj). Kion mi aŭdis kaj legis pri la grupiĝo (en Darmstadt estas la centra kulturejo por la Baltaj germanoj), la koncernuloj kiuj mem preferis formon evivalentan al "Germanaj baltoj" volis indiki ke ili unuavice estas baltoj, kaj nur flanke estas germanlingvaj. Do ili en 1918 ne volis konfrontiĝi kun tronaciigitaj estonoj aŭ latvoj kiuj krius "Iru hejmen", ĉar ilia hejmlando kaj tiu de la prapatroj efektive estis inter Talino kaj Rigo, ne en Akeno, Kolonjo aŭ Treviro, de Talino pli-malpli 2000 kilometrojn for. Inter la baltiaj lingvoj ankaŭ estas ambaŭ formoj, en la estona (Baltisakslased) kaj litova (Baltvokiečiai, baltaj germanoj) oni preferas la novan formon, en la latva (Vācbaltieši, germanaj baltoj) la malnovan. Do nenio kontraŭ prefero de la nova formo, kvankam kompreneble devos resti alidirektilo, ĉar la formo germanaj baltoj signife disvastiĝis dum la lastaj jaroj en vikipedio kaj en la komunejo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:10, 8 feb. 2026 (UTC) == Ŝablono:Informkesto programaro -> Ŝablono:Informkesto programo == [[Ŝablono:Informkesto programaro]] -> [[Ŝablono:Informkesto programo]]. La paĝo [[7-Zip]] fanfaronas per: :> 7-Zip estas libera programo kaj ne :> 7-Zip estas libera programaro 7-ZIP estas programo. '''Kune''' 7-ZIP, WingRAR, GIMP kaj InkScape estas programaro. La afikso -ar- malĝustas en la kunteksto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:34, 31 dec. 2025 (UTC) :{{por}}[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:59, 1 jan. 2026 (UTC) :{{por}} Mi ne scias ĉu ne estus eblecoj uzi ankaŭ ŝablonon "informkesto programaro", sed ĉiukaze la pli ofta kazo estas uzi ĝin por unuopa programo, kaj la ekzemplo de Taylor tre konvinke bildigas tion. Sed eĉ se estus (aŭ iam ekestus) iuj paĝoj pri programaroj, por kiuj ni ne volus uzi informkeston "programoj", tio tamen ne estas problemo. Estas ŝablonoj "informkesto monto" KAJ "informkesto montaro", "informkesto insulo" KAJ "informkesto insularo", do ankaŭ ĉi tie en kazo de neceso povas ekesti dua ŝablono, se ĝi urĝe bezonatos. Sed la alinomigo nun sendube utilas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:30, 8 feb. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:56, 8 feb. 2026 (UTC) == [[Oktopieduloj]] => [[Polpoj]] aŭ [[Polpo]], [[Polpo]] => [[Oktopodo]] == En 2018 [[Uzanto:Rdelre]] alinomis la artikolon pri ordo Octopoda de [[Polpo]] al [[Oktopieduloj]] kaj kreis novan artikolon sub la titolo [[Polpo]] pri genro ''Octopus''. Mi trovas neniun spuron de interkonsultiĝo pri tiu ŝanĝo. Kaj en PIV mi trovas neniun spuron, ke iu ajn vorto "oktopiedulo" ekzistas. Male, ĝi uzas "oktopodo" por ''Octopus'' kaj oni povas konkludi de la difino ke "polpoj" estas Octopoda. En la Tekstaro evidentas, ke "polpo" estas la sola vorto uzata en komuna lingvaĵo. Ankaŭ tio apogas la ideon, ke "polpo" signifas Octopoda, ĉar ordinaraj homoj kutime scias distingi Octopoda de aliaj bestoj sed ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj Octopoda. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:56, 4 jan. 2026 (UTC) :Dankon, [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]]. :Verdire, la komento ke ordinaraj homoj kutime ne scias distingi ''Octopus'' de aliaj ''Octopoda'' ne plene veras. Se vi montrus al ordinara homo la foton de [[Argonaŭto (biologio)|argonaŭto]], ano de ''Octopoda'' kun konko, li dirus ke ĝi ne estas polpo, kvankam la artikolo priskribas ĝin kiel "pelaga polpo". --- Aldone, enciklopedioj ne pritraktas nur aĵojn konatajn de ordinaraj homoj. :Vi tamen pravas, ke "Oktopieduloj" ne estis bona elekto (mi ne plu memoras, post 7 jaroj, kial mi uzis ĝin). "Oktopod-o", kvankam neoficiala, estas simila al aliaj sciencaj radikoj bazitaj sur internaciaj sciencaj nomoj, do estas kialoj por subteni ĝin. Ankaŭ la kunmetaĵo "Okpieduloj" estus uzebla. Estas nur ia problemo, ĉar ambaŭ povas rilati kaj al ''Octopoda'' kaj al ''Octopus''. :Pri via propono uzi "Polpoj" (aŭ "Polpo") pri ''Octopoda'' kaj "Oktopodo" pri ''Octopus'', mi konsentas. Mi favoras [[Polpoj]] pri la ordo. Pri la genro ''Octopus'' mi sugestas - kiel en aliaj vikipediaj artikoloj (ekzemple [[Hirundo (genro)]], [[Lotuso (genro)]]) - aldoni la vorton "genro" por klareco: [[Oktopodo (genro)]] aŭ [[Okpiedulo (genro)]]. --[[Uzanto:Rdelre|Rdelre]] ([[Uzanto-Diskuto:Rdelre|diskuto]]) 11:10, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Rdelre}} Mi dankas vian komprenon pri la plej gravaj aferoj, kaj ankaŭ la informon pri argonaŭtoj. Ankaŭ mi ne estus rekoninta ilin kiel polpojn. Ĉiam estas io nova por lerni! ::En kiu senco "oktopodo" povas rilati al Octopoda? Laŭ mia kompreno nia sola bona fonto estas PIV, kaj tio senambigue diras, ke ĝi signifas ''Octopus'' [https://vortaro.net/#oktopodo_kd]. Normale laŭ [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj]] aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon. Aŭ ĉu iu alia vikipediisto opinias, ke ĉi tie estas motivo por escepto? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:20, 9 jan. 2026 (UTC) :::{{farite}} --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:41, 21 jan. 2026 (UTC) ::::Kvankam jam tro malfrue, mi konsentas pri la ŝanĝoj, kaj aparte tre subtenas la gvidlinion ke "aldono inter krampoj uziĝas nur kiam pluraj artikoloj havus saman titolon". Ĉio iris bone ĉi tie, kvankam ne pliaj homoj kundiskutis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 8 feb. 2026 (UTC) == Turo de la Pucelo > Virgulina turo == La titolo [[Virgulina turo]] (facile komprenebla esperanta vorto) ekde jaroj gvidas al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] (tute ne komprenebla pseŭdoesperanta titolo). En tio kompreneble la vorto pucelo estas la dubinda - [https://vortaro.net/#pucelo_kd PIV en ĉiuj ĝisnunaj eldonoj de 1970-2020] ne konas ĝin, kaj [https://reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#NeoGlo ReVo nur indikas ke estu neoficiala neologismo, tre malofta, en senco de "juna virgulino"] (cetere vikipedio kaj vikivortaro same '''ne''' havas la vorton, krom en tiu ĉi titolo, sed tio ne estas forta argumento, ĉar ĉiu povas ĉiusekunde krei eron - tamen ĝis nun neniu faris). En tio ne estas klara, kio estus "aparte juna": ĉu ne plenkreska, do ĝis 17 jarojn aĝa, aŭ ĉu antaŭ la unua menstruo, individue ekde la 9-a ĝis 14-a jaro, aŭ ĉu antaŭ la lerneja aĝo, 5- ĝis 6-jara??? Ĉar mi same ne trovas ĝin en iu du-lingva Esperanto-vortaro, tiuj demandoj eĉ ne estas facile respondeblaj, kaj eĉ se, ankoraŭ estas la demando kiaj aĝoj de junulinoj aŭ infanoj la 12-jarcenta turo en Bakuo celus. Laŭ mia kompreno virgulino estus simple virino kun neŝirita himeno, kiu do garantiite ne jam amoris - se estus simple tiu difino por "pucelo", tiam la aldona vorto tute ne havus sencon - tiam oni tuj povus uzi la kutiman vorton virgulino. Se ĉiuj tiuj demandoj ne estas klaraj, tiam probable pro tio ke oni tiom "tre malofte" uzas la neologismon. Kaj la strangaj vortokreoj en tio ankoraŭ ne finiĝis. En vikidatumoj ankoraŭ indikiĝas "alternativa nomo": "Turo de la Pucelino", tio estas vortokreo tute absurda: Se laŭ ReVo pucel'o estas aparte juna virg'ul'in'o, tiam pucel'in'o estas aparte juna virg'ul'in'-in'o - tiu kombino plene ne konvinkas. Plie en la alilingvaj formoj de la vikipedia titolo pri la turo kiujn mi komprenas mi vidas nur ekvivalentojn al simpla vorto "virgulino". La uzanto Petr Tomasovsky en sia diskutpaĝo solene informis, ke ekde aŭgusto 2025 li ne plu partoprenas en Vikipedio. Konsiderante kiom malfacile estis ekhavi iuspecan interkonsenton kun li, kiam li ankoraŭ partoprenis, tio eble eĉ estas bona memvola decido. Sed eĉ se li ankoraŭ estus, iu juĝo de li "mi ŝatas la vorton pucelino kaj mi volas propagandi ĝin, laŭ mi ReVo malpravas kaj PIV entute nekompetentas" ankoraŭ ne estus aŭtoritata referenco. Sume mi volas proponi entute forpreni la alidirektilon de la titolo [[Virgulina turo]] al la definitiva artikola titolo [[Turo de la Pucelo]] - kaj uzi la normaluzan unuan titolon kiel titolo de la teksto pri la malnova turo en Bakuo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:09, 8 feb. 2026 (UTC) :Forte {{por}} "pucelo" estas stranga, neesperanta vorto kaj neuzenda. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:38, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:31, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Komunlingva nomo]] => [[Ordinara nomo]] == Saluton. En 2010 mi kreis tiun artikolon kun la titolo Komunlingva nomo. Pasis jaroj kaj en 2020 Moonbri movis paĝon Komuna nomo al Ordinara nomo: Esperanta "'komuna" ne samsignifas kun angla "common", franca "commun" ktp. Laŭ mi, li tion faris ege prave. Tamen en 2023 Sergio movis paĝon Ordinara nomo al Komunlingva nomo: La tradicia termino Esperanta. Kvankam tiu alia titolo ne estas erara, ordinara plej taŭgas (en PIV Konforma al la ĉiutaga uzado, al la kutimo; ne diferencanta de la plimulto el la okazoj), tio estas male al la [[scienca nomo]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:03, 23 feb. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Estus pli bone, se Sergio estus bonorde proponinta kaj diskutinta sian alinomadon. Tamen ĉi tiu propono ne donas kialojn por dubi lian pravigon "tradicia termino Esperanta". Kaj eĉ laŭ la logika flanko, "komunlingva" ŝajnas pli bona - jes, ĝi estas pli ordinara ol scienca nomo, sed nur precize en tiu senco, ke ĝi estas en lingvo komuna al fakuloj kaj nefakuloj anstataŭ kvazaŭlatina sciencfaka kodo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 11 mar. 2026 (UTC) == Kondensilo -> Kapacitilo == @[[User:DidCORN]] -- [[Kondensilo]] -> [[Kapacitilo]] ĉar '''Kapacitilo''' provizas [[Kapacitanco|kapacitancon]], ne [[Kondensado]]n. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:56, 25 feb. 2026 (UTC) == Fabeloj de H.C. Andersen == Estas propono alinomi jenajn fabelojn al jenaj titoloj kiujn Zamenhof elektis por siaj klasikaj tradukoj: * [[La novaj vestoj de la Imperiestro]] => [[La novaj vestoj de la reĝo]] {{farite}} * [[La marvirineto]] => [[La virineto de maro]] Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:34, 4 mar. 2026 (UTC) :Estas po unu voĉo {{por}} la alinomado en respondaj diskutpaĝoj, kaj estas neniu kontraŭa voĉo. Do entute la opinio estas (iom) pozitiva. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 10:59, 11 mar. 2026 (UTC) Ankoraŭ pliaj: * [[La knabineto kun la alumetoj]] => [[Knabineto kun alumetoj]], vidu [https://www.steloj.de/esperanto/fabeloj2/alumetoj.html jen] {{farite}} * [[La tindrujo]]/[[La fajrilo]] => [[Fajrilo (Andersen)|Fajrilo]] {{farite}} * [[La princino sur pizo]] => [[Reĝidino sur pizo]] {{farite}} * [[La malbela anasido]] => [[Malbela anasido]] {{farite}} [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 12:05, 16 mar. 2026 (UTC) :Necesas trarigardi la zamenhofajn tradukojn. Eble troviĝas pli da alinomendaj artikoloj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:35, 16 mar. 2026 (UTC) :Resume {{por|por}} la ekzakta kopiado de la fabelotitoloj kiujn uzis Zamenhof. Pri la [[La novaj vestoj de la reĝo]] tio kreas bizaran situacion ke en la dana kaj pli malpli ĉiuj eŭropaj lingvoj estos "imperiestro", dum ĉe ni kaprice "reĝo", sed la fabeloj tradukitaj de Zamenhof ne estas sekretoj, kaj estas bone unuece uzi ekzakte tiujn titolojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:55, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} titoloj de kanonaj esperantaj tradukoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 26 mar. 2026 (UTC) :{{por}} zamenhofa formo de titoloj. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 00:43, 28 mar. 2026 (UTC) == Kategorio:Vikipedio:Vikipedio == [[:Kategorio:Vikipedio:Vikipedio]] -> [[:Kategorio:Administrado de Vikipedio]] aŭ [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] Jam proponite sur [[Kategorio-Diskuto:Vikipedio:Vikipedio]] @[[User:Salatonbv]] Pluroblaj nomspacaj prefiksoj estas fuŝaĵo kaj konfuzigaĵo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:49, 4 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] akorde kun aliaj vikipedioj ([[d:Q2944611]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:14, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[:Kategorio:Vikipedia administrado]] [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:42, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} @[[User:Salatonbv]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:22, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Transbajkalo]] => [[Transbajkalio]] == Pli korekta nomo de la regiono, fiksita en la [https://rueo.ru/sercxo/Забайкалье Kondratjev-vortaro]. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:23, 15 mar. 2026 (UTC) :{{re|RG72}} Mi komprenas la argumenton, sed klaras ke ambaŭ tekstoj jam havas enhavojn, kompreneble tre similajn, sed laŭ vikidatumoj tamen distingitajn. La unua nun estas malformala geografia regiono sen fiksaj limoj, la dua estas federacia subjekto de Rusia Federacio kun tre konkretaj limoj kaj difiniĝo. Ne eblas simple movi la nunan tekston al dua titolo, ĉar tie jam estas teksto. Krome atentindas ke la koncerna kategorio pri la federacia subjekto tute bizare havas tutalian nomon, "Zabajkala regiono". Ĉu la geografia regiono iĝu "Transbajkalio" kaj la subjekto iĝu "Transbajkala regiono" (kun samnoma kategorio), aŭ kio estus via propono?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:10, 24 mar. 2026 (UTC) ::Se ni sekvu la jaman lingvotradicion, ni alinomu la duan artikolon al "Transbajkala regiono". La unua artikolo temas pri regiono geografia, la dua celas federacian subjekton, do administran regionon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Tiam {{por}} la nun klara propono. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:49, 24 mar. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Orkestrestroj]] => [[:Kategorio:Dirigentoj]] == Nun estas du kategorioj pri la sama afero. Mi proponas meti ĉiujn respektivajn artikolojn sub la dua kiel plej konvena. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 12:48, 18 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:30, 23 mar. 2026 (UTC) :{{por}}--[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:00, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 12:12, 28 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:40, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:50, 19 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:34, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Vizelo]] => [[Neĝmustelo]] == '''Neĝmustelo''' troviĝas interalie en la granda germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause, kaj Carl Støp-Bowitz uzis ĝin en sia IKU-prelego en 1991. Same kiel ''vizelo'' ĝi mankas en PIV, sed malkiel ''vizelo'' ĝi estas kumetaĵo, kies senco estas facile divenebla, ĉar '''neĝmustelo''' estas rekta traduko de la scienca nomo ''Mustela nivalis''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:27, 21 mar. 2026 (UTC) :{{por}} fidante la enketon de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:02, 24 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Kunmetita vorto ĉiam estas pli saĝa ol tute novinventita vorto ne en vortaroj, se ĝiaj elementoj estas bone kompreneblaj, kaj [https://vortaro.net/#neĝo_kd neĝo] kaj [https://vortaro.net/#mustelo_kd mustelo] sendube estas, eĉ se oni eble devas biologie lerneti kio ekzakte estas musteloj. Kompare la vorto vizelo nur kompreneblas se oni hazarde konas similan formon en iu nacia lingvo - tia neologismo estas tolerebla se ĉiuj Esperanto-vortaroj klarigas pri kio temas, sed ĉi tie ne nur PIV kaj Reta Vortaro malkonas tian vorton, mi ankaŭ ne trovis alian vortaron kiu konus la vorton. Krome la argumentoj pri fontoj de Krause kaj Støp-Bowitz estas aldona pluso por "neĝmustelo". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:53, 24 mar. 2026 (UTC) '''Farite''', ĉar neniu kontraŭis kaj pasis jam unu semajno. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:08, 28 mar. 2026 (UTC) == [[Irana milito de 2026]] => [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]] == La artikolo estas neriproĉebla, sed la titolo estas tia en kelkaj lingvoj, dum en aliaj pli ĝuste estas [[Milito de Usono kaj Israelo kontraŭ Irano]], ĉar la nuna titolo ŝajnigus, ke estas milito '''de''' Irano, kaj fakte la milito ne estas jam nur '''en''' Irano.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:35, 23 mar. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Mi kreis la artikolon kaj elektis la titolon cele al simpleco, kaj konsiderante ke la plejparto de la milito okazas en Irano kaj pri Irano. Sed mi komprenas ke la proponita titolo estas pli proksima al kompleteco, kaj ke tio povas esti aparte dezirinda en dolora temo kiel milito. Do mi ne konvinkiĝis apogi la ŝanĝon, sed ne malfeliĉos, se oni interkonsentos fari ĝin. Verŝajne iu nomo poste fariĝos norma en fidindaj fontoj, kaj tiam ĉiuokaze necesos repensi nian elekton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:13, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi komprenas deziron subtreki ke temis pri atako kontraŭ Irano, sed ĝenerale ni ne nomas la artikolojn tiel. Kutime je la nomo estas uzataj loko de milito, ekzemple [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Iraka milito]] ktp) aŭ milita kaŭzo ([[Opia milito]] ks). La sola escepto estas [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022]], sed tiu ĉi titolo estas tutevidente propaganda kaj ŝanĝenda al neŭtrala ''Rusia-Ukraina milito'' aŭ io simila, ĉar pli frua milito en la sama lando nomiĝas [[Donbasa Milito]]. Do ni sekvu la jaman tradicion kaj la agresan karakteron de la uson-israela atako montru en la artikolo mem. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:49, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi havas la impreson ke la milito de Rusio en Ukrainio estis aŭ estas iom aparta, sed ne volas revarmigi la poton ĉi tie kie temas pri alia milito. Sed "Irana milito de 2026" '''ne''' diras ke temus pri milito de Irano, sed pri milito de 2026 kiu iel rilatas al Irano. Kaj tio ĝustas. Mi ĝojos se tiun militon oni ne devos renomi en 2027 "Irana milito ekde 2026", sed por la momento la titolo ŝajnas al mi bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:56, 24 mar. 2026 (UTC) ::{{kom}} La milito en Ukrainio ŝajnas io aparta nur danke al amasa cerbolava propagando kaj totala blokado kaj/aŭ marĝenigo de alternativaj informfontoj, faritaj de regantaj elitoj en Eŭropo kaj Nordameriko. Plejparto de la mondo ekster tiu ĉi areo traktas ĝin ĝuste kiel unu el multaj konfliktoj inter okcidentaj ŝtatoj, batalantaj pri povo kaj nacia sekureco, kaj pro tio ili ne konsideras ĝin iel rilata al si, do daŭrigas rilatojn kun ambaŭ flankoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:44, 24 mar. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}1. La militon (kaj ties tuton ekde 1979, kaj la nunan, espereble finan, fazon) provokis ekstremisma konduto de la irana reĝimo, ne la landoj, kiuj estas viktimoj de ĝiaj atakoj. 2. Nun (fine de marto de la jaro 2026-a) jam 30 landoj rezistas la atakojn de la irana reĝimo. Do, la milito estas ĝuste ''irana'' el ĉiuj vidpunktoj. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 14:29, 26 mar. 2026 (UTC) :: {{por}} alinomigo, la milito estas kreajxo de Usono. Tamen eblus konservi la jaron "2026" en la titolo. La sola kaŭzo kial Irano ataketas 30 (?!) kalifatojn estas ke ili gastigas usonajn teroristojn. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:02, 19 apr. 2026 (UTC) == Ĉu la ĉefurbo de Kataro estas Daŭho aŭ "Doho"? == La milito kompreneble influas ĉiujn ŝtatojn ĉe la Persa Golfo, ankaŭ Kataron, kaj tial mi ĵus konsciiĝis pri strangaĵo kiu ĉe ni jam ekzistas ekde februaro 2007, kaj certe multaj jam miris pri ĝi, sed mi nur ĵus ekmiris: La ĉefurbo de Kataro ĉe ni nomiĝas "Doho aŭ [[Daŭho]] aŭ Dohao". La tekston ekfaris anonimulo en 2007 je la titolo "Doho", kiu tiam estis tre aŭdaca elekto, sed intertempe post 2007 "produktis" kelkajn ekzemplojn favore al tiu formo. Pri "'''Daŭho'''" la ekstervikipediaj referencoj estas senkompare plej konvinkaj: * La [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago ([[:dosiero:Ormuza markolo en PdlM 1971.png|vidu!]]), * la poŝkalendaro de [[Monato (gazeto)|''Monato'']] el Antverpeno (jam citita en la unua versio de la vikipedia teksto de feb. 2007) * kaj ankaŭ [https://vortaro.net/#Da%C5%ADho_kd NPIV (vidu!)] en la eldono de 2020, en presita formo kaj ankaŭ rete, uzas por ĝi la nomon ''Daŭho'' * [[Monato (gazeto)|''Monato'']] ankaŭ en artikoloj uzas la formon "Daŭho", ekz. en la teksto [https://www.monato.be/2013/011003.php Evgeni Georgiev: "Gravas agoj, ne paroladoj" de 2013] * [[Reta Vortaro]] salomone [https://reta-vortaro.de/revo/art/doh.html# listigas] ĉiujn formojn "Daŭho", "Doho" kaj "Dohao". "'''Doho'''" laŭdire estas uzata en la socialisma [[Monda Asembleo Socia]] fondita en 2005 ('''sen''' ekstervikipedia referenco, nur estas aserto) kaj en ''[[Le Monde diplomatique en Esperanto]]'': ankaŭ pri tio en la vikipedia teksto ĝis nun ankaŭ mankis ĉia referenco, sed [[Reta Vortaro]] notas du ekzemplojn, [https://tekstaro.com/t?nomo=mondediplo-2008&sekcio=MondeDiplo-1604 de majo 2010] kaj [https://eo.mondediplo.com/article2674.html de oktobro 2018]. :<small>Ankoraŭ mi povus citi [https://europeantimes.news/eo/2025/11/not-just-dreams-but-rights-social-justice-in-focus-at-doha-summit/ artikolon "Ne nur revoj, sed rajtoj: Socia justeco en fokuso ĉe la pintkunveno de Doho" de novembro 2025] en la retgazeto ''The European Times'' (gazeto ŝajne ankoraŭ tute nekonata en wiki.eo, ĉu? Eĉ vikidatumoj ŝajne ne konas ĝin, krom [[:d:Q99003875|jen miniatura aludo]]), sed ĉar jam ekde februaro 2007 wiki.eo propagande reklamas la formon "Doho" kaj la artikolo estas nur de novembro 2025, dubindas ĉu ne la skribinto, eble estis eĉ AI-algoritmo, apogiĝis je Vikipedio.</small> Pri la teorie inventebla formo "'''Dohao'''" ĝis nun mankis en Vikipedio ĉia ekstervikipedia referenco. [[Reta Vortaro]] pri tiu formo notas du dubindajn pruvojn: la artikolo [[:n:Norvega atleto gajnis la oran medalon ĉe la Atletika Monda Ĉampioneco en Dohao|«Norvega atleto gajnis la oran medalon ... en Dohao»]] de oktobro 2019 el '''[[vikinovaĵoj]]''' kiel ekstervikipedia referenco estas '''senutila''', ĉar tute ne "ekstervikipedia" (ĝi eble nur spegulas la privatan preferon de la uzanto "Chaetodipus" el 2019) kaj [http://www.china.org.cn/95e/world/news211.htm laŭdira artikolo "Ĉina delegacio ĉeestos la ministran konferencon de MKO en Dohao"] el "China Interreta Informa Centro" estas bedaŭrinde rete tute fuŝita retpaĝo. Sume la referencoj pri "Daŭho" daŭre estas plej konvinkaj, kvankam eblas konstati penojn enkonduki novan formon "Doho" ekde 2007. Eble la ekfaro de la vikipedia teksto [[Doho]] en 2007 estas jam frukto de tiu nova kampanjo, aŭ eble ĝi estas bazo de la modo, ĉar "normalaj esperantistoj" kompreneble tre orientiĝas laŭ la Vikipedio en Esperanto kaj konsideras ĝin valida informfonto. Sume mi estus por apliko de la origina kaj daŭre plej konvinka formo "Daŭho" en wiki.eo. Same en 2020 pledis jam {{re|Wierzbowski|Susomoinhos}} sed ili ne komencis disputon ĉi tie, nur notis sian proteston en la artikola diskutpaĝo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:17, 24 mar. 2026 (UTC) La [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] tekstas: Daŭho [https://rueo.ru/sercxo/доха] [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:47, 24 mar. 2026 (UTC) :Mi ne volas prisilenti, ke kolego Moldur post atenta serĉado ankoraŭ trovis unu validan referencon por la tria alternativo, "Dohao": https://bertilow.com/lanlin/azio.html - Mi ne bone komprenas, kial ankaŭ Bertilo Wennergren kontribuas pri tri nomoj de unu urbo, kiu en la unua eldono de PIV en 1970 ankoraŭ estis tute forgesita. Sed bone, nun kiam la referenco estas konata, oni povas kunkonsideri ĝin. Sed tamen, restas nur 1 valida referenco por "Dohao", du artikoletoj el ''Le Monde diplo'' por "Doho", kaj ĉiuj aliaj referencoj ĝis nun por "Daŭho". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:46, 24 mar. 2026 (UTC) :::Do, por "Daŭho", fontojn vidu supre. Kial ni havus PIV, se ni tamen tiom ofte pridubis ĝian aŭtoritaton? Ĝi aparte ekzistas pro tio, ke unuopaj esperantistoj hobie emas inventi proprajn esperantigojn, kaj en PIV eblas arbitracie vidi kiu estas la plej oficiala formo, sen longaj kaj vanaj disputoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:18, 13 apr. 2026 (UTC) == [[Minĵetilo]] => [[Bombokanono]] == [https://vortaro.net/#bombokanono_kd PIV]: '''bombokanono'''. Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:41, 9 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Atente sekvinte la ĝisnunan diskuton, mi konkludas, ke estas pli prudente dume ne ŝanĝi la titolon de la artikolo kaj ne miksi apartajn artikolojn, almenaŭ ĝis kiam stabiliĝos distingado de historiaj kaj modernaj sencoj de tiu grupo de armiloj (mortiroj, haŭbizoj, minĵetiloj, grenadoĵetiloj ks). Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 08:56, 12 apr. 2026 (UTC) {{komento}} Jes, ''[[bombokanono]]'' ŝajnas pli bona ol ''[[minĵetilo]]'', sed la afero estas pli komplikita, ĉar Vikipedio havas ankaŭ artikolon kun la fuŝa titolo ''[[Mortero (armilo)]]'', kaj al mi ne estas klare, ĉu ''[[haŭbizo]]'' estas speco de [[bombokanono]], aŭ io aparta. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:05, 10 apr. 2026 (UTC) :''Mortiro'' (''mortero'' estas "Miksaĵo de kalko kun sablo, per kiu oni kunigas la ŝtonojn aŭ brikojn de muro, konstruaĵo ks"[https://vortaro.net/#mortero_kd ]) kaj ''haŭbizo'' estas specoj de kanono, kies nomoj nun uzeblas plejparte kiel historiaj terminoj, do ili bezonas apartajn artikolojn kun akcento je historiaj aspektoj. ''Minĵetilo'' estas paŭsaĵo de la slava (rusa, ĉeĥa ktp) termino. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:16, 10 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Eble mi tamen kontraŭas la precizan proponon, ĉar pli bone estas alinomi: [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]]. Poste la enhavo de "[[minĵetilo]]" estu kopiita al "[[bombokanono]]", kaj fine "[[minĵetilo]]" sendu al "[[bombokanono]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 05:57, 11 apr. 2026 (UTC) :Mortiro estis reala armilo, vaste uzita kaj pro tio artikoloj pri ĝi ekzistas en pluraj lingvoj. Por kio perdi tiun ĉi artikolon? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:58, 11 apr. 2026 (UTC) {{komento}}: Diferenco inter kanono kaj minĵetilo estas en trajektorio de pafado. La kanono pafas rekte, la minĵetilo per arko. Laŭ PIV "ĵetilo" estas ilo por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton, do minĵetilo ĵetas minojn. Minĵetilo estas do ĝusta termino en Esperanto. El ĵetiloj estas ĉi tie ankaŭ ekz. [[flamĵetilo]]. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 08:32, 11 apr. 2026 (UTC) :Ni sekvu la jaman tradicion kaj vortarojn, ne inventu novajn vortoversiojn senbezone. Kanonoj pafas ne nur rekte, sed ankaŭ (plej ofte) arke. Krome la bomboj, sendataj de bombokanono, plejparte ne estas rondaj kaj apenaŭ diferencigeblas de tiuj kanonaj. Ili same eksplodas tuj post trafi obstaklon, ne atendas sian viktimon en akvo aŭ tero kiel veraj minoj. Do temas pri speco de kanono sendanta specon de bomboj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:31, 11 apr. 2026 (UTC) :Bombokanono – tiu ĉi nomo sonas kiel io el arsenalo de pirata ŝipo aŭ fantazia sieĝmaŝino, sed ne kiel preciza infanteria armilo pafanta malantaŭ la horizonto. :Minĵetilo - ĝuste tial, ke la minĵetilo estas difinita per la maniero de pafado (malantaŭ monteto) kaj ne nur per tipo de eksplodaĵo, la nomo "minĵetilo" por la armilo estas multe pli preciza. Bombokanono estas ja pli komprenebla por laiko, sed teknike prenite tio estas kontraŭparolo - kanono, kiu ne estas kanono. Se vi tradukas instrukciojn por videoludo, mi sincere rekomendas uzi vian proponon tie. :En Esperanto la vorto "bombo" evokas pli aviadilan bombon. La pafaĵo el minĵetilo estas en Esperanto teknike pafgrenado aŭ minĵetaĵo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:19, 11 apr. 2026 (UTC) Ĉio ĉi estas interesa, sed ni havas la jaman tradicion de lingvouzo kaj dubindan proponon de nova vorto, bazitan sur paŭsaĵo de aliaj lingvoj. Mi aldonu ke en Esperanto ''mino'' elvokas pensojn pri eksplodaĵo metita teren aŭ akven por eksplodi kiam ĝi estos tuŝita, certe ne eksplodaĵon pafatan por eksplodi tuj ĉe sia celo. Do solvante unu (laŭdiran) problemon, vi kreas la alian. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:29, 11 apr. 2026 (UTC) Mi ne konsentas, ke mi 'kreas problemon' defendante la precizan kaj establitan terminon 'minĵetilo'. Male, la problemo aperas ĝuste per la provo senbezone enkonduki neologismon 'bombokanono', kiu estas teknike konfuza kaj balistike nelogika. Se vi insistas pri lingva eksperimento anstataŭ faka precizeco, estas vi, kiuj kreas malkonformecon kun la ĝisnuna tradicio kaj vortaroj. Mi ne intencas plu diskuti pri tiu ĉi artefarita afero – por mi la valida termino restas 'minĵetilo'. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 10:55, 11 apr. 2026 (UTC) :La vorto ''bombokanono'' estas en PIV kaj militvortaroj, la vorto ''minĵetilo'' estas nenie, tamen vi asertas malon kaj nomas la PIV-vorton ''eksperimento''. Tro strange kaj emocie por la enciklopedio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 17:35, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Citiĝis PIV kiel pruvo ke "bombokanono" uziĝas, citiĝis neniu pruvo ke "minĵetilo" uziĝas. {{kontraŭ}} kunigo, ĉar la du artikoloj estas klare distingataj. Mi ne plene konvinkiĝis pri tio, kiu el la du havu la titolon "bombokanono", sed volus ke tiaj duboj ne fariĝu preteksto por daŭrigi la nunan staton. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:34, 11 apr. 2026 (UTC) Via kritiko kontraŭ 'minĵetilo' estas tute nelogika kaj malkonsekvenca. Se al vi malplaĉas tiu ĉi vorto, vi devus same ataki ankaŭ la terminon 'flamĵetilo', kiu baziĝas sur tute identa principo de vortformado. Tamen, 'flamĵetilo' al vi ne ĝenas. Ŝajne via obsedo pri la neologismo 'bombokanono' fontas ne el lingva logiko, sed el ia stranga fiksado je la vorto 'bombo'. Viaj argumentoj havas la saman nivelon kiel babilado ĉe la kaso pri krosantoj, kiuj hazarde similas al bomboj. Se vi volas esti seriozaj redaktantoj, vi ne povas uzi duoblajn normojn laŭ via nuna humoro. Minĵetilo restas faka termino, ĉu vi vidas en ĝi krosantojn aŭ ne. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:27, 12 apr. 2026 (UTC) :Pardonon, sed via parolo iĝas tute nekomprenebla. ''Krosanto''? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 08:47, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} Kvankam via malkapablo ĝuste nomi tiun ĉi armilon ne signifas, ke la traduko 'minĵetilo' estas malĝusta. Mi kontraŭas la alinomigon, ĉar 'minĵetilo' estas la ĝusta esprimo por tiu ĉi armilo. [[Uzanto:Petr Tomasovsky|Petr Tomasovsky]] ([[Uzanto-Diskuto:Petr Tomasovsky|diskuto]]) 07:40, 12 apr. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} '''bombokanono''' estas ne malpli fuŝa ol '''minĵetilo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «'''Kanono'''» estas pafilego kies pafoj havas platan, preskaŭ rektan trajektorion. La koncerna pafilego pafas preskaŭ verikale, kaj tute malsimilas kanonon. '''Kanono''' estas miskvalita vorto kun 3 senrilataj kaj malkonvenaj signifoj. Ankaŭ '''mino''' havas 3 diversajn signifojn. La bona termino estas en ReVo: : [https://revaj.steloj.de/revo/dlg/index-2p.html#bomb.0opafilo '''bomb·o·paf·il·o'''] MIL Pafilego, plej ofte glattuba, por pafi bombojn laŭ alta, arkforma trajektorio, uzata ekz-e por pafi trans monto aŭ alia vertikala baro. Tipa bombopafilo konsistas el tubo, dukrura afusto, apoga plato kaj celilo. La kutimaj kalibroj estas 50–60mm (rota bombopafilo), 81–90mm (bataliona), 105mm (aŭ pli, regimenta). Kp haŭbizo. Estas mirinde, kiel la esperantistoj malvolas uzi klarajn kaj koterajn terminojn.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 09:28, 27 apr. 2026 (UTC) == [[Batalo de Slavkov]] => [[Batalo ĉe Austerlitz]] == Ni nomu la artikolon same kiel en ĉiuj enciklopedioj per tiutempa nomo de la setlejo, ne inventu unikajn Esperanto-formojn nekonatajn al la monda historiografio. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:58, 12 apr. 2026 (UTC) {{por}} Ĝenerale oni uzu la tiutempajn nomojn, mi supozas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:13, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} sekvi la fontojn, sen trudo de propra sistemo, eĉ logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:35, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}}[[Batalo ĉe Austerlitz]]--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:39, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Batalo ĉe Austerlitz]]. – [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:51, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 08:19, 29 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Kiel oni elektas inter "Batalo ĉe ..." kaj "Batalo de ..."? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:35, 14 apr. 2026 (UTC) :Bona demando, tion mi preteratentis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:49, 14 apr. 2026 (UTC) {{por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''', '''Aŭsterlica batalo'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:36, 29 apr. 2026 (UTC) {{Por}} '''Batalo ĉe Aŭsterlico''' – kaj la batalo, kaj la histotia nomo de la loko, kie ĝi okazis, estas internacie konataj kaj famaj por meriti uzadon de esperantigita lokonomo, kiu ja estas atestita en Esperanto. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 11:07, 29 apr. 2026 (UTC) == [[Mortero (armilo)]] => [[Bombokanono]] == PIV havas la vorton '''bombokanono''': "Mallongtuba kanono, kiu pafas preskaŭ vertikale, donante al la bombo malfortan startrapidecon" laŭ PIV 2020, aŭ "mallongtuba kanono, kiu povas pafi nur laŭ granda celangulo" laŭ testo.vortaro.net. La angla Vikipedio havas [[:en:Mortar (weapon)]], kaj la germana Vikipedio havas [[:de:Mörser (Geschütz)]], kaj tiuj artikoloj estas interligitaj. Angla-Esperanta vortaro de John Wells tradukas ''mortar'' per '''bombokanono''', kaj germana-Esperanta vortaro de Erich-Dieter Krause tradukas ''Mörser'' per '''bombokanono'''. Do ŝajnas al mi, ke la establita Esperanta vortaro estas '''bombokanono''', kaj ne "mortero", kiu laŭ PIV estas "miksaĵo de kalko, cemento kaj sablo". Pli da esplorado pri diversaj specoj de bombokanono kaj parencaj armiloj povus esti utila, sed mi kredas, ke ne necesas atendi tion por efektivigi la evidentan korekton. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:06, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} [[Esperanto-rusa vortaro de Kondratjev]] havas paron [https://rueo.ru/sercxo/мортира ''мортира'' — ''mortiro'']. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 16:35, 12 apr. 2026 (UTC) {{kom}} Ja interese, sed tiu estas pli malnova vortaro, kaj ''mortiro'' ne estas en PIV. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:08, 12 apr. 2026 (UTC) : {{por}} bombokanono, vorto perfekte komprenebla ankaŭ por ĉiu ne-militisto. Pri mia ĵusa komento pri PIV vidu supre en ĉapitro "Daŭho". [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:21, 13 apr. 2026 (UTC) {{komento}} «Mortero» certe estas ŝanĝenda, ĉar laŭ la Fundamento ĝi havas alian signifon. Tamen mi preferus ŝanĝi ĝin al '''mortiro''' (kun historia signifo diferenca disde tiu de bombopafilo). En Esperanto oni povas paroli pri la nuntempo aŭ pri historio. En la 2ª mondmilito ankoraŭ ekzistis '''mortiroj''', kiel la jena germana: <gallery caption="Mortiro kaj bombopafilo"> Mörser Karl 'Adam' at the Tank Museum, Kubinka pic5.JPG|Mortiro (60 cm) Mortar M29.jpg|Bombopafilo </gallery> sed nun ilin anstataŭis haŭbizoj kaj bombopafiloj. La angla lingvo ne distingas inter ili; en aliaj lingvoj ili havas apartajn nomojn, kaj la termino sone simila al '''mortiro''' indikas ĝuste la malnovan pafilegon (ekz‑e la rusa [[:ru:Мортира]])--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 10:19, 27 apr. 2026 (UTC) == Diversaj hungaroj de nomo Péter Magyar == Mi simple kopias la jam diskutpaĝe ekkomencitan proponon ĉi tien, por pliaj komentoj: Ni bezonas alinomigi ĉi tie la tekston [[Péter Magyar (juristo)]] aŭ [[Péter Magyar (politikisto)]] al simple Péter Magyar kaj alinomi la samnomulo [[Péter Magyar]] al [[Péter Magyar (drumisto)]]. La unua estis ekkreita en 2024 kaj la dua en 2019, malgraŭ tio la unua estas multege pli fama. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:31, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}} En 2019 la alia Péter Magyar verŝajne estis pli konata, nun la afero kompreneble ŝanĝiĝis. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:44, 13 apr. 2026 (UTC) ::Proponu en [[VP:AA]], laŭ la normala proceduro. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:24, 13 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} simpla nomo [[Péter Magyar]] por la politikisto, kaj kun aldonaĵo "...(drumisto)" aŭ "[[Péter Magyar (muzikisto)]]" por la muzikisto. Tiam ankaŭ eblas aldoni ŝablonon {{ŝ|aliaj signifoj}} supre de la paĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:11, 13 apr. 2026 (UTC) ::::PS Se ektroviĝos esperantaj tekstoj pri tria aŭ kvara Péter Magyar, oni povas senprobleme ekhavi apartigilon [[Péter Magyar (apartigilo)]], sed por nur du bonuloj tio estus troigo, kaj utilas havi la simplan nomon sen alfonaĵo por la politikisto, kiel prave proponis Sj1mor! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:29, 13 apr. 2026 (UTC) :{{por}}simple Péter Magyar.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:38, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} la politikisto sen interkrampaĵo, lia samnomulo kun "... (muzikisto)" aŭ "... (drumisto)". [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 11:44, 14 apr. 2026 (UTC) :{{Komento}} La hungara paĝo prezentas 7 personojn, tamen menciindas nur 3. Ĝi estas ofta nomo. [https://hu.wikipedia.org/wiki/Magyar_P%C3%A9ter_(egy%C3%A9rtelm%C5%B1s%C3%ADt%C5%91_lap)].--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 13:13, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} tute komprenebla. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 23:20, 17 apr. 2026 (UTC) :: {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:41, 18 apr. 2026 (UTC) == [[Agonia kutimaro]] => [[Luktema kutimaro]] == Mi mem kreis la iaman artikolon adaptante alilingvajn nomon kaj etimologion el greka ''agon'', sed nun konstatas, ke agonio en PIV tute ne enhavas tiun signifon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:42, 14 apr. 2026 (UTC) :{{por}} "Luktema" aŭ prefere "lukta", kiu estas perfekta traduko etimologie kaj sence, "agonia" havas rilatan devenon sed ŝanĝitan signifon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:45, 14 apr. 2026 (UTC) :{{komento}} Eble "lukta konduto" anstataŭ "kutimaro"? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:46, 18 apr. 2026 (UTC) ::Mi ne volis diri tion por ne komplikigi la aferon, sed ankaŭ mi pensas ke "konduto" estas pli trafa ol "kutimaro". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:20, 18 apr. 2026 (UTC) :::Mi preferus "konkurenca konduto" aŭ "rivaleca konduto". {{por}} "[[konduto]]". {{Kontraŭ}} "kutimaro", "agonia" kaj "lukt(em)a". - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:07, 18 apr. 2026 (UTC) ::::Ĉu ne prefere "konkura" ol "konkurenca", ĉar laŭ PIV "konkurenco" estas specife ekonomia konkuro? Krom tio, ankaŭ "konkura" kaj "rivaleca" ŝajnas al mi tute bonaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 18 apr. 2026 (UTC) :::::Do, ''[[konkura konduto]]''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:42, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::Laŭ mi jes (oni jam povas kalkuli min {{por}} iu ajn esprimo kun "konkura", "rival(ec)a", "lukt(-)a"). Mi esperas ke la diskuto pri la plej bona vortumo ne forgesigos nin, ke verŝajne ĉiuj konsentas ke la nuna vortumo estas la malplej bona. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:25, 21 apr. 2026 (UTC) == [[Cimo (insekto)]] => [[Litocimo]] == "Cimo (insekto)" ŝajnas esti maltaŭga titolo por ĉi tiu artikolo. [https://www.vortaro.net/#cimo_kd Laŭ PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o laŭ ReVo,] la esperanta vorto "cimo" povas indiki du grupojn de insektoj. Larĝsence, cimo estas [[heteroptero]] - signifo subtenata de la Fundamento. Mallarĝsence, cimo referas al la genro ''Cimex''. Tamen, ĉi tiu artikolo temas nek pri unu nek pri la alia, sed pri "litocimoj", ĉefe sed ne nur pri la specio ''Cimex lectularius''. Ĝi estas nun ligita al la vikidatumero {{wikidata|Q940337}}, sed laŭ mi ĝi estus fakte pli taŭga ĉe {{wikidata|Q48385308}}, datumero pri parazitaj cimoj kun la sama komuna nomo. Mi rekomendas alinomi la artikolon al "Litocimo", kaj ŝanĝi "cimo (insekto)" al alidirektilo al la artikolo [[Heteropteroj]] aŭ al la apartigilo [[Cimo]]. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 21:02, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:42, 18 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La sola vaste uzata insekta senco, kiun (miascie) havas la Esperanta vorto "cimo" estas identa al la rusa vorto "клоп" (en zamenhofa tempo skribata kiel "клопъ", kaj tion klare indikas Fundamento!) aŭ la angla "bedbug". :Miaopinie estus prudente uzi la nomon "'''Cimo'''" por tiu ci artikolo, ĉar tio estas kerna vorto, de kiu estis adoptita por la komputista slangaĵo "'''Cimo (komputado)'''" kiel kompakta traduko de la simile mallonga anglalingva "bug", kaj la apartigila artikolo nomiĝu "'''Cimo (apartigilo)'''". :Tia estus, miaopinie, prudenta nomado de la artikoloj. :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:25, 19 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, laŭ [[Wiktionary:ru:клоп]], la rusa vorto "клоп" signifas kaj litocimo kaj [[hemiptero]]. (Temas pri grupo, kiu inkluzivas heteropterojn.) ::Kaj krome la Fundamento klare indikas ankaŭ la germanan "[[Wiktionary:de:Wanze|Wanze]]" kaj la francan "[[Wiktionary:fr:punaise|punaise]]", kiuj senambigue indikas heteropterojn (laŭ la sinonimaj sekcioj de la ligitaj paĝoj). La angla fundamenta traduko "[[Wiktionary:en:bug|bug]]" havas plurajn bestajn signifojn, sed interalie ankaŭ hemiptero (aŭ plej ofte heteroptero laŭ la artikolo ĉe "[[Wiktionary:en:true bug|true bug]]), kaj ne litocimo. Aliflanke, la pola fundamenta traduko "[[Wiktionary:pl:pluskwa|pluskwa]]" ja signifas nur litocimo (aŭ pli precize ''Cimex lectularius''). ::Do entute estas unu lingvo en la Fundamento, kiu sugestas, ke oni interpretu "клопъ" kiel litocimo, kaj tri lingvoj, kiuj sugestas, ke la ĝusta interpreto de "клопъ" estas "hemiptero/heteroptero". ::Cetere, laŭ mi verŝajne indus lasi la titolon de la apartiga artikolo senŝanĝa pro tio, ke kaj PIV kaj ReVo indikas du malsamajn taksonomiajn grupojn por la vorto "cimo". Do almenaŭ laŭ tiuj vortaroj, eĉ la kerna insekta signifo de la vorto ne estas senambigua. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 12:02, 19 apr. 2026 (UTC) :::{{por}} Laŭ argumentoj de la proponinto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:20, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi ne estas zoologo kaj ne povas juĝi fakan uzadon, sed komunlingve la sola senco kaj de la rusa vorto "клоп" kaj la Esperanta vorto "cimo" (kiun mi renkontis centojn, eble milojn da fojoj kaj en tekstoj, kaj en parola uzado) estas ĝuste la koncerna sangosuĉa parazito de homo (angle: "bed bug"). :::Tio ne malebligas fakan uzadon de la nomo "''Kлопы''"/"Cimoj" por diversampleksaj kaj daŭre reklasigataj zoologiaj taksonoj, sed tia uzado estas tro marĝena en komunlingva uzado por uzurpi la oftegan kaj kutiman nomon "клоп" kiel artikolnomon. :::Kompromise oni ja povas havi artikolon "Cimo" pri la komunlingva nocio kaj artikolon "Cimoj" pri la koncerna fake uzata taksono (verŝajne ''Heteroptera''). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 17:27, 19 apr. 2026 (UTC) :::Ne temas pri "''Kлопы''"/"Cimoj", sed pri "''Bettwanze''/''Cimex lectularius''/''Cimex lectularius''/...". Rigardu la aliajn lingvojn! Kaj la artikolo mem komenciĝas per la vorto '''Litocimo'''! Do ankaŭ ĝia titolo estus "[[Litocimo]]". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:23, 19 apr. 2026 (UTC) ::::Temas pri tio, kio jam en Fundamento nomiĝas cimo/''клоп''. Do ankaŭ la titolo estu "клоп". Tio, ke la zoologia nomenklaturo estas pli komplika kaj zigzage evoluis post la tempo de Fundamento, estas flanka detalo. ::::La ordinaran, normalan, atendeblan formon de la vorto ilustras, ekzemple, la teatraĵo pri socia "parazito", kiun verkis [[Vladimir Majakovskij]] kaj kiu nomiĝas simple kaj klare "Клоп", en la franca kaj angla tradukoj respektive "La punaise" kaj "The bedbug" (vidu la artikolojn en la koncernaj vikioj), kaj en Esperanto, nature, "La cimo" (vidu la artikolon "[[Vladimir Majakovskij]]". ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 01:48, 20 apr. 2026 (UTC) :::::Titolo de teatraĵo estas tute alia afero ol titolo de enciklopedia artikolo. La titolo de la teatraĵo estas malpreciza, kaj tio estas tute akceptebla: oni povas diveni, ke temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo. Titolo de enciklopedia artikolo estu pli preciza. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:55, 20 apr. 2026 (UTC) ::::::La titolo de teatraĵo kaj ĝiaj tradukoj konvinke (ĉar oni zorge teadukas verkotitolojn) konfirmas tion, kion oni observas en normala, ĉiutaga kaj literatura, lingvouzado. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:37, 20 apr. 2026 (UTC) :Mi ĵus kontrolis en ''tekstaro.com'': la vorto "cimo" en la pridiskutata senco (kutima sangosuĉa insekto) aperas en diversepokaj tekstoj (eĉ de Zamenhof); la formoj "litocimo" aŭ "litcimo" ne aperas eĉ unufoje. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:59, 20 apr. 2026 (UTC) ::Tamen, ''cimo'' aperas nur 6-foje en tekstaro.com kun insekta senco, do ĝi apenaŭ estas ofta vorto, eĉ tiam, kaj en la hodiaŭa mondo litocimoj estas malpli oftaj ol en la tempo de Zamenhof, mi supozas. (Cetere, ''cimo'' aperas 4-foje kun la senco "eraro" kaj unufoje kun la dubinda senco "subaŭskultilo", kaj ŝajnas al mi ne tute certe, ke ĉe Szathmari temas pri litocimo kaj ne pri alia speco de cimo; la kunteksto ne estas tute klara.) Do mi restas tute ne konvinkita, ke ''cimo'' en Esperanto estu pli specifa ol ĝiaj angla, franca kaj germana tradukoj en la Fundamento. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:14, 20 apr. 2026 (UTC) == [[Ruĝa cimo]] => [[Fajrocimo]] == La artikolo [[Ruĝa cimo]] prezentas "ruĝa cimo" kiel la ĉefan nomon de la insekto, kaj "fajrocimo" kiel la komunan nomon. Tamen, ŝajnas al mi, ke "ruĝa cimo" estas inventaĵo de la verkintoj de la artikolo, ĉar mi trovas ĝin nur en fontoj rilataj al Wikimedia. [https://www.vortaro.net/#fajrocimo_kd PIV] kaj [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2o.html#cim.0o ReVo] mencias nur "fajrocimo" kaj ne "ruĝa cimo". Ĝi eĉ ne estas traduko de la scienca nomo ''Pyrrhocoris apterus'', ĉar ''Pyrrhocoris'' venas de grekaj vortoj por "fajro" kaj "cimo", kaj ''apterus'' signifas "senflugila". Do la nomo "ruĝa cimo" ŝajnas al mi tute foriginda el la artikolo, kaj la titolo estas ŝanĝinda. --[[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:43, 17 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:39, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Animala fiziologio]] => [[:Kategorio:Besta fiziologio]] == La koncerna vikipedia artikolo en Esperanto nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", ne "animala fiziologio", kaj ŝajnas al mi ke bonus se baza teksto kaj baza kategorio havas saman titolon. Tial mi proponas alinomigon de la kategorio al la (pli sendiskute akceptebla nomo) "besta fiziologio". Tio kaŭzus remeton de 24 eroj al nova kategorio, tial pli bonas diskuti kaj laŭeble havi konsenton, antaŭ ol procedi pri la translokigo... Kompreneblas ke la esperanta koncepto de [[Bestoj]] en la latina lingvo estas ''Animalia'', tial por parolantoj de romanidaj lingvoj kaj de la angla la vorto ''"animal'-"'' povas ŝajni pli hejmeca, sed tamen en Esperanto la vorto Bestoj signifas ĝuste tion, kaj Esperanto ne estas romanida lingvo, ne estas dialekto de la itala aŭ de la angla (kvankam foje aspektas tiel)... Tial estas bone ke la vikipedia artikolo en Esperanto jam nomiĝas "'''[[besta fiziologio]]'''", nur la kategorio ĝis nun iras alian vojon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:49, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} ĉiutaga prefere ol teknika lingvaĵo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:21, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Spenĉjo|Spenĉjo]] ([[Uzanto-Diskuto:Spenĉjo|diskuto]]) 22:44, 18 apr. 2026 (UTC) :{{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 01:38, 19 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 06:50, 19 apr. 2026 (UTC) {{farite}} per 6 poraj voĉoj kaj neniu duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Natura historio]] => [[Biontologio]] == PIV ne havas "natura historio"; ĝi havas nur "naturhistorio (arĥaismo) = natursciencoj". La esprimo "natura historio" ŝajnas laŭvorta traduko el la angla/franca kaj mallogika en Esperanto. Do kial ne uzi la PIV-an vorton '''biontologio'''. (PIV indikas "arĥaismo", sed mi kredas, ke ĝi estas arkaika ĝuste tiel, kiel "natural history" en la angla estas arkaika: ĝi ne plu estas scienca fako.) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:48, 19 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} PIV indikas ke "biontologio" estas arkaika sinonimo de "biologio". [[Natura historio]] ne temas pri biologio ĝenerale (se ĝi temus, ĝi estus kunigenda kun [[biologio]]) sed specife pri observa anstataŭ eksperimenta metodaro por biologio. Kaj tiu koncepto ne estas arkaika nek eksa, kvankam la scienca sistemo malpli rekompencas ĝin nun ol antaŭ cent jaroj. (En mia kantono, preskaŭ ĉiu biologo kaj multaj ĉiĉeronoj havas en sia domo libregon ''Costa Rican Natural History'', jam kvardek jarojn aĝan sed neniel eksmodan.) :Aliflanke povas esti, ke la vortumo "natura historio" estas etnolingvismo. Sed ŝanĝo al alia misa vortumo ne helpos nin trovi la ĝustan. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:31, 19 apr. 2026 (UTC) :Ĉu iu havas alian proponon? La difino ŝajnas esti io simila al "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". ("Biontologio" tute ne ŝajnas al mi "misa": vortaroj agnoskas, ke "bionto" signifas "vivulon".) [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 15:27, 20 apr. 2026 (UTC) ::Slavaj (kaj iuj aliaj) lingvoj uzas por tiu ĉi scienca kampo la nomon forme kaj sence similan al "'''Naturscienco'''". Tia memklariga kaj regula formo ŝajnas al mi akceptebla kaj trafa. Ĝi, krome, estas paralela al aliaj regulaj formoj por nomi sciencojn kaj sciencajn fakojn kiel, ekzemple, "lingvoscienco" kaj "komputoscienco". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:30, 20 apr. 2026 (UTC) :::Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. Cetere, la Esperanta Vikipedio jam uzas la PIV-an sencon de [[naturscienco]]. Do tiu propono apenaŭ havas ŝancon, laŭ mi. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:19, 20 apr. 2026 (UTC) ::::Kial? "Naturscienco", miakomprene, tute konformas kun la nocio, kiun difinas PIV kaj tiu ĉi artikolo: en iu stadio ĝi estis tuteca studado de la naturo; poste eiaj brancoj specialiĝis kaj iĝis apartaj sciencoj kaj sciencaj fakoj (biologio, fiziko, ĥemio, geologio, astronomio; zoologio, botaniko, nuklea fiziko, kvantuma teorio, fizika ĥemio kaj ĥemia fiziko, tektoniko, astrofiziko, fiziologio ktp) kaj daŭre disbranĉiĝas. Eblas rigardi tian tuton "naturscienco" (iam antaŭe tute nature, nun kun ioma streĉo, ĉar ne ekzistas fakuloj pri la enorme kreskinta tuto, kvankam enkondukan bazan studobjekton en lernejo principe eblas nomi tiel kaj eble oni ankoraŭ faras tion en iuj lingvoj) aŭ kiel kunigon de ĝiaj konsistigaj partoj, kiuj estas konsiderebla kiel "natursciencoj". ::::"Biontologio" evidente ne taŭgas por tiu celo, speciale, se oni ĝin derivas de "bionto" = vivulo aŭ interpretad kiel kunfando de ''bio-'' kaj "ontologio", ĉar temas ne nur pri vivuloj, kaj ne nur pri bio[logio]: fiziko, ĥemio, geologio, astronomio apenaŭ estas koncepteblaj kiel sciencoj pri vivuloj aŭ limigitaj al bio-... en ia ajn senco. ::::Cetere, la naiva paŭsaĵo "natura historio" kiel ĉia "falsa amiko" estas miskomprenebla sen klarigo, ke temas pri sklava imito de alilingva idiotismo. ::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 04:26, 21 apr. 2026 (UTC) :::::Eble vi estas konfuzita. Ni serĉas esprimon por la senco "Studo de vivuloj en maniero pli populara kaj priskriba ol strikte scienca". Pri tio temas la koncerna artikolo. (Nu, la Esperanta artikolo mencias "scienca", sed tio ŝajnas miskompreno, se oni komparas kun la nacilingvaj artikoloj.) Ĉiuokaze, fiziko apartenas al natursciencoj, sed ne al tio, pri kio temas pri artikolo, kaj kion mi preferus nomi "biontologio". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:34, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::Ŝajnas, ke konfuzitaj estas ankaŭ la aŭtoroj de la artikolo, kiuj skribis, interalie: "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj [tiel!] kaj organismoj". ::::::Simile konfuzitaj estas ankaŭ alilingvaj ligitaj artikoloj: ::::::Franclingva vikio: «c'est l'enquête, la description de tout ce qui est visible dans le monde naturel : animal, végétal, minéral.» ktp ::::::Eĉ la anglalingva vikio ne konsentas kun vi: «In antiquity, "natural history" covered essentially anything connected with nature, or used materials drawn from nature, such as Pliny the Elder's encyclopedia of this title, published c. 77 to 79 AD, which covers astronomy, geography, humans and their technology, medicine, and superstition, as well as animals and plants.», «A slightly different framework for natural history, covering a similar range of themes, is also implied in the scope of work encompassed by many leading natural history museums, which often include elements of anthropology, geology, paleontology, and astronomy along with botany and zoology, or include both cultural and natural components of the world.» ktp ::::::La ruslingva vikio estas eĉ pli kategoria pri la vasteco de la fako: «совокупность знаний о природных объектах, явлениях и процессах» (la tuto da scioj pri naturaj objektoj, fenomenoj kaj procezoj) ::::::kaj simile en aliaj lingvoj. ::::::Alternativa interpreto estas, ke konfuzita estas vi – per unu el la mallarĝigaj difinoj en la angla lingvo, kiun vi iukiale preferas. Nu, Esperantaj terminoj estu pli internaciaj kaj malpli efemeraj, ol tio... ::::::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:48, 21 apr. 2026 (UTC) :::::::Nia nuna artikolo klare difinas sian temon kiel nur certan specon de naturscienco, "kline pli al observado, ol al eksperimentadaj metodoj de studado, kaj ampleksas precipe tiajn esplorojn, kiuj estas eldonataj ne en striktasence sciencaj revuoj sed en revuoj pli vastatemaj." Nia artikolo ne ''jam'' estas samtema kun [[naturscienco]], ĉar la observa stilo de naturscienco ne estas la sola stilo. La cito "Grupita inter natursciencoj, Natura historio estas sistema studo de ĉiu kategorio de naturaj objektoj kaj organismoj" ne kontraŭdiras tion - "natura historio" estas difinita laŭ metodoj kaj ne laŭ esplortemo. :::::::La franca artikolo ŝajne estas pri iom alia koncepto kaj eble devus ne esti ligita al la sama vikidatumero. La ŝajne kontraŭdiraj citoj el la anglalingva vikipedio ne estas en nia artikolo, do striktasence ne rilatas al la diskuto. Kaj unu (''In antiquity . . .'') klare estas celita kiel historia, malaktuala difino (tial ĝi estas en subsekcio "Before 1900") kaj la alia klare estas markita kiel malsama de la kutimaj difinoj (''A slightly different framework . . .''). Do ili ne difinas la temon de la artikolo. Dume la difino ''leaning more towards observational than experimental methods of study'' estas en la unua frazo de la artikolo, klare intencita kiel temdifina, ne kiel nur unu inter pluraj mallarĝigaj difinoj. :::::::Ĉiuj vikipedio malrespektetas la principon "Vikipedio ne estas vortaro" ĉe plursencaj titoloj kiel ĉi tiu. Tio ne estas imitinda. :::::::Do la demandoj estas 1) Ĉu la specife observa stilo de naturscienco meritas artikolon, aŭ ĉu ĝi estas kunigenda kun [[naturscienco]]? (Mi pensas ke ĝi estas memstare menciinda temo, sed oni povus racie malkonsenti.) 2) Ĉu titolo "Natura historio" estas tolerinda, aŭ kiun alian titolo ĝi havu?--[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:57, 21 apr. 2026 (UTC) ::::@[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]]: ::::: @[[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] diris: :::::: Bedaŭrinde, PIV donas alian sencon al la vorto '''naturscienco''', kaj tiu kunmetaĵo, eĉ se ĝi ŝajnus bona al slavlingvanoj, estus konfuza por parolantoj de la angla kaj la franca. ::::: La vorto '''naturscienco''' evidente venas el la tradicio germana (kaj pli ĝenerale orienteŭropa), kaj la angla-latinidaj aŭtoroj de PIV ĝin miskomprenis. Naturscienco estas la tuto da sci(enc)oj pri la naturo, kiel la germana {{lang|de|'''Natur·kunde'''}} aŭ la rusa {{lang|ru|'''естество·знание'''}}. Tiu tegmenta signifo povas rilati al la historia periodo kiam la studoj de la naturo ankoraŭ ne disfakiĝis en apartajn sciencojn; tiu signifo restas aktuala ekz‑e en la instruado: en la elementa lernejo ni havas studfakon {{lang|ru|природоведение}}, en kiu la lernantoj ricevas la unuajn sciojn pri fiziko, ĥemio, biologio, astronomio… Supozeble tiusence la revuo «Esperanto» informas nin, ke :::::: «André Cherpillod (1930) estas emerita mezlerneja instruisto pri '''naturscienco'''.» ::::: En la sistemo germana-orienteŭropa estas do klara diferenco inter '''naturscienco''' ĝenerale kaj '''(pri)natura scienco''' speciale (ekz‑e geologio, zoologio ktp). Simile '''lingvoscienco''' ({{lang-ru|языкознание}}) ĝenerale kaj prilingvaj sciencoj speciale (gramatiko, leksikografio, dialektologio ktp). Simile '''[[sociscienco]]''' ({{lang-ru|обществознание}}) ĝenerale kaj ''sociaj sciencoj'' speciale (historio, ekonomiko, etnografio…). En tiu sistemo estas kohera diferencigo de la klasifikaj niveloj, malsamaj nocioj estas esprimataj per malsamaj vortoj. ::::: En la tradicio angla-latinida tiun diferencon oni esprimas per la nombro de unu sama termino: :::::: Les '''[[:fr:sciences sociales]]''' sont un ensemble de disciplines académiques&nbsp;… :::::: '''[[:en:Social science]]''' (or the '''social sciences''') is one of the branches of science,… ::::: T.e. la nocioj ekzistas, sed estas esprimataj konfuze kaj malkohere. La germana sistemo estas pli logika kaj imitinda, tiom pli ke ĝi utiligas la rimedon disponeblan en Esperanto: la diferencon inter ‹umo·scienco› kaj ‹uma scienco›. La PIVa difino estas misa.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:55, 29 apr. 2026 (UTC) ==Ŝtatoj de Meksiko== Nia [[Vikipedio:Titoloj de artikoloj|titolpolitiko]] diras ke "nomoj de subŝtatoj" "ĉiam estu Esperantigitaj". Mi supozas ke tio ne ĉiam estas aplikebla en praktiko, ĉar Esperantigoj en multaj federaj landoj ne ekzistas. Tamen la federitaj [[subŝtatoj de Meksiko|ŝtatoj de Meksiko]] jam havas esperantigojn menciitajn en la artikoloj. Ĉar la lando estas granda kaj havas sufiĉe longan historion de Esperanto-aktivado, mi atendas ke tiuj Esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj, kaj ke fontoj estas troveblaj por la plej multaj aŭ ĉiuj. Sed la artikoltitoloj estas en la hispana. Do - ĉu ni ŝanĝu la titolojn en Esperantajn, aŭ ĉiujn aŭ minimume tiujn, por kiuj fontoj rapide troveblos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 00:37, 27 apr. 2026 (UTC) :Plejparte {{farite}}. [[Chiapas]], [[Tabasco]], [[Veracruz]] bezonas administranton. [[Ĉiŭaŭo]], [[Gvanaĥŭato]], [[Pŭeblo]] estas suspektindaj pro malnormala uzado de ''ŭ'' kaj eble bezonas plian kontrolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:44, 9 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Nia titolpolitiko ke "nomoj de subŝtatoj" laŭeble "ĉiam estu Esperantigitaj", jes estas saĝa laŭ pure praktikaj konsideroj de redaktado. Tamen mi intertempe tre favoras iun fidindan referencon aŭ plurajn pri ĉiuj esperantigoj, kaj ne entuziasmas pri pure vikipediaj kreaĵoj - sekve la ideala deziro vere "ne ĉiam estas aplikebla en praktiko". Mi ĵus kontrolis en la esperantlingva [[poŝatlaso de la mondo]] de 1971, kiu en la vasta mapo 35 havas liston pri ĉiuj [[subŝtatoj de Meksiko]], sed preskaŭ ĉiujn nomas hispane. Nur [[Kampeŝo]] (tiel!!!, ĉe ni ''Campeche'' resp. [[Kampeĉo]] sen referenco, PIV2020 ne havas vorton), [[Meksikio]] (tiel!!, laŭ PIV2020 zamenhofa vorto, ĉe ni [[Meksikŝtato]]) + [[Jukatano]] (ĉe ni kaj laŭ PIV2020 [[Jukatanio]]) tie dokumentiĝas kiel pure esperantaj, aldone [[Hidalgo]] + [[Durango]] estas aŭtomate esperantaj kaj hispanaj. Mi forte supozas ke la poŝatlasa komisiono de 1971 elektis formon kampeŝo ĉar [[kampeĉo]] jam estas biologia vorto. Sed tio tamen estas aŭdaca ideo. Tamen ĉiukaze nur [[Jukatanio]], [[Hidalgo]] + [[urango]] konsidereblas sendiskute klaraj esperantigoj. La supozo ke ĉiuj "esperantigoj estas veraj, bone enradikiĝintaj Esperantaj nomoj" estas naiva. Se ili estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, kion mi volonte volus kredi, tiam devos esti eble almenaŭ unu ekstervikipedian referencon alporti pri ĉiu - kaj en tio la poŝatlaso de 1971 ne estos granda helpo. Sed ĝi jes ne estas la sola ebla fonto... Tial mi ankoraŭ ne volus movi la tekstojn al esperantaj titoloj Ĉiapaso, Tabasko kaj Verakruco, sen ke ni individue dokumentigas nian ekstervikipedian referencadon - pri Verakruco ĉiukaze klaras ke ĝi estas meksika urbo en PIV2020, do la paŝo argumenti ke ni povas uzi la urbonomon ankaŭ por la subŝtato estas malgranda. Do mi postulas ke ni ne pigru kaj serĉu ekstervikipediajn fontojn pri la novaj esperantaj nomoj, en PIV, Reta vortaro aŭ iu ajn alia vortaro, tekstaro.com aŭ iu simpla reta serĉado. Ĉar bazigi enciklopedion sur "pure vikipediaj vortokreaĵoj" estas koncepto tre dubinda, kaj se la novaj vortoj estas "bone enradikiĝintaj" esperantigoj, tiam devas ebli trovi pruvon pri tio (almenaŭ unusolan). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:52, 18 maj. 2026 (UTC) :Verŝajne ThomasPusch pravas pri ĉi tiu afero. Mi emas restarigi la hispanlingvajn titolojn. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:09, 30 maj. 2026 (UTC) ==Artefaritaj planedoj== Mi faras diskuton ĉe [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]] pri tio, kiel distingi la titolojn de ekzistanta artikolo [[Artefarita planedo]] kaj nova artikolo kun [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9366370 jena enhavo]. Mi kopias ĉi tien mian ĵusan komenton: ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:49, 5 maj. 2026 (UTC) Laŭ mi, "planedo" estas objekto tiel granda, ke ĝi iĝas proksimume sfera pro gravito, kaj kiu forigas aliajn objektojn el sia orbito. Se eĉ [[Plutono]] ne estas planedo, nomi Luna-1 planedo, eĉ "artefarita planedo", ŝajnas ridinde. Cetere, neniu nomas artefaritajn satelitojn "artefaritaj lunoj". [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:00, 6 maj. 2026 (UTC) :{{re|Lingvano}} Mi komprenas tion kiel voĉon, ke la nova artikolo estu [[Artefarita planedo]] sen interkrampaĵo. Kion vi volas fari al la ekzistanta artikolo? Alinomi, forigi aŭ kunigi kun alia? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:36, 6 maj. 2026 (UTC) ::Eble oni provizore alinomu ĝin al [[Artefarita planedo (satelito)]], sed oni povus ankaŭ forviŝi ĝin. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:41, 6 maj. 2026 (UTC) :::Mi apenaŭ sukcesas orientiĝi, tiom konfuziga iĝis la movado de la tekstoj. Iusence ŝajnas domaĝe forĵeti la [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Artefarita_planedo&oldid=9334784 novan version] de 19 mar. 2026 farita de uzanto Piotrus, sed aliflanke la nova traduko el la angla al Esperanto estis nur duonfarita kaj havas multajn fuŝajn ruĝajn ligilojn, ekz. [[The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy]], kvankam ekzistas teksto [[La Petveturista Gvidlibro pri la Galaksio]], kaj simple anglalingve nomi novajn ruĝajn ligilojn en [[Vikipedio en Esperanto]] kiel [[Atmospheric escape]] (por vorto "eskapon de atmosfero") aŭ [[Science fiction on television]] (por simpla vorto "sciencfikcion") ankaŭ ne ŝajnas aparte saĝe. Do probable tamen ne indas je ĉiu kosto savi la ektradukon de Piotrus, nur por esti afabla al li, kaj poste havi amason da plia laboro en tio fari veran fintradukon el la malneto. {{re|Arbarulo|Lingvano}} Eble vi du simple povas fari komisionon kaj ordigi la mison, ĉar pli da kuiristoj kiuj kirlas en la poto ne plifaciligas la ordigon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:03, 20 maj. 2026 (UTC) ::::Eble Piotrus ankoraŭ volos fari tion mem. Mi petos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) :::::Inter ĉiuj aliaj problemoj, kiuj okazas en Vikipedio, mi forgesis atentigi Piotrus pri la progreso de ĉi tiu diskuto. Nun li reafiŝis sian tradukon kiel [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Mi alinomis la antaŭan [[Artefarita planedo]] --> [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]], sed bezoniĝas administranto por alinomi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]] --> [[Artefarita planedo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:53, 8 jul. 2026 (UTC) == [[Katorgo]] => [[Punlaboro en Rusio]] == La novvorto ''katorgo'' aspektas dubinda, ĉar mi ne trovis ĝin en vortaroj, nek trovas bezonon je aparta vorto por komuna fenomeno de punlaboro, konata ekde antikva epoko kaj ekzistinta ankaŭ en Britio, Francio kaj multaj aliaj landoj. En Rusio ĝi aperis en la epoko de Rusa carlando kaj daŭris en la Rusia imperio, la termino mem estis renaskita por mallonge eĉ en Stalin-tempo. Do mi proponas uzi simplan kaj klaran vortumon [[Punlaboro en Rusio]]. Espereble poste aperos [[Punlaboro en Francio]], [[Punlaboro en Britio]] ktp. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 14:21, 7 maj. 2026 (UTC) :<s>{{por}}</s> Vere. La novvorton "katorgo" ankaŭ mi ne trovis ĝin en vortaroj, gazetoj, literaturo - ankaŭ [https://tekstaro.com/?s=6a0b0ce727a57 tekstaro.com] malhavas ĝin. Do mi estas tre por ŝovo al titolo [[Punlaboro en Rusio]]. Kvankam vikidatumoj proponas tradukon "Ekziligo", kio estas grava atentigo pri nuanco: la ekziligo estis almenaŭ same grava puno kiom deviga laboro. Sed mi dubemas ĉu sencas la kondamnon je punlaboro kaj je ekziligo ŝtopi en la saman titolon...[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:28, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ|tamen kontraŭ, post rekonsidero}} Tamen, mi nun ankoraŭ konsciis pri la historia libreto de 1912 nomata "[https://arkivo.esperanto-france.org/katalogo.htm Politika malliberulo. Unutagaĵo dediĉita al la afero de politikaj malliberuloj en rusa regno kun speciala konsidero «la Katorgon»]" de [[Zygmunt Marek]], Krakovo, kiu jes ja jam estis menciita en la teksto (la fina parto de la titolo "konsidero «la Katorgon»" en akuzativo nuntempe impresas nekutima, sed tiel ekzakte oni titoligis la libron en 1912, kaj la vorto «Katorgo» estas sendube tie menciita). Kaj recenzo pri la libro, same mencianta la vorton Katorgo, troveblas en [https://dn790003.ca.archive.org/0/items/BelgaEsperantisto_1912_n050_dec/BelgaEsperantisto_(1912)_n050_dec.pdf la Belga Esperantisto, dec. 1912, p. 31]. Per tiu trovo mia antaŭa argumento, ke "mi ne trovis ĝin en ... gazetoj, literaturo" ne plu validas - nun mi tamen trovis ĝin, kaj en literaturo kaj en la gazetaro. Tial mi retiras mian voĉdonon. Mi ĵus faris esperantan tekston pri la historia esperantista socialdemokrato [[Zygmunt Marek]] kaj pensas, ke se la homo plantis la novan vorton en 1912 en la esperantan literaturon kaj gazetaron, ke tiam jam ne plu eblas nomi ĝin "nova vorto" en 2026, 114 post la enkonduko. Cetere, mi atentigas ke la vortradiko estas antikva greka termino, ne estis inventaĵo nur de la cara Rusio kaj ne nur "makulus la memoron de historia Rusio". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:11, 18 maj. 2026 (UTC) :::Ni verkas la enciklopedion, do ni prezentu la science pruvitajn faktojn kaj ne gravas ĉu ili makulas ies historion aŭ ne. La fakto estas ke punlaboro en Rusio estis la sama sistemo, kiun aplikis Britio, Francio kaj pluraj aliaj landoj, do uzado de malliberuloj por plej pezaj laboroj, kutime en foraj lokoj. Tio estis konsiderata samtempe ilo de punado kaj koloniado (Siberio, Aŭstralio, Franca Gujano ktp). En Rusio post la revolucio ĝi estis abolita (kvankam dum la Stalin-periodo aperis [[GULAG]]-sistemo, ekzistinta du jardekojn), en Francio ĝi funkciis eĉ post la Dua mondmilito ([[Papilio (libro)|jen ekzemplo]]). Se ni uzas vortumon [[Prizonkolonio]] (ne ''Penal colony'' aŭ ''Colonie pénale''), kial ni elpensu specialan vorton por la sama institucio en Rusio? [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:37, 3 jun. 2026 (UTC) :Cetere, mi mem videble ne multe okupiĝis pri punlaboroj en interŝtata komparo. Kiuj estas la vikidatumaj eroj por [[Punlaboro en Francio]] kaj [[Punlaboro en Britio]]?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:34, 20 maj. 2026 (UTC) :{{komento}} "Katorgo" estas naiva paŭsa "esperantigo" de la rusa vorto (каторка [kátorga]), kiu signifas punlaborejo. Mi vidas nenian bezonon uzi en Esperanto tian balastaĵon. :Krome, mi havas la impreson, ke, elimininte la vorton "katorgo", estus prudente movi la enhavon de tiu ĉi artikolo en apartan sekcion "Punlaboro en Rusujo" en la artikolo "[[Punlaboro]]". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 16:34, 7 jul. 2026 (UTC) ::Tamen tio malekvilibrigus la artikolon - [[Katorgo]] estas tre detala kaj [[Punlaboro]] apenaŭ pli ol ĝermo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:59, 7 jul. 2026 (UTC) :::Tio, ke la artikolo ne plu estos ĝermo, ŝajnas al mi bona paŝo, kiu krome montros kiamaniere eblos aldoni similajn partojn pri aliaj landoj (ekzemple, la jam menciitaj Aŭstralio, Britujo, Francujo k.a.). :::Ĉu ekzistas bonaj kialoj por eternigi ĝermecon de artikolo "[[Punlaboro]]" aŭ por divido de artikolo pri unu temo en apartajn artikolojn pri ĉiu lando? :::Se vi insistas, la artikolo "[[Punlaboro]]" povas enhavi sekcion aŭ simplan koncizan klarigon forsendantan al la artikolo "Punlaboro en Rusujo" (la alinomita nuna "[[Katorgo]]"). :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 09:45, 8 jul. 2026 (UTC) ::::En [[Punlaboro]] jam estas ligilo al [[katorgo]]. Kompreneble tiu ligilo konserviĝu. Mi volus aŭdi aliajn opiniojn pri kunigo, sed mem restas kontraŭa, ĉar ŝajnas al mi malpli malbona se la artikola "punlaboro" estas ĝermo ol se ĝi estas fakte artikolo pri rusa punlaboro. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:31, 8 jul. 2026 (UTC) {{kom}} [[:d:Q17089987|Punlaboro en Usono]] estas sufiĉe grava temo en usona politiko, kaj punlaboro en Ĉinujo estas ofta riproĉo de usonanoj (hipokrita sed verŝajne prava, ŝajne ankoraŭ sen vikidatumero) al la registaro de tiu lando. Ambaŭ estus bonaj kandidatoj por artikoloj. Alilingvaj artikoloj rilataj al punlaboro troviĝas en la kategorioj ligitaj kun ĉi tiuj eroj: [[:d:Q8719629]], [[:d:Q8864536]] (esperante [[:Kategorio:Trudlaboro]]). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) == [[Anglikana Komunio]] > Anglikana Komunumo == Ni ĉiuj scias ke [[komunio]] estas "[[sakramento]], kiu estas [[rito|rita]] [[ofero]] de [[pano]] kaj [[vino]]" en iuj kristanismaj diservoj, kaj la verbo komunii laŭ [https://vortaro.net/#komunio_kd PIV] estas "doni al iu por manĝi, eventuale trinki, la panon kaj vinon" en tia renkontiĝo. Do, la titolo "Anglikana Komunio" por '''tiu teksto estas misa'''. Kaj efektive, en [[vikidatumoj]] la temo en Esperanto nomiĝas Anglikana '''Komunumo''' = internacia grupo de anglikanaj eklezioj. La vorto [[komunumo]] ĉi-tie estas la ĝusta. Mi proponas alinomiĝon. Eĉ se tute ne necesas esti anglikana, aŭ esti kristana por juĝi en tiu demando, ankaŭ ne necesas havi la pezan vortaron PIV hejme, sed sufiĉas havi aliron al komputilo por povi rigardi en ''vortaro.net'', kaj tute klaras ke "komunio" estas ago kiun praktikas plej diversaj kristanoj, kaj '''ne estas nomo''' por organizaĵo aŭ federacio de diversaj organizaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:30, 20 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Evidente. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:36, 20 maj. 2026 (UTC) <s>:{{kontraŭ}}</s> Laŭ mia kompreno la Anglikana Komunio ne estas organizaĵo aŭ federacio de organizaĵoj, sed aro da eklezioj difinitaj de tio, ke ili sufiĉe bone interkonsentas pri doktrinoj por reciproke agnoski la validecon de sia komunia rito. Tial oni nomas ĝin angle ''Communion'', kio estas la angla vorto por komunio, aŭ pli ĝenerale komuniko aŭ samsenteco, sed neniam por komunumo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:57, 20 maj. 2026 (UTC) ::El tiu respondo kaj el la artikolo mi ne vidas, kiel tio diferencas disde «[[Anglikanismo]]». La franca Vikipedio same opinias, kaj pludrektas [[:fr:Communion_anglicane]] → [[:fr:Anglicanisme]], kio ŝajnas tre logika.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 06:16, 22 maj. 2026 (UTC) :::Fakte la artikolo «[[Anglikana Komunio]]» nesufiĉe klare diras, ke temas pri ''[[:en:Full communion|Communio in sacris]]'', kaj misgvide uzas la vorton «komunumeco». Se oni ial vols lasi tiun artikolon, ĝin necesas iom reverki. Cetere, kial majusklo en «Komunio»? Ĉiel ajn, antaŭ ol verki pri speciale «Anglikana komunio», necesas havi pli ĝeneralan artikolon pri «Eŭĥaristia komunikado» (la ortodoksa ekvivalento por ''Communio in sacris'').--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 07:03, 22 maj. 2026 (UTC) ::::Laŭ la anglalingvaj artikoloj, anglikanismo estas la tradicio deveninta de la [[Eklezio de Anglio]] (Eklezio de Anglujo). Pluraj eklezioj apartiĝis de la Anglikana Komunio, interalie pro disputoj pri la rajtoj de virinoj kaj GLAT-uloj, sed restas anglikanaj. Ĉio ĉi bedaŭrinde ne estas klarigita en niaj artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:53, 22 maj. 2026 (UTC) :::::Se Arbarulo en sia unua noto aludas ke komunio pli ĝenerale estus komuniko aŭ samsenteco, li malpravas. [https://vortaro.net/#komunio_kd Komunio] en Esperanto klare estas la rita manĝado de iom da [[pano]] kaj [[vino]] en kristanaj kunvenoj. Se lasi la artikolon je tiu nomo, necesus klarigi kial kaj kiel la anglikana rita manĝado de pano kaj vino diferencas de la restaj kristanaj grupiĝoj. Kompreneble pri majusklo de la dua vorto estas tute neniu klarigo. Do se lasi la artikolon je la nuna nomo, necesas tute teologie koncentriĝi pri la rito kaj neniel pri "la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo kaj estas en komunumeco inter si". Tio bezonas pli ol nur iom da reverkado. Tial laŭ mi la ŝanĝo for de vorto "komunio" en la titolo estas pli praktika solvo de la dilemo, ĉar tiu ĉi teksto klare ne temas pri priskribo de rito, sed pri grupigo de kristanaj organizaĵoj. Eblas bone proponi alian novan vortumon por la titolo, sed tiu ĉi teksto maltaŭgas sub la nuna titolo "[[Anglikana Komunio]]". Mi suferas per iom da kapdoloro, kiam mi legas iujn de la tekstoj, kiujn la antaŭa tre maljuna kaj intertempe longe mortinta uzanto Ludovica verkis, ofte en nebulaj vortumoj, ĉiam sen referencoj, kaj certe ne estas la ĝusta por reverkado de la ekzistanta teksto. Tial mi ankaŭ subtenus entute forigi la tekston kaj anstataŭigi ĝin per alidirektigo al la esperantlingva teksto [[anglikanismo]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:07, 23 maj. 2026 (UTC) PS: La sama miso, mi ĵus konstatis, validas ankaŭ por la teksto <big>'''[[Komunio de Porvoo]]'''</big>, kie same ne temas pri la maniero kiel manĝi panon, sed pri ''«unio inter la anglikana kaj evangelia luterana eklezioj farita en 1992»'' - do same pri iu organiza grupigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:29, 23 maj. 2026 (UTC) :Kiom mi komprenas, temas ne pri organizaĵo aŭ komunumo, sed pri reciproka '''agnosko''' aŭ '''akcepto''' de eŭĥaristio inter iuj konfesioj. T.e. ekz‑e ke anglikano povas komunii en luterana diservo (kaj inverse); en ortodoksismo tio ankaŭ signifas, ke pastroj de la koncernaj konfesioj rajtas '''kuncelebri''' unu saman eŭĥaristian diservon. Tamen la terminoj de la tipo «komunio de NN» impresas min kiel tre fuŝaj. Ili pensigas pri ia speco de liturgio (kiel la «liturgio de Johano la Orbuŝa» aŭ«[[Trenta meso]]»), dum fakte temas pri interagnosko. Tiajn interagnoskojn oni prefere menciu ĉe la artikoloj pri la konfesioj (kun kiuj aliaj konfesioj la koncerna konfesio estas en la eŭĥaristiaj rilatoj) prefere ol en apartaj artikoloj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 16:23, 23 maj. 2026 (UTC) ::ThomasPusch miskomprenas min. Mi neniam diris ke "komunio" signifas komunikon aŭ samsentecon. Tio estas signifoj de ''communion'', kiujn mi menciis nur por pruvi, ke ''communion'' ne signifas "komunumo". ::La argumento estas: la normala etnolingva nomo de la afero signifas "komunio", do ni fidele traduku tion kaj ne provu renomi ne-Esperantajn aferojn laŭ tio, kio ŝajnas al ni pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:37, 23 maj. 2026 (UTC) :::Angle [[:en:Christian communion]] '''ne estas''' la Esperanta [[komunio]], ili estas [[ŝajnamikoj]], kaj traduki tion per «komunio» estas mistraduki kaj konfuzi. Pli ĝusta termino angla estas [[:en:koinonia]] ← {{lang-el|κοινωνία}}, la reponda Esperanta artikolo estas [[Komuneco (kristanismo)]]. La teologoj kutime citas ĉi-rilate ''Agojn'' 2:42, kie la Londona Biblio havas «kunuleco»n (Kaj ili persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la '''kunuleco''', en la dispecigo de pano kaj en preĝoj). Resume, la meĥanika paŭsaĵo per «Anglikana <s>komunio</s>» estas kontraŭesperanta eraro.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 04:11, 25 maj. 2026 (UTC) ::La malsameco inter "Anglikana Komunio" kaj "anglikanismo" estas menciita en la artikolo [[Anglikana Komunio]]: "La Anglikana Komunio estas la amplekso de la kristanaj eklezioj kiuj havas strukturon, organizon kaj praktikon devenantan de la anglikanismo '''kaj estas en <s>komunumeco</s> komunio inter si'''". Do ĉiuj membroj de la Anglikana Komunio estas anglikanoj, sed ne ĉiuj anglikanoj estas membroj de la Anglikana Komunio. Kaj la enhavo de la artikolo spegulas la distingon: [[Anglikana Komunio]] temas pri tio, kiuj anglikanaj eklezioj inkludiĝas en la komunio kaj kiuj ne; [[Anglikanismo]] temas pri la doktrinaj kaj kulturaj aferoj, kiuj distingas la anglikanojn de aliaj kristanaj tradicioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:45, 23 maj. 2026 (UTC) :::Laŭ [[:en:Anglican Communion]], "The Anglican Communion (AC) is a Christian communion consisting of the autocephalous national and regional churches '''historically''' in '''full communion''' with the Archbishop of Canterbury." En la ortodoksa terminaro, temas pri la ''eklezioj-filinoj'' de la Brituja eklezio (histiorio) kaj ''eŭĥaristia kuneco'' (=[[Komuneco (kristanismo)|Komuneco]]). Ambaŭ trajtojn eblas esprimi la sufikso -ism; kp la difinon de ''katolikismo'' en NPIV: :::«2 (ss) La kristana religio, bazita sur la dogmaro k ritaro difinitaj de ĉiuj ĝisnunaj koncilioj, k agnoskanta la aŭtoritaton k neerarivecon de la papo.» :::Tie enestas kaj doktrino-kulturo (dogmaro kaj ritaro), kaj la administra aŭtoritato de la papo. Simile ''anglikanismo'' povas kombini (kaj en la reala lingvuzo reale kombinas) doktrina-kulturan kaj la historian aspektojn. Internacie '''anglikanismo''' estas la plej klara kaj taŭga esprimo; «Anglikana Komunio» estas misgvida kaj lingve erara mistraduko.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:02, 25 maj. 2026 (UTC) ::::Mi hezitemas tial, ke se ''communion'' ne signifas "komunio" ĉi tie, estas tiel stranga hazardaĵo ke tiom gravas ĝuste la reciproka agnosko de komunio inter la eklezioj. Tamen mi provizore fidas ke Sergio scias pli pri eklezia terminologio ol mi. Kalkulu min {{sindetena}} pri la titolo. ::::Pri la dueco de la artikoloj, ŝajnas evidente ke estas du konceptoj, do kunigo nur estus en ordo se montriĝus, ke niaj artikoloj kaj la ligitaj anglalingvaj artikoloj misprezentas siajn fontojn. La distingo inter la konceptoj sendependas de la artikolaj titoloj, do ankaŭ sendependas de la signifo de "-ismo", "komunio" aŭ aliaj elementoj de Esperanto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:54, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Stelhalmao]] => [[Stelhalmo]] == Temas pri speco de [[halmo]] ludata sur stelforma tabulo, do kial ne [[stelhalmo]]? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 20:28, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Laŭ [[Halmo]], "halmo" kaj "halmao" estas variantoj por la sama koncepto. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:56, 30 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Jes, certe, sed estus preferinde havi nur unu formon de la vorto. Ŝajnas al mi, ke oni inkluzivas la finan vokalon, esperantigante vorton, nur kiam necesas distingi ĝin de alia radiko. Mi ne vidas motivon por esperantigi ''halma'' alie ol per '''halmo'''. Ĉiuokaze, estus bone, se la artikoloj pri '''halm(a)o''' kaj '''stelhalm(a)o''' uzus la saman formon en siaj titoloj. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) == [[Literatura salono]] => [[Salono (kunvenejo)]] / [[Salono (rondeto)]] == La aktuala nomo akcentas sole literaturajn kunvenojn, sed fakte tio estis ankaŭ lokoj, kie oni priparolis politikajn, sociajn, filozofiajn, religiajn aferojn. Do ni adaptu la titolon al pli larĝa origina senco de la fenomeno, kiel tion faris la aliaj vikioj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 13:40, 3 jun. 2026 (UTC) :Bona ideo! "Salono (kunvenejo)" ŝajnas al mi tute taŭga anstataŭo. Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:49, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. Amike, -[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) :{{por}} '''Salono (kunvenejo)'''. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:46, 6 jul. 2026 (UTC) == [[Ŝajna heredanto]] -> [[Heredonto]]== La vorto "ŝajna" havas alian sencon, ne trafan ĉi tie: "ŝajna. Erariga pro sia ekstera aspekto, kiu ne estas konforma al la interna kerna esenco; prezentanta nur eksteran supraĵan similecon kun io alia". Tiu ĉi heredanto ja klare ne estas "erariga", sed estas "verŝajna, probabla, antaŭvidebla" k.s. La paĝo estas alinomenda al io pli taŭga. Pli bona nomo povus esti, ekz-e "Verŝajna heredanto" aŭ "Probabla heredanto" aŭ simile. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:11, 6 jun. 2026 (UTC) :Verdire, la nuna titolo estas misgvida, eĉ erara. :Miaopinie, la ĝusta termino estas "heredonto". Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 21:45, 6 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 13:27, 7 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Heredonto'''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 22:09, 7 jun. 2026 (UTC) ::Mi baze konsentas pri la propono '''Heredonto''', sed ŝatus iom pli precizigi: Tial {{por}} '''Tronheredonto'''. Heredi oni ankaŭ povas monon, aŭ librojn, aŭ supkuleron, sed ĉi tie temas pli specife pri '''trono''' en hereda monarĥio.- [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:05, 9 jun. 2026 (UTC) :::La nuna teksto diras, interalie: "la termino estas ĝenerala por iu ajn titolo de nobeleco". Evidente do, ne temas nur pri tronheredado. :::Memkompreneble, oni povas mallarĝigi la temon de la artikolo. Aliflanke, oni povas, male, plilarĝigi ĝin, ĉar kial heredado de trono, nobela titolo, bieno, privata kapitalo ktp estu traktataj malsame (havi apartan terminon kaj artikolon) en Esperanta Vikipedio? Eblas difini la terminon "heredonto" ĝenerale, sed dediĉi grandan parton de la artikolo al la obskuraj lokaj reguloj kaj rradicioj de tronheredado (kaj eventuale titolheredado), laŭbezone. :::Tio permesos havi prudentan nivelon de lingva reguleco kaj sistemeco kaj, tamen, reteni ligitecon al tiuj lingvaj vikioj, kiuj traktas esence paŭsaĵojn de la anglalingva idiomaĵo ''heir apparent''. :::Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 19:26, 9 jun. 2026 (UTC) ::::Grava diferenco estas, ke heredadon de bieno aŭ mono normale decidas la testamento, sed reĝo aŭ duko normale (almenaŭ laŭ mia limigita scio pri Eŭropo) ne povas mem decidi, kiu heredos la titolon. Eble do '''titolheredonto'''? [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 09:55, 11 jun. 2026 (UTC) :{{por}} '''Titolheredonto'''. Ĉar l'artikolo temas pri iu ajn titolo.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 10:50, 1 jul. 2026 (UTC) == [[:Kategorio:Poligenistoj]] -> [[:Kategorio:Polenigistoj]] == Estis konfuzo inter du ŝajnaj terminoj. Temas pri [[polenado]] per [[polenigisto]] pri kiu estu ligita al la bona "kategorio:Polenigistoj" kiu domaĝe aperas ruĝe, kiel kategorio de tiu artikolo. ''Poligenistoj'' rilatas al [[poligenismo]], kiu rilatas al tuta alia afero. Atentu, ke ŝanĝi la nomon de tiu kategorio necesas ŝanĝi la kategorion en ĉiuj artikoloj rilatantaj al la malbona kategrio.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 12:55, 1 jul. 2026 (UTC) {{Komento}} Sen kontraǔdiro, ĉu povbas mi alinomi tiun kategorion ?-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:10, 7 jul. 2026 (UTC) == [[Signaro]] kaj [[Signolingvo]] (= [[Gestlingvo]]) == Verkante artikolon pri komputada «signaro» mi puŝiĝis kontraŭ la jam ekzistanta «[[Signaro]]» alispeca. Intervikie ĝi estas ligita al unu sola lingvo (la hungara [[:hu:Jelbeszéd (kommunikációs eszköz)]]), kaj ŝajnas al mi, ke ĝi temas pri [[Signolingvo]] = [[Gestlingvo]], kiu havas pli da ilustraĵoj kaj intervikiaj ligiloj. Mi ne kompetentas pri la afero, sed mi vidas unuj samajn nomojn menciitajn en ambaŭ artikoloj. Mi proponas konsideri la eblon kunigi la du artikolojn; se konvenas, sub la titoloj de la dua, kiuj titoloj estas pli klaraj.--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 05:26, 3 jul. 2026 (UTC) :Mi preferus la vorton ''[[gestolingvo]]''. Ĉiuj lingvoj uzas signojn, sed parolaj lingvoj uzas sonojn, dum gestolingvoj uzas gestojn. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:45, 3 jul. 2026 (UTC) ::Estas du senrilataj proponoj ĉi tie: kunigi [[Signaro]] kaj [[Signolingvo]], kaj alinomi [[Signolingvo]] --> [[Gestlingvo]]. ::La kunigopropono vere devus esti ĉe [[Vikipedio:Kunigendaj artikoloj]]. Ĉiuokaze kunigo ne estas en ordo, ĉar la plej unua frazo de [[Signaro]] klare diras ke ĝi "estas '''nelingva''' komunika kodo" kaj la cetera artikolo konsekvence laŭas tion. ::[[Signaro]] estas tre ĝenerala vorto sen evidente ĉefa senco, do mi pensas ke estus bone havi apartigilon sub tiu titolo kaj uzi interkrampan klarigon en la titoloj de veraj artikoloj. ::Alinomado [[Signolingvo]] --> [[Gestlingvo]] estas bona ideo. Mi supozas ke la modo diri "signolingvo" venas konscie de supozo, ke "gesto" havas iun insultan nuancon kaj ke "signo" estas pli ĝentila sinonimo, kaj subkonscie de deziro fari nomon (supraĵe) similan al la nomo uzata en la angla, hispana, franca kaj aliaj nuntempe prestiĝaj lingvoj. Kiel bonege resumis Lingvano, tio estas mallogika laŭ la signifoj de "gesto" kaj "signo" en Esperanto. ::Resume, {{kontraŭ}} kunigo kaj {{por}} [[Gestlingvo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:59, 6 jul. 2026 (UTC) :::{{re|Arbarulo}} Bone. Tiam por liberigi la nudan «Signaro»n por apartigilo necesas precizigi la titolon de la nuna «[[Signaro]]». La hungara precizigo (=&nbsp;komunikilo) precizigas nenion, ĉar ĉia ajn signo estas komunika rimedo. Kiom mi komprenas, tiu artikolo temas pri signoj esprimantaj mesaĝon ''malrekte'' — per aludo, sekreta kodo, per deca ŝarado. Mi do proponas precizigi «Signaro (implica)». Ĉu?--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 02:34, 8 jul. 2026 (UTC) ::::La artikolo traktas ĉiujn nelingvajn komuniksistemojn. Mi pensas ke "malrekta" aŭ "implica" ne bone komprenigas la signifon "nelingva". Ĉu "Signaro (komunikteorio)" estas akceptebla? Aŭ eble "Nelingva signaro" estus pli logika. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:22, 8 jul. 2026 (UTC) :::::{{re|Arbarulo}}Nu jes, kvankam mi iom preferus «Eksterlingva signaro».--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 03:30, 9 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikulturado en Marko]] -> [[Vinkultivado en Markio]]== Ne estas mi kiu proponis tiun alinomadon, sed DidCORN; fakte mi proponas la forigon de la artikolo, kiel parto de lavango metata de anonimuloj kun kiu ne eblas diskuti la grandan kvanton de fuŝaĵoj kiun lia kontribuo alportas. Ĉiuokaze la proponinto argumentis, ke Vitikulturo estas barbarismo kaj Markio (Italio) estas la regiono, dum Marko estas tute alia afero. Pri la dua parto mi ttue konsentas, sed ne pri la unua ĉar Vitkulturo ja estas ĝusta vorto (sen i), do la rezulto povus esti ĉu Vitkultivado en Marko aŭ Vinproduktado en Marko, se vere la decido estas konservi tiajn fuŝaĵojn. Estis jam dekoj da ili. :{{kontraŭ}} la proponita kaj {{por}} unu el la du alternativoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:53, 6 jul. 2026 (UTC) :{{komento}}Same pri [[Vitikolturado en Umbrio]].--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:33, 6 jul. 2026 (UTC) :{{Por}} Mi konsentas pri [[Vitkultivado en Markio]], sed mi proponis la terminon [[Vinkultivado]] kiu ekzistas kaj en Vikipedo mem kaj en ĉiuj esperantaj votaroj, dum *Vitkultivado" estas tutkomprenebla sed tamen neologismo.-[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 13:06, 7 jul. 2026 (UTC) == [[Sigismondo (Sankta Romia Imperio)]] -> [[Sigismundo (Sankta Romia Imperio)]] == La formo ''[[Sigismundo]]'' ŝajnas preferinda. Mi ĵus trakontrolis la 66 aliajn lingvojn: 45 havas la vokalon U, 5 havas O (belorusa, franca, hungara, itala, kataluna), unu havas A (litova), kaj la aliaj havas skribon nek latinan, nek cirilan, nek grekan, do mi ne estas certa! [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 16:01, 7 jul. 2026 (UTC) :{{sindetena}} Normale esperantigo de historia germana nomo sekvus la latinan formon aŭ la originalan germanan. Ambaŭ havas ''u''. Aliflanke, PIV registras nur "Sigismondo". En la tekstaro ŝajnas ke ambaŭ variantoj uziĝas. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:06, 7 jul. 2026 (UTC) :{{Por}} Sigismundo… La PIV-a francaĵo ''–mondo'' estas klare malpli internacia. El la 54 alinaciaj aritikoloj Vikipediaj, kies titolojn mi povas legi (latinliteraj kaj Cirilaj) nur 4 havas la o-formon. Krome, la artikolo pri la antaŭnomo en nia Vikipedio estas [[Sigismundo]]. Kaj cetere en tiaj nomoj la ĝermana ''–mund'' signifas ne ‹mondo›, sed ‹protekto›. Kp «[[Edmundo]]»n: «PIV1970 havis la Esperantan formon ''Edmondo'', imitante la francan, sed en PIV2002 ĝi estis korektita al la pli internacia kaj etimologie ĝusta formo ''Edmundo''»--[[Uzanto:Sergio|Sergio]] ([[Uzanto-Diskuto:Sergio|diskuto]]) 03:04, 8 jul. 2026 (UTC) :{{komento}} Fakte la testa versio de PIV havas la vorton ''Sigismundo'' en ekzemplo sub ''regento'': "Frato Georgo [...], la regento de la infana reĝo Johano Sigismundo". Mi supozas, ke PIV iam korektos la kapvorton, same kiel ĝi korektis la kapvorton ''Edmundo''. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 07:02, 8 jul. 2026 (UTC) :{{komento}} Persone mi preferus "Sigismundo". Sed PIV estas grava aŭtoritato, kaj ni ne deviu de PIV sen grava kialo. La ĝisnunaj artikoloj pri diversaj [[Sigismondo]]j nomiĝas tiel ĝuste pro la aŭtoritato de PIV. Vikipedio sekvu la fakte ekzistantan lingvon (kie PIV ludas gravan rolon), kaj ne inventu alternativajn formojn, eĉ se tiuj ŝajnas "pli logikaj" aŭ "pli ĝustaj". - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 16:11, 8 jul. 2026 (UTC) ::Neniu en ĉi tiu diskuto inventas alternativajn formojn. La formo ''Sigismundo'' estas de longe uzata. Kiel menciite, eĉ PIV citas frazon, en kiu la vorto ''Sigismundo'' aperas. [[Uzanto:Lingvano|Lingvano]] ([[Uzanto-Diskuto:Lingvano|diskuto]]) 21:23, 8 jul. 2026 (UTC) rr5egqxs6m42b7z32z89kuexy9thh11 0 227984 9423553 8394963 2026-07-08T17:39:52Z Sj1mor 12103 9423553 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Projection_orthogonale_illustration.svg|eta]] '''Orta projekcio''' estas transformo de parto de [[Eŭklida spaco]] (ekz. ia figuro) al [[ebeno]] laŭ rekto orta al la ebeno. '''Orta projekcio''' estas specifa ekzemplo de [[paralela projekcio]]. {{Projektoj}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Projekcia geometrio]] n1ngxbnqu9fr7t5vz5ql151yz5b4yhq 0 228053 9423551 8398128 2026-07-08T17:39:32Z Sj1mor 12103 9423551 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Graphical projection comparison.png|eta|280px|Komparo de kelkaj specoj de paralelaj projekcioj.]] '''Paralela projekcio''' estas transformo de parto de [[Eŭklida spaco]] (ekz. ia figuro) al ebeno laŭ laŭvola [[rekto]] al la [[ebeno]]. == Vidu ankaŭ == * [[Orta projekcio]] * [[Lineara projekcio]] {{Ĝermo}} [[Kategorio:Projekcia geometrio]] 17x2p96pdu6sdhs8joqx4ukn4qcoaav 0 228972 9423549 9314980 2026-07-08T17:38:28Z Sj1mor 12103 9423549 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|pri=unuopa operacio "krucprodukto"|pluraj multiplikaj operacioj sur vektoroj kun ebla partopreno de skalaroj|Multipliko de vektoroj}}{{Informkesto organizaĵo}} En [[matematiko]], la '''vektora produto''' aŭ '''kruca produto''' estas [[operacio (matematiko)|operacio]] sur du [[vektoro]]j en [[tri-dimensia]] [[eŭklida spaco]], rezulto de kiu estas la alia vektoro. La vektora produto estas difinita nur en tridimensioj (aǔ pli ol tri, vidu la lastan paragrafon). [[Algebra strukturo]] difinita per la vektora produto estas ne [[asocieco|asocia]]. Simile al la skalara produto, ĝi dependas de la [[metrika spaco|metriko]] de eŭklida spaco. Malsimile al la [[skalara produto]], ĝi dependas ankaŭ de la elekto de [[orientiĝo (matematiko)|orientiĝo]]. Por ajnaj elektoj de orientiĝo, la vektora produto devas esti estimata NE kiel vektoro, sed kiel [[pseŭdovektoro]]. [[Dosiero:Crossproduct.png|eta|Ilustraĵo de la vektora produto en respektivo al dekstra [[koordinatsistemo]].]] == Difino == [[Dosiero:Koordinatensysteme L+R.svg|eta|dekstra|Reguloj de la tri fingroj de la maldekstra mano (pri maldekstra koordinatsistemo) kaj de la dekstra mano (pri dekstra koordinatsistemo).]] La vektora produto de du vektoroj '''a''' kaj '''b''' estas skribata kiel '''a''' × '''b'''. En tri-dimensia [[eŭklida spaco]], kun [[dekstra koordinatsistemo|dekstraj]] [[karteziaj koordinatoj]], ĝi estas difinita kiel vektoro '''c''' kiu estas [[perpendikularo|perpendikulara]] al ambaŭ '''a''' kaj '''b''', kun direkto donita per la ''regulo de la tri fingroj'' kaj kun grandeco egala al la areo de la [[paralelogramo]] kiun la vektoroj generas. La vektora produto estas donita per formulo :<math>\mathbf{a} \times \mathbf{b} = a b \sin \theta \ \mathbf{\hat{n}}</math> kie ''θ'' estas [[angulo]] inter '''a''' kaj '''b''' (0° ≤ ''θ'' ≤ 180°), ''a'' kaj ''b'' estas la [[grandeco]]j de vektoroj '''a''' kaj '''b''', kaj <math>\mathbf{\hat{n}}</math> estas [[unuobla vektoro]] [[perpendikularo|perpendikulara]] al la ebeno enhavanta na '''a''' kaj '''b'''. Se vektoroj '''a''' kaj '''b''' estas samrekta (do la angulo ''θ'' inter ilin estas ĉu 0° aŭ 180°), la ebeno ne estas difinita, sed ĉi tio ne gravas ĉar tiam ''sin θ = 0'' kaj la vektora produto de '''a''' kaj '''b''' estas la nula vektoro '''0'''. La direkto de la vektoro <math>\mathbf{\hat{n}}</math> estas donita per la ''reguloj de la dekstra mano aǔ de la maldekstra mano'' (vidu la apudan bildon). == Proprecoj == === Geometria signifo === [[Dosiero:Cross parallelogram.png|eta|dekstra|La areo de la paralelogramo kiel amplitudo de la vektora produto.]] La grandeco de la vektora produto povas esti interpretita kiel la sensigna [[areo]] de la [[paralelogramo]] havanta '''a''' kaj '''b''' kiel flankoj: :<math> | \mathbf{a} \times \mathbf{b}| = | \mathbf{a} | | \mathbf{b}| \sin \theta. \,\!</math> === Algebraj proprecoj === La vektora produto estas [[komuteco|antikomuta]], :'''a''' × '''b''' = −'''b''' × '''a''', [[distribueco|distribua]] super [[adicio]], :'''a''' × ('''b''' + '''c''') = ('''a''' × '''b''') + ('''a''' × '''c'''), kaj kongrua kun skalara multipliko tiel ke :(''r'' '''a''') × '''b''' = '''a''' × (''r'' '''b''') = ''r'' ('''a''' × '''b'''). Ĝi estas ne [[asocieco|asocia]], sed verigas la ''[[jakobia idento|jakobian identon]]'': :'''a''' × ('''b''' × '''c''') + '''b''' × ('''c''' × '''a''') + '''c''' × ('''a''' × '''b''') = '''0'''. Se '''a''' × '''b''' = '''a''' × '''c''' kaj '''a''' ≠ '''0''' ne nepre '''b''' = '''c''': :Se '''a''' × '''b''' = '''a''' × '''c''' kaj '''a''' ≠ '''0''' tiam ni povas skribi: :('''a''' × '''b''') − ('''a''' × '''c''') = '''0''' kaj, per la distribuebloregulo pli supre: :'''a''' × ('''b''' − '''c''') = '''0''' :Nun, se '''a''' estas paralelo al ('''b''' − '''c'''), tiam eĉ se '''a''' ≠ '''0''' ĝi eblas ke ('''b''' − '''c''') ≠ '''0''' kaj pro tio '''b''' ≠ '''c'''. Tamen, se '''a''' ≠ '''0''' kaj ambaŭ '''a''' · '''b''' = '''a''' · '''c''' ''kaj'' '''a''' × '''b''' = '''a''' × '''c''', tiam oni ''povas'' konkludi ke '''b''' = '''c'''. Ja, :'''a''' . ('''b''' - '''c''') = 0, kaj :'''a''' × ('''b''' - '''c''') = '''0''' por ke '''b''' - '''c''' estas ''ambaŭ paralela kaj perpendikulara'' al la ne-nula vektoro ''a''. Ĉi tiu eblas nur se '''b''' - '''c''' = '''0'''. La distribueco, lineareco kaj Jakobia idento donas ke '''R'''³ kaj ankaŭ vektora adicio kaj vektora produto formas [[alĝebro de Lie|alĝebron de Lie]]. Du ne-nulaj vektoroj '''a''' kaj '''b''' estas paralelaj [[se kaj nur se]] '''a''' × '''b''' = '''0'''. === Triopa produto === {{Ĉefartikolo|Triopa produto}} La elvolvaĵo de triopa produto, ankaŭ sciata kiel '''formulo de Lagrange''', estas formulo rilatanta al vektora produto de tri vektoroj, '''vektora triopa produto''': :'''a''' × ('''b''' × '''c''') = '''b'''('''a''' · '''c''') - '''c'''('''a''' · '''b'''). Speciala okazo, kun [[gradiento (matematiko)|gradiento]] kiu estas uzata en [[vektora kalkulo]], estas: :<math> \begin{matrix} \nabla \times (\nabla \times \mathbf{f}) &=& \nabla (\nabla \cdot \mathbf{f} ) - (\nabla \cdot \nabla) \mathbf{f} \\ &=& \mbox{grad }(\mbox{div } \mathbf{f} ) - \mbox{laplacian } \mathbf{f}. \end{matrix} </math> Ĉi tiu estas speciala okazo de la pli ĝenerala [[operatoro de Laplaco]] <math>\Delta = d \delta + \delta d</math>. Jena idento ankaŭ rilatas la vektora produto kaj la skalara produto: :<math> |\mathbf{a} \times \mathbf{b}|^2 + |\mathbf{a} \cdot \mathbf{b}|^2 = |\mathbf{a}|^2 |\mathbf{b}|^2.</math> == Vektora produto en [[karteziaj koordinatoj]] == Kvankam skribita ĉi tie en terminoj de koordinatoj, kiel sekvas el la geometria difino pli supre, la vektora produto estas invarianta sub [[rotacio|turnadoj]] de la [[koordinatosistemo]] se la [[orientiĝo]] konserviĝas. Se la akso de turnado estas paralela al '''a'''×'''b''', ankaŭ la nombra rezulto de vektora produto en koordinatoj konserviĝas. === Skribmaniero kun apartaj koordinatoj === La [[unuobla vektoro|unuoblaj vektoroj]] '''i''', '''j''', kaj '''k''' de la donita perpendikulara koordinatsistemo kontentigas jenon: :'''i''' × '''j''' = '''k''' '''j''' × '''k''' = '''i''' '''k''' × '''i''' = '''j'''. Kun ĉi tiuj reguloj, la koordinatoj de la vektora produto de du vektoroj povas esti komputita facile, sen la bezono difini angulojn. Estu: :'''a''' = ''a''₁'''i''' + ''a''₂'''j''' + ''a''₃'''k''' = (''a''₁, ''a''₂, ''a''₃) kaj :'''b''' = ''b''₁'''i''' + ''b''₂'''j''' + ''b''₃'''k''' = (''b''₁, ''b''₂, ''b''₃) Do :'''a''' × '''b''' = (a₂b₃ - a₃b₂) '''i''' + (a₃b₁ - a₁b₃) '''j''' + (a₁b₂ - a₂b₁) '''k''' = (a₂b₃ - a₃b₂, a₃b₁ - a₁b₃, a₁b₂ - a₂b₁) === Matrica skribmaniero === La skribmaniero kun apartaj koordinatoj povas ankaŭ esti skribita formale kiel la [[determinanto]] de [[matrico]]: :<math>\mathbf{a}\times\mathbf{b}=\det \begin{bmatrix} \mathbf{i} & \mathbf{j} & \mathbf{k} \\ a_1 & a_2 & a_3 \\ b_1 & b_2 & b_3 \\ \end{bmatrix}.</math> La determinanto de tri vektoroj povas esti reakirita kiel :det ('''a''', '''b''', '''c''') = '''a''' · ('''b''' × '''c'''). === Konvertiĝo al matrica multipliko === Vektora produto de du vektoroj (kiu povas nur esti difinita en tri-dimensia spaco) povas esti reskribita en terminoj de pura matrica multipliko kiel la produto de [[kontraŭsimetria matrico]] kaj vektoro, kiel sekvas: :<math>\mathbf{a} \times \mathbf{b} = [\mathbf{a}]_{\times} \mathbf{b} = \begin{bmatrix}\,0&\!-a_3&\,\,a_2\\ \,\,a_3&0&\!-a_1\\-a_2&\,\,a_1&\,0\end{bmatrix}\begin{bmatrix}b_1\\b_2\\b_3\end{bmatrix}</math> :<math>\mathbf{b} \times \mathbf{a} = \mathbf{b}^T [\mathbf{a}]_{\times} = \begin{bmatrix}b_1&b_2&b_3\end{bmatrix}\begin{bmatrix}\,0&\!-a_3&\,\,\,a_2\\\,\,\,a_3&\,0&\!-a_1\\-a_2&\,\,a_1&\,0\end{bmatrix}</math> kie :<math>[\mathbf{a}]_{\times} \stackrel{\rm def}{=} \begin{bmatrix}\,\,0&\!-a_3&\,\,\,a_2\\\,\,\,a_3&0&\!-a_1\\\!-a_2&\,\,a_1&\,\,0\end{bmatrix}</math> ankaŭ se <math>\mathbf{a}</math> estas rezulto de vektora produto: :<math>\mathbf{a} = \mathbf{c} \times \mathbf{d}</math> tiam :<math>[\mathbf{a}]_{\times} = (\mathbf{c}\mathbf{d}^T)^T - \mathbf{c}\mathbf{d}^T.</math> Ĉi tiu skribmaniero donas manieron de ĝeneraligado de vektora produto al la pli altaj dimensioj per anstataŭigo de [[pseŭdovektoro]]j (tiaj kiel [[angula rapido]] aŭ [[magneta kampo]]) per tiaj deklivo-simetriaj matricoj. Ĉi tiaj fizikaj kvantoj havas ''n(n-1)/2'' sendependajn komponantojn en ''n'' dimensioj, kio koincidas kun kvanto de dimensioj por tri-dimensia spaco, kaj ĉi tio estas kial vektoroj povas esti uzataj por prezenti ĉi tiaj kvantoj en 3-dimensia fiziko. De la ĝeneralaj propraĵoj de la vektora produto sekvas ke: : <math> [\mathbf{a}]_{\times} \, \mathbf{a} = \mathbf{0} </math> kaj <math> \mathbf{a}^{T} \, [\mathbf{a}]_{\times} = \mathbf{0} </math> kaj de tio ke <math> [\mathbf{a}]_{\times} </math> estas deklivo-simetria ĝi sekvas ke : <math> \mathbf{b}^{T} \, [\mathbf{a}]_{\times} \, \mathbf{b} = 0. </math> La ''formulo de Lagrange'' (vidu pli supre) povas esti pruvita uzante ĉi tiun skribmanieron. La ĉi-supra difino de <math> [\mathbf{a}]_{\times} </math> signifas, ke ekzistas reciproke unuvalora rilato inter la aro de 3×3 deklivo-simetriaj matricoj (en simbola notacio: [[SO(3)]]) kaj la operacio de prenado la vektora produto kun iu vektoro <math> \mathbf{a} </math>. == Aplikoj == La vektora produto okazas en la formulo por la [[vektora operatoro|vektora operatora]] [[kirlo (matematiko)|kirlo]]. Ĝi estas ankaŭ uzita por priskribi la [[lorenca forto|lorencan forton]] spertatan per movanta [[elektra ŝargo]] en [[magneta kampo]]. La difinoj de [[momanto (fiziko)]] kaj [[angula movokvanto]] ankaŭ enhavas la vektoran produton. La vektora produto povas ankaŭ esti uzata por kalkuli la [[normalo]]n por triangulo aŭ plurlatero, operacio ofte plenumata en [[komputila grafiko]]. Por donita punkto '''p''' kaj linio tra '''a''' kaj '''b''' en ebeno, ĉiuj kun ''z'' koordinata nulo, ''z'' komponanto de ('''p'''-'''a''') × ('''b'''-'''a''') estas pozitiva aŭ negativa, depende de tio en kiu flanko de la linio '''p''' estas. == Vektora produto kaj [[dekstreco]] == Kiam mezureblaj kvantoj enhavas vektorajn produtojn, la ''dekstreco'' de la uzartaj koordinatsistemoj ne povas esti ajna. Tamen, kiam fizikaj leĝoj estas skribitaj kiel ekvacioj, devus ebli fari ajnan elekton de la koordinatsistemo (inkluzivante ajnan dekstrecon). Por eviti problemojn, oni devus singardi al neniam skribi ekvacion kie la du flankoj ne kondutas egale sub ĉiuj transformoj kiuj bezone estas konsiderataj. Ekzemple, se unu flanko de la ekvacio estas vektora produto de du vektoroj, oni devas konsideri ke kiam la dekstreco de la koordinatsistemo ne estas fiksita apriore, la rezulto estas ne (vera) vektoro sed [[pseŭdovektoro]]. Pro tio, por konsekvenco, la kateto '''devas''' ankaŭ esti pseŭdovektoro. Pli ĝenerale, la rezulto de vektora produto povas esti ĉu vektoro aŭ pseŭdovektoro, dependanta de la specoj de ĝiaj argumentaj vektoroj aŭ pseŭdovektoroj: :vektoro × vektoro = pseŭdovektoro :vektoro × pseŭdovektoro = vektoro :pseŭdovektoro × pseŭdovektoro = pseŭdovektoro Ĉar la vektora produto povas ankaŭ esti vera vektoro, ĝi povas ne ŝanĝi direkton kun spegula bilda transformo. Ĉi tiu okazas, laŭ la pli supre interrilatoj, se unu el la argumentoj estas (vera) vektoro kaj la alia unu estas pseŭdovektoro (''e.g.'', la vektora produto de du vektoroj). == Ekzemploj == === Ekzemplo 1 === Estu du vektoroj '''a''' = (1,2,3) kaj '''b''' = (4,5,6). La vektora produto '''a''' × '''b''' estas : '''a''' × '''b''' = (1,2,3) × (4,5,6) = ((2 × 6 - 3 × 5),-(1 × 6 - 3 × 4),+(1 × 5 - 2 × 4)) = (-3,6,-3). === Ekzemplo 2 === Estu du vektoroj '''a''' = (3,0,0) kaj '''b''' = (0,2,0). La vektora produto '''a''' × '''b''' estas : '''a''' × '''b''' = (3,0,0) × (0,2,0) = ((0 × 0 - 0 × 2), (0 × 0 - 3 × 0), (3 × 2 - 0 × 0)) = (0,0,6). Ĉi tiu ekzemplo havas jenaj interpretadoj: # La areo de la paralelogramo (ortangulo en ĉi tiu okazo) estas 2 × 3 = 6. # La vektora produto de du vektoroj en la ''xy'' ebeno estos esti paralela al la ''z'' akso. # Pro tio ke) la z-komponanto de la rezulto estas pozitiva, la ne-malakuta angulo de '''a''' al '''b''' estas kontraŭhorloĝnadla, se observita de punkto sur la +''z'' duonakso, se la koordinatsistemo estas dekstra. == Pli altaj dimensioj == Estas kelkaj vojoj al ĝeneraligi la vektora produto al la pli altaj dimensioj. En la ĉirkaŭteksto de [[plurlineara alĝebro]], eblas difini ĝeneraligitan vektoran produton en terminoj de [[pareco]] tiel ke la ĝeneraligita vektora produto de du vektoroj de dimensio ''n'' estas [[deklivo-simetria]] [[tensoro]] de rango ''n-2''. La aliaj eblecoj estas la [[sep-dimensia vektora produto]] kaj la [[ekstera produto]] en [[eksteraĵa alĝebro]]. == Vidu ankaŭ == * [[Triopa produto]] - kelkaj produtoj de tri vektoroj * [[Multaj vektoraj produtoj]] - produtoj de pli ol tri vektoroj * [[Cilindro (algebro)]] - produto de du aroj * [[Regulo de la dekstra mano]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://uk.arxiv.org/abs/math.la/0204357 Z.K. Mult-dimensia vektora produto. Ĵurnalo de Fiziko. A35, 4949] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150905192839/http://uk.arxiv.org/abs/math.la/0204357 |date=2015-09-05 }} (ĝi estas ebla nur en 7-D spaco) * [http://www.cut-the-knot.org/arithmetic/algebra/RealComplexProducts.shtml Reela kaj kompleksa produtoj de kompleksaj nombroj] [[Kategorio:Abstrakta algebro]] [[Kategorio:Lineara algebro]] [[Kategorio:Dulokaj operacioj]] evq995rzivucpgr9pb60uu4q1zfzhy6 0 229183 9423481 9057979 2026-07-08T17:07:28Z Sj1mor 12103 9423481 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Kathmandu-05.JPG|eta|250ra|[[Mezepoko|Mezepoka]] seruro el [[Katmanduo]].]] [[Dosiero:Burgwaechter Schloss mit Schluessel.JPG|eta|250ra|dekstra|[[Pendseruro]] kun ŝlosilo.]] '''Seruro''' estas [[aparato]] servanta por fermi [[pordo]]n aŭ [[kesto]]n per [[ŝlosilo]] aŭ per ciferkombinaĵo. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''seruro''' estas ''Risorta aparato por fermefiksi pordojn.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 182.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el la latina ''sera, serare'' (fermi). Li aldonas la terminojn ''pendseruro'', por pendanta, portebla seruro; ''seruri'', por fermi per seruro; ''serusrito'', ''serurkesto'', ''serurtruo'', ''serurŝildo'', ''serurriglilo'', kaj krome en bildo li montras la partojn: prenilo, ŝildeto, [[klinko]] kaj riglilo.<ref>Azorín, samloke.</ref> == Historio == [[Dosiero:Roman_keys.jpg|eta|maldekstra|[[Romio|Romiaj]] [[ringo|ring]][[ŝlosilo]]j el la [[2-a jarcento|2-a]]/[[3-a jarcento]]]] Kiel multaj teknikaĵoj de la [[romio|romianoj]] certe ankaŭ la romiaj seruroj havis [[grekio|grekajn]] praulojn, kiujn oni tamen apenaŭ konas el elfosadoj, tiel ke restas nun nur la romia ŝlostekniko. Kiel pri multaj teknologiaj ĉefverkoj, de la [[hipokaŭsto|planka hejtsistemo]] ĝis la akvasistema [[necesejo]], ankaŭ pri ŝlostekniko validas, ke la teknologioj konataj antaŭ la [[19-a jarcento]] jam ekzistis en la romia epoko. La plej multaj de tiuj ideoj perdiĝis tamen post falo de la [[romia imperio]] kaj devis esti ellaboritaj denove dum la [[mezepoko]]. La [[haŭso]] de la serurproduktado, kiu videblas pro la granda kvanto de romiaj [[ŝlosilo]]j trovitaj havis ĉefe du kialojn. Unue la granda disvastiĝo de metalprilaborado en tiu epoko kaj due la urba vivmaniero de la romianoj. En ĉiu konkerita regiono la romianoj kreis novajn urbojn, kie la popolo koncentriĝis. Malsekureco kaj anonimeco kiuj venis kun la amasiĝo de la loĝantaro disvastigis la uzon de mekanikaj sekurecaĵoj, do seruroj. == Tipoj de fermiloj == * [[Falebo]] * [[Klavarseruro]] * [[Pendseruro]] * [[Protektata seruro]] * [[Riglilo]] == Notoj == {{Projektoj|q=Seruro|ReVo=serur}}{{Referencoj}} [[Kategorio:Seruroj| ]] acrpjmgd6eqjup750h0b0zvt1nmq6pu 0 230783 9423412 8867603 2026-07-08T14:46:47Z Lpoj50 170867 9423412 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Wellesley_Islands_locator_map.jpg|eta|La Wellesley-a insularo, kies plej granda membro estas la insulo Mornington]] '''Damino''' (angle ''Damin, Demiin'') estas [[apartiga lingvo]] ceremonia, [[arta lingvo|arta]] kaj [[eksperimenta lingvo|eksperimenta]], kiu en la pratempo uziĝis ĉefe inter plenkreskaj viraj membroj de la [[lardila lingvo|lardila]] [[tribo]], sur la insulo [[Mornington]] en [[Karpentaria Golfo]], en [[Kvinslando]], [[Aŭstralio]]. La lingvo ankaŭ uziĝis de parenca tribo ''Yangkaal'' sur najbaraj insuloj. El formala lingvistika vidpunkto, oni povas konsideri daminon kiel ekstreman ''registron'' de la lardila. Ne estas konate, kiam Damino kreiĝis. La Lardiloj atribuas ĝin al legenda heroo ''Kalthad'', kiu kreis ĝin, kiel oni diras, en la “sonĝa tempo” (malnuno). == Ritoj kaj historio == La lardilaj knaboj devis dufoje trapasi [[inicado|inicadan]] [[ceremonio]]n, kun almenaŭ unujara interspaco. Dum la unua okazis [[cirkumcido]], kaj oni instruis al ili [[signolingvo|gestan lingvon]] (''marlda kangka'' 'mana parolo'). Simila kutimo ekzistis ankaŭ ĉe aliaj aŭstraliaj triboj, sed la gestaj lingvoj estis malsamaj. Dum la dua inicada ceremonio okazis [[subincido]] (ekstera uretrotomio), kaj oni instruis al la viktimoj konstruitan parollingvon damino. Simila lingvaĵo ne estas konata de aliaj aŭstraliaj triboj, sed la fenomeno de aparta lingva registro uzenda en certaj cirkonstancoj, retroviĝas ĉe pluraj, kaj ankaŭ dise tra la mondo. Damino kutimis esti instruata de du instruistoj, en unu sola tago. Unu el la instruistoj laŭtprononcis daminajn vortojn, laŭsignife grupigitajn, kaj la alia tradukis ĉiufoje en la lardilan. La tuto povis ripetiĝi plurfoje. Fine de la tago, la lernantoj supoziĝis regi la lingvon, kaj ek de tiam titoliĝis "daminposedantoj". Viroj kiuj partoprenis en la sama ceremonio, do samaĝuloj kaj ties iniciatoroj, devis poste interkomuniki nur en Damino. La lingvo tamen estis tiom populara, ke ĝi uziĝis ankaŭ en situacioj, en kiuj tio ne estis postulita. La lardila vorto ''damin'' povas esti interpretata kiel 'esti silenta', kio sugestas, ke la lingvo origine estis intencita kiel sekreta lingvo, sed ĉar ĝi ne estis tia en la praktiko, virinoj kaj infanoj ankaŭ pli aŭ malpli komprenis ĝin. Pro la ekzisto de gestaj lingvoj ankaŭ ĉe aliaj triboj, oni povas supozi, ke ''marlda kangka'' estas pli antikva ol damino, kaj funkciis kiel fonto de inspiro por la kreado de tiu. Kvankam ni ne scias, kiam damino kreiĝis, apenaŭ povas esti ia dubo, ke tiu senskriba lingvo estas la unua konata [[konstruita lingvo|konstruita parollingvo]], kiu vere ensociiĝis. Kredeble ĝi praktikiĝis jam dum longa tempo antaŭ ol [[volapuko]] (1879) iĝis la unua inter la eŭropaj konstruitaj lingvoj, kiu ekuziĝis en la vera vivo. Damino kaj ''marlda kangka'' ĉesis esti instruataj kiam la inicada praktiko estis malpermesita fare de kristanaj misiistoj, kiuj komencis sian agadon en la jaro 1914. La lastaj, kiuj regis daminon bone, mortis en la 1960-aj jaroj. La lingvo priskribiĝis, en siaj ĉefaj trajtoj, fare de [[Kenneth Hale]]<ref>Kenneth Hale "Language endangerment and the human value of linguistic diversity" ''Language 68.1'' (March 1992) 35-41</ref>. == Fonetismo == La [[fonetiko|fonetismo]] de Damino estas eksterordinara.<ref>Kennth Hale and David Nash: "Damin and Lardil phonotactics". In ''Boundary Rider: Essays in Honour of Geoffrey O'Grady'', eds. D. Tryon and M. Walsh, pp. 247-259. Pacific Linguistics C-136</ref> En damino ekzistas la ordinaraj konsonantoj de la lardila, kiu distingas inter multaj [[loko de artikulacio|lokoj de artikulacio]], sed malmultaj [[maniero de artikulacio|manieroj de artikulacio]], kio estas tipa por Aŭstraliaj lingvoj. En damino tamen uziĝas pluraj aldonaj parolsonoj kaj [[maniero de artikulacio|manieroj de artikulacio]]. La konsonantaro estas pligrandigita per bilabialaj [[trilo]]j, [[ejektivo]]j, nazalaj [[klaketo]]j kaj ingresiva (enspira) laterala [[frikativo]]. Klaketoj ne estas uzataj [[fonemo|foneme]] en ia alia lingvo ekster [[Afriko]], kaj ingresiva lateralo ne havas foneman funkcion en iu ajn alia lingvo. Ĉiuj Daminaj klaketoj estas nazaligitaj, kaj tiaj ekzistas ankaŭ en la klaklingvoj de suda kaj orienta [[Afriko]]. Malsame al tiuj, Damino ankaŭ uzas ripetitajn klaketojn, kaj ankaŭ ripetitan bilabialan trilon, same fremdan al ĉiuj aliaj lingvoj. En Damino uziĝas tri el la kvar vokalparoj de la lardila, [a, a:, i, i:, u, u:], en vortradikoj kaj la kvara, [ə, ə:], nur en (lardilaj) sufiksoj. '''Konsonantoj de la Lardila ''kaj aldonaj konsonantoj de la Damina'' ''' {| class="wikitable" ! ||<br />bilabiala||lamino-<br />dentala||apiko-<br />alveolara||<br />retrofleksa||<br />palatala<ref>eble pli precize "lamino-alveolara"</ref>||<br />velara |- |'''plozivo'''|| {{IPA|p}} || {{IPA|t̻}} || {{IPA|t̺}} || {{IPA|ʈ}} || {{IPA|c}} || {{IPA|k}} |- |'''nazalo'''|| {{IPA|m}} || {{IPA|n̻}} || {{IPA|n̺}} || {{IPA|ɳ}} || {{IPA|ɲ}} || {{IPA|ŋ}} |- |'''lateralo'''|| || || {{IPA|l}} || {{IPA|ɭ}} || ({{IPA|ʎ}}) || |- |'''alproksimanto'''|| {{IPA|w}} || || || {{IPA|ɻ}} || {{IPA|j}} || ({{IPA|w}}) |- |'''frapeto'''|| || || {{IPA|ɾ}} || || || |- |'' '''trilo''' ''|| {{IPA|B}} {{IPA|B:}} || || || || |- |'' '''ejektivo''' ''|| {{IPA|pʼ}} || || || || || {{IPA|kʼ}} |- |'' '''nazaligita klaketo''' '' ''|| {{IPA|ŋʘ}} || {{IPA|ŋǀ}} || {{IPA|ŋ!}} || {{IPA|ŋ!˞}} || || |- |'' '''ingresiva laterala frikativo'''|| || || {{IPA|ɬ↓}} || || || |} == Gramatiko == Damino uzas la [[sintakso]]n kaj la gramatikajn rimedojn de la [[lardila lingvo|lardila]], interalie ties [[sufikso]]jn, sed ĝia vortprovizo estas tute malsimila al la ordinara lardila. Damino havas malgrandan nombron da [[vortradiko]]j, malpli ol 250, ĝenerale kun tre vasta senco: ''m!i'' 'manĝebla vegetaĵo', ''thuu'' 'mara mamulo', ''li'' 'osta fiŝo' kaj tiel plu. Por esprimi pli specifajn signifojn, oni uzas kunmetaĵojn. Ties logiko ofte ne estas klara por eksteruloj. Estas nur du [[pronomo|personaj pronomoj]], ''n!a'' 'mi, ni' kaj ''n!u'' 'alia ol mi', dum la lardila havas grandan nombron da tiaj, distingante inter [[gramatika nombro|singularo / dualo / pluralo]] kaj inter inkluziva kaj ekskluziva en la pluralo de la unua persono. La [[prefikso]] ''kuri-'' havas uzon ekvivalentan al Esperanta ''mal-'', sed la bazaj vortoj plej ofte havas la inversan signifon: ''tjitjuu'' 'malgranda', 'eta' > ''kuritjituu'' 'granda', 'maleta'. En tiu kazo, esperanto konformas kun la ordinara uzado en aliaj naturaj lingvoj, dum damino impresas per eksterordinareco ankaŭ en tiu kazo. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} {{Planlingvoj}} [[Kategorio:Lingvo]] [[Kategorio:Aŭstralia lingvaro]] [[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]] [[Kategorio:Aprioraj lingvoj]] [[Kategorio:Ensociiĝintaj konstruitaj lingvoj]] [[Kategorio:Apartigaj lingvoj]] [[Kategorio:Konstruitaj lingvoj]] 5cdkzadbstwszwq7o1rrhzd6cq17ogy 0 232148 9423337 9283568 2026-07-08T12:39:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423337 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Marketing_Mix_4P.svg|alternative=The 4Ps of the marketing mix stand for product, price, place and promotion|eta|273x273ra|Unu versio de la merkatiga miksaĵo estas la metodo 4-Poj. Produkto, prezo, placo, promocio.]] [[Dosiero:Kp135-reta-merkatiko.opus|eta|Epizodo de [[podkasto]] [[Kern.punkto]] pri reta merkatiko. Iomete kontroversa diskuto pri vendado de produktoj kaj financa libereco]] '''Merkatiko''' signifas la orientiĝon de la decidoj de [[organizaĵo]] aŭ unuopulo je la situacio kaj la '''bezonoj de la [[merkato]]'''. Plej ofte merkatikon aplikas [[entrepreno]]j, sed la teknikojn uzas ankaŭ ekzemple (bonfaraj) asocioj, [[Ne-registara organizaĵo|ne-registaraj organizaĵoj]] aŭ registaraj institucioj - eĉ unuopuloj, kiuj serĉas laboron, partneron aŭ prezentiĝas en elektoj. Merkatiko do '''ne''' provas unuavice [[surmerkatigo|surmerkatigi]] la jam kreatajn [[produkto]]jn aŭ [[servo]]jn, sed kontraste adaptas la tutan produktadoproceson ekde la aĉetado al la aktuala kaj (atendebla aŭ atingebla) estonta stato de la merkato. Merkatiko en entrepreno estas ĉio ekde analizo de la nunaj kaj estontaj vendomerkatoj ĝis planado, realigo kaj kontrolo de la agadoj. En merkato-orientita entrepreno la merkatiko do estas centra ekonomia gvidilo. La ''merkatiko-miksaĵo'' estas la kuniĝo de diversaj faktoroj kiel la ecoj de la produkto, la prezo, la komunikado kaj la distribuado de la produkto ekde de la revendistoj ĝis la kliento. Zorga aplikado de merkatiko estas la bazo de sukcesa [[surmerkatigo]] de novaj produktoj. En la praktiko oni ofte uzas la vorton ''merkatiko'' (aŭ la anglan vorton ''marketing'') por ''varbado'' ([[reklamo]]) kaj por ''publikaj rilatoj''. La teorio preferas vidi tiujn aktivecojn kiel parton de la komunikado kaj distribuado kadre de la merkatiko-miksaĵo. ==Institucioj== * ''[[ISG Business School]]'' ==Vidu ankaŭ== * [[Havaianas]] * [[Kondutekonomiko]] * [[Politika merkatiko]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj|n=Kategorio:Merkatiko|ReVo=merkatik}} *[http://eo.wikilingue.com/es/Merkatiko Merkatiko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101110045957/http://eo.wikilingue.com/es/Merkatiko |date=2010-11-10 }} Unuopaj partoj kaj fazoj *[http://www.liberafolio.org/2007/merkatigo Merkatiko kaj Esperanto (Dennis Keefe)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110728102852/http://www.liberafolio.org/2007/merkatigo |date=2011-07-28 }} Enhavtabelo de kurso pri merkatiko (2007) *[http://www.marketingnarracyjny.pl Merkatiko] (en la pola) {{-}} {{pluraj problemoj|fontoj|referencoj|ĝermo}} [[Kategorio:Merkatiko| ]] r0j2myy54nzky5uv6otujckyim5zm36 0 233611 9423772 9108224 2026-07-09T04:14:38Z Ellenor2000 227030 /* Ne konfuzu */ Mankis spacoj 9423772 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Soft_drink_shelf_2.jpg|eta|Vario de sukeraĵaj nealkoholaĵoj]] [[Dosiero:Orange juice 1.jpg|dekstra|180ra|eta|Verŝata oranĝa suko.]] [[Dosiero:Horchata_con_fartons.jpg|eta|Glaso da [[horĉato]] aŭ ciperlakto.]] '''Refreŝigaĵo'''<ref>http://vortaro.net/#refre%C5%9Diga%C4%B5o</ref> aŭ '''senalkoholaĵo''' (en la [[angla]]: ''soft drink'', en la germana ''Erfrischungsgetränk'') estas trinkaĵo aŭ miksaĵo el trinkaĵoj sen [[alkoholo]]. Laŭ la [[Germanio|germana]] [[leĝo]] pri nutraĵoj, trinkaĵoj kun malpli ol 0,5 volumenprocentoj da alkoholo estas senalkoholaj, ĉar ekzemple ankaŭ [[fruktosuko]]j kaj fruktotrinkaĵoj povas enhavi malgrandan kvanton da alkoholo. == Ne konfuzu == Oni ne konfuzu la anglajn terminojn ''soft drink'' (milda trinkaĵo, t. e. refreŝigaĵo) kaj ''long drink'' (longa trinkaĵo), kiu estas alkoholenhava [[koktelo]]. == Kelkaj refreŝigaĵoj == * [[Ciperlakto]] * [[Limonado]] * [[Kolao]] * [[Fruktsuko]] * [[Ŝorlo|Fruktoŝorlo]] * [[Ajrano]] == Vidu ankaŭ == * [[Alkoholaĵo]]j * [[Mineralakvo]] * [[Akvo]] * [[Vino]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=fresx.re0igajxo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Senalkoholaĵoj| ]] mdjew7b4q0um7n5pfmhbw27pjncjhu8 0 234778 9423676 8390339 2026-07-08T20:33:21Z Sj1mor 12103 9423676 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}La [[7-an de julio]] [[2007]] (simbole la 7.7.2007) estis laŭ nombro de voĉoj senditaj de homoj el la tuta mondo elektitaj novaj sep mirindaĵoj de la mondo. La enketon aktivigis svisa-kanada aventurulo Bernard Weber. Sed kritikistoj, inkluzive de fakuloj el [[Unesko]], distancas sin de tiu ĉi aktiveco. {| class="wikitable" ! Nomo ! Loko ! Dato de konstruado ! Bildo |- |'''[[Chichén Itzá]]''' || {{Flago|Meksiko}} [[Yucatán]], [[Meksiko]] || 800 a. K. || [[Dosiero:El Castillo, Chichén Itzá.jpg|90px|El Castillo being climbed by tourists]] |- |'''[[Statuo de Kristo Savinto (Rio de Janeiro)|Statuo de Kristo Savinto]]''' || {{Flago|Brazilo}} [[Rio de Janeiro]], [[Brazilio]] || 1921 - 1931 || [[Dosiero:Cristo Redentor - Rio de Janeiro, Brasil.jpg|60px|center|''Christ the Redeemer'' in Rio de Janeiro]] |- |'''[[Granda ĉina muro]]''' || {{Flago|Ĉinio|nomo=jes}} || 221 a. K. - 1644 post Kristo || [[Dosiero:GreatWallNearBeijingWinter.jpg|90px|The Great Wall in the [[winter]]]] |- |'''[[Machu Picchu]]''' || {{Flago|Peruo}} [[Cuzco]], [[Peruo]] || 1460 - 1470 || [[Dosiero:Machu Picchu, Peru.jpg|90px|center|View of Machu Picchu]] |- |'''[[Petra (urbo)|Petra]]''' || {{Flago|Jordanio|nomo=jes}} || 1-a jarcento antaŭ Kristo - 100 post Kristo || [[Dosiero:Petra Jordan BW 21.JPG|60px|center|The [[Treasury]] at Petra]] |- |'''[[Koloseo (Romo)|Koloseo]]''' || {{Flago|Italio}} [[Romo]], [[Italio]] || 70 - 82 post Kristo || [[Dosiero:Colosseum in Rome, Italy - April 2007.jpg|90px|The Colosseum at dusk: exterior view of the best-preserved section]] |- |'''[[Taĝ-Mahalo]]''' || {{Flago|Barato}} [[Agra (Barato)|Agra]], [[Barato]] || 1630 || [[Dosiero:TajMahalbyAmalMongia.jpg|90px|Taj Mahal]] |- |} == Vidu ankaŭ == * [[Sep mirindaĵoj de la antikva mondo]] * [[Sep naturaj mirindaĵoj de la mondo]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.new7wonders.com/ New 7 Wonders] {{Projektoj}} [[Kategorio:2007]] [[Kategorio:Vizitindaĵoj]] [[Kategorio:Sep mirindaĵoj de la mondo]] [[de:Weltwunder#Die „Neuen 7 Weltwunder“]] gm1r7rp9e1lpm4qxgt3dakpokb5mfrm 0 234941 9423530 9258592 2026-07-08T17:26:47Z Sj1mor 12103 /* La angula rapido de partiklo */ 9423530 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Angularvelocity.svg|eta|250px|Angula rapido priskribas la rapidon de [[rotacio|turnado]] kaj la orientiĝon de la momenta akso ĉirkaŭ kiu la turnado okazas. La direkto de la vektoro de la angula rapido estas laŭ la rotacia akso; en ĉi tiu okazo (laŭhorloĝnadla turnado) la vektoro montras al la vidanto.]] En [[fiziko]], la '''angula rapido''' estas [[vektoro (geometrio)|vektora]] kvanto (pli detale, [[pseŭdovektoro]]) kiu priskribas la rapidon de [[rotacio|turnado]] kaj la orientiĝon de la akso ĉirkaŭ kiu la turnado okazas. La [[SI]]-[[mezurunuo]] de angula rapido estas [[radianoj dum sekundo]]. Ĝi povas esti mezurita ankaŭ en aliaj mezurunuoj, tiaj kiel gradoj en sekundo, gradoj por horo, [[turnoj en minuto]]. Ĝia grando estas la [[turna rapido]]. Angula rapido estas kutime prezentita per la simbolo [[omego]] ('''Ω''' aŭ '''ω'''). La direkto de la vektoro de la angula rapido estas perpendikulara al la ebeno de turnado, en direkto kiu estas kutime precizigita per la [[regulo de dekstra ŝraŭbo]]. Angula rapido estas propraĵo de [[punkta partiklo]] kaj propraĵo de [[solido]]. La du okazoj estas malsamaj. Se konsideri iun solidon kaj trovi ĝian angulan rapidon, kaj ankaŭ preni iun partiklon de la solido kaj trovi ĝian angulan rapidon, do la rezultoj estos ĝenerale malsamaj. La rezultoj estos la samaj nur se la angulan rapidon de la partiklo konsideri respektive al la plej proksima al la partiklo punkto sur la turnada akso de la solido. == La angula rapido de partiklo == === Du dimensioj === [[Dosiero:AngularVelocity01.png|dekstra|256 px|eta|La angula rapido de la partiklo je ''P'' kun respekto al la fonto ''O'' estas difinita per la [[perpendikulara komponanto]] de la [[vektora rapido]] '''v'''.]] La [[vektora rapido]] '''''v''''' de la partiklo havas komponanto laŭ la radiuso ([[radiusa komponanto]], '''''v'''_∥'') kaj komponanta perpendikulare al la radiuso ([[tanĝanta komponanto]], '''''v'''_{<math>_\perp</math>}''). Radiusa moviĝo ne produktas turnadon de la partiklo relative al la fonto, tiel por trovado de la angula rapido la paralelo (radiusa) komponanto povas esti neglektita. La turnado estas plene produktita per la tanĝanta moviĝo, komponanto per kiu la partiklo moviĝas laŭ cirklo kun centro en la fonto, kaj la angula rapido estas plene difinita per la perpendikularo (tanĝanta) komponanto. La kurzo de ŝanĝo de la angula pozicio de la partiklo estas rilatanta al la tanĝanta rapido kiel: : <math>\mathrm{v}_\perp=r\,\frac{d\phi}{dt}</math> Estu ''θ'' la angulo inter vektoroj '''''v'''_∥'' kaj '''''v''''', aŭ ekvivalente la angulo inter vektoroj '''''r''''' kaj '''''v''''', tiam: : <math>\mathrm{v}_\perp=|\mathrm{\mathbf{v}}|\,\sin(\theta)</math> Kombinante la pli suprajn du ekvaciojn kaj difinante la angulan rapidon kiel ''ω=dφ/dt'' rezultas: : <math>\omega=\frac{|\mathrm{\mathbf{v}}|\sin(\theta)}{|\mathrm{\mathbf{r}}|}</math> En du dimensioj la angula rapido estas sola nombro. Sola nombro kiu havas ne direkton estas [[skalaro (matematiko)|skalaro]] aŭ [[pseŭdoskalaro]], la diferenco estas en tio ke skalaro ne ŝanĝas sian signon kiam la koordinato sistemo estas anstataŭigita per refliktita (ekzemple ''x'' kaj ''y'' aksoj estas interŝanĝita, aŭ unu el la aksoj estas inversigita je direkto), kaj pseŭdoskalaro ŝanĝas sian signon en ĉi tiu okazo. Tiel la angula pozicio kaj ankaŭ la angula rapido estas pseŭdoskalaro. La pozitiva direkto de turnado estas prenita, per konvencio, kiel direkto de la pozitiva ''x'' akso al la pozitiva ''y'' akso. Se la aksoj estas interŝanĝitaj, sed la senco de turnado ne, tiam la signo de la angulo de turnado, kaj pro tio ankaŭ signo de la angula rapido, estas ŝanĝita. Grava noto estas ke la angula rapido de partiklo dependas de elekto de la fonto. === Tri dimensioj === En tri dimensioj, la angula rapido estas ĝenerale vektoro, aŭ, pli precize, [[pseŭdovektoro]]. Ĝi havas ne nur grandecon, sed ankaŭ direkton. La grandeco estas angula rapido kiel en 2-dimensioj, kaj la direkto priskribas la [[rotacia akso|rotacian akson]]. La [[dekstra ŝraŭba regulo]] indikas la pozitiva direkton de la angula rapida pseŭdovektoro: : Se objekto turniĝas laŭhorloĝnadle, la turna vektoro montras for de la observanto. {|class=wikitable | [[Dosiero:Anglespeed1.svg|180x180px]] <br /> Angula rapido (blua montrilo) je unu unuo laŭhorloĝnadle | [[Dosiero:Anglespeed2.svg|180x180px]] <br /> Angula rapido (blua montrilo) je 3/2 unuoj laŭhorloĝnadle | [[Dosiero:Anglespeed3.svg|180x180px]] <br /> Angula rapido (blua montrilo) je unu unuo kontraŭhorloĝnadle |} Same kiel en la 2-dimensia okazo, partiklo havas komponanton de ĝia vektora rapido laŭ la radiuso de la fonto al la partiklo kaj komponanton perpendikulare al la radiuso. La kombinaĵo de la fonta punkto kaj la perpendikulara komponanto de la vektora rapido difinas la ''ebenon de turnado'' en kiu konduto de la partiklo aspektas same kiel en la 2-dimensia okazo. La rotacia akso estas tiam rekto perpendikularo al ĉi tiu ebeno, kaj ĉi tiu akso difinas direkton de la angula rapida pseŭdovektoro, kaj ĝia grandeco estas la sama kiel la [[absoluta valoro]] de la pseŭdoskalara valoro en la 2-dimensia okazo. Estu unuobla vektoro <math>\hat{n}</math> kiu montras same kiel la angula rapida pseŭdovektoro. La angula rapido povas esti skribita en maniero simila al tiu por du dimensioj: : <math>\boldsymbol\omega = \frac{|\mathrm{\mathbf{v}}|\sin(\theta)}{|\mathrm{\mathbf{r}}|}\,\hat{n}</math> kiu, laŭ la difino de la [[vektora produto]], povas esti skribita: : <math>\boldsymbol\omega=\frac{\mathbf{r}\times\mathbf{v}}{|\mathrm{\mathbf{r}}|^2}</math> === Pli altaj dimensioj === Ĝenerale, la angula rapido en ''n''-dimensia spaco estas la tempa derivaĵo de la angula delokiga tensoro kiu estas [[deklivo-simetria tensoro]] de [[rango (tensoro)|rango]] 2. Ĉi tiu [[tensoro]] havas ''n(n-1)/2'' sendependajn komponantojn kaj ĉi tiu nombro estas la dimensio de la [[alĝebro de Lie]] de la [[grupo de Lie]] de [[turnado]]j de ''n''-dimensia [[ena produta spaco]]. Ĝuste en tri dimensia spaco ''n=3'' kaj do ''n(n-1)/2=3'' kaj do angula rapido povas esti prezentita per vektoro ĉar la kvanto de sendependaj komponantoj egalas al la kvanto de dimensioj de spaco. == Angula rapido de solido == [[Dosiero:AngularVelocity02.png|dekstra|256 px|eta|Pozicio de punkto P situanta en la solido (montrita en blua koloro). '' '''R'''_i'' estas la pozicio kun respekto al la laboratoria koordinatosistemo, centrita je ''O'' kaj '' '''r'''_i'' estas la pozicio kun respekto al la solida koordinatosistemo, centrita je ''O' '' . La fonto de la solida koordinatosistemo estas je vektora pozicio '''''R''''' de la laboratoria koordinatosistemo.]] Por konsideri moviĝon de [[solido]], ĉi tie estas konsiderita koordinatsistema kiu estas fiksita kun respekto al la solido, kaj estas studataj la koordinataj transformoj inter ĉi tiu koordinatosistemo kaj la fiksita laboratoria koordinatosistemo. Fonto de la laboratoria koordinatosistemo estu punkto ''O'', fonto de la solida koordinatosistemo estu ''O' '' kaj la vektoro de ''O'' al ''O' '' estas '''''R'''''. Partiklo ''i'' en la solido situas je punkto ''P'' kaj la vektora pozicio de ĉi tiu partiklo estas '''''R'''_i'' en la laboratoria koordinatosistemo, kaj '''''r'''_i'' en la solida koordinatosistemo. Tiel: : <math>\mathbf{R}_i=\mathbf{R}+\mathbf{r}_i</math> La difinanta karakterizo de solido estas ke distanco inter ĉiu duo da punktoj de solido estas neŝanĝanta kun tempo. Ĉi tio signifas ke longo de vektoro '' '''r'''_i'' estas neŝanĝanta kun tempo. Per la [[eŭlera turnada teoremo]], oni povas anstataŭigi la vektoron '' '''r'''_i'' per <math>W\mathbf{r}_{io}</math> kie ''W'' estas 3×3 [[turnada matrico]] kaj <math>\mathbf{r}_{io}</math> estas pozicio de la partiklo en tempo ''t=0''. Ĉi tiu anstataŭo estas utila, ĉar tiam estas la turnada matrico ''W'' kiu ŝanĝiĝas kun tempo kiam la solido turnas ĉirkaŭ punkta ''O' '', sed la referenca vektoro <math>\mathbf{r}_{io}</math> ne ŝanĝiĝas. La pozicio de la partiklo estas do: : <math>\mathbf{R}_i=\mathbf{R}+W\mathbf{r}_{io}</math> Preno de la tempa derivaĵo donas vektoran rapidon de la partiklo: : <math>\mathbf{V}_i=\mathbf{V}+\frac{dW}{dt}\mathbf{r}_{io}</math> kie '' '''V'''_i'' estas la vektora rapido de la partiklo (en la laboratoria koordinatosistemo), : '' '''V''' '' estas la vektora rapido de ''O' '' (la fonto de la solido). Pro tio ke <math>W</math> estas turnada matrico ĝia inverso estas ĝia transpono. Tiel ''I=W^TW'' kie ''I'' estas la 3×3 [[identa matrico]] kaj do: :<math>\mathbf{V}_i=\mathbf{V}+\frac{dW}{dt}I\mathbf{r}_{io}</math> :<math>\mathbf{V}_i=\mathbf{V}+\frac{dW}{dt}W^TW\mathbf{r}_{io}</math> :<math>\mathbf{V}_i=\mathbf{V}+\frac{dW}{dt}W^T\mathbf{r}_{i}</math> Oni prenu la tempan derivaĵon de <math>WW^T</math>: : ''I=WW^T'' :<math>0=\frac{dW}{dt}W^T+W\frac{dW^T}{dt}</math> Pro tio ke ĝenerale ''(AB)^T = B^TA^T'': :<math>0 = \frac{dW}{dt}W^T + \left(\frac{dW}{dt}W^T\right)^T</math> Tiel <math>\frac{dW}{dt}W^T</math> estas negativa de sia transpono kaj do [[kontraŭsimetria matrico|kontraŭsimetria 3×3 matrico]]. Oni povas pro tio preni ke ĝia dualo estas 3 dimensia vektoro. <math>\frac{dW}{dt}W^T</math> estas nomata kiel la [[angula rapida tensoro]]. Se preni la dualon de ĉi tiu tensoro, matrica multipliko estas anstataŭigita per la vektora produto. Ĝia dualo estas nomata kiel la angula rapida pseŭdovektoro ''ω'' : <math>\boldsymbol\omega=[\omega_x,\omega_y,\omega_z]</math> Enenmetante ''ω'' en la esprimo de vektora rapido pli supre rezultas: : <math>\mathbf{V}_i=\mathbf{V}+\boldsymbol\omega\times\mathbf{r}_i</math> La turnada matrico ne dependas de elekto de la punkto ''O' '' kaj ''i'', tiel la angula rapido de la solido estas la sama, kaj la angula rapido estas sendependa de elekto de la fonto de la solida sistemo aŭ de la laboratoria koordinatosistemo. En aliaj vortoj, angula rapido estas fizike reala kvanto kiu estas propraĵo de la solido, sendependa de elekto de koordinatsistemoj. Estas ofte oportune elekti la [[centro de maso|centron de maso]] de la solido kiel la fonton de la solida sistemo, pro tio ke en ĉi tiu okazo okazas konsiderebla plisimpligo de esprimo por la [[angula movokvanto]] de la solido. Tiel la vektora rapido de punkto en solido povas esti dividita en du erojn - la vektora rapido de referenca punkto fiksita en la solido plus la vektora produto de la angula rapido de la solido kun respektiva pozicio de la partiklo al la referenca punkto. Ĉi tiu angula rapido estas la '''spina''' angula rapido de la solido, kiu estas malsama de la angula rapido de la referenca punkta ''O' '' ĉirkaŭ la fonto ''O''. == Vidu ankaŭ == * [[Angula akcelo]] * [[Angula frekvenco]] * [[Angula movokvanto]] * [[Izometrio]] * [[Solida dinamiko]] * [[Turnada grupo]] ''SO(3)'' * [[Alĝebro de Lie]] * [[Perpendikulara grupo]] * [[Izometrio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{en}} [http://math.ucr.edu/home/baez/classical/galilei2.pdf Turnadoj kaj angula momanto] sur la klasika mekanika paĝo de [http://math.ucr.edu/home/baez/README.html la TTT-ejo de John Baez], aparte demandoj 1 kaj 2. Ankaŭ pri multdimensia okazo. [[Kategorio:Turna simetrio]] [[Kategorio:Angulo]] [[Kategorio:Fiziko]] qfzohnz9qyr7pz2q7buf60pi5rzlbgf 9423532 9423530 2026-07-08T17:27:13Z Sj1mor 12103 9423532 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Angularvelocity.svg|eta|280x280px|Angula rapido priskribas la rapidon de [[rotacio|turnado]] kaj la orientiĝon de la momenta akso ĉirkaŭ kiu la turnado okazas. La direkto de la vektoro de la angula rapido estas laŭ la rotacia akso; en ĉi tiu okazo (laŭhorloĝnadla turnado) la vektoro montras al la vidanto.]] En [[fiziko]], la '''angula rapido''' estas [[vektoro (geometrio)|vektora]] kvanto (pli detale, [[pseŭdovektoro]]) kiu priskribas la rapidon de [[rotacio|turnado]] kaj la orientiĝon de la akso ĉirkaŭ kiu la turnado okazas. La [[SI]]-[[mezurunuo]] de angula rapido estas [[radianoj dum sekundo]]. Ĝi povas esti mezurita ankaŭ en aliaj mezurunuoj, tiaj kiel gradoj en sekundo, gradoj por horo, [[turnoj en minuto]]. Ĝia grando estas la [[turna rapido]]. Angula rapido estas kutime prezentita per la simbolo [[omego]] ('''Ω''' aŭ '''ω'''). La direkto de la vektoro de la angula rapido estas perpendikulara al la ebeno de turnado, en direkto kiu estas kutime precizigita per la [[regulo de dekstra ŝraŭbo]]. Angula rapido estas propraĵo de [[punkta partiklo]] kaj propraĵo de [[solido]]. La du okazoj estas malsamaj. Se konsideri iun solidon kaj trovi ĝian angulan rapidon, kaj ankaŭ preni iun partiklon de la solido kaj trovi ĝian angulan rapidon, do la rezultoj estos ĝenerale malsamaj. La rezultoj estos la samaj nur se la angulan rapidon de la partiklo konsideri respektive al la plej proksima al la partiklo punkto sur la turnada akso de la solido. == La angula rapido de partiklo == === Du dimensioj === [[Dosiero:AngularVelocity01.png|dekstra|256 px|eta|La angula rapido de la partiklo je ''P'' kun respekto al la fonto ''O'' estas difinita per la [[perpendikulara komponanto]] de la [[vektora rapido]] '''v'''.]] La [[vektora rapido]] '''''v''''' de la partiklo havas komponanto laŭ la radiuso ([[radiusa komponanto]], '''''v'''_∥'') kaj komponanta perpendikulare al la radiuso ([[tanĝanta komponanto]], '''''v'''_{<math>_\perp</math>}''). Radiusa moviĝo ne produktas turnadon de la partiklo relative al la fonto, tiel por trovado de la angula rapido la paralelo (radiusa) komponanto povas esti neglektita. La turnado estas plene produktita per la tanĝanta moviĝo, komponanto per kiu la partiklo moviĝas laŭ cirklo kun centro en la fonto, kaj la angula rapido estas plene difinita per la perpendikularo (tanĝanta) komponanto. La kurzo de ŝanĝo de la angula pozicio de la partiklo estas rilatanta al la tanĝanta rapido kiel: : <math>\mathrm{v}_\perp=r\,\frac{d\phi}{dt}</math> Estu ''θ'' la angulo inter vektoroj '''''v'''_∥'' kaj '''''v''''', aŭ ekvivalente la angulo inter vektoroj '''''r''''' kaj '''''v''''', tiam: : <math>\mathrm{v}_\perp=|\mathrm{\mathbf{v}}|\,\sin(\theta)</math> Kombinante la pli suprajn du ekvaciojn kaj difinante la angulan rapidon kiel ''ω=dφ/dt'' rezultas: : <math>\omega=\frac{|\mathrm{\mathbf{v}}|\sin(\theta)}{|\mathrm{\mathbf{r}}|}</math> En du dimensioj la angula rapido estas sola nombro. Sola nombro kiu havas ne direkton estas [[skalaro (matematiko)|skalaro]] aŭ [[pseŭdoskalaro]], la diferenco estas en tio ke skalaro ne ŝanĝas sian signon kiam la koordinato sistemo estas anstataŭigita per refliktita (ekzemple ''x'' kaj ''y'' aksoj estas interŝanĝita, aŭ unu el la aksoj estas inversigita je direkto), kaj pseŭdoskalaro ŝanĝas sian signon en ĉi tiu okazo. Tiel la angula pozicio kaj ankaŭ la angula rapido estas pseŭdoskalaro. La pozitiva direkto de turnado estas prenita, per konvencio, kiel direkto de la pozitiva ''x'' akso al la pozitiva ''y'' akso. Se la aksoj estas interŝanĝitaj, sed la senco de turnado ne, tiam la signo de la angulo de turnado, kaj pro tio ankaŭ signo de la angula rapido, estas ŝanĝita. Grava noto estas ke la angula rapido de partiklo dependas de elekto de la fonto. === Tri dimensioj === En tri dimensioj, la angula rapido estas ĝenerale vektoro, aŭ, pli precize, [[pseŭdovektoro]]. Ĝi havas ne nur grandecon, sed ankaŭ direkton. La grandeco estas angula rapido kiel en 2-dimensioj, kaj la direkto priskribas la [[rotacia akso|rotacian akson]]. La [[dekstra ŝraŭba regulo]] indikas la pozitiva direkton de la angula rapida pseŭdovektoro: : Se objekto turniĝas laŭhorloĝnadle, la turna vektoro montras for de la observanto. {|class=wikitable | [[Dosiero:Anglespeed1.svg|180x180px]] <br /> Angula rapido (blua montrilo) je unu unuo laŭhorloĝnadle | [[Dosiero:Anglespeed2.svg|180x180px]] <br /> Angula rapido (blua montrilo) je 3/2 unuoj laŭhorloĝnadle | [[Dosiero:Anglespeed3.svg|180x180px]] <br /> Angula rapido (blua montrilo) je unu unuo kontraŭhorloĝnadle |} Same kiel en la 2-dimensia okazo, partiklo havas komponanton de ĝia vektora rapido laŭ la radiuso de la fonto al la partiklo kaj komponanton perpendikulare al la radiuso. La kombinaĵo de la fonta punkto kaj la perpendikulara komponanto de la vektora rapido difinas la ''ebenon de turnado'' en kiu konduto de la partiklo aspektas same kiel en la 2-dimensia okazo. La rotacia akso estas tiam rekto perpendikularo al ĉi tiu ebeno, kaj ĉi tiu akso difinas direkton de la angula rapida pseŭdovektoro, kaj ĝia grandeco estas la sama kiel la [[absoluta valoro]] de la pseŭdoskalara valoro en la 2-dimensia okazo. Estu unuobla vektoro <math>\hat{n}</math> kiu montras same kiel la angula rapida pseŭdovektoro. La angula rapido povas esti skribita en maniero simila al tiu por du dimensioj: : <math>\boldsymbol\omega = \frac{|\mathrm{\mathbf{v}}|\sin(\theta)}{|\mathrm{\mathbf{r}}|}\,\hat{n}</math> kiu, laŭ la difino de la [[vektora produto]], povas esti skribita: : <math>\boldsymbol\omega=\frac{\mathbf{r}\times\mathbf{v}}{|\mathrm{\mathbf{r}}|^2}</math> === Pli altaj dimensioj === Ĝenerale, la angula rapido en ''n''-dimensia spaco estas la tempa derivaĵo de la angula delokiga tensoro kiu estas [[deklivo-simetria tensoro]] de [[rango (tensoro)|rango]] 2. Ĉi tiu [[tensoro]] havas ''n(n-1)/2'' sendependajn komponantojn kaj ĉi tiu nombro estas la dimensio de la [[alĝebro de Lie]] de la [[grupo de Lie]] de [[turnado]]j de ''n''-dimensia [[ena produta spaco]]. Ĝuste en tri dimensia spaco ''n=3'' kaj do ''n(n-1)/2=3'' kaj do angula rapido povas esti prezentita per vektoro ĉar la kvanto de sendependaj komponantoj egalas al la kvanto de dimensioj de spaco. == Angula rapido de solido == [[Dosiero:AngularVelocity02.png|dekstra|256 px|eta|Pozicio de punkto P situanta en la solido (montrita en blua koloro). '' '''R'''_i'' estas la pozicio kun respekto al la laboratoria koordinatosistemo, centrita je ''O'' kaj '' '''r'''_i'' estas la pozicio kun respekto al la solida koordinatosistemo, centrita je ''O' '' . La fonto de la solida koordinatosistemo estas je vektora pozicio '''''R''''' de la laboratoria koordinatosistemo.]] Por konsideri moviĝon de [[solido]], ĉi tie estas konsiderita koordinatsistema kiu estas fiksita kun respekto al la solido, kaj estas studataj la koordinataj transformoj inter ĉi tiu koordinatosistemo kaj la fiksita laboratoria koordinatosistemo. Fonto de la laboratoria koordinatosistemo estu punkto ''O'', fonto de la solida koordinatosistemo estu ''O' '' kaj la vektoro de ''O'' al ''O' '' estas '''''R'''''. Partiklo ''i'' en la solido situas je punkto ''P'' kaj la vektora pozicio de ĉi tiu partiklo estas '''''R'''_i'' en la laboratoria koordinatosistemo, kaj '''''r'''_i'' en la solida koordinatosistemo. Tiel: : <math>\mathbf{R}_i=\mathbf{R}+\mathbf{r}_i</math> La difinanta karakterizo de solido estas ke distanco inter ĉiu duo da punktoj de solido estas neŝanĝanta kun tempo. Ĉi tio signifas ke longo de vektoro '' '''r'''_i'' estas neŝanĝanta kun tempo. Per la [[eŭlera turnada teoremo]], oni povas anstataŭigi la vektoron '' '''r'''_i'' per <math>W\mathbf{r}_{io}</math> kie ''W'' estas 3×3 [[turnada matrico]] kaj <math>\mathbf{r}_{io}</math> estas pozicio de la partiklo en tempo ''t=0''. Ĉi tiu anstataŭo estas utila, ĉar tiam estas la turnada matrico ''W'' kiu ŝanĝiĝas kun tempo kiam la solido turnas ĉirkaŭ punkta ''O' '', sed la referenca vektoro <math>\mathbf{r}_{io}</math> ne ŝanĝiĝas. La pozicio de la partiklo estas do: : <math>\mathbf{R}_i=\mathbf{R}+W\mathbf{r}_{io}</math> Preno de la tempa derivaĵo donas vektoran rapidon de la partiklo: : <math>\mathbf{V}_i=\mathbf{V}+\frac{dW}{dt}\mathbf{r}_{io}</math> kie '' '''V'''_i'' estas la vektora rapido de la partiklo (en la laboratoria koordinatosistemo), : '' '''V''' '' estas la vektora rapido de ''O' '' (la fonto de la solido). Pro tio ke <math>W</math> estas turnada matrico ĝia inverso estas ĝia transpono. Tiel ''I=W^TW'' kie ''I'' estas la 3×3 [[identa matrico]] kaj do: :<math>\mathbf{V}_i=\mathbf{V}+\frac{dW}{dt}I\mathbf{r}_{io}</math> :<math>\mathbf{V}_i=\mathbf{V}+\frac{dW}{dt}W^TW\mathbf{r}_{io}</math> :<math>\mathbf{V}_i=\mathbf{V}+\frac{dW}{dt}W^T\mathbf{r}_{i}</math> Oni prenu la tempan derivaĵon de <math>WW^T</math>: : ''I=WW^T'' :<math>0=\frac{dW}{dt}W^T+W\frac{dW^T}{dt}</math> Pro tio ke ĝenerale ''(AB)^T = B^TA^T'': :<math>0 = \frac{dW}{dt}W^T + \left(\frac{dW}{dt}W^T\right)^T</math> Tiel <math>\frac{dW}{dt}W^T</math> estas negativa de sia transpono kaj do [[kontraŭsimetria matrico|kontraŭsimetria 3×3 matrico]]. Oni povas pro tio preni ke ĝia dualo estas 3 dimensia vektoro. <math>\frac{dW}{dt}W^T</math> estas nomata kiel la [[angula rapida tensoro]]. Se preni la dualon de ĉi tiu tensoro, matrica multipliko estas anstataŭigita per la vektora produto. Ĝia dualo estas nomata kiel la angula rapida pseŭdovektoro ''ω'' : <math>\boldsymbol\omega=[\omega_x,\omega_y,\omega_z]</math> Enenmetante ''ω'' en la esprimo de vektora rapido pli supre rezultas: : <math>\mathbf{V}_i=\mathbf{V}+\boldsymbol\omega\times\mathbf{r}_i</math> La turnada matrico ne dependas de elekto de la punkto ''O' '' kaj ''i'', tiel la angula rapido de la solido estas la sama, kaj la angula rapido estas sendependa de elekto de la fonto de la solida sistemo aŭ de la laboratoria koordinatosistemo. En aliaj vortoj, angula rapido estas fizike reala kvanto kiu estas propraĵo de la solido, sendependa de elekto de koordinatsistemoj. Estas ofte oportune elekti la [[centro de maso|centron de maso]] de la solido kiel la fonton de la solida sistemo, pro tio ke en ĉi tiu okazo okazas konsiderebla plisimpligo de esprimo por la [[angula movokvanto]] de la solido. Tiel la vektora rapido de punkto en solido povas esti dividita en du erojn - la vektora rapido de referenca punkto fiksita en la solido plus la vektora produto de la angula rapido de la solido kun respektiva pozicio de la partiklo al la referenca punkto. Ĉi tiu angula rapido estas la '''spina''' angula rapido de la solido, kiu estas malsama de la angula rapido de la referenca punkta ''O' '' ĉirkaŭ la fonto ''O''. == Vidu ankaŭ == * [[Angula akcelo]] * [[Angula frekvenco]] * [[Angula movokvanto]] * [[Izometrio]] * [[Solida dinamiko]] * [[Turnada grupo]] ''SO(3)'' * [[Alĝebro de Lie]] * [[Perpendikulara grupo]] * [[Izometrio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{en}} [http://math.ucr.edu/home/baez/classical/galilei2.pdf Turnadoj kaj angula momanto] sur la klasika mekanika paĝo de [http://math.ucr.edu/home/baez/README.html la TTT-ejo de John Baez], aparte demandoj 1 kaj 2. Ankaŭ pri multdimensia okazo. [[Kategorio:Turna simetrio]] [[Kategorio:Angulo]] [[Kategorio:Fiziko]] p74behbrbpecvy6qjh07bwldgcd77ny 0 234945 9423567 9226008 2026-07-08T17:43:08Z Sj1mor 12103 9423567 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Angularvelocity.svg|eta|294px|Angula frekvenco]] '''Angula frekvenco''' - signifas kiel rapide ripetas ia perioda fenomeno. Ĝi estas kunigita kun [[frekvenco]] (''f'') kaj kun [[periodo]] (''T'') laŭ formulo: :<math>\omega = \frac{d\theta}{dt} = \frac{2\pi}{T} = 2\pi f</math> * <math>2\pi</math> - plena angulo (<math>2\pi</math> [[radiano]]j = 360 [[grado]]j) Angula frekvenco estas ofte uzata en [[tekniko]] por signifi ekz. rotacian rapidon. Aparte, en ekvacioj de [[harmona oscilo|harmona]] movo, pri la [[akcelo]] ''a'', anstataŭ: : <math>a= - 4\pi^2f^2x</math> estas: : <math>a = -\omega^2 x \, .</math> == Vidu ankaŭ == * [[Alterna kurento]] * [[Angula rapido]] * [[Angula frekvenco de Planck]] * [[Ondo]] * [[Rivolua nombro]] [[Kategorio:Fizika kvanto]] [[Kategorio:Ondoj]] 4v3v4ve0mtuxrxg0sw7okrn77lhk6i6 0 235820 9423520 8871941 2026-07-08T17:22:05Z Sj1mor 12103 9423520 wikitext text/x-wiki {{Informkesto fizika grando |nomo=Rapido |formula simbolo=v |derivita de=[[longo]], [[tempo]] |SI=m·s⁻¹ |SI-dimensio=longo/tempo |cgs=cm·s⁻¹ |cgs-dimensio=longo/tempo |planck=[[lumrapido|c]] |planck-dimensio=c |astronomia= |usona-angla=mejlo/horo |vidu ankaŭ=[[Angula rapido]] }}{{Informkesto organizaĵo}} '''Vektora rapido''' aŭ '''vektorrapido''' estas baza eco de [[fiziko]]. Ĝi estas la ŝanĝo de pozicio tra tempo ([[derivaĵo (matematiko)|derivaĵo]] de [[pozicio]]). [[skalaro (matematiko)|Skalara]] aŭ ordinara '''rapido''' estas speciala okazo de vektora rapido, kiam nur unu dimensio estas konsiderata. En la ĉiutaga lingvo oni ofte konsideras nur la dimension, laŭ kiu (iumomente) moviĝas iu objekto, kaj indikas nur skalaran rapidon. Ekzemple oni diras, ke trajno (je certa momento) veturas per 100&nbsp;km/h (= 27,78&nbsp;m/s). == Skalara kaj vektora rapidoj == === Difino de rapido === Aldone al ĉi tiu [[rapido]] skalara, [[direkto]] estas bezonataj por esprimi vektoran rapidon; ĝi estas [[vektoro|vektora]] kvanto. En la [[Sistemo Internacia de Unuoj]], oni mezuras la normon aŭ la komponantojn de la rapido per [[metroj sekunde]]: (m/s) aŭ ms⁻¹. La [[meznombro|averaĝa]] vektorrapido tra tempa intervalo Δ''t'' estas kalkulebla per ĉi tiu formulo: :<math>\bar{\mathbf{v}} = \frac{\Delta \mathbf{x}}{\Delta t}</math> La vektora rapido en certa punkto rezultas el diferenciala kvociento: :<math>\mathbf{v} = \frac{\mathrm{d} \mathbf{x}}{\mathrm{d} \, t} = \mathbf{x}^{.}</math> Ŝanĝo de vektora rapido tra tempo (la dua [[Derivaĵo (matematiko)|derivaĵo]] de pozicio) estas konata kiel [[akcelo]]. Ankaŭ ĝi estas vektora: :<math>\mathbf{a} = \frac{\mathrm{d} \mathbf{v}}{\mathrm{d} \, t} = \frac{\mathrm{d}^2 \mathbf{x}}{\mathrm{d} \, t^2} = \mathbf{x}^{..}</math> === Disigo de vektora rapido al komponantoj === En ''n''-dimensia spaco eblas disigi vektoran rapidon al ''n'' komponantoj, laŭ iu sistemo de ''n'' koordinatoj. Ekzemple en ebenaĵo eblas disigi la vektoren rapidon de aŭto al komponanto [[eosto|eost]]-[[uesto|uesta]] kaj komponanto sud-norda. Aŭto, kiu veturas eost-nord-eosten (ENE, angulo 67,5°) per rapido de 10&nbsp;m/s, veturas samtempe per proksimume 9,24&nbsp;m/s eosten kaj per 3,83&nbsp;m/s norden. Tia disigo ofte faciligas la kalkuladon de rapidoj. Ekzemple la [[gravito|gravita]] akcelo efikas nur al la vertikala rapido kaj tute ne influas horizontalan; tial oni emas konsideri la vertikalan rapidon de korpoj aparte. == Historio de la koncepto de rapido == Jam la greka filozofo [[Aristotelo]] studis la fenomenon de moviĝo kaj la rapidon. Kontraŭe al la moderna scio li supozis, ke la fala rapido de objektoj estas proporcia al ilia pezo, kaj ke moviĝo ''(kínēsis)'' ĉiam emas ĉesi, escepte ĉe vivaĵoj. [[Zenono el Elajo]] jam atentigis, ke rapido estas io alia ol variaj pozicioj; alie moviĝo ne eblus. Por ilustri tion li elpensis diversajn paradoksojn, ekzemple tiun de fluganta sago, kiu en ĉiu momento havas tute difinitan pozicion, do ne povas moviĝi. Nur en la [[renesanco]] komenciĝis provoj distingi moviĝon disde efikantaj fortoj ([[frotado|froto]], [[gravito]]). [[Galilejo]] difinis moviĝon surbaze de distanco kaj tempo<ref>{{Citaĵo de libro | aŭtoro=Galileo Galilei | titolo=Discorsi e dimostrazioni matematiche intorno a due nuove scienze attinenti alla mecanica & i movimenti locali | loko=Leiden | eldoninto=Elsevier | lingvo={{it}} | jaro=1638 }}</ref> kaj per eksperimento pruvis, ke malsame pezaj objektoj falas same rapide, se ilia pezo sufiĉas por neglekti la aeran froton. [[Isaac Newton]] trovis la leĝon, ke rapido restas konstanta, se ne efikas ekstera forto, kaj tiel liberigis la nocion de rapido disde la Tero kiel referenc-sistemo. La astronomo [[Ole Rømer]] mezuris la [[lumrapido|rapidon de la lumo]] kaj tiel pruvis, ke ĝi estas [[nefinieco|finia]]. La evoluigo de la [[diferenciala kalkulo]] de Newton kaj [[Gottfried Leibniz]] ebligis matematike priskribi la koncepton de rapido kaj tiel solvi la paradoksojn de Zenono. [[James Clerk Maxwell]] sukcesis matematike priskribi la efikon de moviĝo al elektromagnetaj kampoj. [[Albert Einstein]] en sia [[speciala teorio de relativeco]] plu esploris la sekvojn de la relativeco de rapido kaj trovis limojn al ĝia traktado en la klasika fiziko. El lia teorio sekvas ankaŭ, ke neniu korpo povas transiri la rapidon de la lumo. En la 19-a jarcento la fiziko sukcesis redukti la fenomenon de [[temperaturo]] al rapido, nome la rapido de la moviĝoj de [[molekulo]]j. En la 20-a jarcento la [[kvantuma mekaniko]] tamen montris, ke nek la klasika nek la relativeca priskribo de rapido (aŭ de la pozicio de [[partiklo]]) taŭgas por tre malgrandaj distancoj, ekzemple ene de [[atomo]]. Anstataŭe servas [[ondfunkcio]]j, kiujn regas la [[ekvacio de Schrödinger]]. Sed ankaŭ en tiu kvantum-fizika modelo la konceptoj de spaco kaj tempo, do ankaŭ de rapido, restas esence validaj. == Relativa rapido == [[Dosiero:Somme vecteurs boutabout.png|eta|Adiciado de relativaj rapidoj]] Rapido ne estas absoluta grando; ĝi estas mezurebla nur inter du objektoj aŭ sistemoj. Pli precize, ĉiu mezurado de rapido devas rilati al iu [[referenckadro|referenca sistemo]]. En la ĉiutaga vivo tiu sistemo ordinare estas iu firma punkto sur la [[Tero|tera]] surfaco; oni do mezuras rapidon relativan al la tersurfaco. Ĉar rapido estas vektora, ankaŭ la referenca sistemo devas indiki ne nur punkton, sed ankaŭ referencan koordinatan sistemon por distingi diversajn direktojn de moviĝo. Por la [[klasika mekaniko]] ne gravas, relative al kiu el du punktoj oni mezuras rapidon, kondiĉe ke la du punktoj havu inter si konstantan rapidon (do [[inercia kadro de referenco|ne havu akcelon]] inter si). En tiu okazo la relativaj rapidoj adiciiĝas. Supozu, ke ni mezuras la rapidon de iu objekto '''C''' relative al ĉiu el du punktoj '''A''' kaj '''B'''; tiam validas: :<math>\mathbf{v}_{CA} = \mathbf{v}_{CB} + \mathbf{v}_{BA} </math> Tiu simpla adicieco ne estas ekzakte vera laŭ la [[Speciala teorio de relativeco|speciala relativeco]]; por la moviĝoj en homa ĉirkaŭaĵo ĝi tamen estas sufiĉe preciza, ĉar tie la relativaj rapidoj estas multe malsuperaj al la [[lumrapido]]. Sed ekzemple en [[astronomio]] estas grava diferenco inter la klasika kaj la [[Efiko de Doppler#Astronomio|relativeca efikoj de Doppler]], kiu ŝanĝas la ondolongojn (= la koloron) de la lumo de rapide moviĝantaj kosmaj objektoj<ref>[[:s:de:Über das farbige Licht der Doppelsterne und einiger anderer Gestirne des Himmels|Germanlingva artikolo de Doppler]], 1842, Prago, eldonita de František Josef Studnička, 1903; en Vikifontaro</ref>. == Konstanta akcelo == La dua plej simpla situacio pri moviĝanta korpo, post tiu de konstanta rapido, estas tiu de konstanta akcelo. Ĝi estas sufiĉe grava, ĉar al ĉiuj objektoj surteraj efikas (pli-malpli) konstanta akcelo, efikata de la tera [[gravito]]. Ĝi havas valoron de proksimume 9,81&nbsp;m/s⁻², do efikas samkiel akcela forto de 9,81 [[neŭtono (mezurunuo)|N]]. Tia konstanta akcelo ''a'' (mal-)altigas la rapidon de korpo en ĉiu egala tempounuo je la sama valoro; se do komence de certa tempo Δ''t'' la korpo havas komencan rapidon ''v''_''k'', tiam la fina rapido ''v''_''f'' post tiu tempo estas :<math> v_f = v_k + a \cdot \Delta t </math> En tiu tempo la objekto iras jenan distancon ''d'', same kvazaŭ ĝi konstante havus la mezan rapidon: :<math> d = \frac{v_k + v_f}{2} \cdot \Delta t = v_k \cdot \Delta t + \frac{a}{2} (\Delta t)^2 </math> Se la tempo de la akcelado ne estas konata, sed la irata distanco ''d'', la fina rapido ''v''_''f'' kaj a akcela daŭro estas jene kalkuleblaj el la komenca: :<math> v_f^2 = v_k^2 + 2 \cdot a \cdot d </math> :<math> \Rightarrow ~ v_f = \sqrt{ v_k^2 + 2 \cdot a \cdot d } </math> :<math> \Delta t = \frac{v_f - v_k}{a} </math> [[Dosiero:Tir parabòlic.png|eta|ĵet-parabolo]] Se eblas elekti la referenc-sistemon tiel, ke la komenca rapido ''v''_''k'' estas nula, la formuloj simpliĝas konsiderinde. Ekzemple la referenc-sistemon de ŝtono ĵetita aeren eblas meti tiel, ke la tempo estas mezurata ekde kiam ĝi atingas la plej altan punkton (do havas vertikalan rapidon de 0), kaj la nulon de la spacaj koordinatoj eblas meti en tiun punkton. Tiel facile rezultas, ke la ŝtono sekvas (senkonsidere de la aera [[frotado|froto]]) [[parabolo (matematiko)|parabolo]]n<ref>{{Citaĵo de libro | aŭtoro=James Walker | titolo=Corso di fisica | aliaj=traduko de Claudio Massa, Tiziana Vandelli | jaro=2010 | eldoninto=Pearson Italia | loko=Milano | volumo=1 | lingvo=[[itala lingvo|itala]], originalo: angla | ĉapitro=4.1 Cinematica bidimensionale }}</ref>. La gravita akcelo de [[planedo]] aŭ alia [[astro]] ne estas konstanta, kiam objekto konsiderinde malproksimiĝas de ĝi; la gravita forto tiam malkreskas laŭ la inverso de la kvadrato de la distanco (gravita leĝo de Neŭtono). Tio ebligas al objekto atingi tian rapidon, ke ĝi [[orbito|orbitas]] ĉirkaŭ la astro aŭ tute [[Eskapa rapido|eskapas]] el ĝia gravita kampo. Rilate al la Tero oni nomas tiujn rapidojn la unua resp. dua kosma rapido; ili havas proksimume jenajn valorojn: * Por orbiti ĉirkaŭ Tero korpo devas havi rapidon de ĉ. {{nombro|7906}} m/s; tio estas teoria valoro por la tera surfaco. Tie la atmosfero estas tro densa por longdaŭra orbitado; necesas distanco (alto) de almenaŭ 150&nbsp;km, kaj tie la orbita rapido estas nur {{nombro|7815}} m. Sed unue necesas atingi tiun alton. La [[Internacia Kosmostacio]] orbitas je rapido de ĉirkaŭ {{nombro|7700}} m/s. * Por eskapi el la gravita kampo de Tero korpo devas havi rapidon de ĉ. {{nombro|11200}} m/s. La [[Suno]] havas multe pli altajn orbitan kaj eskapan rapidojn, sed kutime homoj interesiĝas nur pri la rapido necesa, por ke [[kosmosondilo|sondilo]] povu foriri ekde la tera orbito ĉirkaŭ la Suno. Tiu rapido estas malpli alta, kaj krome eblas utiligi la orbitan rapidon de la Tero mem kiel bazon. Se konsideri ĉion minimume necesas rapido de {{nombro|16500}} m/s por ekde Tero eliri el la [[suna sistemo]]. == Rapido kaj energio == Ĉar rapido estas relativa inter du sistemoj (aŭ objektoj), ankaŭ la energio ([[kineta energio]]) de moviĝanta (ne rotacianta) objekto dependas de la referenca sistemo. Ĝi dependas de du faktoroj<ref>{{Citaĵo de libro | aŭtoro=Corrado Mencuccini, Vittorio Silvestrini | titolo=Fisica I – Meccanica e Termodinamica | eldono=3-a eldono | isbn=88-207-1493-0 | eldoninto=Liguori Editore | jaro=1996 | lingvo={{it}} }}</ref>: * La kineta energio de moviĝanta objekto estas proporcia al ties ''maso''; ju pli masa (peza) la objekto estas, des pli granda la energio. Tiu kontribuo estas sendependa de la referenca sistemo. * La kineta energio de moviĝanta objekto estas proporcia al la kvadrato de ries rapido; tio signifas ekzemple, ke objekto duoble rapida havas kvaroble grandan energion. Ĉar la rapido dependas de la referenca sistemo, ankaŭ la energio dependas de ĝi. Por la ĉiutaga vivo tio ekzemple signifas, ke aŭto moviĝanta je 150&nbsp;km/h havas 2,25-oble la energion de aŭto moviĝanta je 100&nbsp;km/h; tiu energio devas esti nuligita (normale tio signifas: transformita al varmo) dum haltiga bremsado, ankaŭ dum akcidento. [[Hibrida veturilo|Hibridaj veturiloj]] povas dum bremsado regajni parton de la energio kiel elektron. == Notoj == {{Referencoj}} {{Havenda artikolo|Vektora rapido}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Fiziko]] i4eigbkxd1wfyxgps1ju5lvkohs3179 0 238156 9423498 9362139 2026-07-08T17:12:46Z Sj1mor 12103 9423498 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Kette und Schuß num col.png|eta|La ruĝa fadeno (1) estas la varpo, la blua fadeno (2) estas la vefto]] [[Dosiero:Weaving_demonstrated_on_a_historic_loom_in_Leiden.webm|eta|330x330ra|Filmetoj montrantaj teksadon uzante antikvan teksilon en teksada muzeo, [[Leiden]], [[Nederlando]]]] '''Teksado''' estas metodo de tekstila produktado, en kiu du distingaj serioj de fadenoj estas interligitaj je ortaj anguloj por formi [[teksaĵo]]n. Similaj metodoj estas [[trikado]], [[felto|feltado]], kaj [[tekstilindustrio|interplektado]]. La longitudinaj fadenoj estas nomataj [[varpo]] kaj la flankaj fadenoj estas [[vefto]]. == Vidu ankaŭ == * [[Ŝpinado]] * [[Teksilo]] * [[Tekstilo]] * [[Kudrado]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20150324195905/http://www.cs.arizona.edu/patterns/weaving/weavedocs.html interreta deponejo de] artikoloj (4720), libroj (459), ilustraĵoj (271), patentoj (398) kaj periodaĵoj (1322) rilataj al teksado, arkivigite en marto 2015 ({{en}}) * [http://www.britishpathe.com/video/weaving-linen British Pathé Weaving Linen 1940-1949] eduka filmo ({{en}}) * [http://www.wdl.org/en/item/289 ''Illustrated guide of tilling and weaving: rural life in China'' (angle: "ilustrita gvidilo pri kultivado kaj teksado: kampara vivo en Ĉinio")] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210320042234/https://www.wdl.org/en/item/289/ |date=2021-03-20 }} el 1696 {{Ĝermo|metio}} [[Kategorio:Teksaĵindustrio]] [[Kategorio:Industria revolucio]] h3dz8igdstofxuwgffcb64clclwozjr 0 238175 9423897 7919644 2026-07-09T09:28:22Z Sj1mor 12103 9423897 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto |priskribo = detalo de nupta portreto de Charles Brandon kaj Mary Tudor,<br> atribuata al [[Jan Gossaert]], ĉ.1516 }} '''Charles BRANDON''', 1-a Duko de Suffolk, Anglio (ĉ. 1484 - la [[22-a de aŭgusto]] [[1545]]). Charles Brandon edukiĝis ĉe la kortego de la reĝo [[Henriko la 7-a (Anglio)|Henriko la 7-a]] kaj ĝuis la favoron de [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]]. Li iĝis Mastro de la Ĉevaloj en 1513. Li eniris edzan kontrakton kun sia zorgatino Elizabeth Grey, Vicgrafino Lisle, kaj la reĝo donis al li la titolon Grafo Lisle; sed Elizabeth fine rifuzis edziĝi kun li. Poste Henriko kreis lin Duko de Suffolk. En 1513, dum milito kontraŭ Francio, li akiris fortan reputacion. Li enamiĝis al [[Mary Tudor, Reĝino de Francio]], fratino de la reĝo, sed ŝi edziniĝis kun [[Ludoviko la 12-a (Francio)|Ludoviko la 12-a]] de Francio. Kiam tiu mortis en 1515, Henriko sendis Charles Brandon por kunporti Mary Tudor reen en Anglion: la paro sekrete geedziĝis en Francio la 3-an de marto, 1515. Laŭleĝe tio estis ŝtatperfido, ĉar Brandon estis edziĝinta kun reĝa princino sen la permeso de la reĝo, kiu ege koleriĝis. La Privata Konsilio proponis ke Brandon aŭ enkarceriĝu aŭ estu ekzekutata, sed pro la interveno de [[Thomas Wolsey|Wolsdey]] kaj la amo de Henriko al lia fratino, oni nur peze monpunis la paron, kiu poste oficiale geedziĝis ĉe Greenwich Palace la 13-an de majo, 1515. Mary Tudor estis la tria edzino de Brandon: la aliaj estis Anne Brown, kiu mortis en 1511, kaj Margaret Neville (vidvino de John Mortimer), de kiu li estis divorcinta pro tro proksima parenceco (tiutempe tio estis ofta kialo de divorco por la nobeloj). Mary Tudor kaj la duko pasis kelkajn kvietajn jarojn en la kamparo, sed li ĉeestis la Kampon de La Tuko de Oro en 1520 - renkonton en Balinghem, Francio inter Henriko la 8-a kaj la franca reĝo [[Francisko la 1-a (Francio)|Francisko la 1-a]]. En 1523 li komandis la anglajn trupojn ĉe [[Calais]] kaj invadis la nordon de Francio. Malkiel Mary Tudor, li subtenis la reĝon kiam li decidis divorci disde [[Katarina de Aragono]]. Kiam li kredis ke Wolsey falus, li atakis lin, malgraŭ la antaŭan subtenon kiun li ricevis de Wolsey. Tiu riproĉis lin, dirante, "Se mi mem ne estus Kardinalo, vi ne nun havus kapon sur ŝultroj kaj ne uzus vian langon por paroli malbonaĵojn pri mi." Post la falo de Wolsey, la influo de la duko ege pligrandiĝis, kaj li estis la ĉefa nobelo ĉe la kronado de la nova Reĝino [[Anne Boleyn]]. Li subtenis la reĝan eklezian politikon, kaj pro tio ricevis larĝajn bienojn kiam la monaĥejoj fermiĝis (1536-1539). En 1544 li denove komandis anglan armeon por invado de Francio. La sekvantan jaron li mortis ĉe [[Guildford]], [[Surrey]]. Mary Tudor mortis en 1533. En 1534 la duko edziĝis kun sia 15-jara zorgatino Katarina Willoughby, Baronino de Eresby (1520-1580). Inter liaj infanoj estis: (kun Anne Brown) * Anne, edzino de, unue, Edward Grey, Lordo Powys, kaj poste Randal Harworth * Mary, edzino de Thomas Stanley, Lordo Monteagle (kun Mary Tudor) * Henry Brandon, 1-a Grafo de [[Lincoln (Anglio)|Lincoln]] (la 11-a de marto, 1516 – la 8-a de marto, 1534) * Lordino Frances Brandon (la 16-a de julio, 1517 – la 20-a de novembro, 1559), kiu edziĝis kun Henry Grey, 3-a Markizo de [[Dorset]], kaj naskis Lordinon [[Jane Grey]] * Lordino Eleanor Brandon (1519 – la 27-a de septembro, 1547), edzino de Henry Clifford, 2-a Grafo de [[Cumberland]] (kun Katarina Willoughby) * Henriko kaj Karolo kiu mortis la saman tagon pro la "ŝvit-malsano" en 1551. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Brandon, Charles, 1-a Duko de Suffolk}} [[Kategorio:Anglaj dukoj]] [[Kategorio:Ordeno de la Ĝartero]] gg77kdivcikjgig7llmlut1cik17faw 9423898 9423897 2026-07-09T09:28:50Z Sj1mor 12103 9423898 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto |priskribo = detalo de nupta portreto<br> de Charles Brandon kaj Mary Tudor,<br> atribuata al [[Jan Gossaert]], ĉ.1516 }} '''Charles BRANDON''', 1-a Duko de Suffolk, Anglio (ĉ. 1484 - la [[22-a de aŭgusto]] [[1545]]). Charles Brandon edukiĝis ĉe la kortego de la reĝo [[Henriko la 7-a (Anglio)|Henriko la 7-a]] kaj ĝuis la favoron de [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]]. Li iĝis Mastro de la Ĉevaloj en 1513. Li eniris edzan kontrakton kun sia zorgatino Elizabeth Grey, Vicgrafino Lisle, kaj la reĝo donis al li la titolon Grafo Lisle; sed Elizabeth fine rifuzis edziĝi kun li. Poste Henriko kreis lin Duko de Suffolk. En 1513, dum milito kontraŭ Francio, li akiris fortan reputacion. Li enamiĝis al [[Mary Tudor, Reĝino de Francio]], fratino de la reĝo, sed ŝi edziniĝis kun [[Ludoviko la 12-a (Francio)|Ludoviko la 12-a]] de Francio. Kiam tiu mortis en 1515, Henriko sendis Charles Brandon por kunporti Mary Tudor reen en Anglion: la paro sekrete geedziĝis en Francio la 3-an de marto, 1515. Laŭleĝe tio estis ŝtatperfido, ĉar Brandon estis edziĝinta kun reĝa princino sen la permeso de la reĝo, kiu ege koleriĝis. La Privata Konsilio proponis ke Brandon aŭ enkarceriĝu aŭ estu ekzekutata, sed pro la interveno de [[Thomas Wolsey|Wolsdey]] kaj la amo de Henriko al lia fratino, oni nur peze monpunis la paron, kiu poste oficiale geedziĝis ĉe Greenwich Palace la 13-an de majo, 1515. Mary Tudor estis la tria edzino de Brandon: la aliaj estis Anne Brown, kiu mortis en 1511, kaj Margaret Neville (vidvino de John Mortimer), de kiu li estis divorcinta pro tro proksima parenceco (tiutempe tio estis ofta kialo de divorco por la nobeloj). Mary Tudor kaj la duko pasis kelkajn kvietajn jarojn en la kamparo, sed li ĉeestis la Kampon de La Tuko de Oro en 1520 - renkonton en Balinghem, Francio inter Henriko la 8-a kaj la franca reĝo [[Francisko la 1-a (Francio)|Francisko la 1-a]]. En 1523 li komandis la anglajn trupojn ĉe [[Calais]] kaj invadis la nordon de Francio. Malkiel Mary Tudor, li subtenis la reĝon kiam li decidis divorci disde [[Katarina de Aragono]]. Kiam li kredis ke Wolsey falus, li atakis lin, malgraŭ la antaŭan subtenon kiun li ricevis de Wolsey. Tiu riproĉis lin, dirante, "Se mi mem ne estus Kardinalo, vi ne nun havus kapon sur ŝultroj kaj ne uzus vian langon por paroli malbonaĵojn pri mi." Post la falo de Wolsey, la influo de la duko ege pligrandiĝis, kaj li estis la ĉefa nobelo ĉe la kronado de la nova Reĝino [[Anne Boleyn]]. Li subtenis la reĝan eklezian politikon, kaj pro tio ricevis larĝajn bienojn kiam la monaĥejoj fermiĝis (1536-1539). En 1544 li denove komandis anglan armeon por invado de Francio. La sekvantan jaron li mortis ĉe [[Guildford]], [[Surrey]]. Mary Tudor mortis en 1533. En 1534 la duko edziĝis kun sia 15-jara zorgatino Katarina Willoughby, Baronino de Eresby (1520-1580). Inter liaj infanoj estis: (kun Anne Brown) * Anne, edzino de, unue, Edward Grey, Lordo Powys, kaj poste Randal Harworth * Mary, edzino de Thomas Stanley, Lordo Monteagle (kun Mary Tudor) * Henry Brandon, 1-a Grafo de [[Lincoln (Anglio)|Lincoln]] (la 11-a de marto, 1516 – la 8-a de marto, 1534) * Lordino Frances Brandon (la 16-a de julio, 1517 – la 20-a de novembro, 1559), kiu edziĝis kun Henry Grey, 3-a Markizo de [[Dorset]], kaj naskis Lordinon [[Jane Grey]] * Lordino Eleanor Brandon (1519 – la 27-a de septembro, 1547), edzino de Henry Clifford, 2-a Grafo de [[Cumberland]] (kun Katarina Willoughby) * Henriko kaj Karolo kiu mortis la saman tagon pro la "ŝvit-malsano" en 1551. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Brandon, Charles, 1-a Duko de Suffolk}} [[Kategorio:Anglaj dukoj]] [[Kategorio:Ordeno de la Ĝartero]] ccj3d2juv11qqvcappwbiu04uwdr9fp 0 238485 9423472 9292330 2026-07-08T17:03:35Z Sj1mor 12103 9423472 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Bridge from dental porcelain.jpg|eta|[[Dentproteziko|Dentprotezo]] farita el ceramikaĵo]] [[Dosiero:Qing vase p1070256.jpg|eta|Ceramika [[vazo]] de la [[Dinastio Qing]].]] '''Ceramikaĵo''' estas solida, nemetala aĵo farita per [[ceramiko]]. Ofte, cermikaĵoj havas [[kristalo|kristalan]] aŭ parte [[kristala strukturo|kristalan strukturon]]. La plej fruaj ceramikaĵoj estis faritaj el [[argilo]], kaj ili estis [[poto]]j, kaj artaĵoj kiel statuetoj. == Materialo == Ceramika materialo estas neorganika materialo, metaloksido, nitrido, aŭ karbido. Certaj elementoj, kiel karbono aŭ silicio, ankaŭ estas konsiderataj ceramikoj. Ceramikaj materialoj estas fragilaj, havas altan kunpreman forton, kaj malaltan ŝiran kaj streĉan forton. Ili kapablas elteni kemian atakon de aliaj materialoj en acidaj aŭ alkalaj medioj. Ceramikoj tipe povas elteni ekstreme altajn temperaturojn, intervalante de 1,000 °C ĝis 1,600 °C (1,800 °F ĝis 3,000 °F). <ref>Silvestroni, Laura; Kleebe, Hans-Joachim; Fahrenholtz, William G.; Watts, Jeremy (2017-01-19). "[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5244373/ Superfortaj materialoj por temperaturoj superantaj 2000 °C]". Scientific Reports. 7 (1) 40730. Bibcode:2017NatSR...740730S. doi:10.1038/srep40730. ISSN 2045-2322. PMC 5244373. <nowiki>PMID 28102327</nowiki>.</ref> Ceramikoj ankaŭ povas esti dividitaj en tri apartajn materialajn kategoriojn: # Oksidoj: [[Aluminio|Alumino]], [[Berilia oksido|Berilia Oksido]], [[Cerio]], [[Zirkonio]] # Ne-oksidoj: Karbidoj, Boridoj, Nitridoj, Silicidoj # Kompozitoj: Partiklo-plifortigitaj, fibro-plifortigitaj, kombinaĵoj de oksidoj kaj ne-oksidoj. # Ĉiu el ĉi tiuj kategorioj povas disvolvi unikajn materialajn ecojn. == Historio == Ŝajnas, ke homoj mem faris ceramikaĵojn dum almenaŭ 26 000 jaroj, submetante argilon kaj silician oksidon al intensa varmo por fandiĝi kaj formi ceramikajn materialojn. La plej fruaj trovitaj ĝis nun estis en suda centra Eŭropo kaj estis skulptitaj figuroj, ne pladoj.<ref>"[https://depts.washington.edu/matseed/mse_resources/Webpage/Ceramics/ceramichistory.htm Ceramika historio]". Materialscienco kaj Inĝeniera Edukado. Universitato de Vaŝingtonio Fakultatoj. Arkivita de la originalo je 2020-11-06. Prenita 2025-10-11.</ref> La plej frua konata ceramiko estis farita per miksado de bestaj produktoj kun argilo kaj bakado je ĝis 800 °C (1 500 °F). Dum ceramikfragmentoj estis trovitaj ĝis 19 000 jarojn aĝaj, nur ĉirkaŭ 10 000 jarojn poste regula ceramiko fariĝis ofta. == karakterizaĵo == Ceramikaj materialoj estas tipe jonaj aŭ kovalente ligitaj.<ref>[https://chem.libretexts.org/Bookshelves/General_Chemistry/Map%3A_General_Chemistry_(Petrucci_et_al.)/12%3A_Intermolecular_Forces%3A_Liquids_And_Solids/12.5%3A_Network_Covalent_Solids_and_Ionic_Solids 12.5: Network Covalent Solids and Ionic Solids] - Chemistry LibreTexts. Dato de elŝuto: 2025-10-11.</ref> Sendepende de la ligmetodo, la materialo emas rompiĝi antaŭ ol plasta deformado okazas, rezultante en malbona forteco kaj alta rompiĝemo.<ref>[https://www.samaterials.com/content/how-to-deal-with-the-brittleness-of-ceramic-materials.html Kiel trakti la fragilecon de ceramikaj materialoj?]</ref> Krome, ĉar ĉi tiuj materialoj ofte estas poraj, poroj kaj aliaj mikroskopaj difektoj agas kiel stresaj koncentriĝpunktoj, plue reduktante fortecon kaj streĉreziston. Ĉi tiuj faktoroj kune kunlaboras por kaŭzi katastrofan difekton, kiu forte kontrastas al la pli muldebla difektreĝimo de metaloj. Ĉi tiuj materialoj ja montras plastan deformadon. Tamen, pro la rigida strukturo de kristalaj materialoj, ekzistas tre malmultaj glitaj sistemoj por ke dislokigoj moviĝu, do ili deformas tre malrapide. Por superi la rompiĝemon de ceramikaj materialoj, la disvolviĝo de ceramikaj materialoj enkondukis ceramikajn matricajn kompozitojn, kiuj estas materialoj en kiuj ceramikaj fibroj estas enigitaj kaj kovritaj por formi fibrajn pontojn trans iujn ajn fendetojn. Ĉi tiu mekanismo signife plibonigas la rompiĝemon de ĉi tiuj ceramikaĵoj. Sciencistoj ankaŭ laboras pri la disvolviĝo de ceramikaj materialoj, kiuj povas elteni grandajn deformadojn sen rompiĝi. En 2024, la unua ceramika materialo, kiu povas deformadi je ĉambra temperaturo, estis malkovrita.<ref>"La unua groca ceramikaĵo kiu misformiĝas kiel metalo je ĉambra temperaturo". Nature. 23-a de februaro 2024. doi:[https://www.nature.com/articles/d41586-024-00443-8 10.1038/d41586-024-00443-8]. <nowiki>PMID 38396100</nowiki>.</ref> Iuj ceramikaĵoj estas duonkonduktaĵoj. Plejparte estas transirmetalaj oksidoj, apartenantaj al la II-VI grupo de duonkonduktaĵoj, kiel ekzemple zinka oksido. Sub certaj kondiĉoj, kiel ekzemple ekstreme malaltaj temperaturoj, iuj ceramikaĵoj montras alt-temperaturan [[superkonduktiveco]]n. == Uzoj == Nuntempe, ceramikaj objektoj estas uzataj diverscele, por hejmaj bezonoj, ĉe la [[industrio]],<ref>[https://www.samaterials.com/content/brief-analysis-of-common-engineering-ceramic-materials.html Mallonga Analizo de Oftaj Inĝenieraj Ceramikaj Materialoj]. Prenite la 11-an de oktobro 2025</ref> la [[medicino]] kaj la [[arto]]. En la 20a jarcento, la homo kreis novajn ceramikaĵojn pere de ceramika inĝenierarto, ekzemple por [[duonkonduktaĵo]]j. == Vidi ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=cerami.0ajxo}} * [[Azuleĥo]] * [[Keramiko]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Ĝermo|arto}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Arto]] [[Kategorio:Argilo]] [[Kategorio:Ceramiko]] [[Kategorio:Materialoj]] pt56u8v2sm3mqw89t2vspeijej193wd 0 240248 9423425 8123463 2026-07-08T15:38:23Z Stefangrotz 91903 informkesto 9423425 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo}} '''Drágszél''' (drAgsEl) estas malgranda [[vilaĝo|vilaĝeto]] en [[Hungario]], en [[regiono]] [[Suda Ebenaĵo]], en [[departemento]] [[Bács-Kiskun]], en [[Distrikto Kalocsa]]. {{TOCdekstre}} == Bazaj informoj == * [[Areo]]: 13&nbsp;km² * [[Loĝantaro]]: 350 * [[Poŝtkodo]]: 6342 * [[Telefonprefikso]]: 78 == Geografio == Drágszél situas sur [[ebenaĵo]], laŭ traira flanko[[vojo]]. [[Kalocsa]] troviĝas 12, [[Kecskemét]] 80, [[Szeged]] 107, [[Budapeŝto]] 128 [[km]]. == Historio == Dum la [[turkoj]] la regiono senhomiĝis. La loko estis longe nur paŝtejo. En [[1921]] tiu ĉi loko sendependiĝis de [[Homokmégy]]. Dum la [[2-a mondmilito]] oni faris ankaŭ [[preĝejo]]n el la funkcianta [[lernejo]]. Tiam [[turo]] konstruiĝis super la lernejon. Vilaĝservoj estas [[lernejo]], [[infanĝardeno]], kuracejo, [[biblioteko]], [[migra poŝto]]. == Fontoj == * [http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=7524&i2=9566 distancoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://hu.wikipedia.org/wiki/Dr%C3%A1gsz%C3%A9l] {{Projektoj}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Hungario]] lmdkqxe1dr1udov3etlcju8kzjqulxh 0 246565 9423512 9019161 2026-07-08T17:18:55Z Sj1mor 12103 9423512 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Fotodiode.jpg|eta|200px|Fotodiodoj]] '''Fotodiodo''' estas [[Duonkonduktanto|duonkondukta]] [[diodo]], lumelektra [[sensilo]], kiu eluzas tiun proprecon de la [[Duonkonduktilo|duonkonduktiloj]], ke ili kreskas la konduktan kapablon je efiko de [[lumo]]. Oni uzas ĝin en [[Ŝaltilo|ŝaltiloj]], ĉe kiuj devas eki iu elektra proceso je ŝanĝiĝo de la lumo aŭ [[Lumintenso|lumintenseco]]. Specife, ĝi estas uzebla por kalkulado de [[fotono]]j. Fotodiodo entenas [[p-n-transiro]]n. Fotodiodoj konsistas el [[silicio]]- ([[videbla lumo]] ĝis ĉ. 1&nbsp;µm [[ondolongo]]), [[germaniumo]]- ([[Infraruĝa radiado|infraruĝa radio]] ĝis 1,8&nbsp;µm [[ondolongo]]) aŭ aliaj eĉ organikaj duonkonduktaj materialoj. == Vidu ankaŭ == {{Commons|Category:Photo diodes}} * [[Bendbreĉo]] * [[Duonkonduktaĵa aparato]] * [[Fotoniko]] * [[Fotovoltaiko]] * [[Infraruĝa radiado]] * [[Duonkonduktaĵa aparato]] * [[Sunĉelo]] [[Kategorio:Diodoj]] [[Kategorio:Lumo]] [[Kategorio:Elektrotekniko]] coqj2x0qselavqn8hnxn7ld01smch18 0 247234 9423571 9176879 2026-07-08T17:44:30Z Sj1mor 12103 9423571 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} {|class="infobox" {{Matematikaj funkcioj}} |} En [[matematiko]], la '''trigonometriaj funkcioj''' estas ses [[funkcio (matematiko)|funkcioj]] de [[angulo]]. Ili estas ekvivalente difinebla laŭ diversaj manieroj. * [[Geometrio|Geometriaj]] difinoj: ** [[Rilatumo]]j inter [[latero (geometrio)|lateroj]] de [[orta triangulo]] enhavantaj la angulon, ĉi tio donas difinon por [[reela nombro|reelaj]] valoroj de la variablo inter 0 kaj ''π/2'' ([[orto]]). ** Longoj de diversaj segmentoj de [[unuocirklo]], ĉi tio donas difinon por ĉiuj reelaj valoroj de la variablo (krom iuj certaj valoroj por iuj el la funkcioj). * [[Algebro|Algebraj]] difinoj: ** [[Malfinia serio|Malfiniaj serioj]] ** Solvaĵoj de certaj [[diferenciala ekvacio|diferencialaj ekvacioj]], ĉi tio donas vastigaĵon al [[kompleksa nombro|kompleksaj]] valoroj de la variablo (krom iuj certaj valoroj por iuj el la funkcioj). Por ke la geometriaj kaj la algebraj difinoj donu koincidantajn rezultojn, la angulo ''θ'' devas esti mezurita en [[radiano]]j. La difino per [[orta triangulo]] senpere donas ĉiujn ses funkciojn. En iuj el la aliaj okazaj komence estas difinataj ne ĉiuj funkcioj (''sin'' kaj ''cos'' tamen estas difinataj), la aliaj funkcioj estas tiam difinataj per formuloj de kolumno "Ĉefa idento" de la tabelo pli supre. == Skribmanieroj kaj grafikaĵoj == {| class=wikitable ! Nomo ! Kutima skribmaniero ! Ĉefa idento ! Limigoj de valoro por [[reela nombro|reela]] argumento ! [[Perioda funkcio|Periodo]] |- | [[sinuso (matematiko)|sinuso]] || ''y = sin θ'' || || ''−1 ≤ y ≤ 1'' || ''2π'' |- | kosinuso || ''y = cos θ'' || || ''−1 ≤ y ≤ 1'' || ''2π'' |- | [[tangento]] || ''y = tan θ'' aŭ <br /> ''y = tg θ'' || ''tan θ = sin θ / cos θ'' || ĉiuj reelaj ''y'' || ''π'' |- | kotangento || ''y = cot θ'' aŭ <br /> ''y = cotan θ'' aŭ <br /> ''y = ctg θ''|| ''cot θ = cos θ / sin θ'' || ĉiuj reelaj ''y'' || ''π'' |- | sekanto || ''y = sec θ'' || ''sec θ = 1 / cos θ'' || ''−∞ < y ≤ −1'' aŭ ''1 ≤ y < ∞'' || ''2π'' |- | kosekanto || ''y = csc θ'' aŭ <br /> ''y = cosec θ'' || ''csc θ = 1 / sin θ'' || ''−∞ < y ≤ −1'' aŭ ''1 ≤ y < ∞'' || ''2π'' |} {| class=wikitable | [[Dosiero:Sine cosine plot.svg|290ra]] <br /> Grafikaĵoj de ''sin x'' kaj ''cos x'' | [[Dosiero:Tan.svg|290ra]] <br /> Grafikaĵo de ''tan x'' |} {| class=wikitable | [[Dosiero:Trigonometric functions.svg|450ra]] <br /> <span style="color:#00A">Sinuso</span>, <span style="color:#0A0">Kosinuso</span>, <span style="color:#A00">Tangento</span>, <span style="color:#00A">Kosekanto (punktita)</span>, <span style="color:#0A0">Sekanto (punktita)</span>, <span style="color:#A00">Kotangento (punktita)</span> |} == Difinoj per orta triangulo == [[Dosiero:Triángulo-en-círculo.svg|eta|dekstra|300ra|[[Orta triangulo]]]] Trigonometriaj funkcioj estas difinataj per anguloj de [[orta triangulo]] per [[rilatumo]]j inter longoj de ĝiaj [[latero (geometrio)|lateroj]]. En [[orta triangulo]], la funkcioj de angulo ''α'' egalas al rilatumoj inter longoj de la [[latero]]j: :<math>\sin \alpha = a/c</math> :<math>\cos \alpha = b/c</math> :<math>\tan \alpha = a/b</math> :<math>\csc \alpha = c/a</math> :<math>\sec \alpha = c/b</math> :<math>\cot \alpha = b/a</math> {{-}} == Difinoj per unuocirklo == [[Dosiero:Unit circle angles.svg|300ra|eta|dekstra|La [[unuocirklo]]]] [[Dosiero:Circle-trig6.svg|300ra|eta|dekstra|La trigonometriaj funkcioj kaj funkcioj [[versin]] kaj [[exsec]] de angulo ''θ'' kiel longoj de [[rekta segmento|rektaj segmentoj]] ĉe [[unuocirklo]]]] Estu la [[unuocirklo]], la [[cirklo]] de radiuso unu centrita je la fonto. De la [[teoremo de Pitagoro]] la ekvacio de la unuocirklo estas: :<math>x^2 + y^2 = 1</math> Estu [[duonrekto]] el la fonto (0,0) kun angulo de ''θ'' kun la pozitiva duono de la ''x''-akso. La linio sekcas la unuocirklon en punkto, kies ''x'' kaj ''y'' koordinatoj estas ''cos θ'' kaj ''sin θ'' respektive. Por <math>0 < \theta < \pi/2</math>, orta triangulo povas esti konstruita per aldono de perpendikularo el la punkto ''(x, y)'' al la ''x''-akso. La triangulo-[[hipotenuzo]] de longo egala al radiuso de la cirklo, do egalas al la 1. Longoj de la du aliaj lateroj estas ''x'' kaj ''y''. Tiel <math>\sin \theta = y/1</math> kaj <math>\cos \theta = x/1</math>, kio koincidas kun la difino per orta triangulo, Por anguloj pli grandaj ol ''2π'' aŭ malpli grandaj ol ''-2π'', oni simple daŭre turnu la punkton ĉirkaŭ la cirklo. Do, sinuso kaj kosinuso estas [[perioda funkcio|periodaj funkcioj]] kun periodo ''2π'': :<math>\sin\theta = \sin(\theta + 2\pi k )</math> :<math>\cos\theta = \cos(\theta + 2\pi k )</math> por ĉiu angulo θ kaj ĉiu [[entjero]] ''k''. La ''plej malgranda'' pozitiva [[periodo]], aŭ la ''primitivo periodo'' de la funkcio, por sinuso, kosinuso, sekanto kaj kosekanto estas plena cirklo, ''2π'' radianoj aŭ 360 gradoj; la primitivo periodo de tangento kaj aŭ kotangento estas nur duono de cirklo, kio estas ''π'' radianoj aŭ 180 gradoj. Valoro de tangento ŝanĝiĝas malrapide ĉirkaŭ anguloj de ''kπ'', sed ŝanĝi rapide je anguloj proksimaj al <math>(k + 1/2)\pi</math>. La grafikaĵo de la tangento havas vertikalajn [[asimptoto]]jn je <math>\theta = (k + 1/2)\pi</math>. En ĉi tiuj okazo la funkcio proksimiĝas al plus malfinio kiam ''θ'' proksimiĝas al <math>(k + 1/2)\pi</math> de maldekstro kaj la funkcio proksimiĝas al minus malfinio kiam ''θ'' proksimiĝas al <math>(k + 1/2)\pi</math> de dekstro. {{-}} == Difinoj per malfiniaj serioj == [[Dosiero:Taylorsine.svg|300ra|eta|dekstra|La sinusa funkcio (blua) estas proksimumata per ĝia [[polinomo de Taylor]] ''f(x)'' de grado 7 (rozkolora)]] Uzante nur geometrion kaj proprecojn de [[limeso]]j, eblas montri ke [[derivaĵo (matematiko)|derivaĵo]] de sinuso estas kosinuso kaj derivaĵo de kosinuso estas negativo de sinuso. (la variablo estas mezurita en [[radiano]]j). Do la [[serio de Taylor|serioj de Taylor]] estas: :<math>\sin x = x - \frac{x^3}{3!} + \frac{x^5}{5!} - \frac{x^7}{7!} + \cdots = \sum_{n=0}^\infty \frac{(-1)^nx^{2n+1}}{(2n+1)!}</math> :<math>\cos x = 1 - \frac{x^2}{2!} + \frac{x^4}{4!} - \frac{x^6}{6!} + \cdots = \sum_{n=0}^\infty \frac{(-1)^nx^{2n}}{(2n)!}</math> {{-}} === Interrilato kun eksponenta funkcio kaj kompleksaj nombroj === [[Dosiero:Complex sin.jpg|dekstra|eta|Kompleksa sinuso]] [[Dosiero:Complex cos.jpg|dekstra|eta|Kompleksa kosinuso]] [[Dosiero:Complex tan.jpg|dekstra|eta|Kompleksa tangento]] El la serioj sekvas ke la sinuso kaj kosinuso estas respektive la [[imaginara parto]] kaj la [[reela parto]] de la [[eksponenta funkcio]], kiam ĝia argumento estas pure imaginara: : <math>\cos x = \mbox{Re } (e^{i x})</math> : <math>\sin x = \mbox{Im } (e^{i x})</math> Kaj :<math> e^{i \theta} = \cos\theta + i\sin\theta </math> Ĉi tiu idento estas la [[eŭlera formulo]] en [[kompleksa analitiko]]. Ĝi priskribas la unuoblan cirklon en la [[kompleksa ebeno]]. Plue, la serioj permesas difinon por kompleksaj argumentoj ''z'': : <math>\sin z = \sum_{n=0}^{\infty}\frac{(-1)^{n}}{(2n+1)!}z^{2n+1} \, = \, {e^{i z} - e^{-i z} \over 2i} = -i \sinh ( i z) </math> : <math>\cos z = \sum_{n=0}^{\infty}\frac{(-1)^{n}}{(2n)!}z^{2n} \, = \, {e^{i z} + e^{-i z} \over 2} = \cosh (i z)</math> kie ''i² = -1''. == Difinoj per diferencialaj ekvacioj == Ambaŭ la sinuso kaj kosinuso kontentigas la [[diferenciala ekvacio|diferencialan ekvacion]] :<math>y''=-y</math> En la 2-dimensia [[funkcia spaco]] ''V'' konsistanta el ĉiuj solvaĵoj de ĉi tiu ekvacio, la sinusa funkcio estas la unika solvaĵo kun la {{J|komenca kondiĉo}} ''y(0) = 0'' kaj ''y′(0) = 1'', kaj la kosinuso estas la unika solvaĵo kun la komencaj kondiĉoj ''y(0) = 1'' kaj ''y′(0) = 0''. Pro tio ke sinuso kaj kosinuso estas lineare sendependaj, kune ili formas [[bazo (lineara algebro)|bazon]] de ''V''. Tio ke sinuso kaj kosinuso kontentigas al <math>y''=-y</math> signifas ke ili estas [[propra funkcio|propraj funkcioj]] de la dua-derivaĵa operatoro. La tangento estas la unika solvaĵo de la nelineara diferenciala ekvacio :<math>y'=1+y^2</math> kun la [[komenca kondiĉo]] ''y(0) = 0''. === Signifo de radianoj === [[Radiano]] estas tia [[mezurunuo]] de angulo, kun kiu sinuso kaj kosinuso kontentigas la diferencialan ekvacion :<math>y''=-y</math> Se argumento al sinuso aŭ kosinuso en radianoj estas skalita per koeficiento, :<math>f(x) = \sin(kx)</math> do la derivaĵo estas skalita per la amplitudo: : <math>f'(x) = k \cos(kx)</math> Ĉi tie, ''k'' estas konstanto kiu prezentas surĵeto inter unuoj. Se ''x'' estas en gradoj, tiam :<math>k = \frac{\pi}{180^\circ}</math> Ĉi tiu signifas ke dua derivaĵo de sinuso en gradoj kontentigas diferencialan ekvacion :<math>y'' = -k^2y</math> La kosinusa dua derivaĵo kondutas simile. {{-}} == Proprecoj == === Nulvaloroj === :<math>\sin x = 0 \iff x = k\pi, k \in \textbf{Z}</math> :<math>\cos x = 0 \iff x = (k + 1/2)\pi, k \in \textbf{Z}</math> :<math>\tan x = 0 \iff x = k\pi, k \in \textbf{Z}</math> :<math>\cot x = 0 \iff x = (k + 1/2)\pi, k \in \textbf{Z}</math> === Fazrilatoj inter la unuopaj funkcioj === :<math>\sin \theta = \cos \left(\frac{\pi}{2} - \theta \right) </math> :<math>\cos \theta = \sin \left(\frac{\pi}{2} - \theta \right) </math> :<math>\tan \theta = \cot \left(\frac{\pi}{2} - \theta \right) = \frac{1}{\cot \theta} </math> :<math>\csc \theta = \sec \left(\frac{\pi}{2} - \theta \right) </math> :<math>\sec \theta = \csc \left(\frac{\pi}{2} - \theta \right) </math> :<math>\cot \theta = \tan \left(\frac{\pi}{2} - \theta \right) = \frac{1}{\tan \theta} </math> === Multoblaj anguloj === {| class=wikitable ! colspan="4" | Duoblaj anguloj |- | <math>\begin{align} \sin 2\theta &= 2 \sin \theta \cos \theta \ \\ &= \frac{2 \tan \theta} {1 + \tan^2 \theta} \end{align}</math> | <math>\begin{align} \cos 2\theta &= \cos^2 \theta - \sin^2 \theta \\ &= 2 \cos^2 \theta - 1 \\ &= 1 - 2 \sin^2 \theta \\ &= \frac{1 - \tan^2 \theta} {1 + \tan^2 \theta} \end{align}</math> | <math>\tan 2\theta = \frac{2 \tan \theta} {1 - \tan^2 \theta} </math> | <math>\cot 2\theta = \frac{\cot^2 \theta - 1}{2 \cot \theta}</math> |- ! colspan="4" | Trioblaj anguloj |- | <math>\sin 3\theta = 3 \sin \theta- 4 \sin^3\theta </math> | <math>\cos 3\theta = 4 \cos^3\theta - 3 \cos \theta </math> | <math>\tan 3\theta = \frac{3 \tan\theta - \tan^3\theta}{1 - 3 \tan^2\theta}</math> | <math>\cot 3\theta = \frac{3 \cot\theta - \cot^3\theta}{1 - 3 \cot^2\theta}</math> |- ! colspan="4" | n-oblaj anguloj: |- | <math>\sin n\theta = \sum_{k=0}^n \binom{n}{k} \cos^k \theta\,\sin^{n-k} \theta\,\sin\left(\frac{1}{2}(n-k)\pi\right)</math> | <math>\cos n\theta = \sum_{k=0}^n \binom{n}{k} \cos^k \theta\,\sin^{n-k} \theta\,\cos\left(\frac{1}{2}(n-k)\pi\right)</math> | &nbsp; | &nbsp; |- ! colspan="4" | Duonaj anguloj |- | <math>\sin \tfrac{\theta}{2} = \pm\, \sqrt{\frac{1 - \cos \theta}{2}}</math> | <math>\cos \tfrac{\theta}{2} = \pm\, \sqrt{\frac{1 + \cos\theta}{2}}</math> | <math>\begin{align} \tan \tfrac{\theta}{2} &= \csc \theta - \cot \theta \\ &= \pm\, \sqrt{1 - \cos \theta \over 1 + \cos \theta} \\ &= \frac{\sin \theta}{1 + \cos \theta} \\ &= \frac{1-\cos \theta}{\sin \theta} \end{align}</math> | <math>\begin{align} \cot \tfrac{\theta}{2} &= \csc \theta + \cot \theta \\ &= \pm\, \sqrt{1 + \cos \theta \over 1 - \cos \theta} \\ &= \frac{\sin \theta}{1 - \cos \theta} \\ &= \frac{1 + \cos \theta}{\sin \theta} \end{align}</math> |} Pri tangento kaj kotangento ekzistas rilato inter ''n+1''-obla kaj ''n''-obla argumento: :<math>\tan\,(n{+}1)\theta = \frac{\tan n\theta + \tan \theta}{1 - \tan n\theta\,\tan \theta}</math> :<math>\cot\,(n{+}1)\theta = \frac{\cot n\theta\,\cot \theta - 1}{\cot n\theta + \cot \theta}</math> === Derivaĵo kaj malderivaĵo === La [[Derivaĵo (matematiko)|derivaĵon]] kaj la [[Integralo|malderivaĵon]] montras la sekva tabelo. {| class=wikitable ! <math>f(x)</math> ! Derivaĵo <math>\frac{d f(x)}{dx} </math> ! Nedifinita integralo <math>\int f(x)\,dx</math> |- | <math> \sin x</math> | <math> \cos x</math> | <math> -\cos x + C</math> |- | <math> \cos x</math> | <math> -\sin x</math> | <math> \sin x + C</math> |- | <math> \tan x</math> | <math> \sec^{2} x</math> | <math>-\ln |\cos x | + C</math> (por reela ''x'') |- | <math> \cot x</math> | <math> -\csc^{2} x</math> | <math>\ln |\sin x | + C</math> (por reela ''x'') |- | <math> \sec x</math> | <math> \sec{x}\tan{x}</math> | <math>\ln |\sec x + \tan x | + C</math> (por reela ''x'') |- | <math> \csc x</math> | <math> -\csc{x}\cot{x}</math> | <math>-\ln |\csc x + \cot x | + C</math> (por reela ''x'') |} === Difinoj per funkciaj ekvacioj === Oni povas difini la trigonometriajn funkciojn surbaze de iuj el iliaj propraĵoj. Ekzistas akurate unu paro de reelaj funkcioj ''sin'' kaj ''cos'' tia ke por ĉiuj reelaj nombroj ''x'' kaj ''y'' jenaj ekvacioj veras: :<math>\sin^2(x) + \cos^2(x) = 1</math> :<math>\sin(x\pm y) = \sin(x)\cos(y) \pm \cos(x)\sin(y)</math> :<math>\cos(x\pm y) = \cos(x)\cos(y) \mp \sin(x)\sin(y)</math> kun la aldona kondiĉo ke :<math>0 < x\cos(x) < \sin(x) < x \mbox{ por }0 < x < 1</math> == Periodaj funkcioj == Sinuso kaj kosinuso povas esti uzataj por studi ajnajn [[perioda funkcio|periodaj funkcioj]]. Ĉiu perioda funkcio de reela variablo povas esti skribita kiel malfinia sumo de sinuso kaj kosinuso de malsamaj frekvencoj; ĉi tiu estas la baza ideo de [[analizo de Fourier]]. Por funkcio ''f(x)'' kun periodo a ''2π'', estu la koeficientoj de Fourier: :<math>a_n = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi} f(x) \cos(nx)\, dx</math> :<math>b_n = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi} f(x) \sin(nx)\, dx</math> Tiam la [[malfinia serio]] sub certaj kondiĉoj [[konverĝa]]s al la fonta funkcio ''f(x)'': :<math>f(x) = \frac{a_0}{2} +\sum_{n=1}^{\infty}[a_n \cos(nx) + b_n \sin(nx)]</math> Ekzemple la [[kvadrata ondo]] povas esti skribita kiel la [[serio de Fourier]]: :<math>f(x) = \frac{4}{\pi} \sum_{k=1}^\infty {\sin{( (2k-1)x )}\over(2k-1)}</math> (ĉi tie ĉiuj ''a_n'' kaj duono da ''b_n'' estas nuloj) == Kalkulado == La kalkulado de trigonometriaj funkcioj estas ampleksa temo. La unua paŝo en komputado de trigonometriaj funkcioj estas limiga malpligrandigo – malpligrandigo de la donita angulo al "malpligrandigita angulo" en iu certas malgranda limigo de anguloj, ekzemple 0 kaj π/2, uzanta periodecon kaj simetriojn de la trigonometriaj funkcioj. Fruaj komputiloj tipe komputis trigonometriajn funkciojn per [[interpolo]] inter valoroj de anticipe donitaj tabeloj de iliaj valoroj. Ĉi tiaj tabeloj estas tipe generataj per ripetita apliko de la duon-angula kaj angulo-adiciaj formuloj, startanta de sciata valoro (ekzemple <math>\sin(\pi/2) = 1</math>). Modernaj komputiloj uzas diversajn teknikojn. Unu komuna maniero estas [[proksimuma kalkulada teorio|proksimuma kalkulado]] per [[polinomo]] aŭ [[racionala funkcio]] (ekzemple [[proksimuma kalkulado de Ĉebiŝev]], plej bona uniforma proksimuma kalkulado, kaj [[proksimuma kalkulado de Padé]], kaj tipe por pli bona precizeco [[serio de Taylor]] kaj [[serio de Laurent]]). Kutime la plej proksima angulo estas prenita de malgranda tabelo, kaj poste la polinomo estas uzata por komputi la korektigaĵon. Sur pli simplaj aparatoj ĉe kiuj mankas [[aritmetikilo|aparataraj multiplikantoj]], estas algoritmo [[CORDIC]] kaj similaj, kiuj uzas nur [[ŝova operatoro|ŝovojn]] kaj adiciojn. Por tre alte precizaj kalkuloj, kiam seria elvolvaĵa konverĝo iĝas malrapidan, trigonometriaj funkcioj povas esti aproksimita per la [[aritmetiko-geometria meznombro]], kiu aproksimas la trigonometria funkcio per la ([[kompleksa nombro|kompleksa]]) [[elipsa integralo]].<ref>[http://doi.acm.org/10.1145/321941.321944 R. P. Brent, "Rapida mult-precizeca pritakso de rudimentaj funkcioj", J. ACM '''23''', 242 (1976).]</ref> Por iuj simplaj anguloj, la valoroj povas esti facile komputita permane uzanta la [[teoremo de Pitagoro]], kiel en jenaj ekzemploj. Valoroj de la funkcioj por ĉiu entjera oblo de ''π/60'' (3°) povas troviĝi [[akurataj trigonometriaj konstantoj|akurate]]. Estu orta triangulo kie la du aliaj anguloj estas egalaj, kaj pro tio estas ambaŭ ''π/4''. Tiam la longoj de katetoj ''a'' kaj ''b'' estas interegalaj, estu ''a = b = 1''. La valoroj de sinuso, kosinuso kaj tangento de ''π/4'' povas tiam troviĝi per la teoremo de Pitagoro: :<math>c = \sqrt { a^2+b^2 } = \sqrt2</math> kaj do: :<math>\sin (\pi / 4 ) = \sin (45^\circ) = \cos (\pi / 4 ) = \cos (45^\circ) = {1 \over \sqrt2}</math> :<math>\tan (\pi / 4 ) = \tan (45^\circ) = {{\sin (\pi / 4 )}\over{\cos (\pi / 4 )}} = {1 \over \sqrt2} \cdot {\sqrt2 \over 1} = {\sqrt2 \over \sqrt2} = 1</math> Por kalkuli la funkciojn de anguloj ''π/3'' (60°) kaj ''π/6'' (30°), oni startu de [[egallatera triangulo]] kun latera longo 1. Ĉiuj ĝiaj anguloj estas ''π/3''. Per divido de ĝi per [[mediano]], rezultiĝas du ortaj trianguloj ĉi kun anguloj ''π/6'' kaj ''π/3''. Ĉe ĉiu el ĉi tiuj ortaj trianguloj, longo de la plej mallonga kateto estas 1/2, longo de la alia kateto estas (√3)/2 kaj longo de la hipotenuzo estas 1. Do: :<math>\sin (\pi / 6 ) = \sin (30^\circ) = \cos (\pi / 3 ) = \cos (60^\circ) = {1 \over 2}</math> :<math>\cos (\pi / 6 ) = \cos (30^\circ) = \sin (\pi / 3 ) = \sin (60^\circ) = {\sqrt3 \over 2}</math> :<math>\tan (\pi / 6 ) = \tan (30^\circ) = \cot (\pi / 3 ) = \cot (60^\circ) = {1 \over \sqrt3}</math> == Vidu ankaŭ == * [[Inversa trigonometria funkcio]] * Funkcioj ''[[rivolua sinuso|coversin, haversin, hacoversin, versin]]'' * [[Teoremo de Pitagoro]] * [[Listo de trigonometriaj identoj]] * [[Pruvoj de trigonometriaj identoj]] * [[Leĝo de sinusoj]] * [[Leĝo de kosinusoj]] * [[Leĝo de tangentoj]] * [[Sfera leĝo de kosinusoj]] * [[Eŭlera formulo]] * [[Ĉenfrakcio de Gaŭso]] - [[ĉenfrakcio|ĉenfrakcia]] difino por tangento * [[Hiperbola funkcio]] * [[Inversa hiperbola funkcio]] * [[Funkcio de Gudermannian]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * http://www.visionlearning.com/library/module_viewer.php?mid=131&l=&c3= {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080318184702/http://www.visionlearning.com/library/module_viewer.php?mid=131&l=&c3= |date=2008-03-18 }} * Maor, Eli, ''[http://www.pupress.princeton.edu/books/maor/ Trigonometrio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060414195120/http://www.pupress.princeton.edu/books/maor/ |date=2006-04-14 }}'', ISBN 0-691-09541-8. * Needham, Tristan, [http://www.usfca.edu/vca/PDF/vca-preface.pdf "Enkonduko"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040602145226/http://www.usfca.edu/vca/PDF/vca-preface.pdf |date=2004-06-02 }}" al ''[http://www.usfca.edu/vca/ Vida Kompleksa Analitiko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080607065324/http://www.usfca.edu/vca/ |date=2008-06-07 }}''. (1999). ISBN 0-19-853446-9. * O'Connor, J.J., kaj E.F. Robertson, [http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Trigonometric_functions.html Trigonometriaj funkcio]. * O'Connor, J.J., kaj E.F. Robertson, [http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Madhava.html "Madhava de Sangamagramma"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060226001644/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Madhava.html |date=2006-02-26 }}. * Pearce, Ian G., [http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/history/Projects/Pearce/Chapters/Ch9_3.html "Madhava de Sangamagramma"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060505201342/http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/history/Projects/Pearce/Chapters/Ch9_3.html |date=2006-05-05 }}. * [http://mathworld.wolfram.com/Tangent.html Tangento] je ''MathWorld''. {{Trigonometrio}} [[Kategorio:Trigonometrio]] [[Kategorio:Specialaj funkcioj]] lzs4ga3c8lt9i46mdna3u298tl651vl 0 247909 9423366 9384442 2026-07-08T13:32:25Z Alifono 114488 /* Fischer kaj Esperanto */ 9423366 wikitext text/x-wiki {{Informkesto prezidento |nomo = [[D-ro]] Heinz Fischer |dosiero = Heinz Fischer.jpg |grandeco de dosiero= 230px |priskribo de dosiero= |vico=11-a |ofico = [[Prezidento de Aŭstrio]] |de = [[8-a de julio]] [[2004]] |ĝis = [[8-a de julio]] [[2016]] |antaŭulo = [[Thomas Klestil]] |sekvanto = [[Alexander Van der Bellen]] |dato de naskiĝo = [[9-an de oktobro]] [[1938]] |loko de naskiĝo = [[Graz]], [[Stirio]], [[Aŭstrio]] |dato de morto = |loko de morto = |edzo/ino = Margit Fischer |religio = [[Agnostikismo|Agnostikulo]] |partio = [[SPÖ]] | alma_mater= [[Universitato de Vieno]] }} '''Heinz FISCHER''' [elp. FIŝer] (naskiĝis la [[9-a de oktobro|9-an de oktobro]] [[1938]] en [[Graz]] [elp. Grac], [[Stirio]]), estis elektita de la aŭstria popolo kiel [[Prezidanto de Aŭstrujo|federacia prezidento]] la 25-an de aprilo [[2004]]. De la 8-a de julio 2004 ĝis la 8-a de julio 2016 li plenumis la oficon "[[Prezidanto de Aŭstrujo|Federacia Prezidento]] de [[Aŭstrio]]" en [[Hofburgo|Hofburg]] (Kortega Kastelo), [[Vieno]]. Okaze de la milito Heinz Fischer vizitis kvin diversajn elementajn lernejojn en Vieno. Post la [[Abituro|abiturienta diplomo]] ([[gimnazio]] Fichtergasse en Hietzing, Vieno) [[1956]], li studis juran sciencon ĉe la Universitato Vieno kaj atingis [[1961]] la titolon [[doktoro]]. Post sia studado estis Fischer klubsekretario de la [[Socialdemokratia Partio de Aŭstrio|SPÖ]]. Heinz Fischer interesiĝis pri [[politiko]] kiam li aŭdis siajn gepatrojn diskuti pri la [[Dua Mondmilito]] kaj la [[Nazia Germanio|nazia]] okupo, parolante antaŭ li kaj lia fratino en [[Esperanto]]. En siaj infanjaroj li kreskis en Vieno dum la nazia okupo, kaj dum tiu periodo li spertis la angoron de siaj gepatroj. Pro tio, li diris, ke kontraŭtotalismo estis "stampita" sur lin. ==== Pliaj gravaj datoj ==== * [[1968]] Geedziĝo kun Margit Fischer. La geedza paro havas 2 infanojn. * [[1971]] Membro de la Aŭstria Parlamento ([[Nacia Konsilio]]) (ĝis 2004). * [[1975]] Klubestro de SPÖ. * [[1977]] Vicpartiestro * [[1983]]-[[1987]] Ministro por Scienco en la registaro Sinowatz, poste denove klubestro de SPÖ. * [[1990]] Prezidanto de la [[Nacia Konsilio (Aŭstrio)|Aŭstria Parlamento]] (ĝis 2002). * [[2002]]-[[2004]] Dua Prezidanto de la Parlamento. * [[2004]] Kandidato por la ofico de la aŭstria federacia prezidanto. == Fischer kaj Esperanto == Heinz Fischer estas esperantisto kaj estis membro de la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista|Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] (ASLE), antaue [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista|Aŭstria Laborista Ligo Esperantisto]] ([[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista|ALLE]]). La patro de Heinz Fischer, d-ro [[Rudolf Fischer]], estis prezidanto de ASLE kaj ankaŭ multjare prezidanto de la aŭstria filio de la [[Naturamikoj]]. "Mia patro kaj mia patrino estis entuziasmaj esperantistoj" skribis d-ro Heinz Fischer al la [[UK 1992|77-a Universala Kongreso de Esperanto]] en [[Vieno]] [[1992]], kies honora protektanto li estis. Tiutempe li estis prezidanto de la aŭstra parlamento. "Mi ĉiam tre admiris la ideon de la popolinterliga lingvo Esperanto", li skribis. "Rimarkinda pri Esperanto estas ne nur la genia lingvokreaĵo kaj la lingvistika atingo, sed ankaŭ la humanisma kaj la popolintegriga ideo de la lingvo, ĉar ĝi baziĝas sur la prava supozo, ke homoj emaj paroli unu kun alia ankaŭ kapablas solvi problemojn pli bone. Tial do komuna lingvo, enhavante elementojn de gravaj kulturlingvoj, signifas grandiozan progreson kaj nun, kiel antaŭe estas dezirinda, ke tiu ideo venku kaj ĝi gajnu novajn adeptojn kaj ne nur memoriĝu kuntekste de la historio de la laborista movado, sed estu konsiderata kiel koncepto por la 21-a jarcento", li skribis. Post la elektiĝo kiel prezidento de Aŭstrio li rekonfirmis tiun pozitivan sintenon. Ekzemple en letero al la [[Aŭstria Esperanto-Junularo]] de majo [[2004]] li esprimis sian ĝojon ke "popoltransira kaj popolinterliga lingvo kiel Esperanto estas ankaŭ subtenata en Aŭstrio".<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.esperanto.org/Ondo/Eb/116-eb.htm#eb6-03 |titolo=laŭ ''Eŭropa Bulteno'', suplemento al ''La Ondo de Esperanto'', junio 2004 (n-ro 6, 116) |alirdato=2013-02-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070927195120/http://www.esperanto.org/Ondo/Eb/116-eb.htm#eb6-03 |arkivdato=2007-09-27 }}</ref> Fischer estis membro de la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista|Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] (ASLE), kiu havas ligojn kun la [[Socialdemokratia Partio de Aŭstrio|Socialdemokrata Partio de Aŭstrio]] (''SPÖ''). ASLE estis fondita post la mondmilito de la forpasinta [[Franz Jonas]], kiu mem poste fariĝis prezidento de Aŭstrio. En 1970 Jonas flue festoprelegis en Esperanto, kiel Alta Protektanto, en la inaŭguro de la [[UK 1970|55-a Universala Kongreso]] en [[Vieno]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista|Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] * [[Naturamikoj]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}}[http://www.parlament.gv.at/WW/DE/PAD_00334/ Biografio en la retpaĝo de la aŭstria parlamento] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081023085621/http://www.parlament.gv.at/WW/DE/PAD_00334/ |date=2008-10-23 }}, germane{{Prezidantoj de Aŭstrujo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Fischer, Heinz}} [[Kategorio:Aŭstraj politikistoj]] [[Kategorio:Prezidantoj de Aŭstrio]] [[kategorio:Aŭstraj framasonoj]] [[kategorio:Socialdemokratoj]] pu8ayiyvo97f77j3lzk9t2c0zgv5fwg 9423367 9423366 2026-07-08T13:39:06Z Alifono 114488 /* Fischer kaj Esperanto */ Ref 2 9423367 wikitext text/x-wiki {{Informkesto prezidento |nomo = [[D-ro]] Heinz Fischer |dosiero = Heinz Fischer.jpg |grandeco de dosiero= 230px |priskribo de dosiero= |vico=11-a |ofico = [[Prezidento de Aŭstrio]] |de = [[8-a de julio]] [[2004]] |ĝis = [[8-a de julio]] [[2016]] |antaŭulo = [[Thomas Klestil]] |sekvanto = [[Alexander Van der Bellen]] |dato de naskiĝo = [[9-an de oktobro]] [[1938]] |loko de naskiĝo = [[Graz]], [[Stirio]], [[Aŭstrio]] |dato de morto = |loko de morto = |edzo/ino = Margit Fischer |religio = [[Agnostikismo|Agnostikulo]] |partio = [[SPÖ]] | alma_mater= [[Universitato de Vieno]] }} '''Heinz FISCHER''' [elp. FIŝer] (naskiĝis la [[9-a de oktobro|9-an de oktobro]] [[1938]] en [[Graz]] [elp. Grac], [[Stirio]]), estis elektita de la aŭstria popolo kiel [[Prezidanto de Aŭstrujo|federacia prezidento]] la 25-an de aprilo [[2004]]. De la 8-a de julio 2004 ĝis la 8-a de julio 2016 li plenumis la oficon "[[Prezidanto de Aŭstrujo|Federacia Prezidento]] de [[Aŭstrio]]" en [[Hofburgo|Hofburg]] (Kortega Kastelo), [[Vieno]]. Okaze de la milito Heinz Fischer vizitis kvin diversajn elementajn lernejojn en Vieno. Post la [[Abituro|abiturienta diplomo]] ([[gimnazio]] Fichtergasse en Hietzing, Vieno) [[1956]], li studis juran sciencon ĉe la Universitato Vieno kaj atingis [[1961]] la titolon [[doktoro]]. Post sia studado estis Fischer klubsekretario de la [[Socialdemokratia Partio de Aŭstrio|SPÖ]]. Heinz Fischer interesiĝis pri [[politiko]] kiam li aŭdis siajn gepatrojn diskuti pri la [[Dua Mondmilito]] kaj la [[Nazia Germanio|nazia]] okupo, parolante antaŭ li kaj lia fratino en [[Esperanto]]. En siaj infanjaroj li kreskis en Vieno dum la nazia okupo, kaj dum tiu periodo li spertis la angoron de siaj gepatroj. Pro tio, li diris, ke kontraŭtotalismo estis "stampita" sur lin. ==== Pliaj gravaj datoj ==== * [[1968]] Geedziĝo kun Margit Fischer. La geedza paro havas 2 infanojn. * [[1971]] Membro de la Aŭstria Parlamento ([[Nacia Konsilio]]) (ĝis 2004). * [[1975]] Klubestro de SPÖ. * [[1977]] Vicpartiestro * [[1983]]-[[1987]] Ministro por Scienco en la registaro Sinowatz, poste denove klubestro de SPÖ. * [[1990]] Prezidanto de la [[Nacia Konsilio (Aŭstrio)|Aŭstria Parlamento]] (ĝis 2002). * [[2002]]-[[2004]] Dua Prezidanto de la Parlamento. * [[2004]] Kandidato por la ofico de la aŭstria federacia prezidanto. == Fischer kaj Esperanto == Heinz Fischer estas esperantisto kaj estis membro de la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista|Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] (ASLE), antaue [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista|Aŭstria Laborista Ligo Esperantisto]] ([[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista|ALLE]]). La patro de Heinz Fischer, d-ro [[Rudolf Fischer]], estis prezidanto de ASLE kaj ankaŭ multjare prezidanto de la aŭstria filio de la [[Naturamikoj]]. "Mia patro kaj mia patrino estis entuziasmaj esperantistoj" skribis d-ro Heinz Fischer al la [[UK 1992|77-a Universala Kongreso de Esperanto]] en [[Vieno]] [[1992]], kies honora protektanto li estis. Tiutempe li estis prezidanto de la aŭstra parlamento. "Mi ĉiam tre admiris la ideon de la popolinterliga lingvo Esperanto", li skribis. "Rimarkinda pri Esperanto estas ne nur la genia lingvokreaĵo kaj la lingvistika atingo, sed ankaŭ la humanisma kaj la popolintegriga ideo de la lingvo, ĉar ĝi baziĝas sur la prava supozo, ke homoj emaj paroli unu kun alia ankaŭ kapablas solvi problemojn pli bone. Tial do komuna lingvo, enhavante elementojn de gravaj kulturlingvoj, signifas grandiozan progreson kaj nun, kiel antaŭe estas dezirinda, ke tiu ideo venku kaj ĝi gajnu novajn adeptojn kaj ne nur memoriĝu kuntekste de la historio de la laborista movado, sed estu konsiderata kiel koncepto por la 21-a jarcento", li skribis. Post la elektiĝo kiel prezidento de Aŭstrio li rekonfirmis tiun pozitivan sintenon. Ekzemple en letero al la [[Aŭstria Esperanto-Junularo]] de majo [[2004]] li esprimis sian ĝojon ke "popoltransira kaj popolinterliga lingvo kiel Esperanto estas ankaŭ subtenata en Aŭstrio".<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.esperanto.org/Ondo/Eb/116-eb.htm#eb6-03 |titolo=laŭ ''Eŭropa Bulteno'', suplemento al ''La Ondo de Esperanto'', junio 2004 (n-ro 6, 116) |alirdato=2013-02-25 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070927195120/http://www.esperanto.org/Ondo/Eb/116-eb.htm#eb6-03 |arkivdato=2007-09-27 }}</ref> Fischer estis membro de la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista|Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] (ASLE), kiu havas ligojn kun la [[Socialdemokratia Partio de Aŭstrio|Socialdemokrata Partio de Aŭstrio]] (''SPÖ''). ASLE estis fondita post la mondmilito de la forpasinta [[Franz Jonas]], kiu mem poste fariĝis prezidento de Aŭstrio. En 1970 Jonas flue festoprelegis en Esperanto, kiel Alta Protektanto, en la inaŭguro de la [[UK 1970|55-a Universala Kongreso]] en [[Vieno]]. Dum la inaŭguro de la [[111-a Universala Kongreso de Esperanto]] Heinz Fischer deklaris ke lli, kiel Ministro pri Scienco, kaj kiel Prezidento de la Nacia Konsilio, kaj kiel Federacia Prezidento de la Auŝtria Respubliko, ĉiam sentis ligon al Esperanto kaj faris msian eblon por esprimi sian ligitecon al Esperanto<ref>(eo) Mesaĝo de la alta protektanto. Salutvortoj al la 111-a Universala Kongreso de Esperanto, [https://uk.esperanto.net/2026/kongresalibro Kongresa libro 2026] (PDF), p. 4</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista|Aŭstria Socialista Ligo Esperantista]] * [[Naturamikoj]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}}[http://www.parlament.gv.at/WW/DE/PAD_00334/ Biografio en la retpaĝo de la aŭstria parlamento] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081023085621/http://www.parlament.gv.at/WW/DE/PAD_00334/ |date=2008-10-23 }}, germane{{Prezidantoj de Aŭstrujo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Fischer, Heinz}} [[Kategorio:Aŭstraj politikistoj]] [[Kategorio:Prezidantoj de Aŭstrio]] [[kategorio:Aŭstraj framasonoj]] [[kategorio:Socialdemokratoj]] aikag9xv3aehg7d81pezsgdd16ef0nh 0 251795 9423788 7120336 2026-07-09T04:51:10Z Tirolischleioans 254019 9423788 wikitext text/x-wiki {{Jardeko|151}} La '''1510-aj jaroj''' estas la [[jardekoj|jardeko]] de la jaroj [[1510]] ĝis [[1519]]. == Eventoj == * Ĉ. 1513: [[Niccolò Machiavelli]] verkas la faman libron ''Il Principe'' ("La Princo"), teksto pri la maniero kiel regi ŝtaton. * 1517: [[Martin Luther]] publikigas siajn 95 [[tezo]]jn (laŭdire fiksante ilin je la pordo de la [[Kastela preĝejo (Wittenberg)|kastela preĝejo en Wittenberg]]). Li volis survojigi diskuton pri la praktiko de [[konfeso]] kaj [[indulgenco]], sed fine la rezulto estis la disiĝo de la [[Protestantismo|protestanta]] (evangelia) disde la [[Romkatolika Eklezio|katolika eklezio]]. * 1519: [[Fernão de Magalhães]] komencas la unuan [[velado]]n ĉirkaŭ la mondo (ĝis 1522). * Komenco de varmaj printempoj kaj someroj en [[Francio]] (ekde 1510 ĝis 1560) * Peter Henlein konstruas la unuan [[poŝhorloĝo]]n. * Batalo de [[Orŝa]]; [[belorusoj]] kaj [[poloj]] venkas super la [[Rusoj|rusa]] armeo. * Selim la 1-a, [[sultano]] de la [[Otomana Imperio]], akiras [[Palestino]]n kaj [[Egiptio]]n kaj deklaras sin [[kalifo]]. * [[Hernán Cortés]] alteriĝas en Meksikio. * Unua diplomata misio de eŭropa ŝtato al [[Ĉinio]], taskigita de [[Emanuelo la 1-a (Portugalio)]], farita de Fernão Pires de Andrade. == Gravaj Personoj == * Reĝo Ferdinando la 2-a de [[Aragono]] (1479 - 1516) * Reĝo [[Ludoviko la 12-a (Francio)|Ludoviko la 12-a]] de [[Francio]] (1498 - 1515) * [[Maksimiliano la 1-a (Sankta Romia Imperio)|Maksimiliano la 1-a]], imperiestro de la Sankta Romia Imperio (1493 - 1519) * [[Sultano]] Selim la 1-a (1465 - 1520) * Reĝo Jakobo la 4-a de [[Skotlando]] (1488 - 1513) * Reĝo [[Henriko la 8-a (Anglio)|Henriko la 8-a]] de [[Anglio]] {{Projektoj}} hn7wnqz4g4cw2xub987selnrxrwblsr 0 253986 9423792 9257262 2026-07-09T04:53:06Z Tirolischleioans 254019 9423792 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Friedrich Ladegast''' (* [[30-a de aŭgusto]] [[1818]] en Hochhermsdorf (nun Hermsdorf, urboparto de [[Zettlitz]]); † [[30-a de junio]] [[1905]] en [[Weißenfels]]) estis elstara germana [[orgenkonstruisto]] en la dua duono de la [[19-a jarcento]]. == Infanaĝo == Friedrich Ladegast naskiĝis la 30-an de aŭgusto 1818 kiel oka filo de domposedanto, lignaĵisto kaj tubkonstrua majstro Johann Christlieb Ladegast kaj lia edzino Eva Rosina, desnaske Dathin, en Hochhermsdorf (nun [[Zettlitz|Hermsdorf]]) proksime de la urbo [[Geringswalde]] en [[Saksio]]. La Ladegast-oj ne estis tradicia muzikista familio, tamen pro la muzikado kadre de la familio la infanoj kontaktis kun [[muziko]]. Instruado pri la ludado de [[piano]], kompletigita poste per instruo ĉe la [[orgeno]], inicis la junan Friedrich en la fundamentojn de ĉi tiu arto. Amo al muziko kaj metiista scipovo lernita ĉe la patro kuniĝis. Jen li esprimis sin en siaj malfruaj jaroj al sia amiko, la Chemnitz-a orgenisto William Hepworth: ''„Fakte mi estas same muziktalentita kiel vi, nur ke tempo kaj kondiĉoj ne permesis al mi, elformi miajn ĉi-rilatajn kapablojn.“'' Kio finfine motivis Friedrich-on fariĝi orgenkonstruisto, nuntempe nur konjekteblas. Krom la fakto, ke ankaŭ lia pli aĝa frato Christlieb elektis tiun ĉi profesion, certe la ekzemplo de la fama samlandano [[Gottfried Silbermann]], kiu 150 jarojn antaŭe agis en la ĉ. 50 km fora [[Freiberg (Saksio)|Freiberg]], forte influintus, kvankam ne nepre rekte, la fratojn. Sendube la Ladegast-oj konis ties verkojn troveblajn en tuja proksimeco al ilia hejmvilaĝo en [[Rochlitz]], Ringethal kaj [[Erlau (Saksio)|Schweikershain]]. == Profesia instruo == Sian unuan instruon kiel [[orgenkonstruisto]] Friedrich ricevis en la metiejo de sia frato en Geringswald. Dum la sekvontaj jaroj de sia metimigrado li laboris en diversaj orgenkonstruaj metiejoj de meza Germanio (''[[Urban Kreutzbach|Kreutzbach]]'' en [[Borna]], ''Mende'' en [[Leipzig]] kaj ''Zuberbier'' en [[Dessau]]). Postaj studvojaĝoj kondukis lin i.a. ankaŭ en [[Alzaco]]n, al suda [[Germanio]] kaj al [[Francio]]. En la alzaca [[Strasburgo]] Ladegast studis laŭ propra sciigo la fruajn verkojn de [[Gottfried Silbermann]], tamen ne, kiel en la pasinteco erare supozata, kiel kunlaboranto de la metiejo de Martin Wetzel tuj post sia submajstra servo en la mezgermanaj orgenkonstruejoj. Ankaŭ la supozo, ke Friedrich Ladegast dum unu el siaj vojaĝoj persone ekkonis la faman francan orgenkonstruiston [[Aristide Cavaillé-Coll]] kaj eĉ laboris ĉe tiu ĉi, laŭ nuna kono pruviĝas ne ĝusta. Tamen ambaŭ orgenkonstruistoj alte estimis unu la alian. Ekz. antaŭ la konstruado de la granda orgeno por la Nikolai-preĝejo en [[Lepsiko]] (1862) Friedrich Ladegast informiĝis kadre de studvojaĝo pri la teknikaĵoj en la grandaj orgenoj de Cavaillé-Coll. [[Albert Schweitzer]] skribis: ''„La granda franca orgenkonstruisto Aristide Cavaillé-Coll estimis lin [F. Ladegast] kiel la plej bona el inter la samtempaj orgenkonstruistoj de la dua duono de la 18-a jarcento. Mi ankoraŭ konis Cavaillé-Coll kaj povas certigi, ke li parolis pri Ladegast admire.“'' == Setlado == En 1846 Friedrich Ladegast proponis en la urbo [[Weißenfels]] ĉe Saale la setladon kiel orgenkonstruisto kaj instrumentfaristo, por kiu li ricevis la licencon komence de 1847. El lia anonco en la gazeto Weißenfelser Kreisblatt jeno kompreneblas: ''„Ke mi setlis ĉi tie kiel orgenkonstruisto kaj instrumentfaristo, mi sindone anoncas. Mi petas favoran konfidencon, kies atendojn mi plej strikte kaj digne plenumos. Weißenfels, la 5-a de februaro 1847“'' Grave rolus por la decido, ĝuste setli en Weißenfels, ne nur la protektado de la reĝas muzikdirektoro de Weißenfels, Ernst J. Hentschel, sed ankaŭ ekonomiaj faktoroj. Weißenfels, situanta ne malproksime de la grandaj urboj Lepsiko kaj [[Halle (Saale)|Halle]], apartenis al tiuj mezgermanaj urboj, kiuj ŝtorme evoluis kadre de la [[industriiĝo]]. La malfermo de fervojlinio al [[Erfurto]] la 6-an de junio 1846 alportis konsiderindajn starejajn avantaĝojn. Ankaŭ la rivero [[Saale]] tiutempe ankoraŭ estis ŝipirebla. Kiel oni komprenas lian proponon pri setlopermeso, Ladegast jam konis la regionon, nome pro sia restado en [[Lützen]] dum la riparado de la [[Urban Kreutzbach|Kreutzbach]]-orgeno (1839) en la tiea urbopreĝejo. En la ĉirkaŭaĵo estis ne alia orgenkonstrua metiejo kaj pro tio malmulta konkurenco. Aldone la urbo havis instruistan seminarion, kiu evoluintis centro de la instruistinstruo en la prusa provinco. Ekde 1822 la instituto substaris la estradon de la fama pedagogo d-ro Wilhelm Harnisch kaj estis pregata i.a. de elstaruloj kiel Ernst J. Hentschel kaj Moritz Hill. Kun Hentschel, kiu ankaŭ estis baptopatro de liaj infanoj, Ladegast dum jaroj estis amikece ligita. == Sukcesoj == Kvankam la ekonomiaj perspektivoj estis multpromesaj, la nombro de mendoj restis nekontentiga. En 1849 Ladegast akiris per propeto flanke de David Hermann Engel mendon por orgeno en la ''St.-Georg''-preĝejo en [[Geusa]] ĉe [[Merseburg]], kiu ŝanĝos la pluan estontecon de la juna orgenkonstruisto. Ladegast riskis ĉion – sian povon, proprajn rimedojn, proprajn viziojn – kaj venkis. La orgeno komence planita kiel [[Manualo|unumanuala]] estis trans la kontrakton pliampleksigata per dua manualo. Dum la depreno de la orgeno Engel fariĝis ''„ege ravita“'' de la sono, la elekto de la materialo, la kvalito de la plenumo – do de ĉiuj aspektoj, kiuj al Ladegast jam dum sia vivo alportis famon kaj ankoraŭ nun karakterizas liajn orgenojn. Novaj menoj kaj lige kun tio sukceso nun ne plu atendigis. En 1850 Ladegast akiris duetaĝan domon en la strato ''Naumburger Straße'', kie li establis sian metiejon kaj en kiu samjare ekestis kvin novaj verkoj. Escepte la orgenon en la vilaĝa preĝejo de [[Albersroda]] (II/15) temas pri unumanualaj orgenoj kun 5 ĝis 10 registroj. La 3-an de novembro 1850 Friedrich Ladegast 32-jara geedziĝis kun la 24-jara Johanne Rosette Bertha Lange (* 7-a de majo 1826; † 6-a de januaro 1902), filino de la urba orgenisto de Weißenfels. La edzeco estis benita per dek du gefiloj, el tiuj tamen sep mortis jam frutempe. Fine de 1851 Ladegast ricevis la komision novkonstrui orgenon por la urba preĝejo ''St. Peter'' en la 15 km distanca urbeto [[Hohenmölsen]]. Ĉi tiu orgeno nuntempe estas pro siaj 24 sonaj [[Registro (orgeno)|registroj]] lia plej granda dumanuala instrumento, kiu – escepte de la fasadofajfiloj kaj la ventigilaro – originale konserviĝis. Ĝi tenas en lia verkaro apartan pozicion, ne nur, ĉar ĝi estis la unua granda mendo, sed ankaŭ ĉar ĝi pro sia sona kaj konstrua solideco formis la bazon por postsekvantaj grandaj mendoj en [[Merseburg]], Schulpforta, Lepsiko ktp. Kiam en 1853 la [[katedralo de Merseburg|katedralorgeno de Merseburg]] denove devis esti riparita, por la katedralorgenisto Engel neniu alia ol Ladegast meritis konsideron. El riparado por 4.500 taleroj tamen evoluis novkonstruo por 6.258 taleroj. Konservante la keston de la malnova orgeno kaj 26 el ĝiaj registroj, poste anstataŭigitaj per novaj, Ladegast starigis instrumenton kun 81 registroj sur 4 manualoj kaj pedalaro, pri kiu oni opiniis jam dumkonstrue – ''„ke ĉi tiu orgena verko markas novan etapon en la orgenkonstruarto, pro tio ke jen estas atingitaj aferoj, kiuj ĝis nun troviĝas je neniu alia orgeno“.'' La inaŭgurado okazis la 26-an de septembro 1855. Ĉi tiu en la tiama Germanio plej granda orgeno alportis al Ladegast multan rekonon kaj famon kaj elstarigis lin el vico de malgravaj orgenkonstruistoj sur pli altan ŝtupon. La verko estis admirata de aro da renomaj intelektuloj kaj inspiris ekz. [[Franz Liszt]] al kelkaj el siaj granda orgenverkoj. Ĝis lia sekvonta granda mendo, la orgeno por la Nikolai-preĝejo en [[Lepsiko]] (IV/84), en 1862 finfarita kiel tiam plej granda orgeno de Saksio, ekestis ĉ. 16 instrumentoj, inter ili la unua trimanuala orgeno por la Landa Lernejo Pforta (Schulpforta) ĉe [[Naumburg (Saale)|Naumburg]] (1857, 34 registroj). La instrumento estis malkonstruita en la [[1960-aj]] jaroj kaj stokita en la subtegmento, ĝis kiam ajn esencaj partoj estis prirabitaj. En 2005 la orgenkonstrua metiejo Rösel & Hercher renovigis la orgenon. Du orgenoj transregioniĝis al [[Orienta Prusio]] ([[Klaipėda|Memel]], 1858, II/44) kaj [[Malsupra Silezio]] (Görkau, 1859, II/13). En 1864 Ladegast konstruis laŭ komisio de la magistrato de la urbo Weißenfels por la urbopreĝejo ''St. Marien'' sian duan trimanualan orgenon (41 registroj), kiu hodiaŭ estas lia plej aĝa trimanuala verko ĝis nun konserviĝinta. Same en 1864 lLadegast finfaris la trian trimanualan orgenon – instrumento kun 39 registroj por la [[Kastela preĝejo (Wittenberg)|kastela preĝejo de Wittenberg]] en la historia kesto de J.E. Hübner (1767). En 1892 tiu ĉi ricevis novan novgotikan keston kaj estis kompletigita per Barker-maŝino. Novaj komisioj por grandaj instrumentoj postulis pli grandan metiejon. Pro tio Ladegast en 1865 petis permeson por la konstruo de nova metiejo ĉe la strato ''Naumburger Straße''. Tiel ekestis halo, en kiu poste eĉ la orgeno por la katedralo de [[Schwerin]] trovis lokon. Tia konstruhalo ebligis la malŝarĝigon de unuopaj produktejoj kiel la faifilproduktejo kaj la [[ventkesto]]-farejoj kaj permesis samtempan konstruadon de pluraj instrumentoj. Krome la starigloko allasis [[Intonacio|intonacii]] novan orgenon, pruvi la taŭgecon de [[traktilaro]] kaj forigi mankojn jam en la metiejo. Tio krome sekvigis la ekesto de apartaj specialprofesioj kun aparta personaro kiel stanlaboristoj, fajfil- aŭ ventkestofaristoj, instruitaj aparte tiucelen. Ĉi tiu praktiko venkis je la mezgermanaj orgenkonstruaj firmaoj nur en la okdekaj kaj naŭdekaj jaroj de la 19-a jarcento pro la ĝenerala kreskigo de la produktado kaj eksportado. Ekz. la orgenkonstrua firmao Jehmlich, fondita en 1808, ekhavis sian grandan konstruhalon nur en 1897. La same tradicihava, saksa orgenkonstrua firmao Eule, fondita en 1872, starigis sian halon en 1888. Oni nepre rajtas do nomi Friedrich Ladegast progreseme pensantan orgenkonstruiston siatempan, kiu ne tute fermiĝis antaŭ la tendencoj de la industriigo. Bedaŭrinde oni komplete malkonstruis la metiejon en 1979. Inter 1864 kaj 1871 la metiejo liveris ĉ. 25 novajn orgenon, tri el ili iris [[Baltio|Baltien]], alia [[Moskvo|Moskven]] (op. 50, 1868) kaj du [[Palatinato|Palatinaten]]. Pluaj instrumentoj estis alikonstruitaj aŭ riparitaj. La jaro 1871 estis por Ladegast vojtrarompa, metante lin finfine en la grupo de tutmonde gravaj orgenkonstruistoj. Tiujare li finfaris sian verkon de 84 registroj en la katedralo de Schwerin. La konstruado kostis 11.000 talerojn, daŭris 3 jarojn kaj estis finfarita la 6-an de septembro 1871. En tiu ĉi instrumento Ladegast utiligis ĉion, kio konvinkis lin el la teknikaj novigoj kaj konoj tiutempaj. Krom la jam elprovita [[Barker-levilo]], la en sekciojn subdividitaj [[Ventkesto|registroŝabloningo]]j kaj la radiforma angula kaj onda traktilaro li unuafojon en la historio de la germana orgenkonstruo enkonstruis en orgenon la [[Pneŭmatiko|pneŭmatike]] mastrumatan [[dinamiko (muziko)|kresĉendon]]. Per tiuj ĉi novigoj, kiuj fakte nur normiĝis post enkonduko de la tubopneŭmatiko, li antaŭis sian epokon kaj metis neestingeblaj markilojn en la germanan orgenhistorion. La 10-an de novembro 1871 la duko de Mecklenburg-Schwerin dekoris Ladegast-on pro la orgenkonstruado de [[Schwerin]] per la Ora Merito-Kruco, la ordeno de sia dinastio. La instrumento konstruata en 1872 por la preĝejo ''St. Jakob'' en [[Köthen]] ĝis nuntempe estas la plej granda orgeno en [[Saksio-Anhalto|Anhalto]]. [[Dosiero:Iglesia colegial de Poznan, Poznan, Polonia, 2014-09-18, DD 22-24 HDR.jpg|eta|400px|Poznań]] [[Dosiero:Valga_Jaani_kiriku_orel._Friedrich_Ladegast_1867..jpg|eta|400px|Valga,Estonio.]] == Novkonstruitaj orgenoj == Ĝisfine de la [[1880-aj|1880-aj jaroj]] la metiejon de Ladegast forlasis pli ol 125 novkonstruitaj orgenoj, inter ili: * [[Valga]], [[Estonio]] (II/21, 1867) * [[Schwerin]] (IV/84, 1870-71) * [[Köthen (Anhalt)|Köthen]] (1872) * [[Schafstädt]] (III/33, 1875) * [[Poznań]] (III/43, 1876) * [[Siegen]] (III/38, 1877) * [[Tallinn]] (III/49, 1878) * [[Münster]] (III/36, 1879) * [[Ronneburg]] (III/31, 1879) * [[Berlino|Spandau]] (III/45, 1880) * [[Altenburg]] (III/39, 1881) * [[Rudolstadt]] (III/33, 1882) * [[Naunhof]] (II/21, 1882) * [[Braunschweig]] (III/48, 1883) * [[Wernigerode]] (III/33, 1885 kaj III/43, 1887) * [[Valmiera]] (III/33, 1886) * [[Chemnitz]] (III/62, 1888 kaj III/58, 1888) * [[Mittweida]] (III/40, 1888) * [[Fröndenberg]] (nekonata/nekonata) La agdo de la entrepreno etendiĝis ekde [[Usono]] trans la [[germana Regno]] ĝis [[Rusio]]. Pliampleksigitaj aŭ restaŭrita estis i.a. jemaj instrumentoj: * [[Lepsiko]] (Mende-orgeno de 1843) * [[Meerane]] (Friderici-orgeno de 1753) * [[Lützen]] ([[Urban Kreutzbach|Kreutzbach]]-orgeno de 1839) * [[Altenburg]] ([[Tobias Heinrich Gottfried Trost|Trost]]-orgeno de 1739) * [[Naumburg (Saale)|Naumburg]] ([[Zacharias Hildebrandt|Hildebrandt]]-c de 1746 kaj Gerhardt- orgeno de 1887) == Konkurenca batalo == La ĝenerala ŝanĝo de la metiejo al fabriko kiel ĉefa ekkonilo de la industria evoluo, ekigita per invento de la [[vapormaŝino]], ankaŭ kaŭzis gravajn ŝanĝojn en la orgenkonstruo. La kreskado de la urboj sekve de la industria revolucio postulis novajn preĝejojn kaj orgenojn. Krome oni anstataŭigis multajn instrumentojn rigardatajn kiel ne plu laŭtempaj. Tiun bezonon la tradicia metieja produktado ne plu povis tutplene kontentigi. La ekzista sekureco de multaj entreprenoj dependis ne plu de la laborkvalito, sed pli kaj pli de ilia kapablo kreskigi la produktokvanton kaj teni la prezojn malaltaj. Tiujn postulojn nur grandaj entreprenoj povis plenumi. Ĉ. 1840 la firmao [[Eberhard Friedrich Walcker|Walcker]] en [[Ludwigsburg]] konstruis la unuan [[Ventkesto#Konusvalva_kesto|konusvalvan]] orgenon. Ĉi tiu nova sistemo [[Ventkesto|ventkestosistemo]] generis kiel neniu alia invento en la orgenkonstruo al skismoj kaj disputo. Fervore akceptata de unuj, akre malaprobata de aliaj, ili surmontras la vojon de la orgenkonstruo tiuepoka. Neniu renoma orgenmetiejo povis preteriri la konusvalvan ventkeston. Dum kiam kelkaj firmaoj kiel Walcker kaj [[Wilhelm Sauer|Sauer]] plene adaptiĝis je ĉi tiu ventkestosistemo, aliaj post kelkaj eksperimento kun la konusvalva kesto revenis al la [[Ventkesto#Registroŝabloningo|registroŝabloningo]] aŭ uzis ambaŭ sistemojn samtempe. Al ĉilastaj ankaŭ apartenis la metiejo de Ladegast. Li mem esprimiĝis pri la uzado de ambaŭ sistemoj jene: ''„Mi aplikas fakte ĉiujn sistemojn, foje en unu orgeno diversajn, ĉiun tie, kie al mi ŝajnas konvena.“'' Fakte oni trovas inter liaj orgenoj en la sepdekaj kaj okdekaj jaroj kaj nurajn registroŝablonajn orgenojn (ekz. en la paroka preĝejo de [[Posen]], III/43, 1876), nurajn konusvalvajn orgenojn (ekz. en la preĝejo ''St. Nikolai'' en [[Berlin|Spandau]], III/45, 1880) kaj ankaŭ orgenojn kun miksita ventkestosistemo (ekz. preĝejo ''St. Andreas'' en [[Rudolstadt]], III/33, 1882). Je tio li konstruis kaj orgenojn kun registroŝabloningoj en la manualoj kaj konusvalva kesto en la pedalaro kaj ankaŭ male. La lastan kombinaĵon Ladegast preferis dum sia pli malfrua kreiva epoko. Malgraŭ tio li restis dumvive ano de la registroŝabloningo. La 13-an de januaro 1880 li sendis al la tiama ĝenerala sekretario de la [[Vieno|Viena]] ''Gesellschaft der Musikfreunde'' (societo de muzikemuloj) Leopold Alexander Zellner la jam proverbiĝintajn vortojn: ''„[...] El la verkoj liveritaj dum la pasintaj jaroj estis du kun konusvalva ventkesto. Multrilate tiuj estas pli facile produkteblaj ol registroŝablonaj kestoj (Sed tute subdirite!) La registroŝablona sistemo ne estos forŝovita de la konusvalva. Ĉar tamen preskaŭ ĉiu frenezas pri konsusaĵoj, do ne gravas, oni devas kunhurli!“'' Nur fine de la 1880-aj jaroj la metiejo direktiĝis pli intense al la pneŭmatiko. Ĉar tamen almenaŭ ekde 1890 preskaŭ ĉiuj renomaj orgenkonstruaj firmaoj transiris al la konstruado de tubopneŭmatiko kaj jam disponis pri maturaj sistemoj, la tradicia metiejo el Weißenfels stagnis kaj ne trovis aliĝon al la moderno. Iom post iom la iam fama entrepreno estis forŝovita el la merkato; grandajn mendojn ricevis nur aliaj firmaoj, kiuj nun konstruis pli „modernajn“ orgenojn. Okaze de la fordono de orgena novkonstruo por la novkonstruita ''Gewandhaus'' Lepsiko la firmao en 1884 suferis sian unuan malvenkon kontraŭ la firmao Walcker. La Frankfurta orgenkonstrua firmao Sauer kontestis al li pluajn mendojn en la urbo Lepsiko, kiu ĝis tiam apartenis al „lia teritorio“. La grandaj konstruaĵoj por la ''Petri''-preĝejo (1886, III/60) kaj la ''Thomas''-preĝejo (1889, III/63) estis atribuitaj al Sauer. Ĉu ĉi tiun evoluon kaŭzas nur laŭdiraj intrigoj, pri kiuj Ladegast ofte parolis, estas spekulative. Strikte ligita kun la teknika pluevoluo en la orgenkonstruo ankaŭ estis la ŝanĝiĝo de la sonestetiko de orgeno al [[Romaniko|malfru-romantika]] orkestreca stilo. Pro la sonidealoj de Ladegast, kiujn oni konsideris komence de la naŭdekaj jaroj kiel tro rekteca kaj malmoderna, liaj verkoj ankaŭ ĉirilate pli kaj pli esti ne plu konkurencivaj. Grandas la nombro de orgenkonstruistoj, kiuj lernis kaj laboris ĉe Ladegast. Al tiuj apartenas: * [[Carl Bernecker]] (1844-?), orgenkonstruisto en Saksio * [[Franz Eggert]] (1849-1911), orgenkonstruisto en Paderborn * [[Gustav Heinze]] (1874-1949), orgenkonstruisto en Sorau kaj Weißenfels * [[Albert Hollenbach]] (1850-1904), orgenkonstruisto en Neuruppin, Brandenburg * [[Franz Emil Keller]] (1843-1925), orgenkonstruisto en Ostrau ĉe Döbeln, Saksio * [[Johann Franz Anton Keine]] (1845-1908), orgenkonstruisto en Waldkirch * [[Ernst Klassmeier]] (1840-1926), orgenkonstruisto en Kirchheide ĉe Lemgo * [[Hermann Kopp (Orgelbauer)|Hermann Kopp]], (1837-1892) orgenkonstruisto en Apolda * [[Eugen Link]] (1855-1940), orgenkonstruisto en Giengen ĉe Brenz. * [[Friedrich Albert Mehmel]] (1827-1888), orgenkonstruisto en Stralsund kaj Wismar * [[Theodor Rühlmann]] († 1910), orgenkonstruisto en Zörbig * [[Wilhelm Rühlmann]] d.Ä. (1842-1922), orgenkonstruisto en Zörbig * [[Albert Späth]] (1866-1948), orgenkonstruisto en Ennetach-Mengen == Vivofino == Post la morto de sia edzino en 1892 Friedrich Ladegast pli kaj pli retiriĝis el la publikeco. Ĝis tiam partopreninta la estradon de la firmao, en 1898 li transdonis la komandon finfine al sia filo Oskar Ladegast (* 1859; † 1944). Friedrich Ladegast mortis la 30-an de junio 1905. La publiko grandrespekte prenis konon de la morto de la majstro. Jam la 3-an de aŭgusto 1905 en la ĵurnalo ''Weißenfelser Tagesblatt'' aperis jena komunikaĵo de la urbomagistrato: ''„La honorigon de la pramajstro de la orgenkonstruarto Friedrich Ladegast, antaŭ nelonge mortinta, la magistrato plenumis per tio, ke li donis al la konekta strato inter la Beuditz- kaj Gustav-Adolf-stratoj la nomon ‚Ladegast-strato’.“'' La graveco de ĉi tiu elstara majstro de la germana orgenkonstruarto plej bone kompreneblas per la vortoj de [[Albert Schweitzer]] al la tiama katedralorgenisto de Merseburg Hans-Günther Wauer (en letero el Lambarene de 1958): ''„Mi taksas Friedrich Ladegast la plej gravan orgenkonstruiston post Silbermann, kies tradicion li daŭrigas. Kaj en rilato teknika kaj ankaŭ sona liaj kreaĵoj estas certagrade unikaj. Mi mem estis kortuŝita de la ludmaniero kaj sonbeleco de Ladegast-orgenoj, kiujn mi sukcesis subfingrigi, kaj dekondukis orgenistojn, kiuj volis alikonstrui kaj modernigi siajn Ladegast-orgenojn komence de nia jarcento, de ĉi tiu peko. Laŭ sonkvalito mi rangigas Ladegast-orgenojn eĉ super tiujn de Cavaillé-Coll.“'' == Literaturo == * Holger Brülls: ''Ladegast-Orgeln in Sachsen-Anhalt'', Michael Imhof Verlag, Petersberg 2005, ISBN 3-86568-020-8 * Hermann J. Busch: ''Friedrich Ladegast und Silbermann'', in: Freiberger Studien zur Orgel 5 (1997), S. 60-68 * Hermann J. Busch: ''Artikel: Ladegast'', in: ''Die Musik in Geschichte und Gegenwart'', Personenteil, Bd. 10, Kassel/Stuttgart 2003, Sp. 998-1000 * Hermann J. Busch: ''Die durchschlagenden Zungenstimmen in den Orgeln Friedrich Ladegasts und ihr Gebrauch'', in: Acta Organologica 28 (2004), S. 313-323 * Hermann J. Busch: ''Friedrich Ladegast – Meister der alten Schule'', in: ''Ars Organi'' 53 (2005), S. 144-153 * Hermann J. Busch (Hrsg.): ''Die Nikolaikirche zu Leipzig und ihre Orgeln'', Evangelische Verlagsanstalt, Leipzig 2004, ISBN 3-374-02205-7 * Alexander Koschel: ''Im Wandel der Zeit - Die Ladegasts und ihre Orgeln'', Buch + CD-Rom, Orgelverlag Fagott, Friedrichshafen 2004, ISBN 3-00-013898-6 * Alexander Koschel: ''Friedrich Ladegast und seine Orgel in der Stadtkirche St. Marien zu Weißenfels'', (Weißenfelser Heimatbote, 3/1997) * Alexander Koschel: ''Friedrich Ladegast und seine Orgel in der Stadtkirche St. Marien zu Weißenfels'', (Die Auslese, 3/1997) * Alexander Koschel: ''Friedrich Ladegast und seine Orgel in der Stadtkirche St. Marien zu Weißenfels'', (Forum Kirchenmusik, 1/1998) * Alexander Koschel: ''Friedrich Ladegast - ein genialer Orgelbauer des 19. Jahrhunderts'', (Festschrift, Weißenfels 1998) * Alexander Koschel: ''Da jetzt alles kegeltoll ist'', (Triangel - MDR-Magazin, 5/1998) * Alexander Koschel: ''Friedrich-Ladegast-Orgel der Stadtkirche St. Marien zu Weißenfels'', (Fagott, 1998) * Alexander Koschel: ''Weißenfelser Ladegast-Kollegium e.V.'', (Argos - Wirtschaftsmagazin, 1/1999) * Alexander Koschel: ''Ladegast-Kollegium e.V. - ein neues Gesicht'' (Forum Kirchenmusik, 4/1999) * Alexander Koschel: ''Friedrich-Ladegast-Orgel der Stadtkirche St. Peter zu Hohenmölsen'', (Fagott, 2000) * Alexander Koschel: ''Friedrich Ladegast-Orgel der Pfarrkirche zu Posen'', (Fagott, 2000) * Alexander Koschel: ''Friedrich Ladegast - der Orgelbauer aus Weißenfels'', (Ars Organi, 4/2001) * Alexander Koschel: ''Orgeln im Weißenfelser Land'', (Orgel International, 3/2001) * Alexander Koschel: ''Orgeln im Weißenfelser Land'', (Fagott, 2001) * Alexander Koschel: ''Da jetzt alles französischtoll ist'' (Zur geplanten Rekonstruktion und Erweiterung der Orgel der Nikolaikirche zu Leipzig), (Ars Organi, 4/2001) * Alexander Koschel: ''Ladegast-Orgel der Pfarrkirche zu Posen'', (Ars Organi, 2/2002) * Alexander Koschel: ''150 Jahre der Ladegast-Orgel der Stadtkirche St. Peter zu Hohenmölsen'', (Ars Organi, 4/2002) * Alexander Koschel: ''Johann Friedrich Ladegast - zum 100. Todestag'', (Fagott, 2004) * Alexander Koschel: ''Ein Leuchtturm in der bewegten See - zum 100. Todestag von Friedrich Ladegast (1818-1905)'', (Musik und Kirche, 3/2005) * Alexander Koschel: ''Eine Ladegast-Orgel für die Kathedrale in Chur? - Zum 100. Todestag von Friedrich Ladegast (1818-1905)'', (Musik und Gottesdienst/Schweiz, 3/2005) * Alexander Koschel: ''Ein Fels in der Brandung - zum 100. Todestag von Friedrich Ladegast (1818-1905)'', (Forum Kirchenmusik, 5/2005) * Walter Ladegast (Hrsg.): ''Friedrich Ladegast - Der Orgelbauer von Weißenfels'', Weidling Verlag, Stockach 1998, ISBN 3-922095-34-8 == KD-oj == * "Die Ladegast-Orgeln - Jubiläumsausgabe zum 100. Todestag von Friedrich Ladegast", 6 Volumina (F-3903-5, F-3903-6, F-3903-7, F-3903-9, F-3904-5 & F-3904-6), erschienen bei FAGOTT-Orgelverlag (D-88045 Friedrichshafen, www.fagott-online.com) == Eksteraj ligiloj == * {{PND|120443244}} * [http://www.mdr.de/geschichte/reise/ereignisse/135601-hintergrund-4825477.html Biografio de Friedrich Ladegast ĉe la radiostacio MDR en la rubriko "Historio de meza Germanio" (germanlingve)] * [http://www.stadtkirche-naunhof.de Uba preĝejo en Naunhof kun Ladegast-orgeno de 1882] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Ladegast, Friedrich}} [[Kategorio:Germanaj orgenkonstruistoj]] gjh7uehji7m7wtpcy3o3eflqvqvvqs6 0 254741 9423840 8772347 2026-07-09T06:32:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423840 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|Priskribo=Musorgskij en hospitalo antaŭ morto. Pentris [[Ilja Repin]] en [[1881]]}} '''Modesto Petrovič Musorgskij''' ({{lang-ru|Модест Петрович Мусоргский}}; naskiĝis la [[21-an de marto]] [[1839]] en bieno ''Karevo'', [[Pskov]]a gubernio de [[Rusia Imperio]] – mortis la [[28-an de marto]] [[1881]] en [[Sankt Peterburgo]]. Li estis fama rusa [[komponisto]] kaj pianisto. Liaj gepatroj estis nobelo Petro Aleksejeviĉ Musorgskij kaj Julia Ivanovna Ĉirikova. Radikoj de la patra genro venis rekte de princo [[Dinastio Rjurik|Rjurik]] fondinto de la samnoma rusa monarka dinastio reginta [[Rusio]]n pli ol sep jarcentojn. La patro apartenis al ĝia trideka generacio. La gepatroj havis kvar gefilojn, sed elvivis nur du fratoj Filareto kaj Modesto. Bienon Karevo ĉirkaŭigis belaj densaj arbaroj, vastaj herbejoj kaj pitoreska Ĵĵickoe lago. Ĉi-belaĵoj naturaj de la nordokcidenta parto de [[Rusio]] restigis gravan spuron en koncepto de estonta komponisto kaj inspiris ideojn de liaj altnivelaj ĉefverkoj. Ekde sepjara aĝo Modesto sukcesis pianludi dank’ al instruado de sia patrino Julia Ivanovna. En [[1849]] lin mem kaj lian fraton oni veturigis en [[Sankt Peterburgo]]n, kie Modesto komencis studi en prestiĝa Lernejo de gvardiaj substandardistoj. [[Dosiero:Modest-Mussorgsky-young.jpg|eta|100 px|Musorgskij oficiro]] En [[1856]] post sukcesa fino de studado li estis promociita al oficira rango kaj direktita militservi en gvardian Preobraĵenskij regimenton, kiun fondis imperiestro [[Petro la Unua]] kaj ĉefis gecaroj de [[Rusia Imperio]] (tiam imperiestro [[Aleksandro la 2-a (Rusio)|Aleksandro la Dua]]). Deksepjara Modesto konatiĝis kun kelkaj eminentaj rusaj muzikistoj kaj libertempe multe muzikis kune kun ili. Iom post iom lia pasio al muziko komencis domini super militservo, kie li povus fari grandan karieron. Maje de [[1858]] li petis sian eksiĝon, malgraŭ al multaj persvadoj de siaj amikoj. Lin plenigis granda deziro komponi kaj verki muzikaĵojn. Li havis multajn ideojn pri ĉi tio kaj ofte ili emocie miksiĝis en lia kapo, tial kelkaj liaj verkoj restis nefinitaj kaj iuj bezonis kroman aranĝon. Liaj ĉefverkoj estas: * operoj ''Boriso Godunov'' (laŭ la samnoma [[poemo]] de [[Aleksandr Puŝkin|Aleksandro Puŝkin]]), ''Ĥovanŝĉina'' kaj ''Foiro en Soroĉinci'' ( laŭ la [[novelo]] de [[Nikolao Gogol]]) * simfonia poemo ''Nokto sur Kalva monto'' * ''Bildetoj el ekspozicio'' (origine en piana, poste ankaŭ en orkestra aranĝo). Kelkajn jarojn Musorgskij servis kiel oficisto en la Arbara departemento de Ministerio pri la ŝtataj propraĵoj, do li povis komponi nur libertempe dum vesperoj kaj noktoj, kio rezultigis lian profundan trolaciĝon kaj oftajn depresiojn. Li provis kompensi sian bonfarton per alkoholaĵoj kaj baldaŭ li kutimiĝis tion ĉi fari. Poste li perdis la laborlokon kaj iĝis povrulo. Nur subvencioj de liaj multaj amikoj helpis al li iel ajn ekzisti. Tiam mortis la virino, kiun li pasie amis kaj al kiu li dediĉis kelkajn siajn muzikaĵojn. Ŝia morto ankaŭ grave influis lian depresion. Tamen li penis deflankiĝi de malankolio per intensa laboro kiel pianisto – akompananto. Bedaŭrinde tia ĉi streĉa vivmaniero baldaŭ ruinigis liajn korpon kaj sanon. Februare de [[1881]] okazis apopleksio kaj lin oni veturigis en Nikolaevskij militistan hospitalon de [[Sankt Peterburgo]]. Tie lin vizitis liaj amikoj kaj eminenta pentristo [[Ilja Repin]] sukcesis dum kvar tagoj fari lian portreton, kiu nun estas unu el plej valoraj eksponaĵoj de moskva [[Tretjakova galerio]]. La [[28-an de marto]] Modesto Musorgskij mortis, tuj post sia 42-a datreveno. Lin oni sepultis en tombejo de Aleksandro-Nevskaja Laŭro en [[Sankt Peterburgo]]. Poste multe laboris pri muzika arkivo de Modesto Musorgskij lia amiko komponisto [[Nikolaj Rimskij-Korsakov|Nikolao Rimskij-Korsakov]], kiu sukcesis ordigi kaj aranĝi operojn ''"Boriso Godunov"'', ''"Ĥovanŝĉina"'', ''"Foiro en Soroĉinci"'' kaj ceterajn muzikaĵojn en tiu sama stilo, kiun oni povas spekti kaj aŭskulti ĝis nun. [[Dosiero:Musorgsky Grave.jpg|eta|maldekstra|Tombo de Musorgskij]] == Memoro == Memoro pri la fama rusa komponisto kaj muzikisto konserviĝas diversforme en multaj lokoj de [[Rusio]]. Lian nomon portas stratoj en multaj urboj inkluzive [[Moskvo]]n ĉefurbon de la lando. Same nomiĝas kelkaj muzikaj konservatorioj kaj teatroj. Oni establis kelkajn monumentojn omaĝe al li. Plej granda troviĝas proksime de lia naskiĝloko en [[Pskova provinco]]. En tiea vilaĝo ''Naumovo'' fuinkcias muzeo de la komponisto. Antaŭe en ĝi estis loĝejo de lia avo, en kiu naskiĝis lia patrino Julia Ivanovna. == Literaturo == * Brown, David, ''Mussorgsky: His Life and Works'' (Oxford and New York: Oxford University Press, 2002). ISBN 0-19-816587-0 {{en}} [[Dosiero:Modest_Mussorgsky_-_pictures_at_an_exhibition_-_promenade_-_allegro_giusto,_nel_modo_russico_senza_allegrezza,_ma.ogg|eta|fragmento de 'Bildetoj el ekspozicio']] == Eksteraj ligiloj == * http://www.mussorgsky.ru/ {{ru}} * http://www.classic-music.ru/mussorgsky.html {{ru}} * http://funeral-spb.narod.ru/necropols/tihvinskoe/tombs/musorgckiy/musorgckiy.html {{ru}} * http://www.museum.ru/M1951 {{ru}} * http://tanja-shino.livejournal.com/130387.html {{ru}} * http://www.encspb.ru/en/article.php?kod=2804032361{{404|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{en}} * http://www.lastfm.fr/music/Modest+Petrovich+Mussorgsky {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090812141044/http://www.lastfm.fr/music/Modest+Petrovich+Mussorgsky |date=2009-08-12 }} {{fr}} * [http://imslp.org/index.php?title=Category:Mussorgsky%2C_Modest_Petrovich& Senpagaj muziknotoj de Musorgskij] en International Music Score Library Project * [http://icking-music-archive.org/ByComposer/Mussorgsky.php Bildetoj el ekspozicio] Muziknotoj kaj sondosieroj en Werner Icking Music Archive (WIMA) === Videodosieroj === * [http://www.youtube.com/watch?v=bVuM2Y7Mfkw Nokto sur Kalva Monto] muzikas Fortuna Brass Band * [http://intv.ru/view/?film_id=40912&playNow=1 Nokto sur Kalva monto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080502042730/http://intv.ru/view/?film_id=40912&playNow=1 |date=2008-05-02 }} dancas Moiseev ensemblo * [http://www.youtube.com/watch?v=ktehgLObQkQ Bildetoj el ekspozicio - 1a parto] 1/5 pianludas Jonathan Plowright * [http://www.youtube.com/watch?v=IFWhl13AEuU Boris Godunov], Sceno de kronado en moskva Bolŝoj teatro (subtitoloj {{en}}) * [http://www.youtube.com/watch?v=FOEfzqkd3Y0&feature=related Boris Godunov], Sceno de halucinaĵo en moskva Bolŝoj teatro (subtitoloj {{en}}) * [http://www.youtube.com/watch?v=6xfĜFvfW8I Ĥovanŝĉina], prezentas Sängerknaben Wiener Staatsoper (Aŭstrio) * [http://www.youtube.com/watch?v=dC1W_btsUHY Foiro en Soroĉinci], prezentas moskva 'Rusa Opero' teatro {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Musorgskij, Modest Petroviĉ}} [[Kategorio:Rusiaj klasikaj komponistoj]] [[Kategorio:Rusiaj operkomponistoj]] [[Kategorio:Rusiaj romantikaj komponistoj]] [[Kategorio:Rusiaj klasikaj pianistoj]] [[Kategorio:Rusiaj nobeloj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Pskova provinco]] [[Kategorio:Mortintoj en Sankt-Peterburgo]] 8g5buuqit95p46c7mxprzxy6oop6d4o 0 254890 9423493 9155896 2026-07-08T17:10:45Z Sj1mor 12103 9423493 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Schneider-1568.png|eta|dekstra|Tajloroj en la 16-a jarcento, Germanio]] [[Dosiero:Tailor at work.jpg|eta|dekstra|Tajloro laboranta en [[Honkongo]]]] '''Tajloro''' estas [[metio|metia]] [[profesio]] de la [[teksaĵo]]-prilaborado. La tasko estas formtranĉi kaj kunigi [[tuko]]jn. La [[laborilo]]j estas [[pinglo]], [[fadeno]], [[tondilo]], [[tajlorkreto]] kaj ekde la [[19-a jarcento]] ankaŭ la [[kudromaŝino]]. == Tajloro kiel familia nomo == La nomo de tiu ĉi metiisto estas vasta [[familia nomo]] en multaj [[lingvo]]j, ekzemple: * [[Angla lingvo|Angle]]: ''Tailor'' * [[Ĉeĥa lingvo|Ĉeĥe]]: ''Krejčí'' * [[Franca lingvo|France]]: ''Sartre'' * [[Germana lingvo|Germane]]: ''Schneider'' * [[Hindia lingvo|Hindie]]: दर्ज़ि ''Darzi'' * [[Hispana lingvo|Hispane]]: ''Sastre'' * [[Hungara lingvo|Hungare]]: ''Szabó'' * [[Pola lingvo|Pole]]: ''Krawiec'' * [[Rusa lingvo|Ruse]]: Портной ''Portnoy'' * [[Nederlanda lingvo|Nederlande]]: ''Kleermaker'' En la filmo ''Meeting Venus'' de [[István Szabó (filmreĝisoro)|István Szabó]] multaj [[fikciulo]]j nomiĝas "Tajloro", sed diverslingve. == Proverboj == Ekzistas pluraj (8) [[proverbo]]j pri tajloro en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-08-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>: * {{citaĵo|''Ĉiu tajloro havas sian tranĉmanieron.''}} * {{citaĵo|''Oni ne pagas per gloro al sia tajloro.''}} * {{citaĵo|''Truon de l' honoro flikos neniu tajloro.''}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|q=Tajloro|ReVo=tajlor}} * [[Kudrado]] * [[Ŝtofo]] * [[Vesto]] * [[Modo]] * [[Alta modo]] * [[Vestkodo]] * [[Jako]] * [[Pantalono]] == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Tajloroj| ]] 8hhci2gjijl464hm23ke6yrbrg8bwa9 0 255679 9423751 9337594 2026-07-09T02:25:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423751 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Wink.JPG|eta|Signi palpebrume]] '''Mimiko''' estas la videblaj movoj en la supraĵo de la [[vizaĝo]]. La esprimo estiĝas per la funkciado de la vizaĝaj [[muskolo]]j. Mimiko estas maniero de ne-parola [[komunikado]] homa, sed ankaŭ okazas ĉe aliaj [[bestoj]], ĉefe [[mamuloj]]. Homoj scipovas apliki mimikon kiel libervola agado konscia. == Ekzemploj el la [[Okcidenta civilizo]] == [[Dosiero:Mécanisme de la physionomie humaine - Planche 04.jpg|eta|dekstra|Vizaĝesprimoj estigitaj per elektra stimulado - Guillaume Duchenne, 1862]] * sulkigi la frunton: mallaŭdo * suprentiri la nazon: orgojle rigardi iun de alte * oscedi iun: deklari enuon * fiksrigardi iun: montri humiligon aŭ minacon * [[Okulsigno]], aŭ okulsignalo, estas vizaĝa esprimo farita per mallongega malfermo de unu okulo. Depende de la kunteksto, la okulsignalo povas signifi el seksaltiron kaj amikecon ĝis kunhavita kono kiu estas kaŝata de aliaj ĉeestantoj. [[Dosiero:Expression of the Emotions Figure 18.png|eta|[[Ĉimpanzo]] frustrita]] == Proverbo == Ekzistas pluraj [[proverbo]]j pri mieno (mimiko) en la [[Proverbaro Esperanta]] de [[L. L. Zamenhof]], inter ili<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2008-08-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20111225060747/http://eo.lernu.net/biblioteko/proverboj/listo.php |arkivdato=2011-12-25 }}</ref>: * {{citaĵo|''Fiera mieno -- kapo malplena.''}} * {{citaĵo|''Havi vinagron en la mieno.''}} * {{citaĵo|''Mieno fiera al ludo mizera.''}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{Portalo|Biologio}} * [[Grimaco]] * [[Pantomimo]] * [[Emocioj]] * [[Franz Xaver Messerschmidt]] * [[Komunikado]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=mimik}} * [http://feelab.ufp.pt Prof. Freitas-Magalhaes: Vizaĝesprimoj de emocioj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080914184752/http://feelab.ufp.pt/ |date=2008-09-14 }}, angle * [http://www.payer.de/kommkulturen/kultur041.htm Margarete Payer: Vizaĝesprimoj kaj rigardo kiel signaliloj], germane [[Kategorio:Sociologio]] [[Kategorio:Fiziologio]] 1djwsvge6pr6h8fahjzy5h9ozpzecj5 0 260056 9423469 9022299 2026-07-08T17:01:53Z Sj1mor 12103 9423469 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Horta_150706_REFON.jpg|eta|dekstra|280x280px|Fruktoĝardeno en eta kamparbieno en [[Avaré]]]] La termino '''hortikulturo''' devenas [[Etimologio|etimologie]] de la [[latino|latinaj]] vortoj ''hortus'' ([[ĝardeno]], [[fruktoĝardeno]], [[planto]]) kaj ''kulturo'' ("kultivo") kaj klasike signifis «kultivo en fruktoĝardenoj»; la termino aplikiĝas ankaŭ al la produktado de [[legomo]]j kaj eĉ al la moderna [[komerco|komerca]] produktado. == Karakteroj == Tamen, ''hortikulturo'' estas multe pli. La hortikulturistoj laboras por la disvastigo de plantoj, plibonigo de la [[rikolto]]j, [[Stala sterko|sterkado]] de plantejoj kaj [[Gentekniko]], [[Biokemio]] kaj [[Fiziologio]] de la planto kaj de la stokado, procezado kaj transporto de [[frukto]]j, [[bero]]j, [[nukso]]j, verdaĵoj, [[floro]]j, [[arbo]]j, [[arbedo]]j kaj [[herbo]]j. La hortikulturistoj plibonigas la produktivecon de la rikoltoj, ties kvaliton kaj nutradan valoron, ties rezisto al la [[insekto]]j, [[malsano]]j kaj mediaj ŝanĝoj. Oni uzas la [[Genetiko]]n kiel fundamentan ilon por la disvolvigo de plantoj kiuj povu sintetizi kemiajn molekulojn por uzi ilin en la lukto kontraŭ malsanoj, inkludita la [[Kancero (medicino)|kancerojn]]. == Areoj laŭ la ISHS. Internacia Societo por la Hortikultura Sciencaro == La hortikulturo enhavas la jenajn studfakojn: * '''[[florikulturo]]''' (inkludas produktadon kaj [[merkatiko]]n de plantoj kaj floroj tranĉitaj por ornamaj celoj. * '''[[olerikulturo]]''' (inkludas produktadon kaj merkatikon de legomoj, ĉu pro la folio, la radiko, tubero aŭ frukto). * '''[[fruktkultivado|fruktikulturo]]''' (inkludas produktadon kaj merkatikon de fruktoj). * [[Spico|Aromaj]], [[Kuracplanto]] kaj [[Parfumo|parfumaj]] inkludas produktadon de plantoj kiel lavendo kaj aliaj. * '''[[Vinkultivado]]'''. * '''[[fiziologio postrikolta]]''' (enhavas la pluhavon de la kvalito kaj klopodas eviti la degradadon kaj perdon de rikoltoj). == Industrio == La hortikulturistoj povas labori por komerco, [[industrio]], la Ŝtato, aŭ edukaj institucioj. Ili povas esti agrikulturaj inĝenieroj, vendistoj, posedantoj de negocetoj, kampolaboristoj, en disvastigo de specioj aŭ variantoj aŭ kultivistoj specializitaj en preciza grupo de plantoj (fruktoj, manĝeblaj folioj, ornamaj kaj herboj), inspektistoj de rikoltoj, konsilistoj spertaj pri produktado de rikoltoj, fakuloj en preciza kultivo, plantozorgistoj, priserĉaj sciencistoj, kaj kompreneble instruistoj kaj eĉ profesoroj. La kursoj de universitata instruado kiuj kompletigas la Hortikulturon estas de: biologio, botaniko, entomologio, kemio, matematiko, genetiko, fiziologio, statistiko, informadiko, kaj komunikadiko. La kursoj de [[Botaniko]] kaj hortikulturo inkludas erojn kiel la jenaj: materialoj de plantoj, disvastigo de plantoj, kultivo de vegetalaj histoj, produktado de rikoltoj, realigo de rikoltoj, sterkado de plantoj, [[polenado]], sterkado por la rikoltoj, [[entomologio]], [[fitopatologio]], ekonomiko kaj merkatiko. Kelkaj specialaĵoj de hortikultura sciencaro postulas "master" (MS) aŭ gradado postdoktora (PhD). == Vidu ankaŭ == * [[Agrikulturo]] * [[Vinkultivado]] * [[Royal Horticultural Society]] * [[Ĝardenado]] * [[Paul Neergaard]] * [[urba ĝardenumado]] == Literaturo == * Neergaard, Paul (1938) Terminaro hortkultura seslingva. SAT, 29 paĝoj * Neergaard, Paul (1954) [[Atakoj kontraŭ ĝardenplantoj]] kaj kiel prilukti ilin. Rickmansworth, 234 paĝoj == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=hortikultur}} * [http://www.ishs.org/ Internacia Societo por la Hortikultura Sciencaro] Belgio (en angla) * [http://www.wcoh.ac.uk Colegio de Horticultura de Gales] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090831173521/http://www.wcoh.ac.uk/ |date=2009-08-31 }} (en angla). * [http://www.postharvest.com.au Nomoj de plantoj de kultivoj kaj komunaj nomoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081025024656/http://www.postharvest.com.au/ |date=2008-10-25 }} (en angla). * [http://www.greenmediaonline.com Resursos libere disponeblaj en la reto pri Hortikulturo, tendencoj kaj eventoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180818150621/https://greenmediaonline.com/ |date=2018-08-18 }} (en angla). {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Hortikulturo| ]] [[Kategorio:Agrikulturo]] 0t9gb4ksd7a6sx0oec97nc5mf657a1p 0 261752 9423557 9423298 2026-07-08T17:41:04Z Goren 4701 9423557 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Verdaj tukanetoj |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Aulacorhynchus prasinus.jpg |priskribo de dosiero = [[Smeraldotukano]] |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Ramfastedoj]] ''Ramphastidae'' |genro = '''Aulacorhynchus''' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], [[1835]] |specioj de subdivizio = genroj |vikispecio = |komunejo = }} '''Verdaj tukanetoj''' (''Aulacorhynchus'') estas [[genro (biologio)|genro]] de [[birdoj]] de la familio de [[Ramfastedoj]], alinome tukanoj. Ili vivas nature ne [[Meksiko]], [[Centra Ameriko|Centra]] kaj [[Suda Ameriko]], preferante kiel [[habitato]]j malsekajn [[pluvarbaro]]jn en montaraj areoj, sed ankaŭ renkonteblas en apudaj malaltaĵoj.<ref name=HBW>Short, L. L., & Horne, J. F. M. (2002). Toucans (Ramphastidae). pp. 220-272 in del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. eds. (2002). ''[[Handbook of the Birds of the World]].'' Vol. 7 Jacamars to Woodpecker. Lynx Edicions, Barcelona. {{ISBN|84-87334-37-7}}</ref> Kun longo de ne pli ol 30–40&nbsp;cm, ili estas relative malgrandaj tukanoj, do oni kutime nomas ilin ''tukanetoj''. Ĉe ĉiuj specioj la [[plumaro]] estas je granda parto verda, kun diverskoloraj makuloj, kaj, kiel kutimas por tukanoj, ili ĉiuj havas grandajn kaj brilkolorajn [[beko]]jn.<ref name=HBW/> Ili kutime veturas popare aŭ en malgrandaj grupoj, kaj iam aliĝas al [[Miksita kunmanĝantaro|miksspeciaj birdaroj]].<ref name=NSA>Restall, R. L., Rodner, C., & Lentino, M. (2006). ''Birds of Northern South America.'' Christopher Helm, London. {{ISBN|0-7136-7243-9}} (vol. 1). {{ISBN|0-7136-7242-0}} (vol. 2).</ref> == Taksonomio == La genron ''Aulacorhynchus'' enkondukis en [[1835]] angla ornitologo [[John Gould]].<ref>{{ cite journal | last=Gould | first=John | author-link=John Gould | year=1834 | publication-date=1835 | title=A specimen was placed on the table of a toucan | journal=Proceedings of the Zoological Society of London | volume=2 | page=147 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30568490 }}</ref> La scienca nomo estas kombinaĵo de {{J|antikva greka}} vortoj αυλαξ/''aulax'' aŭ αυλακος/''aulakos'', kio signifas "sulka", kaj ῥυγχος/''rhunkhos'' kio signifas "beko".<ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=Aulacorhynchus | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=Aulacorhynchus | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=22 February 2025 }}</ref> Tiu ĉi nomo referencas la formon de la bazo de beko de ĉiuj specioj, kiu donas al la birdo nekutiman "sulkeman" aspekton. En [[1840]] [[George Robert Gray|George Gray]] difinis {{N|sulkobeka tukaneto}} (tiam nomatan {{bt|Pteroglossuis sulcatus|[[William Swainson|Swainson]]}}) la [[tipo (biologio)|tipa]] specio de la genro.<ref>{{ cite book | last=Gray | first=George Robert | author-link=George Robert Gray | year=1840 | title=A List of the Genera of Birds : with an Indication of the Typical Species of Each Genus | location=London | publisher=R. and J.E. Taylor | page=50 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/13668967 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1948 | title=Check-List of Birds of the World | volume=6 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=70 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477503 }}</ref> Taksonomia resumo de jaro [[1974]] difinis 6 [[specio]]jn de la genro ''Aulacorhynchus'',<ref>Haffer, J. (1974). ''Avian speciation in tropical South America.'' Publ. Nuttall Ornithol. Club 14: 1–390.</ref> kaj preskaŭ ĉiuj birdosistematikaj aŭtoritatoj uzis tiun ĉi sĥemon.<ref name=HBW/><ref name=SACC>Remsen, J. V., Jr., C. D. Cadena, A. Jaramillo, M. Nores, J. F. Pacheco, J. Pérez-Emán, M. B. Robbins, F. G. Stiles, D. F. Stotz, and K. J. Zimmer (2011). ''[http://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline05.html A classification of the bird species of South America: Trogoniformes to Piciformes.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110912143445/http://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline05.html |date=2011-09-12 }}'' American Ornithologists' Union. Accessed 25 May 2011</ref><ref>Fjeldså, J., and Krabbe, N. (1990). ''Birds of the High Andes.'' {{ISBN|87-88757-16-1}}</ref><ref name=HowardMoore>Dickinson, E. C., eds. (2003). ''[[The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World]].'' 3rd edition. {{ISBN|0-7136-6536-X}}</ref><ref name=Clements>Clement, J. F. (2007, w. online updates). ''[[The Clements Checklist of the Birds of the World]].'' 6th edition. {{ISBN|978-0-7136-8695-1}}</ref> En [[2001]] oni suspektis, laŭ [[morfologio (biologio)|morfologiaj]] indicoj, ke [[smeralda tukaneto]] (''A. prasinus''), kiel ĝi estis tiam difinita, estas fakte ne specio, sed [[specia komplekso]] el ne malpli ol 7 disaj specioj.<ref name=Navarro2001>Navarro, A., Peterson, A., López-Medrano, E., and Benítez-Díaz, H. (2001). ''Species limits in Mesoamerican ''Aulocorhynchus'' Toucanets.'' The Wilson Bull. 113(4): 363-372</ref> [[Genetiko|Genetikaj]] indicoj ankaŭ subtenis la hipotezon ke iuj specioj devas esti apartigitaj, sed iom malpli. Rezulte, ''A. griseigularis'', estis unue apartigita de ''A. albivitta'' laŭ la fruaj genetikaj kaj morfologiaj indicoj, sed en [[2011]] tiuj ĉi grupoj reunuiĝis.<ref name=Bonaccorso2011>Bonaccorso, E., Guayasamin, J. M., Peterson, A. T., and Navarro-Sigüenza, A. G. (2011). ''Molecular phylogeny and systematics of Neotropical toucanets in the genus Aulacorhynchus (Aves, Ramphastidae).'' Zoologica Scripta, 40. {{doi|10.1111/j.1463-6409.2011.00475.x}}</ref><ref name=PueblaOlivares2008>Puebla-Olivares, F., E. Bonaccorso, A. E. de los Monteros, K. E. Omland, J. E. Llorente-Bousquets, A. T. Peterson, and A.G. Navarro-Siguenza. (2008). ''Speciation in the Emerald Toucanet (Aulacorhynchus prasinus) complex.'' The Auk. 125(1): 39-50.</ref> Nun en [[2026]] ankoraŭ mankas interkonsento inter birdosistematikaj aŭtoritatoj pri preciza klasado de ''Aulacorhynchus''. [[International Ornithological Committee|IOC]] proponis la varianton, en kiu la genro havas 11 speciojn, el kiuj 5 estis antaŭe en ''A. prasinus''.<ref>{{Cite journal|title=IOC World Bird List 6.4|url=http://www.worldbirdnames.org/ioc-lists/crossref|journal=IOC World Bird List Datasets|doi=10.14344/ioc.ml.6.4|doi-access=free}}</ref> Aliaj, ekzemple la aŭtoroj de [[AviList]], agnoskas nur 7 speciojn, kaj la reston konsideras [[subspecio]]j.<ref name=HowardMoore/><ref name=Clements/> [[South American Classification Committee|SACC]] deklaris ke pluaj genetikaj esploroj de la genro estas bezonataj.<ref name=SACC/> === Specioj === Tiu ĉi genro enhavas la jenajn speciojn: * [[Bluzona tukaneto]] (''Aulacorhynchus coeruleicinctis'') * [[Derbia tukaneto]] (''Aulacorhynchus derbianus'') * [[Ruĝpuga tukaneto]] (''Aulacorhynchus haematopygus'') * [[Flavbrova tukaneto]] (''Aulacorhynchus huallagae'') * [[Smeraldotukano]] (''Aulacorhynchus prasinus'') ** Vaglera tukaneto (''Aulacorhynchus (prasinus) wagleri'') ** [[Blugorĝa tukaneto]] (''Aulacorhynchus (prasinus) caeruleogularis'') ** Violgorĝa aŭ Nelsona tukaneto (''Aulacorhynchus (prasinus) cognatus'') ** Santamarta tukaneto (''Aulacorhynchus (prasinus) lautus'') ** (Nordanda tukaneto (''Aulacorhynchus (prasinus) albivitta'') ** Nigrogorĝa aŭ Perua tukaneto (''Aulacorhynchus (prasinus) atrogularis'') * [[Sulkobeka tukaneto]] (''Aulacorhynchus sulcatus'') ** Flavbeka tukaneto (''Aulacorhynchus (sulcatus) calorhynchus'') == Referencoj == {{referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Pegoformaj]] [[Kategorio:Tukanoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] k6zknhiqycy54dww3pzmay26dg2mtwr 9423600 9423557 2026-07-08T18:03:25Z Goren 4701 /* Specioj */ 9423600 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Verdaj tukanetoj |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Aulacorhynchus prasinus.jpg |priskribo de dosiero = [[Smeraldotukano]] |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Ramfastedoj]] ''Ramphastidae'' |genro = '''Aulacorhynchus''' |genro aŭtoritato = [[John Gould|Gould]], [[1835]] |specioj de subdivizio = genroj |vikispecio = |komunejo = }} '''Verdaj tukanetoj''' (''Aulacorhynchus'') estas [[genro (biologio)|genro]] de [[birdoj]] de la familio de [[Ramfastedoj]], alinome tukanoj. Ili vivas nature ne [[Meksiko]], [[Centra Ameriko|Centra]] kaj [[Suda Ameriko]], preferante kiel [[habitato]]j malsekajn [[pluvarbaro]]jn en montaraj areoj, sed ankaŭ renkonteblas en apudaj malaltaĵoj.<ref name=HBW>Short, L. L., & Horne, J. F. M. (2002). Toucans (Ramphastidae). pp. 220-272 in del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. eds. (2002). ''[[Handbook of the Birds of the World]].'' Vol. 7 Jacamars to Woodpecker. Lynx Edicions, Barcelona. {{ISBN|84-87334-37-7}}</ref> Kun longo de ne pli ol 30–40&nbsp;cm, ili estas relative malgrandaj tukanoj, do oni kutime nomas ilin ''tukanetoj''. Ĉe ĉiuj specioj la [[plumaro]] estas je granda parto verda, kun diverskoloraj makuloj, kaj, kiel kutimas por tukanoj, ili ĉiuj havas grandajn kaj brilkolorajn [[beko]]jn.<ref name=HBW/> Ili kutime veturas popare aŭ en malgrandaj grupoj, kaj iam aliĝas al [[Miksita kunmanĝantaro|miksspeciaj birdaroj]].<ref name=NSA>Restall, R. L., Rodner, C., & Lentino, M. (2006). ''Birds of Northern South America.'' Christopher Helm, London. {{ISBN|0-7136-7243-9}} (vol. 1). {{ISBN|0-7136-7242-0}} (vol. 2).</ref> == Taksonomio == La genron ''Aulacorhynchus'' enkondukis en [[1835]] angla ornitologo [[John Gould]].<ref>{{ cite journal | last=Gould | first=John | author-link=John Gould | year=1834 | publication-date=1835 | title=A specimen was placed on the table of a toucan | journal=Proceedings of the Zoological Society of London | volume=2 | page=147 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/30568490 }}</ref> La scienca nomo estas kombinaĵo de {{J|antikva greka}} vortoj αυλαξ/''aulax'' aŭ αυλακος/''aulakos'', kio signifas "sulka", kaj ῥυγχος/''rhunkhos'' kio signifas "beko".<ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=Aulacorhynchus | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=Aulacorhynchus | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=22 February 2025 }}</ref> Tiu ĉi nomo referencas la formon de la bazo de beko de ĉiuj specioj, kiu donas al la birdo nekutiman "sulkeman" aspekton. En [[1840]] [[George Robert Gray|George Gray]] difinis {{N|sulkobeka tukaneto}} (tiam nomatan {{bt|Pteroglossuis sulcatus|[[William Swainson|Swainson]]}}) la [[tipo (biologio)|tipa]] specio de la genro.<ref>{{ cite book | last=Gray | first=George Robert | author-link=George Robert Gray | year=1840 | title=A List of the Genera of Birds : with an Indication of the Typical Species of Each Genus | location=London | publisher=R. and J.E. Taylor | page=50 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/13668967 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1948 | title=Check-List of Birds of the World | volume=6 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=70 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477503 }}</ref> Taksonomia resumo de jaro [[1974]] difinis 6 [[specio]]jn de la genro ''Aulacorhynchus'',<ref>Haffer, J. (1974). ''Avian speciation in tropical South America.'' Publ. Nuttall Ornithol. Club 14: 1–390.</ref> kaj preskaŭ ĉiuj birdosistematikaj aŭtoritatoj uzis tiun ĉi sĥemon.<ref name=HBW/><ref name=SACC>Remsen, J. V., Jr., C. D. Cadena, A. Jaramillo, M. Nores, J. F. Pacheco, J. Pérez-Emán, M. B. Robbins, F. G. Stiles, D. F. Stotz, and K. J. Zimmer (2011). ''[http://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline05.html A classification of the bird species of South America: Trogoniformes to Piciformes.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110912143445/http://www.museum.lsu.edu/~Remsen/SACCBaseline05.html |date=2011-09-12 }}'' American Ornithologists' Union. Accessed 25 May 2011</ref><ref>Fjeldså, J., and Krabbe, N. (1990). ''Birds of the High Andes.'' {{ISBN|87-88757-16-1}}</ref><ref name=HowardMoore>Dickinson, E. C., eds. (2003). ''[[The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World]].'' 3rd edition. {{ISBN|0-7136-6536-X}}</ref><ref name=Clements>Clement, J. F. (2007, w. online updates). ''[[The Clements Checklist of the Birds of the World]].'' 6th edition. {{ISBN|978-0-7136-8695-1}}</ref> En [[2001]] oni suspektis, laŭ [[morfologio (biologio)|morfologiaj]] indicoj, ke [[smeralda tukaneto]] (''A. prasinus''), kiel ĝi estis tiam difinita, estas fakte ne specio, sed [[specia komplekso]] el ne malpli ol 7 disaj specioj.<ref name=Navarro2001>Navarro, A., Peterson, A., López-Medrano, E., and Benítez-Díaz, H. (2001). ''Species limits in Mesoamerican ''Aulocorhynchus'' Toucanets.'' The Wilson Bull. 113(4): 363-372</ref> [[Genetiko|Genetikaj]] indicoj ankaŭ subtenis la hipotezon ke iuj specioj devas esti apartigitaj, sed iom malpli. Rezulte, ''A. griseigularis'', estis unue apartigita de ''A. albivitta'' laŭ la fruaj genetikaj kaj morfologiaj indicoj, sed en [[2011]] tiuj ĉi grupoj reunuiĝis.<ref name=Bonaccorso2011>Bonaccorso, E., Guayasamin, J. M., Peterson, A. T., and Navarro-Sigüenza, A. G. (2011). ''Molecular phylogeny and systematics of Neotropical toucanets in the genus Aulacorhynchus (Aves, Ramphastidae).'' Zoologica Scripta, 40. {{doi|10.1111/j.1463-6409.2011.00475.x}}</ref><ref name=PueblaOlivares2008>Puebla-Olivares, F., E. Bonaccorso, A. E. de los Monteros, K. E. Omland, J. E. Llorente-Bousquets, A. T. Peterson, and A.G. Navarro-Siguenza. (2008). ''Speciation in the Emerald Toucanet (Aulacorhynchus prasinus) complex.'' The Auk. 125(1): 39-50.</ref> Nun en [[2026]] ankoraŭ mankas interkonsento inter birdosistematikaj aŭtoritatoj pri preciza klasado de ''Aulacorhynchus''. [[International Ornithological Committee|IOC]] proponis la varianton, en kiu la genro havas 11 speciojn, el kiuj 5 estis antaŭe en ''A. prasinus''.<ref>{{Cite journal|title=IOC World Bird List 6.4|url=http://www.worldbirdnames.org/ioc-lists/crossref|journal=IOC World Bird List Datasets|doi=10.14344/ioc.ml.6.4|doi-access=free}}</ref> Aliaj, ekzemple la aŭtoroj de [[AviList]], agnoskas nur 7 speciojn, kaj la reston konsideras [[subspecio]]j.<ref name=HowardMoore/><ref name=Clements/> [[South American Classification Committee|SACC]] deklaris ke pluaj genetikaj esploroj de la genro estas bezonataj.<ref name=SACC/> === Specioj === Laŭ la plej aktuala sistematiko de [[AviList]] la genro enhavas 8 speciojn:<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=22 January 2026 }}</ref><ref name=OT>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?gid=329342492#gid=329342492 Ornitologia taksonomio] surbaze de listo de AviList kun Esperantaj nomoj proponitaj far Alain Gerard</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Komuna nomo !! Distribuo |- |[[File:Aulacorhynchus prasinus -perching on branch-8a.jpg|120px]] || ''Aulacorhynchus prasinus'' || [[Smeralda tukaneto]]|| [[Meksiko]] kaj [[Centra Ameriko]] |- |[[File:Aulacorhynchus albivitta (14458390459).jpg|120px]] || ''Aulacorhynchus albivitta'' || [[Blankgorĝa tukaneto]]|| [[Andoj]] de uesta [[Venezuelo]], tra Kolombio ĝis norda [[Ekvadoro]] |- |[[File:Aulacorhynchus sulcatus -Aragua State -Venezuela-8.jpg|120px]] || ''Aulacorhynchus sulcatus'' || [[Sulkobeka tukaneto]]|| eastern Colombia and northern Venezuela |- |[[File:Chestnut-tipped Toucanet.JPG|120px]] || ''Aulacorhynchus derbianus'' || [[Kaŝtanvosta tukaneto]]|| de Kolombio al centra [[Bolivio]] |- ||| ''Aulacorhynchus whitelianus'' || [[Tepuja tukaneto]]|| [[Gujanoj]] |- |[[File:CRTO Matthew-Gable.JPG|120px]] || ''Aulacorhynchus haematopygus'' || [[Ruĝpuga tukaneto]]||[[Ekvadoro]], Kolombio kaj Venezuelo |- | || ''Aulacorhynchus huallagae'' || [[Flavbrova tukaneto]]|| eostaj deklinaĵoj de Andoj kaj norda [[Peruo]] |- |[[File:Blue-banded Toucanet - Manu NP 8191 (16222847287).jpg|120px]] || ''Aulacorhynchus coeruleicinctis'' || [[Blugorĝa tukaneto]] || Bolivia and Peru. |- |} == Referencoj == {{referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Pegoformaj]] [[Kategorio:Tukanoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 45ykmvbqvjel2sxaxs0qhj3vy4tfpoa 0 261951 9423575 7868184 2026-07-08T17:51:09Z Goren 4701 Goren movis paĝon [[Derbia tukaneto]] al [[Kaŝtanvosta tukaneto]]: Ĝisdatigo de taksonomio 7868184 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Derbia tukaneto |koloro = pink |dosiero=Chestnut-tipped Toucanet.JPG |priskribo de dosiero = Derbia tukaneto |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Ramfastedoj]] ''Ramphastidae'' |genro = ''[[Aulacorhynchus]]'' |specio = '''''A. derbianus''''' |statuso = LC |dunomo = ''Aulacorhynchus derbianus'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Gould|Gould]], [[1835]]) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = | dosiero larĝo=300px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Derbia tukaneto''', '''Bluvizaĝa tukaneto''' aŭ '''Brunpinta tukaneto''' ('''''Aulacorhynchus derbianus''''') estas mezgranda kaj kolora [[birdo]] el la familio de la [[Ramfastedoj]] kaj ordo de [[Pegoformaj]] de [[Sudameriko]], kiu enhavas la [[tukanoj]]n, [[tukanetoj]]n, [[arasarioj]]n, ktp. La scienca nomo de la specio ''A. derbianus'' omaĝas la naturaliston Derby. La dua alternativa nomo '''Brunpinta tukaneto''' aludas al unu el la karakteroj de la specioj, nome la brunecaj dorso aŭ vostopinto. ==Aspekto== La ĝenerala koloro estas '''verda, pli hela sube''' kun flavaj nuancoj kaj foje blankeca ventro. En nuko estas blua makuleto. La dorso montras iom da bruna nuanco kaj ankaŭ la vosto montras brunan pinton, do la alternativa nomo povas aludi al ambaŭ brunaj partoj. La pugo estas flavverdeca. La okulo kaj la ĉirkaŭokula haŭtaĵo estas brunecaj kaj supre estas '''blankeca broveto'''. Supren sekvas blueca strio al la kronpinto kaj alia tra la bekobazo al la blanka gorĝo. La beko, longa kaj kurva, finas per hokileto kaj montras faltojn flanke; estas nigreca kun iom da violaj aŭ brunaj nuancoj en bazo aŭ pinto; krome estas blanka klara limbordo en bazo. La kruroj estas grizecaj. La inoj estas similaj al maskloj sed iom pli mallongbekaj. La junuloj estas iom pli senkolraj: pli grizecaj kaj kun malpli da bluo ĉekape kaj malpli da flavo sube. La brovo apenaŭ videblas. La specio estas 38 al 39&nbsp;cm longa kaj 190-262 g peza la masklo kaj 175-250 g la ino. ==Disvastiĝo== Ĝi troviĝas en [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Gujano]], [[Peruo]], [[Surinamo]] kaj [[Venezuelo]]. Ties natura [[habitato]] estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montetaroj, sed depende de la landoj okupas diferencajn altitudojn kaj arbartipojn: ekzemple en Gujanoj pli sekaj, dum en Kolombio eĉ inondeblajn. La geografia disiĝo kaŭzas la ekziston de 4 subspeciojn, nome la jenajn: nomiga raso ''Aulacorhynchus derbianus derbianus'' (sude de Kolombio kaj ĝis nordokcidenta Bolivie) - ''A.d. duidae'' (suda Venezuelo, ĉe regionoj Amazono kaj Bolivar) - A.D. whitleyanus ( sudorienta Venezuelo kaj norda Gujano) – ''A.d.osgoodi'' (montetaroj de Gujano kaj Surinamo). ==Kutimaro== La voĉo estas ia '''bojado''' duforma, sed samtempa inter masklo kaj ino. Tia voĉo diferencigas la specion el la [[Sulkobeka tukaneto]] (''Aulacorhynchus sulcatus'') kiu faras pli mallongajn, rapidajn kaj ascendajn notojn, dum similsonas kun tiuj de [[Ruĝpuga tukaneto]] (''Aulacorhynchus haematopygus''). Temas pri trankvilaj birdoj, kiuj vivas solaj, en paroj aŭ etaj grupoj ĝis de 10 individuoj. Ili manĝas en la foliaro ĉefe fruktojn kaj grajnojn, sed ankaŭ insektojn kaj aliajn senvertebrulojn, ĉefe formikojn kaj ortopterojn. Oni ne konas multe pri la specio (ekzemple pri reproduktado), ĉar ili loĝas en malfacile atingeblaj regionoj; oni scias nur, ke kiel ĉe aliaj membroj de la genro la pariĝado inkludas ceremoniojn de vostolevado kaj kapbalancigado. == Listo de subspecioj == * ''Aulacorhynchus derbianus derbianus'' Gould, 1835 * ''Aulacorhynchus derbianus duidae'' Chapman, 1929 * ''Aulacorhynchus derbianus nigrirostris'' Traylor, 1951 * ''Aulacorhynchus derbianus osgoodi'' Blake, 1941 * ''Aulacorhynchus derbianus whitelianus'' (Salvin & Godman, 1882) ==Referencoj== * BirdLife International 2004. [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/47518/all Aulacorhynchus derbianus]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.] 27a Julio 2007. * [http://www.oiseaux.net/oiseaux/toucanet.de.derby.html En la franca pri la specio] [[Kategorio:Pegoformaj]] [[Kategorio:Tukanoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 2t2r3fmnn5b9abwep5tba96myeivp14 9423578 9423575 2026-07-08T17:53:16Z Goren 4701 9423578 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero=Chestnut-tipped Toucanet.JPG |priskribo de dosiero = Derbia tukaneto |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Ramfastedoj]] ''Ramphastidae'' |genro = ''[[Aulacorhynchus]]'' |specio = '''''A. derbianus''''' |statuso = LC |dunomo = ''Aulacorhynchus derbianus'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Gould|Gould]], [[1835]]) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = | dosiero larĝo=300px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Kaŝtanvosta tukaneto'''<ref name=OT>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?gid=329342492#gid=329342492 Ornitologia taksonomio] surbaze de listo de AviList kun Esperantaj nomoj proponitaj far Alain Gerard</ref> (''Aulacorhynchus derbianus''), ankaŭ nomata '''Derbia tukaneto''', '''Bluvizaĝa tukaneto''' aŭ '''Brunpinta tukaneto''' estas mezgranda kaj kolora [[birdo]] el la familio de la [[Ramfastedoj]] kaj ordo de [[Pegoformaj]] de [[Sudameriko]], kiu enhavas la [[tukanoj]]n, [[tukanetoj]]n, [[arasarioj]]n, ktp. La scienca nomo de la specio ''A. derbianus'' omaĝas la naturaliston Derby. La dua alternativa nomo '''Brunpinta tukaneto''' aludas al unu el la karakteroj de la specioj, nome la brunecaj dorso aŭ vostopinto. ==Aspekto== La ĝenerala koloro estas '''verda, pli hela sube''' kun flavaj nuancoj kaj foje blankeca ventro. En nuko estas blua makuleto. La dorso montras iom da bruna nuanco kaj ankaŭ la vosto montras brunan pinton, do la alternativa nomo povas aludi al ambaŭ brunaj partoj. La pugo estas flavverdeca. La okulo kaj la ĉirkaŭokula haŭtaĵo estas brunecaj kaj supre estas '''blankeca broveto'''. Supren sekvas blueca strio al la kronpinto kaj alia tra la bekobazo al la blanka gorĝo. La beko, longa kaj kurva, finas per hokileto kaj montras faltojn flanke; estas nigreca kun iom da violaj aŭ brunaj nuancoj en bazo aŭ pinto; krome estas blanka klara limbordo en bazo. La kruroj estas grizecaj. La inoj estas similaj al maskloj sed iom pli mallongbekaj. La junuloj estas iom pli senkolraj: pli grizecaj kaj kun malpli da bluo ĉekape kaj malpli da flavo sube. La brovo apenaŭ videblas. La specio estas 38 al 39&nbsp;cm longa kaj 190-262 g peza la masklo kaj 175-250 g la ino. ==Disvastiĝo== Ĝi troviĝas en [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Gujano]], [[Peruo]], [[Surinamo]] kaj [[Venezuelo]]. Ties natura [[habitato]] estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montetaroj, sed depende de la landoj okupas diferencajn altitudojn kaj arbartipojn: ekzemple en Gujanoj pli sekaj, dum en Kolombio eĉ inondeblajn. La geografia disiĝo kaŭzas la ekziston de 4 subspeciojn, nome la jenajn: nomiga raso ''Aulacorhynchus derbianus derbianus'' (sude de Kolombio kaj ĝis nordokcidenta Bolivie) - ''A.d. duidae'' (suda Venezuelo, ĉe regionoj Amazono kaj Bolivar) - A.D. whitleyanus ( sudorienta Venezuelo kaj norda Gujano) – ''A.d.osgoodi'' (montetaroj de Gujano kaj Surinamo). ==Kutimaro== La voĉo estas ia '''bojado''' duforma, sed samtempa inter masklo kaj ino. Tia voĉo diferencigas la specion el la [[Sulkobeka tukaneto]] (''Aulacorhynchus sulcatus'') kiu faras pli mallongajn, rapidajn kaj ascendajn notojn, dum similsonas kun tiuj de [[Ruĝpuga tukaneto]] (''Aulacorhynchus haematopygus''). Temas pri trankvilaj birdoj, kiuj vivas solaj, en paroj aŭ etaj grupoj ĝis de 10 individuoj. Ili manĝas en la foliaro ĉefe fruktojn kaj grajnojn, sed ankaŭ insektojn kaj aliajn senvertebrulojn, ĉefe formikojn kaj ortopterojn. Oni ne konas multe pri la specio (ekzemple pri reproduktado), ĉar ili loĝas en malfacile atingeblaj regionoj; oni scias nur, ke kiel ĉe aliaj membroj de la genro la pariĝado inkludas ceremoniojn de vostolevado kaj kapbalancigado. == Listo de subspecioj == * ''Aulacorhynchus derbianus derbianus'' Gould, 1835 * ''Aulacorhynchus derbianus duidae'' Chapman, 1929 * ''Aulacorhynchus derbianus nigrirostris'' Traylor, 1951 * ''Aulacorhynchus derbianus osgoodi'' Blake, 1941 * ''Aulacorhynchus derbianus whitelianus'' (Salvin & Godman, 1882) ==Referencoj== {{referencoj}} == Literaturo == * BirdLife International 2004. [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/47518/all Aulacorhynchus derbianus]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj.] 27a Julio 2007. * [http://www.oiseaux.net/oiseaux/toucanet.de.derby.html En la franca pri la specio] [[Kategorio:Pegoformaj]] [[Kategorio:Tukanoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] 5j8yxpolzoatvberowyij9ln0gvlivz 0 262006 9423515 9423075 2026-07-08T17:19:49Z Goren 4701 Goren movis paĝon [[Smeraldotukano]] al [[Smeralda tukaneto]] 9423075 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = |regno2 = bestoj |koloro = pink |dosiero=Aulacorhynchus prasinus -perching on branch-8a.jpg |dosiero2 = Aulacorhynchus prasinus.jpg |priskribo de dosiero = Smeraldotukano (nomiga) |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Ramfastedoj]] ''Ramphastidae'' |genro = ''[[Aulacorhynchus]]'' |specio = '''''A. prasinus''''' |statuso = LC |dunomo = ''Aulacorhynchus prasinus'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Gould|Gould]], [[1834]]) |specioj de subdivizio = Subspecioj |vikispecio = |komunejo = | dosiero larĝo=300px | dosiero2 larĝo=300px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} '''Smeraldotukano''' aŭ '''smeralda tukaneto'''<ref name=OT>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?gid=329342492#gid=329342492 Ornitologia taksonomio] kun Esperantaj nomoj proponitaj far Alain Gerard</ref> (''Aulacorhynchus prasinus'') estas mezgranda kaj kolora [[birdo]] el la familio de la [[Ramfastedoj]] kaj ordo de [[Pegoformaj]] de [[Sudameriko]], kiu enhavas la [[tukanoj]]n, [[tukanetoj]]n, [[arasarioj]]n, ktp. Tiu ĉi specio loĝas en montaraj regionoj el [[Meksiko]], tra [[Centrameriko]], al norda [[Venezuelo]] kaj laŭlonge de [[Andoj]] tiom sude kiom ĝis centra [[Bolivio]]. Kelkaj variantoj nune inkluditaj en tiu ĉi specio estas foje disigitaj en separataj specioj (vidu ĉe Taksonomio). == Aspekto == Kiel aliaj [[tukanoj]], la Smeraldotukano estas brile markita kaj havas grandan bekon. La plenkreskulo estas 30–35&nbsp;cm longa kaj pezas 150 al 180 g. Ambaŭ seksoj estas similaj laŭ aspekto, kvankam la ino ĝenerale estas pli eta kaj kun beko pli mallonga kaj senkolora. Ĝi estas, kiel aliaj membroj de la [[genro]] ''[[Aulacorhynchus]]'', ĉefe '''verda''', taŭge kamufla en arbara medio. La subpugo kaj vostopinto estas ruĝecaj. La '''beko estas nigra kun flavo en la supra makzelo''' (kvanto dependas el la [[subspecio]]) kaj, escepte ĉe la nomiga (''prasinus'') kaj la wagleri (''vidu Taksonomio''), blanka stribordo ĉe la bekobazo. La individuoj de la grupo ''caeruleogularis'' havas ruĝecan makulon ĉe la bazo de la supra makzelo, dum kelkaj individuoj de la grupo ''albivitta'' havas ruĝecan makulon ĉe la bazo de la malsupra makzelo. La gorĝo estas blanka en la nomiga raso kaj en ''wagleri'', blua en la ''caeruleogularis'' kaj en la ''cognatus'', palgrizblua en la ''lautus'', blua aŭ nigra en la ''atrogularis'', kaj blanka aŭ grizblua en la ''albivitta''. La okulringo varias el blua al ruĝa, en kelkaj subspecioj estas tre malhelaj, preskaŭ nigrecaj de malproksime. La kruroj estas grizecaj kaj la irisoj estas malhelaj. La junuloj estas pli senkoloraj inkludante la gorĝon, kaj, depende de la subspecio, la nigraj areoj de la beko estas anstataŭitaj de malhelo aŭ la beko estas entute flaveca. == Habitato kaj kutimaro == La Smeraldotukano estas ĝenerale komuna loĝanto kaj reproduktulo en humidaj arbaroj kaj pli malfermaj arbaroj, ĉefe en tre altaj altitudoj de 915 al 3050 m. La pariĝado inkludas ceremoniojn de bekoluktado. La ino demetas 3–4 blankajn ovojn en nekovrita arbotruo, kutime malnova nesto de [[pegedo]], sed foje natura kavaĵo. Ambaŭ seksoj kovas la ovojn dum 14–15 tagoj (la ino nokte), kaj la idoj restas en la nesto post eloviĝo. Ili estas blindaj kaj nudaj je naskiĝo, kaj havas mallongajn bekojn kaj specializitajn kusenetojn en la kalkanoj por protektiĝi el la aspra grundo de la nesto. Ambaŭ gepatroj manĝigas kaj zorgas la idaron dum ĉirkaŭ 6 semajnoj. Ili estas manĝigataj dum kelkaj semajnoj eĉ post elnestiĝo. Post unu monato la idoj jam estas verdaj. La specio moviĝas tra la arbaro en etaj grupoj, kutime de 5–10 birdoj, laŭ stilo "sekvante-la-kondukestron" per rekta kaj rapida flugo. Tiu ĉi specio estas ĉefe arborema fruktomanĝanto, sed manĝas ankaŭ [[insekto]]jn, [[lacerto]]jn, birdovojn kaj aliajn etajn predojn. La voĉo de la Smeraldotukano estas laŭta seka ''rrip rrip rrip rrip rrip'' kaj ''grejval grejval grejval''. Oni sugestis ke po unu el la du diferencaj voĉoj estas faritaj de ĉiu sekso. Estas ankaŭ kraka alarmo kaj agresema voĉo. == Taksonomio == [[Dosiero:Wied fg01.jpg|dekstre|200ra|eta|Remburita speciano el la subspecio ''A. p. atrogularis'', la nigrogorĝa tukaneto.]] [[File:Aulacorhynchus prasinus -Belize Zoo -upper body-8a.jpg|thumb|Ano de baza subspecio ''A. p. prasinus'' en [[Bestoĝardeno de Belizo]]]] [[File:Blue-throated toucanet - Cinchona, Costa Rica 2024-03-17.jpg|thumb|Blugorĝa tukaneto (''A. p. caeruleogularis'') apud [[San-Joseo (Kostariko)|San-Joseo]], Kostariko]] Smeraldan tukaneton unue formale priskribis kaj desegnis angla ornitologo [[John Gould]] en jaro [[1833]]. Li donis al la [[specio]] [[dunomo]]n ''Pteroglossus prasinus'' kaj difinis ĝian [[tipo (biologio)|tipan]] lokon kiel [[Meksiko]].<ref>{{ cite book | last=Gould | first=John | author-link=John Gould | year=1833 | title=A Monograph of the Ramphastidae, or Family of Toucans | publisher=self | location=London | at=Plate 29 and text | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/57681640 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1948 | title=Check-List of Birds of the World | volume=6 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=71 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477504 }}</ref> La specia epiteto ''prasinus'' estas [[latina]] vorto, kiun eblas traduki kiel [[poreo|pore]]-kolora, de [[antikva greka]] vorto πρασον [''prason''], kiu signifas "poreo".<ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=prasinus | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=prasinus | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=22 February 2025 }}</ref> Smeralda tukaneto estas unu el 8 specioj de relative malgrandaj kaj plejparte verdaj [[tukano (birdo)|tukanoj]] metitaj en [[genro (biologio)|genron]] ''[[Aulacorhynchus]]'', enkondukita en [[1835]] far Gould.<ref name=avilist/> Dum longa tempo oni konsideris ke smeralda tukaneto havas 14 [[subspecio]]jn.<ref>{{ cite book | last=Haffer | first=Jürgen | date=1974 | title=Avian Speciation in Tropical South America. With a Systematic Survey of the Toucans (Ramphastidae) and Jacamars (Galbulidae)| series=Publications of the Nuttal Ornithological Club. Number 14 | location=Cambridge, Massachusetts | publisher=Nuttal Ornithological Club | pages=190-197 | url=https://archive.org/details/avianspeciationi0000jurg/page/189/mode/1up | url-access=registration }}</ref><ref name=hbw>{{ cite book | last1=Short | first1=L.L. | last2=Horn | first2=J.F.M. | year=2002 | chapter=Family Ramphastidae (Toucans) | editor1-last=del Hoyo | editor1-first=J. | editor2-last=Elliott | editor2-first=A. | editor3-last=Sargatal | editor3-first=J. | title=Handbook of the Birds of the World | volume=7: Jacamars to Woodpeckers | location=Barcelona, Spain | publisher=Lynx Edicions | isbn=978-84-87334-37-5 | pages=220-273 [251] | chapter-url=https://archive.org/details/handbookofbirdso0007unse/page/251/mode/1up | chapter-url-access=registration }}</ref><ref>{{ cite book | editor1-last=Dickinson | editor1-first=E.C. | editor1-link=Edward C. Dickinson | editor2-last=Remsen | editor2-first=J.V. Jr. | editor2-link=James Van Remsen Jr. | year=2013 | title=The Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the World | volume=1: Non-passerines | edition=4th | location=Eastbourne, UK | publisher=Aves Press | isbn=978-0-9568611-0-8 | page=324-325 | url=https://archive.org/details/howardmoorecompl0001howa/page/324/mode/1up | url-access=registration }}</ref> Sed en [[2008]] [[International Ornithological Committee]] (IOC) decidis disigi la specion je 5 novaj specioj surbaze de diferencoj en [[morfologio (biologio)|morfologio]] kaj [[molekula filogenetiko|molekulfilogenetikaj]] esploroj de [[mtDNA]]-sekvencoj.<ref>{{Cite journal | last1=Navarro | first1=A.G. | last2=Peterson | first2=A.T. | last3=López-Medrano | first3=E. | last4=Benítez-Díaz | first4=H. | date=2001 | title=Species limits in Mesoamerican ''Aulacorhynchus'' toucanets | journal=The Wilson Bulletin | volume=113 | issue=4 | pages=363-372 | doi=10.1676/0043-5643(2001)113[0363:SLIMAT]2.0.CO;2}}</ref><ref>{{Cite journal | last1=Puebla-Olivares | first1=F. | last2=Bonaccorso | first2=E. | last3=De Los Monteros | first3=A.E. | last4=Omland | first4=K.E. | last5=Llorente-Bousquets | first5=J.E. | last6=Peterson | first6=A.T. | last7=Navarro-Sigüenza | first7=A.G. | date=2008 | title=Speciation in the Emerald Toucanet (''Aulacorhynchus prasinus'') complex | journal=The Auk | volume=125 | issue=1 | pages=39-50 | doi=10.1525/auk.2008.125.1.39 | doi-access=free| hdl=11603/11782 | hdl-access=free }}</ref><ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=February 2025 | title=Jacamars, puffbirds, barbets, toucans, honeyguides | work=IOC World Bird List Version 15.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/jacamars/| publisher=International Ornithologists' Union | access-date=22 January 2026 }}</ref> La specioj estas la smeralda tukaneto (''A. prasinus''), al kiu restis 4 subspecioj, [[blugorĝa tukaneto]] (''A. caeruleogularis'') kun du subspecioj, la [[blankagorĝa tukaneto]] (''A. albivitta'') kun kvar subspecioj, la nigragorĝa tukaneto (''A. atrogularis'') kun tri subspecioj, kaj [[monotipa]] flavafrunta tukaneto (''A. wagleri'').<ref name=ioc/> En [[2025]], laŭ la konsidero ke la diferenco inter tiuj ĉi specioj ne estas sufiĉe granda, [[AviList]] proponis la novan sistematikon, kiu disigis la antaŭan smeraldan tukaneton nur je du specioj: la smeralda kaj la blankgorĝa, po 7 subspecioj en ambaŭ.<ref name=avilist/> Laŭ la plej freŝa sistematiko de AviList la subspecioj de smeralda tukaneto estas:<ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=22 January 2026 }}</ref> * {{bt|A. p. wagleri|([[Johann Heinrich Christian Friedrich Sturm|Sturm, JHCF]] & [[Johann Wilhelm Sturm|Sturm, JW]], 1841)}} – [[Sierra Madre del Sur]] en suduesta [[Meksiko]] ([[Guerrero]] kaj suduesta [[Oaxaca]]) * {{bt|A. p. warneri|Winker, K, 2000}} – montoj de sudeosta Meksiko ([[Sierra de los Tuxtlas]] en suda [[Veracruz]]) * {{bt|A. p. prasinus|([[John Gould|Gould, J]], 1833)}} – sudeosta Meksiko ([[Veracruz]], apuda [[San Luis Potosí]], kaj [[Oaxaca]]) * {{bt|A. p. virescens|[[Robert Ridgway|Ridgway, R]], 1912}} – sudeosta Meksiko, [[Gvatemalo]], [[Belizo]], uesta [[Salvadoro]], [[Honduro]], kaj norda [[Nikaragvo]] * {{bt|A. p. volcanius|[[Donald Ryder Dickey|Dickey, DR]] & [[Adriaan Joseph van Rossem|Van Rossem, AJ]], 1930}} – eosta Salvadoro ([[San Miguel (vulkano)|vulkano San Miguel]]) * {{bt|A. p. caeruleogularis|Gould, J, 1853}} – altaĵoj de [[Kostariko]] kaj uesta kaj centra [[Panamo]] (plejparte en provinco [[Panamo (provinco)|Panamá]]) * {{bt|A. p. cognatus|[[Edward William Nelson|Nelson, EW]], 1912}} – montoj de eosta Panamo (provinco [[Darién]]) kaj apuda [[Kolombio]] == [[Birdobredado]] == La Smeraldotukano estas populara maskoto. Ties malgrandeco kaj trankvila naturkondiĉo taŭgas por vivo en apartementoj. Ĝi estas amema se oni manĝigas ĝin permane kaj ludema kaj interagema kun la posedanto. Smeraldotukanoj estas tiom rapidaj por lerni ludojn kiel [[kakatuoj]]. Ili estas aktivaj kaj bezonas grandan kaĝon pro sia grando, inkludante ripozejojn kiuj permesu reensalti kaj antaŭen. Ili bezonas ankaŭ dieton riĉan je frukto, sen kio ili povas malsaniĝi je troa ferstokado simila al [[hemokromatozo]] ĉe homoj. == Referencoj == {{referencoj}} == Literaturo == * {{IUCN2006|assessors=BirdLife International|year=2004|id=47516|title=Aulacorhynchus prasinus|downloaded=06a Majo 2006}} Ne minacata * ''A guide to the birds of Costa Rica'' de Stiles kaj Skutch ISBN 0-8014-9600-4 * ''Birds of Venezuela'' de Hilty, ISBN 0-7136-6418-5. * Navarro, A., Peterson, A., López-Medrano, E. kaj Benítez-Díaz, H. (2001). ''Species limits in Mesoamerican ''Aulocorhynchus'' Toucanets.'' The Wilson Bull. 113(4): 363-372. == Eksteraj ligiloj == {{Commons|Aulacorhynchus prasinus}} * [http://www.diostede.com/collared_aracari_toucan/natural_history_literature/aulacorhynchus_prasinus_prasinus_emerald_toucanet.html Bibliografio] de retaj artikoloj pri la Smeraldotukano, ''Aulacorhynchus prasinus prasinus''. * [http://cloudbridge.org/toucanet.jpg Photo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; [http://cloudbridge.org/avifauna.htm Artikolo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; Cloudbridge Nature Reserve; [http://cloudbridge.org/birds.htm Artikolo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Birdoj * [http://www.nashvillezoo.org/piciformes/images/emerald_toucanet2.jpg Foto]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; [http://www.nashvillezoo.org/piciformes/ramphastidae.htm Article] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070819114100/http://www.nashvillezoo.org/piciformes/ramphastidae.htm |date=2007-08-19 }} nashvillezoo.org * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/10200100.htm Poŝtmarkoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080513220016/http://www.bird-stamps.org/cspecies/10200100.htm |date=2008-05-13 }} (el [[Belizo]], [[Salvadoro]], [[Honduro]], [[Meksiko]] kaj [[Nikaragvo]]) * [http://www.bird-stamps.org/images/stamps/details/nicara/_98001.jpg Poŝtmarko]; [http://www.bird-stamps.org/recent/nicara/birds99.htm Artikolo] * [http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/especie.phtml?idEspecie=3705 Filmoj de Smeraldotukano]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ĉe Interreta Birdokolekto * [http://www.oiseaux.net/oiseaux/toucanet.emeraude.html En la franca] [[Kategorio:Pegoformaj]] [[Kategorio:Tukanoj]] [[Kategorio:Birdoj de Ameriko]] njj9fuejxtskgmhyfxdfusu1qqr1zbp 0 263371 9423757 8891365 2026-07-09T03:06:44Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423757 wikitext text/x-wiki {{Granda dosiero|Melide - Panorama von Swissminiatur.jpg|1500px|Panoramo de [[Swissminiatur]]}} '''Miniaturparko''' estas [[subĉiela]] [[amuzparko]], kies ĉefa allogaĵo estas [[maketo]]j de konataj [[vidindaĵo]]j aŭ konstruaĵoj tipaj por la regiono. La konstruaĵoj estas reproduktitaj [[rilatumo|rilatume]], plej ofte en [[proporcio]] 1:25. Ofte inter la konstruaĵoj trafikas [[makettrajno]] en konvena skalo. La monde unua miniaturparko estis [[Bekonscot]] en [[Beaconsfield (Buckinghamshire)|Beaconsfield]] ([[Buckinghamshire]]), fondita en 1929. La unua miniaturparko en Germanio fondiĝis en 1933: [[Miniaturpark Klein-Erzgebirge|Klein-Erzgebirge]] en [[Oederan]] ([[Saksio]]). == Listo de miniaturparkoj == [[Dosiero:Madurodam pays bas.JPG|eta|upright=1.2|[[Madurodam]], [[Nederlando]]]] * [[Bekonscot]], [[Buckinghamshire]], [[England]] * [[Catalunya en Miniatura]], [[Katalunio]], [[Hispanio]] * [[France miniature]], [[Élancourt]], [[Francio]] * [[Italia in Miniatura]], [[Rimini]], [[Italio]] * [[Miniaturpark Klein-Erzgebirge|Klein-Erzgebirge]], [[Oederan]], [[Germanio]] * [[Madurodam]], [[Den Haag]], [[Nederlando]] * [[Mini-Europe]], [[Belgio]] * [[Miniaturenpark Kleinwelka]], [[Bautzen]], [[Germanio]] * [[Miniatürk]], [[Istanbul]], [[Turkio]] * [[Minicity]], [[Antalya]], [[Turkio]] * [[Mini Israelo]], [[Jerusalem]], [[Israelo]] * [[Minimundus]], [[Klagenfurt]], [[Aŭstrio]] * [[Modellpark Berlin-Brandenburg]], [[Germanio]] * [[Modellpark Neubrandenburg]], [[Germanio]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.modellpark.de/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=13&Itemid=39 |titolo=Informoj pri la Modelparko (germane) |alirdato=2008-10-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20081204001554/http://www.modellpark.de/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=13&Itemid=39 |arkivdato=2008-12-04 }}</ref> * [[Mundomágico]], [[Santiago de Chile|Santiago]], [[Ĉilio]] (fermita) * [[Pasión Mudejar]], [[Olmedo]], [[Hispanio]] * [[Pueblo Chico]], [[La Orotava|Valle de La Orotava]], [[Hispanio]] * [[Swissminiatur]], [[Melide TI|Melide]], [[Svisio]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Maketoj| ]] [[Kategorio:Amuzparkoj]] m69msvmbilquwfar7go5pxr2i8f8xbc 0 263400 9423674 9098459 2026-07-08T20:32:18Z Sj1mor 12103 9423674 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=La [[Eiffel-Turo]] en [[Parizo]], [[Francio]]; Populara vidindaĵo, kaj ĉefe turista - preskaŭ 7 milionoj da homoj vizitas ĝin ĉiujare.}} <!--[[Dosiero:Paris_06_Eiffelturm_4828.jpg|eta|]]--> '''Vidindaĵo''' aŭ '''turisma vidindaĵo''' estas signifa monumento de [[naturo]] aŭ [[kulturo]] aŭ io alie [[allogaĵo|alloga]], [[spektaklo|spektakla]] aŭ elstara, ofte trovebla en [[Turismo|turismaj]] programoj. Ofte temas pri objektoj, kiujn la vojaĝanto jam konas pro gazetartikolo, televidelsendaĵo, [[Vojaĝliteraturo|vojaĝromano]] ktp., kaj nun volas vidi mem. Lokoj kun natura beleco kiel [[strando]]j, [[feriejo]]j sur [[Tropikoj|tropikaj]] insuloj kun [[Korala rifo|koralaj rifoj]], tendaraj ekskursoj ({{Lang-en|camping}}) en [[Nacia parko|naciaj parkoj]], ĉe famaj [[monto]]j kaj [[arbaro]]j, estas ekzemploj de tradiciaj turismaj vidindaĵoj por pasigi la [[Somera ferio|somerajn feriojn]]. Aliaj ekzemploj de kulturaj vidindaĵoj inkludas historiajn ejojn, [[monumento]]jn, praajn [[templo]]jn, [[zoo]]jn, [[muzeo]]jn kaj [[artgalerio]]jn, [[Botanika ĝardeno|botanikajn ĝardenojn]], kaj signifaj konstruaĵojn (Ekz. historie famaj [[kastelo]]j aŭ [[burgo]]j, [[katedralo]]j, [[biblioteko]]j, iamaj kaj historie signifaj [[malliberejo]]j (ekz [[Alcatraz]]) kaj [[elrigardplatformo]] super [[nubskrapulo]]j), [[amuzparko]]j kaj [[karnavalo]]j, [[kvartalo]]j de etnaj komunumoj (ekz .: [[Ĉinakvartalo]], [[Malgranda Italio]], ktp.), historiaj [[trajno]]j kaj kulturaj eventoj. Krome, vizitoj al fabrikejoj, industria heredaĵo, lokoj de kreivaj artoj kiel [[Studio|artstudioj]], estas cellokoj dezajnitaj por kulturaj niĉoj kiel [[industria turismo]] kaj [[kreiva turismo]]. [[Socia turismo]], bazita sur renkontoj kun aktivuloj en diversaj kampoj kiel [[eduko]], [[medio]] aŭ promocio de loĝantaroj kun specialaj bezonoj, estas relative nova kampo, kiu akiras kreskantan publikon de interesitaj homoj. Foje, vidindaĵoj estas kreitaj por utiligi [[legendo]]jn, kiel ekzemple la loko de (supozeble) kraŝo de [[Neidentigita fluganta objekto|neidentigita objekto]] proksime de [[Roswell (Nov-Meksiko)|Roswell]], [[Nov-Meksiko]] aŭ ekvidoj de la monstro [[Loch Ness]] en [[Skotlando]]. Fantomaj lokoj (supozeble) ankaŭ povas esti utiligitaj kiel vidindaĵoj. Etnaj komunumoj ankaŭ povas fariĝi turismaj vidindaĵoj, kiel Ĉinakvartalo en diversaj urboj de [[Nord-Ameriko]]; Kaj la brita nigrula kvartalo de [[Brixton]] en [[Londono]], [[Anglio]]. En aliaj kazoj, loka [[festotago]] aŭ [[festivalo]] estas turisma allogaĵo (ekz. la [[Mardi Gras]] en [[Nov-Orleano]], la [[Tel-Aviva Parado|Fiereco-Parado]] en [[Tel-Avivo]], kaj la [[Karnavalo de Brazilo]] en [[Rio-de-Ĵanejro]], KTP). En Usono, posedantoj kaj komercistoj de turismaj vidindaĵoj reklamas sur [[afiŝtabulo]]j ĉe la flankoj de [[aŭtovojo]]j, precipe en malproksimaj lokoj. Turismaj vidindaĵoj ofte disponigas senpagajn [[broŝuro]]jn por [[Reklamo|reklamado]] kaj [[flugfolio]]jn kiuj estas distribuitaj ĉe [[informcentroj]], [[Rapidmanĝejo|rapidmanĝejaj]] [[restoracio]]j, ĉambroj de proksimaj [[hotelo]]j kaj [[motelo]]j kaj ĉe [[Servejo de vojaĝantoj|servareoj]]. Kvankam multaj turismaj vidindaĵoj provizas vizitantojn per supozeblaj neforgeseblaj spertoj, kontraŭ akceptebla aŭ eĉ senpaga [[enirkotizo]], tamen ekzistas lokoj kiuj provizas spertoj de malaltkvalito kaj troaj prezoj por profiti koste de la turistoj (Pri la enirkotizo, manĝaĵoj kaj trinkaĵoj vendataj ĉe la loko, la [[suveniro]]j ktp.). Tiaj lokoj estas konataj kiel "[[turistkaptilo]]j". Aliaj popularaj vidindaĵoj-spertoj ene de grandurboj estas esceptaj [[Transporto|transportrimedoj]], kiel ekzemple tiuj kiuj disponigas turneojn ĉirkaŭ la grandurbo sur ŝipoj, [[Turista buso|turistaj busoj]] kaj similaj. Organizistoj de porindividuaj vojaĝoj kritikas la terminon "vidindaĵo"', ĉar ĝi implikas, ke malmultaj spektaklaj objektoj valoras la rigardadon, dum aliaj ĉiutagaĵoj ne meritas ĝin - kvankam tiuj estas minimume same gravaj por sperti kaj kompreni la viditajn aferojn. Kio estas aparta vidindaĵo, tio ankaŭ dependas de la vizitantoj mem - biologiistoj, muzikistoj, historiistoj trovas diversajn aferojn interesaj. Tipaj kulturaj vidindaĵoj estas historiaj konstruaĵoj aŭ specifaj objektoj de aktuala historio. Naturaj vidindaĵoj ekzemple estas lagoj aŭ montoj, ekzemple [[Uluru|Ulu<u>r</u>u]]. == Bildaro == <gallery> Dosiero:Taj Mahal in March 2004.jpg| [[Taĝ-Mahalo]], [[Barato]] Dosiero:Angkor_wat.jpg| [[Angkor Vat]], [[Kamboĝo]] Dosiero:Berlin Brandenburger Tor BW 2.jpg| [[Brandenburga pordego]], [[Berlino]] Dosiero:Piazza del Mercato di Cracovia.JPG| [[Krakovo]], [[Pollando]] Dosiero:Prater riesenrad.jpg| [[Viena Prater]], [[Aŭstrio]] Dosiero:Table mountain.JPG| [[Tablomonto (Sudafriko)]] Dosiero:Angel falls in Venezuela 001.JPG| [[Salto Angel]], [[Venezuelo]] Dosiero:Matterhorn Riffelsee 2005-06-11.jpg| [[Materhorno]], [[Svislando]] Dosiero:Delicatearch.png| Delikata Arko [[Nacia parko de arkoj]], [[Usono]] Dosiero:Switzerland Lucerne.jpg| [[Kapela ponto]], [[Luzern]] [[Svislando]] Dosiero:Kölner Dom abends.jpg| Katedralo de [[Kolonjo]], [[Germanio]] Dosiero:LondonTowerBridge2004-08-03.jpg| [[Tower Bridge]] en [[Londono]] Dosiero:Stonehenge Total.jpg| [[Stonehenge]] ([[Britio]]) Dosiero:Peru_Machu_Picchu_Sunrise.jpg| [[Maĉupikĉuo]] ([[Peruo]]) Dosiero:Mt ST michel 10.JPG| [[Monto Sankta Mikaelo]], [[Francio]] Dosiero:Colosseum-2003-07-09.jpg| [[Koloseo]] en [[Romo]], [[Italio]] Dosiero:Leaning Tower of Pisa.jpg| La [[oblikva turo de Pizo]] Dosiero:Israel - Haifa - Bahai Gardens 004.jpg| Maŭzoleo kaj terasa ĝardenaro, [[Ĥajfo]], [[Israelo]] Dosiero:Petra Jordan BW 21.JPG| Trezorejo en [[Petra (urbo)|Petra]], [[Jordanio]] Dosiero:Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006.jpg| [[Ĉomolungmo]], [[Nepalo]]/[[Tibeto]] Dosiero:Sunset at Uluru on July 30, 2005.jpg| [[Uluru]], [[Aŭstralio]] Dosiero:Abu Simbel, Ramesses Temple, front, Egypt, Oct 2004.jpg| [[Ramseso la 2-a|Ramses]]-templo en [[Abu Simbel]], [[Egipto]] Dosiero:Alhambra2001.jpg| [[Alhambro]], [[Hispanio]] Dosiero:Ngorongoro.jpg| [[Ngorongoro|Kaldero Ngorongoro]], [[Tanzanio]] </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Rekonilo]] * [[Monda Heredaĵo de UNESKO]] {{Projektoj|ReVo=vid.0indajxo}} [[Kategorio:Turismo]] [[Kategorio:Vizitindaĵoj]] [[Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO]] 99rgi7kctzvys83eq7w464b2p1gdkhc 9423675 9423674 2026-07-08T20:32:46Z Sj1mor 12103 9423675 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=La [[Eiffel-Turo]] en [[Parizo]], [[Francio]];<br> Populara vidindaĵo, kaj ĉefe turista -<br> preskaŭ 7 milionoj da homoj vizitas ĝin ĉiujare.}} <!--[[Dosiero:Paris_06_Eiffelturm_4828.jpg|eta|]]--> '''Vidindaĵo''' aŭ '''turisma vidindaĵo''' estas signifa monumento de [[naturo]] aŭ [[kulturo]] aŭ io alie [[allogaĵo|alloga]], [[spektaklo|spektakla]] aŭ elstara, ofte trovebla en [[Turismo|turismaj]] programoj. Ofte temas pri objektoj, kiujn la vojaĝanto jam konas pro gazetartikolo, televidelsendaĵo, [[Vojaĝliteraturo|vojaĝromano]] ktp., kaj nun volas vidi mem. Lokoj kun natura beleco kiel [[strando]]j, [[feriejo]]j sur [[Tropikoj|tropikaj]] insuloj kun [[Korala rifo|koralaj rifoj]], tendaraj ekskursoj ({{Lang-en|camping}}) en [[Nacia parko|naciaj parkoj]], ĉe famaj [[monto]]j kaj [[arbaro]]j, estas ekzemploj de tradiciaj turismaj vidindaĵoj por pasigi la [[Somera ferio|somerajn feriojn]]. Aliaj ekzemploj de kulturaj vidindaĵoj inkludas historiajn ejojn, [[monumento]]jn, praajn [[templo]]jn, [[zoo]]jn, [[muzeo]]jn kaj [[artgalerio]]jn, [[Botanika ĝardeno|botanikajn ĝardenojn]], kaj signifaj konstruaĵojn (Ekz. historie famaj [[kastelo]]j aŭ [[burgo]]j, [[katedralo]]j, [[biblioteko]]j, iamaj kaj historie signifaj [[malliberejo]]j (ekz [[Alcatraz]]) kaj [[elrigardplatformo]] super [[nubskrapulo]]j), [[amuzparko]]j kaj [[karnavalo]]j, [[kvartalo]]j de etnaj komunumoj (ekz .: [[Ĉinakvartalo]], [[Malgranda Italio]], ktp.), historiaj [[trajno]]j kaj kulturaj eventoj. Krome, vizitoj al fabrikejoj, industria heredaĵo, lokoj de kreivaj artoj kiel [[Studio|artstudioj]], estas cellokoj dezajnitaj por kulturaj niĉoj kiel [[industria turismo]] kaj [[kreiva turismo]]. [[Socia turismo]], bazita sur renkontoj kun aktivuloj en diversaj kampoj kiel [[eduko]], [[medio]] aŭ promocio de loĝantaroj kun specialaj bezonoj, estas relative nova kampo, kiu akiras kreskantan publikon de interesitaj homoj. Foje, vidindaĵoj estas kreitaj por utiligi [[legendo]]jn, kiel ekzemple la loko de (supozeble) kraŝo de [[Neidentigita fluganta objekto|neidentigita objekto]] proksime de [[Roswell (Nov-Meksiko)|Roswell]], [[Nov-Meksiko]] aŭ ekvidoj de la monstro [[Loch Ness]] en [[Skotlando]]. Fantomaj lokoj (supozeble) ankaŭ povas esti utiligitaj kiel vidindaĵoj. Etnaj komunumoj ankaŭ povas fariĝi turismaj vidindaĵoj, kiel Ĉinakvartalo en diversaj urboj de [[Nord-Ameriko]]; Kaj la brita nigrula kvartalo de [[Brixton]] en [[Londono]], [[Anglio]]. En aliaj kazoj, loka [[festotago]] aŭ [[festivalo]] estas turisma allogaĵo (ekz. la [[Mardi Gras]] en [[Nov-Orleano]], la [[Tel-Aviva Parado|Fiereco-Parado]] en [[Tel-Avivo]], kaj la [[Karnavalo de Brazilo]] en [[Rio-de-Ĵanejro]], KTP). En Usono, posedantoj kaj komercistoj de turismaj vidindaĵoj reklamas sur [[afiŝtabulo]]j ĉe la flankoj de [[aŭtovojo]]j, precipe en malproksimaj lokoj. Turismaj vidindaĵoj ofte disponigas senpagajn [[broŝuro]]jn por [[Reklamo|reklamado]] kaj [[flugfolio]]jn kiuj estas distribuitaj ĉe [[informcentroj]], [[Rapidmanĝejo|rapidmanĝejaj]] [[restoracio]]j, ĉambroj de proksimaj [[hotelo]]j kaj [[motelo]]j kaj ĉe [[Servejo de vojaĝantoj|servareoj]]. Kvankam multaj turismaj vidindaĵoj provizas vizitantojn per supozeblaj neforgeseblaj spertoj, kontraŭ akceptebla aŭ eĉ senpaga [[enirkotizo]], tamen ekzistas lokoj kiuj provizas spertoj de malaltkvalito kaj troaj prezoj por profiti koste de la turistoj (Pri la enirkotizo, manĝaĵoj kaj trinkaĵoj vendataj ĉe la loko, la [[suveniro]]j ktp.). Tiaj lokoj estas konataj kiel "[[turistkaptilo]]j". Aliaj popularaj vidindaĵoj-spertoj ene de grandurboj estas esceptaj [[Transporto|transportrimedoj]], kiel ekzemple tiuj kiuj disponigas turneojn ĉirkaŭ la grandurbo sur ŝipoj, [[Turista buso|turistaj busoj]] kaj similaj. Organizistoj de porindividuaj vojaĝoj kritikas la terminon "vidindaĵo"', ĉar ĝi implikas, ke malmultaj spektaklaj objektoj valoras la rigardadon, dum aliaj ĉiutagaĵoj ne meritas ĝin - kvankam tiuj estas minimume same gravaj por sperti kaj kompreni la viditajn aferojn. Kio estas aparta vidindaĵo, tio ankaŭ dependas de la vizitantoj mem - biologiistoj, muzikistoj, historiistoj trovas diversajn aferojn interesaj. Tipaj kulturaj vidindaĵoj estas historiaj konstruaĵoj aŭ specifaj objektoj de aktuala historio. Naturaj vidindaĵoj ekzemple estas lagoj aŭ montoj, ekzemple [[Uluru|Ulu<u>r</u>u]]. == Bildaro == <gallery> Dosiero:Taj Mahal in March 2004.jpg| [[Taĝ-Mahalo]], [[Barato]] Dosiero:Angkor_wat.jpg| [[Angkor Vat]], [[Kamboĝo]] Dosiero:Berlin Brandenburger Tor BW 2.jpg| [[Brandenburga pordego]], [[Berlino]] Dosiero:Piazza del Mercato di Cracovia.JPG| [[Krakovo]], [[Pollando]] Dosiero:Prater riesenrad.jpg| [[Viena Prater]], [[Aŭstrio]] Dosiero:Table mountain.JPG| [[Tablomonto (Sudafriko)]] Dosiero:Angel falls in Venezuela 001.JPG| [[Salto Angel]], [[Venezuelo]] Dosiero:Matterhorn Riffelsee 2005-06-11.jpg| [[Materhorno]], [[Svislando]] Dosiero:Delicatearch.png| Delikata Arko [[Nacia parko de arkoj]], [[Usono]] Dosiero:Switzerland Lucerne.jpg| [[Kapela ponto]], [[Luzern]] [[Svislando]] Dosiero:Kölner Dom abends.jpg| Katedralo de [[Kolonjo]], [[Germanio]] Dosiero:LondonTowerBridge2004-08-03.jpg| [[Tower Bridge]] en [[Londono]] Dosiero:Stonehenge Total.jpg| [[Stonehenge]] ([[Britio]]) Dosiero:Peru_Machu_Picchu_Sunrise.jpg| [[Maĉupikĉuo]] ([[Peruo]]) Dosiero:Mt ST michel 10.JPG| [[Monto Sankta Mikaelo]], [[Francio]] Dosiero:Colosseum-2003-07-09.jpg| [[Koloseo]] en [[Romo]], [[Italio]] Dosiero:Leaning Tower of Pisa.jpg| La [[oblikva turo de Pizo]] Dosiero:Israel - Haifa - Bahai Gardens 004.jpg| Maŭzoleo kaj terasa ĝardenaro, [[Ĥajfo]], [[Israelo]] Dosiero:Petra Jordan BW 21.JPG| Trezorejo en [[Petra (urbo)|Petra]], [[Jordanio]] Dosiero:Everest North Face toward Base Camp Tibet Luca Galuzzi 2006.jpg| [[Ĉomolungmo]], [[Nepalo]]/[[Tibeto]] Dosiero:Sunset at Uluru on July 30, 2005.jpg| [[Uluru]], [[Aŭstralio]] Dosiero:Abu Simbel, Ramesses Temple, front, Egypt, Oct 2004.jpg| [[Ramseso la 2-a|Ramses]]-templo en [[Abu Simbel]], [[Egipto]] Dosiero:Alhambra2001.jpg| [[Alhambro]], [[Hispanio]] Dosiero:Ngorongoro.jpg| [[Ngorongoro|Kaldero Ngorongoro]], [[Tanzanio]] </gallery> == Vidu ankaŭ == * [[Rekonilo]] * [[Monda Heredaĵo de UNESKO]] {{Projektoj|ReVo=vid.0indajxo}} [[Kategorio:Turismo]] [[Kategorio:Vizitindaĵoj]] [[Kategorio:Mondaj heredaĵoj de UNESKO]] dqpyyk9y365rp8fh6lddtp68cfa026n 0 263551 9423568 8762748 2026-07-08T17:43:21Z Sj1mor 12103 9423568 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} En [[matematiko]], '''turnada grupo''' estas la [[grupo (algebro)|grupo]] de ĉiuj [[rotacio|turnadoj]] ĉirkaŭ la fonto de koordinatoj - la punkto (0, 0, 0) de 3-dimensia [[eŭklida spaco]] '''''R'''³'' sub la operacio de [[funkcia komponaĵo|komponaĵo]]. Laŭ difino, turnado ĉirkaŭ la fonto estas [[lineara transformo]] kiu konservas [[longo]]jn kaj [[orientiĝo (matematiko)|orientiĝo]]n (dekstrecon) de spaco. Longo-konservanta transformo kiu donas la malan orientiĝon estas [[nepropra turnado]]. Kompono de du turnadoj donas ankaŭ turnadon. Ĉiu turnado havas unikan inversan turnadon. Ankaŭ [[identa bildigo]] estas turnado. Pro la pli supre donitaj propraĵoj, la aro de ĉiuj turnadoj estas [[grupo (algebro)|grupo]] sub komponaĵo. Ankaŭ, la turnada grupo havas naturan [[sternaĵo|sternaĵa]]n strukturon por kiu la grupaj operacioj estas [[glata funkcio|glataj]]; tiel ĝi estas fakte [[grupo de Lie]]. La turnada grupo estas ofte skribata kiel '''SO(3)''', vidu pli sube pri la kaŭzoj. La turnada grupo estas [[neabela grupo]] (ne [[komuta grupo]]). Tio estas ke gravas la ordo en kiu kelkaj turnadoj estas komponitaj. Ekzemple, kvaroncirkla turno je la pozitiva ''x''-akso sekvita per kvaroncirkla turno je la pozitiva ''y''-akso estas malsama turnado ol tiu ricevita per unue turno ĉirkaŭ ''y''-akso kaj poste ĉirkaŭ ''x''-akso. Ĉi tio estas malsama de turnado en du dimensioj, kie ordo de turnadoj ne gravas. == Konservadaj propraĵoj == Krom konservado de longo, ĉiu turnado konservas ankaŭ [[angulo]]jn. Ĉi tiu sekvas de tio ke la [[skalara produto]] de du vektoroj ''u'' kaj ''v'' povas esti skribata nur per longoj: : <math> u \cdot v = \tfrac{1}{2}\left(\|u + v\|^2 - \|u\|^2 - \|v\|^2\right) </math> De ĉi tie, ĉiu longo-konservanta transformo en '''''R'''³'' konservas la skalaran produton, kaj tiel la angulon. Ĉiu turnado bildigas [[ortonormala bazo|ortonormalan bazon]] en '''''R'''³'' ankaŭ al ortonormala bazo. Turnado estas ofte difinita kiel lineara transformo kiu konservas la [[ena produto|enan produton]] sur '''''R'''³''. Pro la pli supre donita argumento, ĉi tio estas ekvivalento al postulo de konservo de longo. == Turnada akso == Ĉiu netriviala turnado en 3 dimensioj fiksas unikan 1-dimensian [[rekto]]n kiu estas nomata kiel la ''[[rotacia akso]]'' (ĉi tio estas [[eŭlera turnada teoremo]]). Ĉiu turnado agas kiel normala 2-dimensia turnado en ĉiu ebeno [[perpendikulara]] al ĉi tiu akso. Pro tio ke ĉiu 2-dimensia turnado povas esti prezentita per angulo ''φ'', ajna 3-dimensia turnado povas esti precizigita per rotacia akso kaj angulo de turnado ĉirkaŭ ĉi tiu akso. Oni bezonas precizigi orientiĝon de la akso kaj ĉu la turnado estas prenita al esti [[laŭhorloĝnadla kaj kontraŭhorloĝnadla|laŭhorloĝnadla]] aŭ [[kontraŭhorloĝnadla]] kun respekto al ĉi tiu orientiĝo. Por donita [[unuobla vektoro]] ''n'' en '''R'''³ kaj angulo ''φ'', estu ''R(φ, n)'' kontraŭhorloĝnadla turnado ĉirkaŭ la akso tra ''n'' (kun orientiĝo difinita per '''n'''). Ĉiu turnado povas esti prezentita per unika angulo ''φ'' en la limigo ''0 ≤ φ ≤ π'' kaj unuobla vektoro ''n'' tia ke * ''n'' estas ajna se ''φ = 0''. * ''n'' estas unika se ''0 < φ < π''. * ''n'' estas unika [[supren ĝis]] signo se ''φ = π'', tio estas ke turnadoj ''R(π, n)'' kaj ''R(π, -n)'' estas identaj. Propraĵoj de turnado estas ke por ĉiuj ''n'' kaj ''φ'': * ''R(0, n)'' estas la identa transformo * ''R(φ, n) = R(-φ, -n)'' * ''R(π+φ, n)'' = ''R(π-φ, -n)'' * ''R(φ, n) = R(φ+2πk, n)'' por ĉiu entjero ''k'' == Matrica prezento == Kiel ĉiu lineara transformo, turnado povas ĉiam esti prezentita per [[matrico]]. Ekzemple, kontraŭhorloĝnadlaj turnadoj ĉirkaŭ pozitivaj ''x'', ''y'' kaj ''z'' aksoj je angulo ''φ'' estas donitaj respektive per matricoj : <math>R_x(\phi) = \begin{bmatrix}1 & 0 & 0 \\ 0 & \cos\phi & -\sin\phi \\ 0 & \sin\phi & \cos\phi\end{bmatrix}</math> : <math>R_y(\phi) = \begin{bmatrix}\cos\phi & 0 & \sin\phi \\ 0 & 1 & 0 \\ -\sin\phi & 0 & \cos\phi\end{bmatrix}</math> : <math>R_z(\phi) = \begin{bmatrix}\cos\phi & -\sin\phi & 0 \\ \sin\phi & \cos\phi & 0 \\ 0 & 0 & 1\end{bmatrix}</math> Estu ''R'' donita turnado. Kun respekto al la [[norma bazo]] ''(e₁, e₂, e₃)'' de '''''R'''³'' la kolumnoj de ''R'' estas donitaj per ''(Re₁, Re₂, Re₃)''. Pro tio ke la norma bazo estas [[ortonormala]], la kolumnoj de ''R'' formas ankaŭ ortonormalan bazon. Ĉi tiu ortonormaleco povas esti esprimita kiel : ''R^TR = I'' kie ''R^T'' estas la [[transpono]] de ''R'' kaj ''I'' estas la 3 × 3 [[identa matrico]]. Matricoj por kiu ĉi tiu propraĵo veras estas [[orta matrico|perpendikularaj matricoj]]. La grupo de ĉiuj 3 × 3 perpendikularaj matricoj estas skribata kiel O(3). Aldone al konservado de longo, turnado konservas ankaŭ orientiĝon. Matrico priskribanta la transformon konservas aŭ malkonservas orientiĝon laŭ tio ĉu ĝia [[determinanto]] estas pozitiva aŭ negativa respektive. Por orta matrico ''R'', ''det R^TR = det I = 1'', kun tio ke ''det R^T = det R'' ĉi tio implicas ke ''(det R)² = 1'' kaj do ''det R = ±1''. La [[subgrupo]] de perpendikularaj matricoj kun determinanto 1 estas nomata kiel la ''speciala perpendikulara grupo'', skribata kiel SO(3). Tial ĉiu turnado povas esti prezentita unike per orta matrico kies determinanto estas 1. Ankaŭ, pro tio ke komponaĵo de turnadoj respektivas al [[matrica multipliko]], la turnada grupo estas [[izomorfia]] al la speciala perpendikulara grupo SO(3). Nepropraj turnadoj estas donataj per perpendikularaj matricoj kun determinanto -1. Ili ne formas grupon ĉar komponaĵo de du nepropraj turnadoj estas propra turnado. == Topologio == Konsideru solidan [[pilko (matematiko)|pilkon]] en '''''R'''³'' de radiuso ''π'' - aro de ĉiuj punktoj de '''''R'''³'' de distanco ''π'' aŭ malpli granda de la (0, 0, 0). Por ĉiu punkto en ĉi tiu pilko estas respektiva turnado, kun akso tra la (0, 0, 0) kaj la punkto kaj turnada angulo egala al distanco de la punkto al la (0, 0, 0). La identa turnado respektivas al (0, 0, 0) - la centro de la pilko. Turnado tra anguloj inter 0 kaj ''-π'' estas konforma laŭ la punkto sur la sama akso kaj distanco de la fonto sed sur la transa flanko de la (0, 0, 0). Unu cetera problemo estas ke du turnadoj je ''π'' kaj je ''-π'' ĉirkaŭ la sama akso estas la samaj. Tiel oni identigas (aŭ gluas kune aŭ konsideras [[kvocienta spaco|kvocientan spacon]]) [[antipoda punkto|antipodajn punktojn]] de surfaco de la pilko. Post ĉi tiu identigo, rezultiĝas [[topologia spaco]] [[homeomorfa]] al la turnada grupo. Notu, ke la pilko ''ne'' estas tiu objekto kiu estas turnata per la transformoj. Temas pri turnado de ''iu la alia'' objekto. La pilko kun antipodaj surfacaj punktoj identigitaj estas [[glata sternaĵo]], kaj ĉi tiu sternaĵo estas [[difeomorfa]] al la turnada grupo. Ĝi estas ankaŭ difeomorfa al la 3-dimensia [[reela projekcia spaco]] '''''RP'''³'', tiel la lasta povas ankaŭ servi kiel topologia modelo por la turnada grupo. Ĉi tiuj identigoj ilustras ke SO(3) estas [[konekteco|koneksa]] sed ne [[simple koneksa]]. Por montri ne simplan koneksecon de la pilko kun antipodaj surfacaj punktoj identigitaj, konsideru vojojn de la norda poluso ''(0, 0, π)'' rekte tra la centro (0, 0, 0) suben ĝis la suda poluso ''(0, 0, -π)''. Ĝi estas fermita ciklo, ĉar la norda poluso kaj la suda poluso estas identigitaj. Ĉi tiu ciklo ne povas esti malpligrandigita al punkto, ĉar por ĉiu misformigo de la ciklo, la starta kaj fina punktoj restas antipodaj, alie la ciklo perdus fermitecon. En terminoj de turnadoj, ĉi tiu ciklo prezentas kontinuan vicon de turnadoj ĉirkaŭ la ''z''-akso startante kaj finante kun la turnado je angulo ''π'', kio estas serio de turnadoj je angulo ''φ'' kie ''φ'' ŝanĝiĝas de ''-π'' al ''π''. Tamen, se trapasi la vojon dufoje, tiel ke ''φ'' ŝanĝiĝas de ''-π'' al ''3π'' aŭ ekvivalente de 0 al ''4π'', la rezultanta fermita ciklo povas esti malpligrandigita al sola punkto: unue movu la vojoj kontinue al la pilka surfaco, ankoraŭ konektante nordan poluson kaj sudan poluson dufoje. Duono de la vojo povas tiam esti spegulita al la antipoda flanko sen ŝanĝo de la vojo. Nun estas ordinara fermita ciklo sur la surfaco de la pilko, tra la du polusoj laŭ ĉefcirklo. Ĉi tiu cirklo povas esti malpligrandigita al punkto sen problemoj. La sama rezonado povas esti plenumita ĝenerale, kaj ĝi montras ke la [[fundamenta grupo]] de SO(3) estas [[cikla grupo]] de ordo 2. En [[fiziko|fizikaj]] aplikoj, la ne-banaleco de la fundamenta grupo permesas ekziston de specifaj objektoj, kaj estas grava laborilo en la evoluo de la [[spino-statistika teoremo]]. La [[universala kovro]] de SO(3) estas [[grupo de Lie]] nomata kiel [[Spino(3)]]. La grupo Spino(3) estas izomorfia al la [[speciala unuargumenta grupo]] SU(2); ĝi estas ankaŭ [[difeomorfa]] al la unuobla [[3-sfero]] ''S³'' kaj povas esti komprenita kiel la grupo de [[kvaterniono]]j kies estas [[absoluta valoro]] 1. == Prezentoj de turnadoj == Estas diversaj manieroj prezenti turnadon: * Per perpendikulara matrico kun determinanto 1 * Per akso kaj turnada angulo * Per punkto en pilko en '''''R'''³'' de radiuso ''π'' * Per [[kvaterniono]] kies estas [[absoluta valoro]] 1 * Per [[eŭlera angulo|eŭleraj anguloj]] - kiel vico de turnadoj ĉirkaŭ iuj fiksitaj aksoj. == Ĝeneraligoj == La turnada grupo povas esti ĝeneraligita al ''n''-dimensia [[eŭklida spaco]] '''''R'''ⁿ''. La grupo de ĉiuj propraj kaj nepropraj turnadoj en ''n'' dimensioj estas nomata kiel la [[perpendikulara grupo]], ''O(n)'', kaj ĝia subgrupo de nur propraj turnadoj estas nomata kiel la [[speciala perpendikulara grupo]], ''SO(n)''. La turnada grupo SO(3) estas subgrupo de ''E⁺(3)'', la [[eŭklida grupo]] de direktaj izometrioj de '''R'''³. Ĉi tiu pli granda grupo estas la grupo de ĉiuj [[movo]]j de [[solido]]. Ĉiu movo estas kombinaĵo de turnado ĉirkaŭ ajna akso kaj [[paralela movo]], tiel kombinaĵo de ero de SO(3) kaj ajna paralela movo. En [[speciala teorio de relativeco]] estas uzata 4-dimensia [[spaco de Minkowski]]. Malsimile al [[4-dimensia eŭklida spaco]], spaco de Minkowski havas enan produton kun nedifinita [[metrika signumo]]. Tamen, tie estas difinita [[lorenca transformo]], kiu estas ''ĝeneraligita turnado'' kiu konservas ĉi tiun enan produton. La grupo de ĉiuj tiuj transformoj estas nomata kiel [[lorenca grupo]]. Ĝenerale, la turnada grupo de objekto estas la [[geometria simetria grupo]] en la grupo de direktaj izometrioj; en aliaj vortoj, la intersekco de la plena geometria simetria grupo kaj la grupo de direktaj izometrioj. Por [[nememspegulsimetrieco|nememspegulsimetria]] objekto ĝi estas la sama kiel la plena geometria simetria grupo. == Vidu ankaŭ == * [[Perpendikulara grupo]] - ĝeneraligo al pli altaj dimensioj * [[Koordinata turnado]] * [[Solido]] * [[Angula rapido]] * [[Angula movokvanto]] * [[Abakoj sur SO(3)]] * [[Eŭleraj anguloj]] * [[Infinitezima turnado]] * [[Lorenca grupo]] * [[Paralela mova grupo]] [[Kategorio:Turna simetrio]] [[Kategorio:Sternaĵoj]] jq1oh21cdoo196dli5xhghwttp4w6ru 0 264856 9423534 8751903 2026-07-08T17:28:11Z Sj1mor 12103 9423534 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Vektora kalkulo''' aŭ '''vektora analitiko''' estas kampo de [[multvariabla kalkulo]] de [[matematiko]] koncernanta multvariablajn [[reela nombro|reelajn]] [[vektoro]]jn en [[ena produto spaco]] de du aŭ pli multaj [[dimensio]]j. Ĝi havas iujn [[formulo]]jn kaj teknikojn por solvado de problemoj, utilaj por [[inĝenierarto|inĝenierado]] kaj [[fiziko]]. Vektora kalkulo koncernas [[skalara kampo|skalarajn kampojn]], kiuj asocias [[skalaro]]n al ĉiu punkto de spaco, kaj [[vektora kampo|vektorajn kampojn]], kiu asocias vektoron al ĉiu punkto de spaco. Ekzemple, [[temperaturo]] en ĉambro povas esti priskribita per skalara kampo: al ĉiu punkto estas asociita skalara valoro de temperaturo. La aera fluo en la sama ĉambro povas esti priskribita per vektora kampo: al ĉiu punkto estas asociita [[vektora rapido]] de la aero. == Vektoraj operacioj == Vektora kalkulo studas diversajn [[diferenciala operatoro|diferencialajn operatorojn]] difinitajn sur skalaraj aŭ vektoraj kampoj. La kvar plej gravaj operacioj en vektora kalkulo estas: {| class="wikitable" ! Operacio !! Skribmaniero !! Priskribo !! Fonta kampo !! Rezulta kampo |- ! [[Gradiento (matematiko)|Gradiento]] | <math> \operatorname{grad}(f) = \nabla f </math> || Mezuras la kurzon kaj direkton de ŝanĝo de skalara kampo. || Skalara || Vektora |- ! [[Diverĝenco]] | <math> \operatorname{div}(\mathbf{F}) = \nabla \cdot \mathbf{F} </math> || Mezuras la densecon de fontoj de fluo je donita punkto en vektora kampo. || Vektora || Skalara |- ! [[Kirlo (matematiko)|Kirlo]] | <math> \operatorname{rot}(\mathbf{F}) = \operatorname{curl}(\mathbf{F}) = \nabla \times \mathbf{F} </math> <br /> (kutime uzataj nur en 3 dimensioj) || Mezuras la turnecon ĉirkaŭ punkto en vektora kampo, aplikebla nur en [[2 dimensioj]] kaj en [[3 dimensioj]]. || Vektora || Skalara en 2 dimensioj, <br /> vektora en 3 dimensioj |- ! [[Laplaca operatoro]] | <math> \Delta f = \nabla^2 f = \nabla \cdot \nabla f </math> || Komponaĵo de la diverĝenco kaj gradiento. || Skalara || Skalara |} Ĉi ĉiuj operacioj povas esti esprimitaj per la [[nabla operatoro]] <math>\nabla</math>. Kirlo en 2 dimensioj estas ne tre kutima. Se aldoni la 3-an dimension, tiam la kirlo estas vektoro ĉiam orta al la fonta 2-dimensia ebeno, tiel la kirlo havas nur unu nenulan koordinaton, la 3-an. Ĉi tiu la 3-a koordinato de kirlo povas efike esti konsiderata kiel skalara kampo sur la ebeno. [[Jakobia matrico]] estas utila por studi funkciojn kies ambaŭ argumento kaj rezulto estas multvariablaj. == Teoremoj == Estas kelkaj gravaj teoremoj pri ĉi tiuj operatoroj kiuj ĝeneraligas la [[fundamenta teoremo de kalkulo|fundamentan teoremon de kalkulo]] al pli altaj dimensioj: {| class="wikitable" ! Teoremo !! Formulo !! Priskribo |- ! [[Gradienta teoremo]] | <math> \varphi\left(\mathbf{q}\right)-\varphi\left(\mathbf{p}\right) = \int_L \nabla\varphi\cdot d\mathbf{r} </math> | La [[kurba integralo]] de gradiento de skalara kampo ''φ('''r''')'' egalas al diferenco de valoroj de la skalara kampo je la finaj punktoj de la [[kurbo]] de la integralado. |- ! [[Teoremo de Green]] | <math>\int_{C} L\, dx + M\, dy = \iint_{D} \left(\frac{\partial M}{\partial x} - \frac{\partial L}{\partial y}\right)\, dA</math> | La integralo de la skalara kirlo de 2-dimensia vektora kampo ''(L(x, y), M(x, y))'' tra regiono ''D'' en la ebeno egalas la kurba integralo de la vektora kampo super la kurbo ''C'' baranta la regionon. La kurbo devas havi kontraŭhorloĝnadlan direkton. |- ! [[Teoremo de Kelvino-Stokes]] | <math> \int_{\Sigma} \nabla \times \mathbf{F} \cdot d\mathbf{\Sigma} = \oint_{\partial\Sigma} \mathbf{F} \cdot d \mathbf{r} </math> | La integralo de la kirlo de vektora kampo '''''F'''(r)'' super [[surfaco]] ''Σ'' egalas al kurba integralo de la vektora kampo super la kurbo <math>\partial\Sigma</math> baranta la surfacon. |- ! [[Diverĝenca teoremo]] | <math>\iiint\limits_V\left(\nabla\cdot\mathbf{F}\right)dV=\iint\limits_{\partial V}\mathbf{F}\cdot d\mathbf{S}</math> | La integralo de la diverĝenco de vektora kampo '''''F'''(r)'' tra iu solido ''V'' egalas al la [[surfaca integralo]] de la [[fluo]] tra la surfaco <math>\partial V</math> baranta la solidon, kie '''''S''''' estas normala vektoro al la surfaca ero. |} Uzo de kirlo povas postuli la [[dekstreco]]n de la [[koordinatsistemo]], vidu ankaŭ en [[vektora produto]] kaj [[pseŭdovektoro]]. == Vidu ankaŭ == * [[Multvariabla kalkulo]] * [[Parta derivaĵo]] * [[Operacioj en vektora kalkulo]] * [[Senkirla vektora kampo]] * [[Solenoida vektora kampo]] * [[Laplaca operatora vektora kampo]] * [[Pseŭdovektoro]] * [[Skalara produto]] * [[Vektora produto]] * [[Vektoraj identoj]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://books.google.com/books?id=R5IKAAAAYAAJ&printsec=frontcover Vektora analitiko] - lernolibro por studentoj de matematiko kaj fiziko, bazita sur la prelegoj de Willard Gibbs, de Edwin Bidwell Wilson, publikigita en [[1902]] * Chen-Al Tai (1995). ''[http://deepblue.lib.umich.edu/handle/2027.42/7868 Historia studo de vektora analitiko]''. Teknika raporto RL 915, Radiada laboratorio, Universitato de Miĉigano. * [http://www.public.asu.edu/~kevinlg/i256/Nonortho.pdf Elvolvado de vektora analitiko al ne-perpendikulara spaco] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090912103326/http://www.public.asu.edu/~kevinlg/i256/Nonortho.pdf |date=2009-09-12 }} * {{Citlibro | Aŭtoro = Michael J. Crowe | Titolo = A History of Vector Analysis : The Evolution of the Idea of a Vectorial System - Historio de vektora analitiko : La evoluo de la ideo de vektora sistemo | Eldonejo=Dover Publications; Represa redakcio | Jaro = 1994 | ISBN = 0-486-67910-1 }} ([https://web.archive.org/web/20040126170335/http://www.nku.edu/~curtin/crowe_oresme.doc Enkonduko]) [[Kategorio:Vektora kalkulo]] b5qxt93dmuhsz79v0vosuvp8m7qxkbt 0 267189 9423824 9130870 2026-07-09T05:54:01Z Crosstor 3176 superflua mapo 9423824 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=SK}} '''Gemerské Michalovce,''' [[hungare]] '''Gömörmihályfalva''' estas malgranda [[vilaĝo]] en [[Slovakio]], en [[Regiono Banská Bystrica]], en [[Distrikto Rimavská Sobota]]. [[Dosiero:Ciconia ciconia nests 1b Gemerské Michalovce 20130721.JPG|eta|maldekstre|Vojo en Gemerské Michalovce]] == Bazaj informoj == * [[Areo]]: 6 km² * [[Supermara alteco]]: 211 m * [[Loĝantaro]]: 100 * [[Poŝtkodo]]: 982 52 * [[Aŭtokodo]]: RS * [[Telefonprefikso]]: 47 == Situo == Gemerské Michalovce situas sur mal[[ebenaĵo]], sub [[piedo]]j de [[monto]] 304 m-ojn alta, laŭ [[rojo]], laŭ traira flanko[[vojo]]. [[Tornaľa]] troviĝas 10 km-ojn. == Historio == La vilaĝo estis unue menciita en la [[jaro]] [[1413]] en formo ''"Myhalfalwa"''. En [[1910]] loĝis en Gömörmihályfalva 167 da [[homo]]j, (ĉiuj [[hungaroj]]). Ĝis [[Traktato de Trianon]] Gömörmihályfalva apartenis al [[Hungara reĝlando]], al [[Gömör kaj Kis-Hont]], al distrikto de [[Tornaľa|Tornalja]], poste al [[Ĉeĥoslovakio]], fine ekde [[1993]] al Slovakio. Inter [[1938]]-[[1945]] Gömörmihályfalva rehungariĝis. La [[unua Viena Arbitracio|unua Arbitracio de Vieno]] deklaris, ke tiuj [[komunumo]]j, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al [[Hungario]]. Post la [[2-a mondmilito]] la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ [[Dekretoj de Beneš]], dume [[slovakoj]] alvenis. [[Kolĥozo]] formiĝis en [[1952]]. Inter [[1971]]-[[1990]] la vilaĝo e estis [[municipo]]. En [[2001]] loĝis en Gemerské Michalovce 97 da homoj, (76 hungaroj, 21 slovakoj). == Vidindaĵoj == * kalvinana [[preĝejo]] de [[1772]] == Famuloj == En la iama Gömörmihályfalva naskiĝis hungara [[advokato]] [[Mihály Forgon]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://mapy.zoznam.sk/index.pl?zoom=6&pos_x=-341602&pos_y=-1266820&size=full&lang=sk&sipka=1&name=Gemersk%E9%20Michalovce%2C%20Rimavsk%E1%20Sobota Gemerské Michalovce en la mapo] {{Municipoj de Regiono Banská Bystrica|Distrikto Rimavská Sobota}} [[Kategorio:Municipoj en distrikto Rimavská Sobota]] ta9rxnt2c6ndr6kmbsjta4hoftuszzy 0 273772 9423526 9242617 2026-07-08T17:24:08Z Sj1mor 12103 9423526 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} La '''ĉelteorio''' estas [[teorio]], kiu baziĝas sur [[postulato]], ke ĉiuj [[organismo]]j konsistas el [[ĉelo (biologio)|ĉeloj]]. Tiu ĉi teorio sekvigis ampleksajn konkludojn: Kreskado estas procezo, laŭ kiu produktiĝas pli kaj pli da ĉeloj, kiuj ekestas el pli fruaj ĉeloj. Ankaŭ en la procezo de [[reprodukta sistemo|reproduktado]] de bestoj (inkluzive de la homoj) la ĉelo havas centran rolon. Novaj individuoj ĉiam ekestas el vivaj ĉeloj per [[ĉeldivido]], neniam per [[abiogenezo]], la ekesto de ĉeloj el neviva materialo. La agnosko de la ĉela teorio fine gvidis al fundamenta [[moto]] de biologio, kiu [[latine]] formuliĝis tiel: ''{{lang|la|omnis cellula e cellula}}'' ("ĉiu ĉelo [ekestas] el ĉelo"). == Historio de la ĉelteorio == La evoluo de la ĉelteorio estas proksime ligita al la historio de la [[ĉelbiologio]]. Post la invento de optikaj aparatoj kiel la [[mikroskopo]] eblis ekzameni la detalan anatomion de plantoj. En la jaro [[1665]] [[Robert Hooke]] unuafoje uzis la vorton "ĉelo" ([[latine]] ''{{lang|la|cellula}}'', "ĉambreto"), post kiam li observis ĉelojn en la histo de [[korko]]. Pli poste li trovis similajn strukturojn en aliaj plantoj. En sia lernolibro "fitotomio" ("planta anatomio") dum la jaro [[1830]] la [[medicino|medicinisto]] kaj [[botaniko|botanikisto]] [[Franz Meyen|Franz Julius Ferdinand Meyen]] priskribis la mikroskope observeblan detalan konstruon de la plantaj organoj el ĉeloj. La ĉelteorio unuafoje dum la jaro [[1838]] de la germana botanikisto [[Matthias Schleiden]] estis formulita por la plantoj. Samjare la same germana sciencisto [[Theodor Schwann]] ampleksigis tiun teorion al bestaj organismoj. La esenca komuneco de ĉiuj vivaj organismoj tiel estis substrekita. La observoj kaj pripensoj estis kolektitaj en la verko "mikroskopaj ekzamenoj pri la konformeco en strukturo kaj kreskado de bestoj kaj plantoj" de [[Theodor Schwann]], kiu publikiĝis en [[1839]]. La aŭtoro ankaŭ formulis la bazajn principojn de [[embriologio]], observante, ke [[ovo]] estas unuopa ĉelo, kiu fine evoluas ĝis plena [[organismo]]. La teorio dum la 1850-aj jaroj de la berlina kuracisto [[Rudolf Virchow]] ampleksiĝis por la homa [[medicino]]. Dum 1858 Virchow publikigis sian teorion de "ĉela patologio", kiu postulas, ke malsanoj baziĝas je perturboj de la korpaj ĉeloj. Tiu teorio estas unu el la sciencaj kolonoj de la nuntempa [[patologio]]. La influo de [[mikroorganismo]]j (kiel [[bakterioj]], [[arĥeoj]], [[protistoj]], [[fungoj]], certasence ankaŭ [[viruso (biologio)|virusoj]]) je malsanoj por Rudolf Virchow tamen ankoraŭ ne havis rolon. Pro la sciencaj esploroj de [[Louis Pasteur]] la ebleco de [[abiogenezo]] aŭ "spontana ekesto" (''generatio spontanea'') de ĉeloj estis definitive ekskludita. == Centraj principoj == La nuntempe ĝenerale akceptitaj principoj de la ĉelteorio estas: * Ĉiuj organismoj konsistas el unu ĉelo aŭ pluraj ĉeloj. * Ĉeloj ekestas ĉiam el aliaj ĉeloj per ĉeldivido. * Ĉiuj ĉeloj en sia baza strukturo kaj bioĥemiaj meĥanismoj esence konformas. * La ĉelo estas la baza unuo por la strukturo kaj funkciado de la organismoj. * La baza [[metabolismo]] okazas ene de la ĉeloj. * [[Genetiko|Genetika]] materialo, do la informoj de [[geno]]j, estas plusdonitaj dum la ĉeldivido. [[Kategorio:Biologio]] [[Kategorio:Teorioj]] s6a1dbcjuob7p178v8eg0sd0bzyc96b 0 274034 9423537 9021782 2026-07-08T17:28:45Z Sj1mor 12103 9423537 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} En [[fiziko]], '''konserveca forto''' aŭ '''konservativa forto''' estas [[forto]] tia, ke se objekto moviĝas de unu situo al alia, la forto ŝanĝas la [[potenciala energio|potencialan energion]] de la objekto per kvanto, kiu ne dependi de la vojo. Konserveca forto povas esti konsiderata kiel forto kiu ''konservas'' mekanikan energion. Supozu ke partiklo startas je punkto ''A'', kaj estas konstanta forto ''F'' aganta sur ĝi. Tiam la partiklo estas movata per la aliaj fortoj, kaj iam poste trafas je A denove. Kvankam la partiklo povas ankoraŭ esti movanta, je tiu tempo kiam ĝi pasas punkton A denove, ĝi faris vojaĝon je fermita vojo. Se je ĉi tiu tempo la entuta laboro farita per ''F'' laŭ la vojo estas 0, do ''F'' sukcesis la fermitan vojan provon. Ĉiu forto tiu sukcesas la fermitan vojan provon estas klasifikita kiel konserveca forto. La [[gravita forto]], [[forto de risorto]], [[magneta forto]] (laŭ iuj difinoj, vidi pli sube) kaj [[elektra forto]] (de nemoviĝantaj ŝargoj) estas ekzemploj de konservecaj fortoj, almenaŭ se moviĝo estas ne tro rapida. == Voja sendependeco == [[Dosiero:Conservative Force Gravity Example.svg|eta|dekstra|La laboro farita per la [[gravita forto]] sur objekto dependas nur sur ĝia ŝanĝo je alto ĉar la gravita forto estas konserveca.]] Direkta konsekvenco de la fermita voja provo estas ke laboro farita per konserveca forto sur partiklo movanta inter iuj du punktoj ne dependas de intera parto de la vojo de la partiklo. Laboro farita per konserveca forto egalas al negativo de ŝanĝo de la en potenciala energio dum la movo. Por pruvo, imagu du vojojn 1 kaj 2, ambaŭ ekde punkto A ĝis punkto B. La variado de energio por la partiklo, prenante vojon 1 de A al B kaj tiam vojon 2 malantaŭen de B al A, estas 0; tial, la laboro estas la sama en vojo 1 kaj 2, kio estas, la laboro estas sendependa de la vojo. == Kondiĉoj == [[Forta kampo (fiziko)|Forta kampo]] ''F'' estas ''konserveca'' se ĝi verigas iun el ĉi tiuj ekvivalentaj kondiĉoj: : '''1.''' La [[kirlo (matematiko)|kirlo]] de ''F'' estas nulo: :: ''rot '''F''' = 0'' : '''2.''' Laboro de la forto estas nulo por ĉiu simpla fermita vojo: :: <math> \oint_C \vec{F} \cdot \mathrm{d}\vec r = 0 </math> : '''3.''' La forto povas esti skribita kiel negativo de [[gradiento (matematiko)|gradiento]] de la [[potencialo]] ''Φ_'''F''''': :: '' '''F'''= - grad Φ_'''F''''' == Nekonservecaj fortoj == Multaj fortoj, aparte tiuj kiuj dependas de [[vektora rapido]] de la objekto, ne estas [[forta kampo (fiziko)|fortaj kampoj]]. En ĉi tiuj okazoj, la pli supre donitaj tri kondiĉoj ne estas matematike ekvivalentaj. Ekzemple, la [[magneta forto]] kontentigas kondiĉon 2 (pro tio ke la laboro farita per magneta kampo sur ŝargita partiklo estas ĉiam nulo), sed ne kontentigas kondiĉon 3, kaj kondiĉo 1 estas tute ne difinita (la forto ne estas vektora kampo, tiel oni ne povas komputi ĝian kirlon). Iuj aŭtoroj klasifikas la magnetan forton kiel konservecan, iuj kiel nekonservecan. La magneta forto estas tamen nekutima okazo kaj plejparto de fortoj dependaj de vektora rapido, ne kontentigas ĉiun el la tri kondiĉoj, kaj pro tio estas unusence nekonservecaj. Kutima ekzemplo estas [[frotado]] kaj [[ne-elasta]] [[malformiĝo]] de materialo. Nekonservecaj fortoj aperas en konsidero pro neglekto de iuj [[grado de libereco|gradoj de libereco]]. Ekzemple, frotado povas esti traktita sen uzo de nekonservecaj fortoj per aparta (ne statistika) konsidero de moviĝo (je ĉiu el havataj gradoj de libereco) de ĉiu aparta molekulo de la frotantaj surfacoj. Por makrooskalaj sistemoj la nekonserveca proksimumado estas multe pli simpla ol aparta konsidero de ĉiu el la multegaj gradoj de libereco. Ekzemploj de nekonservecaj fortoj estas [[frotado]]. == Vidu ankaŭ == * [[Konserveca vektora kampo]] [[Kategorio:Forto]] [[Kategorio:Klasika mekaniko]] 9d5op2bdbi3d7axfrgh21zlaxus3dnh 0 278442 9423881 8807502 2026-07-09T09:03:54Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423881 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=CH-GE |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |situo sur mapo= |zomo=13 }} La '''Monda Konsilio de Eklezioj''' ({{lang-en|World Council of Churches}}, {{lang-fr|Conseil œcuménique des Églises}}, {{lang-de|Ökumenische Rat der Kirchen}}),<ref>[https://www.oikoumene.org/de/about-us/about?set_language=de Was ist der Ökumenische Rat der Kirchen?]</ref> {{lang-es|Consejo Mundial de Iglesias}}) fondiĝis la [[23-an de aŭgusto]] [[1948]] kaj ekde tiam konsideriĝas la centra organizaĵo por la kristanisma [[ekumeno]]. Temas pri tutmonda ligo de momente 349 membraj eklezioj en pli ol 120 ŝtatoj sur ĉiuj kontinentoj de la tero. == Organiza formo == La organizaĵo konsistas el unuopaj eklezioj kaj unuiĝoj de pluraj eklezioj, kiuj konsentis pri la baza deklaracio de la konsilio, formale akceptiĝis kiel membroj kaj de tiam daŭrigis sian membrecon. Por membrostato ekzistas kaj teologiaj kaj organizaj antaŭkondiĉoj. <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.wcc-assembly.info/de/motto-themen/dokumente/1-erklaerungen-andere-angenommene-dokumente/institutionelle-angelegenheiten/constitution-and-rules.html |titolo=konstitucio kaj statuto de la Monda Konsilio de Eklezioj (jen germanlingve), 2006 |alirdato=2009-03-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070704005824/http://www.wcc-assembly.info/de/motto-themen/dokumente/1-erklaerungen-andere-angenommene-dokumente/institutionelle-angelegenheiten/constitution-and-rules.html |arkivdato=2007-07-04 }}</ref> La organizaĵo havas sian sidejon en [[Ĝenevo]] (Svislando). Decidoj de la konsilio kutime baziĝas sur konsento, do ne per simplaj voĉdonoj. Eblaj formoj de konsento estas * unuanima decido, * la plimulto aktive konsentas, dum la malplimulto kontentiĝas per tio, ke ampleksa kaj justa diskuto okazis, kaj ne protestas, aŭ * ekzistas konsento pri tio, ke ne povas esti akirita decido kaj ke ekzistas forte malsamaj opinioj pri la diskutata temo - la malsamaj opinioj fiksiĝas en la protokolo. == Membraj eklezioj == Membroj estas la plej multaj grandaj kristanaj eklezioj de la [[Ortodoksismo|ortodoksa]], [[Orientaj ortodoksaj eklezioj|orientortodoksa]], [[Anglikana eklezio|anglikana]], [[Prakatolika Eklezio|prakatolika]], [[Luteranismo|luterana]], [[Reformita Eklezio|reformita]], [[Uniaj Eklezioj|unia]] kaj [[Metodistoj|metodista]] tradicioj. <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://wcc-coe.org/wcc/who/mch-e.html |titolo=listo de la membraj eklezioj (anglalingve) |alirdato=2009-03-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090107165231/http://wcc-coe.org/wcc/who/mch-e.html |arkivdato=2009-01-07 }}</ref>. Multaj el la malgrandaj [[Evangeliismo|evangeliismaj]] eklezioj, ankaŭ la plej multaj eklezioj el la [[Pentekosta Kristanismo]] ne estas membroj. Ankaŭ la [[Adventisto]]j ne membras, sed partoprenas kiel observantoj en la kunsidoj kaj konferencoj. == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.wcc-coe.org retejo de la Monda Konsilio de Eklezioj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130124171344/http://www.wcc-coe.org/ |date=2013-01-24 }} * [http://www.wcc-assembly.info retejo de la konsilia asembleo ] [[Kategorio:Monda Konsilio de Eklezioj| ]] [[Kategorio:Protestantismo]] [[Kategorio:Ortodoksismo]] [[Kategorio:Kristanismo]] fxo3pmk3mo0az3l8onhp4chpv8kc08c 0 282220 9423748 9396826 2026-07-09T01:50:50Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 8 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423748 wikitext text/x-wiki '''Milito en Darfuro''' (aŭ ''Darfuro-konflikto'') estas konflikto, kiu disvolviĝis en [[Darfuro]], la regiono en okcidenta parto de [[Sudano]], inter unuflanke la registaro de la lando kaj [[arab-sudanano]]j ([[nomado]]j) kaj aliflanke darfuraj [[nigruloj]] ([[kamparano]]j). == Kaŭzoj == La konflikto inter la nomadoj ([[ĝaluloj]]) kaj kamparanoj ([[furoj]]) en Darfuro komenciĝis pro diversaj kaŭzoj. Ĝaluloj ĉiam pendolis kun [[kamelo]]j inter la [[stepo]] sude de la [[dezerto]] kaj la monteta regiono en la centra Darfuro, kie la furoj akceptis ilin gastame. Ili interŝanĝis la reciprokajn produktojn kun la kamparanoj. Se ilia grego perdiĝis, do nomadoj mem iĝis kamparanoj. La [[Klimata ŝanĝo|klimata ŝanĝiĝo]] kaŭzis ampleksiĝon de la dezerto en la nordo kaj devigis la nomadojn orientiĝi pli al la sudo. Ekde [[1980]] la dezerto etendiĝis suden kaj la kamparanoj bezonis pli grandajn areojn, kio kaŭzis malampleksiĝon de la paŝtejoj. La kamparanoj kvazaŭ tranĉis la kamel-vojojn pere de kamparoj kaj ne permesis uzi bonkvalitajn kampojn al tiuj ĝaluloj kiuj perdis sian gregon. La 21-an de junio [[2007]] la Programo de la [[Unuiĝintaj Nacioj]] pri naturo raportis, ke en kelkaj regionoj de Sudano okazas daŭra loka ŝanĝado de klimato, kiu montriĝas en malmultiĝo de [[precipitaĵo]] — speciale en darfuraj kaj [[Kordofano|kordofanaj]] ŝtatoj. Krome la furoj kaj aliaj lokaj popoloj celas ricevi pli da postenoj en loka potenco kaj pli da eblecoj por disvolviĝo de komerco. Tamen en tiuj sferoj tradicie dominas arabaj sudananoj. Fine de la [[1960-aj jaroj]] unue riveliĝis la protestaj humoroj de la nigrula loĝantaro. == Disvolviĝo de eventoj == [[Dosiero:Darfur report - Page 4 Image 2.jpg|140px|maldekstra|eta|<center>''Viro el ĜanĜavid''. Darfuro. 2004]] Bataloj inter sudana armeo kaj SPLA komenciĝis en 1983 post rompo de [[Adis-Abebo|Adis-Abeba]] interkonsento de 1972. Okaze de la granda sekeco kaj sekva [[malsatmizero]] en la jaroj 1984 kaj 1985 komenciĝis bataloj inter nomadoj kaj kamparanoj. [[Libio]] kaj sudana registaro apogis la nomadojn kaj uzis kontraŭ kamparanoj la taĉmentojn de beduena milicio – [[Ĝanĝavid]] (''Diabloj sur ĉevaloj''). Tiuj agis kiel rabistoj: torturi la homojn, amase perfortigi virinojn, forpeli ilin de la loĝlokoj, bruligi la vilaĝojn, detrui fruktarbojn kaj akvumo-kanaletoj<ref>[http://www.comlink.apc.org/ave/darfur.htm Alex de Waal. Pri la genocido en Darfur - Sudano]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Responde la ribeluloj komencis ataki araba-sudananojn. En julio 2002 en [[Maĉakos]] ([[Kenjo]]) post intertrakto reprezentantoj de la sudana registaro kaj ribeluloj subskribis la unuan protokolon. === 2003 === En februaro [[2003]] la [[gerilo]]n kontraŭ la sudanan registaron kaj subtenantaj ĝin araba-sudananojn komencis ''[[Liberiga Armeo de la Sudana Popolo]]'' (SPLA). La sudana prezidento [[Omar al-Baŝir]] okupas severan pozicion, deklarinte ke li malkonfesi eblecon de intertrakto kun ribeluloj. Tamen somere 2003 skalo de militaj agadoj plimultiĝis kaj registaro konsentis pri intertrakto. La 6-an de septembro 2003 pere de [[Ĉado]] la registaro kaj ''Sudana Liberiga Movado'' (SLM — la nova nomo de SPLA) subskribis la interkonsenton pri pafĉesigo. Baldaŭe ribeluloj akuzis la registaron pri ŝiro de la interkonsento. En decembro 2003 la interkonsento estis ĉesigita, ĉar la registaro deklaris pri neplenumebleco de postuloj de la ribeluloj: konservado de armitaj grupoj dum transira periodo, eligado de fiksa parto de [[nafto|naftaj]] enspezoj por evoluo de Darfuro ktp<ref name="jur">[http://www.iimes.ru/rus/stat/2005/07-04-05.ht Юрченко В.П. Конфликт в Дарфуре: истоки, состояние и перспективы]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Post tio denove komenciĝis la milita agado. La registaro aplikis amasajn bombardadojn per [[aviado]] kaj [[artilerio]]. Kvanto de viktimoj kaj rifuĝintoj akre plimultiĝis. Multaj darfuranoj rifuĝis al najbara Ĉado. Malgraŭ tio sudana potenco ne sukcesis subpremi la ribelon. Ekde fino 2003 en konflikto partoprenis ankaŭ ''[[Justico kaj Egaleco]]'' (JEM). Pli malfrue aperis tria ribela grupo sub nomo ''[[Nacia movado por reformo kaj evoluo]]'' (NMRE). En septembro 2003 reprezentantoj de la sudana registaro kaj ribeluloj subskribis la protokolon pri agadoj por sekurigado. === 2004 === En januaro 2004 reprezentantoj de la sudana registaro kaj ribeluloj subskribis la protokolon pri komuna uzado de nacia riĉaĵo. En februaro 2004 la registara armeo prenis la urbon [[Teni]] kaj deklaris la venkon super la ribelintoj<ref name="rib">[http://vz.ru/information/2009/3/5/262498.html История конфликта в Дарфуре] {{ru}}</ref>. La 8-an de aprilo 2004 la sudana registaro kaj reprezentantoj de ribeluloj kontraktis en [[Nĝameno]] (Ĉado) pri pafĉesigo. Tamen tion oni ofte rompis el ĉiuj flankoj. La 5-an de junio 2004 en [[Najrobio]] ([[Kenjo]]) la sudana registaro kaj ribeluloj subskribis la deklaracion pri konsento pri la ses pli frue subskribitaj protokoloj kaj konfirmis siajn intencojn pri sekvaj intertraktoj. La 11-an de junio 2004 Konsilio de Sekureco de UN akceptis [[Rezolucioj de Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj|rezolucion]] n. 1547 pri kreo de Avangarda misio de UN en Sudano por preparado de internaciaj meĥanismoj de observado (komence por tri monatoj)<ref>[https://web.archive.org/web/20120930065105/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2004/res1547.htm Rezolucio n. 1547] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 3-an de julio 2004 UN kaj la sudana registaro subskribis la komunikaĵon, laŭ kiu Ĥartum devigis sin senarmiligi Ĝandavid, retrakti kun ribeluloj, direkti al Darfuro armeon kaj policon por starigi ordon kaj defendi civilulojn<ref>[http://www.un.org/russian/news/fullstorynews.asp?newsID=2463 Представитель ООН посетил южный Дарфур] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 30-an de julio 2004 Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1556, kiu postulis de la registaro de Sudano ĉesigi perforton en la regiono. Se la sudana registaro ne plenumus tion, al ĝi minacus sankcioj. Ankaŭ Konsilio postulis de [[Ĝenerala Sekretario de Unuiĝintaj Nacioj|Ĝenerala Sekretario]] de la Unuiĝintaj Nacioj pri ĉiumonataj raportoj pri situacio en Darfuro por kontroli plenumadon de rezolucio. Ĉe voĉdonado detenis sin [[Alĝerio]], [[Ĉinio]], [[Pakistano]] kaj [[Rusio]]<ref name="jur"/><ref>[https://web.archive.org/web/20120930070045/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2004/res1556.htm Rezolucio n. 1556] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 19-an de aŭgusto 2004 la prezidento de Sudano konfirmis la leĝon pri administrado de darfuraj provincoj<ref>[http://daccessdds.un.org/doc/UNDOC/GEN/N04/474/14/PDF/N0447414.pdf?OpenElement La raporto de la Ĝenerala Sekretario de UN. 30.08.2004]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 23-an de aŭgusto 2004 en [[Abuĝo]] ([[Nigerio]]) komenciĝis la intertrakto de la sudana registaro kun reprezentantoj de SLA kaj JEM ĉeeste la prezidento de la [[Afrika Unio]] kaj tiutempe la prezidento de Niĝerio [[Olusegun Obasanjo]]. Rezulte [[Ĥartumo]] permesis la ĉeeston en regiono de 120 observantoj de Afrika Unio. Por ŝirmado de tiuj al Darfuro venis 300 pacigistoj el Niĝerio kaj [[Ruando]]. Komence de marto 2005 en Sudano troviĝis 3 000 pacigistoj el Niĝerio, Ruando, [[Gambio]], [[Kenjo]], [[Senegalo]] kaj [[Sud-Afriko]]. Plimulton da elspezoj ekprenis al si [[Eŭropa Unio]]<ref name="jur"/><ref name="rib"/>. La 26-an de aŭgusto 2004 helikopteroj de sudana armeo donis la baton, kaj Ĝandavid atakis vilaĝojn Jasin (estis mortigitaj pli da 50 homoj), Haŝaba kaj Galab en Darfuro<ref name="rez">[https://web.archive.org/web/20040923042136/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2004/res1564.htm Rezolucio n. 1564] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 18-an de septembro 2004 Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1564, kiu postulis de la registaro de Sudano disponigi al la Misio de Afrika Unio la informon pri kulpuloj de amasrompoj de homaj rajtoj en Darfuro. Ankaŭ la Konsilio petis la Ĝeneralan Sekretarion de UN krei la Enketan komisionon pri la amasrompoj de homaj rajtoj en Darfuro. La komisiono devos difini, ĉu estis en Darfuro [[genocido]]. Se la sudana registaro ne plenumus tiujn postulojn, UN aplikos sankciojn kontraŭ la nafta industrio kaj iuj registaranoj de Sudano<ref name="rez"/>. La 7-an de oktobro 2004 la Ĝenerala Sekretario de UN deklaris kreon de la Enketa komisiono pri la amasrompoj de homaj rajtoj en Darfuro. La 7-an de oktobro 2004 en Tripolo (Libio) okazis la [[pintkunveno]], kiun partoprenis delegitaroj de Libio, Ĉado, Egiptio, Niĝerio kaj reprezentantoj de ribeluloj. La sudana registaro proponis krei en Darfuro organojn de loka [[memregado]] kaj plimultiĝos milita kontingento de la Afrika Unio en regiono ekde 465 ĝis 4,500 homoj<ref name="rib"/>. La 19-an de novembro 2004 Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1574, kiu plilongigis mandaton de Avangarda misio de UN en Sudano ĝis la 10-a de marto 2005 kaj subtenis la decidon de Afrika Unio pri plilarĝigo de kvanto de ĝia misio en Darfuro ĝis 3 320 homoj. Ankaŭ la Konsilio aprobis Deklaron pri finiĝo de intertrakto pri paco en Sudano sub egido de Interregistara organo pri demandoj de evoluado, subskribita en Najrobio de reprezentantoj de la sudana registaro kaj SPLA. En tiu ambaŭ flankoj promesis fini la intertrakton kaj subskribi Ĝeneralan pacan interkonsenton ĝis la 31-a de decembro 2004<ref>[https://archive.is/20120529020822/www.un.org/russian/documen/scresol/res2004/res1574.htm Rezolucio n. 1574 kaj Deklaro pri finiĝo de intertrakto pri paco en Sudano sub egido de Interregistara organo pri demandoj de evoluado] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. En decembro 2004 la sudana registaro konsentis pri pafĉesigo, se ribeluloj subtenus ĝin. === 2005 === La 9-an de januaro 2005 la sudana registaro kaj ribeluloj subskribis la Ĝeneralan pacan interkonsenton. La 16-an de februaro 2005 en Nĝameno okazis [[pintkunveno]] pri darfura problemo. Potencoj de Sudano promesis tuj elkonduki trupojn el Labado, Karifa kaj Marla, ankaŭ forigi aviadilojn Antonov el Darfuro. La 24-an de marto 2005 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1590 pri kreo de [[Misio de UN en Sudano]] (komence por 6 monatoj). Misio konsistos el ĝis 10,000 militservantoj kaj ĝis 715 civiluloj<ref>[https://archive.is/20120529020822/www.un.org/russian/documen/scresol/res2005/res1590.htm Rezolucio n. 1590] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 29-an de marto 2005 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1591, proponitan de [[Usono]], kiu lanĉis la sankciojn kontraŭ Sudano: frostigado de kontoj de personoj, kiuj malhelpis al paciga procezo, kaj enkonduko de malpermeso por provizado de armiloj al sudana registaro kaj ribeluloj. Alĝerio, Ĉinio kaj Rusio ĉe voĉdonado detenis sin. Potencoj de Rusio estis dubintaj, ke ĉi tiuj sankcioj helpos al paciga reguligado kaj ankaŭ pri efikeco de la embargo pri armilprovizado<ref name="jur"/><ref>[https://web.archive.org/web/20110524022114/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2005/res1591.htm Rezolucio n. 1591] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. === 2006 === La 5-an de majo 2006 rezulte intertraktoj sub egido de Afrika Unio kaj UN en Abuĝo (Niĝerio) la sudana registaro kaj SPL subskribis la Pacan interkonsenton pri Darfuro<ref name="rib"/>. La 29-an de marto 2006 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1665 pri plilongigo de mandato de Grupo de ekspertizistoj, kreita laŭ rezolucio n. 1591, ĝis la 29-a de septembro 2006<ref>[https://web.archive.org/web/20111019083110/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2006/res1665.htm Rezolucio n. 1665] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 25-an de aprilo 2006 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1672 pri enkonduko de sankcioj kontraŭ jenaj personoj, kiuj malhelpis la pacigan procezon: major-generalo Gafar Moĥamed el-Hasan (la komandanto de Okcidenta milita distrikto — Armeo de Sudano), ŝejko Musa Hilal (supra tribestro de ĝaluloj en [[Norda Darfuro]], Adam Jakub Ŝant (la komandanto de SPLA), Gabril Abdul Karim Badri (la kampa komandanto de NMRE)<ref>[https://web.archive.org/web/20060430021833/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2006/res1672.htm Rezolucio n. 1672] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 20-an de septembro 2006 la prezidento Omar al-Baŝir en sia oratoraĵo en 61-a sesio de [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]] diris, ke propono pri sendado al Darfuro de UN-pacigistoj signifas provon reveni al [[Koloniismo|koloniado]] de lando. Li alvokis subteni la pacigistojn de Afrika Unio en Sudano kaj realigi la pacan interkonsenton pri Darfuro subskribitan en majo<ref>[http://www.un.org/russian/news/fullstorynews.asp?newsID=6227 Президент Судана назвал предложение о направлении ооновских миротворцев в Дарфур попыткой вернуться к политике колониализма] ([[rusa lingvo|ru]])</ref><ref>[http://www.un.org/webcast/ga/61/pdfs/sudan-a.pdf Oratoraĵo de Omar Hassan al-Bashir en 61-a sesio de Ĝenerala Asembleo de UN (pdf)] ({{ar}})</ref>. La 16-an de novembro 2006 en Adis-Abebo okazis konsultado, dum kiu estis interkonsentigita la koncepto de Misio de Unuiĝintaj Nacioj kaj Afrika Unio en Darfuro. La 30-an de novembro 2006 en [[Abuĝo]] ([[Nigerio]]) dum kunsido de la Konsilio pri paco kaj sekureco de Afrika Unio la koncepto de Misio estis aprobita. La 16-an de decembro 2006 en Adis-Abebo okazis konsultado, kiun partoprenis Ĝenerala Sekretario de la UN, kvin konstantaj membroj, reprezentantoj de la registaro de Sudano, tiuj de la Afrika Unio kaj aliaj landoj kaj organizaĵoj. Rezulte komenciĝis antaŭpreparo de la unua komuna paciga [[Misio de Unuiĝintaj Nacioj kaj Afrika Unio en Darfuro|misio de Unuiĝintaj Nacioj kaj Afrika Unio en Darfuro (Sudano)]]. === 2007 === La 19-an de januaro 2007 en Njala ([[Suda Darfuro]]) estis kaptitaj reprezentantoj de UN, Misio de Afrika Unio en Sudano kaj neregistaraj organizaĵoj. La 18-an de majo 2007 oficisto de la speciala delegacio de Afrika Unio en Sudano diris, ke en la sama tago Afrika Unio atingis koncernan interkonsenton kun la armita sekto [[Minni Minnawi]] de SLM por mildigi la streĉan situacion en la vilaĝo [[Um Barro]], nordokcidente de la Darfuro. Afrika Unio, la ribeluloj kaj loĝantoj de la vilaĝo konsentis meti la feliĉon kaj sekurecon de la loĝantoj de tiu regiono en la unuan lokon. Samtempe ili konsentis fondi sendependan enketan komitaton pri la ataka evento okazinta en la komenco de aprilo en Um Barro<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://esperanto.cri.cn/121/2007/05/19/1@61582.htm |titolo=Afrika Unio atingis interkonsenton kun sudana armita organizo |alirdato=2009-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160305014504/http://esperanto.cri.cn/121/2007/05/19/1@61582.htm |arkivdato=2016-03-05 }}</ref>. La 21-an de majo 2007 prezidanto de la Komitato de Afrika Unio [[Alpha Oumar Konare]] deklaris en [[Kairo]], ke internacia puno kontraŭ sudana registaro nur kaŭzos komplikigon de la darfura problemo<ref>[http://esperanto.cri.cn/121/2007/05/22/1@61705.htm Prezidanto de la Komitato de Afrika Unio oponas kontraŭ puno al Sudano pro darfura problemo]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. La 9-an de junio 2007 la speciala sendito de Ĝenerala Sekretario de la UN pri Darfuro [[Yan Eliasson]] kaj tiu de Afrika Unio [[Salim Ahmed Salim]] prezentis al la Konsilio de Sekureco de UN "vojan mapon" por atingo de paco en Darfuro. Ili proponis tri etapon: 1. Kunigo de ĉiuj realigitaj pacaj iniciatoj; 2. Naveda diplomatio inter sudana registaro kaj flankoj, kiuj ne subskribis la pacan interkonsenton de 2006; 3. Pacaj intertraktoj. La 12-an de junio 2007 en Adis-Abebo okazis konsultado inter unuflanke la Afrika Unio kaj UN kaj aliflanke la registaro de Sudano. Ĥartum aprobis la Mision de Unuiĝintaj Nacioj kaj Afrika Unio en Darfuro. La 15-an de julio 2007 en [[Tripolo]] (Libio) komenciĝis la internacia konferenco pri darfura problemo<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://esperanto.cri.cn/121/2007/07/16/1@65638.htm |titolo=Inaŭguriĝis internacia konferenco pri darfura problemo de Sudano |alirdato=2009-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160304201334/http://esperanto.cri.cn/121/2007/07/16/1@65638.htm |arkivdato=2016-03-04 }}</ref>. La 31-an de julio 2007 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1769 pri kreo por unua periodo por 12 monatoj de miksita misio de la Afrika Unio kaj UN. Misio konsistos el militservantoj (ĝis 19 555 homoj, inkluzive 360 militaj observantoj kaj oficiroj de telekomunikado) kaj civiluloj (ĝis 3 772 policistoj kaj 19 policaj formacioj po 140 homoj ĉiu) <ref>[https://web.archive.org/web/20111019045236/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2007/res1769.htm Rezolucio n. 1769] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. Ekde la 3-a ĝis la 5-a de aŭgusto 2007 reprezentantoj de movadoj, kiuj ne subskribis la pacan interkonsenton de 2006, renkontis en [[Arusha]] ([[Tanzanio]]) por intertraktoj sub prezidado de la specialaj senditoj de Ĝenerala Sekretario de la UN kaj tiu de Afrika Unio. La 28-an de septembro 2007 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1779 pri plilongigo de mandato de Grupo de ekspertizistoj, kreita laŭ rezolucio n. 1591, ĝis la 15-a de oktobro 2008<ref>[https://web.archive.org/web/20111019044844/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2007/res1779.htm Rezolucio n. 1779] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. === 2008 === En februaro 2008 en orientan Ĉadon kaj [[Centr-Afrika Respubliko|Centr-Afrikan Respublikon]] komencis deplojiĝi la [[Forto de la Eŭropa Unio]], konsistinta el pli ol 3 700 [[Francio|francaj]] soldatoj, por protekti rifuĝintojn de Darfur kaj internajn delokigitojn. La 4-an de marto okazis incidento: sudanaj fortoj interbatalis kun trupoj de la Forto de la Eŭropa Unio en Ĉado, post kiam ili transiris la landlimon en Darfur. Rezulte estis mortigitaj kaj vunditaj ambaŭflanke, kaj malaperis franca soldato<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.eventeo.net/web/index.php?option=com_content&view=article&id=297:sudanaj-trupoj-batalas-kontra-eufor-&catid=25:politiko&Itemid=69 |titolo=Sudanaj trupoj batalas kontraŭ Eufor |alirdato=2009-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160305003122/http://eventeo.net/web/index.php?catid=25:politiko&id=297:sudanaj-trupoj-batalas-kontra-eufor-&itemid=69&option=com_content&view=article |arkivdato=2016-03-05 }}</ref>. En misio sub la aŭspicioj de la Eŭropa Unio partoprenis 11 eŭropaj landoj. Dua plej granda nacia kontingento post la franca estis la [[Pollando|pola]], kiu nombris 400 soldatojn<ref>[http://www.polskieradio.pl/eo/print.aspx?iid=95718 Polaj soldatoj en Ĉado]{{404|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. La 22-an de aprilo 2008 en Sudano komenciĝis la nacia [[popolnombrado]], kiu prezentis vican etapon de paca procezo. En majo 2008 en [[Oslo]] okazis la konferenco pri darfura problemo<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://esperanto.cri.cn/121/2008/05/07/1@80321.htm |titolo=Ĉinio esprimis daŭre subteni solvon de darfura problemo |alirdato=2009-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160305020546/http://esperanto.cri.cn/121/2008/05/07/1@80321.htm |arkivdato=2016-03-05 }}</ref>. La 18-an de julio 2008 Sudano kaj Ĉado subskribis la interkonsenton pri restarigo de diplomataj rilatoj. La 15-an de oktobro 2008 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1841 pri plilongigo de mandato de Grupo de ekspertizistoj ĝis la 15-a de oktobro 2009<ref>[https://web.archive.org/web/20111020001419/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2008/res1841.htm Rezolucio n. 1841] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. En novembro 2008 la sudana prezidento Omar al-Baŝir anoncis tujan batalĉesigon en Darfur kaj diris, ke la registaro komencos senarmigi miliciojn kaj restrikti la uzon de armiloj inter armitaj bandoj. Li faris tion post sciigo de la finaj rekomendoj de la "[[Iniciato de Sudana Popolo]]" (angle SPI), registarsubtenata grupo kiu intencas trovi pacosolvon en Darfur, kiu ne implikas iun ajn grupon de ribeluloj. "Mi per ĉi tiu anonco deklaras nian tujan senkondiĉan batalhalton inter la armitaj fortoj kaj la interbatalantaj frakcioj, kondiĉe, ke efika kontrolmekanismo estu starigita kaj observita de ĉiuj implikataj partioj," diris Bashir. JEM kaj aliaj grupoj da ribeluloj ne partoprenis intertrakton<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.eventeo.net/web/index.php?option=com_content&view=article&id=1138:sudano-deklaras-batalesigon-en-darfur&catid=25:politiko&Itemid=69 |titolo=Sudano deklaras batalĉesigon en Darfur |alirdato=2009-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160305052601/http://eventeo.net/web/index.php?catid=25:politiko&id=1138:sudano-deklaras-batalesigon-en-darfur&itemid=69&option=com_content&view=article |arkivdato=2016-03-05 }}</ref>. === 2009 === La 17-an de februaro 2009 la reprezentantoj de la registaro de Sudano kaj JEM subskribis deklaron de bonaj intencoj post tagoj de intertraktadoj en [[Kataro]]. La interkonsento alvokas al ĉesigo de atakoj kontraŭ rifuĝintejoj kaj interŝanĝo de kaptitoj. Aliaj grupoj de ribeluloj en Darfuro ne partoprenis la diskutojn kun la registaro<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.eventeo.net/web/index.php?option=com_content&view=article&id=1401:interkonsento-inter-sudana-registaro-kaj-darfur-ribeluloj&catid=25:politiko&Itemid=69 |titolo=Interkonsento inter sudana registaro kaj Darfur-ribeluloj |alirdato=2009-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160305011226/http://eventeo.net/web/index.php?catid=25:politiko&id=1401:interkonsento-inter-sudana-registaro-kaj-darfur-ribeluloj&itemid=69&option=com_content&view=article |arkivdato=2016-03-05 }}</ref>. La [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN) taksas, ke 300.000 homoj estis mortigitaj en la konflikto kaj 2,5 milionoj estis devigitaj fuĝi de iliaj hejmoj<ref name="homo">{{Citaĵo el la reto |url=http://www.eventeo.net/web/index.php?option=com_content&view=article&id=1428:sudana-prezidento-akuzita-pri-militkrimoj&catid=25:politiko&Itemid=69 |titolo=Sudana prezidento akuzita pri militkrimoj |alirdato=2009-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160305001751/http://www.eventeo.net/web/index.php?option=com_content&view=article&id=1428:sudana-prezidento-akuzita-pri-militkrimoj&catid=25:politiko&Itemid=69 |arkivdato=2016-03-05 }}</ref>. Pli ol 1.000.000 rifuĝis kaj vivas en rifuĝejoj en [[Ĉado]]. La registaro de Sudano asertas, ke nur 10.000 homoj mortis kaj okcidentaj landoj intence misformas la informon pri kvanto de viktimoj. [[Dosiero:Darfur refugee camp in Chad.jpg|250px|dekstra|eta|<center>''Rifuĝejo''. Ĉado. 29-an de marto 2005]] === 2020 === La [[Sudana Revolucia Fronto]] [[:n:Paco venas al Sudano post 17 jaroj da militado|subskribis packontrakton]] kun la registaro de Sudano. == Demando pri genocido kaj militkrimoj == La 18-an de septembro 2004 Konsilio de Sekureco de UN petis la Ĝeneralan Sekretarion de UN krei la Enketan komisionon pri la amasrompoj de homaj rajtoj en Darfuro. La komisiono devos difini, ĉu estis en Darfuro [[genocido]]. Se sudana registaro ne plenumus tiujn postulojn, UN aplikos sankciojn kontraŭ la nafta industrio kaj iuj registaranoj de Sudano<ref name="rez"/>. La 7-an de oktobro 2004 la Ĝenerala Sekretario de UN deklaris kreon de la Enketa komisiono pri la amasrompoj de homaj rajtoj en Darfuro. Komence de 2005 la komisiono konkludis, ke la registaro de Sudano ne aranĝis [[genocido]]n, sed estis faritaj krimoj kontraŭ humaneco, kiuj "eble estis ne malpli seriozaj kaj teruraj ol genocido". Komisiono substrekis, ke kontraŭ civiluloj krimis ĉiuj flankoj, sed sudana registaro kaj Ĝandavid "portis respondecon pri absoluta plimulto da murdoj de civila loĝantaro dum konflikto en Darfuro"<ref name="jur"/>. Oficiale Ĥartumo malakceptis la konkludojn de la komisiono. Printempe 2004 misio de [[Ligo de Arabaj Ŝtatoj]] deklaris, ke ekspertizistoj "ne trovis atestojn de [[etna purigado|etnaj purigadoj]]<ref name="ivan">{{Citaĵo el la reto |url=http://www.newafrica.ru/digest/0701/sudan4.htm |titolo=Иваницкий А. Зачем Западу Судан? Конфликт в Дарфуре занял первое место по смертоносности и пятое по цитируемости |alirdato=2009-04-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150429152018/http://www.newafrica.ru/digest/0701/sudan4.htm |arkivdato=2015-04-29 }}</ref>. Tamen multaj rajtdefendantoj asertas, ke potencoj de diversaj landoj evitas la vorton "genocido", ĉar agnosko de tiu ĉi fakto postulos de ili aktivajn agadojn. Tutmonde agas la [[Koalicio por savo de Darfuro]]. En februaro 2005 [[Kofi Annan]], Ĝenerala Sekretario de la UN, raportis al la Konsilio de Sekureco de UN, ke la sudana registaro restigas kulpulojn de "monstraj kaj amasaj krimuloj" en Darfuro senpunigitaj kaj la potencoj ne plenumis la ĉefajn postulojn de rezolucioj de Konsilio — "senarmigo kaj arestado de kulpuloj de tiuj ĉi kruelaĵoj"<ref name="jur"/>. La 28-an de marto 2005 reprezentanto de potencoj unue informis, ke 164 civiluloj, ankaŭ 15 militservantoj kaj sekurecistoj, respondecos pri militkrimoj fare de ili en Darfuro<ref name="jur"/>. La 31-an de marto 2005 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1593, decidinte transdoni situacion en Darfuro ekde la 1-a de julio 2002 al prokuroro de [[Internacia puna kortumo]] (IPK)<ref>[https://web.archive.org/web/20110814050405/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2005/res1593.htm Rezolucio n. 1593] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 2-an de majo 2007 la IPK eldonis akton pri aresto de sudana eksministro pri la internaj aferoj kaj nuna ministro pri humanaj demandoj [[Ahmed Haroun]] kaj komandanto de Ĝandavid [[Ali Kushayb|Ali Muhammad Ali Abd-Al-Rahman]] (pli fama kiel ''Ali Kushayb'') pro krimoj kontraŭ la homaro kaj militkrimoj. La 14-an de julio 2008 prokuroro de la IPK [[Luis Moreno-Ocampo]] akuzis la sudanan prezidenton [[Omar Hassan al-Bashir]] pri [[genocido]], kontraŭhomaraj kaj militkrimoj en Darfuro faritaj dum la lastaj kvin jaroj. La sudana ministerio pri Eksterlandaj Aferoj siaflanke deklaris, ke ĝi ne agnoskas la Internacian Tribunalon nek ĝiajn decidojn<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.eventeo.net/web/index.php?option=com_content&view=article&id=743:sudana-prezidento-akuzita-pro-militkrimoj&catid=25:politiko&Itemid=69 |titolo=Sudana prezidento akuzita pro militkrimoj |alirdato=2009-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160304231205/http://eventeo.net/web/index.php?catid=25:politiko&id=743:sudana-prezidento-akuzita-pro-militkrimoj&itemid=69&option=com_content&view=article |arkivdato=2016-03-04 }}</ref>. Arabaj ministroj pri Eksterlandaj Aferoj urĝe kunvenis en [[Kairo]] por diskuti decidon fare de IPK. Rezulte estis la rezolucio, kiu diris: "La konsilio decidas solidarecon kun la Respubliko de Sudano kontraŭ tiuj decidoj kiuj malfortigas ties suverenecon, unuecon kaj stabilecon kaj ĝi malkonsentas pri la malekvilibrigo, ne objektiva pozicio de la Ĝenerala Prokuroro de la Interna Kriminala Tribunalo"<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.eventeo.net/web/index.php?option=com_content&view=article&id=765:arabaj-nacioj-subtenas-sudanon&catid=25:politiko&Itemid=69 |titolo=Arabaj nacioj subtenas Sudanon |alirdato=2009-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160304192609/http://eventeo.net/web/index.php?catid=25:politiko&id=765:arabaj-nacioj-subtenas-sudanon&itemid=69&option=com_content&view=article |arkivdato=2016-03-04 }}</ref>. La 4-an de marto 2009 la IPK verdiktis pri la aresto de [[Omar al-Baŝir]] pro akuzoj de [[militkrimo]]j en Darfuro. Malgraŭ tio Omar al-Baŝir dum marto vojaĝis al [[Eritreo]], [[Egiptio]] kaj Libio. Krome li elpelis el Darfur de 13 internaciajn helpagentejojn. [[Muamar Kadafi]], prezidento de la Afrika Unio, deklaris, ke tiu la decido naskas "gravan precedencon kontraŭ la sendependeco de malpli potencaj ŝtatoj, ilia suvereneco kaj iliaj politikaj elektoj". Li diris al [[Ban Ki-moon]], la Ĝenerala Sekretario de la UN, ke la Kortumo "utiligas politikon de duobla normo kiam ĝi akuzas afrikajn kaj triamondajn ŝtatojn"<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.eventeo.net/web/index.php?option=com_content&view=article&id=1474:sudana-prezidento-spitas-internacian-tribunalon&catid=25:politiko&Itemid=69 |titolo=Sudana prezidento spitas Internacian Tribunalon |alirdato=2009-04-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160305003556/http://eventeo.net/web/index.php?catid=25:politiko&id=1474:sudana-prezidento-spitas-internacian-tribunalon&itemid=69&option=com_content&view=article |arkivdato=2016-03-05 }}</ref>. [[Kamal Obaid]], sudana ministro pri informoj kaj komunikadoj, nomis la Internacian kortumon "kortumon de blankuloj" kaj la arestomandaton "insulton"<ref name="homo" />. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Internacia reago al milito en Darfuro]] * [[Sudana Revolucia Fronto]] * [[Liberiga Armeo de la Sudana Popolo]] * [[Misio de Unuiĝintaj Nacioj kaj Afrika Unio en Darfuro]] == Eksteraj ligiloj == * [http://sleeplessinsudan.blogspot.com/ La blogo de kunlaboristo de humana organizaĵo en Darfuro] ([[Angla lingvo|en]]) {{Projektoj|commonscat= Darfur conflict}} [[Kategorio:Milito en Darfuro| ]] dgvpypy90eg8kx50xyy67ex9s64cnm9 0 282494 9423500 9393651 2026-07-08T17:13:41Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423500 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Botenlauben-Brunnen.JPG|eta|<center>la mezepoka amkantisto ''Otto von Botenlauben'' <br><small>(fontana statuo en [[Bad Kissingen]], Germanio)</small>]] '''Mezepoka amkanto''', kutime nomata laŭ la mezepoka [[mezaltgermana lingvo|mezaltgermana]] vorto '''Minnesang''' [prononco "'''Min'''^ezang"] estas la skribe fiksita, alte ritigita formo de kantata [[liriko]] pri la temo de [[korteza amo]] de la okcidenteŭropa nobelaro dum la [[mezepoko]]. La mezepoka amkantado estis socie flegata kultura formo en ĉiu parto de la nobelaro – inkluzive de la imperiestro de la [[Sankta Romia Imperio]], la tiutempe plej altranga reganto de okcidenta Eŭropo. En [[Germanlingvio]] mezepoka amkantado en la [[mezaltgermana lingvo]] skribe dokumentatas ekde pli-malpli la jaro [[1155]]. La en la mezepokaj amkantoj flegita versio de super-dialekta altgermana lingvo estas la unua sistema provo krei tutgermanian literaturan lingvon (nur 400 jarojn poste sekvas dua provo pri tia norma lingvaĵo fare de [[Marteno Lutero]]). Dum la malfrua mezepoko, ekde proksimume la jaro [[1250]], aliaj {{J|literatura ĝenro}} laŭ graveco eksuperas la kortezan [[kavaliro|kavaliran]] amkantadon. La unuaj dokumentitaj mezepokaj amkantistoj estas la [[trobadoro]]j en suda [[Francio]]. La lingvaĵo de iliaj kantoj en la moderna epoko ofte nomatas [[provenca lingvo]], kiu tamen ne nur ampleksas la okcitanan dialekton de la regiono [[Provenco]], sed speco de [[okcitana lingvo|okcitana]] interdialekta literatura lingvo, kiu alprenas elementojn el pluraj okcitanaj dialektoj. La amkantado de la sudfrancaj ''trobadors'', pli poste ankaŭ de la nordfrancaj ''trouvères'', havas esencan influon al la komencoj de la germanlingva mezepoka amkantado. Post la komenca instigo el la mezepoka Franclingvio, la "lingva artaĵo" de la [[mezaltgermana lingvo|mezaltgermana]] mezepoka amkantado poste evoluas sendepende. El sociologia vidpunkto, la kavalira mezepoka amkantado esence estas nobela hobio, kaj ene de la korteza kavalira kulturo estas disciplino en la [[konkuro]] inter altnobelaj kavaliroj – analogie al aliaj disciplinoj de [[konkuro]], ekzemple en kavalira [[turniro]]. La sukcesa prezento de mezepoka amkanto fare de kavaliro unuarigarde kompreniĝas kiel pruvo de kultura kompetenteco – simile al sukceso en [[ĉasado]] aŭ en kavalira [[turniro]]. La kanto direktiĝas al honorata damo de la societo, sed ne estas esprimo de [[privata rilato|privataj]] {{J|interhoma rilato}} (kvankam ne ĉiam estas centprocente ekskludebla, ke la kantanto kaj la prikantata damo tamen havus sekretan {{N|intima rilato}}, sed tiukaze temus pri granda escepto). Mezepoka amkanto ne estas romantika esprimo de emocio, kaj ankaŭ ne lirikaĵo laŭ propraj travivaĵoj, sed kavalire kaj etike normigita lingva kaj muzika [[rito]]. De la germanlingva mezepoka amkantado inspiriĝis la sekva itallingva ama liriko de la ''dolce stil nuovo'' ekde [[Francesco Petrarca]], kiu nun, dum la komenciĝinta [[renesanco]], tamen ne restis privilegio nur de la nobelaj kavaliroj. == Historio == [[Dosiero:Codex Manesse Walther von der Vogelweide.jpg|eta|<center>[[Walther von der Vogelweide]] (manuskripto ''Codex Manesse'', ĉirkaŭ la jaro 1300)]] Kiel unua [[trobadoro]] konsideriĝas duko Vilhelmo la 9-a de [[Akvitanio]] (1071-1127). La sudfrancia arto de trobadora kantado meze de la 12-a jarcento atingas sian kulminon kaj disvastiĝas al nordo (trouvères) kaj oriento (germanlingva Minnesang). Gravaj sud-franciaj ''trobadors'' estis ''Jaufre Rudel'', ''Marcabru'', Bernart de Ventadorn, ''Giraut de Bornelh'', ''Beatriz de Dia'' kaj ''Peire Vidal''. Elstaraj nord-franciaj ''trouvères estis'' ''Gace Brulé'', ''Colin Muset'', [[Jean Bodel]], ''Thibaut de Champagne'', ''Conon de Béthune'', ''Blondel de Nesle'', [[Adam de la Halle]], sed ankaŭ [[Chrétien de Troyes]] (kiu kiel verkistoj de ''artura literaturo'' multe pli konatas ol kiel kreinto de ama liriko). La plej malnova germanlingva mezepoka amkantado estas de la poeto ''Kürenberger''. Tiu "danubolanda" amkantado de la jaroj [[1150]]-[[1170]] venas el la regiono inter la urboj [[Passau]] kaj [[Linz]] borde de la rivero [[Danubo]], el kiu ankaŭ devenas la [[Kanto de la Nibelungoj]]. Tiu amkantado baziĝas sur pli malnovaj germanaj radikoj kaj ankoraŭ neinfluatas de la plifajnigata provencala trobadora arto. La "nova" germanlingva mezepoka amkantado laŭ provencala modelo ekfloras en la okcidento de [[Alemanio]] kaj [[Frankoj|Frankio]] ekde la jaro [[1170]]. Tiu liriko akcentas la asketan sintenon de la amanta viro kaj la neatingeblecon de la admiratino. La kavaliro [[Walther von der Vogelweide]] kiel unua distanciĝas de la idealo de asketa kaj neniel atingebla amo kaj kantas lirikaĵojn pri "samrajta amo" aŭ "kora amo". La evoluo varias laŭ regionoj: Dum en Svislando ankoraŭ post la jaro 1300 prikantiĝas la idealo de asketa kaj neatingebla amo, en aliaj partoj de Germanlingvio kaj ekde la jaro [[1200]] multiĝas parodiaj kaj erotikaj kantaĵoj, ekzemple de la poeto [[Tannhäuser]]. En pluraj manuskriptaj [[antologio]]j la poezio de diversaj mezepokaj amkantistoj kolektiĝis kaj komune publike prezentiĝis. Plej konata el tiu kolektoj iĝis la manuskripto ''Codex Manesse'' el [[Hajdelbergo]]. == Signifaj [[mezaltgermana lingvo|mezaltgermanaj]] amkantistoj (en kronologia ordo) == * Kürenberger meze de la 12-a jarcento * Dietmar von Aist * [[Hendrik van Veldeke]] (ankaŭ konsiderata meznederlanda lirikisto) * Friedrich von Hausen * Albrecht von Johansdorf * [[Hartmann von Aue]] * [[Heinrich von Morungen]] * [[Reinmar la maljuna]] * [[Walther von der Vogelweide]] * [[Wolfram von Eschenbach]] * Otto von Botenlauben * Neidhart (1-a duono de la 13-a jarcento) * Gottfried von Neifen * Burkart von Hohenfels * [[Tannhäuser]] * [[Ulrich von Liechtenstein]] (ĉ. 1200-1275) * Konrad von Würzburg (1220/1230-1287) * Heinrich von Meißen (1250/1260-1318) * Johannes Hadlaub (fine de la 13-a jarcento - 1340) * Hugo von Montfort * [[Oswald von Wolkenstein]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.minnesang.com minnesang.com – bazaj informoj pri la temo, prezento de mezepokaj amkantistoj, koncertoj kaj muzikaj lumdiskegoj pri la temo (germane)] * [http://www.lehrer.uni-karlsruhe.de/~za874/homepage/minnesang.htm informoj pri pluraj mezepokaj amkantistoj (germane)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150110024119/http://www.lehrer.uni-karlsruhe.de/~za874/homepage/minnesang.htm |date=2015-01-10 }} * [http://www.rcs-krueger.de/pubelle.htm studo pri la priskribo de la "virina beleco" en mezepokaj amkantoj, kun multaj teksteroj (same germane)] * [http://etext.lib.virginia.edu/etcbin/toccer-old?id=MosMinn&tag=public&images=images/modeng&data=/lv1/Archive/german-parsed&part=0 informoj anglalingvaj (el la biblioteko de la Universitato de Virginio)]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20021029013551/http://etext.lib.virginia.edu/etcbin/toccer-old?id=MosMinn&tag=public&images=images/modeng&data=/lv1/Archive/german-parsed&part=0 |date=2002-10-29 }} * [http://www.deutsche-liebeslyrik.de/minnesang/minnesang.htm tradukoj de la poezio de pluraj mezepokaj amkantistoj de la mezepoka al la moderna germana lingvo] {{Commons|Codex Manesse}} [[Kategorio:Mezepoka amkanto| ]] [[Kategorio:Mezepoka literaturo]] rytiec44ing704mbk09wpna5rfnospm 0 282583 9423778 9396827 2026-07-09T04:43:15Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 9 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423778 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''La misio de Unuiĝintaj Nacioj kaj Afrika Unio en Darfuro''' — la paciga misio de [[Unuiĝintaj Nacioj]] kaj [[Afrika Unio]] por stabiligo situacion en [[Darfuro]] ([[Sudano]]). == Ĉefa informo == Sidloko: Darfuro (Sudano). Stabo: [[Al Fashir]] ([[Norda Darfuro]]). Daŭro: ekde la 31-a de julio 2007. Komuna reprezentanto de Afrika Unio/UN: Rodolphe Adada ([[Respubliko Kongo]]). Anstataŭanto de Komuna reprezentanto de Afrika Unio/UN: Henry Anyidoho ([[Ganao]]). Komandanto de fortoj: [[major-generalo]] Martin Luther Agwai ([[Niĝerio]]). Komisaro de polico: Michael J. Fryer ([[Sud-Afriko]]). Kvanto (la 28-an de februaro 2009): militservantoj — 15 114 (inkluzive: etato — 12 421, militaj observuloj — 183, policistoj — 2 510), internacia civila personaro — 863, loka civila personaro — 1 417, volontuloj de UN — 295. Landoj, kiu donis militan personaron: [[Aŭstralio]], [[Bangladeŝo]], [[Bolivio]], [[Burkino]], [[Burundio]], [[Ĉinio]], [[Egiptio]], [[Etiopio]], [[Francio]], [[Gambio]], [[Ganao]], [[Gvatemalo]], [[Indonezio]], [[Italio]], [[Jordanio]], [[Jemeno]], [[Kameruno]], [[Kanado]], [[Kenjo]], [[Malajzio]], [[Malavio]], [[Malio]], [[Mozambiko]], [[Namibio]], [[Nederlando]], [[Nepalo]], [[Niĝerio]], [[Pakistano]], [[Ruando]], [[Senegalo]], [[Sieraleono]], [[Sud-Afriko]], [[Svedio]], [[Tajlando]], [[Tanzanio]], [[Togolando]], [[Turkio]], [[Ugando]], [[Unuiĝinta Reĝlando]], [[Zambio]], [[Zimbabvo]]. Landoj, kiu donis policistojn: [[Bangladeŝo]], [[Bocvano]], [[Burkino]], [[Ebur-Bordo]], [[Egiptio]], [[Fiĝio]], [[Finnlando]], [[Francio]], [[Gambio]], [[Ganao]], [[Germanio]], [[Indonezio]], [[Italio]], [[Jamajko]], [[Jemeno]], [[Jordanio]], [[Kameruno]], [[Madagaskaro]], [[Malajzio]], [[Malavio]], [[Maŭritanio]], [[Namibio]], [[Nepalo]], [[Niĝerio]], [[Niĝero]], [[Pakistano]], [[Palaŭo]], [[Ruando]], [[Salvadoro]], [[Samoo]], [[Sieraleono]], [[Sud-Afriko]], [[Svedio]], [[Taĝikio]], [[Tanzanio]], [[Turkio]], [[Ugando]], [[Unuiĝinta Reĝlando]], [[Zambio]]. Kvanto de pereintaj (ĝis februaro 2009): 30 homoj (inkluzive: militservantoj — 17, milita observulo — 1, policistoj — 9, internacia civila personaro — 1, loka civila personaro — 2). Konfirmita buĝeto ekde la 1-a de julio 2008 ĝis la 30-a de junio 2009: 1 569,26 miliardoj da [[usona dolaro|usonaj dolaroj]]. == Antaŭpreparo == La 9-an de junio 2005 la [[NATO]] anoncis ke ĝi helpos la [[Afrika Unio|Afrikan Union]] por la konservado de la paco en Darfuro<ref>[http://eo.mondediplo.com/article1347.html Zajec O. Ses jardekoj de la NATO]</ref>. La 16-an de majo 2006 la [[Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj]] akceptis la [[rezolucio de Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj|rezolucion]] n. 1679 pri preparado de operacio de UN en Darfuro<ref>[https://archive.is/20120529020857/www.un.org/russian/documen/scresol/res2006/res1679.htm Rezolucio n. 1679] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 17-an de aŭgusto 2006 [[Unuiĝinta Reĝlando]] kaj [[Francio]] proponis al la Konsilio de Sekureco de UN projekton de rezolucio pri sendado UN-pacigistoj al Darfuro. La 24-an de aŭgusto 2006 la sudana prezidento [[Omar al-Baŝir]] aldiris al la Konsilio de Sekureco de UN kun peto prokrastu konsideradon de demando pri sendado UN-pacigistoj en Darfuro. Li deklaris ke mem loĝantoj de regiono ne volas tiun decidon<ref>[http://www.un.org/russian/news/fullstorynews.asp?newsID=6083 Судан просит Совет Безопасности не спешить с отправкой миротворцев ООН в провинцию Дарфур] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 31-an de aŭgusto 2006 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1706 pri plilarĝiĝo de mandato de Misio UN en Sudano. La Konsilio decidis, ke ne pli malfrue la 1-an de oktobro 2006 Misio deplojiĝos en Darfuro kaj estos firmiĝata per militservantoj (ĝis 17 300 homoj), civiluloj (ĝis 3 300 civilaj policistoj kaj ĝis 16 regulaj policaj formacioj)<ref>[https://archive.is/20120529020858/www.un.org/russian/documen/scresol/res2006/res1706.htm Rezolucio n. 1706] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. En novembro la registaro de Sudano konsentis pri tio<ref name="ivan">[http://www.newafrica.ru/digest/0701/sudan4.htm Иваницкий А. Зачем Западу Судан? Конфликт в Дарфуре занял первое место по смертоносности и пятое по цитируемости] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150429152018/http://www.newafrica.ru/digest/0701/sudan4.htm |date=2015-04-29 }} ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. Ĉe voĉdonado detenis sin [[Ĉinio]], [[Kataro (lando)|Kataro]] kaj [[Rusio]]<ref>[http://www.un.org/russian/news/fullstorynews.asp?newsID=6113 Совет Безопасности одобрил резолюцию о трансформации миссии Африканского союза в Дарфуре в операцию ООН] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 20-an de septembro 2006 la prezidento Omar Hassan al-Bashir en sia oratoraĵo en 61-a sesio de [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]] diris, ke propono pri sendado al Darfuro de UN-pacigistoj signifas provon reveni al [[Koloniismo|koloniado]] de lando. Li alvokis subtenu la pacigistojn de Afrika Unio en Sudano kaj realigu la pacan interkonsenton pri Darfuro subskribita en majo<ref>[http://www.un.org/russian/news/fullstorynews.asp?newsID=6227 Президент Судана назвал предложение о направлении ооновских миротворцев в Дарфур попыткой вернуться к политике колониализма] ([[rusa lingvo|ru]])</ref><ref>[http://www.un.org/webcast/ga/61/pdfs/sudan-a.pdf Oratoraĵo de Omar Hassan al-Bashir en 61-a sesio de Ĝenerala Asembleo de UN (pdf)] ({{ar}})</ref>. La 22-an de septembro 2006 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1709 pri plilongiĝo de mandato de Misio UN en Sudano ĝis la 8-an de oktobro 2006<ref>[https://web.archive.org/web/20111019085039/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2006/res1709.htm Rezolucio n. 1709] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 29-an de septembro 2006 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1713 pri plilongiĝo de mandato de Grupo de ekspertizistoj, kreita laŭ rezolucio n. 1591, ĝis la 29-an de septembro 2007<ref>[https://web.archive.org/web/20111019084033/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2006/res1713.htm Rezolucio n. 1713] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 6-an de oktobro 2006 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1714 pri plilongiĝo de mandato de Misio UN en Sudano ĝis la 30-an de aprilo 2007 ĉe intenco plu plilongiĝi tiun<ref>[https://web.archive.org/web/20111019083140/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2006/res1714.htm Rezolucio n. 1714] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 16-an de novembro 2006 en Adis-Abebo okazis konsultado, dum kiu estis interkonsentigita la koncepto de Misio de Unuiĝintaj Nacioj kaj Afrika Unio en Darfuro. La 30-an de novembro 2006 en [[Abuĝo]] ([[Niĝerio]]) dum kunsido de la Konsilio pri paco kaj sekureco de Afrika Unio la koncepto de Misio estis aprobita. La 30-an de aprilo 2007 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1755 pri plilongiĝo de mandato de la Misio de UN en Sudano ĝis la 31-an de oktobro 2007<ref>[https://web.archive.org/web/20111019045510/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2007/res1755.htm Rezolucio n. 1755] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 12-an de junio 2007 en Adis-Abebo okazis konsultado inter unuflanke la Afrika Unio kaj UN kaj aliflanke la registaro de Sudano. Ĥartum aprobis la Mision de Unuiĝintaj Nacioj kaj Afrika Unio en Darfuro. == Displojo == La 31-an de julio 2007 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1769 pri kreo por unua periodo je 12 monatoj de miksita misio de la Afrika Unio kaj UN. Misio konsistos el militservantoj (ĝis 19 555 homoj, inkluzive 360 militaj observuloj kaj oficiroj de telekomunikado) kaj civiluloj (ĝis 3 772 policistoj kaj 19 policaj formacioj po 140 homoj ĉiu) <ref>[https://web.archive.org/web/20111019045236/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2007/res1769.htm Rezolucio n. 1769] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 31-an de oktobro 2007 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1784 pri plilongiĝo de mandato de Misio UN en Sudano ĝis la 30-an de aprilo 2008 ĉe intenco plu plilongiĝi tiun<ref>[https://web.archive.org/web/20111019044529/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2007/res1784.htm Rezolucio n. 1784] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 30-an de aprilo 2008 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1812 pri plilongiĝo de mandato de Misio UN en Sudano ĝis la 30-an de aprilo 2009 ĉe intenco plu plilongiĝi tiun<ref>[https://web.archive.org/web/20111020001308/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2008/res1812.htm Rezolucio n. 1812] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 5-an de junio 2008 dum la renkontiĝo kun reprezentantoj de la Konsilio de Sekureco de UN la sudana prezidento Omar Hassan al-Bashir donis konsenton pri la plena deplojo de Misio de Afrika Unio kaj UN en Darfuro<ref>[https://web.archive.org/web/20111020001333/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2008/res1828.htm Rezilucio n. 1828] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. La 31-an de julio 2008 la Konsilio de Sekureco de UN akceptis la rezolucion n. 1828 pri plilongiĝo de mandato de Misio UN en Sudano ĝis la 31-an de julio 2009<ref>[https://web.archive.org/web/20111020001333/http://www.un.org/russian/documen/scresol/res2008/res1828.htm Rezolucio n. 1828] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. == Interesaj faktoj == * Ĉi tiu misio estas plej granda el ĉiuj tiuj de UN, superinte eĉ mision de UN en Respubliko Kongo. * Militservantoj kaj policanoj el diversaj landoj surhavas naciajn formojn, kiujn alplenigas bluaj kaskoj kaj beretoj de UN kaj brakbendoj de Afrika Unio<ref>[http://www.un.org/russian/news/fullstorynews.asp?newsID=6854 В понедельник в Дарфур отправилась вторая группа военнослужащих ООН] ([[rusa lingvo|ru]])</ref>. == Kritiko de Misio == En julio 2008 36 grupoj por homaj rajtoj kaj neregistaraj organizaĵoj eldonis la raporton, en kiu akuzis la internacian komunumon, ke ĝi ne provizas per bazaj nemalhaveblaj ekipaĵoj la pacigan mision. Neniu lando donacis ununuran helikopteron. Antaŭ tri semajnoj araba milicio atakis konvojon de la Afrika Unio kaj Unuiĝintaj Nacioj. Rezulte sep pacigistojn estis mortigitaj kaj 19 vunditaj. Pacigistoj estas tiom malbone ekipitaj, ke iuj soldatoj surhavas bluajn plastajn sakojn sur sia kapo ĉar ili ne ricevis la norman bluan kaskon de la UN. Ĝis tiu tempo nur proksimume triono de la celataj 26 000 pacigistoj estis deplojitaj<ref>[http://www.eventeo.net/web/index.php?option=com_content&view=article&id=810:subteno-por-misio-en-darfur-misio-uras&catid=25:politiko&Itemid=69 Subteno por misio en Darfur urĝas]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} [https://web.archive.org/web/20070528070922/http://www.un.org/russian/peace/pko/unamid/unamidfacts.html Oficiala informo de Unuiĝintaj Nacioj] ([[rusa lingvo|ru]]) [[Kategorio:Misioj de la Unuiĝintaj Nacioj]] [[Kategorio:Politiko de Sudano]] [[Kategorio:Milito en Darfuro]] fqcmb06rk940k2db7fq6pkise0agkp0 0 283646 9423422 8390895 2026-07-08T15:28:14Z Stefangrotz 91903 informkesto 9423422 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo}} '''Nyomár''' [njomAr] estas malgranda [[vilaĝo]] en [[Hungario]], en [[regiono]] [[Norda Hungario]], en [[departemento]] [[Borsod-Abaúj-Zemplén]], en [[Distrikto Edelény]]. La [[loknomo]] ne havas sencon [[hungare]]. == Bazaj informoj == * [[Areo]]: 11 &nbsp;km² * Alto super [[marnivelo]]: 160 m * [[Koordinato]]j de [[Tutmonda loktrova sistemo]]: 48.2771/20.8181 * [[Loĝantaro]]: 310 * [[Poŝtkodo]]: 3795 * [[Telefonprefikso]]: 46 == Situo == La vilaĝo situas en [[valo]] de [[rojo]], meze de longa [[sako]][[vojo]]. La plej proksima fervoja linio troviĝas 10, [[Edelény]] 13, [[Miskolc]] 23, [[Budapeŝto]] 196&nbsp;kilometrojn [http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=4215&i2=9566]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. == Historio == La unua mencio devenis el [[1267]]. Vilaĝservoj estas [[lernejo]] kaj [[migra poŝto]]. == Vidindaĵoj == * romkatolika [[preĝejo]] omaĝe al [[Johano Baptisto]] * kalvinana preĝejo == Fontoj == * hungara kaj germana Vikipedioj * Földrajzi Világatlasz, Budapest, 1992 * www.gyaloglo.hu * www.olh.hu {{Projektoj}} [[Kategorio:Vilaĝoj de Hungario]] [[Kategorio:Vilaĝoj de departemento Borsod-Abaúj-Zemplén]] j5wmvbmqws3sxfxhup46n40jfegj8ja 0 288598 9423662 9148091 2026-07-08T20:19:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423662 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Mies (stacidomo)}} {{Informkesto komunumo en Svislando |nomo=Mies |blazono=[[Dosiero:CHE Mies COA.svg|120px|center|<small>Blazono de Mies</small>]] |priskribo de blazono=Blazono de Mies |bildo=[[Dosiero:Miescoast.jpg|300px|center|Lemana [[strando]] en Mies]] |priskribo de bildo=Lemana [[strando]] en Mies |kantono=Vaŭdo |distrikto=[[Nyon (distrikto)|Nyon]] |koord={{Koordinatoj gms|46|18|19|N|6|10|16|E}} |loĝantoj=1743 |areo=3,45 |alteco=410 |poŝtkodo=1295 |kodo=5723 |mapo=[[Dosiero:Karte Gemeinde Mies 2008.png|center|285px|<small>Mapo de Mies</small>]] |priskribo de mapo=Mapo pri la situo de Mies en la Distrikto Nyon}} '''Mies''' estas komunumo en la [[Nyon (distrikto)|distrikto Nyon]] en [[kantono Vaŭdo]], [[Svislando]]. Ĝi havis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}}} loĝantojn je la 31-a de decembro {{WikidataLoĝantaroDato}}. == Geografio == La komunumo situas ĉe la nordokcidenta bordo de [[Lago Lemano]] meze inter [[Ĝenevo]] kaj [[Nyon]], en distanco de proksimume 10 kilometrojn nordoriente de Ĝenevo, en regiono kiu nomiĝas ''Sankta Tero''. La komunumo Mies konsistas el la vilaĝo Mies kun la kvartalo [[Les Crenées]] apud la lagobordo kaj la setlejo [[Veytay]] en nordokcidento de la komunumo. La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,45&nbsp;km², de kiuj 30,7% estas kovritaj de [[arbaro]], 34,1% servas por [[agrikulturo]] kaj 34,7% por [[setlado]]. <ref>Fonto: [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/02/03/blank/data/gemeindedaten.html Komunumdatumoj de la retejo de la Svisa Federacia Oficejo pri Statistiko, retejo konsultita la 5-an de novembro 2011]</ref> [[dosiero:La maison de commune de Mies.JPG|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la administrejo de Mies}}]] [[dosiero:Mies - panoramio (2).jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka parko}}]] == Najbaraj komunumoj == La komunumo Mies limas en nordo al [[Tannay]] (aliflanke de la rivereto ''Le Nand du Torry''), en oriento al la [[Lago Lemano]], en sudo al [[Versoix]] ([[Kantono Ĝenevo|GE]]), kaj en okcidento al [[Chavannes-des-Bois]]. == Naturaj rezervejoj == En '''Mies''' situas du [[naturrezervejo]]j, nome: * En la arbaro de Veytay: ''La Gouille Marion'', [[malsekejo]] entenanta lageton kaj [[marĉo]]jn, sur areo de ĉirkaŭ 14 [[hektaro]]j. Klasita kiel ''[[naturrezervejo]]'' en [[1973]], ĝi estas vizitebla de la publiko. * Ĉe la lemana bordo: ''Les Crénées'' sur privata bieno de 3 hektaroj, ne publika kaj irebla nur trans la lago. Tie vivas almenaŭ 160 specioj da birdoj. == Trafiko == Tra Mies pasas laŭ la lagobordo la kantona ĉefvojo n-ro 1 (la tiel nomita ''Route de Suisse'', la [[svisa aŭtovojo A1]] en nordo, kies plej proksima alveturejo situas en distanco de proksimume 5 kilometrojn norde de la komunumo, kaj la kantona ĉefvojo n-ro 121. Al la publika transportreto la komunumo estas konektita pere de la [[Mies (stacidomo)|stacidomo]] ĉe la trajnlinio de [[Laŭzano]] al [[Ĝenevo]] kaj pere de loka buslinio. == Historio == La unua dokumenta mencio de Tannay datiĝas el la jaro [[1345]] kiel ''Miez''. En la komunuma teritorio estis trovitaj restaĵoj de lagoborda setlejo el la frua [[neolitiko]] apud Les Crenées. Dum [[mezepoko]] Mies apartenis al la Senjorujo Coppet. Sub la berna regado de [[1536]] ĝis la [[Helveta Revolucio]] de [[1798]] ĝi apartenis al la Voktejo Nyon, tiam dum kvin jaroj al la tiama Kantono Lemano, kiu en [[1803]] estis surbaze de la Mediacia Akto de Napoleono integrita al la nova Kantono Vaŭdo.<ref>Fonto: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D2515.php ''Germain Hausmann'': ''Mies'' en ''Historia Leksikono de Svislando'' (2008-11-13)]</ref> == Servoj == * [[Internacia Motorcikla Federacio]] == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Vidu ankaŭ == * [[Mies (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.mies.ch/ Oficiala retejo de Mies] ({{fr}}) * [http://www.gouillemarion.ch/fr/accueil/news Retejo de ''La Gouille Marion''] ({{fr}}) * [http://www.lescrenees.ch/?id=22 Retejo de ''Les Crénées''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211018173056/http://www.lescrenees.ch/?id=22 |date=2021-10-18 }} ({{fr}}) {{Komunejokat}} <br /> {{Navigilo:Komunumoj de la Distrikto Nyon}} h7kakdvfk71rpcdwwpa4q8jhdn0wyfa 0 295633 9423951 8520344 2026-07-09T10:47:54Z Sj1mor 12103 9423951 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | kesteroj = {{Informkestero sinsekvo | titolo= [[Guberniestro de la Hispana Nederlando]] | dosiero=Flag of the Low Countries.svg | periodo = [[1598]]–[[1633]] | antaŭ = | post = }} }} [[Dosiero:Isabella van Spanje, landvoogdes der Nederlanden.jpg|eta|maldekstra|200px|Izabela kaj "ŝia" [[nano]], ĉ. 1599 far de [[Frans Pourbus la juna]].]] ''Infanta'' '''Isabel Clara Eugenia de Hispanio''' aŭ Izabela Klara Eŭgena de Hispanio aŭ Clara Isabella Eugenia laŭ diversaj fontoj (12-a de aŭgusto 1566 - 1-a decembro 1633) estis, kun sia edzo [[Alberto la 7-a, Arkiduko de Aŭstrio]] kunreĝino de la [[Hispana Nederlando]] en Malsupraj Landoj kaj nordo de la moderna Francio. Ŝi estis filino de [[Filipo la 2-a de Hispanio]]. Izabela Klara Eŭgena naskiĝis en [[Segovia]] la 12-an de aŭgusto 1566, kiel filino de Filipo la 2-a kaj lia tria edzino [[Izabela de Valois]]. Ŝiaj patraj geavoj estis la [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|imperiestro Karlo]] kaj [[Izabela de Portugalio]]. Ŝiaj patrinaj geavoj estis [[Henriko la 2-a (Francio)|Henriko la 2-a de Francio]] kaj [[Katerino de Mediĉo]]. Tiu nasko ege kontentigis ŝian patron, kiu jam havis viran heredonton nome [[Karlo, princo de Asturio]] kun kiu la patro aliflanke neniam bone rilatis. Fakte la patrino de Izabela Klara Eŭgena estis destinita al la heredonto (laŭtitole [[princo de Asturio]]), sed poste la patro Filipo mem edziĝis al ŝi, kiu unue maksukcese estis naskonta ĝemelojn antaŭ naski la estontan reĝinon de Nederlando. Laŭ legendo Izabela promesis ne ŝanĝi siajn internajn vestaĵarojn ĝis milita sukceso; tiele la blanka vestaĵaro iĝus flaveca aŭ eĉ helbrunflava kaj tio farigis la vorton por la koloro [[Izabela (koloro)|Izabela]]. Onidire, ŝia edzo Alberto la 7-a, Arkiduko de Aŭstrio (1559–1621) sieĝis Ostendon en julio de 1601 kaj Izabela, esperante rapidan venkon promesis ne ŝanĝi siajn internajn vestaĵarojn ĝis la sieĝa sukceso. Tamen tio daŭris tri jarojn (ĝis septembre de 1604) kaj tiele ŝia vestaĵaro iĝus jam ne tiom blanka dume. Tamen la legendo falsas, ĉar jam tiam la vorto por la koloro estis uzata. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Historio de Belgio]] [[Kategorio:Historio de Hispanio]] [[Kategorio:Historio de Aŭstrio]] [[Kategorio:Habsburgoj]] [[Kategorio:Guberniestroj de la Habsburga Nederlando]] nti6z0dc0h6hbzgn4hknq2ledlwf59o 0 298080 9423742 8366589 2026-07-09T01:14:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423742 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto |nomo = Milan Kučan |dosiero = Milan Kucan.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo = |vico = |ofico = ĉefministro de [[Slovenio]] |de = novembro [[2008]] |ĝis = nun |dato de naskiĝo = [[14-a de novembro]] [[1941]] |loko de naskiĝo = Križevci, [[Slovenio]] |dato de morto = |loko de morto = |nacieco = {{Slovenio}} |edzo/ino = |partio = [[Socialdemokratoj de Slovenio]] |subskribo = |ttt = |notoj = }} '''Milan KUČAN''' (naskiĝis la [[14-a de novembro]] [[1941]] en Križevci, [[Slovenio]]) estas slovena [[politikisto]]. Inter [[1991]] kaj [[2001]] li estis la unua [[prezidanto]] de la suverena ŝtato [[Slovenio]], sendependiĝinta el la teritorio de [[Jugoslavio]]. Milan Kučan estas membro de la [[socialdemokratio]] [[politika partio]] de Slovenio, kiu dum la oficperiodo de Milan Kučan nomiĝis "Unuiĝinta Listo de la Socialdemokratoj" (slovene ''Združena lista socialnih demokratov'' aŭ ''ZLSD'') kaj en 2005 transformiĝis al la nova partio [[Socialdemokratoj de Slovenio]], ''Socialni demokrati''. Milan Kučan naskiĝis en Križevci, vilaĝo en la regiono [[Prekmurje]]. Slovenio tiutempe estis parto de la Reĝlando Jugoslavio. En aĝo de 17 jaroj li membriĝis en la Komunisma Partio de Jugoslavio, en kiu li jam dum sia studo de [[juro]] en la [[Universitato de Ljubljano]] karieriĝis. En 1964 li iĝis prezidanto de la partia komitato de sia universitato. En 1978 li elektiĝis parlamenta prezidanto de la jugoslavia socialisma respubliko Slovenio, kaj en 1986 iĝis gvidanto de la Centra Komitato de la Komunisma Partio de Slovenio. En tiu funkcio li komencis engaĝiĝi kaj por la divido de partiaj kaj ŝtataj funkcioj (kondiĉo por distanciĝo de la modelo de "ŝtata partio", kiu nome de la komunisma partio estis komuna modelo en ĉiuj tiamaj landoj de la [[Orienta Bloko]]), por [[homaj rajtoj]] kaj por politika plurismo. En aprilo 1990 li post konstitucia reformo per 58 procentaĵoj de la voĉoj de la slovenaj civitanoj elektiĝis prezidanto de la jugoslavia respubliko Slovenio. En decembro 1990 la plimulto de slovenoj decidis krei sendependan slovenian respublikon, do malaliĝi el la federacio de Jugoslavio, kaj tiu plano realiĝis en junio 1991. Post mallonga milito de la jugoslavia armeo kontraŭ la nova ŝtato kaj la internacia agnosko de la nova respubliko Slovenio, Milan Kučan en 1992 elektiĝis la unua slovenia ŝtata prezidanto. En 1997 li per 56 procentaĵoj de la voĉoj de la slovenaj civitanoj reelektiĝis. La dua oficperiodo finiĝis en 2002, kaj tria laŭ la konstitucio de Slovenio ne eblas. Posteulo en la funkcio de ŝtata prezidanto iĝis [[Janez Drnovšek]]. La persono de Milan Kučan en Slovenio pro lia komunisma pasinteco estas parte pridisputata. Li mem, ekde kiam eblis deklari apartenon al partio alia ol la komunisma, nomas sin socialdemokrato, kaj membras en la [[socialdemokratio]] [[politika partio]] de Slovenio, kiu dum la oficperiodo de Milan Kučan nomiĝis "Unuiĝinta Listo de la Socialdemokratoj" (slovene ''Združena lista socialnih demokratov'' aŭ ''ZLSD'') kaj en 2005 transformiĝis al la nova partio [[Socialdemokratoj de Slovenio]], ''Socialni demokrati''. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * * [https://web.archive.org/web/20120717003039/http://www.nekdanji-pr.gov.si/enindex.htm retejo de la prezidanto de Slovenio (angle)] * [http://www.socialnidemokrati.si retejo de la partio de Milan Kučan] {{Sinsekvo | titolo = prezidanto de [[Slovenio]] | periodo = 1991 - 2002 | antaŭ = ''la ofico nove kreiĝis'' | post = [[Janez Drnovšek]] }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kucan, Milan}} [[Kategorio:Prezidantoj de Slovenio]] [[Kategorio:Slovenaj politikistoj]] [[Kategorio:Socialdemokratoj]] pkydsqnuykwa9lylr0ai9fo7o64cq8h 0 299317 9423370 9332542 2026-07-08T13:58:19Z Näin on näreet 255377 9423370 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|administra unuo |kategorio=Provinco |lando = Finnlando |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |ĉefurbo = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P36}}]] |regiono-ISO = FI-18 |mapo1 lokumilo = iso |kodo = FI-18 |kodo tipo = [[ISO 3166-2]] |areo_kodo = |establita = |establita tipo = Fondo |mapligilo = jes |zomo = 6 |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto |ĉefulo = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}} |ĉefulo tipo = Guberniestro }} '''Uusimaa''' ([{{IPA|ˈuːsimɑː}}], traduko "Novlando", {{lang-sv|Nyland}} [{{IPA|ˈnyːland}}], finne parollingve speciale antaŭe ''Uusmaa'') estas [[provincoj de Finnlando|la plej popolriĉa provinco]] de [[Finnlando]]. El la finnlandaj provincoj ĝi estas ankaŭ la plej dense loĝata, rapide kreskanta, la plej multkultura, la plej multlingva kaj la plej sekulara. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la provinco vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La ĉefurbo estas [[Helsinko]]. Ekde la 1-a de januaro 2011 la najbara provinco [[Orienta Uusimaa]] estis aligita al Uusimaa. La provinco estas oficiale dulingva (finna kaj sveda), sed nuntempe ekzistas multe ankaŭ denaskaj parolantoj de aliaj lingvoj. En la finnaj parlamentaj elektoj Uusimaa inkludas du elektajn distriktojn: Elektan distrikton de Helsinko, kiu inkludas nur Helsinkon kaj elektan distrikton de Uusimaa, kiu inkludas la tutan reston de la provinco. [[Dosiero:Uusimaa-raasepori-by-RalfR.jpg|eta|<center>aro da apudmarbordaj insuletoj ĉe [[Raseborg]], viditaj el aviadilo.]] [[Dosiero:Porvoo_riverside.jpg|eta|dekstra|420ra|Porvoo ĉe la Porvoo-rivero.]] [[Dosiero:Reimarintorni Kivenlahti Espoo 2019-8-22.png|eta|altdekstre|dekstra|Nuboskrapulo en Kivenlahti, Espoo.]] Antaŭ la sveda povo la granda plejo de nuna Uusimaa apartenis al [[Tavastio]]. En la [[9-a jarcento]], en la epoko de la [[Vikingoj]], komerca vojo de okcidento al oriento pasis la teritorion. Ĝis la [[12-a jarcento]] la areo estis nur malmulte loĝata de estonoj kaj iuj parencoj de la finnoj el la pli norda teritorio [[Kanta-Häme]], kiuj regule pasis tra la areo por atingi la maron kaj reveni hejmen. Post la 12-a jarcento la teritorio estis parto de [[Svedio]] kaj la loĝado rapide plimultiĝis. La kompare al la regiono [[Origina Finnlando]] ([[finne]] ''Varsinais-Suomi''; [[svede]] ''Egentliga Finland''), la historia kerno de Finnlando, pli malfrua setlado kaŭzis la nomon "Novlando" (Uusimaa / Nyland). Dum la sveda regado estis fondita urboj sur marbordo de Uusimaa, ekzemple [[Gustavo Vasa]] fondis [[Ekenäs]]-on en 1546 kaj [[Helsinko]]n en 1550. Plejo el la finnparolantaj familioj en matborda regxiono de Uusimaa svediĝis lingve kaj aliflanke poste iuj sveddevenaj familioj finniĝis – Ne estas tia granda etna kaj kultura diferenco inter finnaj kaj svedaj parolantoj en Uusimaa ol en Ostrobotnio. Post la jaro [[1809]], kiam la svedoj devis cedi Finnlandon al la [[Rusia Imperio]], la ĉefurbo de Finnlando estis translokigita de [[Turku]] (Åbo) al [[Helsinko]] kaj la procentaĵo de finnlingvanoj en la regiono tre plifortiĝis. Transloĝiĝo el finnparolantaj areoj al Uusimaa kaŭzis, ke la finna fariĝis en la 20-a jarcento denove la pleja lingvo en la marborda regiono de Uusimaa. La bordoj de la lago [[Tuusulanjärvi]] (inter la komunumoj Tuusula kaj Järvenpää) fine de la [[19-a jarcento]] altiris multajn artistojn, kiuj por la ekesto de finna nacia konscio havis grandan signifon: inter ili estis la komponisto [[Jean Sibelius]], la verkisto [[Juhani Aho]] kun sia edzino, la pentristino Venny Soldan-Brofeldt, kaj la pentristo [[Pekka Halonen]]. Ankaŭ la verkisto [[Aleksis Kivi]] pasigis siajn lastajn jarojn tie. La plej granda lago en la provinco Uusimaa estas [[Lohjanjärvi]]. La regiona kanto de Uusmaalaisten laulu estas la kanto Uusmaalaisten laulu. Ĝiaj plej konataj partoj estas: “ĉi tie la kapo kaj koro de Finnlando, nia Uusimaa” (en la finna: täällä Suomen pää ja sydän, meidän Uusimaa) kaj “Uusmaa en la krono de Finnlando estas la plej hela perlo” (en la finna: Uusmaa Suomen kruunussa on helmi kirkkahin). == Komunumoj == Estas 26 komunumoj (municipoj) en Uusimaa. Por la oficiale dulingvaj komunumoj estas parenteze donita la nomo en la lingvo de la malplimulto. === Regiono de Helsinko === * [[Dosiero:Espoo.vaakuna.svg|23ra]] [[Espoo]] (svede ''Esbo'') * [[Dosiero:Helsinki.vaakuna.svg|23ra]] [[Helsinko]] (fi. ''Helsinki'', sv. ''Helsingfors'') * [[Dosiero:Hyvinkaa.vaakuna.svg|23ra]] [[Hyvinkää]] * [[Dosiero:Jarvenpaa.vaakuna.svg|23ra]] [[Järvenpää]] * [[Dosiero:Karkkila.vaakuna.svg|23ra]] [[Karkkila]] * [[Dosiero:Kauniainen.vaakuna.svg|23ra]] [[Kauniainen]] (sv. ''Grankulla'') * [[Dosiero:Kerava.vaakuna.svg|23ra]] [[Kerava]] * [[Dosiero:Kirkkonummi.vaakuna.svg|23ra]] [[Kirkkonummi]] (sv. ''Kyrkslätt'') * [[Dosiero:Lohja.vaakuna.svg|23ra]] [[Lohja]] (sv. ''Lojo'') * [[Dosiero:Mäntsälä.vaakuna.svg|23ra]] [[Mäntsälä]] * [[Dosiero:Nurmijarvi.vaakuna.svg|23ra]] [[Nurmijärvi]] * [[Dosiero:Pornainen.vaakuna.svg|23ra]] [[Pornainen]] * [[Dosiero:Sipoo.vaakuna.svg|23ra]] [[Sipoo]] (sv. ''Sibbo'') * [[Dosiero:Siuntio.vaakuna.svg|23ra]] [[Siuntio]] (sv. ''Sjundeå'') * [[Dosiero:Tuusula.vaakuna.svg|23ra]] [[Tuusula]] * [[Dosiero:Vantaa.vaakuna.svg|23ra]] [[Vantaa]] (sv. ''Vanda'') * [[Dosiero:Vihti.vaakuna.svg|23ra]] [[Vihti]] === Regiono de Raseborg === * [[Dosiero:Hanko.vaakuna.svg|23ra]] [[Hanko]] (sv. ''Hangö'') * [[Dosiero:Inkoo.vaakuna.svg|23ra]] [[Ingå]] (finne ''Inkoo'') * [[Dosiero:Raasepori.vaakuna.svg|23ra]] [[Raseborg]] (fi. ''Raasepori'') === Regiono de Porvoo === * [[Dosiero:Askola.vaakuna.svg|23ra]] [[Askola]] * [[Dosiero:Myrskylä.vaakuna.svg|23ra]] [[Myrskylä]] (sv. ''Mörskom'') * [[Dosiero:Porvoo.vaakuna.svg|23ra]] [[Porvoo]] (sv. ''Borgå'') * [[Dosiero:Pukkila.vaakuna.svg|23ra]] [[Pukkila]] === Regiono de Loviisa === * [[Dosiero:Lapinjärvi.vaakuna.svg|23ra]] [[Lapinjärvi]] (sv. ''Lappträsk'') * [[Dosiero:Loviisa.vaakuna.svg|23ra]] [[Loviisa]] (sv. ''Lovisa'') === Eksaj komunumoj === * [[Bromarv]] * [[Degerby]] * [[Ekenäs]] * [[Ekenäs landskommun]] * [[Haaga]] * [[Huopalahti]] * [[Kampara komunumo de Hyvinkää]] * [[Kulosaari]] * [[Liljendal]] * [[Kampara komunumo de Karis]] * [[Karis]] * [[Karjalohja]] * komunumo [[Lohja]]: [[Lohjan kunta]] * [[Nummi]] * [[Nummi (Lohja)]] * [[Nummi-Pusula]] * [[Oulunkylä]] * [[Pohja]] * [[Pusula]] * [[Ruotsinpyhtää]] * [[Tenala]] * iuj aliaj ==La antaŭa Gubernio Uusimaaa== '''Gubernio Uusimaa''' estis unu el la gubernioj de Finnlando ĝis 1997. Ĝi estis laŭ loĝantaro la plej granda gubernio de Finnlando ekde la dua mondmilito. La ĉefurbo estis Helsinko. La gubernio estis fondita en 1831. Tiam Gubernio Uusimaa kaj Tavastio estis nuligitaj kaj parto el tiuj iĝis Gubernio Tavastio kaj la alia parto kaj iuj areoj el Gubernio Kymenkartano estis unuigita kreante do Gubernio Uusimaa. Gubernio Uusimaa estis oficiale dulingva (finna kaj sveda). En 1949 parto el Gubernio Uusimaa estis ligita al Gubernio Kymi. En 1997 Gubernio Uusimaa estis ligita al Gubernio suda Finnlando. Kvankam Helsinko estas la ĉefurbo de tuta Finnlando, ĝi perdis sian pozicion kiel gubernia ĉefurbo, kaj [[Hämeenlinna]] iĝis ĉefurbo de Gubernio suda Finnlando. En 1997 Gubernio Uusimaa inkludis 36 komunumojn. En 1900 Gubernio Uusimaa havis 298 000 kaj en 1997 1 277 932 loĝantojn. {{Projektoj}} [[Kategorio:Uusimaa| ]] [[Kategorio:Provincoj de Finnlando]] [[Kategorio:Suda Finnlando]] 6unaulio0datshb30omkbziwrrfxp57 0 300853 9423685 9284435 2026-07-08T20:42:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423685 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | nomo = Miguel Quinteros | dosiero = Miguel Quinteros.JPG | priskribo = Miguel Quinteros | grandeco de dosiero = 180px | dato de naskiĝo = {{dato|28|decembro|1947}} | loko de naskiĝo = [[Buenos Aires]]<br />{{ARG}} | dato de morto = | loko de morto = }} '''Miguel QUINTEROS''' ([[Buenos Aires]], la {{dato|28|decembro|1947}}) estas argentina [[ŝakludisto]], dufoja nacia ĉampiono, en [[1966]] kaj en [[1980]]. Li estis en 6 [[ŝakolimpiado]]j (1970, 1974, 1976, 1980, 1982 kaj 1984)<ref>[https://www.ajedrezargentina.org/resultados/olimpiadaargentina.html Ŝakolimpiadoj (1970-1984)]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Li fariĝis [[grandmajstro]] en [[1973]]<ref>[https://ratings.fide.com/profile/100021 Grandmajstro FIDE]</ref>, kaj nuna estas la 40-a plej bona ŝakludisto de Argentino. <ref>{{citaĵo el la reto|url=http://ratings.fide.com/card.phtml?event=100021|titolo=FIDE Chess Profile |verko=|eldonisto=FIDE|lingvo=angle|alirdato={{dato|2|novembro|2009}}}}</ref> == Premioj == {|class="wikitable" ! Jaro !! Turniro !! Pozicio !! # |- | 1966 || Argentina ĉampioneco || 1° (9/12) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=53840 Argentina ĉampioneco 1966]</ref> |- | 1971 || [[Uloto]] || 2°/4° (6/9) || <ref>[http://historiadelajedrezespanol.es/torneos/olot/71.htm Uloto 1971]</ref> |- | 1972 || Zonal [[San-Paŭlo]] || 2°/3° (14½/20) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=98040 Zonal San-Paŭlo 1972]</ref> |- | 1973 || [[Liubliana]] || 2°/4° (11/17) || |- | 1973 || [[Wijk aan Zee]]-"B" || 1°/2° (10½/15) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=89518 Wijk an Zee "B" 1973]</ref> |- | 1973 || Interzona [[Leningrado]] || 11°/12° (7½/17) || <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/leningrad_interzonal_1973/23554 Interzona Leningrado 1973]</ref> |- | 1973 || [[Costa del Sol]] || 1°/2° (8½/13) || <ref>[http://historiadelajedrezespanol.es/torneos/costa_del_sol/73.htm Costa del Sol 1973]</ref> |- | 1973 || [[Bauang]] || 2°/3° (6½/9) || <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Bauang_1973/23409 Bauang 1973]</ref> |- | 1974 || [[Lanzarote]] || 1° (8/11) || <ref>[http://historiadelajedrezespanol.es/torneos/lanzarote/74.htm Lanzarote 1974]</ref> |- | 1974 || [[Uloto]] || 2°/3° (7½/11) || <ref>[http://historiadelajedrezespanol.es/torneos/olot/74.htm Uloto 1974]</ref> |- | 1975 || [[Oŭrenso]] || 4°/6° (10/15) || <ref>[http://historiadelajedrezespanol.es/torneos/Orense_75.htm Oŭrenso 1975]</ref> |- | 1975 || Argentina ĉampioneco || 5° (13/19) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=91060 Argentina ĉampioneco 1975]</ref> |- | 1975 || Zonal [[Fortaleza]] || 2° (11½/17) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=97562 Zonal Fortaleza 1975]</ref> |- | 1975 || [[Klevelando]] || 4°/6° (8½/15) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=52259 Klevelando 1975]</ref> |- | 1975 || [[Costa del Sol]] || 1°/2° (9½/13) || <ref>[http://historiadelajedrezespanol.es/torneos/costa_del_sol/75.htm Costa del Sol 1975]</ref> |- | 1976 || Interzona [[Manilo]] || 14° (9/19) || <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Manila_Interzonal_1976/24112 Interzona Manilo 1976]</ref> |- | 1976 ||[[Karakaso]] || 1° (6/7) || |- | 1977 || [[San-Paŭlo]] || 2° (9/13) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43829 San-Paŭlo 1977]</ref> |- | 1977 || [[Londono]] || 2°/4° (6/9) || |- | 1978 || Burroughs Computer || 1° (10/12) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=79262 Burroughs Computer 1978]</ref> |- | 1978 || [[San-Paŭlo]] || 3°/4° (8½/13) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=51546 San Paŭlo 1978]</ref> |- | 1978 || [[Ĝakarto]] || 1°/2° (10½/13) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=80956 Ĝakarto 1978]</ref> |- | 1980 || Argentina ĉampioneco || 1° (11/13) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=51561 Argentina ĉampioneco 1980]</ref> |- | 1982 || Zonal [[Morón (Argentino)]] || 1° (12/15) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=94808 Zonal Morón 1981]</ref> |- | 1982 || Interzona [[Moskvo]] || 14° (3/13) || <ref>[https://www.365chess.com/tournaments/Moscow_Interzonal_1982/22368 Interzona Moskvo 1982]</ref> |- | 1982 || [[Novi Sad]] || 2°/3° (8/13) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=43160 Novi Sad 1982]</ref> |- | 1983 || [[Netanja]] || 1° (6/9) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=76619 Netanja 1983]</ref> |- | 1983 || [[Novjorko]] || 2° (7½/11) || |- | 1984 || [[Novjorko]] || 1° (8½/11) || <ref>[https://www.brasilbase.pro.br/ti1984ny.htm Novjorko 1984]</ref> |- | 1985 || Zona [[Provinco Corrientes]] || 1°/2° (12/17) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=71086 Zona Corrientes 1985]</ref> |- | 1985 || [[Baden-Baden]] || 3°/4° (8/13) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=42070 Baden-Baden 1985]</ref> |- | 1985 || [[Mar del Plata]] || 2°/7° (7/9) || |- | 1986 || [[Vieno]] || 3°/9° (6/9) || <ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?tid=99407 Vieno 1986]</ref> |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{en}}, {{ru}} [http://www.fide.com/ Internacia Ŝakfederacio (FIDE)] {{Ĝermo|ŝako}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Quinteros, Miguel}} [[Kategorio:Argentinaj ŝakistoj]] 3197j2lv3d8ope4kl5nx4dodm3tn97y 0 307628 9424006 9418584 2026-07-09T11:26:11Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9424006 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Michelle Obama at Latin American Montessori Bilingual Public Charter School 5-4-09 1.jpg|eta|[[Michelle Obama]] parolas al geknaboj en sudamerika Montesoria lernejo.]] '''Montesoria [[pedagogio]]''' estas alternativa edukadmetodo bazita sur la teorioj de infana evoluado originale elpensita de la [[italujo|itala]] edukisto, [[Maria Montessori]] ([[1870]]-[[1952]]) en la finaj jaroj de la [[19-a jarcento|19-a]] kaj komencaj jaroj de la [[20-a jarcento]]. Ĝi estas ĉefe aplikata en [[infanĝardeno|infanĝardenaj]] kaj [[lernejo|infanlernejaj]] medioj<ref>[http://www.ibe.unesco.org/fileadmin/user_upload/archive/publications/ThinkersPdf/montesse.pdf Internacia Grupo de Edukado/UNESCO: Montessori kaj la Nova Edukado Movado] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171215172636/http://www.ibe.unesco.org/fileadmin/user_upload/archive/Publications/thinkerspdf/montesse.pdf |date=2017-12-15 }} Uzita 27/8/2008</ref><ref>[http://www.infed.org/thinkers/et-mont.htm Maria Montessori kaj neformala edukado]</ref>, sed ankaŭ malofte al adoleskantoj kaj altnivelaj studentoj, kiel priskribita en la libro, kiun publikis Maria Montessori malfrue en sia vivo, ''De l'enfant à l'adolescent (De infanaĝo al adoleskaĝo)''<ref>http://www.ibe.unesco.org/en/services/documentation/collections.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090525183314/http://www.ibe.unesco.org/en/services/documentation/collections.html |date=2009-05-25 }} Uzita 7/1/2010.</ref>. Ĝia metodo de edukado emfazas [[memlernanto|mem-lernadon]] kaj mem-eltrovon. La instruistoj agas malpli kiel tradiciaj laborantoj, kaj pli kiel klinikaj spektantoj (ofte nomataj ''direktoro'' aŭ ''gvidanto''). Ili emfazas la gravecon ŝanĝadi la medion al unu kiu pli taŭgu al la nivelo de la lernantoj. Ili ankaŭ emfazas la gravecon de korpa aktiveco en abstrakta komprenado kaj utilaj lernadaj ebloj. Legado ofte instruiĝas fonetike. La ''Montesoria pedagogio'' ne estas regata de ununura grupo. Fakte, ekzistas multaj sendependaj organizaĵoj, kiuj dediĉas sin al tiu metodo. == Historio == {{Ĉefartikolo|Maria Montessori}} La montesoria pedagogio estis fondita de la itala pedagogo [[Maria Montessori]]. La metodo disvastiĝis tra la mondo rapide, ekde sia estiĝo. === Usono === En [[1915]], D-rino Montessori estis invitita lekcii en [[Carnegie Hall]] kaj poste konstruis klasĉambron en [[San Francisko]], kie spektantoj observis 21 geknabojn malantaŭ vitra muro dum kvar monatoj.<ref>[http://sitemaker.umich.edu/356.carr/history_of_montessori Historio de Montessoria pedagogio]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Uzita 7/1/2010.</ref> === Aŭstralio === La unua Montesoria klasĉambro en [[Aŭstralio]] estiĝis en [[1912]] en Lernejo Blackfriars en [[Sidnejo]]. Aktuale, en [[Okcident-Aŭstralio]] daŭre funkcias la Montesoria lernejo, [http://www.treetops.wa.edu.au/ Baldakeno Montesoria Lernejo], kiu interalie instruas [[Esperanto]]n. == Filozofio == Montesoria citaĵo: {{Citaĵo|Ekde la momento, kiam la infano eniras la klasĉambron, eĉ ŝtupo en ĝia edukado estas vidata kiel progresa konstruloko, fine kreanta la tutan personon, de infaneco al plenkreskeco. Fokuso estu sur la bezonoj de la infano.<ref>''The Essential Montessori: An Introduction to the Woman, the Writings, the Method, and the Movement'', Elizabeth G. Hainstock, 1997, p. xiii.</ref>}} Studentoj lernas per pli [[heŭristiko|heŭristika]] metodo ol en tradiciaj lernejoj. Instruistoj disponigas la materialojn bezonatajn por mem-lerni, kaj gvidas la studentojn, sed enmiksiĝas malpli ol tradiciaj instruistoj.<ref>''The Montessori Method'', Maria Montessori, online edition, ch. 22, p. 371.</ref> Montesoriaj lernejoj fokusas pli pri la individuaj bezonoj de studendoj, ol tradiciaj lernejoj. Tradiciaj lernejoj kutime fokusas pli pri la klasaro entute, kaj strebas instrui al ĉiuj samtempe.<ref>Chicago Sunday Tribune/Smart section/March 1, 2009, pg. 4</ref> === Ĉefideoj === La jenaj ideoj faras la bazon de la Montesoria pedagogio<ref>http://www.education.com/reference/article/principles-montessori-method/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100206103507/http://www.education.com/reference/article/principles-montessori-method/ |date=2010-02-06 }} Uzita 7/1/2010</ref>: * Geknaboj povas mem-lerni. * Heŭristika sistemo pli bone funkcias; instruistoj devas minimume enmiksiĝi en la lernada procezo. Ili devas nur spekti, kaj post la lernado de nova kapablo, gvidi la studentojn al nova temo. * Ekzistas "sensitivaj tempoj", dum kiuj studentoj povas rapide lerni novajn kapablojn. Multe da esploro indikas, ke fakte "grava aĝo" ekzistas por la akiro de novaj kapabloj. Interesa ekzemplo estas ''[[grava aĝo hipotezo]]'' kaj okaza studo de ''[[Genie Wiley]]''. * Geknaboj lernas per esploro kaj el siaj propraj eraroj. * Instruistoj devas ne interrompi studentojn dum intensa fokuso al iliaj interesoj. * Geknaboj lernas per tuŝo. * Geknaboj instruas eĉ la aliajn, kaj lernas mem per instruado. == Apliko == === Klasĉambroj === [[Dosiero:Montessori-school2007.jpg|eta|Moderna Montesoria klasĉambro.]] Ofte Montesoriaj klasĉambroj penas inkluzivi [http://eo.wiktionary.org/wiki/natura%C4%B5o naturaĵojn]; hejmigitajn klasbestojn kaj plantojn. Klasĉambroj kutime enhavas studentojn, kun aĝdiferencoj de ne pli ol tri jaroj. Tiel, studentoj ankoraŭ povas kunamikiĝi kaj sociumi, kaj ankaŭ la pli maljunaj studentoj povas agi kiel instruistoj, kaj mem lerni de la proceso. Klasĉambroj ofte enhavas ilojn por lude instrui novajn konceptojn al la studentoj.<ref>[http://www.montessori.org/story.php?id=54]{{404|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} Uzita 7/1/2010</ref> Du ekzemploj estas koloritaj cilindroj kaj binomiaj kuboj. [[Dosiero:ColoredCylinders2.JPG|eta|maldekstre|Koloritaj cilindroj sternitaj.]] '''Cilindraj blokoj''' Ekzistas kvar ujoj de cilindroj: * Flavaj cilindroj kiuj varias je alteco kaj dikeco. La plej malalta cilindro estas la plej maldika kaj la plej alta estas la plej dika. * Ruĝaj cilindroj kiuj havas la saman altecon, sed varias je dikeco. * Bluaj cilindroj kiuj havas la saman dikecon, sed varias je alteco. * Verdaj cilindroj kiuj varias je alteco kaj dikeco. La plej malalta estas la plej dika kaj la plej alta estas la plej maldika. Geknaboj uzas tiujn ilojn por ludi lernante pri formoj kaj dimensioj.<ref>[http://www.infomontessori.com/sensorial/visual-sense-cylinder-blocks.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100114154419/http://www.infomontessori.com/sensorial/visual-sense-cylinder-blocks.htm |date=2010-01-14 }} Uzita 7/1/2010</ref> {{-}} [[Dosiero:Binomokubo.JPG|eta|maldekstre|Binomiala Kubo]] '''Binomiala kubo''' La binomiala kubo konsistas el la jenaj eroj: 1 ruĝeta kubo, 3 nigraj kaj ruĝaj prismoj, 3 nigraj kaj bluaj prismoj, 1 blua kubo. Ujo enhavanta 8 prismojn reprezentas la principojn matematikajn: <math>(a+b)^3</math> aŭ: <math>a^3 + 3a^2b + 3ab^2 + b^3</math> La eroj enfermiĝas en ujo kun du flankoj ĉarniritaj. La kolora skemo de la kubo estas farbita sur la tuta ekstero de la ujo, krome la malsupro.<ref>[http://www.infomontessori.com/sensorial/visual-sense-binomial-cube.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091228055430/http://www.infomontessori.com/sensorial/visual-sense-binomial-cube.htm |date=2009-12-28 }} Uzita 7/1/2010</ref>. {{-}} === Fakoj === La jenaj fakoj instruiĝas en montesoriaj lernejoj: * Praktika Vivo * Sensoj * Kulturo * Scienco * Lingvoj * Matematiko ==== Praktika vivo ==== En ĉi tiu fako, geknaboj trovas materialaĵojn kaj ekzercojn de siaj ĉiutagaj vivoj. Ili ekzemple povas deverŝi akvon de ujo en glason, lerni kiel kunige nodi ŝuajn ŝnurojn (laĉojn). Tiaj agadoj helpas geknabojn iĝi pli sendependaj en realviva senco.<ref>http://www.infomontessori.com/practical-life/introduction.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091228084514/http://www.infomontessori.com/practical-life/introduction.htm |date=2009-12-28 }} Uzita 7/1/2010</ref> ==== Sensoj ==== En ĉi tiu fako, geknaboj rafiniĝas eĉ pri la sensoj. Ili iĝas geknaboj, kiuj povas konstati kolorajn aŭ sentajn malsimilecojn, organizi siajn pensojn kaj objektojn en siaj medioj kaj havas pli bonan sencon de tonalto en muziko, kiun ili aŭdas.<ref>http://www.infomontessori.com/sensorial/introduction.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091228162401/http://www.infomontessori.com/sensorial/introduction.htm |date=2009-12-28 }} Uzita 7/1/2010</ref> === Lecionoj === ==== Ripetado ==== Studentoj rajtas ade fari la saman lecionon, tiom ofte, kiom ili volas. Kiam studento esprimas enuecon, tiam estas konsiderita tempo por li progresi al nova nivelo. ==== Literoj ==== Kiam literoj estas prezentataj al la infanlernantoj, tio okazas tute fonetike<ref>http://www.montessorimom.com/montessori-reading-/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100204023101/http://www.montessorimom.com/montessori-reading-/ |date=2010-02-04 }} Uzita 7/1/1020</ref>. La studentoj ne lernas, ke 'k' nomiĝas "/Ko/", sed ke 'k' uziĝas, kiel ĝi sonas envorte. ==== Tri-partaj lecionoj ==== Ofte, tri-parta procezo uziĝas<ref>http://www.montessorimom.com/three-period-lesson/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100103172926/http://montessorimom.com/three-period-lesson/ |date=2010-01-03 }} Uzita 7/1/2010</ref>. Ĝi inkluzivas la jenajn partojn: * La instruisto diras al la studentoj, kiel la lernota aĵo nomiĝas. Ekzemple, ''"Ĉi tiu litero estas /k/."'' Kutime ankaŭ, en la kazo de literoj, la instruisto postulas ke la studentoj desegnas la literon /k/. * La instruisto helpas la studentojn konstati, kiuj aĵoj havas la nomon "k". Ekzemple, ''"Bonvolu doni al mi la blokon, kiu samformas kiel /k/"''. * La instruisto kontrolas, ĉu la studento scias, kio estas la objekto. Ekzemple, la instruisto montras al la studento /k/ kaj demandas, ''"Kio ĝi estas?"'' Se la studento ne scias, la instruisto ŝanĝas la temon al alia leciono, por ne tro premi la studentojn. Maria Montessori mem klarigis, ke ne gravas de tio, ĉu la studento komplezas la trian parton ĝuste nun. Instruistoj devas fidi je la studentoj, kaj certiĝi, ke ili lernos iam sen premo. === Hejminstruo === {{Ĉefartikolo|Hejminstruo}} Hejminstruantoj povas trovi la [[filozofio]]n kaj la materialojn de la Montesoria pedagogio utilaj. Tamen, en la hejminstruada medio, estas malfacile kopii karakterojn de Montesoriaj lernejoj, inkluzive: * Akiro de la lerniloj; * Sperto kaj scio de speciale trejnitaj Montesoriaj instruistoj; * Speciale konstruitaj ejoj, kiuj estas Montesoriaj klasĉambroj. == Kritiko == Eble la plej fama kritikisto de la Montesoria pedagogio estis [[William Heard Kilpatrick]], kiu laboris por konigi la problemojn de la metodo dum la [[1900-aj jaroj]], dum kiuj la [[amaskomunikilo]]j estimis kaj promociis ĝin. Kilpatrick lekciis pri la afero kaj ankaŭ publikis 71-paĝan libron, titolitan ''The Montessori System Explained (La Montesoria pedagogio klarigita)'' ([[1914]]).<ref>http://www.archive.org/details/montessorisystem00kilprich Uzita 7/1/2010</ref> En la libreto, Kilpatrick diris, ke la vidpunktoj de D-rino Montessori kreiĝis ne science, sed nur per ŝiaj propraj observoj. <blockquote> Dum la intereso de sinjorino Montessori al la scienca metodo estas estiminda, ŝia praktika scienco ne povas esti tiom estimata. Ŝia [[biologio]] ne estas ĉiam ekster kritiko... Ŝi ĝeneraligas nescience la kondiĉon de nuntempa [[pedagogio|edukada penso]] kaj la praktikon de ŝia limigita observado... Se ŝi scius plie pri tio, kio estis pensata, ŝiaj proponoj estus pli konsiste bonaj. (pĝ. 4)</blockquote> Li kunsentis kun ŝiaj ideoj pri libereco kaj disciplino, sed kritikis ŝian ideon pri infanaĝa evoluo, dirante ''"ĝi estas senplena kaj iluzia"''(p.&nbsp;11). Ankaŭ, li ĝeniĝis pro la manko de [[gruplaboro]] en Montesori-lernejoj, observante: ''"la Montesoria infano, eĉ ĉe sia propra tasko, laboras izole... Ni kritikas Montesori-n ... ke ŝi ne provizas situaciojn por pli sufiĉa socia kunlaborado"''. Kilpatrick asertis, ke la lerniloj de Montessori, dum allogaj aspekte, estis senutilaj. <blockquote> En la lernejoj, ludado per la iloj estas severe malpermesata, kaj kutime ne alia ludilo estas provizata. S-rino Montessori, fakte, estas publike citita ''"Se mi estus persvadata, ke geknaboj bezonas ludi, mi provizus la ĝustan ludilon; sed mi ne estas tiel persvadata"''. La plej bona nuntempa penso kaj praktiko en Ameriko farus konstruan kaj imitan ludanton socie-kondiĉate kiel la fundo kaj ĉefa parto de la programo por geknaboj de la infanĝardena aĝo, sed S-rino Montessori rifuzas ĝin. (pĝ.28)</blockquote> == Apogo == La libro de Angeline Stoll Lillard, ''Montessori: La Scienco Malantaŭ La Genio'' ([[Oksforda universitata eldonejo]]) ([[2005]]) prezentas la unuan tutampleksan esploron pri la Montesoria pedagogio kontraŭ la kutima edukado sistemo, bazita sur la fundaj principoj de ambaŭ. Lillard citas esploron indikanta, ke la bazaj metodoj de Montessori pli taŭgas al tio, kion psikologia esploro malkaŝas pri homa evoluado, kaj argumentas la bezonon de pli da esploro. Esploro el la jaro [[2006]] publikigita en la recenzo ''Science'' (Scienco) findecidis ke Montesoriaj studentoj plenumis taskojn en la fakoj lingvo, matematiko, kaj ankaŭ sociumado pli bone ol kontrolstudentoj. La esploro rezulto diris, ke "Je la fino de infanĝardeno, la Montesoriaj geknaboj atingis plibonajn rezultojn je standarditaj ekzamenoj de legado kaj matematiko; pozitive sociumadis en la ludkampo plie, kaj montris superan sociumadan povon. Ili ankaŭ montris pli zorgon por egaleco kaj justeco. Je la fino de infana lernejo, Montesoriaj geknaboj verkis pli lertajn eseojn kun pli kompleksaj frazostrukturoj, elektis pli pozitivajn respondojn al sociaj dilemoj, kaj raportis plian sencon de komuneco ĉe siaj lernejoj. Tamen, tiu rezulto ŝanĝiĝis kun aĝo, kaj je la aĝo de 12 la daŭraj avantaĝoj de la Montesoria sistemo plejparte malaperis. La esploro estis kondukita jene: La esploristoj elektis studentojn, aĝajn kvin kaj dekdu, per hazarde generita komputila loterio. La 'venkintoj' de la loterio iris al Montesoriaj lernejoj. La kontrolstudentoj, kiuj 'malvenkis', iris al kutimaj proksimaj lernejoj.<ref>{{cite journal |author=Lillard A, Else-Quest N |title=The early years. Evaluating Montessori education |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=313 |issue=5795 |pages=1893–4 |year=2006 |month=September |pmid=17008512 |doi=10.1126/science.1132362 |url=}}</ref> La aŭtoroj findecidis ke, "kiam severe aplikata, Montesoria edukado kreskigas sociajn kaj akademiajn kapablojn kiuj egalas aŭ superas al tiuj, kreskigataj en aliaj lernejoj". Esploro de K. Dohrmann kaj kunlaborantoj<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=High school outcomes for students in a public Montessori program|aŭtoro=Dohrmann K R, Nishida T, Gartner A, Lipsky D, Grimm K|jaro=2007|gazeto=Journal of Research in Childhood Education|volumo=22|paĝoj=205–17}}</ref> apogas tion, montrante superan matematikan kaj sciencan kapablojn inter altnivelaj studentoj kiuj antaŭe iris al publikaj Montesoriaj infanlernejoj (kompare al aliaj altnivelaj kunlernantoj). Du esploroj de Ratthunde kaj Csikszentmihalyi<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=Middle School Students' Motivation and Quality of Experience: A Comparison of Montessori and Traditional School Environments|aŭtoro=Rathunde K, Csikszentmihalyi M|jaro=2005|monato=majo|gazeto=American Journal of Education|volumo=111|numero=3|COI=10.1086/428885|paĝoj=341–71}}</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=The Social Context of Middle School: Teachers, Friends, and Activities in Montessori and Traditional School Environments|aŭtoro=Rathunde K, Csikszentmihalyi M|jaro=2005|monato=septembro|gazeto=The Elementary School Journal|volumo=106|numero=1|COI=10.1086/496907|paĝoj=59–79}}</ref> montris pli altan nivelon de intereso kaj ambicio dum faro de lerneja laboro kaj pli pozitivajn sociajn rilatojn inter Montesoriaj mezlernejanoj kontraŭ similaj kontrolstudentoj. == Bibliografio == * [[Angle]] ** Lillard, Angeline: ''Montessori: The Science behind the Genius'' (La scienco malantaŭ la genio) ISBN 0-19-516868-2 ** Loeffler, Margaret Howard: ''Montessori in Contemporary American Culture'' (Montesoria pedagogio en nuntempa amerika kulturo) ISBN 0-435-08709-6 ** Montessori, Maria: ''The Discovery of the Child'' (La eltrovo de la infano) ISBN 0-345-33656-9 ** Montessori, Maria: ''The Montessori Method'' (La montessoria metodo) ISBN 0-8052-0922-0 ** Montessori, Maria: ''The Secret of Childhood'' (La sekreto de infanaĝo) ISBN 0-345-30583-3 ** [http://www.ericdigests.org/1992-2/montessori.htm Montessori Programs in Public Schools. ERIC Digest.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091213191957/http://www.ericdigests.org/1992-2/montessori.htm |date=2009-12-13 }} (Montessoriaj programoj en publikaj lernejoj) ** [http://ariwatch.com/VS/DCF/Montessori-00.htm ''A Montessori Mother''] [[Dorothy Canfield Fisher]] (Montesoria patrino) ** [http://www.montessorimadness.com] ''Montessori Madness! A Parent to Parent Argument for Montessori Education'' (Montessoria frenezeco! Intergepatra diskutado por montessoria edukado) ISBN 978-0-9822833-0-1 ** The Montessori System Examined (La Montesoria sistemo kontrolita), 1914 de William Heard Kilpatrick * [[France]] ** De l'enfant à l'adolescent (De infano al adoleskanto) de Maria Montessori == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == * [[Pedagogio]] * [[Valdorfa pedagogio]] * [[Maria Montessori]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} '''Anglaj:''' * [http://www.infomontessori.com Informo pri fakoj kaj lerniloj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100104115010/http://www.infomontessori.com/ |date=2010-01-04 }} * [http://www.montessori-ami.org/ Association Montessori Internationale (AMI)] * [http://www.amshq.org/ American Montessori Society (AMS)] * [http://www.discoveret.org/mei_inc/ Montessori Educators International (MEI)] * [http://www.montessori.edu/ International Montessori Index] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100608214653/http://www.montessori.edu/ |date=2010-06-08 }} * [http://www.montessorisocietycanada.org/ Montessori Society of Canada] oficiala pasintecaj ĉeestintoj asocio de AMI trejnitaj instruistoj kaj administrantoj en [[Kanado]] * [http://www.amonco.org/ American Montessori Consulting] * [http://www.montessori.org/ The Montessori Foundation] {{Leginda}} {{ADLS|2012|45}} [[Kategorio:Pedagogio]] [[Kategorio:Lernejoj]] [[Kategorio:Antropozofio]] 5eusfqyk75wmizrey5qg9oz23cpg5i6 0 310604 9423739 9397775 2026-07-09T00:32:54Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423739 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=''La Ukraina Aŭroro'',<br> unu el la skulptaĵoj de Mikola Ŝmatko}} <!--[[Dosiero:Timoshenko_Shmatko.jpg|eta|]]--> '''Mikola Ŝmatko''' ({{LingvoKunNomo|uk|ukrain|Микола Гаврилович Шматько, ''Mikola Havríloviĉ Ŝmatkó''}}, {{LingvoKunNomo|ru|rus|Николай Гаврилович Шматько, ''Nikoláj Gavríloviĉ Ŝmatkó''}}; naskiĝis la [[17-a de aŭgusto|17-an de aŭgusto]] [[1943]] - mortis la [[15-a de septembro|15-an de septembro]] [[2020]]) estis ukraina pentristo kaj skulptisto. Lia naskiĝurbo estas vilaĝo [[Krasnohorivka]] en [[Donecka provinco]] de la [[Ukraina SSR]], [[Sovetunio]]. Li laboris en [[Ukrainio]] kun 2 filoj. Li kreis pli ol 750 skulptaĵojn kaj preskaŭ 500 bildojn. En la ekspozicio "Ŝmatko kaj filoj" estas 70 skulptaĵoj kaj preskaŭ 300 bildoj. Ekde la 2000-a jaro li estas profesoro de la Katedro de Popola Arto en la Moskva Instituto de la Mondaj Civilizacioj. [[Dosiero:Svyatogorskaya Blessed Virgin by Nicolai Shmatko.jpg|250px|eta|maldekstra|"Sanktmontara Madono", la skulptaĵo de Mikola Ŝmatko]] [[Dosiero:Soshenko.jpg|eta|[[Ivan Soŝenko]], unu el la skulptaĵoj de Mikola Ŝmatko]] En la jaro 2004 (post la peto) Ŝmatko komencis krei la skulptaĵon "Sanktmontara Madono". En 2005 la Epifania kirko estis fondita en la vilaĝo Keleberda en [[Poltava provinco]], [[Ukrainio]]. Oni metis tien unu el la skulptaĵoj de Ŝmatko, nome "Krucifikso de Kristo". == Ekspozicioj == === La ekspozicio "Ŝmatko kaj filoj" === * 1985—1991: [[Bolhrado]], [[Odesa provinco]] * 1991—2003: [[Luhanska provinco]] * 2003—2004: [[Slavjansk]], [[Donecka provinco]] * 2004—2010: [[Luhansko]] === Aliaj ekspozicioj === * 1992: [[Luhansko]] * 1993: [[Kievo]] * 2000: Moskva Instituto de la Mondaj Civilizacioj, [[Moskvo]] * 2003: [[Donecko]] * 2007: [[Florenco]], [[Italio]] * 2009: [[Florenco]], [[Italio]] * [[2012]]: [[Art Monaco]] [[2012]], [[Monaco]], [[Francio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.kingofmarble-shmatko.com/ Marmoraj skulptaĵoj de la Marmorreĝo Mikola Ŝmatko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090106035309/http://kingofmarble-shmatko.com/ |date=2009-01-06 }}{{ref-ru}}{{ref-en}}{{ref-de}} * [http://basmahbintsaud.com/blog/a-sculpture-has-been-made-in-honour-of-hrh-princess-basmah/ The official website of HRH Princess Basmah Bint Saud. A Sculpture has been made in honour of HRH Princess Basmah] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130323190808/http://basmahbintsaud.com/blog/a-sculpture-has-been-made-in-honour-of-hrh-princess-basmah/ |date=2013-03-23 }} * [http://www.segodnya.ua/news/12077369.html Italio atendas la apostolojn de Ŝmatko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081011054232/http://www.segodnya.ua/news/12077369.html |date=2008-10-11 }}{{ref-ru}} * [http://www.day.kiev.ua/103504/ La Hipogea skulptoro Mikola Ŝmatko]{{ref-ru}} * [http://www.facts.kiev.ua/archive/2008-01-03/21679/index.html "Akcizistoj diras ke la vojaĝo ĉe Biennale en Italio estas mia privata afero sed mia premio estas ne nur por mi sed por ĉiu Ukrainio"]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20080802134227/http://www.zn.ua/3000/3680/63562/ Marmora homo]{{ref-ru}} <!--* [http://www.segodnya.ua/news/10052133.html «СЕГОДНЯ»: Бродский хочет купить голую Юлю для Шуфрича]--> * [http://www.facts.kiev.ua/archive/2003-09-10/40946/index.html «Mi vivis en hipogeo dum 13 jaroj», — diras la skulptoro Mikola Ŝmatko, hodiaŭ nomata "La Marmorreĝo"]{{ref-ru}} * [http://rerter.livejournal.com/ J. Timoŝenko restos en la historio nude]{{ref-ru}} <!--Kategorioj--> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ŝmatko, Mikola}} [[Kategorio:Ukrainaj skulptistoj]] [[Kategorio:Ukrainaj pentristoj]] [[Kategorio:Sovetiaj skulptistoj]] [[Kategorio:Sovetiaj pentristoj]] <!--Intervikiaj ligiloj--> q5np40tnfp6o86bc6wk2rbp2jtedild 0 310872 9423562 9141413 2026-07-08T17:42:27Z Kani 670 /* Faŭno */ 9423562 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|arbaro |kategorio=ekoregiono |regiono-ISO=GH/CI |mapo= |mapo priskribo=Situo de la ekoregiono }} <!-- [[Dosiero:AT0111 map.png|eta|220px|Situo de la ekoregiono]] --> [[Dosiero:Parcs de Côte d'Ivoire.svg|eta|220px|Diversaj ebur-bordaj internacie (brune) kaj nacie (helverde) protektitaj areoj en [[2008]]]] La '''orient-gvineaj arbaroj''' estas [[ekoregiono]] el la afrik-arbara [[ekoprovinco]] de la [[Afrotropiso|afrotropisa]] [[ekozono]] laŭ la [[tipologio]] de la [[Monda Natur-Fonduso]] (WWF). [[Biomo|Biome]] ĝi apartenas al [[tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj]] de [[Okcidentafriko]]. La ekoregiono ampleksas la malaltaĵarajn [[arbaro]]jn kiuj etendiĝas ekde [[Gvinea Golfo]] kelkajn cent kilometrojn landinternen, ekde okcidenta [[Ebur-Bordo]] ĝis la okcidenta bordo de [[Voltao (lago)|Lago Voltao]] en [[Ganao]]. Kelkaj malgrandaj [[enklavo]]j troviĝas pli fore orienten kaj landinternen en [[Togolando]] kaj [[Benino]]. La [[Sasandro (rivero)|Sasandro]] disigas la orient-gvineajn arbarojn de la [[okcident-gvineaj malaltaĵaj arbaroj]], kiuj troviĝas okcidente. Landinternen kaj orienten, la orient-gvineaj arbaroj transiras al [[gvinea arbara-savana mozaiko]]. La orient-gvineaj arbaroj, kune kun la aliaj tropikaj humidaj foliarbaroj de Okcidentafriko, estas inkluditaj en la [[biodiverseco-riĉaĵejo]] : [[gvineaj arbaroj de Okcidentafriko]] de la organizaĵo [[Naturprotekto Internacie]] (angle : ''Conservation International''). La ekoregiono estas listigita en la [[tutmondaj 200]]-regiono [[gvineaj humidaj arbaroj]]. ==Faŭno== La diverseco je [[primatoj]] estas alta, kvankam pluraj specioj estas endanĝerigataj. La ekoregiono gastigas etajn [[populacio]]jn de arbara [[elefanto]] (''Loxodonta ciclotys''). La ĉefaj [[karnomanĝuloj]] de la ekoregiono estas la [[leopardo]] (''Panthera pardus''), la [[afrika ora kato]] (''Caracal aurata'') kaj la afrika civeto (''Civettictis civetta''), kvankam la tri specioj estas maloftaj. La riĉeco je [[birdoj]] estas granda. Inter la okulfrapaj specioj oni povas citi blank-brustan numidon (''Agelastes meleagrides''), ''Lobotos lobatus'', [[Brunvanga bucero]], ''Bycanistes cylindricus'' ([[Buceredoj]]), ''Glaucidium castaneum'' ([[Strigedoj]]), ''Illadopsis rufescens'' ([[Timaliedoj]]), [[Sieraleona skistolao|Sieraleonan skistolaon]] (''Schistolais leontica''), ''Lamprotornis cupreocauda'' ([[Sturnedoj]]), Ŝarpean [[Apalisoj|apalison]] (''Apalis sharpei''), [[Nigrakrona batmocerko|nigrakronan batmocerkon]] (''Bathmocercus cerviniventris''), ''Picathartes gymnocephalus'' ([[Pikatartedoj]]), malakonoton de Lagden (''Malaconotus lagdeni'' , [[Malakonotedoj]]) kaj ''Scotopelia ussheri'' ([[Strigedoj]]). La [[Reptilioj|reptilia]] kaj [[Amfibioj|amfibia]] faŭnoj estas malmulte pristudataj. ==[[Endemio|Endemiismoj]]== Kvar specioj de [[mamuloj]] estas endemiaj en la ekoregiono : tri [[ronĝuloj]] (''Dephomys eburnea'', ''Malacomys cansdalei'' kaj ''Leimacomys buettneri'') kaj unu [[soriko]] (''Crocidura wimmeri''). Estas unu endemia [[reptilioj|reptilio]]specio kaj dek-tri specioj de [[amfibioj]], antaŭ ĉio arbaj [[rano]]j el la familio de ''Rhacophoridae''. ==Minacoj kaj konservado== La ekoregiono estas [[Krizo|krize]] endanĝerigita. Grandaj arbaraj areoj estas transformitaj en [[Agrikulturo|terkulturejojn]] kaj [[plantejo]]jn. Ankaŭ la [[ĉasado]] kaj la [[arbarekspluatado]] estas tre ampleksaj, por [[brulligno]] kaj por eksportado de nobla konstruligno, kiaj la "afrika [[Tektono (genro)|tektono]]" (''Chlorophora'') kaj la "[[mahagono]]j" de la genroj ''Khaya'' kaj ''Entandrophragma''. La sendifektaj areoj estas tre fragmentitaj kaj izolitaj. Malpli ol 1% de la ekoregiono estas protektata. ==Vidu ankaŭ== *[[Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj]] *[[Konservada stato de ekoregiono]] *[[Listo de ekoregionoj en Ebur-Bordo]] <br> {{Afrotropisaj tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj}} {{Afrotropisaj ekoregionoj laŭ ekoprovinco}} ==Eksteraj ligiloj== {{Portalo|Afriko|Biologio|Geografio}} *{{en}} [http://worldwildlife.org/ecoregions/at0111 Ekoregiono AT0111 : Orient-gvineaj arbaroj (WWF)]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{en}} [https://web.archive.org/web/20100308075956/http://www.nationalgeographic.com/wildworld/profiles/terrestrial/at/at0111.html Orient-gvineaj arbaroj (''Wildworld'')] – [[Nacia Geografia Societo]] *{{en}} [http://www.eoearth.org/article/Eastern_Guinean_forests Orient-gvineaj arbaroj (''The Encyclopedia of Earth'')] *{{en}} [http://globalspecies.org/ecoregions/display/AT0111 Orient-gvineaj arbaroj (''Globalspecies'')]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{en}} [http://www.worldwildlife.org/science/wildfinder/ Situo de la ekoregiono : tajpu ''Eastern Guinean forests''] *{{en}} [http://wwf.panda.org/about_our_earth/ecoregions/guinean_moist_forests.cfm Tutmondaj 200; numero 1 : Gvineaj humidaj arbaroj ( WWF )] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161103233723/http://wwf.panda.org/about_our_earth/ecoregions/guinean_moist_forests.cfm |date=2016-11-03 }} *{{en}} [http://www.cepf.net/resources/hotspots/africa/Pages/Guinean-Forests-of-West-Africa.aspx Gvineaj arbaroj de Okcidentafriko (Naturprotekto Internacie)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140525214206/http://www.cepf.net/resources/hotspots/africa/Pages/Guinean-Forests-of-West-Africa.aspx |date=2014-05-25 }} *{{en}} [http://www.wdpa.org/ WDPA] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090804170907/http://www.wdpa.org/ |date=2009-08-04 }} [[Kategorio:Afrotropisaj ekoregionoj]] [[Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj]] [[Kategorio:Global 200]] [[Kategorio:Biodiverseco-riĉaĵejoj]] [[Kategorio:Geografio de Benino]] [[Kategorio:Geografio de Ganao]] [[Kategorio:Geografio de Ebur-Bordo]] [[Kategorio:Geografio de Togolando]] 59y2uj6q97lz2932ujb5ug6g6dke6xw 9423566 9423562 2026-07-08T17:42:55Z Kani 670 /* Faŭno */ 9423566 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|arbaro |kategorio=ekoregiono |regiono-ISO=GH/CI |mapo= |mapo priskribo=Situo de la ekoregiono }} <!-- [[Dosiero:AT0111 map.png|eta|220px|Situo de la ekoregiono]] --> [[Dosiero:Parcs de Côte d'Ivoire.svg|eta|220px|Diversaj ebur-bordaj internacie (brune) kaj nacie (helverde) protektitaj areoj en [[2008]]]] La '''orient-gvineaj arbaroj''' estas [[ekoregiono]] el la afrik-arbara [[ekoprovinco]] de la [[Afrotropiso|afrotropisa]] [[ekozono]] laŭ la [[tipologio]] de la [[Monda Natur-Fonduso]] (WWF). [[Biomo|Biome]] ĝi apartenas al [[tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj]] de [[Okcidentafriko]]. La ekoregiono ampleksas la malaltaĵarajn [[arbaro]]jn kiuj etendiĝas ekde [[Gvinea Golfo]] kelkajn cent kilometrojn landinternen, ekde okcidenta [[Ebur-Bordo]] ĝis la okcidenta bordo de [[Voltao (lago)|Lago Voltao]] en [[Ganao]]. Kelkaj malgrandaj [[enklavo]]j troviĝas pli fore orienten kaj landinternen en [[Togolando]] kaj [[Benino]]. La [[Sasandro (rivero)|Sasandro]] disigas la orient-gvineajn arbarojn de la [[okcident-gvineaj malaltaĵaj arbaroj]], kiuj troviĝas okcidente. Landinternen kaj orienten, la orient-gvineaj arbaroj transiras al [[gvinea arbara-savana mozaiko]]. La orient-gvineaj arbaroj, kune kun la aliaj tropikaj humidaj foliarbaroj de Okcidentafriko, estas inkluditaj en la [[biodiverseco-riĉaĵejo]] : [[gvineaj arbaroj de Okcidentafriko]] de la organizaĵo [[Naturprotekto Internacie]] (angle : ''Conservation International''). La ekoregiono estas listigita en la [[tutmondaj 200]]-regiono [[gvineaj humidaj arbaroj]]. ==Faŭno== La diverseco je [[primatoj]] estas alta, kvankam pluraj specioj estas endanĝerigataj. La ekoregiono gastigas etajn [[populacio]]jn de arbara [[elefanto]] (''Loxodonta ciclotys''). La ĉefaj [[karnomanĝuloj]] de la ekoregiono estas la [[leopardo]] (''Panthera pardus''), la [[afrika ora kato]] (''Caracal aurata'') kaj la afrika civeto (''Civettictis civetta''), kvankam la tri specioj estas maloftaj. La riĉeco je [[birdoj]] estas granda. Inter la okulfrapaj specioj oni povas citi blank-brustan numidon (''Agelastes meleagrides''), ''Lobotos lobatus'', [[Brunvanga bucero|Brunvangan buceron]], ''Bycanistes cylindricus'' ([[Buceredoj]]), ''Glaucidium castaneum'' ([[Strigedoj]]), ''Illadopsis rufescens'' ([[Timaliedoj]]), [[Sieraleona skistolao|Sieraleonan skistolaon]] (''Schistolais leontica''), ''Lamprotornis cupreocauda'' ([[Sturnedoj]]), Ŝarpean [[Apalisoj|apalison]] (''Apalis sharpei''), [[Nigrakrona batmocerko|nigrakronan batmocerkon]] (''Bathmocercus cerviniventris''), ''Picathartes gymnocephalus'' ([[Pikatartedoj]]), malakonoton de Lagden (''Malaconotus lagdeni'' , [[Malakonotedoj]]) kaj ''Scotopelia ussheri'' ([[Strigedoj]]). La [[Reptilioj|reptilia]] kaj [[Amfibioj|amfibia]] faŭnoj estas malmulte pristudataj. ==[[Endemio|Endemiismoj]]== Kvar specioj de [[mamuloj]] estas endemiaj en la ekoregiono : tri [[ronĝuloj]] (''Dephomys eburnea'', ''Malacomys cansdalei'' kaj ''Leimacomys buettneri'') kaj unu [[soriko]] (''Crocidura wimmeri''). Estas unu endemia [[reptilioj|reptilio]]specio kaj dek-tri specioj de [[amfibioj]], antaŭ ĉio arbaj [[rano]]j el la familio de ''Rhacophoridae''. ==Minacoj kaj konservado== La ekoregiono estas [[Krizo|krize]] endanĝerigita. Grandaj arbaraj areoj estas transformitaj en [[Agrikulturo|terkulturejojn]] kaj [[plantejo]]jn. Ankaŭ la [[ĉasado]] kaj la [[arbarekspluatado]] estas tre ampleksaj, por [[brulligno]] kaj por eksportado de nobla konstruligno, kiaj la "afrika [[Tektono (genro)|tektono]]" (''Chlorophora'') kaj la "[[mahagono]]j" de la genroj ''Khaya'' kaj ''Entandrophragma''. La sendifektaj areoj estas tre fragmentitaj kaj izolitaj. Malpli ol 1% de la ekoregiono estas protektata. ==Vidu ankaŭ== *[[Ekologia klasifiko de la tersupraĵoj]] *[[Konservada stato de ekoregiono]] *[[Listo de ekoregionoj en Ebur-Bordo]] <br> {{Afrotropisaj tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj}} {{Afrotropisaj ekoregionoj laŭ ekoprovinco}} ==Eksteraj ligiloj== {{Portalo|Afriko|Biologio|Geografio}} *{{en}} [http://worldwildlife.org/ecoregions/at0111 Ekoregiono AT0111 : Orient-gvineaj arbaroj (WWF)]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{en}} [https://web.archive.org/web/20100308075956/http://www.nationalgeographic.com/wildworld/profiles/terrestrial/at/at0111.html Orient-gvineaj arbaroj (''Wildworld'')] – [[Nacia Geografia Societo]] *{{en}} [http://www.eoearth.org/article/Eastern_Guinean_forests Orient-gvineaj arbaroj (''The Encyclopedia of Earth'')] *{{en}} [http://globalspecies.org/ecoregions/display/AT0111 Orient-gvineaj arbaroj (''Globalspecies'')]{{404|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{en}} [http://www.worldwildlife.org/science/wildfinder/ Situo de la ekoregiono : tajpu ''Eastern Guinean forests''] *{{en}} [http://wwf.panda.org/about_our_earth/ecoregions/guinean_moist_forests.cfm Tutmondaj 200; numero 1 : Gvineaj humidaj arbaroj ( WWF )] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161103233723/http://wwf.panda.org/about_our_earth/ecoregions/guinean_moist_forests.cfm |date=2016-11-03 }} *{{en}} [http://www.cepf.net/resources/hotspots/africa/Pages/Guinean-Forests-of-West-Africa.aspx Gvineaj arbaroj de Okcidentafriko (Naturprotekto Internacie)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140525214206/http://www.cepf.net/resources/hotspots/africa/Pages/Guinean-Forests-of-West-Africa.aspx |date=2014-05-25 }} *{{en}} [http://www.wdpa.org/ WDPA] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090804170907/http://www.wdpa.org/ |date=2009-08-04 }} [[Kategorio:Afrotropisaj ekoregionoj]] [[Kategorio:Tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj]] [[Kategorio:Global 200]] [[Kategorio:Biodiverseco-riĉaĵejoj]] [[Kategorio:Geografio de Benino]] [[Kategorio:Geografio de Ganao]] [[Kategorio:Geografio de Ebur-Bordo]] [[Kategorio:Geografio de Togolando]] 18m39q95niyjap2r06sbab31eu5oa1f 0 311906 9423417 8778619 2026-07-08T14:54:04Z Komap 28097 9423417 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=BR-PA|situo sur mapo2=Brazilo|zomo=12}} [[Dosiero:Fordlandia - Escritorio local et allée de manguiers.JPG|eta|dekstra|Fordlândia en 2005]] '''Fordlândia''' estas hodiaŭ [[fantomurbo]] en proksimo de [[Santarém (Pará)|Santarém]] en [[Amazonio]]. La [[Ford Motor Company]] en la [[1920-aj jaroj]] akiris en la ĝangalo de Amazonio areon de 10.000 km², por establi [[natura kauĉuko|kauĉukan plantejon]]. Tiutempe, oni produktis la aŭtomobilajn pneŭojn el naturaj krudmaterialoj, el [[kaŭĉuko]], kaj Ford deziris sendependiĝi de produktado de la tiam brita [[Malajzio]]. Tiel oni konstruis usonan urbeton kun 8.000 lokaj loĝantoj, energicentralo, naĝejo, kinejo kaj hospitalo. Oni volis ŝiptransporti la produktojn al [[Sao Paulo]], kie laboris Ford-fabriko kaj plu en la mondon. La akirita areo estis monteta kaj malfruktema kaj neniu el la manaĝeroj de Ford havis la necesan konojn pri la tropika agrokultivado. La gumplantejo neniam estis sukceso, ĉar unuflanke la arboj estis plantitaj dense unu al la alia, aliflanke la lokaj laboristoj ne povis alkutimiĝi al la usondevenaj laborkondiĉoj kaj usona vivstilo. La laboristoj devis porti identigajn kartojn, devis labori kiel en Norda Ameriko (de 6 ĝis 15 horoj), alkutimiĝi la usonaj manĝaĵoj kiel [[hamburgero]], akcepti la malpermeson fumi kaj alkoholkonsumi. En 1930 okazis ribelo, kiun subpremis brazilaj soldatoj. La registaro iĝis pli kaj pli malfida je la eksterlandaj investistoj kaj ne plu apogis la projekton. Ford provis duafoje en [[Belterra]], riversupren, sed oni evoluigis en 1945 la sintezitan gumon kaj Ford tuj ĉesis ĉiujn elpagojn por la projekto kaj vendis la urbon al Bzazilo je prezo de 250.000 $, post kiam li investis pli ol 25 milionojn da $. Oni flegis la lokon dum mallonga tempo kaj la 800 loĝantoj baldaŭ forlasis la lokon. == Literaturo == {{Commons|Category:Fordlândia}} * Frank Thadeusz: „Endzeit im Dschungel“ en ''Der Spiegel'' 6/2010 * Sguiglia, Eduardo: Fordlandia, Hamburg: Europa-Verlag, (aŭgusto 2002) ISBN 3-203-82006-4 {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Brazilo]] [[Kategorio:Eksaj loĝlokoj de Brazilo]] [[Kategorio:Parao]] [[Kategorio:Fantomurboj de Sudameriko]] [[Kategorio:Ford]] [[Kategorio:Aperis en 1928]] h8m7hvnyem9mzdd4bijz7tbp6ghqfwb 0 323332 9423541 9422043 2026-07-08T17:31:17Z Sj1mor 12103 9423541 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} La '''orbita rapido''' de iu korpo, ĝenerale [[planedo]], [[natura satelito]], [[artefarita satelito]], aŭ [[kelkopa stelo]], estas la [[vektora rapido]] je kiu ĝi orbitas ĉirkaŭ la [[Masocentro|maso-centro]] de la sistemo, normale ĉirkaŭ pli [[maso|masa]] korpo. Ĉi tiu termino estas uzata por paroli pri la averaĝa orbita rapido (la averaĝa rapido je kiu ĝi faras kompletan orbiton) kaj pri la tuja orbita rapido (la rapideco en iu ajn konkreta punkto ĉe la orbito). La orbita rapido je iuj ajn punkto sur orbito povas esti kalkulita de la distanco al la ĉefa korpo kaj la specifa orbita energio, kiu estas sendependa de la posizio. == Averaĝa orbita rapido == Por '''orbitoj kun malgrandaj [[discentreco]]j''', la distanco de la orbito estas preskaŭ la sama ol por cirkla orbito, kaj la averaĝa rapido povas esti kalkulita kiel bona alproksimaĝo el la observoj de la [[orbita periodo]] kaj la [[granda duonakso]] de sia orbito, aŭ el la [[maso]]j kaj la du korpoj kaj la granda duonakso. :<math>v_o \approx {2 \pi a \over T}</math> :<math>v_o \approx \sqrt{\mu \over a}</math> kie <math>v_o\,\!</math> estas la orbita rapido, <math>a\,\!</math> estas la longo de la [[granda duonakso]], <math>T\,\!</math> estas la [[orbita periodo]], kaj <math>\mu\,\!</math> estas la [[norma gravita parametro]]. Rimarku ke ĉi tio estas bona alproksimiĝo kiam la maso de la orbitanta korpo estas multe pli malgranda ol tiu de la orbitata, kaj la discentreco estas proksime nula. '''Se oni konsideras la mason de la orbitata korpo''', :<math>v_o \approx \sqrt{m_2^2 G \over (m_1 + m_2) r}</math> kie <math>m_1\,\!</math> estas nun la maso de la orbitanta korpo, <math>m_2\,\!</math> estas la maso de la orbitata korpo, <math>r\,\!</math> estas la distanto inter ambaŭ korpoj, kaj <math>G\,\!</math> estas la [[gravita konstanto]]. Ĉi tiu estas simpligita versio; ĝi ne utilas por elipsaj orbitoj, sed ĝi almenaŭ taŭgas por korpoj kun similaj masoj. Por '''objekto laŭ elipsa orbito''' orbitanta multe pli grandan korpon, la distanco de la orbito malpligrandiĝas laŭ la discentreco <math>e\,\!</math>. Ĉi tio povas esti uzata por havi pli ekzaktan alproksimiĝon de la orbita rapido: :<math> v_o = \frac{2\pi a}{T}\left[1-\frac{1}{4}e^2-\frac{3}{64}e^4 -\frac{5}{256}e^6 -\frac{175}{16384}e^8 - \dots \right] </math><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Handbook of Mathematics and Computational Science|aŭtoro=Horst Stöcker, John W. Harris|jaro=1998|eldoninto=Springer|ISBN=0387947469|paĝoj=386}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Liberiga rapido]] == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Ĉiela mekaniko]] [[hu:Kozmikus sebességek#Szökési sebességek]] 6zg08lnu1jq8hubxmlrif2p3mrookzj 0 324779 9423749 9281633 2026-07-09T01:53:00Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423749 wikitext text/x-wiki {{Informkesto milito |kunpuŝiĝo= Milito en Montara Karabaĥo |konflikto= Disputo por la teritorio Karabaĥo inter Armenio kaj Azerbajĝano |dosiero= {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = NK-Map.PNG | dosiero2 = Karabakhwar01.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} |komento= | daŭro= [[februaro]] [[1988]] - [[majo]], [[1994]] | loko= [[Montara Karabaĥo]], [[Azerbajĝano]], [[Armenio]] | rezulto= la armena venko kaj fakta sendependeco de Karabaĥo | flanko1= [[Dosiero:Flag of Artsakh.svg|22px]] [[Montara Karabaĥo]]<br />[[Dosiero:Flag of Armenia.svg|22px|Flago de Armenio]] [[Armenio]]<ref>{{en}} ''The 2008 World Factbook'', [[Central Intelligence Agency]], Washington, 2008 https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/aj.html#Issues {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090610081951/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/AJ.html#Issues |date=2009-06-10 }} Azerbaijan].</ref> <br />[[Dosiero:Flag of the CIS.svg|22px]] [[militsolduloj]] de la [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj|KSŜ]] | flanko2= [[Dosiero:Flag of Azerbaijan.svg|22px|Flago de Azerbajĝano]] [[Azerbajĝano]]<br /> [[Dosiero:Flag of Afghanistan (1992–2001).svg|22px]] [[Afganio|afganaj]] [[muĝahido]]j<ref>{{en}} John K. Cooley, ''Unholy Wars: Afghanistan, America and International Terrorism'', Pluto Press, Londres, 2002 ISBN|0-7453-1917-3, p.150-151.</ref> <br /> [[Dosiero:Flag of Chechen Republic of Ichkeria.svg|22px]] [[Ĉeĉenio|ĉeĉenaj volontuloj]]<ref>{{en}} Nicholas Griffin, ''Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam'', University of Chicago Press, Chicago, 2004 ISBN|0-2263-0859-6, p.185-186.</ref> <br />[[Dosiero:Flag of the CIS.svg|22px]] [[militsolduloj]] de la [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj|KSŜ]] | komandanto1=[[Samvel Babajan]]<br />[[Hemayag Harojan]]<br />[[Monte Melkonjan]]<br />[[Vazgen Sargsjan]]<br />[[Arkadi Ter-Tatevosjan]]<br />[[Anatolij Zineviĉ]] | komandanto2= [[İsgandar Hamidov]]<br />[[Suret Huseynov]]<br />[[Rahim Gaziev]]<br />[[Shamil Basáyev]] | forto1= | forto2= | perdoj1= | perdoj2= |}} La '''Milito en Montara Karabaĥo''' estas la [[milito|armita konflikto]] kiu okazis inter [[februaro]] [[1988]] kaj [[majo]] [[1994]], en la malgranda enklavo [[Montara Karabaĥo]] en la sudorienta regiono de [[Kaŭkazio]], malnova provinco de [[Sovetunio]] loĝata de [[armenoj]] kaj tute ĉirkaŭata de [[Azerbajĝano]]. Laŭlonge de la konflikto, Armenio kaj Azerbajĝano envolviĝis en iompostioma nedeklarita milito en la montara regiono de Karabaĥo, kun la celo subpremi la [[Secesio|secesiistojn]] kaj [[iredentismo|iredentismajn]] movadojn de la antikva memstara [[oblasto]]. La Parlamento de Montara Karabaĥo voĉdonis favore al la aneksiĝo kun Armenio, kiu estis ratifita per [[plebiscito]] kun ega plimulto de la loĝantaro kiu deziris la sendependecon. La agoj por aliĝi al Armenio, kiuj naskiĝis en la 1980-aj jaroj, komence disvolviĝis pace, kvankam la aŭtonomisma premo antaŭ la falo de Sovetunio ĝis fine de la jardeko, ankaŭ pliigis la perforton en la regiono inter ambaŭ etnaj grupoj, kio finiĝis per [[etna purigo]] el ambaŭ flankoj<ref>{{en}} David Rieff, « Without Rules or Pity », dans ''Foreign Affairs'', numero 2 (1997), [[Council on Foreign Relations]], Washington, 1997 http://www.cilicia.com/armo19e.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20101226080914/http://www.cilicia.com/armo19e.html |date=2010-12-26 }}.</ref><ref>{{en}} Benjamin Lieberman, ''Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe'', Ivan R. Dee, Chicago, 2006 ISBN 1-56663-646-9, p.284-292.</ref>. Ĉi tiu konflikto transformiĝis en la plej grava el tiuj kiuj okazis post la disiĝo de Sovetio en [[decembro]] [[1991]]. La interetnaj bataloj ekiĝis iom post kiam la parlamento de la oblasto voĉdonis favore de la unio al [[Armenio]] la [[20-an de februaro]] [[1988]]. Ĉi tiu secesiisma deklaro disde Azerbajĝano estis konsiderita kiel la rezulto de "''longdaŭra rankoro en la armena komunumo de Montara Karabaĥo kontraŭ la gravaj limigoj de ilia kulturo kaj religia libereco fare de la centra soveta kaj azera registaroj''"<ref>{{en}} Jorri C. Duursma, ''Fragmentation and the International Relations of Micro-states: Self-determination and Statehood'', Cambridge University Press, Cambridge, 1996 ISBN|0-5215-6360-7, p. 93.</ref> sed pli grava, temis pri longtempa disputata teritoria konflikto.<ref>{{en}} Michael P. Croissant, ''The Armenia-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications'', Praeger, Londres, 1998 ISBN|0-275-96241-5. Contrairement à ce que l'on peut parfois lire dans les médias, la différence religieuse n'a jamais réellement été significative dans le conflit ({{en}} Valery Tishkov, ''Ethnicity, Nationalism and Conflict in and after the Soviet Union: The Mind Aflame'', Sage, Londres, 1997 ISBN|0-7619-5185-7, p.107).</ref>. Kune kun la secesiismaj movadoj de la baltiaj respublikoj ([[Estonio]], [[Latvio]] kaj [[Litovio]], la konflikto signifis unu el la plej gravaj elementoj kiuj rolludis en la disiĝo de [[Sovetio]]. La sendependec-proklamo de Azerbajĝano, sekvata de la eventoj konataj kiel "''[[Nigra Januaro]]''", signifis la kooptadon de la povoj ekzercitaj de la centra registaro mane de la administrado en [[Bakuo]]. Unu el la unuaj aranĝoj por la naskiĝanta respubliko estis la forigado de la aŭtonomeco de la memstara oblasto Montara Karabaĥo, kio okazigis amasan voĉdonon flanke de la armena plimulto en la deklarado por krei la Respublikon Karabaĥo. La pliigo de la perforto akriĝis laŭlonge de la [[vintro]] [[1992]]. Malgraŭ la intencoj de internacia perado gviditaj de la [[Organizo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo|OSKE]], kiuj fiaskis en la intenco solvi la konflikton kaj povi kune labori en interkonsenta solvo. En la printempo [[1993]], armenaj fortoj kaptis regionojn ekster la enklavo, kun la intenco enmiksigi aliajn landojn de la regiono. En [[1994]] la armenoj de Montara Karabaĥo ne nur kontrolis la propran teritorion de la respubliko, sed ankaŭ ĉ. 9% de la azera teritorio (14% inkluzive de la armena enklavo) <ref>Le conflit a fait 400.000 [[Réfugié|réfugiés]] arméniens d'Azerbaïdjan et 800.000 réfugiés azéris d'Arménie et du Karabagh</ref>. Interkonsentita [[batalhalto]] en [[1994]] sub aŭspicio de [[Rusio]], finigis la armitan parton de la milito, dume organismo nomata [[Minska Grupo]] de la OSKE estis establita por povi realigi la respektivajn pacnegocadojn. == Antaŭaj okazintaĵoj == {{ĉefartikolo|Montara Karabaĥo}} [[Dosiero:Russia Caucusus 1882.jpg|225px|eta|dekstra|Transkaŭkaza Federacio]] La suvereneco sur la teritorio de [[Montara Karabaĥo]], estis subjekto je longa disputo inter [[Armenio]] kaj [[Azerbajĝano]], kiu ĝis nun ekzistas. La regiono, konata kiel ''Arcaĥ'' de la [[armenoj]], estis la deka provinco de la [[Reĝlando Armenio]] plurajn jarcentojn antaŭ la loĝado de la [[azeroj]] en tiu proksima regiono. Krom tio ĝi estis okupata de diversaj imperioj kaj nacioj. La problemoj rilate la suverenecon, tamen, estas relative novaj. Iom post la kapitulaco de la [[Otomana Imperio]] dum la [[Unua Mondmilito]], okazis la [[Rusa Revolucio de 1917]], pere de kiu la [[bolŝevikoj]] atingis la povon de la kolapsita [[Rusa Imperio]] en [[1917]]. Tri nacioj de [[Kaŭkazio]], [[Kartvelio]], [[Armenio]] kaj [[Azerbajĝano]] proklamis sian sendependecon disde la Imperio kaj ili tri organiziĝis en la [[Transkaŭkaza Federacia Demokratia Respubliko]], kiu havis mallongan ekzistadon (el la [[10-a de februaro]] al [[28-a de majo]] [[1918]]).<ref>{{en}} Thomas de Waal, ''Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War'', New York University Press, New York, 2003 ISBN|0-8147-1945-7.</ref>. === Armena-azera milito (1918-1920) === {{ĉefartikolo|Armena-azera milito (1918-1920)}} [[Dosiero:Council of Four Versailles.jpg|225px|eta|George, Orlando, Clemenceau kaj Willson, la "komitato de la kvar", dum ripozo en la negocado de la Konferenco de Parizo.]] Post la disiĝo de la Federacio, gravaj teritoriaj kaj etnaj disputoj inter armenoj kaj azeroj okazigis malferman militon inter la ĵus fonditaj demokratiaj respublikoj [[Armena Demokratia Respubliko|Armenio]] kaj [[Azerbajĝana Demokratia Respubliko|Azerbajĝano]]. La milito koncentriĝis en la distriktoj [[Qazaj]], [[Sjuniko]], [[Naĥiĉevano]] kaj Karabaĥo mem. La disputo enfokusiĝis en la kreado de landlimo por ambaŭ landoj en tiuj menciitaj provincoj. La armenoj de Karabaĥo intencis proklami sendependan respublikon, sed ili malsukcesis pro la maleblo kontaktiĝi kun Armenio. Post la otomana malvenko en la Unua Mondmilito, britaj trupoj okupis la regionon de [[Transkaŭkazio]] en [[1919]], metante la regionojn de Karabaĥo kaj [[Sjuniko|Zangezuro]] sub mandato de [[Ĥosrov Bejo Sultanov]], dume la definitiva decido pri la estontenco de la regiono estis prenita en la [[Konferenco de Parizo 1919]]<ref>Ministère arménien des Affaires étrangères http://www.armeniaforeignministry.com/fr/nk/nk_file/article/3.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060507144914/http://www.armeniaforeignministry.com/fr/nk/nk_file/article/3.html |date=2006-05-07 }} circulaire du colonel D. I. Shuttleworth.</ref>. === Soveta okupado === [[Dosiero:Apartments in NKR.JPG|dekstra|eta|225px|sovetepokaj konstruaĵoj en Stepanakerto fronte al la hotelo Nairi.]] Malgraŭ tio ke la decido estis atendata, la 11-a ruĝa armeo invadis [[Kaŭkazio]]n kaj dum tri jaroj ĝi organizis la malsamajn landojn en la [[Transkaŭkaza Federacia Soveta Socialisma Respubliko]], kiel parto de [[Sovetunio]]. Laŭ inspiro je la organizado de la soveta ŝtato, la bolŝevikoj kreis Kaŭkazan Buroon, konsistanta el sep membroj, supergvidataj de la [[Popolkomisaro|Komisaro de la Popolo por la Naciecoj]]<ref>{{en}} Emmanuel Karagiannis, ''Energy and Security in the Caucasus'', RoutledgeCurzon, Londres, 2002 ISBN|0-7007-1481-2, p. 36, 40.</ref> [[Iosif Stalin]]. Kvankam la buroo voĉdonis 4 kontraŭ 3 favore al regado de [[Montara Karabaĥo]] sub la aŭtoritateco de la ĵus fondita [[Armena Soveta Socialisma Respubliko]], protestoj venintaj el la gvidantoj de la Komunisma Partio de Azerbajĝano, inkluzive de ĝia gvidanto [[Nariman Narimanov]], krom kontraŭsoveta ribeliĝo en [[Erevano]] en [[1921]], tio komplikis la rilatojn inter [[Armenio]] kaj Rusio. Ĉi tiuj faktoroj igis la komitaton revizii la decidon, por fine trovi lokon al la ĵus kreita [[Aŭtonoma Oblasto Montara Karabaĥo]] ene de la SSR [[Azerbajĝano]] en [[1923]], lasante la loĝantaron je 94% da armenoj sub regado de registaro el alia nacieco<ref>{{hy}} Viktor Hambardzumyan et al., « Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ (ԼՂԻՄ) », dans ''Soviet Armenian Encyclopedia'', Vol. 4, Erevan, 1978, p. 576.</ref><ref>{{en}} A. N. Yamskov, « Ethnic Conflict in the Transcausasus: The Case of Nagorno-Karabakh », dans ''Theory and Society'', vol. 20, numero 5 (1991), p. 659.</ref>. La ĉefurbo estis translokigata de [[Ŝuŝi]] al Ĥankendi (rebaptata kiel ''[[Stepanakerto]]'' post iom da tempo). Armenaj kaj azeraj historiistoj longtempe esploris kaj kreis plurajn teoriojn pri la kialoj de tiu decido, kaj unu el la konkludoj estas la aplikado de la regulo "''[[dividu kaj vi regos]]''". Tio videblas, ekzemple, en la stranga lokigo de la enklavo [[Naĥiĉevano]], kiu estas ĉirkaŭata de [[Armenio]] sed apartenata al Azerbajĝano. Alia ebla motivo por tiu decido estas intenco realigi politikan bonvolan geston flanke de la sovetoj al la [[Turkio]] de [[Mustafa Kemal Atatürk]]<ref>{{en}} Kenneth Weisbrode, ''Central Eurasia - Prize or Quicksand?: Contending Views of Instability in Karabakh, Ferghana, and Afghanistan'', Oxford University Press, Oxford, 2001 ISBN|0-1985-1070-5, p. 27.</ref>. Armenio, siaflanke, ĉiam neis la leĝan agnoskadon de la decido kaj laŭlonge de la jaroj protestis ene de la soveta sistemo por rericevi la regionon. Dum la soveta epoko, la armenoj de Montara Karabaĥo estis la objekto je diskriminaciado flanke de Azerbajĝano. La azeraj aŭtoritatoj limigis la ligojn inter la enklavo kaj Armenio, kun la celo kulture « senarmenigi » la regionon kaj ekloĝigi azerojn, translokigante la armenojn ekster la oblasto kaj ne aŭskultante iliajn ekonomiajn bezonojn<ref>{{en}} Alexei Zverev, http://poli.vub.ac.be/publi/ContBorders/eng/ch0102.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110314211252/http://poli.vub.ac.be/publi/ContBorders/eng/ch0102.htm|date=2011-03-14}}, dans Bruno Coppieters (dir.), ''Contested borders in the Caucasus'', VUB University Press, Bruxelles, 1996 ISBN 90-5487-117-2.</ref>. La censo de [[1979]] montris ke la loĝantaro de la enklavo kalkuliĝas je 162.200 personoj, el ili 123.100 armenoj (75,9 %) kaj 37.300 azeroj (22,9 %)<ref>{{ru}} http://www.starovoitova.ru/rus/texts/06/books/nas_samoopr/04.htm|«{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} НАДЕЖДЫ И РАЗОЧАРОВАНИЯ: ИЗУЧЕНИЕ СЛУЧАЕВ ».</ref>, pro kio la armenoj komparas la nombron de [[1923]] (94 % armenoj). Armenaj vilaĝoj ankaŭ estis senloĝigitaj (85 en [[1980]]), kio ne estis la kazo de iu ajn azera vilaĝo<ref>{{ru}} Юрий КОТЕНОК, http://www.utro.ru/articles//2006/07/04/562296.shtml|« ПОЛИТИКА: Нагорный Карабах готов к диалогу ».</ref>. === Revigliĝo de la afero pri Montara Karabaĥo === [[Dosiero:Gorbatschow DR-Forum 129 b2.jpg|eta|225px|[[Miĥail Gorbaĉov]].]] La elektado de [[Miĥail Gorbaĉov]] kiel [[Ĝenerala Sekretario]] de la [[Komunista Partio de Sovetunio]] en [[1985]], alportis kun si la funkciadon de liaj du grandaj reformplanoj, konataj kiel ''[[perestrojko]]'' kaj ''[[glasnosto]]''. Dume la ekonomiaj reformoj fariĝis kadre de la perestrojko, la glasnosto permesis ke la civitanoj de Sovetunio ĝuu relativan presliberon, speciale kiam unuafoje eblis malferme kritiki la registarajn gvidantojn. En tiu kadro, la sovetaj gvidantoj de Karabaĥo atingis tiom da malfermiteco ke ili sukcesis havi voĉdonon de la regiona parlamento por aliĝi al Armenio, la [[20-an de februaro]] [[1988]]<ref>{{en}} Gilbert Martin, ''A History of the Twentieth Century: The Concise Edition of the Acclaimed World History'', HarperCollins, New York, 2001 ISBN|0-0605-0594-X, p. 594.</ref>. La armenaj gvidantoj de la oblasto plendis ĉar la regiono ne havis kaj tekstlibrojn kaj televidkanalojn en la armena<ref>{{en}} [[Archie Brown]], ''The Gorbachev Factor'', Oxford University Press, Oxford, 1996 ISBN|0-1928-8052-7, p. 262.</ref>, en la sama senco ili denuncis ke la [[Ĝenerala Sekretario]] de la Komunisma Partio de Azerbajĝano [[Hejdar Alijev]] intencis realigi la azerigon de la regiono, pliigante la nombron kaj influon de la azeroj kiuj loĝis en Karabaĥo<ref>{{en}} Regnum News Agency, « Who is at the turn of interests? US, Russia and new reality on the border with Iran » 24 avril 2006 http://www.regnum.ru/english/628362.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121124110914/http://www.regnum.ru/english/628362.html |date=2012-11-24 }}.</ref>, en la momento kiam la armena loĝantaro ekmalkreskis. En [[1988]] la armena loĝantaro en la regiono malkreskis je tri kvaronoj<ref>{{en}} Steven E. Lobell Steven, Philip Mauceri, ''Ethnic Conflict and International Politics: Explaining Diffusion and Escalation'', Palgrave MacMillan , New York, 2004 ISBN|1-4039-6356-8, p. 58.</ref>. La aŭtonomisma movado estis gvidata de diversaj armenaj popularaj elstaruloj, kaj ankaŭ de membroj de la "''[[intelligentsia]]''" kiel la konata soveta disidento kaj [[Nobel-Premio pri paco]] [[Andrej Saĥarov]]. Antaŭ la deklaro de la 20-a de februaro, la armenoj ekprotestis, kune kun strikoj de la laboristoj de Erevano kiuj petis la aliĝon de la enklavo. Ĉi tiuj protestoj estis respondataj per similaj manifestacioj en [[Bakuo]]. Kiel reago al la protestoj, la estro Gorbaĉov certigis ke la landlimoj inter ambaŭ respublikoj ne estos modifataj, laŭ la artikolo 78 de la [[konstitucio de Sovetio]]<ref>{{en}} Yuri Rost, ''The Armenian Tragedy: An Eye-Witness Account of Human Conflict and Natural Disaster in Armenia and Azerbaijan'', St. Martin's Press, New York, 1990 ISBN|0-312-04611-1, p. 17.</ref>. La Ĝenerala Sekretario de Sovetio ankaŭ certigis ke aliaj naciecoj kaj etnoj de la lando jam petis teritoriajn ŝanĝojn kaj ke novaj limfiksadoj en [[Montara Karabaĥo]] kreus danĝeran precedencon. La armenoj ricevis la decidon de 1921 senzorge, samtempe konsiderante ke iliaj penoj estis destinitaj por la korektado de historia eraro <ref>{{en}} Stuart Kaufman, ''Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War'', [[Cornell University Press]], New York, 2001 ISBN|0-8014-8736-6, p. 49-66.</ref> sub la principo je memdeterminado, rajto ankaŭ konsiderata en la Konstitucio. La azeroj, aliflanke, konsideris tiajn petojn, pro perdo de granda teritorio de ilia lando, kiel neakcepteblaj kaj ili aliĝis al la starpunkto de Gorbaĉov. === Sumgait === {{ĉefartikolo|Pogromo de Sumgait}} [[Dosiero:Karabakh movement demonstration at Yerevan Opera square (NePravda).jpg|225px|eta|dekstra|Manifestacio en Sumgait]] [[Dosiero:Surb Amenaprkitch.jpeg|eta|225px|[[Preĝejo de la Sankta Savo (Gjumri)|Preĝejo de la Sankta Savo]] en [[Gyumri]] post la [[Tertremo Leninakan|tertremo]] (1988).]] La etnaj bataloj inter [[azeroj]] kaj [[armenoj]] kiuj loĝis en Montara Karabaĥo ekis post iom da tempo. La 22-an de februaro 1988 proksime de [[Askerano]] (en Karabaĥo, en la ŝoseo inter [[Agdamo]] kaj [[Stepanakerto]]), rekta konfronto inter ambaŭ grupoj finiĝis en perfortaj incidentoj kiuj vundis 50 armenojn<ref>{{en}} Stuart J. Kaufman, ''Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War'', [[Cornell University Press]], New York, 2001 ISBN|0-8014-8736-6, p. 63 http://books.google.com/books?id=2Plw98pTk5wC&pg=PA63&sig=JPP_bQXGl7c8kjQ-jk1_k6Mz3WE.</ref>. Dum la batalo, loka policano, supozeble armeno, mortpafis du junajn azerojn. La 27-an de februaro sammonate, dum parolis en la centra televido de Bakuo, la soveta prokuroro [[Aleksander Katusev]] menciis la naciecon de la vunditoj. Malmultajn horojn post la parolado, estiĝis [[pogromo]] kontraŭ la armenoj loĝantaj en la urbo [[Sumgait]] 25 kilometrojn norde de Bakuo, kiu havis ĉirkaŭ 2000 azerajn rifuĝintojn el Armenio<ref>{{en}} Annika Rabo et Bo Utas, ''The Role of the State in West Asia'', Swedish Research Institute in Istanbul, 2005 ISBN|9186884131, p. 169 http://books.google.com/books?id=rkRC5G2qMzMC&pg=PA169&sig=20y1K3VwjhTVh58AMLc3MxqEWKg.</ref>. Rezultis 32 hommortoj laŭ la oficialaj sovetiaj statistikoj. La armenoj estis batataj, la virinoj seksperfortataj kaj murdataj surstrate kaj en la loĝejoj dum tri perfortaj tagoj nur haltigitaj kiam armitaj taĉmentoj de Sovetio eniris en la urbon kaj sufokis la ribelon la 1-an de marto<ref>{{en}} Samvel Shahmuratian, ''The Sumgait Tragedy: Pogroms Against Armenians in Soviet Azerbaijan'', Zoryan Institute, New York, 1990 ISBN|0-89241-490-1.</ref>. La maniero, laŭ kiu la armenoj estis murditaj, kaŭzis grandan indignon inter iliaj samnacianoj, kiuj konsideris, ke la pogromo estis aprobita de la sovetaj aŭtoritatoj kun la celo timigi la membrojn de la movado en Montara Karabaĥo. La perforto komenciĝis iom post iom sed pliakriĝis post la okazaĵoj en Sumgait, ĝis kiam fine Gorbaĉov decidis agi en [[Armenio]] uzante federaciajn trupojn en septembro 1988<ref>{{en}} Paul Hofheinz, « On the Edge of Civil War », dans ''Time Magazine'', 23 octobre 1989 http://www.time.com/time/archive/preview/0,10987,958833,00.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050317044925/http://www.time.com/time/archive/preview/0,10987,958833,00.html |date=2005-03-17 }}.</ref>. En oktobro oni kalkulis, ke pli ol 100 personoj el [[Armenio]] kaj [[Azerbajĝano]] perdis la vivon. Al tio ĉi ankaŭ aldoniĝis la sekvoj de la [[tertremo Leninakan]] (7-an de decembro 1988, kaŭzinta la mortojn de pli ol 25000 personoj)<ref>{{en}} H. Brune, ''Chronological History of U.S. Foreign Relations'', Routledge, 2002 {{ISBN|0415939143}}, p. 1133 http://books.google.com/books?id=WJnMg9sVV78C&pg=PA1133&sig=R0hnMrqtuDyaFPihbB9V_-wWppM|date=14 mars 2008.</ref><ref>La détérioration des relations entre Arméniens et Azéris en 1988 est si alarmante que, lorsque le séisme se produit, de nombreux résidents de Léninakan pensent qu'il s'agit d'une explosion due aux Azéris. Des célébrations sont également rapportées en Azerbaïdjan, en l'honneur de ce séisme, pour les pertes occasionnées aux Arméniens. {{en}} Markar Melkonian, ''My Brother's Road, An American's Fateful Journey to Armenia'', I. B. Tauris, New York, 2005 ISBN|1-85043-635-5, p. 163.</ref>. La intencoj de Gorbaĉov stabiligi la regionon estis sensukcesaj, ĉar ambaŭ partioj montriĝis necedemaj. La armenoj ne akceptis la promeson de la centra registaro destini 400 milionojn da [[rublo]]j al plifortigo kaj vigligo de la armena lingvo, uzotaj por lernolibroj kaj armenlingva televidkanalo en Karabaĥo. Aliflanke [[Azerbajĝano]] estis preta neniakaze cedi teritorion al Armenio. Alia okazaĵo kiu malsimpligis la situacion estis la arestado pro ordonoj de la [[Kremlo]] de dek unu membroj de la ĵus formita ''[[Komitato de Karabaĥo]]'' (inter kiuj troviĝis [[Levon Ter-Petrosjan]]) dum la ĥaoso sekvanta la tertremon. Ĉi tiuj agoj streĉis la rilatojn inter [[Moskvo]] kaj la armenoj, ĉar ĉi lastaj perdis la fidon je Gorbaĉov pro lia malbona gvidado de la helpoj por la tertrem-viktimoj<ref>{{en}} Levon Chorbajian, ''The Making of Nagorno-Karabagh: From Secession to Republic'', Palgrave MacMillan, New York, 2001 ISBN|0333773403, p. 161, 213.</ref>. === ''Nigra Januaro'' === {{ĉefartikolo|Nigra Januaro}} [[Dosiero:Julfa-khachkars.jpg|eta|dekstra|225px|La armena tombejo Julfa, en [[Naĥiĉevano]] antaŭ ĝia detruado far la azera armeo.]] La kreskanta interetna perforto komencis pliigi la viktimojn, kio devigis al la plimulto de la azeroj loĝantaj en [[Armenio]] rifuĝiĝi en Azerbajĝano kaj samtempe la armenoj de [[Azerbajĝano]] fuĝis al sia lando aŭ al aliaj mondopartoj. La [[eskaliĝo]] de la konflikto ŝajnis eskapiĝi de la manoj, pro kio la decido de la sovetaj gvidantoj de Moskvo preni la rektan kontrolon de la regiono en januaro [[1989]] estis bone ricevita de multaj armenoj. En la [[somero]] 1989, la gvidantoj de la [[Popola Fronto]] kaj la sekvantoj sukcesis la aeran kaj fervojan blokadon flanke de [[Azerbajĝano]] kontraŭ Armenio, antingante la strangoladon de la landa ekonomio evitante ke 85% de la ŝarĝoj kiu alvenis per fervojoj atingu la respublikon. Ĉi tiu decido havis alian rezulton, kiu estis la tuta disigo de [[Naĥiĉevano]] disde Sovetio. La interrompado de la fervoja servo al Armenio estis motivita parte pro la atakoj de armenaj militantoj kontraŭ azeraj laboristoj kiuj eniris en la teritorion, pro kio ili rifuzis servi en armena teritorio. En [[januaro]] [[1990]] okazis alia pogromo kontraŭ armenoj en Bakuo, kio devigis la registaron de Gorbaĉov deklari la alarmostaton kaj sendi trupojn de la [[MVD]] por reestabli la ordon. Stariĝis kurfo (nevidata afero en Sovetio ekde la [[Dua Mondmilito]]), samtempe kiam okazis akraj bataloj inter la sovetaj fortoj kaj la membroj de la [[Azera Popola Fronto]]. Ĉi tiuj incidentoj lasis 120 azerojn kaj 8 soldatojn de la MVD mortintaj en Bakuo<ref>{{en}} Jill Smolowe, « The Killing Zone », dans ''Time Magazine'', 29 janvier 1990 http://www.time.com/time/archive/preview/0,10987,969280,00.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050909033028/http://www.time.com/time/archive/preview/0,10987,969280,00.html |date=2005-09-09 }}.</ref>. Dum tiu tempo la Komunisma Partio de Azerbajĝano ekfalis, kaj transformiĝis la ordo por la restarigado de la komunisma partio antaŭ la protektado de la armena loĝantaro en la lando<ref>{{en}} Human Rights Watch, ''Playing the "Communal Card": Communal Violence and Human Rights'', 1995 http://hrw.org/reports/1995/communal/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121011042435/http://www.hrw.org/reports/1995/communal/ |date=2012-10-11 }}.</ref>. Ĉi tiuj okazintaĵoj, konataj kiel "''[[Nigra Januaro]]''" kreis la estontan rilaton inter Azerbajĝano kaj Rusio. La bataloj etendiĝis al aliaj azeraj vilaĝoj kaj al Naĥiĉevano, kie sep personoj (kvar soldatoj) mortis kaj aliaj centoj estis vunditaj pro intenco de la sovetaj fortoj haltigi la atakojn kontraŭ la armenoj.<ref>{{en}} Paul Hofheinz, « Nationalities People Power, Soviet Style », dans ''Time Magazine'', 5 décembre 1988 http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,956447,00.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110124170838/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,956447,00.html |date=2011-01-24 }}.</ref> === Operaco Ringo === {{ĉefartikolo|Operaco Ringo}} En la printempo [[1991]] la registaro de Gorbaĉov disvolvigis specialan referendumon laŭlonge de la lando, nomata [[Traktato de la Unio]], kun la celo decidi ĉu la sovetaj respublikoj restos kunigitaj. Kiel rezulto, novaj registaroj nekomunismaj atingis la povon de la respublikoj, inter kiuj elstaris tiun de [[Boris Jelcin]] en [[Rusio]], [[Levon Ter-Petrosjan]] en [[Armenio]] kaj Ayaz Mütallibov en Azerbajĝano, dume Gorbaĉov regis la centran registaron kiel prezidanto de la Unio. [[Azerbajĝano]] voĉdonis plenume de la traktato, dume pluraj respublikoj bojkotis la referendumon (i.a. Armenio), kiu okazigis alian paralelan pri la sendependeco, kiun ĝi deklaris la [[21-an de septembro]] [[1991]]. Antaŭ la perspektivo de la evoluo de tiu situacio, multaj armenoj kaj azeroj ekakiris armilojn lokigitajn en deponejoj de [[Montara Karabaĥo]], kun la celo defendi sin de venonta milito. Fronte al tio Mütallibov atingis la apogon de Gorbaĉov por realigi komunan militistan operacon kun la fortoj de la Soveta Armeo kaj la azera milico, kun la celo senarmigi la armenan milicon. Ĉi tiu decido konata kiel "''Operaco Ringo''", signifis la perfortan deportadon de la armenoj kiuj loĝis en vilaĝoj de la regiono [[Ŝahumjan]]. Tiuj agoj estis konsideritaj kaj de la sovetaj oficiroj de Kremlo kaj de la armena registaro kiel timiga metodo kontraŭ tiuj kiuj daŭre petis la aliĝon al Armenio. La rezultoj de la operaco estis kontraŭefikaj laŭ la celoj de la operaco, ĉar la situacio puŝis la pli penskaŝemajn armenojn konfrontiĝi al tio kion ili konsideris la solan solvon por la krizo de Montara Karabaĥo nome la armita forto. La uson-armena militisto [[Monte Melkonjan]] (kiuj konvertiĝis en unu el la pli efikaj militistaj gvidantoj de la milito) asertis ke Karabaĥo devis esti "''liberigita''", substrekante ke se tio ne fariĝus, la [[regiono]] [[Sjuniko]] baldaŭ estus aneksita de Azerbajĝano, kaj post tio estus la tuta Armenio, konkludante ke "''la perdo de Arcaĥo (Karabaĥo) signifus la perdon de tuta Armenio<ref>{{en}} Markar Melkonian, ''My Brother's Road, An American's Fateful Journey to Armenia'', I. B. Tauris, New York, 2005 ISBN|1-85043-635-5.</ref>''". Velajat Kulijev, [[verkisto]] kaj aldonita direktoro de la Literatura Instituto de Azerbajĝano kontraŭdiris tiun aserton, dirante ke "''lastatempe la armenaj naciistoj, inkluzive de kelkaj influaj elstaruloj, ekparolis pri la [[Granda Armenio]]. Ne nur estis Azerbajĝano. Ili ankaŭ volis aneksi partojn de [[Kartvelio]], [[Irano]] kaj [[Turkio]]<ref>{{en}} Mark Malkasian, ''Gha-Ra-Bagh!: The Emergence of the National Democratic Movement in Armenia'', Wayne State University Press, Détroit, 1996 ISBN|0-8143-2605-6, p. 157.</ref>.''" == Konkurado de armiloj == [[Dosiero:CIS Map.png|dekstra|eta|225px|Mapo de la Komunumo de sendependaj ŝtatoj, kiu konsistas el la plejparto de la ekssoveta teritorio.]] [[Dosiero:ArmenianDiaspora.png|eta|225px|Mapo de la armena diasporo. Ĝi kolektis grandan kvanton da mono por la milito kaj multaj armenoj de la diasporo servis kiel volontuloj en Karabaĥo]] Kiam la disiĝo de Sovetio fariĝis realo por la sovetaj civitanoj en la [[aŭtuno]] de 1991, ambaŭ flankoj serĉis la manierojn kaj preni la rimedojn por akiri la armilojn lokigitaj en la deponejoj en la teritorio de Montara Karabaĥo. Dum la [[Malvarma Milito]] la soveta registaro establis planojn kaze de eventuala invado de [[NATO]] al [[Kaŭkazio]] tra Turkio, membro de tiu organizo. En tiaj planoj estis konsiderita al Armenio kiel ebla batalkampo, pro kio tie estis nur establitaj tri divizioj de la Soveta Armeo kaj neniu militista flughaveno, malsame al SSR Azerbajĝano, kiu havis kvin diviziojn kaj kvin aerajn militbazojn. Armenio nur kalkulis je 500 vagonoj da municioj, kompare kun la 10.000 kiuj troviĝis en la azera regiono. Do, Azerbajĝano ĝuis strategian avantaĝon<ref>{{en}} David Petrosian, ''What Are the Reasons for Armenians' Success in the Military Phase of the Karabakh Conflict?'', Noyan Tapan Highlights.</ref>. Per la komenco de la retroiro de la fortoj de la [[Ministerio de la Soveta Interno]], lasis kiel postlasaĵo al ambaŭ bandoj grandajn arsenalojn da municioj kaj konsiderindan nombron da armitaj veturiloj. La fortoj senditaj de Gorbaĉov tri jarojn antaŭe venis el diversaj regionoj de Sovetio kaj ili ne celis resti en la regiono dum multe da tempo. La plejparto de tiuj divizioj konsistis el junuloj kaj konskriptaj malriĉuloj, multaj el kiuj simple vendis la armilon kontraŭ mono aŭ eĉ [[vodko]], dume aliaj eĉ intencis vendi tankojn aŭ [[kirasita transportilo|kirasitajn transportilojn]]. La ekzistado de deponejoj apenaŭ bone ŝirmitaj, kiuj permesis la facilan aliron al la armiloj al ambaŭ flankoj, kulpigis kaj mokis la politikon de Gorbaĉov kiel lasta kaŭzo de la konflikto<ref>{{en}} James Carney, « Former Soviet Union Carnage in Karabakh », dans ''Time Magazine'', 13 avril 1992 http://www.time.com/time/archive/preview/0,10987,975278,00.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050310121157/http://www.time.com/time/archive/preview/0,10987,975278,00.html |date=2005-03-10 }}.</ref>. La azeroj akiris konsiderindan kvanton de la armiloj, laŭ la informo de la azera ministro de eksteraj aferoj en novembro 1993, kiam li diris ke oni akiris 286 tankojn, 842 kirasitajn transportilojn kaj 386 artileriaĵoj pro la kontrol-malpleno<ref>{{en}} Hendrick Smith, ''The New Russians'', Harper Perennial, New York, 1991 ISBN|0-380-71651-8, p. 344-345.</ref>. . Antaŭ tia situacio estis raportita la ekfunkciado de [[nigra merkato]] kie oni trafikis armilojn, inkluzive de kelkaj venintaj el [[Okcidento]]. Posta evidentaĵo demonstris ke [[Azerbajĝano]] kalkulis je konsiderinda militista apogo de Irano, [[Israelo]] kaj Turkio, krom multaj arabaj landoj. La plimulto de la armilaro konsistis el armiloj el rusa deveno aŭ el landoj de la orienta bloko. Aliflanke, la [[armena diasporo]] sukcesis donaci grandan kvanton da mono al Armenio, krom atingi ke la [[Kongreso de Usono|Federala Kongreso]] de [[Usono]] aprobintus rezolucion kiu kondamnis la azeran blokadon al Armenio kaj malpermesis ĉian militistan helpon al Azerbajĝano en [[1992]] <ref>http://www.wws.princeton.edu/wws401c/1998/907.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070825005527/http://www.wws.princeton.edu/wws401c/1998/907.html |date=2007-08-25 }} Section 907 of the Freedom Support Act. L'aide humanitaire n'est pas explicitement interdite mais doit être fournie indirectement via des organisations humanitaires. Le 25 janvier [[2002]], le président [[George W. Bush]] fait annuler cette Section 907 ; une égalité est toutefois maintenue au sujet de l'aide militaire à destination des deux parties http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2002/01/20020130-6.html Communiqué de presse de la Maison blanche. Le blocus azerbaïdjanais subsite cependant</ref>. Dum Azerbajĝano asertis ke Rusio apogis militiste al Armenio en la komenco, oni substrekis ke "''la azeraj soldatoj en la regiono estis pli bone ekipitaj kun sovetaĵoj ol ĝia malamiko''". La rezigno de Gorbaĉov al la prezidado de Sovetio la [[26-an de decembro]] 1991, puŝis la ceterajn respublikojn de la Unio -[[Belorusio]], [[Ukrainio]] kaj Rusio- proklami la sendependecon, kio signifis la definitivan malaperon de Sovetio kiel ŝtato la [[31-an de decembro]] 1991. Ĉi tiu okazintaĵo estis la lasta "muro" kiu evitis ke [[Armenio]] kaj [[Azerbajĝano]] plene eniru en armitan konflikton el grandaj proporcioj. Monaton antaŭe, la [[21-an de novembro]], la parlamento de Azerbajĝano revokis la aŭtonomion de Montara Karabaĥo, rebaptante ĝin kiel "''Xankandi''". Responde al tiuj okazintaĵoj la [[10-an de decembro]] kaj sub aŭspicioj de la armena gvidanto de la regiono, realiĝis referendumo bojkotita de la regionaj azeroj, kio rezultigis grandan plimulton favore al la sendependeco. La [[6-an de januaro]] [[1992]] la regiono proklamiĝis sendependa disde Azerbajĝano. La retroiro de la sovetaj internaj fortoj el [[Montara Karabaĥo]] estis nur pormomenta, ĉar en februaro 1992, la antikvaj sovetaj respublikoj kreis la [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj|Komunumon de Sendependaj Ŝtatoj]]. Dume Azerbajĝano ne partoprenis, Armenio pro timo je turka invado antaŭ la eskalado de la konflikto, eniris en la novan organizon kun la celo esti protektata sub la "''pluvombrelo de kolektiva sekureco''". En januaro 1992, fortoj de la KSŜ moviĝis al la regiono kaj eniris establante siajn kazernojn kaj regcentron en [[Stepanakerto]], akirante pli aktivan rolon en la restarigado de la paco, aneksante antikvajn diviziojn kiel 366-a Regimento de Motorizitaj Rifloj kaj la 4-a Soveta Armeo. == La kreado de armeoj == La sporadaj bataloj inter armenoj kaj azeroj, kreskintaj ekde la aplikado de la Operaco Ringo, rapide kondukis al la kreado de volontulaj armeoj kaj en [[Armenio]] kaj en Azerbajĝano. Inter la armenoj kutime oni revivigis la historiajn figurojn de [[militisto]]j por la naciisma kaŭzo kiel [[Andranik Toros Ozanian]]<ref>http://www.armenian-history.com/Nyuter/BIOGRAPHY/andranik_ozanian.htm</ref> kaj [[Garegin Njdeh]]<ref>http://www.njdeh.com/</ref>, kiuj batalis kontraŭ la [[Otomana Imperio]] fine de la [[19-a jarcento]] kaj komence de la [[20-a jarcento|20-a]]. Krom la rekrutado inter la vira loĝantaro inter 18 kaj 45 jaroj aĝaj, multaj armenoj fariĝis volontuloj en divizioj konataj kiel ''ĉokac'', kiuj estis taĉmento de ĉ. 40 viroj, kiuj estis metitaj sub ordono de leŭtenanto kolonelo. Komence multaj el tiuj personoj agis kiel la [[partizano]]j, kun malmulte da kontrolo (aŭ senkontrole) pri ilia ekstera konduto dum la operacoj pri atakoj aŭ defendado de pozicioj. Tio kaŭzis amasan ribelon kie multiĝis la dizertado de la soldatoj, la rabadon de la apartenaĵoj de mortintaj soldatoj, kaj ŝteladon de diversaj posedaĵoj (kiel ekzemple [[dizeloleo]]), nur por posta vendado en la nigra merkato. Multaj virinoj enlistiĝis en la armenaj armitaj fortoj, kvankam ilia partopreno en bataloj estis minimuma, ili dediĉiĝis al la flegado de vunditoj kaj la evakuadon de malsanuloj el la batalkampoj. La azeraj fortoj ankaŭ funkciis simile, kvankam ĝia organizado estis pli bona en la komenco de la konflikto. La registaro de Azerbajĝano ankaŭ rekrutis kaj amase multaj azeraj junuloj enlistiĝis dum la unuaj monatoj post la soveta kolapso. La [[Nacia armeo de Azerbajĝano]] konsistis el ĉ. 30.000 homoj, aliaj 10.000 apartenantaj al la paramilitistaj fortoj (OMON), krom pluraj centoj da membroj de la Popola Fronto. Riĉa azero nomata [[Suret Huseynov]] persone organizis brigadon de la armeo de Azerbajĝano (la 709), aĉetante multajn armilojn kaj transportilojn de la arsenalo de la 23-a Soveta Motorizita Divizio. La ekstremnaciisma tjurka brigado ''[[Grizaj Lupoj]]''<ref>http://noticiasdeeurabia.wordpress.com/2006/11/14/fachistas-turcos-los-lobos-grises/</ref> de [[İsgandar Hamidov]] ankaŭ estis mobilizita por tiu milito. La registaro de Azerbajĝano ankaŭ dungis la servojn de militsolduloj de la regiono, uzante por tio, la rimedojn kiujn ĝi ekhavis el la [[nafto|naftaj]] enspezoj de la azeraj petrolkampoj ĉe la [[Kaspia Maro]]<ref>{{en}} Rasit Gurdelik, « Azerbaijanis Rebuild Army with Foreign Help », dans ''The Seattle Times'', 30 janvier 1994 http://archives.seattletimes.nwsource.com/cgi-bin/texis.cgi/web/vortex/display?slug=1892424&date=19940130{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref>. Por la batalado ankaŭ ofertiĝis por ambaŭ flankoj diversaj divizioj de sovetaj trupoj, kiuj restis "en la nuboj" post la falo de Sovetio. Kiel ekzemplo, unu el la plej elstaraj membroj de la armenaj fortoj estis la soveta generalo [[Anatolij Zineviĉ]], kiu estis en [[Montara Karabaĥo]] el [[1992]] al [[1997]], faris servon kaj organizis operacojn por la armenaj fortoj<ref>{{ru}} Alvard Barkoudzaryan, « К войне невозможно привыкнуть », in ''Газета « Новое время »'', 21 novembre 2006 http://www.nkr.am/rus/news/zinevich.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071206092439/http://www.nkr.am/rus/news/zinevich.html |date=2007-12-06 }}.</ref>. Oni kalkulas ke la militistaro kaj la diversaj aferoj uzataj en la konflikto en la periodo [[1993]] - [[1994]]<ref>{{en}} Levon Chorbajian, Patrick Donabedian et Claude Mutafian, ''The Caucasian Knot: The History and Geopolitics of Nagorno-Karabagh'', Zed Books, Londres, 1994 {{ISBN|1-85649-288-5}}, p. 13-18. Les statistiques fournies proviennent de données compilées par l'''International Institute for Strategic Studies'' basé à [[Londres]], dans un rapport intitulé ''The Military Balance, 1993–1994'', publié en 1993. Le chiffre de {{formatnum:20000}} pour le Haut-Karabagh inclut {{formatnum:8000}} volontaires d'Arménie ; les chiffres pour l'Arménie ne prennent en compte que les membres de l'armée ; les chiffres pour l'Azerbaïdjan se réfèrent aŭ {{formatnum:38000}} membres de son armée et aŭ {{formatnum:1600}} hommes de sa force aérienne. Des références à ces chiffres se trouvent aŭ pages 68–69 et 71–73 du rapport.</ref> : estis la sekva: {| class="wikitable" |- bgcolor="cccccc" !width="30%"|Lando!!width="10%"|[[Soldato]]j!!width="10%"|[[Artilerio]]!!width="10%"|[[Tanko]]j!!width="10%"|[[kirasita transportilo|KT]]!!width="10%"|[[kirasita bataltransportilo|KBT]]!!width="10%"|[[Ĉasaviadilo]]j |- |[[Montara Karabaĥo]] || 20.000 || 16 || 13 || 120 || N/D || N/D |- |[[Armenio]] || 20.000 || 170 || 160 || 240 || 200 || N/D |- |[[Azerbajĝano]] || 42.000 || 330 || 280 || 360 || 480 || 170 |} Je ĝenerala militista komparado, la nombro de rekutreblaj viroj en [[Armenio]], en la aĝo 17-32 jaroj ascendis al 550.000, 1,3 milionoj en [[Azerbajĝano]]. La plimulto de la [[viro]]j el ambaŭ flankoj servis en la [[Ruĝa Armeo]] kaj havis ian militistan sperton antaŭ la [[konflikto]]. Preskaŭ 60% de la karabaĥaj [[armenoj]] servis en la ruĝa armeo. La plimulto de la [[azeroj]] estis ofte diskriminaciataj dum ilia servado en la ruĝa armeo kaj estis senditaj al laborado en konstrubatalionoj kaj ne en bataldivizioj<ref>{{en}} Glenn E. Curtis, ''Armenia, Azerbaijan, and Georgia Country Studies'', Federal Research Division Library of Congress, Washington D.C., 1995 ISBN|0-8444-0848-4.</ref>. Malgraŭ la kreado de pluraj militistaj edukcentroj en Azerbajĝano, la manko de militista sperto estis faktoro kiu influis en la rezultoj de la [[milito]]. == Printempo 1992, unuaj armenaj venkoj == === Ĥoĝali === {{ĉefartikolo|Masakro de Hoĝali}} Oficiale, la ĵus sendependa Armenio neis doni armilojn, karburaĵon, nutraĵojn aŭ aliajn aferojn por la sendependistoj de Montara Karabaĥo. Ter-Petrosjan, prezidanto dum la milito, tamen agnoskis ke ili kontribuis per helpado en loĝistiko kaj pagado de salajroj, sed li neis ke Armenio sendis siajn proprajn soldatojn al la milito. Armenio devis alfronti la blokadon kiun Azerbajĝano altrudis, kaj ankaŭ la premojn de [[Turkio]], kiu alianciĝis kun [[Azerbajĝano]] kaj konstruis mallarĝajn rilatojn kun tiu lando<ref>{{en}} Bulent Gokay, ''The Politics of Caspian Oil'', Palgrave MacMillan, New York, 2003 ISBN|0-3337-3973-6, p. 189-190.</ref>. La sola surtera konektado inter Armenio kaj Montara Karabaĥo estis la mallarĝo kaj montara « [[Koridoro de Laĉino]] ». La sola flughaveno de la regiono troviĝis en vilaĝo [[Ĥoĝali]], je 7 kilometroj norde de [[Stepanakerto]], kun loĝantaro kalkulita inter 6.000 kaj 1.0000 loĝantoj. Ĉi tiu sama [[vilaĝo]] estis la artileribazo kaj ekde la [[23-a de februaro]], estis la celo je bombardado de la la rusaj kaj armenaj divizioj en la ĉefurbo. Ekde la fino de februaro, ĝi estis preskaŭ ĉirkaŭita. La 26-an sammonate, la armenaj fortoj, helpataj de rusa regimento, planis ofensivon por preni ĝin. Laŭ la azeraj fontoj kaj aliaj, kiel [[Human Rights Watch]] kaj [[Memorial]], post la preno de la vilaĝo, la armenaj trupoj [[masakro de Hoĝali|masakris]] centojn da civiluloj dum evakuado. Ili antaŭanoncis la atakon de la vilaĝo kaj lasis koridoron por la evakuado de civiluloj. Tamen, kiam la batalo ekiĝis, la armenoj superis la defendantojn kiuj foriris kun la civiluloj norden de la vilaĝo [[Agdamo]]. La flughaveno estis intence detruita, kaj ĝia uzado portempe estis neebla. La atakantoj komencis persekuti la forfuĝintojn kaj mortpafis kontraŭ ili, mortigante konsiderindan nombron da civiluloj<ref>Selon les mots d'un survivant, les forces arméniennes n'arrêtaient pas de « tirer et tirer et tirer ». {{en}} Markar Melkonian, ''My Brother's Road, An American's Fateful Journey to Armenia'', I. B. Tauris, New York, 2005 ISBN|1-85043-635-5, p. 213.</ref>. Antaŭ la akuzoj je intenca masakro de azeraj civiluloj, la armenaj oficiroj neis kaj reasertigis la originalan mision de la operaco, la ĉesigo de la bombardado venanta el Ĥoĝali<ref>Le massacre délibéré est nié, la plupart des civils aurait été tuée lors de tirs croisés entre Arméniens et Azéris.</ref>. Ekzakta kalkulado de la mortintoj neniam estis farita, sed la plej fidindaj kalkuloj indikas ke eble estis 485 mortintoj.<ref>Les autorités azerbaïdjanaises indiquent pour les 25 et 26 février 613 victimes civiles, dont 106 femmes et 83 enfants {{en}} http://www.unhchr.ch/Huridocda/Huridoca.nsf/0/7c3561e40d2d3d07c1256bae00447b7f?Opendocument Lettre du chargé d'affaires a.i. de la représentation permanente de l'Azerbaïdjan auprès des Nations unies</ref>. La [[3-an de marto]] [[1992]], la ''[[The Boston Globe|Boston Globe]]'' raportis la nombron de pli ol 1000 viktimoj dum kvar jaroj da konfliktoj, kaj citis la urbestron de Ĥoĝali, Elmar Mamedov, deklarante ke pli ol 200 personoj estis malaperintoj, 300 arestitaj kiel ostaĝoj kaj 200 vunditaj pro la batalo<ref>{{en}} Paul Quinn-Judge, « Armenians killed 1000, Azeris charge », dans ''The Boston Globe'', 3 mars 1992 http://www.khojaly.net/press.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070208195244/http://www.khojaly.net/press.html |date=2007-02-08 }}.</ref>. Raporto publikigita en 1992 de la organizo Helsinki Watch menciis tuj post enketo, ke ŝajnis ke membroj de azeraj trupoj [[OMON]] kaj de la milito, « ĉiam uniforme vestitaj, kaj kelkaj portante siajn armilojn, estis miksitaj inter la civiluloj », kiu eble estis la kialo de la pafado de la armenaj trupoj al ili<ref>{{en}} R. Denber, ''Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno-Karabakh'', Helsinki Watch, New York, 1992 {{ISBN|1-5643-2081-2}}, p. 19-21.</ref> === La preno de Ŝuŝi === La reago pro la preno de Ĥoĝali sentiĝis en Azerbajĝano. La rezigno de Ayaz Mutalibov estis postulita pro ne protekto de la civiluloj de Ĥoĝali, kaj pro tio falis la 6-an de marto. Dum la sekva morto post la preno de la vilaĝo, la azera komandanto de la lasta bastiono de la regiono [[Ŝuŝi]], entreprenas serion da bombardadoj sur Stepanakerto. Ekde aprilo, tiuj bombardadoj devigis al ĉ. 50.000 loĝantoj rifuĝiĝi en kavernoj kaj subteraj rifuĝejoj. Konfrontitaj pro surteraj rejdoj ne malproksime de la periferio de la urbo, la militestroj de Karabaĥo organizis ofensivon. La [[Masakro en Maraga]] okazis la 10-an de aprilo 1992, kiam la azeraj fortoj atakis la urbon Maraga, senkapigante kvardek kvin vilaĝanojn el armena etno, bruligante kaj forrabante la urbon kaj forkaptante cent virinojn kaj infanojn. La [[8-an de majo]], pluraj centoj da armenaj soldatoj kun tankoj kaj helikopteroj sieĝis la citadelon Ŝuŝi. Akraj [[batalo]]j okazis surstrate, kaj centoj da homoj el ambaŭ flankoj forpasis. Sufokita pro la nombra supereco, la azera komandanto de la [[vilaĝo]] ordonis la retroiron, kaj la batalo ĉesis la [[9-an de majo]]. La preno de Ŝuŝi havis grandan ŝokon en Turkio. Ĝiaj rilatoj kun Armenio pliboniĝis post ĝia sendependeco sed ili progresive malboniĝis pro la armenaj venkoj en Karabaĥo. Profunda rankoro, pro la [[armena genocido]], regas en Armenio kontraŭ Turkio. Multaj armenoj nomas la azerojn « turkoj » pro ilia etna parenteco (turkoj kaj azeroj apartenas al la [[tjurkaj popoloj]]). La unu turka ministro, [[Süleyman Demirel]], deklaras esti sub forta premo, lia popolo deziras intervenon de Turkio favore al Azerbajĝano. Tamen, li estis kontraŭ la interveno, ĉar laŭ tio povus okazigi konflikton inter muzulmanoj kaj kristanoj<ref>{{en}} Barry Rubin et Kemal Kirisci, ''Turkey in World Politics: An Emerging Multiregional Power'', Lynne Rienner, Boulder, 2001 ISBN|1-55587-954-3, p. 175.</ref>. Turkio neniam sendis trupojn al Azerbajĝano sed ĝi donis gravan militistan helpon, inkluzive de konsilistoj. En [[majo]] [[1992]], la militista komandanto de la fortoj de la [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj]], Jevgenij Ŝapoŝnikov, avertas al okcidentaj nacioj ne interveni en la konflikton pro ebla okazigo de tria mondmilito. [[Ĉeĉenio|Ĉeĉena]] kontingento, gvidata de [[Ŝamil Basajev]], partoprenis la batalojn. Laŭ la azera kolonelo Azer Rustamov, en 1992, « centoj da ĉeĉenaj volontuloj donis al ni nekalkuleblan helpon dum la bataloj gvidataj de Ŝamil Basajev kaj Salman Raduev ». Oni diris ke Basajev estis unu el la lastaj batalantoj forpelitaj de Ŝuŝi. Li iom poste diris ke li kaj sia bataliono nur malvenis unu fojon kaj ke tiu malvenko okazis en Karabaĥo batalante kontraŭ la « bataliono [[Daŝnako]] ». Ankaŭ li diris ke li foririgis siajn [[muĝahido]]jn de la konflikto ĉar la milito ne estis pro religiaj kialoj sed pro naciismo. Tio okazis en la konflikto kiam partoprenis [[Ibn al-Khattab]]<ref>{{en}} Khatchig Mouradian, « Terror in Karabakh: Chechen Warlord Shamil Basayev's Tenure in Azerbaijan », sur ''The Armenian Weekly On-Line (AWOL)'' http://ermeni.org/english/chechen-terrorists-azerbaijan.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180206073555/http://ermeni.org/english/chechen-terrorists-azerbaijan.htm |date=2018-02-06 }}.</ref>. La Ministerio pri Defendo de Azerbajĝano tamen neas ian implikiĝon de ĉi lasta en la konflikto<ref>{{en}} Konul Khalilova, « Chechen fighter's death reveals conflicted feelings in Azerbaijan », sur ''Eurasia insight'', 14 mai 2002 http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav051402.shtml {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160303180427/http://www.eurasianet.org/departments/insight/articles/eav051402.shtml |date=2016-03-03 }}.</ref>. === Koridoro de Laĉino === {{ĉefartikolo|Koridoro de Laĉino}} [[Dosiero:Azerbaijan topographic map-fr.svg|eta|225px|dekstra|Ĉi tiu mapo pri la regiono, montras la gravan strategian situon de la koridoro de Laĉino.]] La perdo de Ŝuŝi igis la azeran [[parlamento]]n respondecigi [[Yaqub Mammadov]], la elposteniĝon de Mutalibov kaj liberigi lin de ĉiaj respondecoj post la perdo de Ĥoĝali. Tamen, tiu lasta denove reprenis sian prezidpostenon la [[15-an de majo]]. Multaj [[azeroj]] konsideris tion kiel [[puĉo|ŝtatpuĉon]], plus la prokrastigon de parlamentaj elektoj antaŭviditaj por [[junio]]. La tiamepoka parlamento konsistis el malnovaj gvidantoj de la komunisma reĝimo, kaj la perdoj de Ĥoĝali kaj Ŝuŝi multe pliigis la deziron je liberaj balotadoj. Alia afero kiu kontribuis al la [[krizo]]: la [[18-an de majo]], la armenaj trupoj faris ofensivon kontraŭ la [[vilaĝo]] [[Laĉino]], en la mallarĝa koridoro kiu ligas Armenion kun Karabaĥo. La vilaĝo mem estis apenaŭ defendita, kaj ekde la sekva tago, la armenoj prenis la kontrolon kaj forpelis la azerojn. Post tio estis malfermita surtera alirvojo ĝis Armenio, kiu permesis al la [[konvojo]]j iri al Karabaĥo<ref>{{en}} Gary Bertsch, ''Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia'', Routledge, London, 1999 ISBN|0-415-92273-9, p. 167–171, 172–173, 297.</ref>. La perdo de Laĉino (aŭ Berdzor) estis fatala frapo por la reĝimo de Mutalibov. La manifestacioj okazis malgraŭ malpermeso de la prezidanto, kaj inter la membroj de la Popola Fronto estis organizita ŝtatpuĉo. La bataloj kontraŭ la registaraj fortoj intensiĝis kaj la opozicio okupis la parlamentejon en [[Bakuo]], la [[flughaveno]]n kaj la prezidentan palacon. La [[7-an de junio]], [[Abulfaz Elĉibej]] estis elektita prezidanto, kaj multaj anoj de la Popola Fronto eniris en la [[parlamento]]n. Mutalibov estis priskribita kiel malforta kaj neentuziasma gvidanto dum la [[milito]]. Elĉibej oponiĝis al ĉia helpo de Rusio kaj preferis la alproksimiĝon kun [[Turkio]]<ref>{{en}} Michael E. Brown, ''The International Dimensions of Internal Conflict'', MIT Press, Cambridge, 1996 ISBN|0-262-52209-8, p. 125.</ref>. == Eskalado de la konflikto == === Operaco ''Goranboy'' === [[Dosiero:Azeri tanks in Nagorno-Karabakh.jpg|eta|dekstra|225px|Restaĵoj de transportilo de azeraj trupoj [[MT-LB]] en Karabaĥo.]] La [[12-an de junio]], la azera [[armeo]] kaj la brigado de Husejnov, entreprenis la « Operacon ''Goranboy'' » helpe de [[tanko]]j, [[helikoptero]]j kaj aliaj transportiloj. Tio rezultigis grandan tritagan ofensivon en la apenaŭ defendita regiono [[Ŝahumjan]], norde de Karabaĥo, kun la celo rekunigi dekon da [[vilaĝo]]j. La fronto falis, parte ĉar la taĉmentoj de armenaj volontuloj kiuj devis gardi la regionon abandonis siajn liniojn kaj revenis al [[Armenio]] post la preno de Laĉino. Ĉi tiu ofensivo igis la registaron de Armenio publike minaci Azerbajĝanon pri malferma interveno kaj helpo al la karabaĥaj sendependistoj<ref>{{en}} Carey Goldberg, « Azerbaijan Troops Launch Karabakh Offensive Conflict », dans ''The Los Angeles Times'', 14 juin 1992 http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/2118555.html?dids=2118555&FMT=ABS&FMTS=ABS&type=current&date=Jun+14%2C+1992&author=Goldberg%2C+Carey&pub=Los+Angeles+Times&edition=&startpage=A5&desc=Azerbaijan+Troops+Launch+Karabakh+Offensive {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080927215206/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/2118555.html?dids=2118555&FMT=ABS&FMTS=ABS&type=current&date=Jun+14%2C+1992&author=Goldberg%2C+Carey&pub=Los+Angeles+Times&edition=&startpage=A5&desc=Azerbaijan+Troops+Launch+Karabakh+Offensive |date=2008-09-27 }}.</ref>. La azera atako devigis la armenajn trupojn retroiri al la sudo kaj al Stepanakerto, kie la armena komandanto eĉ intencis detrui gravan akvoelektra rezervujo en la regiono [[Martakerto]] se la ofensivo ne estos bremsata. Ĉirkaŭ 30.000 armenoj devis fuĝiĝi en la ĉefurbo, la atakantoj preskaŭ prenis la duonon de Karabaĥo sed la azera avanco estis bremsita pro helikopteraj atakoj. Kelkaj asertis ke multaj soldatoj de la azeraj divizioj estis rusoj de la 104-a divizio de [[Aertransportitaj trupoj de Rusio|aertransportitaj trupoj]], kun bazo en [[Ganĝa]]. Laŭ oficiro de la armena registaro, la rusaj divizidoj estis persvaditaj pri bombardado kaj tiamaniere haltigi la avancon dum kelkaj tagoj. Tio permesis al la armenoj rekuperiĝi kaj organizi kontraŭatakon por restarigi la frontojn. === Peradprovoj === Dum la [[somero]] [[1992]], la nuna [[Organizo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo|OSKE]] kreis la komisionon [[Minska Grupo]] en [[Helsinko]], konsistanta el dek unu ŝtatoj kaj kunprezidita de [[Francio]], [[Rusio]] kaj [[Usono]], fine de la perado de pacinterkonsento inter Armenio kaj Azerbajĝano. Sed en ĝia pleja pinto en 1992, la organizo ne povis respondi al la multaj problemoj derivitaj el la malapero de Sovetunio, kaj eĉ malpli pri la konflikto en Karabaĥo. La [[milito]] en [[Jugoslavio]], la konflikto inter [[Moldavio]] kaj la sendependisma moldava [[Ĉednestrio]], la kreskanta deziro pri sendependiĝo de [[Ĉeĉenio]] kaj la konfliktoj inter [[Kartvelio]] kaj ĝiaj aŭtonomaj respublikoj [[Abĥazio]] kaj [[Sud-Osetio]] estis aferoj kiuj komplikis kaj pliŝarĝigis la agendon kaj implikigis la etnajn grupojn en la konfrontado<ref>{{en}} Maria Raquel Freire, ''Conflict and Security in the Former Soviet Union: The Role of the OSCE'', Ashgate, Burlington, 2003 ISBN|0-7546-3526-0.</ref>. La OSE proponis la sendadon de forto por starigo de la paco de la [[NATO]]-[[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj|KSŜ]] kun la celo atingi la batalhalton kaj protekti la [[konvojo]]jn kiuj helpis la rifuĝintojn. Pluraj batalhaltoj estis dekretitaj post la ofensivo de [[junio]], sed la deplojado de eŭropa forto por starigi pacon, akceptita de [[Armenio]], ne povis okazi. La ideo sendi centon da internaciaj observantoj al Karabaĥo estis pliigita, sed la negocado haltiĝis en [[julio]] ĉar Rusio ĉefe kontraŭis la sendadon de la pacfortoj konsistantaj el [[soldato]]j de [[NATO]] en [[Kaŭkazio]]n, kion ĝi vidis kiel intencon eniri en sian « malantaŭan korton » === Reveno al la bataloj === Fine de [[junio]], okazis nova azera ofensivo, malpli grava sed planita kontraŭ la urbo [[Martuni]], en la sudorienta duono de Karabaĥo. La atako estis realigita de plurdekoj da [[tanko]]j kaj batalaŭtoj, kaj de pluraj grupoj de la [[infanterio]], okazinta en la fronto Maŝkalaŝen - Ĵardar, proksime de Martuni kaj de Krasnij Bazar. Kvankam je manko de peza artilerio, la komandanto de la regimento de Martuni, Monte Melkonjan, nomata « Avo » de siaj homoj, sukcesis eviti la ripetitajn intencojn de la [[azeroj]]. En [[aŭgusto]] [[1992]], la registaro de Karabaĥo troviĝis en bedaŭrinda stato kaj siaj membroj demisiis la 17-an. La regado estis prenita de konsilio nomata « Komitato por la defendo de la Ŝtato », prezidita de [[Robert Koĉarjan]], kaj taskigita portempe regi la [[enklavo]]n ĝis la fino de la [[konflikto]]. Samtempe, Azerbajĝano aere atakis kaj ofte damaĝante civilajn aferojn. Koĉarjan kondamnis tion kion li pensas ke temis pri intencaj atakoj kontraŭ civiluloj kaj ankaŭ kondamnis la pasivecon kaj indiferentecon de [[Rusio]] antaŭ tiuj okazintaĵoj, kiu permesis ke ĝiaj armiloj estu venditaj aŭ liveritaj al Azerbajĝano<ref>{{en}} John-Thor Dahlburg, « Azerbaijan Accused of Bombing Civilians », dans ''The Chicago Sun-Times'', 24 août 1992 http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_action=list&p_topdoc=341 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304120135/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_action=list&p_topdoc=341|date=2016-03-04}}. Ĉi tiu lasta aserto estis konfirmita pro atestaĵoj de rusaj kaj ukrainaj [[Piloto|pilotoj]], rekrutitaj de la azera aerforto, kies aviadiloj estis faligitaj proksime de [[Stepanakerto]]. La pilotoj deklaris ke ilia azera komandanto planis la atakojn kontraŭ civilaĵoj antaŭ ol militistaj lokoj kun la celo panikigi la loĝantaron ({{ru}} ''Русские наемники воевавшие в Карабахе'', document produit et diffusé par [[REN TV]]).</ref> === Vintra paŭzo === Kun la alveno de la [[vintro]] de [[1992]], la du flankoj evitas demarŝi gravajn ofensivojn kun la celo konservi la rimedojn, kiel la [[gaso]] aŭ [[elektro]], por hejma uzado. Malgraŭ la malfermiĝo de vojo kaj komercaj interŝanĝoj inter Karabaĥo kaj [[Armenio]], ambaŭ grave suferas ekonomikan blokon altrudita de [[Azerbajĝano]]. Kvankam ĝi ankoraŭ ne estas tute fermita, la materia helpo sendita tra [[Turkio]] alvenas nur sporade. Samtempe suferante pro manko de nutraĵoj kaj elektro, post la fermo de la [[nuklea centralo Mecamoro]], la ekonomiaj perspektivoj de Armenia ombriĝas. En Kartvelio nova epizodo pri konfliktoj kontraŭ [[Abĥazio]] kaj [[Sud-Osetio]] komenciĝis: la konvojoj sendataj tien kaj la sola [[naftodukto]] liganta Rusion kun Armenio plurfoje estas damaĝataj. Krome, same kiel la [[vintro]] [[1991]]-1992, la [[vintro]] de [[1992]]-[[1993]] ankaŭ estis tre malvarma, lasante multnombrajn [[familio]]jn de [[Armenio]] kaj [[Montara Karabaĥo]] sen hejtado aŭ varma [[akvo]]<ref>{{en}} Leonidas T. Chrysanthopolous, ''Caucasus Chronicles: Nation-building and Diplomacy in Armenia, 1993–1994'', Gomidas Institute Books, Princeton, 2002 ISBN|1-884630-05-7.</ref>. Kelkaj necesaĵoj, kiel la [[cerealo]]j, estis tre malfacile troveblaj, la [[armena diasporo]] kolektis monon kaj liveris provizojn al Armenio. En [[decembro]], du konvojoj kun 33-000 [[tuno]]j da [[greno]]j kaj 150 tunoj da nutraĵoj por infanoj alvenas el Usono tra la haveno de [[Batumi]], ĉe la [[Nigra Maro]]. En februaro [[1993]], la [[Eŭropa Komunumo]] donis 4,5 milionojn da [[Eŭropa Valuto]] al Armenio. La suda [[najbaro]], [[Irano]], ankaŭ donis ekonomikan helpon kaj proviziis ĝin per elektro; la politiko de Elĉibej respekte al [[Irano]] kaj ĝia azera malplimulto damaĝis la rilatojn inter ambaŭ landoj. La azeraj rifuĝintoj, kaj internaj kaj eksteraj, estis loĝigitaj en portempaj rifuĝkampoj starigitaj de la azera registaro kaj de Irano. La [[Internacia Komitato de la Ruĝa Kruco|Internacia Ruĝa Kruco]] proviziis ilin per tolaĵoj kaj okupiĝis pri la disponigo je sufiĉa manĝaĵo por la malvarma decembro<ref>{{en}} Nejla Sammakia, « Winter Brings Misery to Azerbaijani Refugees », dans ''[[The San Francisco Chronicle]]'', 23 décembre 1992.</ref>. Azerbajĝano penis restarigi la naftoindustrion, ĝia ĉefa ekonomia sektoro je eksportado. Ĝiaj [[rafinejo]]j ne laboris je tuta kapablo kaj la produktadkvotoj ne plenumiĝis. En [[1965]],la naftokampoj de [[Bakuo]] produktis 21,5 milionojn da [[nafto]]; en [[1988]], tiu nombro falis al preskaŭ 3,3 milionoj. La malmodernaj sovetaj ekipaĵoj kaj la duboj de la okcidentaj naftokompanioj pri investado en regiono dum milito kie la naftoduktoj estas ofte damaĝitaj malpermesis al la lando plene ekspluati la naftajn rimedojn. == Somero de 1993, la milito etendiĝas == === Internaj konfliktoj === Malgraŭ la malvarma kaj malfacila [[vintro]] kiun ambaŭ landoj travivis, ili vidis la novan jaron entuziasme. Elĉibej esprimis sian optimismon atingi akceptindan solvon al la konflikto kun [[Levon Ter-Petrosjan]]. Tiuj esperigaj fajreroj baldaŭ estingiĝis en [[januaro]] [[1993]], malgraŭ la alvoko por [[batalhalto]] de la [[prezidanto]]j [[Boris Jelcin]] kaj [[George H. W. Bush|Bush]]; la milito komenciĝis denove en la regiono <ref>{{en}} Richard Bourdreaŭ, « Despite Appeals, Karabakh Battles Rage », dans ''The Los Angeles Times'', 5 janvier 1993 http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/60131985.html?dids=60131985:60131985&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+5%2C+1993&author=RICHARD+BOUDREAŬ&pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&edition=&startpage=4&desc=Despite+Appeals%2C+Karabakh+Battles+Rage {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121109130721/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/60131985.html?dids=60131985:60131985&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+5%2C+1993&author=RICHARD+BOUDREA%C5%AC&pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&edition=&startpage=4&desc=Despite+Appeals%2C+Karabakh+Battles+Rage |date=2012-11-09 }}.</ref>. La armenaj fortoj entreprenis serion da ofensivoj en pluraj [[vilaĝo]]j norde en Karabaĥo, kiuj estis prenitaj de la azeroj pasintaŭtune. La frustriĝo post la milita malvenko faris ŝokon en la interna fronto de Azerbajĝano. La [[moralo]] de la [[armeo]] malpliiĝis kaj la [[ministro]] de Defendo, [[Rahim Gazijev]], kaj de la brigado de Husejnov petis la helpon de la [[rusoj]], eĉ se tio estis kontraŭ la politiko de Elĉibej kaj interpretita kiel malobeo aŭ ribelo. La politikaj luktoj pri la distribuado de la militistaj divizioj inter la ministroj de la Interno, [[İsgandar Hamidov]], kaj de la Defendo, Gaziev, okazigis la demision de ĉi lasta la [[20-an de februaro]]. La politika perturbo ankaŭ estiĝis en Armenio kiam Levon Ter-Petrosjan elpostenigis la Unuan Ministron, [[Ĥosrov Harutunjan]], pro manko de efika plano por la enlanda ekonomika aktiveco. La manifestacioj kontraŭ la prezidanto estis malpermesitaj. === Kelbaĝaro/Karvaĉaro === Situanta okcidente de Karabaĥo, ekster la landlimoj de la regiono, le rajono [[Kelbaĝaro]] bordas la armenan landlimon. Ĝi estis loĝita de 45.000 loĝantoj, ĝi konsistis el vilaĝoj kie la azeroj kaj armenoj vivis kune kun [[kurdoj]]. En marto 1993, la zono de [[Sarsang]] (en [[Martakerto]]), prenita de la armenoj estis la objekto de atakoj far la azeroj. Post ĝia defendo de la regiono Martuni, la soldatoj de Monte Melkonjan atribuas por si la taskon preni la regionon [[Karvaĉaro]], el kie supozeble venis la azera rejdado bombardado. La malforta kaj malgranda militista azera opozicio permesis al la homoj de Melkonjan rapide preni la regionon kaj plurajn tankojn kaj batalaŭtojn forlasitaj. La [[2-an de aprilo]], la armenaj fortoj dise avancis ĝis Karvaĉagh kaj tie renkontiĝis antaŭ la azeraj fortoj ĉirkaŭitaj proksime de la nodo inter Ganĝa - Karvaĉagh. La azeroj estis nekapablaj bremsi la avancon de la armenaj trupoj, kaj preskaŭ kaj preskaŭ ĉiuj mortis. La dua atako ankaŭ okazis rapide kaj armenoj venkis. La [[3-an de aprilo]], Karvaĉagh falis antaŭ la [[armenoj]]. Tiu atako okazigis internaciajn protestojn kontraŭ la [[armenoj]], pro ĝia atakado ekster la [[enklavo]]. La [[30-an de aprilo]], la [[Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj]] adoptis la rezolucion 822, kunsubtenita de Turkio kaj [[Pakistano]], reasertigante la teritorian integriĝon de la ŝtatoj kaj la rezolucio postulis la retroiron de ĉiuj okupfortoj en la rajono Kelbaĝar<ref> http://www.un.org/french/documents/view_doc.asp?symbol=S/RES/822(1993) Résolution 822 (1993) du Conseil de sécurité des Nations unies.</ref> La politikaj reperkutoj sentiĝis en Azerbajĝano kiam Husejnov entreprenis sian « marŝon al Bakuo » ekde [[Ganĝa]]. Frustrita pro tio kion li konsideris kiel nekompetento de la kolonelo Elĉibej, li elrangigis lin kaj pro tio Elĉibej avancis al [[Bakuo]] kun sia brigado komence de [[junio]], kun la celo puĉi la prezidenton. Elĉibej demisiis la 18-an, kaj la povo estis prenita de la parlamentano [[Hejdar Alijev]]. La [[1-an de julio]], Husejnov estis nomumita kiel unua ministro<ref>{{en}} The Associated Press, « Rebel troops push toward Azeri capital », dans ''The Toronto Star'', 21 juin 1993 http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/518803911.html?dids=518803911:518803911&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jun+21%2C+1993&author=(AP)&pub=Toronto+Star&edition=&startpage=A.12&desc=Rebel+troops+push+toward+Azeri+capital {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110918220057/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/518803911.html?dids=518803911:518803911&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jun+21%2C+1993&author=(AP)&pub=Toronto+Star&edition=&startpage=A.12&desc=Rebel+troops+push+toward+Azeri+capital |date=2011-09-18 }}.</ref>. === Agdamo, Fizuli, Jabrayil kaj Zangilan === [[Dosiero:Monument Monte.jpg|eta|maldekstra|Monumento memore al Monte Melkonjan, en Erevano.]] Dume la azeroj adaptiĝis al la nova politika etoso, la armenoj alfrontis la morton de Monte Melkonjan, mortinta la [[12-an de junio]] en [[eskirmo]] proksime de la urbo Merzuli. Malgraŭ tiu granda pero de Mamikonjan, la armenaj fortoj bone profitis la politikan krizon en Bakuo, kiu preskaŭ lasis la fronton sendefenda. La sekvaj kvar monatoj estis regataj de politika nestabileco en Azerbajĝano kaj tio okazigis al ĝi la kontrolperdon de kvin rajonoj kaj la nordon de [[Montara Karabaĥo]]. La azeroj apenaŭ povis rezisti la avancon de la armenoj kaj pro tio ili foriris el ĉiuj zonoj sen grava batalado. Fine de junio, ili estis forpelitaj de [[Martakerto]], ilia lasta bastiono en la enklavo. En julio, la armenoj prepariĝis por atakado al la regiono [[Agdamo]], alia rajono ekster la enklavo Karabaĥo, sub preteksto grandigi la sekureco por la enklavo kaj malproksimigi la [[teritorio]]n de la azera artilerio. La 4-an de julio, la [[armenoj]] ekbombardis la [[artilerio]]n de la urbo Agdamo, detruante plurajn sektorojn. La soldatoj kaj la civiluloj evakuiĝis la urbo. Antaŭ militista kolapso, Alijev intencis trovi kompromison kun la registaro de Karabaĥo, per la perado de la [[Minska Grupo]]. Meze de aŭgusto la armenoj amasiĝis por preni la regionojn [[Fizuli]], [[Jabrayil]] kaj [[Zangilan]], sude de la enklavo. Laŭ tiuj okazintaĵoj en Azerbajĝano, [[Tansu Çiller]], unua ministro de [[Turkio]], avertis al la armena registaro ne ataki [[Naĥiĉevano]]n kaj postulis al la armenoj foriri de la azera teritorio. Miloj da turkaj soldatoj estis senditaj ĉe la turk-armena landlimo komence de septembro, sed tiu mobilizo de turkaj trupoj estis bremsitaj de la rusaj trupoj kiuj troviĝis en Armenio<ref>Environ 23.000 soldats russes sont encore stationnés en Arménie à cette époque.</ref>. [[Dosiero:Captured trucks Karabakh.jpg|eta|dekstra|225px|Numerplatoj de transportiloj prenitaj al la azeroj.]] Samtempe, la azeraj fortoj troviĝas en malordo. Granda parto de la peza artilerio ricevita aŭ aĉetita al Rusio estis prenita de la alia flanko aŭ forlasita en la batalkampoj. Ekde la atako en junio 1992, la armenoj prenis dekojn da tankoj, malpezaj armiloj kaj artilerio de la azeroj<ref>Par exemple, Melkonian déclare lors d'une interview télévisée en mars 1993 qu'à Martouni, ses forces ont pris ou détruit 55 [[T-72]], 24 [[BMP-2]], 15 APC et 25 pièces d'artillerie lourde depuis l'offensive de juin 1992, affirmant que « la plupart de nos armes ... [furent] prises à l'Azerbaïdjan ». [[Serge Sargsian]], à l'époque le dirigeant des forces armées du Karabagh, prétend que 156 tanks ont été pris pendant la guerre. {{en}} Thomas de Waal, ''Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War'', New York University Press, New York, 2003 ISBN|0-8147-1945-7, p. 316. À l'été 1993, les forces arméniennes ont pris tant d'équipements que nombre parmi elles vante la politique de guerre d'Eltchibeï, qui arme ainsi les deux parties. {{en}} Markar Melkonian, ''My Brother's Road, An American's Fateful Journey to Armenia'',I. B. Tauris, New York, 2005 ISBN|1-85043-635-5, p. 237.</ref>. Alia signo je malespero de la azeroj, Alijev rekrutigis inter 1000 kaj 1500 [[Afganio|afganaj]] [[muĝahido]]l kaj al [[araboj]] de [[Afganio]]. Kvankam tio estis neata de la azera registaro, la korespondaĵoj kaj fotoj prenitaj de la armenaj fortoj povis konfirmi tion. La intencoj rekruti homojn inter la azerbajĝanaj malplimultoj [[lezgoj]] kaj [[taliŝoj]] trovis konsiderindan rezistadon. Sed malgraŭ tio, aliaj helpoj venis el [[Pakistano]] kaj [[Ĉeĉenio]].<ref>{{en}} Arkady Vartanyan, « Azerbaijan, USA seen pursuing anti-Russian goals in Karabakh », sur ''BBC Monitoring Former Soviet Union'', 11 juin 2000 http://news.bbc.co.uk/|date=14{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} mars 2008.</ref>.<ref>La compagnie pétrolière américaine MEGA OIL embauche également plusieurs entraîneurs militaires américains en prérequis à l'acquisition de droits de forage en Azerbaïdjan</ref>. == 1993-1994, la lastaj konfrontoj == En [[oktobro]] [[1993]], Alijev estis formale elektita [[prezidento]] kaj promesis restarigi la ordon de la lando kaj rekuperi la perditajn teritoriojn kaj ekde tiu sama [[monato]], Azerbajĝano eniris en la Komunumon de Sendependaj Ŝtatoj. La alveno de la vintro estis markita de la samaj kondiĉoj de la pasinta [[jaro]], sed por esti bone preparitaj ambaŭ flankoj konservis proviziaĵojn por la tre malvarma sezono de antaŭ pluraj monatoj. La Konsilio pri Sekureco adoptis du novajn rezoluciojn, la 874<ref>http://www.un.org/french/documents/view_doc.asp?symbol=S/RES/874(1993) Résolution 874 (1993) du Conseil de sécurité des Nations unies.</ref> kaj la 884 <ref>http://www.un.org/french/documents/view_doc.asp?symbol=S/RES/884(1993) Résolution 884 (1993) du Conseil de sécurité des Nations unies|date=14 mars 2008.</ref>, en oktobro kaj novembro, kaj bone rememorante la du antaŭajn punktojn, la dua rezolucio kaj la 853 (1993) <ref>http://www.un.org/french/documents/view_doc.asp?symbol=S/RES/853(1993).</ref>, agnoskis Karabaĥon kiel parton en la [[konflikto]]. Komence de [[januaro]], la azeraj fortoj kaj la afganoj reprenis parton de la regiono Fizuli, kaj inkluzive de la fervoja vojkruciĝo Horadiz ĉe la irana landlimo, sed ĝi ne povis okupi Fiziuli. La [[10-an de januaro]] [[1994]], alia atako estis demarŝita en la regiono [[Martakerto]] kun la intenco repreni parton de la nordo de la enklavo. La atakantoj povis avanci kaj repreni plurajn partojn de la nordo kaj sudo de Karabaĥo antaŭ ĝia malrapidiĝo. Antaŭ tio ofensivo [[Armenio]] eksendis [[konskripto]]j, de la regulaj trupoj de la Ministerio de la Interno por bremsi ilin<ref>{{en}} Human Rights Watch, ''World Report 1995''http://www.hrw.org/reports/1995/WR95/HELSINKI-01.htm|date=14{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} mars 2008.</ref>. Por pliigi la vicojn de la [[armeo]], la armena registaro adoptis dekreton per kiu estis kunvokitaj por trimonata servado viroj antaŭ la 45-jariĝo, kaj por tiu celo estis okazigata nacia rekrutado. Pluraj armenaj soldatoj estis kaptitaj de la azeraj fortoj. La azeraj atakoj estis malpli intensaj, la homoj, kelkaj punitaj je 16 jaroj en karcero kaj kun apenaŭ militista trejnado, estis rekrutitaj kaj partoprenigitaj en neefikaj atakoj je homaj ondoj, taktiko kiun [[Irano]] uzis dum la [[Iraka-irana milito]]. La du vintraj ofensivoj kostis ĉ. 5.000 homoj al Azerbajĝano kaj nur pluraj centoj al Armenio. La ĉefa ofensivo estis farita por repreni la [[rajono]]n Kelbaĝar, kaj minaci la [[koridoro de Laĉino|koridoron de Laĉino]]. Komenci ĝi trovis iom da rezistado kaj fariĝis grava la "pasejo Omar" pro la strategia situo. Sed pro la reago de la [[armenoj]] okazis la plej sangaj [[batalo]]j dum la [[milito]], kaj la [[azeroj]] estis definitive venkitaj. Pluraj azeraj brigadoj estis izolitaj kiam la armenoj reprenis la pasejon. Post tio la armenoj ĉirkaŭis kaj mortigis la azerojn. Eĉ se la politika situacio estis plurfoje modifita en Azerbajĝano, multnombraj armenaj soldatoj de Karabaĥo asertis ke la junuloj, inkluzive de la azeroj, estis demoralizitaj kaj ke por ili mankis la devsento kaj engaĝiĝo por la milito.<ref>Comme le dit un combattant arménien, « la différence réside dans ce que vous faites et pourquoi vous le faites. Vous savez que quelques kilomètres derrière vous, il y a votre famille, vos enfants, vos femmes et vos aînés, vous êtes donc obligés de vous battre à mort pour qu'ils puissent vivre ». Le professeur russe Georgiy I. Mirsky partage également ce point de vue, affirmant que « le Karabagh ne compte pas autant pour les Azerbaïdjanais que pour les Arméniens. C'est probablement la raison pour laquelle les jeunes volontaires d'Arménie même se sont montrés bien plus ardents au combat et prêts à mourir pour le Karabagh que ne l'ont été les Azerbaïdjanais ». {{en}} Georgiy I. Mirsky, ''On Ruins of Empire: Ethnicity and Nationalism in the Former Soviet Union'', Greenwood Press, Westport, 1997 {{ISBN|0-3133-0044-5}}, p. 63.</ref>. Tiu realaĵo estis reflektita de ĵurnalisto kiu verkis « en Stepanakerto, neeblas trovi homon sen handikapo — kiu ne aliĝas kiel volontulo de Armenio. Tamen en Azerbajĝano, la homoj je militista aĝo troviĝas en la trinkejoj »<ref>{{en}} Michael Specter, « Armenians Suffer Painfully in War, But With Pride and Determination », dans ''The New York Times'', 15 juillet 1994 http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9907E1D8103FF936A25754C0A962958260%7Cdate=14 mars 2008.</ref>. Antaŭ sia morto en [[1989]], [[Andrej Saĥarov]] same havis tiun opinion, deklarinte ke « por Azerbajĝano, la afero pri Karabaĥo estas ambicia afero; por la armenoj de Karabaĥo, estas afero je vivo aŭ morto ».<ref>{{en}} Humanitarian Aid Relief Trust http://www.hart-uk.org/Country%20Profile-%20Armenia.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930041723/http://www.hart-uk.org/Country%20Profile-%20Armenia.htm |date=2007-09-30 }} anciennement disponible en ligne|date=14 mars 2008.</ref>. == Aera milito == La aera milito en Karabaĥo ĉefe konsistis el la uzado de [[ĉasaviadilo]]j kaj helikopteroj. La helikopteroj uzataj por la transportado de ambaŭ flankoj estis [[Mil Mi-8]] kaj [[Mil Mi-17]]. La [[Armena Aer-Armeo]] nur konsistis el du aviadiloj modelo [[Suĥojo Su-25]], la unua estis perdita tuj post "[[amika pafo]]", kaj pluraj aviadiloj modelo [[Suĥojo Su-17]] kiuj, pro la malmoderneco, devis esti forlasitaj por duaklasaj planoj dum la tuta milito<ref>{{en}} Sergei L. Loiko, « Ex-Soviet 'Top Guns' Shot Down, Face Possible Death as Mercenaries », dans ''The Los Angeles Times'', 19 juillet 1993 http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/2155582.html?dids=2155582&FMT=ABS&FMTS=ABS&type=current&date=Jul+19%2C+1993&author=Loiko%2C+Sergei+L&pub=Los+Angeles+Times&edition=&startpage=A8&desc=Ex-Soviet+%27Top+Guns%27+shot+down%2C+face+possible+death+as+mercenaries {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110917232253/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/2155582.html?dids=2155582&FMT=ABS&FMTS=ABS&type=current&date=Jul+19%2C+1993&author=Loiko%2C+Sergei+L&pub=Los+Angeles+Times&edition=&startpage=A8&desc=Ex-Soviet+%27Top+Guns%27+shot+down%2C+face+possible+death+as+mercenaries |date=2011-09-17 }}.</ref>. La azera aerforto konsistis el 45 batalaviadiloj, stiritaj de spertaj pilotoj, rusoj aŭ ukrainoj kiuj estis militsolduloj apartenintaj al la soveta armeo. Ili flugis per aviadiloj modelo [[Mikojan-Gureviĉ MiG-25]] kaj [[Suĥojo Su-24]], kaj ankaŭ pli malnovaj aviadiloj, kiel la maŝinoj modelo [[Mikojan-Gureviĉ MiG-21]]. Ilia salajro estis ĉ. 5.000 rubloj monate. La aviadiloj ofte bombardis la urbon Stepanakerto. Tiuj pilotoj, kial ankaŭ la sovetaj trupoj de la Interno komence de la konflikto, estas malriĉuloj kaj laboras en la milito por povi vivteni la familion. Multaj el ili estis mortigitaj de la armenoj, kun la helpo de rusoj. La starigo de defendsistemo konsiderinde bremsis la azerajn aeratakojn.<ref>Ces pilotes, comme les hommes des troupes soviétiques de l'Intérieur au début du conflit, sont pauvres et effectuent ce travail pour faire vivre leur famille. Plusieurs sont abattus par les Arméniens, avec l'assistance de Russes d'après l'un de leurs commandants, et risquent l'exécution. L'établissement d'un système de défense gêne cependant considérablement la capacité azerbaïdjanaise de continuer à mener des frappes aàeriennes. </ref> == Batalhalo == [[Dosiero:Az-qa-location-fr.svg|eta|dekstra|300px|Situacio post la batalhalto.]] Post ses monatoj da intensa batalado, la du flankoj pretis por [[batalhalto]]. Azerbajĝano, post elĉerpi preskaŭ ĉiujn siajn fortojn, akceptis batalhalton proponita de la [[Organizo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo]] aŭ de [[Rusio]], la armenoj deklaris ke ili malfermis vojon survoje al [[Bakuo]] por la azeraj batalantoj. Tamen, la fronto restis enfermita en Karabaĥo aŭ en la ĉirkaŭaj [[rajono]]j. En tiu momento la diplomatiaj kontaktoj inter Armenio kaj Azerbajĝano intensiĝis en [[majo]]. La lastaj bataloj okazis ne malproksime de Ŝahumjan, kiam serio de mallongaj atakoj inter la armena kaj azera fortoj proksime de la vilaĝo Golestano. La [[16-an de majo]], la gvidantoj de [[Armenio]], [[Azerbajĝano]], [[Montara Karabaĥo]] kaj [[Rusio]] renkontiĝis en [[Moskvo]] kun la celo deklari militpaŭzon kiu vokus al la efektiva militfino. En Azerbajĝano, multaj pozitive ricevis la batalfinon, dume aliaj pensis ke la fortoj deplojotaj por la pac-starigado en la regiono ne devus veni el Rusio. Malgraŭ tiu alvoko al la batalhalto la sporadaj bataloj daŭris diversloke sed ĉiuj flankoj interkonsentis respekti la decidojn <ref>{{en}} Christine Bell, ''Peace Agreements and Human Rights'', Oxford University Press, Oxford, 2005 ISBN|0-1992-7096-1, p. 326.</ref>. La [[16-an de majo]] [[1994]] fine la milito finiĝis. == Rezultoj == === Frostita konflikto === [[Dosiero:Tank memorial Stepanakert.jpg|eta|225px|Monumento (tanko T-72) memore al la mortintaj armenoj dum la milito starigita proksime de Stepanakerto.]] Ĝis la nuntempo, la konflikto en Montara Karabaĥo restas kiel unu el la pluraj frostitaj konfliktoj de la eksa [[Sovetio]], same kiel tiu inter [[Kartvelio]] kaj ĝiaj aŭtonomaj sendependismaj respublikoj [[Abĥazio]] kaj [[Sud-Osetio]], aŭ inter [[Moldavio]] kaj [[Ĉednestrio]]. Karabaĥo restas sub la kontrolo de la memproklamita Respubliko Montara Karabaĥo, kun sia propra armeo, la [[Defenda Armeo de Montara Karabaĥo]]<ref>{{en}} William J. Durch (éd.), ''UN Peacekeeping, American Politics, and the Uncivil Wars of the 1990s'', Palgrave Macmillan, New York, 1996 {{ISBN|0-3121-2930-0}}, p. 444.</ref>. Ekde 1995, la OSKE ofertas peradon inter la registaroj de Armenio kaj Azerbajĝano cele al la serĉado de kontentiga rezulto por ambaŭ flankoj. Multnombraj proponoj jam estis faritaj, bazitaj sur koncesioj realigotaj el ambaŭ flankoj. Unu el ili deklaris ke se la armenaj fortoj foriras el sep rajonoj ĉirkaŭ Karabaĥo, Azerbajĝano kundividus kelkajn ekonomiajn aktivecojn, kaj ankaŭ pretus kundividi la profitojn el konstruota naftodukto kiu irus ekde [[Bakuo]] ĝis [[Turkio]], trairante Armenion<ref>{{en}} Ariel Cohen (éd.), ''Eurasia in Balance: US and the Regional Power Shift'', Ashgate, Aldershot, 2005 ISBN|0-7546-4449-9, p. 60.</ref>. Inter aliaj, estis propono por plej larĝa aŭtonomio de la enklavo, en la sino de Azerbajĝano. Ankaŭ estis multaj premaĵoj ekzercitaj sur Armenio,kiel ĝia ekskludado en la plej gravaj ekonomikaj projektoj de la regiono, kiel la [[naftodukto Bakuo-Tbiliso-Cejhano]]. La plejparto de la proponoj pri aŭtonomio estis malakceptitaj de la armenoj kiel neakcepteblaj. Siaflanke, Azerbajĝano malesperiĝas pro la malrapideco de la perado kaj solvado de la konflikto kaj plurfoje minacis reveni al la milito.<ref>{{en}} BBC News, « Azerbaijan threatens renewed war », sur ''BBC News Europe'', 12 mai 2004 {{lire en ligne|lien=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3706459.stm|date=14 mars 2008}}.</ref>. La [[30-an de marto]] [[1998]], [[Robert Koĉarjan]] estis elektita prezidanto de Armenio; li daŭre malakceptis la alvokojn favore al definitiva solvo de la konflikto. En [[2001]], Koĉarjan kaj Alijev renkontiĝis en [[Key West]] ([[Florido]]) por diskuti la aferon sed malgraŭ la optimismo de pluraj okcidentaj diplomatoj, la kreskanta oponado al ia ajn koncesio el ambaŭ flankoj malvelkigis la esperojn pri komuna trovado de paca solvo de la konflikto<ref>{{en}} Jean-Christophe Peuc, « Armenia/Azerbaijan: International Mediators Report Progress On Karabakh Dispute », sur ''Radio Free Europe/Radio Liberty'', 10 avril 2001 http://www.rferl.org/features/2001/04/10042001120004.asp.</ref>. La elektado, je la [[15-a de oktobro]] [[2003]], de [[Ilham Alijev]] por la prezidado de Azerbajĝano kaj de [[Serĵ Sargsjan]] (origine el Montara Karabaĥo) al la prezidado de Armenio la [[19-an de februaro]] [[2008]] ne ŝanĝis la situacion. La streĉitaĵoj revigliĝis en marto [[2008]]: dume ĉe la diplomatia vojo, Ilham Alijev ripetis denove ke Azerbajĝano uzos la forton se estus bezonata por rekuperi la regionon<ref>{{en}} Lada Yevgrashina, {{citaĵo el la reto|url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L04662075.htm|titolo=« Azerbaijan may use force in Karabakh after Kosovo »}}, sur ''Reuters AlertNet'', 4 mars 2008. Consulté le 24 avril 2008.</ref>, la incidentoj okazis en la kontaktlinio inter membroj de ambaŭ flankoj. La plej signifa perforto de la batalhalto okazis la [[5-an de marto]] [[2008]], per la morto inter 8 kaj 6 soldatoj<ref>L'Arménie affirme que huit soldats (huit Azerbaïdjanais) ont été tués, alors que l'Azerbaïdjan fixe ce nombre à seize (douze Arméniens et quatre Azerbaïdjanais) : {{en}} Lada Yevgrashina et Hasmik Mkrtchyan, http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L0572597.htm|titre=«{{404|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Azeris, Armenians spar after major Karabakh clash », sur ''Reuters AlertNet'', 5 mars 2008..</ref>. Krome, la uzado de artilerio markis la antaŭajn eskirmojn sed la nuntempaj nebulaj sporadaj konfliktoj okazas per leĝeraj armiloj<ref>{{en}} The Associated Press, https://web.archive.org/web/20080314222857/http://www.iht.com/articles/ap/2008/03/10/europe/EU-GEN-Armenia-Azerbaijan.php.</ref>. Kvankam ankoraŭ la konflikto restas frostita, la lasta plej grava renkonto inter la prezidantoj de Armenio, Rusio kaj Azerbajĝano, la konkludoj estis pli pozitivaj. === Rajto de la armitaj konfliktoj === Ekde la malapero de [[Sovetio]], la novaj ŝtatoj ne akceptis samtempe la regulojn pri militado adoptitaj en internaciaj konvencioj, speciale tiuj pri la [[rajto de la armitaj konfliktoj]], de la [[Konvencioj de Ĝenevo]]<ref>Éric David, ''Principes de droit des conflits armés'' (2 eldono), Bruylant, Bruxelles, 1999 {{ISBN|2-8027-1236-5}}, p. 166-168.</ref> ; ĉi lastaj ne estis ratifitaj de Azerbajĝano kaj Armenio ĝis duono de 1993<ref>Respectivement les 1-er et 7 juin 1993 http://www.icrc.org/dih.nsf/CONVPRES?OpenView Page pour des liens vers les dates de ratification des différentes conventions, 14 mars 2008. À cet égard, l'Azerbaïdjan n'a ratifié ni le [http://www.icrc.org/dih.nsf/WebSign?ReadForm&id=470&ps=P Premier Protocole additionnel], ni le [http://www.icrc.org/dih.nsf/WebSign?ReadForm&id=475&ps=P Second Protocole additionnel].</ref>. La reguloj pri proceduroj kaj "[[ius cogens]]" de la rajto en la armitaj konfliktoj estis necese rekte altruditaj al la novaj ŝtatoj. Oni ne dubas ke dum la konflikto en Montara Karabaĥo estis okazigataj multaj [[militkrimo]]j el ambaŭ flankoj. La diversaj registaroj (inkluzive de Karabaĥo) regule akuzis la malamikon pro okazigado de amasaj kruelaĵoj, akuzoj kelkfoje konfirmitaj de triaj partoj. La masakro de Ĥoĝali, ekzemple, estis konfirmita samtempe de [[Human Rights Watch]] kaj [[Memorial]], dume la [[masakro de Maraghar]] estis unuafoje konfirmita de la brita [[NRO]] [[Christian Solidarity Worldwide]] en 1992<ref>{{en}} Discours de Caroline Cox, avril 1998 http://sumgait.info/maraga/maraga-eng/survivors-maraghar.htm.</ref>. Azerbajĝano ankaŭ estis akuzita pro uzado de aeraj bombardadoj en lokoj dense loĝitaj de civiluloj<ref>{{en}} Human Rights Watch/Helsinki, ''Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh'', New York, 1994.</ref>. Ankaŭ estis raportitaj kazoj pri soldatoj mortigitaj kaj mutilitaj (i.a. la oreloj, raportitaj de la fronto kiel milittrezoro aŭ eĉ memoraĵoj) kaj oftaj interŝanĝoj ne de soldatoj sed de civiluloj<ref>{{en}} Yo'av Karny, ''Highlanders: A Journey to the Caucasus in Quest of Memory'', Douglas & McIntyre, New York, 2000 {{ISBN|0-374-52812-8}}, p. 405-406.</ref>. Post la militfino, la flankoj akuzis unu la alian pro la enkarcerigo de la politikaj prizonuloj; Azerbajĝano akuzis Armenion militkapti 5.000 azerojn, Armenio akuzis Azerbajĝanon militkapti 600 armenojn. La NRO Helsinki Initiative 92 enketis du prizonulojn de [[Ŝuŝi]] kaj [[Stepanakerto]] sed ili konkludis ke tie ne estis [[militkaptito]]j kiel la kontraŭa enketo publikigis<ref>{{en}} Karine Ohanyan et Zarema Velikhanova, ''Investigation: Karabakh: Missing in Action - Alive or Dead?'', Institute for War and Peace Reporting, 12 mai 2004 {{lire en ligne|lien=http://iwpr.gn.apc.org/?s=f&o=160728&apc_state=henicrs2004|date=14 mars 2008}}.</ref>. === Rifuĝintoj === [[Dosiero:Refugeesaz.jpg|eta|dekstra|Azeraj rifuĝintoj.]] La nombro de rifuĝintoj translokigitaj pro la [[batalo]]j kalkuliĝas je miliono. Ĉirkaŭ 400.000 [[armenoj]] fuĝis el [[Azerbajĝano]] al [[Armenio]] aŭ [[Rusio]], kaj 30.000 aliaj fuĝis el Karabaĥo<ref>{{en}} Matthew Collin, « Azeris criticised on human rights », sur ''BBC News'', 28 juin 2007 http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6247776.stm.</ref>. Multaj el ili revenis al Karabaĥo post la militfino<ref>{{en}} The U.S. Committee for Refugees and Immigrants, ''2001 Country Report of Armenia'', USCRI, 2001 {{lire en ligne|lien=http://www.refugees.org/countryreports.aspx?__VIEWSTATE=dDwxMTA1OTA4MTYwOztsPENvdW50cnlERDpHb0J1dHRvbjs%2BPrImhOOqDI29eBMz8b04PTi8xjW2&cid=558&subm=&ssm=&map=&_ctl0%3ASearchInput=+KEYWORD+SEARCH&CountryDD%3ALocationList=|date=14 mars 2008}}.</ref>.Ĉirkaŭ 800.000 [[azeroj]] estis forpelitaj pro la bataloj, inkluzive de azeroj loĝintaj en Armenio kaj Karabaĥo. Aliaj [[etno]]j de la [[enklavo]] devis perforte rifuĝiĝi en rifuĝkampoj konstruitaj de Azerbajĝano kaj Irano. === Incidento en aprilo 2016 === 30 personoj mortis. == Piednotoj == {{Referencoj|2}} === Literaturo === * [[Gérard Chaliand]], ''Atlas du nouvel ordre mondial'', Robert Laffont, Paris, 2003 {{ISBN|2-221-10039-5}}. * {{en}} Levon Chorbajian, Patrick Donabedian, et Claude Mutafian, ''The Caucasian Knot: The History and Geopolitics of Nagorno-Karabagh'', Zed Books, Londres, 1994 {{ISBN|1-85649-288-5}}. * {{en}} Levon Chorbajian, ''The Making of Nagorno-Karabagh: From Secession to Republic'', Palgrave MacMillan, New York, 2001 {{ISBN|0333773403}}. * Caroline Cox et John Eibner, ''Ethnic cleansing in progress: War in Nagorno Karabakh'', Institute for Religious Minorities in the Islamic World, Zurich / Washington, 1993. * {{en}} Michael P. Croissant, ''Armenia-Azerbaijan Conflict: Causes and Implications'', Praeger, Londres, 1998 {{ISBN|0-275-96241-5}}. * {{en}} Glenn E. Curtis, ''Armenia, Azerbaijan, and Georgia Country Studies'', Federal Research Division Library of Congress, Washington, 1995 {{ISBN|0-8444-0848-4}}. * {{en}} Thomas de Waal, ''Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War'', New York University Press, New York, 2003 {{ISBN|0-8147-1945-7}}. * {{en}} Maria Raquel Freire, ''Conflict and Security in the Former Soviet Union: The Role of the OSCE'', Ashgate, Burlington, 2003 {{ISBN|0-7546-3526-0}}. * {{en}} Nicholas Griffin, ''Caucasus: A Journey to the Land Between Christianity and Islam'', University of Chicago Press, Chicago, 2004 {{ISBN|0-2263-0859-6}}. * {{en}} Yo'av Karny, ''Highlanders: A Journey to the Caucasus in Quest of Memory'', Douglas & McIntyre, New York, 2000 {{ISBN|0-374-52812-8}}. * {{en}} Human Rights Watch/Helsinki, ''Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh'', Human Rights Watch, New York, 1995. * {{en}} Leonidas T. Chrysanthopolous, ''Caucasus Chronicles: Nation-building and Diplomacy in Armenia, 1993–1994'', Gomidas Institute, Princeton, 2002 {{ISBN|1-884630-05-7}}. * {{en}} Thomas Goltz, ''Azerbaijan Diary: A Rogue Reporter's Adventures in an Oil-Rich, War-Torn, Post-Soviet Republic'', M.E. Sharpe, New York, 1998. * {{en}} Stuart Kaufman, ''Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War'', Cornell Studies in Security Affairs, 2001, New York {{ISBN|0-8014-8736-6}}. * {{en}} Gerard Libaridian, ''The Karabagh file: Documents and facts on the region of Mountainous Karabagh, 1918–1988'', Zoryan Institute for Contemporary Armenian Research & Documentation, New York, 1988. * {{en}} Mark Malkasian, ''Gha-Ra-Bagh!: The Emergence of the National Democratic Movement in Armenia'', Wayne State University Press, Détroit, 1996 {{ISBN|0-8143-2605-6}}. * {{en}} Yuri Rost, ''The Armenian Tragedy: An Eye-Witness Account of Human Conflict and Natural Disaster in Armenia and Azerbaijan'', St. Martin's Press, New York, 1990 {{ISBN|0-312-04611-1}}. * {{en}} Samvel Shamuratian (éd.), ''The Sumgait Tragedy: Pogroms Against Armenians in Soviet Azerbaijan'', Zoryan Institute for Contemporary Armenian Research & Documentation, New York, 1990 {{ISBN|0892414901}}. * {{en}} Markar Melkonian, ''My Brother's Road, An American's Fateful Journey to Armenia'', I.B. Tauris, New York, 2005 {{ISBN|1-85043-635-5}}. == Vidu ankaŭ == * [[Montara Karabaĥo]] * [[Armenio]] * [[Azerbajĝano]] * [[Milito en Montara Karabaĥo (2020)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://elveiga.blogspot.com/2006/10/el-contencioso-armenio-turco-4-nagorno.html Hispanlingva blogo pri la Milito de Montara Karabaĥo] * [http://www.youtube.com/watch?v=YvJ1s5Eh0FU Intervjuo al Ilham Alijev en Euronews] * [http://www.youtube.com/watch?v=qZXgk4VTCEg&feature=channel Dokumentfilmeto de Euronews pri la azeraj rifuĝintoj] {{elstara}} {{ADLS|2010|32}} <!-- kaj 33 --> [[Kategorio:Milito en Montara Karabaĥo| ]] [[Kategorio:Historio de Azerbajĝano]] [[Kategorio:Historio de Armenio]] [[Kategorio:Historio de Montara Karabaĥo]] j9glj0mwa3kh7sj6671stjngsstuynh 0 325065 9423999 7697274 2026-07-09T11:12:36Z Kani 670 /* Birdoj kiuj ricevis sian nomon laŭ tiu de la ornitologo */ 9423999 wikitext text/x-wiki {{TemasPri|''John Cassin''|[[Cassin]]}}{{Informkesto sciencisto}} '''John CASSIN''' ([[6an de septembro]] [[1813]] – [[10an de januaro]] [[1869]]) estis [[Usono|usona]] [[ornitologio|ornitologo]]. Li estas konsiderata unu el la plej gravaj fakuloj de la usona ornitologio, kaj estis la unua usona [[taksonomio|taksonomiisto]], kiu priskribis 198 birdojn ne ĝistiame menciitaj de [[Alexander Wilson]] aŭ [[John James Audubon]]. Cassin pentris, presis kaj mankolorigis multajn el la bildoj de la ''Pacific Railroad Surveys'', dum la okcidentaj regionoj de Usono estis esploritaj. Li estis nomumita zorganto de la de [[Filadelfio]] [[Akademio de Naturaj Sciencoj]] en 1842, kaj post la morto de John T. Bowen, li ekkontrolis ĝin. Liaj "Illustrations" celis esti 3-voluma verko, sed financaj konsideroj malhelpis la publikadon de pli da unu volumo. == Biografio kaj verkoj == Li naskiĝis ĉe Filadelfio la 6an de septembro 1813 en kvakera familio kies membroj distingiĝis en milita kaj flotarmea servoj. El junaĝo tamen la preferata studo de John estis ornitologio. Li kontribuis per priskriboj de novaj specioj de birdoj kaj resumaj revizioj de diversaj birdofamilioj por la filadelfia Akademio de Naturaj Sciencoj. Liaj publikaĵoj inkludis tiujn de "Birds of California", kun priskriboj kaj kolorbildoj de 50 specioj ne menciitaj de Audubon; "Synopsis of the Birds of North America"; "Ornithology of the United States Exploring Expedition"; "Ornithology of the Japan Expedition"; "Ornithology of Gillis' Astronomical Expedition to Chili"; kaj la ĉapitroj pri [[rabobirdo]]j kaj [[vadbirdo]]j ĉe "Ornithology of the Pacific Railroad Explorations and Surveys". Plej konataj de liaj multaj publikaĵoj estas liaj ''Illustrations of the Birds of California, Texas, Oregon, British and Russian America'' (1853-56), kaj ''Birds of North America'' (1860), kunverkitaj kun [[Spencer Fullerton Baird|Baird]] kaj [[George Newbold Lawrence|Lawrence]]. == Birdoj kiuj ricevis sian nomon laŭ tiu de la ornitologo == * [[Kasina vireo]], ''Vireo cassinii'' * [[Kasina aŭko]] aŭ [[Aŭko de Cassin]], ''Ptychoramphus aleuticus'' * [[Kasina muŝkaptulo]], ''Muscicapa cassini'' * [[Kasina karpodako]], ''Carpodacus cassinii'' * [[Blankakrona bucero]], ''Horizocerus cassini'' == Birdojn kiuj priskribis la unua tiu ornitologo == * [[Ruĝeckrona eŭfonjo]] (''Euphonia anneae'') {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cassin, John}} [[Kategorio:Usonaj ornitologoj]] rqmtbx8p3sgiy8b14nm3r5hi8l2ztlc 0 325286 9423538 9040519 2026-07-08T17:29:04Z Sj1mor 12103 9423538 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} En [[fiziko]], '''inercia kadro de referenco''' (ankaŭ '''inercia referenca kadro''' aŭ '''inercia kadro''') estas [[kadro de referenco]] kiu priskribas tempon homogene kaj spacon homogene, |izotrope, kaj en tempa sendependa maniero. Ĉi tiu permesas ke moviĝo kaj interagoj estas priskribita sen la ekzisto de [[fikciaj fortoj]]. Ambaŭ, la [[neŭtona fiziko]] kaj [[speciala teorio de relativeco|speciala teorio de relativecaj]] statas ke estas reale malfinie multaj ĉi tiaj kadroj, kaj la [[Scienca leĝo|fizikaj leĝoj]] havas el ili la samajn formojn kiel ili havas en ĉiu alia inercia kadro de la sama [[orientiĝo (matematiko)|dekstreco]]. En plataj [[spactempo]]j, ĉiuj inerciaj kadroj estas en stato de konstanta, uniforma moviĝo kun respekto unu al la alia. Per kontrasto, en '''ne-inercia referenca kadro''', la leĝoj de fiziko dependas de la aparta kadro de referenco, kaj la kutimaj fizikaj fortoj devas esti ĝisplenigitaj per tio kio estas nomata kiel [[fikcia forto|fikciaj fortoj]]. Ĉiuj ne-inerciaj kadroj estas [[akcelo|akcelantaj]] kun respekto al ĉiuj inerciaj kadroj. En inercia kadro, [[neŭtona dua leĝo]] por [[punkta partiklo|partiklo]] havas la formon: : '' '''F''' = m'''a''' '' kun '''F''' la suma [[forto]] ([[vektoro]]), ''m'' la maso de partiklo kaj '''a''' la [[akcelo]] de la partiklo (ankaŭ vektoro) kiu devus esti mezurita per rigardanto ripozanta en la kadro. La forto '''F''' estas la [[vektora sumo]] de ĉiuj realaj fortoj sur la partiklo, kiel elektromagneta, gravita, nuklea kaj tiel plu. En kontrasto, neŭtona dua leĝo en [[turnanta kadro de referenco]], turnanta je angula kurzo ''Ω'' ĉirkaŭ akso, prenas la formon: : '' '''F' ''' = m'''a''' '' kiu aspektas same kiel en inercia kadro, sed nun la forto '''''F' ''''' estas la rezulta de ne nur '''''F''''', sed ankaŭ de aldona ero :<math>\mathbf{F}' = \mathbf{F} - 2m \mathbf{\Omega} \times \mathbf{v}_{B} - m \mathbf{\Omega} \times (\mathbf{\Omega} \times \mathbf{x}_B ) - m \frac{d \mathbf{\Omega}}{dt} \times \mathbf{x}_B </math> kie la angula turnado de la kadro estas esprimita per la vektoro '''''Ω''''' direkte laŭ la rotacia akso, kaj kun grandeco egala al la angula kurzo de turnado ''Ω''; : simbolo × estas por la [[vektora produto]]; : vektoro '' '''x'''_B'' lokigas la korpon; : vektoro '' '''v'''_B'' estas la [[vektora rapido]] de korpo laŭ turnanta rigardanto (malsama de la rapido vidata de la inercia rigardanto). La superfluaj termoj en la forto '''''F' ''''' estas la fikciaj fortoj por ĉi tiu kadro. La unua superflua termo estas la [[forto de Coriolis]], la dua estas la [[decentrokura forto]], kaj la tria la [[eŭlera forto]]. Ĉi ĉiuj termoj havas ĉi tiujn propraĵojn: ili nuliĝas se ''Ω=0''; tio estas, ili estas nulaj por inercia kadro (kiu, kompreneble, ne turniĝas); ili povas havi malsamajn grandecojn kaj direktojn por malsamaj turnantaj kadroj, dependante de ĝia aparta valoro de '''''Ω'''''; ili estas ĉieestaj en la turnanta kadro (influas ĉiun partiklon, sendistinge de cirkonstanco); kaj ili ne havas montreblan fonton en identigeblaj fizikaj fontoj, aparte en [[materio]]. Ankaŭ, fikciaj fortoj ne malpligrandiĝas kun distanco (malsimile, ekzemple, al [[nuklea forto|nukleaj fortoj]] aŭ [[elektra forto|elektraj fortoj]]); ekzemple, la [[decentrokura forto]] pligrandiĝas kun distanco de la akso. Ĉiuj rigardantoj konsentas pri la reala forto, '''F'''; nur ne-inerciaj rigardantoj bezonas fikcian forton. La leĝoj de fiziko en la inercia kadro estas iusence pli simplaj ĉar la fortoj por konsidero estas pli malmultaj je sia kvanto. Neinerciaj kadroj povas esti evititaj. Kompreneble, mezuroj kun respekto al ne-inercia referenca kadro povas esti konvertitaj al inercia kadro, adiciante senpere la akcelon de la ne-inercia kadro kun akcelo vidata de la inercia kadro. Ĉi tiu maniero evitas uzon de fikciaj fortoj, sed ĝi povas esti malpli oportuna de intuicia, observa, kaj eĉ, ebena, para) komputa vidpunkto. Ekzemple, oni kalkulu la movadon de aero de la tera atmosfero kaj akvo de la teraj oceanoj. Oni bezonas la rezultojn relative al la turnanta kadro ligita kun la tero, tiel estas pli bone kalkuli en ĉi tiu koordinatsistemo. La alia varianto estas uzo de pli inercia kadro, kies fonto estas ligita kun iu centro de la turnado de tero (la pli fajnan neinerciecon, ekzemple pro turnado ĉirkaŭ centro de la Lakta vojo, tamen necesos neglekti). Sed tiam la rezultaj rapidoj de aero kaj akvo estos tre grandaj, preskaŭ same grandaj kiel rapidoj de eroj de solida surfaco de la tero en la samaj situoj, kaj ilia diferenco estos la signifa rezulto. Ŝanĝo de speco de koordinatsistemo, ekzemple de kartezia al polusa, ne influas la aspekto de fikciaj fortoj, malgraŭ tio ke la matematika formo de la leĝoj de moviĝo varias de unu speco de koordinatsistemo al la alia. == Inercieco de universo == En neŭtona tempo la [[Fiksita stelo|fiksitaj steloj]] estis uzataj kiel referenca kadro, supozite je ilia senmoveco relative al [[absoluta spaco]]. En referencaj kadroj kiu estis je senmoveco kun respekto al la fiksitaj steloj aŭ en uniforma moviĝo relative al ĉi tiuj steloj, la [[leĝoj de Neŭtono pri movado]] estis supozitaj al esti veraj. En kontrasto, en kadroj akcelantaj kun respekto al la fiksitaj steloj, kun grava okazo estanta je kadroj turnantaj relative al la fiksitaj steloj, la leĝoj de moviĝo ne veras en ilia plej simpla formo, sed devas esti ĝisplenigitaj per la aldono de [[fikciaj fortoj]]. Du interesaj eksperimentoj estis proponitaj per Neŭtono por demonstracii kiel ĉi tiuj fortoj povas esti esploritaj, per tio rivelante al rigardantoj ke ili estas ne en inercia kadro: la ekzemplo de la potenciala diferenco en la kordo liganta [[turnantaj sferoj|du sferojn turnantajn]] ĉirkaŭ ilia centro de gravito, kaj la ekzemplo de la kurbeco de la akva surfaco en [[turnanta sitelo]]. En ambaŭ okazoj, apliko de [[neŭtona dua leĝo]] devus ne laboru por la turnado de la rigardanto sen uzo de fikciaj fortoj por iliaj observadoj (potenciala diferenco ĉe la sferoj; parabola akva surfaco ĉe la turnanta sitelo). Kiel oni nun scias, la fiksitaj steloj estas ne fiksitaj. Tiuj steloj kiuj rezidas en la [[Lakta vojo]] turniĝas kun la galaksio, eksponante [[propra moviĝo|proprajn moviĝojn]]. Tiuj kiuj estas ekster la galaksio (kiel nebulozoj iam erare konsiderataj al esti steloj) partoprenas en sia propra moviĝo same bone, parte pro [[elvolvado de la universo]], kaj parte pro [[stranga rapido|strangaj rapidoj]]. La koncepto de inerciaj kadroj de referenco estas jam ne ligita al la fiksitaj steloj aŭ al absoluta spaco. Anstataŭe, la identigo de inercia kadro estas bazita sur la simpleco de la leĝoj de fiziko en la kadro. Aparte, la foresto de fikciaj fortoj estas identiganta propraĵo de inercia kadro. En praktiko, kvankam ne nepre, uzo de kadro de referenco bazita sur la fiksitaj steloj kvazaŭ ĝi estis inercia kadro de referenco donas tre malgrandan malkoincidon. Ekzemple, la decentrokura akcelo de la Tero pro ĝia turnado ĉirkaŭ la Suno estas proksimume je tridek milionoj fojoj pli granda ol pro turnado de la Suno ĉirkaŭ la galaksia centro. Plu, konsideru la demandon: "ĉu la universo turniĝas?". Por respondo, oni povus provi ekspliki la formon de la [[Lakta vojo|Lakta voja]] galaksio uzante la leĝojn de fiziko. (Aliaj observadoj povus esti pli definitivaj (tio estas, provizi malpli grandan [[mezura necerteco|mezuran necertecon]]), kiel ekzemple la malizotropeco de la [[mikroonda fona radiado]] aŭ [[praeksploda nukleosintezo]].) Ĝusta grado de plateco de la disko de la Lakta vojo estas dependa de ĝia kurzo de turnado en inercia kadro de referenco. Se oni atribuas ĝian ŝajnan kurzon de turnado plene al turnado en inercia kadro, malsamaj platecoj estas antaŭdiritaj kompare al se supozi ke parto de ĉi tiu turnado reale estas pro turnado de la universo kaj devus ne esti inkluzivita en la turnado de la galaksio mem. Bazite sur la leĝoj de fiziko, modelo estas konstruita en kiu unu parametro estas la kurzo de turnado de la universo. Se la leĝoj de fiziko konvenas pli precize kun observadoj en modelo kun turnado ol sen ĝi, oni povas elekti la plej bone adaptantan valoron por turnado, kondiĉe ke ĝi estas sub ĉiuj aliaj laŭaferaj eksperimentaj observadoj. Se neniu valoro de la turnada parametro estas sukcesa kaj teorio ne trafas en limigojn de observa eraro, ŝanĝo de leĝo estas konsiderata (ekzemple, [[malluma materio]] estas aldonata por ekspliki la [[galaksia turnada kurbo|galaksian turnadan kurbon]]). Tiel, observadoj montras ke turnado de la universo estas tre malrapida, ne pli rapida ol unu foje dum 60·10¹² jaroj (10⁻¹³ rad/jaro), kaj debato estas pri tio ĉu estas iu ne nula turnado. Tamen, se turnado estas trovita, ekzegezo de observadoj en kadro ligita al la Universo devus esti alĝustigita por la fikciaj fortoj imanentaj en ĉi tiu turnado. Evidente, ĉi tia maniero adoptas la konsideron ke inercia kadro de referenco estas tiu kie la leĝoj de fiziko aplikatas (aŭ bezonas la plej malgrandan ŝanĝon). == Absoluta spaco == Neŭtono premisis [[absoluta spaco|absolutan spacon]] konsideratan kiel bone aproksimitan per kadro de referenco senmova relative al la [[fiksitaj steloj|fiksis steloj]]. Inercia kadro estis tiam tiu en uniforma movo relative al absoluta spaco. Tamen, iuj sciencistoj (poste nomataj kiel relativistoj), eĉ en la tempo de Neŭtono, sentis ke absoluta spaco estas difekto de la formulaĵo, kaj devus esti anstataŭita. La esprimo ''inercia kadro de referenco'' estis elpensita de Ludwig Lange en 1885, por anstataŭi neŭtonajn difinojn de absoluta spaco kaj tempo per pli [[operacia difino]]. Tiel, {{Cquote|Referenca kadro en kiu masa punkto ĵetita de la sama punkto en tri malsamaj (ne en la sama ebeno) direktoj sekvas rektliniajn vojojn ĉiufoje kiam ĝi estas ĵetita, estas nomata kiel inercia kadro.}} La neadekvateco de la komprenaĵo de "absoluta spaco" en neŭtona mekaniko estas pro tio ke laŭ la galileja principo de relativeco neniu el la inerciaj kadroj povas esti elektita kiel la ĉefa. Tiel la ekzisto de absoluta spaco ne estas laŭ la ena logiko de klasika mekaniko. Tamen, malfermo de la [[kosma fona radiado]] donis eblecon difini la absolutan spacon. La referenca kadro de absoluta spaco povas esti elektita tiel, ke en ĝi la [[ruĝenŝoviĝo]] de la kosma fona radiado alvenanta de ĉiuj direktoj estu kiel eblas la plej sama. == Inercia kadro de referenco en neŭtona mekaniko == [[Dosiero:Inertial frames.svg|250px|eta|Du kadroj de referenco moviĝanta kun konstanta relativa rapido <math>\stackrel{\vec v}{}</math>. Kadro ''S' '' havas ajnan sed fiksitan turnadon kun respekto al kadro ''S''. Tiam se unu el ili estas inercia kadro, do ankaŭ la alia estas inercia kadro. En la okazo, se iu korpo moviĝas laŭ rekto kun konstanta rapido en unu kadro, ĝi moviĝas laŭ rekto kun konstanta rapido ankaŭ en la alia kadro.]] Nun la komprenaĵo de [[absoluta spaco]] estas forlasita, kaj inercia kadro en la [[klasika mekaniko]] estas difinita kiel: {{Cquote | Inercia kadro de referenco estas tiu en kiu la moviĝo de partiklo, ne estanta sub ago de realaj fortoj, estas laŭ rekto je konstanta rapido.}} De ĉi tie, kun respekto al inercia kadro, objekto aŭ korpo [[akcelo|akcelas]] nur kiam fizika [[forto]] estas aplikata. == Inercia kadro de referenco en speciala teorio de relativeco == Lakona komparo de inerciaj kadroj en speciala teorio de relativeco kaj en neŭtona mekaniko, kaj la rolo de absoluta spaco estas sekva. Laŭ la unua postulato de [[speciala teorio de relativeco]], ĉiuj fizikaj leĝoj prenas ilian plej simplan formon en inercia kadro, kaj ekzistas multaj inerciaj kadroj interrilataj per uniforma [[movo (fiziko)|movo]]: {{Cquote | ''Speciala principo de relativeco'': Se sistemo de koordinatoj K estas elektita tiel ke, en rilato al ĝi, fizikaj leĝoj veras en ilia plej simpla formo, la samaj leĝoj veras en rilato al ĉiu alia sistemo de koordinatoj K' moviĝanta en uniforma movo relative al K.|Albert Einstein: ''La fundamento de la ĝenerala fizika relativeco'', Sekcio A, §1}} La principo de simpleco de fizikaj leĝoj povas esti uzata en neŭtona fiziko kaj ankaŭ en speciala teorio de relativeco. En praktikaj terminoj, la ekvivalenteco de inerciaj referencaj kadroj signifas ke sciencistoj en skatolo moviĝanta uniforme ne povas difini sian absolutan rapidon per ĉiu eksperimento (alie la diferencoj devus konstrui absolutan norman referencan kadron). Laŭ ĉi tiu difino, ĝisplenigita kun la konstanteco de la lumrapideco, inerciaj kadroj de referenco konvertiĝas inter si laŭ la [[grupo de Poincaré]] de simetriaj transformoj, kies subgrupo estas la [[lorenca transformo|lorencaj transformoj]]. En neŭtona mekaniko, kiu povas esti konsiderata kiel limiganta okazo de speciala teorio de relativeco en kiu la lumrapideco estas malfinia, inerciaj kadroj de referenco estas rilatantaj per la [[galileja grupo]] de simetrioj. Pro la limigoj sur rapidoj pli grandaj ol la lumrapideco, rimarku ke turnanta kadro de referenco (kiu estas ne-inercia kadro, kompreneble) ne povas esti uzata ekster certa radiuso for de la akso de turnado, ĉar je tro grandaj radiusaj ĝiaj komponantoj devus moviĝi pli rapide ol la lumrapideco. == Inercia kadro de referenco en ĝenerala relativeco == [[Ĝenerala relativeco]] estas bazita sur la ''principo de ekvivalenteco'', kio estas ke ne ekzistas eksperimentoj kiujn rigardantoj povas plenumi por distingi ĉu akcelo estas pro gravita forto aŭ ĉar ilia referenca kadro estas akcelanta. Ĉi tiu ideo estis prezentita en artikolo "Principo de Relativeco kaj Gravito" de Albert Einstein de 1907 kaj poste ellaborita en 1911. Subteno por ĉi tiu principo estas trovita en la [[eksperimento de Eötvös]], kiu difinas ĉu la rilatumo de inercia al gravita maso estas la sama por ĉiuj korpoj, sendistinge de amplekso aŭ komponaĵo. Ĝis nun neniu diferenco estas trovita kun precixeco de kelkaj partoj en 10¹¹. La [[ĝenerala relativeco|ĝenerala relativeca teorio]] modifas la distingon inter nominale inercia kaj neinercia efikoj per anstataŭado de plata [[eŭklida geometrio]] de speciala teorio de relativeco kun malrektigita [[neeŭklida geometrio|ne-eŭklida]] metriko. En ĝenerala relativeco, la principo de inercio estas anstataŭita kun la principo de [[geodezia kurbo|geodezia kurba]] moviĝo, laŭ kiu objektoj moviĝas kvazaŭ pro la kurbeco de spactempo. Sekve de ĉi tiu kurbeco, estas ne donite en ĝenerale relativeco ke ĉe inerciaj objektoj moviĝo je aparta kurzo kun respekto unu al la alia daŭros tiel same. Ĉi tiu fenomeno de [[geodezia kurba dekliniĝo]] signifas ke inerciaj kadroj de referenco ne ekzistas malloke (tutmonde) kiel ili estas en neŭtona mekaniko kaj en speciala teorio de relativeco. Tamen, la ĝenerala teorio malpligrandiĝas al la speciala teorio en sufiĉe malgrandaj regionoj de spactempo, kie kurbecaj efikoj iĝi malpli gravajn kaj la pli fruaj argumentoj pri inerciaj kadraj povas reveni. Sekve, speciala teorio de relativeco estas iam priskribata kiel nur loka teorio; tamen, ĉi tiu lokeco temas pri apliko de la teorio, sed ne pri derivaĵo de la teorio. == Ĝeneraligitaj fikciaj fortoj en malrektoliniaj koordinatoj == Malsama uzo de la termino "fikcia forto" iam estadas en [[malrektoliniaj koordinatoj]], aparte en [[polusaj koordinatoj]]. Ĉi tiu uzo de la termino "fikcia forto" estas nerilata al neinerciaj kadroj. Ĉi tiuj estas difinataj per difinado de la akcelo de partiklo en la malrektolinia koordinatsistemo, kaj tiam apartigo de la simplaj dua-ordaj tempaj derivaĵoj de koordinatoj de la ceteraj termoj. La simplaj dua-ordaj tempaj derivaĵoj de koordinatoj respektivas al fortoj en karteziaj koordinatoj. Tial la ceteraj termoj tiam estas nomataj kiel "fikciaj fortoj". Pli zorga elekto de termino estas "[[ĝeneraligitaj fortoj|ĝeneraligitaj fikciaj fortoj]]" por indiki ilian ligon al la [[ĝeneraligitaj koordinatoj]] de [[mekaniko de Lagrange]]. == Vidu ankaŭ == * [[Lorenca transformo]] * [[Grupo de Poincaré]] * [[Galileja invarianto]] * [[Lorenca invarianto]] * [[Loka referenca kadro]] * [[Leĝoj de Neŭtono pri movado]] * [[Absoluta spaco kaj tempo]] * [[Turnanta sitelo]] * [[Fikcia forto]] ** [[Decentrokura forto]] ** [[Forto de Coriolis]] ([[koriolisforto]]) ** [[Eŭlera forto]] == Eksteraj ligiloj == * [http://ocw.mit.edu/ans7870/resources/price/index.htm MIT eseoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090315170420/http://ocw.mit.edu/ans7870/resources/price/index.htm |date=2009-03-15 }} de James F. Price, Oceanostuda Institucio Woods Hole (2006). Vidu aparte en §4.3, p.&nbsp;34 en la [http://ocw.mit.edu/ans7870/resources/price/essay2.pdf prelego pri Coriolis] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090315170420/http://ocw.mit.edu/ans7870/resources/price/index.htm |date=2009-03-15 }} * {{Cito | Aŭtoro =Robert DiSalle | Ĉapitro = Space and Time: Inertial Frames - Spaco kaj tempo: inerciaj kadroj | Titolo =The Stanford Encyclopedia of Philosophy - La Enciklopedio de Filozofio de Stanford | Redaktanto=Edward N. Zalta | URL=http://plato.stanford.edu/archives/sum2002/entries/spacetime-iframes/#Oth | Jaro=Somero 2002}} * {{Cito | Aŭtoro=C Møller | Titolo=The Theory of Relativity - La teorio de relativeco | Eldonejo=Oxford University Press | Loko=Oksfordo UK | ISBN=019560539X | Jaro=1976 | Paĝoj=1 | URL=http://worldcat.org/oclc/220221617&referer=brief_results | Redakto=Dua}} * Isaac Newton: ''Principoj''. [http://www.archive.org/stream/newtonspmathema00newtrich#page/n7/mode/2up Traduko de Andrew Motte] * Turnado de la universo ** [http://arxiv.org/abs/astro-ph/0008106v1 Yuri N. Obukhov] ''Pro fizikaj fundamentoj kaj observaj efikoj de kosma turnado'' (2000) ** [http://arxiv.org/abs/astro-ph/9703082v1 Li-Xin Li] ''Efiko de la malloka turnado de la universo sur la formigo de galaksioj'' Ĝenerala relativeco kaj gravito, '''30''' (1998) doi: 10.1023/A:1018867011142 ** [http://arxiv.org/abs/gr-qc/0206080v1 Yuri N. Obukhov, Thoralf Chrobok, Mike Scherfner] ''Tondo-libera turnanta inflacio'' Phys. REV. D 66, 043518 (2002) [5 paĝoj] ** [http://www.nature.com/nature/journal/v298/n5873/abs/298451a0.html P Betulo] ''Ĉu estas la universo turnanta?'' Naturo 298, 451 - 454 (29 Julio 1982) ** [http://www.springerlink.com/content/t13ul36l27222351/fulltext.pdf?page=1 Kurt Gödel]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Ekzemplo de nova speco de kosmosciencaj solvaĵoj de ejnŝtejnaj kampaj ekvacioj de gravito'' REV. Mod. Phys., Volumo. 21, p.&nbsp;447, 1949. ** {{Cito |Titolo=Dark energy and global rotation of the Universe - Malluma energio kaj malloka turnado de la universo |Aŭtoro=Wlodzimierz Godlowski and Marek Szydlowski |URL=http://lanl.arxiv.org/abs/astro-ph/0303248 |Jaro=2003 |COI=10.1023/A:1027301723533 |Gazeto=General Relativity and Gravitation - Ĝenerala Relativeco kaj Gravito |Volumo=35 |Paĝoj=2171}} ** B Ciobanu, I Radinchi [http://www.nipne.ro/rjp/2008_53_1-2/0405_0416.pdf ''Modelado de la elektra kaj magneta kampoj en turnanta universo''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130719090833/http://www.nipne.ro/rjp/2008_53_1-2/0405_0416.pdf |date=2013-07-19 }} Rom. Journ. Phys., Volumo. 53, _Nos_. 1–2, P. 405–415, Bukareŝto, 2008 {{Metaŝablono en artikolo|Cito}} [[Kategorio:Klasika mekaniko]] [[Kategorio:Relativeco]] m0x9c6zwwc2xxyzo8k9rc8me1cvfq1i 0 325502 9423501 7915145 2026-07-08T17:13:42Z WolkeScript 90546 la loko fakte estis homburgo, ne hamburgo 9423501 wikitext text/x-wiki {{Informkesto renkontiĝo}} [[Dosiero:HH Rathaus pano1.jpg|eta|240px|<center>la urbodomo de Hamburgo]] La '''14-a Internacia Junulara Kongreso''' ([[IJK]]) de [[TEJO]] okazis dum somero [[1958]] en la urbo [[Homburg (Sarlando)|Homburgo]] de [[Germanio]]. La kongreson partoprenis 126 junaj [[esperantisto]]j - grandparte studentoj, lernejanoj kaj junaj laboristoj sub 30 jaroj. Kiel en aliaj junularaj Esperanto-kongresoj, okazis variaj prelegoj kaj diskutrondoj pri la kongresa temo, kulturaj eventoj kaj organizaj kunvenoj de TEJO, interalie de ties komitato. == Vidu ankaŭ == * [[UK 1958]] {{ĝermo|Esperanto-kongreso}} {{Internaciaj Junularaj Kongresoj de TEJO}} [[Kategorio:Internacia Junulara Kongreso|14-a IJK]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en 1958]] [[Kategorio:Esperanto en Hamburgo]] [[Kategorio:1958 en Germanio]] [[Kategorio:Esperanto-renkontiĝoj en Germanio]] 1bwgdbwdk9qaio3hszvcmdcuyi2b79a 0 326067 9423559 8451277 2026-07-08T17:41:23Z Sj1mor 12103 9423559 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Moglfm0123 vecto de posición.jpg|eta|La movado de punkto ''P'' povas esti priskribita per vektoro-valora funkcio '' '''r'''(t)'', donanta la pozicion]] En [[fiziko]], '''situa vektoro''' aŭ '''pozicia vektoro''' aŭ '''radiusa vektoro''' estas [[vektoro (geometrio)|vektoro]] kiu prezentas la pozicion de punkto ''P'' en [[spaco]] rilate al ajna referenca [[fonto (matematiko)|fonto]] ''O''. Ĝi estas ekvivalento al imagata [[delokigo (vektoro)|delokigo]] de ''O'' al ''P''. La movado de [[punkta maso]] povas esti priskribita per [[vektoro-valora funkcio|vektoro-valora]] [[funkcio (matematiko)|funkcio]] donanta la pozicion '' '''r'''(t)'' kiel funkcion de la skalara [[tempo|tempa]] parametro ''t''. Ĉi tio estas uzata por priskribi la trakon de la pozicioj de [[partikloj]], punktaj masoj, aŭ [[centro de maso|centroj de maso]] aŭ iuj punktoj de [[rigida objekto|rigidaj]] [[fizika korpo|objektoj]]. Se la objekto moviĝas el punkto ''P'' en punkton ''Q'', ĝia [[delokigo (vektoro)|delokiga]] vektoro '''''s''''' de la moviĝo egalas al subtraho de la fina kaj komenca situaj vektoroj, '' '''s'''='''r'''_Q-'''r'''_P ''. [[Vektora rapido]] estas [[derivaĵo (matematiko)|derivaĵo]] de la situa vektoro je tempo. [[Vektora akcelo]] estas derivaĵo de la vektora rapido je tempo kaj do estas [[dua derivaĵo]] de la situa vektoro je tempo. == En geometrio == En [[diferenciala geometrio]], radiusovektoro kiel funkcio de unu reela variablo estas uzata por priskribi [[kurbo]]n. En ĉi tiu okazo la sendependa parametro ne nepre estas tempo. Unu el specifaj elektoj de la sendependa parametro estas arka longo de la kurbo stratante de certa punkto. Simile, radiusovektoro kiel funkcio de du reelaj variabloj estas uzata por priskribi [[surfaco]]n. Radiusovektoro kiel funkcio de ''n'' reelaj variabloj estas uzata por priskribi ''n''-dimensian [[hipersurfaco]]n. == Vidu ankaŭ == * [[Delokiga vektoro]] * [[Vektora rapido]] * [[Kurbo]] * [[Surfaco]] * [[Hipersurfaco]] * [[Sternaĵo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * Alexander Heigl: [http://www.tep.ei.tum.de/page/mainpages/lehre/vorlesung/elmag/pdf/ME_2007.pdf ''Mathematische Einführung in die Elektrizitätslehre'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Lehrstuhl für Technische Elektrophysik, Technische Universität München. 18. Oktober 2006. * Klaus Desch: [http://www.desy.de/~desch/mathe2/blobelskript/kap11.pdf ''Mathematische Ergaenzungen zur Physik II, Kapitel 11: Vektoranalysis'']. Institut für Experimentalphysik, Hamburg. [[Kategorio:Kinematiko]] [[Kategorio:Koordinatsistemoj]] bxe5ppbxmjn41vjh3oruvz2vyw6cw7q 0 346090 9423686 8391550 2026-07-08T20:43:09Z Sj1mor 12103 9423686 wikitext text/x-wiki {{Informkesto konstruaĵo|regiono-ISO=AM|zomo=10}} [[Dosiero:Odzun-church-south.jpg|250px|eta|Preĝejo de [[Odzun]]]] La '''preĝejo de Odzun''' (armene: Օձունի եկեղեցի) estas armena [[baziliko]] konstruita ĉirkaŭ la 5-a kaj 7-a jarcentoj en la [[vilaĝo]] [[Odzun]] de [[Lori]] en [[Armenio]]. La unua preĝejo aperis ĉi tie en la 6-a jarcento. En la 8-a jarcento ĝi estis rekonstruita de Hovhannes la 3-a Odznetsi (armene: հովհաննես գ օձնեցի) kiu estis la [[Katolikoso]] inter 717 kaj 728 kaj estis, kiel lia nomo indikas, de Odzun. Ekzistas multaj [[ĥaĉkaro]]j ĉirkaŭ la preĝejo kaj funebra monumento. La orienta kaj okcidenta flankoj de la monumento estas ĉizitaj kun scenoj de la [[Biblio]] kaj de la enkonduko de [[kristanismo]] en Armenio. Ĝia norda kaj suda flankoj estas ĉizitaj kun geometriaj formoj kaj floroj. Estas sugestite ke la monumento honorigas al Hovhannes Odznetsi, sed la stilo indikas ke ĝi estis verŝajne starigita pli frue, en la [[6-a jarcento]]. Ĝi estas unu el nur du tiaj funebraj monumentoj en Armenio. Tiu troviĝinta en Odzun estis donaco al Armenio de hinda reĝo en la [[8-a jarcento]]. La alia troviĝas en Aghudi en suda armena provinco [[Sjuniko]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Armenio]] [[Kategorio:Vizitindaĵoj en Armenio]] bf0391z2ds7dgc2sfn2ek257lcpfxgm 0 348986 9423785 7916720 2026-07-09T04:49:22Z Tirolischleioans 254019 9423785 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} [[Dosiero:95Thesen.jpg|eta|250px|La 95 Tezoj eldonitaj de Melchior Lotter en 1522.]] La '''Naŭdek kvin Tezoj pri la Potenco kaj Efikeco de la Indulgencoj''' ([[latine]]: Disputatio pro declaratione virtutis indulgentiarum), ofte konataj kiel La Naŭdek kvin Tezoj, estis verkitaj de [[Marteno Lutero]] en [[31-an de oktobro]] [[1517]] kaj estas vaste rigarditaj kiel la primara katalizilo por la [[Reformacio]]. Lutero oponiĝis kontraŭ tio kion li konsideris klerikalaj misuzoj, precipe en konsidero al [[indulgenco]]j. == Reformacio == La fono de la 95 tezoj de Lutero centriĝas en interkonsentoj ene de la [[Romkatolika Eklezio]] koncerne [[bapto]]n kaj pekliberigon. Signife, la Tezoj ofertas videblon en la valideco de indulgoj (moderigoj de tempa puno konvenaj por pekoj kiuj estis jam pardonitaj). Ili ankaŭ rigardas kun granda [[cinikismo]] la praktikon de indulgoj venditaj, kaj tiel la pentofaradon pro peko reprezentanta financan transakcion prefere ol originala pento. La disertaĵoj de Lutero argumentis ke la indulgkomerco estis hontinda malobservo de la origina intenco je konfeso kaj pentofarado, kaj ke kristanoj ne povas trovi pekliberigon per la aĉeto de indulgencoj. La [[Kastela preĝejo (Wittenberg)|Kastela Preĝejo]] en [[lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]] kie la 95 tezoj fame aperis, aranĝis unu el la plej grandaj kolektoj de Eŭropo de sanktaj restaĵoj. Tiuj estis pie kolektitaj de [[Frederiko la 3-a (Saksio)|Frederiko la 3-a de Saksio]]. En tiu tempo pia admiro, aŭ rigarda, de restaĵoj estis asertita por permesi al la spektanto ricevi krizhelpon de tempa puno por pekoj en [[purgatorio]]. De 1509 Frederiko havis pli ol 5,000 restaĵojn, laŭdire inkluzive de fioloj de la lakto de la [[Virgulino Maria]], pajlero de la trogo de Jesuo, kaj la korpo de unu el la beboj masakritaj de reĝo [[Herodo]]. Kiel parto de monkampanjo komisiita de Leono la 10-a por financi la renovigadon de la [[Baziliko de Sankta Petro]] en [[Romo]], Johann Tetzel, dominika pastro, komencis la vendadon de indulgencoj en la germanaj teritorioj. Li jesis permesi la vendon de la ĝuoj de lia teritorio. Lutero estis certe ne konscia pri tio. Eĉ kiam la princo de Lutero, Frederiko la 3-a, kaj la princo de la najbara teritorio, Georgo, Duko de Saksio, malpermesis la vendon en siaj teroj, la paroĥanoj de Lutero aĉetis ilin. Kiam tiuj homoj venis al konfeso, ili prezentis siajn plenajn indulgencojn kiujn ili pagis, asertante ke ili ne plu devis penti pro siaj pekoj, pro la dokumento promesinta pardoni ĉiujn pekojn. Lutero estis indignita ke ili pagis monon por tio kio estis libera donaco de Dio. Li sentis sin devigita eksponi la fraŭdon kiu estis vendita al la piaj homoj. Tiu malkovro okazis en la formo de publika scienca debato ĉe la [[Universitato de Wittenberg]]. La Naŭdek kvin Tezoj skizis la erojn por esti diskutitaj kaj defii ĉiujn alvenantojn. La 95 tezoj estis skribitaj en libro. == Komenca disvastigo == Laŭ raporto skribita de Filipo Melanktono, Lutero enpmetis la Naŭdek kvin Tezojn ĉe la Kastelo-Preĝejo en Wittenberg, [[Germanio]] la [[ 31-an de oktobro]] [[1517]]. Kelkaj akademiuloj pridubis la precizecon de tiu klarigo, notante ke neniu samtempa indico ekzistas por ĝi. Aliaj rebatis tion asertante ke tiu ago estis la kutima maniero de reklamado pri okazintaĵo en universitata kampuso. La preĝejpordoj en la tempo multe funkciis kiel mesaĝtabuloj. == Reago al la Naŭdek kvin Tezoj == Laŭ kelkaj, la Naŭdek kvin Tezoj akiris grandegan popularecon dum mallongega tempo. La ideoj de Lutero resonis nekonsiderante klason, statuson, aŭ riĉaĵon, en tempo kiam tiaj konceptoj estis decidaj al la socia ordo. La [[15-an de junio]] [[1520]], [[Leono la 10-a]] eldonis malakcepton al la 95 tezoj Lutero, papa encikliko Exsurge Domine. Tiu dokumento skizis la Magisterion de la rezultoj de la Romkatolika Eklezio en kiu Lutero eraris. Kelkaj el la teologiaj konceptoj kiujn Lutero daŭre levis ankoraŭ disigas la Kristanan Eklezion. Tiuj demandoj turmentis Luteron, kiu ofte sentis honton de la karno por provi esti tute pentoplena antaŭ Dio. [[Erasmus]] konsilis Luteron por atendi ĝis papa delegito venu por ke reformo estu pli preciza ol totala dependeco de la [[Biblio]], kiuj generis [[Anabaptismo]]n, [[Protestantismo]]n, kaj, en la moderna epoko, evangeliismon. Dume, la Disertaĵoj de Lutero iĝis sendependeca deklaro en [[Norda Eŭropo]], ĉirkaŭ kiu amasiĝis grandegaj socialŝanĝoj, kiel la malkresko de feŭdismo, la pliiĝo de komercismo, kaj la eltrovaĵo de la Okcidenta Hemisfero. Jam la [[27-an de oktobro]] [[1521]], la kapelo ĉe Wittenberg subpremis privatajn Mesojn. En 1522, multe de la urbo komencis festi luterajn servojn anstataŭe de la katolika. La populareco de Lutero kreskis rapide, plejparte pro la ĝenerala katolika malkontento de eklezianoj pro koruptado kaj "sekularaj" deziroj kaj kutimoj de la Roma kurio. == Vidu ankaŭ == *[[Reformaciotago]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Verkoj de 1517]] [[Kategorio:Reformacio]] [[Kategorio:Luteranismo]] [[Kategorio:Marteno Lutero]] [[Kategorio:Kristanaj terminoj]] [[Kategorio:Wittenberg]] o1han3lbcr5gdcdlv01bjl86pxjadau 0 352038 9423398 9046977 2026-07-08T14:38:24Z Lpoj50 170867 9423398 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |Lingvo=Sindara lingvo ''(Sindarin)'' |Kreinto= [[J. R. R. Tolkien]] |Fondita en= ĉ. 1910–1973 |Landoj= [[Mez-Tero]] |Denaske= |Fremdlingve= |Parolantoj= |Klasifiko=[[arta lingvo]] |Oficiala lingvo= |Reguligita de= |Skribo= [[Cirth]] kaj [[tengvaro]] |Koloro= Konstruita |ISO2=art |ISO3=sjn |SIL= }} [[Dosiero:A Elbereth Gilthoniel-teng.svg|eta|''A Elbereth Gilthoniel'', poemo en la sindara lingvo verkita de [[J. R. R. Tolkien]] kaj skribita per [[tengvaro]].]] '''La sindara lingvo''' aŭ '''Sindarino''' estas unu el la [[Arta lingvo|artaj lingvoj]] verkitaj de [[J. R. R. Tolkien]] uzata en lia fikcia mondo, Arda. En liaj rakontoj, ĝi estas la plej parolata elfa lingvo en la orienta parto de [[Mez-Tero]] dum la Tria Aĝo (dum okazas „[[La Mastro de l' Ringoj]]“). Ĝi estas unu el la lingvoj parolataj de la grizaj elfoj kaj la unua lingvo de la sindaraj elfoj de Beleriando. Ĉi tiuj estis la elfoj de la tria klano, ofte nomitaj „teleri“, kiuj restis en Beleriando post la Granda Vojaĝo. La lingvo de la elfoj kiuj forlasis Mez-Teron restis samaj, dum la lingvo de la elfoj kiuj restis tie ŝanĝiĝis tra la tempo. Kiam la [[kvenja lingvo|kvenja]]-parolantaj noldoroj revenis Mez-Teron, ili adoptis la sindaran lingvon por trankviligi [[Thingol]]n, la reĝon de la sindaroj. La kvenja lingvo kaj la sindara lingvo estis iam rilataj kaj havas kelkajn komunajn vortojn sed tre malsaman gramatikon. Dum la Dua Aĝo, multaj homoj de la insulo Numenoro povis flue paroli la sindaran kaj iliaj idoj, la dunedainoj de Gondoro kaj Arnoro, daŭrigis paroli ĝin dum la Tria Aĝo. En ĉi tiu fikcia mondo, unue, antaŭ la reveno de la noldoroj al Mez-Tero, Sindarino estis skribita per [[cirth]] [[runo]]j, elfa aboco de Beleriando. Poste, [[tengvaro]] estis uzita. {{Projektoj}} {{Planlingvoj}} [[Kategorio:Lingvoj de Mez-Tero]] dgkua072ejy4f0vj3f3gfu6pnm804hj 0 352818 9423438 8721402 2026-07-08T16:41:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423438 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|regiono |kategorio=Regiono |lando = Hispanio |mapo = {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo=Metropola areo de Asturio |mapo1 = |mapo1 priskribo = |regiono-ISO = ES-AN |loĝantaro denseco = auto |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo=7 |mapo1 lokumilo = iso |mapo2 lokumilo = Hispanio |mapligilo = jes }} [[Dosiero:Area metropolitana central de Asturias.png|eta|400px|Municipoj de la Centra Metropola Areo de Asturio.]] La '''Metropola areo de Asturio''' estas la [[kunurbejo]] de la urbaj areoj formataj de 20 [[municipo]]j de la centra zono de [[Asturio]] en [[Hispanio]]. Laŭ la projekto AUDES5 temus pri kunurbejo de diversaj urbaj areoj, kaj havus populacion de 861.201 loĝantoj.<ref>[http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/conurbaciones.xls Conurbaciones en 2008] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110720145630/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/conurbaciones.xls |date=2011-07-20 }} lau la projekto [http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/audes5/ AUDES5] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130824083918/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/audes5/ |date=2013-08-24 }}</ref> La ĉefaj urbaj zonoj de la Centra Metropola Areo de Asturio estas la jenaj: * Urba areo de Gijón ([[Gijón]], [[Carreño]] kaj [[Gozón]]). 299.228 loĝantoj. * Urba areo de Oviedo ([[Oviedo]], [[Ribera de Arriba]], [[Llanera]], [[las Regueras]], [[Siero]] kaj [[Noreña]]) 298.285 loĝantoj. * Urba areo de Avilés ([[Avileso]], [[Castrillón]], [[Corvera de Asturias|Corvera]] kaj [[Illas]]). 123.930 loĝantoj. * Urba areo de Mieres ([[Mieres]], [[Lena]], [[Aller (Asturio)|Aller]], [[Morcín]] kaj [[Riosa]]). 75.464 loĝantoj. * Urba areo de Langreo ([[Langreo]] kaj [[San Martín del Rey Aurelio]]). 64.294 loĝantoj. La totalo de la Metropola areo de Asturio es de 861.201 loĝantoj kaj estas rezulto de la sumo de la loĝantoj de la menciitaj urbaj areoj. La fakto ke neniu el la [[urbo]]j kiuj formas ĝin estas klare la centra urbo, kapabla pro grando au centreco de funkcioj fari la aliajn eniri en la rango de satelita urbo, malhelpas la aplikon propre de la koncepto de [[metropola areo]]. Temas tiele pri multcentra areo, kaj la sepa de Hispanio laŭ nombro de loĝantoj. == Notoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Metropolaj areoj de Hispanio|Asturio]] [[Kategorio:Asturio]] lvvoxkhrrn0na38a2br1f0co695s6b6 0 352819 9423437 8935958 2026-07-08T16:40:42Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423437 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|regiono |kategorio=Regiono |lando = Hispanio |mapo = {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo=Metropola areo de Alikanto-Elĉo |mapo1 = |mapo1 priskribo = |regiono-ISO = ES-VC |loĝantaro denseco = auto |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo=7 |mapo1 lokumilo = iso |mapo2 lokumilo = Hispanio |mapligilo = jes }} [[Dosiero:Àrea_metropolitana_Alacant-Elx.png|eta|Situo de la '''Metropola areo de Alikanto-Elĉo''' ene de la [[provinco de Alikanto]]: flave alikanto, verde Elĉo kaj ruĝe la resto de la areo.]] La '''[[Metropola areo]] de [[Alikanto]]-[[Elĉo]]''' enhavas {{unuo|760431}} loĝantojn ([[2007]]), kaj estas la [[Metropolaj areoj de Hispanio|oka areo metropola]] de [[Hispanio]] laŭ populacio.<ref>[http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/conurbaciones.xls Conurbaciones en 2006] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110720145630/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/conurbaciones.xls |date=2011-07-20 }} laŭ la projekto [http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/audes5/ AUDES5] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130824083918/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/audes5/ |date=2013-08-24 }}</ref> Temas pri aro de la urbaj areoj de [[Alikanto]] ({{unuo|446994}}) kaj [[Elĉo]]-[[Krevijento]] ({{unuo|313437}}).<ref>[http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/areas-pob.xls Informoj pri urbaj areoj en 2006] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110822104405/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/areas-pob.xls |date=2011-08-22 }} laŭ projekto [http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/audes5/ AUDES5] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130824083918/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/audes5/ |date=2013-08-24 }}</ref> La ''Plano de Teritoria Agado de la Metropola areo de Alikanto-Elĉo'' aŭ ''PATEMAE'' difinas komunan areon fokusitan ĉe la municipoj de Alikanto kaj Elĉo kiu enhavus municipojn de [[Agost]], [[Aguas de Busot]], [[Alikanto]], [[Busot]], [[Crevillente]], [[Elĉo]], [[Campello]], [[Jijona]], [[Muchamiel]], [[San Juan de Alicante]], [[San Vicente del Raspeig]] kaj [[Santa Pola]]. Male al la projekto AUDES5, la PATEMAE ne inkludas municipojn de la ''Vega Baja'' kiel apartenanta al la metropola areo, sed inkludas [[Jijona]]. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Metropolaj areoj de Hispanio|Alikanto-Elĉo]] [[Kategorio:Provinco Alikanto]] itxxf5lgl5p9jcsh49oeeklue16vfou 0 352989 9423440 8364594 2026-07-08T16:42:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423440 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|regiono |kategorio=Regiono |lando = Hispanio |mapo = {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo=Metropola areo de Murcio |mapo1 = Murcia metropolitan area.png |mapo1 priskribo =Municipoj de la Metropolita areo de Murcio, laŭ Francisco Ruiz.<ref name="AUDmuni"/> |regiono-ISO = ES-MU |loĝantaro denseco = auto |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo=7 |mapo2 lokumilo = iso |mapo3 lokumilo = Hispanio |mapligilo = jes }} La '''Metropola areo de Murcio''' estas la [[metropola areo]] de la [[provinco de Murcio]], en [[Hispanio]], kiu havus kiel centra kerno la urbon de [[Murcio]]. La Ministerio pri Loĝado de Hispanio konsideras, ke la «urba areo» de Murcio estas formata de 10 municipoj: [[Murcio]], [[Molina de Segura]], [[Alcantarilla (Hispanio)|Alcantarilla]], [[Las Torres de Cotillas]], [[Archena]], [[Santomera]], [[Beniel]], [[Ceutí]], [[Alguazas]] kaj [[Lorquí]]. Laŭ la censo de 2009 ĝi havus populacion de 633.683 loĝantoj, dise en totala areo de 1.230,92 km², rezulte en loĝdenseco de 515 loĝ/km². Francisco Ruiz, partoprenanto de la projekto AUDES, limigis la etendon de la «metropola areo» ''Murcia - Molina de Segura - Alcantarilla'' super la bazo de la censo de 1998.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/areas.htm |titolo=Población de España - informo kaj mapoj (de Francisco Ruiz) |alirdato=2011-02-17 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090203193359/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/areas.htm |arkivdato=2009-02-03 }}</ref> Tiu areo enhavus la municipojn de [[Murcio]], [[Molina de Segura]], [[Alcantarilla (Hispanio)|Alcantarilla]], [[Las Torres de Cotillas]], [[Archena]], [[Ceutí]], [[Alguazas]], [[Lorquí]] kaj [[Librilla]]. <ref name="AUDmuni">http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/areas-mun.pdf {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091214051140/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/areas-mun.pdf |date=2009-12-14 }} Municipios que forman las áreas urbanas y metropolitanas [http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/areas.htm Francisco Ruiz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090203193359/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/areas.htm |date=2009-02-03 }} 2009.</ref> Laŭ la municipa censo de [[2009]] ties populacio estus de 611.965 loĝantoj, kuo areo de 1233,2 [[km²]], kio okazigas densecon de 496,24 hab/km².<ref name = "AMaudes">http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/areas-pob.xls {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110822104405/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/areas-pob.xls |date=2011-08-22 }} Población de las areas metropolitanas [http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/areas.htm Francisco Ruiz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090203193359/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/areas.htm |date=2009-02-03 }} 2009.</ref> Krome konsiderindus kunurbaĵo ''Murcia-Orihuela'' kiel aglomeraĵo de la «metropola areo» ''Murcia - Molina de Segura - Alcantarilla'' kaj de la «urba areo» de ''[[Orihuela]]'' kun populacio totale de 776.784 personoj ([[2009]]), areo de 1.787,7 [[km²]] kaj loĝdenseco de 445,54 hab/km².<ref name = "conurb">http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/conurbaciones.xls {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110720145630/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/conurbaciones.xls |date=2011-07-20 }} Conurbaciones en 2008 [http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/areas.htm Francisco Ruiz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090203193359/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/areas.htm |date=2009-02-03 }} 2009.</ref> == Notoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Metropolaj areoj de Hispanio|Murcio]] [[Kategorio:Murcio]] 74o5j38v39mzrl2zfta90ocvj7n6r41 0 375425 9423528 8335141 2026-07-08T17:24:32Z Sj1mor 12103 9423528 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Spectre_absorption_des_cones.svg|eta|300px|[[Lumintensa funkcio|Lumintensaj funkcioj]] de fotoreceptoroĉeloj en la homa retino; [[ondolongo]] esprimitas en [[nanometro]]j (nm). La koloraj kurboj rilatas al la tri tipoj de konusetoj per iliaj respektivaj kolorosensivecoj, la nigra kurbo rilatas al la bastonetoj.]] '''Lumsensilo'''<ref>Vidu http://vortaro.net/#sensilo kaj [[NPIV]]</ref> aŭ laŭ la komuna ĵargono '''Lumkapta ĉelo''', aŭ pli komplike kaj neologie '''''Fotoreceptoro[[ĉelo]]''''', estas speciala speco de [[neŭrono]] troviĝanta en la [[retino]] de la okulo, kiu estas kapabla je fototransmeto. La granda [[biologio|biologia]] graveco de fotoreceptoroj estas, ke ili konvertas [[lumo]]n (elektromagneta ondo) en signalojn, kiuj povas stimuli biologiajn procezojn. Pli specife, fotoreceptoro[[proteino]]j en la ĉelo sorbas [[fotono]]jn, ekigante ŝanĝon en la membranopotencialo de la ĉelo. La du klasikaj tipoj de fotoreceptoroĉeloj estas [[bastoneto (ĉelo)|bastoneto]]j kaj [[konuseto]]j, ĉiuj kontribuas al informoj uzataj de la vida sistemo por formi reprezentadon de la vida mondo, nome [[Vidkapablo|vidaĵo]]. La bastonetĉeloj estas pli mallarĝaj ol la konusetĉeloj kaj distribuantaj alimaniere trans la [[retino]], sed la kemia procezo per kiu oni subtenas la fototransmeton estas simila.<ref>"eye, human." Encyclopædia Britannica. Encyclopaedia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2010.</ref> Bastonetoj estas multe pli nombraj (ĉ. 95 % de la fotoreceptoroĉeloj) ol la konusetoj; sed estas neniu bastonetĉelo en la centra parto (surfaco je 0,6 mm diametro) de la [[foveo]]. Estas tri specialigitaj sortoj de konusetoj, ĉiu estas aparte sensiva al unu el la tri koloroj: [[ruĝa]], [[verda]] kaj [[blua]] (vidu bildon). Tria klaso de lumkaptaj ĉeloj estis malkovrita dum la [[1990-aj jaroj]]:<ref name=Foster>{{Cite journal|last1= Foster|first1= R.G.|last2= Provencio|first2= I.|last3= Hudson|first3= D.|last4= Fiske|first4= S.|last5= Grip|first5= W.|last6= Menaker|first6= M.|title= ''Circadian photoreception in the retinally degenerate mouse (rd/rd)'' (Taga fotoreceptoro en degenera retino de muso)|journal= Journal of Comparative Physiology A|volume= 169|issue= 1|year= 1991|doi= 10.1007/BF00198171|language=angle}}</ref> nome la lumsentemaj ''ganglioĉeloj''. Tiuj ĉeloj ne kontribuas al vido rekte, sed supozeble apogas tago-noktajn ritmojn kaj [[pupilo|pupilan]] reflekson. Ekzistas gravaj funkciaj diferencoj inter la bastonetĉeloj kaj konusetĉeloj. Bastonetoj estas ekstreme sentemaj, tiamaniere ke ili povas esti ekigataj per tre malmulto da fotonoj (preskaŭ nur unu).<ref name=Hecht>{{Cite journal|last1= Hecht|first1= S.|last2= Shlar|first2= S.|last3= Pirenne|first3= M.H.|title = ''Energy, Quanta, and Vision'' (Energio, kvantummo kaj vidado)|journal= Journal of General Physiology|volume= 25|pages= 819–840| year= 1942|doi=10.1085/jgp.25.6.819|pmid=19873316|pmc=2142545|language=angle}}</ref> Pri tre malaltaj lumaj niveloj, vida sperto estas kalkulita sole de la bastonetosignalo, pro tio ke la konusetoj ne estas sufiĉe sensivaj. Tio klarigas kial koloroj ne povas esti vidataj ĉe malaltaj lumoniveloj: nur unu speco de lumkapta ĉelo estas aktiva. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Bastoneto (ĉelo)]] * [[Fotodiodo]] * [[Fotoelektra efiko]] * [[Fotosintezo]] * [[Fotovoltaiko]] * [[Fotoĉelo]] * [[Sunĉelo]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Lumo]] [[Kategorio:Anatomio]] [[Kategorio:Vidado]] lvc4f9svt1nj5at165a9scepcqmiwsy 0 384034 9423615 9384039 2026-07-08T18:32:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423615 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Michael Hesemann''' (naskiĝinta la 22-an de marto [[1964]]) estas germana historiisto, kultura antropologo, ĵurnalisto kaj aŭtoro de furorlibroj internacinivele, specialiĝinta pri la [[Historio de kristanismo]]. == Vivo == Hesemann studis [[historio]]n kaj [[kultura antropologio|kulturan antropologion]] ĉe la universitato de [[Göttingen]]. Nun li vivas en [[Düsseldorf]] kaj [[Romo]], kie estas akreditita ĉe la [[Apostola Seĝo]]. Foje amasmedioj lin kvalifikas spertulo, historinivele, pri [[relikvo]]j<ref>[https://online.wsj.com/article/SB10001424052748704216804575423673016971944.html]</ref>. Pro sia kvalifiko de akademia historiisto kaj esploristo, li frekventas la [[Sekreta vatikana arĥivo|vatikanajn sekretajn arĥivojn]] eĉ la zonojn ankoraŭ ne malfermitajn al la publiko. Li kunlabore plivivigas la rilatojn de la juda [[Pave the Way Foundation]] kun la [[Katolika Eklezio]]. Liaj 34 libroj (ĝis nun: [[2011]]) estis publikigitaj almenaŭ en 14 lingvoj (certe en la germana, angla, hispana, itala, ĉeka, slovaka, hungara, rumena, kroata, greka, pola, rusa, nederlanda, franca) kun mondo-presado de ĉirkaŭ du milionoj da ekzempleroj. Hesemann prelegis en konferencoj kaj internaciaj kongresoj en almenaŭ 30 universitatoj de la kvin kontinentoj, inter kiuj precipe la [[Pontifika Laterana Universitato]] kaj ĝiaj filioj. == Apartaj historiaj esploroj de Michael Hesemann == === La relikva Tabuleto de Romo ([[INRI]]) === Temas pri la tabuleto sur kiu estas inskribita la titolo motivanta la verdikton de krucumo. (Vidu bibliografion), kiun iu tradicio asertas esti ĝuste tiu uzita en tiu kazo. Kun speciala permeso de la [[Apostola Seĝo]], Hesemann science esploris la historion de la hipoteza, laŭ ia tradicio, skribaĵo sur la kruco de [[Jesuo]], kiu restis neesplorita laŭ ĉirkaŭ 1700 jaroj. Per helpo de sep [[Paleografio|paleografiaj]] israelaj spertuloj aplikantaj la plej ĝis tiam sciencajn metodojn, li datigis tiun relikvon je la 1-a jarcento proponante ĝian aŭtentikecon (Vidu bibliografion). Tiu konkludo, krom la admiro de la papo [[Johano Paŭlo la 2-a]], ricevis konfirmon de la samtipaj studoj de Maria Rigato<ref>''ll Titolo Della Croce Di Gesù. Confronto tra i Vangeli e la Tavoletta-reliquia della Basilica Eleniana a Roma, Tesi Gregoriana''. Serie Teologia 100, Roma 2005, ISBN 88-7652-969</ref> kaj konsenton de profesoro [[Carsten Peter Thiede]] de la universitato de [[Bazelo]] kaj de esploristoj de la israela arkeologia situo [[Beer-Sheva]]. Sekve de tiu konkludo, konigita per furorlibro (Germanio 1999) kaj Italio (2010) “Titulus Crucis” (Surkruca Skribaĵo), la relikva tabeleto, ĉiam konservita en la Baziliko de Sankta Kruco en Romo, fariĝis objekto de vizito kaj de pilgrimuloj kaj de spertuloj. === Fàtima === Hesemann profesie interesiĝis, kaj verkis, pri la eventoj de la [[Maria apero|Mariaj aperoj]] en [[Virgulino de Fátima|Fàtima]] por pruvi kaj konigi la mesaĝon de la “sekreto” konfidita al la, tiam knabino, fratino “Lucia”. Tiukaze li havis specialan permeson enketi rekte ĉe la tiama vivanta viziulino. === ''Sudario de Oviedo'' === En la verko “La silentaj atestaĵoj de Golgoto” (2000) li subtenas ke per sciencaj pruvoj oni rajtas aserti ke la “sudario” (ŝvitotuko) konservita en la katedralo de [[Oviedo]] montras figuron koincidantan kun la vizaĝo de la [[Mortotuko de Torino]]. Pro tio unu apogus historian gravecon de la alia, ĝuste kiel sugestas popolaj kaj literaturaj tradicioj.de kristanaj komunumoj. === La tombo de Sankta Petro === La ĉeeston de la tombo de Sankta Petro en Romo apogis tradicio, sed ne historia dokumenta konstato. Sed, fine, arkeologoj elfosis en la [[vatikanaj grotoj]], ĝuste sub la ĉefaltaro siatempe establita, laŭtradicie, super la tombo de la ĉefapostolo en la [[Baziliko de Sankta Petro]] en Romo, kaj trafis ostojn kaj skribaĵon konfirmantajn la tradicion. Nu Hesemann fascinmaniere priskribas la diversajn stadiojn de la elfosaĵo kaj de la malkovro ĝin dokumentante per fotoj neniam publikigitaj ĝis tiam. Tiu verko estas aranĝita kun la kunlabora apogo de episkopo Vittorio Lanzani, nome responsulo pri la “administrantaro de la konstruaĵo de la Baziliko de Sankta Petro” kaj de profesoro pri historio [[Eva-Maria Jung-Inglessis]]. ([http://de.wikipedia.org/wiki/Eva-Maria_Jung-Inglessis]). === La nigraj legendoj === En sia libro “Kontraŭ la Eklezio. mitoj, nigraj legendoj, mensogoj”, 2007<ref>Origina titolo: Die Dunkelmämer, ‘’Muthen, Lügen und Legenden um die Kirken Geschichte’’.</ref> fascine Hesemann diskonigas la rezultojn de kelkaj nuntempaj historiistoj reviziantaj aŭ diversforme prezentantaj la supozajn misfarojn de la Kristana Eklezio, precipe de ĝia Konfesio Katolika. Aparte rimarkindaj la pritraktoj pri [[Albigensismo|Albigensoj]], [[La ĉasado de sorĉistinoj]], [[Krucmilitoj]], [[Johana (papino)]]... === Sankta Paŭlo === En aprilo de 2008, post esploro en [[Grekio]], [[Kipro]], [[Turkio]], [[Israelo]] kaj [[Malto]], Hesemann publikigis “[[Sankta Paŭlo|Paŭlon el Tarso]]” (arkeologia biografio) okaze de la “paŭla” jaro. En tiu verko li unuafoje prezentas, helpe de spertuloj de la “Krimopolico de [[Nordrejn-Vestfalio|Norda Vsstefalio]], la plejeblan fizionomion de Paŭlo. [[Dosiero:PaulusTarsus LKANRW.jpg|eta|dekstra|Vizaĝo de Paŭlo el Tarso aranĝita, sugeste de Hesemann, de la kriminala polico de LCA]] Sekve de tiu verko, kaj ĝenerale pro sia historiesploro, li estis ŝarĝita instrui pri historio la diakonojn de la [[Regensburg|Ratisbona]] Diocezo, kaj ekdocentis pri la sama objekto en la seminario de [[Kolonjo]]. === Defendo pri Pio la 12-a === En oktobro 2008 eliris lia libro “La papo kiu defiis Hitler. La vero pri papo [[Pio la 12-a]]”, kies enhavo estas frukto de esploroj, samokaze kunvenante kun la referanto kaj postulatoro por la proceso koncernanta la beatigon de Pio la 12-a, en la [[Sekreta vatikana arĥivo|Vatikana Arĥivo]], ĝuste inter la dokumentoj referencantaj al la [[dua mondmilito]]<ref>Nun estas publike konsulteblaj la dokumentoj rilatantaj al [[Pio la 11-a]], nome ĝis 1939, kaj apartaj sektoroj de la dokumentaro de la sekvaj epokoj</ref>: El tiu konsultado Hesemann deduktis ke Pio la 12-a tiel engaĝiĝis en la protekto de la judoj persekutataj ke li sukcesis savi la vivon de 850.000, kies 11.000 nur en Romo, dum la [[Holokaŭsto]]. Rimarkindas la arĥiva dokumentaro laŭ kiu Pio la 12-a, tiam nur ŝtatsekretario, petis diversflanke vizojn por 200.000 judoj nur tri semajnoj post la [[kristala Nokto]] okazinta la 9-an de novembro [[1938]] en Germanio. La kvanto de simila dokumentaro, ankoraŭ ne tute esplorita kaj, do, ankoraŭ ne konigita, impresis la verkiston kaj ties legantojn. La rezultoj de la publikigita esploro ricevis la konsenton kaj laŭdojn de la usonjuda asocio [[Pave the Way Foundation]] [[Kritikoj_al_la_Katolika_Eklezio]]<ref>(PTWF) fondita de [[Gary Krupp]], kiu celas la repacigon inter judismo kaj katolikismo (vidu [[:es:Fundación Pave the Way]] )</ref> == Bibliografio == Bibliografion pli kompletan oni povas konsulti ĉe [http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Michael_Hesemann&action=edit&section=6] * "Die kommende Weltkrise", 1998 * "La titolo de Jesuo" 1999 * "La sekreto de Fàtima" , 2002 * "La silenta atestanto pri la Kalvario”, 2000 * "La malkovro de la Sankta Gralo", 2003 * "La unua papo", 2003 * "La religio de Hitler", 2004 * "La mensogo de Hitler", 2005 * "Johano Paŭlo la 2-a La Granda", 2006 * "La obskura homo" 2007 * "Paŭlo el Tarso", 2008 * "La papo kiu defiis Hitler”, 2008 * "Jesuo de Nazareto. Arkeologoj sur la spuroj de la Savinto”, 2009 * "Sango sur la ŝtofo de Kristo”, 2010 * "Esploro pri la Mortotuko de Torino”, 2010 * "Maria de Nazareto. Historio, arkeologio, legendoj”, 2011 * ”Kontraŭ la Eklezio. Mitoj, nigraj legendoj, mensogoj”, 2007. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.edicolaweb.net/nonsoloufo/t_hesema.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111111172409/http://edicolaweb.net/nonsoloufo/t_hesema.htm |date=2011-11-11 }} * [http://www.segnideitempi.org/hesemann-%c2%abchiesa-troppe-leggende-nere%c2%bb/chiesa/hesemann-%c2%abchiesa-troppe-leggende-nere%c2%bb/]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.google.it/search?q=Michael+Hesemann&hl=it&rlz=1T4RNTN_itIT380IT381&prmd=imvnsbo&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ei=vBzRTobnJsak-gbL_7nzDg&ved=0CEAQsAQ&biw=1349&bih=668] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hesemann, Michael}} [[Kategorio:Kristanismo]] [[Kategorio:Nigraj legendoj]] [[Kategorio:Historio de kristanismo]] [[Kategorio:Germanaj historiistoj]] cf3i2d23jxx4c4epd8vx7qeweaerpod 0 392263 9423348 9420845 2026-07-08T13:04:56Z Crosstor 3176 /* F */ 9423348 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj famaj [[hungaroj]], kiuj naskiĝis en [[Budapeŝto]] laŭ alfabeto. (Pri la ceteraj famuloj vidu ankaŭ la [[:Kategorio:Distriktoj de Budapeŝto|artikolojn pri distriktoj de Budapeŝto]] (ekzemple [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Újpest]]) kaj pri [[Pest (urbo)|Pest]] kaj [[Buda]] antaŭ [[1873]] (kiuj naskiĝis en tiuj lokoj): [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Pest]], [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Buda]]!) * Pri (G-K) la liston vi vidos: [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Budapeŝto (G-K)]]! * Pri (L-R) la liston vi vidos: [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Budapeŝto (L-R)]]! * Pri (S-Z) la liston vi vidos: [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Budapeŝto (S-Z)]]! {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == {{Div col|cols = 3}} * [[Judit Aba-Novák]], tekstilartisto * [[Ervin Abádi]], [[grafikisto]] * [[Erzsébet Abaffy]], [[lingvisto]] * [[Gyula Abay Neubauer]], [[ekonomikisto]] * [[Bódog Ábel]], ekonomikisto * [[Jakab Ábel]], kanuisto * [[Béla Abody]], [[verkisto]] * [[Arany Abonyi]], [[pentristo]] * [[Géza Abonyi]], [[aktoro]] * [[Géza Abonyi (juristo)]] * [[István Abonyi (ŝakisto)]] * [[Iván Abonyi]], (fizikisto) * [[Tivadar Abonyi]], aktoro * [[János Ábrahám (ginekologo)]] * [[Emil Ábrányi (komponisto)]] * [[János Abrudbányay]], instruisto * [[Ágoston Ács]], [[pentristo]] * [[Gábor Ács]], [[arkitekto]] * [[Ernő Ács]], [[fizikisto]] * [[Ilona Ács]], [[naĝado|naĝisto]] * [[János Ács]], [[reĝisoro]] * [[Kató Ács]], verkisto * [[Lajos Ács]], [[politikisto]] * [[Mária Ács]], kemiisto * [[Pál Ács]], [[redaktoro]] * [[László Acsády]], nervobiologo * [[Ilona Aczél (pentristo)]] * [[István Aczél]], ekonomo * [[János Aczél]], [[matematikisto]] * [[Márton Aczél]], [[biologo]] * [[Tamás Aczél]], [[verkisto]] * [[György Ádám (advokato)]] * [[Lóránt Ádám]], juĝisto * [[Tamás Ádám (agronomo)]] * [[Anna Adamikné Jászó]], lingvisto * [[Adelina Adler]], [[operkantisto]] * [[Zsigmond Adler]], boksisto * [[Balázs Adolf]], kanuisto * [[Bence Adorján]], ekonomo * [[Csaba Adorjáni]], psikologo * [[Attila Adrovicz]], kajakisto * [[Árpád Ág]], fizikisto * [[Karola Ágai]], operkantisto * [[Péter Agárdi]], literaturhistoriisto * [[Ilona Agárdy]], aktoro * [[Irén Ágay]], operkantisto * [[Kamil Aggházy]], historiisto * [[Mariska Aggházyné Balló]], pentristo * [[Lajos Ágner]], orientalisto * [[Tamás Agócs]], budhologo * [[György Ágoston (humuristo)]] * [[László Ágoston]], operkantisto * [[Zoltán István Ajkay]], [[pulmonologo]] * [[Miklós Ajtai (matematikisto)]] * [[Erzsi Ákos]], aktoro * [[Károly Ákos]], psikologo * [[László Ákos]], ĵurnalisto * [[Ambrus Alaksza]], [[instruisto]] * [[Tamás Alaksza]], verkisto * [[Gábor Albert (aktoro)]] * [[Júlia Albrecht]], [[ceramikisto]] * [[Ferenc Alexander]], [[psikiatro]] * [[Gábor Alexander]], kemiisto * [[György Alexits]], matematikisto * [[Géza Alföldy]], [[historiisto]] * [[Jenő Alföldy (redaktoro)]] * [[György Almár]], pentristo * [[Iván Almár]], astronomo * [[Ágnes Almási]], tablotenisisto * [[Éva Almási]], aktoro * [[Miklós Almási]], [[filozofo]] * [[Zsuzsa Almássy]], arta sketisto * [[Andor Almásy]], kemiisto * [[Gedeon Almásy]], kemiisto * [[Pál Alpári]], redaktoro * [[Lajos Alszeghy]], aktoro * [[Margit Altai]], verkisto * [[Licco Amar]], violonisto * [[Jenő Ambrózi (pli aĝa)]], halterlevisto * [[Éva Ambrus]], ceramikisto * [[Gyula Ambrus]], kuracisto * [[Irén Ambrus]], operetkantisto * [[Zoltán Ambrus (gitaristo)]] * [[Éva Ancsel]], filozofo * [[Géza Anda]], pianisto * [[Ernő Andai]], aktoro * [[Pál Andai]], arkitekto * [[Margit Andaházi]], aktoro * [[Béla Andai]], aktoro * [[Györgyi Andai]], aktoro * [[Piroska Anderlik]], imunologo * [[György Andersen]], ĵurnalisto * [[Erzsébet Andics]], [[historiisto]] * [[Péter Andorai]], [[aktoro]] * [[Péter Andorka]], [[komponisto]] * [[Rudolf Andorka]], [[sociologo]] * [[Béla András]], [[dirigento]] * [[Ferenc András]], reĝisoro * [[László András (verkisto)]] * [[Sándor András (poeto)]] * [[Tibor Andrásfi]], skermisto * [[Borbála Andrássy]], taglibristo * [[Klára Andrássy]], flegisto * [[Kati Andresz]], voĉoaktoro * [[Sándor Andrikovics]], biologo * [[Iván Angelus]], dancisto * [[Margit Angerer]], operkantisto * [[Csaba Anghi]], zoologo * [[István János Angyal]], kemiisto * [[Gyula Angyal Nagy]], operkantisto * [[Mária Angyal]], reĝisoro * [[Gergely Angyalosi]], kritikisto * [[Béla Ángyán]], politikisto * [[István Anhalt]], komponisto * [[Alfonz Anker]], genetikisto * [[Csaba Antal]], kostumisto * [[Frigyes Antal]], arthistoriisto * [[Gergely Antal]], ŝakisto * [[István Antal (pianisto)]] * [[Károly Antal]], [[skulptisto]] * [[László Antal (ekonomikisto)]] * [[Róbert Antal]], akvopilkisto * [[Ferenc Antoni]], [[kuracisto]] * [[Imre Apáthi]], aktoro * [[Bence Apáti]], [[baletisto]] * [[Miklós Apáti (poeto)]] * [[Ákos Bertalan Apatóczky]], [[ĉinologo]] * [[Noémi Apor]], aktoro * [[Géraldine Apponyi]], [[reĝino]] * [[Béla Aradi]], prokuroro * [[László Aradszky]], ŝlagrokantisto * [[Adrienn Arányi]], aktoro * [[Jelly Arányi]], violonisto * [[Magda Aranyossi]], ĵurnalisto * [[Endre Arató]], historiisto * [[István Arató]], pentristo * [[Péter Arató]], [[elektrinĝeniero]] * [[Tamás Ardai]], reĝisoro * [[Géza Arday]], instruisto * [[Péter Árkai]], [[geologo]] * [[Bertalan Árkay]], [[arkitekto]] * [[Lili Árkayné Sztehló]], vitralisto * [[Paul Arma]], pianisto * [[Lajos Áron Nagy]], pentristo * [[Annamária Artner]], ekonomikisto * [[Edgár Artner]], pastro * [[Margit Artner]], ilustristo * [[Tivadar Artner]], arthistoriisto * [[Attila Árvay]], [[kardiologo]] * [[Oszkár Asbóth (grafikisto)]] * [[Oszkár Ascher]], aktoro * [[Tamás Ascher]], reĝisoro * [[Gábor Attalai]], industriartisto * [[Ede Atzél]], bienposedanto * [[György Auer]], prokuroro * [[Pál Auer]], advokato * [[Vince Augustin (kuracisto)]] * [[Mária Augusztinovics]], ekonomikisto * [[Aladár Aujeszky]], kuracisto * [[László Aujeszky]], [[meteologo]] * [[Béla Avasi]], muzikologo {{Div col end}} == B == {{Div col|cols = 3}} * [[Judit B. Kopp]], skulptisto * [[Magda B. Müller]], fotisto * [[László Baán]], ekonomikisto * [[László Babai]], matematikisto * [[László Babarczy]], reĝisoro * [[László Babiczky]], reĝisoro * [[Viktor Babits]], [[elektrinĝeniero]] * [[Gyula Babos]], [[gitaristo]] * [[Sándor Babos]], parazitologo * [[Zoltán Babos]], hidrologo * [[Szilvia Bach]], parodiisto * [[Béla Bacher]], arthistoriisto * [[Iván Bächer]], ĵurnalisto * [[Mihály Bächer]], pianisto * [[Richárd Backhausz]], kuracisto * [[Pál Bács]], kirurgo * [[Péter Bácsi]], luktisto * [[Elek Bacsik]], gitaristo * [[Tamás Bácskai]], ekonomikisto * [[Vera Bácskai]], historiisto * [[József Badics]], agronomo * [[Rajmund Badó]], luktisto * [[Gábor Bagdy]], oficisto * [[László Bagó]], aktoro * [[Veronika Bajáki]], juristo * [[Erzsébet Bajári]], entomologo * [[Gizi Bajor]], aktorino * [[Imre Bajor]], aktoro * [[Imre Bak]], pentristo * [[Róbert Bak]], [[psikoanalizisto]] * [[János Mihály Bak]], historiisto * [[András Baka]], juĝisto * [[István Bakács]], arkivisto * [[Endre Bakay]], [[osteologo]] * [[György Bakcsi]], redaktoro * [[Ágnes Bakó (komunisto)]] * [[Márta Bakó]], aktoro * [[Pál Bakó]], moderna pentatlonisto * [[Zoltán Bakó]], kajakisto * [[György Bakondi]], juristo * [[Alexa Bakonyi]], aktoro * [[Ernő Bakonyi]], popoldancisto * [[Géza Bakonyi]], bibliotekisto * [[Péter Bakonyi]], skermisto * [[Tibor Bakonyi (politikisto)]] * [[Ferenc Bakos]], lingvisto * [[Károly Bakos]], halterlevisto * [[Csaba Baksa]], geologo * [[János Baksa-Soós]], gitaristo * [[László Baksa Soós]], aktoro * [[József Baksai]], pentristo * [[Zoltán Baksay]], historiisto * [[László Baky]], [[subministro]] * [[József Bal]], aktoro * [[Péter Balabán]], tradukisto * [[Andor Balajthy]], pupteatristo * [[Béla Balás (episkopo)]] * [[Edit Balás]], arthistoriisto * [[Eszter Balás]], skulptisto * [[Márk Balaska]], kajakisto * [[Jenő Balaskó]], poeto * [[Béla Balassa]], ekonomikisto * [[Gábor Balassa]], aktoro * [[György Balassa (klarnetisto)]] * [[György Balassa (psikologo)]] * [[Gyula Balassa]], juristo * [[Péter Balassa]], esteto * [[Krisztián Balassa]], dirigento * [[Sándor Balassa (komponisto)]] * [[Tamás P. Balassa]], komponisto * [[László Balássy]], poeto * [[Kamill Balatoni]], kajakisto * [[Károly Balatoni]], naĝisto * [[Ádám Balázs]], komponisto * [[Ágnes Balázs]], aktoro * [[Alice Judit Balázs]] * [[Béla Balázs (historiisto)]] * [[Endre Balázs]], biokemiisto * [[Ervin Balázs]], inĝeniero * [[Fecó Balázs]], ŝlagromuzikisto * [[Géza Balázs]], lingvisto * [[György Balázs]], redaktoro * [[György Balázs (historiisto)]] * [[István Balázs (ĉinologo)]] * [[János Balázs (pianisto)]] * [[Judit Balázs]], psikiatro * [[Júlia Balázs]], astronomo * [[Lóránt Balázs]], kemiisto * [[Nándor Balázs]], [[fizikisto]] * [[Péter Balázs (aktoro)]] * [[Péter Balázs (kanuisto)]] * [[Sándor Balázs (bibliotekisto)]] * [[Edit Balázsovits]], aktoro * [[András Báldi]], ekologo * [[Kornél Baliga]], arkitekto pri internaj spacoj * [[Béla Bálint]], aktoro * [[Elemér Bálint]], matematikisto * [[Endre Bálint]], [[pentristo]] * [[György Bálint (aktoro)]] * [[György Bálint (verkisto)]] * [[István Bálint (reĝisoro)]] * [[Jenő Bálint]], kritikisto * [[László Bálint]], futbalisto * [[Michael Balint]], kuracisto * [[Péter Bálint (kuracisto)]] * [[Rezső Bálint (kuracisto)]] * [[Rezső Bálint (pentristo)]] * [[Rezső Bálint (trombonisto)]] * [[Sári Balkányi]], psikanalizisto * [[Géza Balkay]], aktoro * [[Margit Balla]], grafikisto * [[Zsuzsi Balla]], aktoro * [[Károly Ballai]], poŝtisto * [[Elemér Baló]], aktoro * [[József Baló (kuracisto)]] * [[György Baló]], prezentisto * [[Júlia Baló]], raportisto * [[László Baló]], ĵurnalisto * [[Ágoston Balogh]], baletisto * [[Edina Balogh]], aktoro * [[Elemér Balogh (ekonomikisto)]] * [[Emese Balogh]], aktoro * [[Ernő Balogh (pianisto)]] * [[Erzsi Balogh]], aktoro * [[Gábor Balogh (moderna pentatlonisto)]] * [[Ilona Balogh]], arthistoriisto * [[István Balogh (futbalisto)]] * [[Jolán Balogh]], arthistoriisto * [[Károly Balogh (oficisto)]] * [[Klári Balogh]], pupteatristo * [[Margit Balogh (geografo)]] * [[Pálma Balogh]], pistolpafisto * [[Roland Balogh]], gitaristo * [[Tamás Balogh]], ekonomikisto * [[Zsuzsa Balogh]], aktoro * [[György Baloghy (pentristo)]] * [[Huba Bálványos]], grafikisto * [[Károly Bamberger]], bestokuracisto * [[Béla Bán]], pentristo * [[Endre Bán (ginekologo)]] * [[Ervin Bán]], instruisto * [[Klári Bán]], aktoro * [[Róbert Bán]], reĝisoro * [[Zoltán Bán]], komikisto * [[Éva Bánáty]], gimnastikisto * [[Ede Banda]], [[violonĉelisto]] * [[Gábor Bándi]], arkeologo * [[János Bándi]], operkantisto * [[Béla Bánfalvi]], violonisto * [[Eszter Bánfalvi]], aktoro * [[Klára Bánfalvi]], kajakisto * [[Ágnes Bánfalvy]], aktoro * [[György Bánffy (aktoro)]] * [[Eszter Bánffy]], arkeologo * [[József Bánhegyi]], mikrobiologo * [[Gabriella Bánki]], dancisto * [[Zsuzsa Bánki]], aktoro * [[Gábor Bánky]], aktoro * [[Irén Bánó]], operetkantisto * [[László Bánóczi]], reĝisoro * [[Tamás Banovich]], reĝisoro * [[György Bánrévy]], arkivisto * [[Ildikó Bánsági]], aktoro * [[Kornél Pál Bánsági]], ekonomikisto * [[Éva Bányai (kemiisto)]] * [[Éva Bányai (psikologo)]] * [[István Bányai]], grafikisto * [[Dénes Bara]], patologo * [[Gizella Barabás]], pentristo * [[Lőrinc Barabás]], trumpetisto * [[Lujza Barabás]], pentristo * [[Márton Barabás]], pentristo * [[Mihály Barabás (radiologo)]] * [[Sári Barabás]], operkantisto * [[Tamás Barabás]], ĵurnalisto * [[Zoltán Barabás (agronomo)]] * [[Zoltán Barabás Kiss]], aktoro * [[Zsófi Barabás]], pentristo * [[Ferenc Baracsi]], aktoro * [[Gergely Bárándy]], advokato * [[Péter Bárándy]], advokato * [[László Baránszky]], arthistoriisto * [[Árpád Bárány]], skermisto * [[Frigyes Bárány]], aktoro * [[András Baranyay]], [[grafikisto]] * [[Ibolya Baranyai]], aktoro * [[Zsolt Baranyai]], matematikisto * [[László Baranyi]], aktoro * [[Etele Baráth]], ministro * [[Kristóf Baráti]], violonisto * [[Péter Barbinek]], aktoro * [[Imre Barcza]], bibliotekisto * [[Zsolt Barcza]], zimbalisto * [[László Bárdos (poeto)]] * [[Zsuzsa Barlay]], operkantisto * [[Balázs Barna]], agronomo * [[Árpád Bardócz (pentristo)]] * [[Attila Bardóczy]], aktoro * [[Alice Bárdos]], violonisto * [[Artúr Bárdos]], teatrestro * [[Lajos Bárdos]], [[muzikisto]] * [[Tamás Bárdos]], kemiisto * [[András Bárdossy]], hidrologo * [[Emese Barka]], luktisto * [[Ilona Barkóczi]], psikologo * [[Béla Barna (plibonigisto)]] * [[János Barna (instruisto)]] * [[Péter Barna]], policoficiro * [[Viktor Barna]], tablotenisisto * [[László Barnák]], teatrestro * [[György Baross]], oficisto * [[Gyula Baros]], literaturhistoriisto * [[Imre Baross]], cirkisto * [[Ödön Barsi]], verkisto * [[András Bársony]], politikisto * [[Dóra Bársony]], operkantisto * [[Erzsi Bársony]], aktoro * [[István Bársony (aktoro)]] * [[Rózsi Bársony]], aktoro * [[Tivadar Bársony]], radiologo * [[Béla Barsy]], aktoro * [[Gyula Barsy]], statistikisto * [[Barri Barta]], cirkisto * [[Éva Barta]], juvelisto * [[Gábor Barta]], historiisto * [[István Barta]], inĝeniero * [[János Barta (pli juna)]] * [[Lajos Barta (skulptisto)]] * [[Mária Barta]], aktoro * [[Mária Barta (pentristo)]] * [[Tamás Barta]], gitaristo * [[Tamás Bartal]], juristo * [[György Bártfai]], ginekologo * [[Tamás Bártfai]], biokemiisto * [[Antal Bartha]], historiisto * [[Dénes Bartha]], muzikhistoriisto * [[Ferenc Bartha]], bankisto * [[István Bartha (hidrologo)]] * [[János Bartha (aktoro, 1920)]] * [[Károly Bartha (ministro)]] * [[Károly Bartha (naĝisto)]] * [[Judit Bartholy]], meteologo * [[István Bartke]], ekonomikisto * [[János Bartók]], lingvisto * [[Emma Bartoniek]], historiisto * [[Erika Bartos]], arkitekto * [[Irén Bartos]], baletisto * [[Andor Basch]], pentristo * [[Árpád Basch]], pentristo * [[Edit Basch]], pentristo * [[Lóránt Basch]], advokato * [[Ernő Baskai]], kemiisto * [[Juli Básti]], aktoro * [[István Básthy]], dekoraciisto * [[Ferenc Batári]], arthistoriisto * [[Elza Báthory]], operetkantisto * [[Giza Báthory]], aktoro * [[Júlia Báthory]], vitroartisto * [[Tamás Bátor]], operkantisto * [[András Batta]], muzikologo * [[József Bauer]], bibliotekisto * [[Mihály Bauer]], matematikisto * [[Péter Tamás Bauer]], ekonomikisto * [[Tamás Bauer]], ekonomikisto * [[Ferenc Ferdinánd Baumgarten]], esteto * [[Nándor Baumgarten]], juristo * [[Éva Bayer Fluckiger]], matematikisto * [[Gusztáv Bayerle]], turkologo * [[Lajos Bazsay]], aktoro * [[József Bazsinka]], tubjisto * [[Zsuzsanna Bazsinka]], operkantisto * [[Jenő Beamter]], drumisto * [[József Beck]], matematikisto * [[Judit Beck]], pentristo * [[Tamás Beck]], ministro * [[Gábor Becker]], arkitekto * [[Pál Becker]], ekonomikisto * [[János Becsey]], naĝisto * [[György Becsky]], ekonomikisto * [[Anna Bede]], poeto * [[Szabolcs Bede-Fazekas]], aktoro * [[Gábor Bednanics]], literaturhistoriisto * [[Dezső Bednay]], emajlisto * [[Éva Bednay]], pentristo * [[Rudolf Bedő]], fabrikisto * [[István Beé]], kajakisto * [[János Miklós Beér]], kemiisto * [[Miklós Beer]], episkopo * [[Benő Békefi]], kalvinana episkopo * [[Gellért József Békés]], monaĥo * [[Pál Békés]], verkisto * '''[[György Békésy]]''', fizikisto, Nobel-premiito * [[Ernő Béki]], historiisto * [[Iván Béky-Halász]], poeto * [[László Bélády]], inĝeniero * [[Iván Bélai]], kemiisto * [[Vilmos Bélay]], arkivisto * [[Alajos Béldy]], naĝisto * [[Gyula Belényi]], historiisto * [[László Beleznai]], akvopilkisto * [[Margit Beleznay (1887)]], aktoro * [[Béla Belicza]], kanuisto * [[Máté Bella]], komponisto * [[László Bellák]], tablotenisisto * [[Pál Bélley]], bibliotekisto * [[Ágoston Benárd]], ministro * [[Miklós Bencze]], [[operkantisto]] * [[Zsolt Bende]], operkantisto * [[András Benedek]], dramaturgo * [[Dalma Benedek]], kajakisto * [[Gábor Benedek]], arkitekto * [[Gábor Benedek (bestokuracisto)]] * [[György Benedek]], pentristo * [[Imre Benedek]], grafikisto * [[László Benedek (reĝisoro)]] * [[Marcell Benedek]], verkisto * [[Mari Benedek]], kostumisto * [[Miklós Benedek]], aktoro * [[Pál Benedek]], kemiisto * [[Tibor Benedek (akvopilkisto)]] * [[László Benjamin]], [[poeto]] * [[Zoltán Benkő]], pianisto * [[Ottó Benedikt]], inĝeniero * [[Zsuzsa Beney]], poeto, kuracisto * [[Ágost Benkhard]], pentristo * [[Ágost Benkhard (arkitekto)]] * [[Dániel Benkő (liutisto)]] * [[Gyula Benkő]], aktoro * [[Nóra Benkő]], aktoro * [[Péter Benkő]], aktoro * [[Sándor Benkó]], [[klarnetisto]] * [[Tamás Benkócs]], fagotisto * [[Katalin Benson]], psikologo * [[László Beöthy (teatrestro)]] * [[Lídia Beöthy]], aktoro * [[Ottó Beöthy]], bibliotekisto * [[Tamás Beőthy]], jezuito * [[Rudolf Bér]], pentristo * [[Lajos Berán]], skulptisto * [[Gábor Beratin]], aktoro * [[Viktor Bérces]], juristo * [[László Berczeller]], biokemiisto * [[István Berczelly]], [[operkantisto]] * [[Mária Bérczes]], baletisto * [[Árpád Berczik (biologo)]] * [[Géza Berczy]], aktoro * [[József Berda]], poeto * [[András Berecz]], kantisto * [[Frigyes Berecz]], ministro * [[Zoltán Bereczki]], aktoro * [[Albert Bereczky]], kalvinana episkopo * [[Endre Bereczky]], kemiisto * [[Dóra Beregi]], tablotenisisto * [[Oszkár Beregi]], aktoro * [[Andor Berei]], ministro * [[László Berek]], radiologo * [[Géza Bereményi]], verkisto * [[György Berencsi (bakteriologo)]] * [[György Berencsi (virologo)]] * [[György Berend]], juristo * [[István Berend]], agronomo * [[Iván Berend]], ekonomikisto * [[Iván T. Berend]], historiisto * [[Pál Berendy]], futbalisto * [[István Berendik]], kameraisto * [[Ernő Berentey (filo)]], radiologo * [[Ernő Berentey (patro)]], ginekologo * [[Róbert Berény]], pentristo * [[Gábor Berényi]], reĝisoro * [[Ottó Berényi]], komikisto * [[Ilona Béres]], aktoro * [[János Béres (skulptisto)]] * [[Ottó Berg]], dirigento * [[Péter Bergendy (reĝisoro)]] * [[Antal Berkes]], pentristo * [[Zoltán Berkes]], [[meteologiisto]] * [[András Berkesi]], verkisto * [[Sándor Berkesi]], dirigento * [[László Berki]], violonisto * [[Krisztián Berki]], gimnastikisto * [[Tamás Berki]], ĵazokantisto * [[Lili Berky]], aktoro * [[Péter Bernek]], naĝisto * [[Jolán Berrár]], lingvisto * [[Ágnes Bertalan]], aktoro * [[Tivadar Bertalan]], grafikisto * [[Vilmos Bertalan]], arthistoriisto * [[Iván Bertényi (pli aĝa)]] * [[Iván Bertényi (pli juna)]] * [[László Berty]], skermisto * [[Ilona Berzétey]], aktoro * [[Miklós Besnyő]], historiisto * [[Pál Besztercei]], aktoro * [[Gyula Betlen]], skulptisto * [[János Betlen]], ĵurnalisto * [[Zoltán Bezerédi]], aktoro * [[László Bezsilla]], entomologo * [[Károly Biber]], agronomo * [[Judit Bibó]], lingvisto * [[István Bibó]], politikisto * [[István Bibó (arthistoriisto)]] * [[Károly Bicskey]], aktoro * [[Károly Bieber]], [[forĝisto]] * [[Gábor Bikich]], ĵurnalisto * [[Tivadar Bilicsi]], aktoro * [[Daniela Bikácsi]], pentristo * [[Mária Bilicsi]], aktoro * [[Irén Biller]], aktoro * [[Károly Binder]], pianisto * [[Ágnes Binét]], psikologo * [[Ákos Birkás]], pentristo * [[Endre Birkás]], bibliotekisto * [[Bálint Bíró]], ilustristo * [[Eszter Bíró]], muzikalkantisto * [[Gábor Biró (fizikisto)]] * [[Ica Bíró]], fotomodelo * [[József Bíró (ministro)]] * [[Kriszta Bíró]], aktoro * [[László Bíró]], [[inventisto]] * [[Mihály Bíró]], afiŝisto * [[Miklós Bíró]], [[kameraisto]] * [[Pál Bíró]], negocisto * [[Péter Biró (geodeto)]] * [[Sári Bíró]], pianisto * [[Zoltán Bíró]], politikisto * [[Zsuzsa Bíró]], dramaturgo * [[László Bitó]], verkisto, kuracisto * [[Márta Blaha]], aktoro * [[Sári Blaha]], aktoro * [[János Blaski]], pentristo * [[Balázs Blaskó]], aktoro * [[János Blaskó (skulptisto)]] * [[Péter Blaskó]], aktoro * [[Ildikó Bóbis]], [[skermisto]] * [[Ida Bobula]], historiisto * [[Imre Bóc]], ekonomo * [[Hugó Böckh]], geologo * [[Ede István Boczor]], metalurgo * [[Miklós Bodánszky]], kemiisto * [[László Bodi]], literaturhistoriisto * [[Kriszta Bódis]], reĝisoro * [[Erika Bodnár]], aktoro * [[Andrea Bodó]], gimnastikisto * [[Erzsébet Bodó]], operkantisto * [[Viktor Bodó]], reĝisoro * [[Imre Bodor]], operkantisto * [[Géza Bodolay]], reĝisoro * [[József Bodonhelyi]] * [[Gyula Bodrogi]], aktoro * [[Gábor Bódy]], reĝisoro * [[Gergely Bódy]], redaktoro * [[Irén Bódy]], tekstilartisto * [[Magdi Bódy]], kantisto * [[Gizi Bogár]], aktoro * [[István Bogár (komponisto)]] * [[Richárd Bogár]], koreografo * [[István Bogdán (bibliotekisto)]] * [[István Bogdán (pentristo)]] * [[Titanilla Bogdányi]], voĉoaktoro * [[Elek Bognár]], aktoro * [[Géza Bognár]], [[inĝeniero]] * [[Iván Bognár]], arkivisto * [[Sándor Bognár]], agronomo * [[Szabolcs Bognár]], juristo * [[Vilma Bognár]], operkantisto * [[Zalán Bognár]], historiisto * [[Zsolt Bognár (aktoro)]] * [[Árpád Bogsch]], juristo * [[Erik Bogsch]], kemiisto * [[András Bohár]], artisto * [[Vilmos Böhm]], ministro * [[Béla Bohus]], nervobiologo * [[Gábor Bojár]], komputikisto * [[Iván Bojár]], ĵurnalisto * [[Iván András Bojár]], ĵurnalisto * [[Endre Bojtár]], tradukisto * [[Éva Bóka]], historiisto * [[László Károly Bóka]], literaturhistoriisto * [[Mária Bókai]], aktoro * [[Ferenc Bókay]], aktoro * [[János Bókay]], verkisto * [[Zoltán Bókay]], kuracisto * [[Jutta Bokor]], operkantisto * [[László Bokor]], reĝisoro * [[Hanna Bokorné Szegő]], juristo * [[Ferenc Bokros]], ilustristo * [[Lajos Bokros]], ministro * [[Károly Bolberitz]], kemiisto * [[Pál Bolberitz]], pastro * [[Iván Boldizsár]], verkisto * [[Dániel Bolgár]], marimbisto * [[György Bolgár]], ĵurnalisto * [[Béla Bollobás]], matematikisto * [[Enikő Bollobás]], literaturhistoriisto * [[Lajos Bólya]], juristo * [[Mátyás Bolya]], muzikisto * [[Ervin Bóna]], instruisto * [[István Bóna (restaŭristo)]] * [[István Bondy]], aktoro * [[Éva Bónis]], muzeologo * [[György Bónis]], juristo * [[Zoltán Bonta]], helpreĝisoro * [[Dezső Bor]], korusestro * [[György Bor]], kemiisto * [[Pál Bor (pentristo)]] * [[István Iván Bor]], grafikisto * [[Gyula Borbándi]], verkisto * [[Dorka Borbás]], vitroartisto * [[Gabi Borbás]], aktoro * [[Gáspár Borbás]], futbalisto * [[Tibor Borbás]], skulptisto * [[László Borbély (pianisto)]] * [[László Borbély (sportĵurnalisto)]] * [[Beatrix Boreczky]], arkivisto * [[György Borgos]], psikologo * [[István Ferenc Borhegyi]], arkeologo * [[Attila Borhidi]], [[botanikisto]] * [[Gergő Borlai]], drumisto * [[Aicha Zakia Boussebaa]], karateisto * [[László Boris]], karikaturisto * [[Gyula-Frigyes Born]], inĝeniero * [[Tibor Bornai]], muzikisto * [[Tamás Böröndi]], aktoro * [[Katalin Böröndy]], aktoro * [[Iván Boronkai]], klasika filologo * [[Ádám Boros]], matematikisto * [[Attila Boros]], grafikisto * [[Endre Boros]], botanikisto * [[Lajos Boros]], redaktoro * [[László Boros (teologo)]] * [[Mihály Boros]], anestezisto * [[Zsuzsanna Boros]], historiisto * [[Elemér Boross]], dramisto * [[Géza Boross (aktoro)]] * [[Lajos Boross]], [[violonisto]] * [[Martin Boross]], reĝisoro * [[György Borsányi (futbalisto)]] * [[Balázs Borsos]], etnografo * [[Béla Borsos (bestokuracisto)]] * [[Iván Borsa]], arkivisto * [[Sándor Borz Kováts]], arkitekto pri internaj spacoj * [[János Börzsey]], futbalisto * [[Miklós Boskovits]], arthistoriisto * [[Péter Bősze]], aktoro * [[Miklós Böszörményi]], pulmonologo * [[Iván Böszörményi-Nagy]] * [[Gábor Bot]], muzikalkantisto * [[Kinga Bóta]], kajakisto * [[Lehel Both]], pianisto * [[Miklós Both]], muzikisto * [[Raoul Bott]], matematikisto * [[Juci Boyda]], aktoro * [[György Boytha]], juristo * [[László Bozó]], meteologo * [[András Bozóki]], ministro * [[Edina Bozóky]], historiisto * [[István Bozóky]], aktoro * [[Mihály Bozsi]], akvopilkisto * [[Péter Bozsó]], aktoro * [[Sándor Bozsóky]], reŭmatologo * [[Olivér Brachfeld]], tradukisto * [[Rezső Brada]], baletisto * [[Iván Bradányi]], tekstopoeto * [[András Bragyova]], juĝisto * [[Béla Brandenstein]], filozofo * [[Jenő Brandi]], akvopilkisto * [[Éva Braun (komunisto)]] * [[József Braun]], futbalisto * [[Paula Braun]], pianisto * [[Sándor Braun (patologo)]] * [[Angelo Brelich]], historiisto * [[Mario Brelich]], verkisto * [[György Brem]], [[pograndisto]] * [[György Brenner]], karikaturisto * [[Zoltán Breyer]], voĉoaktoro * [[Gábor Breznay]], pentristo * [[József Breznay]], pentristo * [[István Breyer]], episkopo * [[András Bródy (ekonomikisto)]] * [[György Bródy]], akvopilkisto * [[János Bródy]], ŝlagrokantisto * [[Vera Bródy]], pupteatristo * [[Győző Brunner]], drumisto * [[Márta Brunner]], aktoro * [[István Bubik]], aktoro * [[Róbert Büchler]], psikologo * [[Péter Pál Bucsky]], kuracisto * [[Zoltán Buczolich]], matematikisto * [[Béla Buda]], psikiatro * [[György Budapest Szabó]], grafikisto * [[Dénes Buday]], komponisto * [[László Buday (biokemiisto)]] * [[Tamás Buday]], kanuisto * [[Andor Budincsevits]], kemiisto * [[László Budinszky]], ministro * [[Sándor Budinszky]], [[raportisto]] * [[Ágoston Budó]], fizikisto * [[Károly Bugár-Mészáros]], kuracisto * [[Márton Bujdosó]], komponisto * [[László Bujtás (ekonomo)]] * [[István Bujtor]], aktoro * [[József Büki]], ornitologo * [[Márton Bukovi]], futbalisto * [[Béla Büky (bibliotekisto)]] * [[Béla Büky (infankuracisto)]] * [[Dorottya Büky]], bibliotekisto * [[György Bulányi]], piaristo * [[Sándor Burány]], ministro * [[Károly Burger]], ginekologo * [[Emmi Buttykay]], aktoro * [[János Buza (historiisto)]] * [[Márton Buza]], instruisto {{Div col end}} == C == {{Div col|cols = 3}} * [[Ferenc Cakó]], reĝisoro * [[Gábor Carelli]], operkantisto * [[Henrik Castiglione]], produktoro * [[László Castiglione]], muzeologo * [[Benjámin Ceiner]], kajakisto * [[Rudolf de Châtel]], kuracisto * [[Elizabeth De Charay]], aktoro * [[Attila Chikán]], ekonomikisto * [[Béla Jenő Cholnoky]], botanikisto * [[Tibor Cholnoky]], inĝeniero * [[Ferenc Chorin (negocisto)]] * [[Alajos Chrudinák]], [[raportisto]] * [[Rodrigo Crespo]], teatrestro * [[László Csaba]], ekonomikisto * [[László Csaba (arkitekto)]] * [[Edvin Csabai]], kanuisto * [[Lajos Csabai Ékes]], pentristo * [[Ibolya Csák]], altsaltisto * [[János Csák]], aktoro * [[M. György Csákány]], ginekologo * [[Eszter Csákányi]], aktoro * [[András Csáki]], gitaristo * [[Frigyes Csáki]], inĝeniero * [[Zoltán Csáktornyai]], pentristo * [[Lajos Csákvári Nagy]], pentristo * [[Benedek Csalog]], flutisto * [[Gábor Csalog]], pianisto * [[György Csanádi (juristo)]] * [[Judit Csanádi]], dekoraciisto * [[András Csanády]], grafikisto * [[Veronika Csánk]], arkeologo * [[Sándor Csányi (aktoro)]] * [[Valéria Csányi]], dirigento * [[András Csapó]], reĝisoro * [[Gábor Csapó]], akvopilkisto * [[György Csapó (drumisto)]] * [[Csaba Csapodi]], bibliotekisto * [[István Csapody (kuracisto)]] * [[Vera Csapody]], botanikisto * [[Klára Csapodyné Gárdonyi]], bibliotekisto * [[Zsuzsa Csarnóy]], aktoro * [[Ákos Császár]], matematikisto * [[Elemér Császár]], literaturhistoriisto * [[Janka Csatay]], operetkantisto * [[Kálmán Csathó]], verkisto * [[Tamás Csató]], muzeologo * [[Zsuzsanna Csató]], kirurgo * [[Etelka Csavlek]], operkantisto * [[Anna Marie Cseh]], manekeno * [[László Cseh (filo)]] * [[László Cseh (futbalisto)]] * [[Tamás Cseh]], komponisto * [[László Cseh-Szombathy]], sociologo * [[József Csemegi]], arkitekto * [[Miklós Csemiczky]], komponisto * [[Zoltán Csemniczky]], skulptisto * [[Aladár Csengeri]], aktoro * [[Ádám Csepeti]], ekonomo * [[Béla Csepreghy]], produktoro * [[Jenő Csepreghy]], reĝisoro * [[Éva Csepregi]], ŝlagrokantisto * [[Sándor Csepregi]], skulptisto * [[Zoltán Csepregi]], teologo * [[László Csere]], operetkantisto * [[István Cserepes]], pentristo * [[Arzén Cserépy]], reĝisoro * [[László Cserépy]], reĝisoro * [[Irma Cserey]], aktoro * [[György Cserhalmi]], aktoro * [[Zsuzsa Cserháti]], kantisto * [[Zsuzsa Cserje]], aktoro * [[Péter Csermely]], biokemiisto * [[Antal Cserna]], aktoro * [[Árpád Csernák]], aktoro * [[János Csernák]], aktoro * [[Pál Csernai]], futbalisto * [[János Cserni]], juĝisto * [[Mariann Csernus]], aktorino * [[József Cserny (komunisto)]] * [[Miklós Csics]], arkitekto * [[Dorina Csifó]], muzikalkantisto * [[István Csík]], pentristo * [[Rózsi Csikós]], aktoro * [[Péter Csíkszentmihályi]], arkitekto * [[Róbert Csíkszentmihályi]], skulptisto * [[Endre Csillag]], gitaristo * [[István Csillag (ministro)]] * [[Vera Csillag]], grafikisto * [[András Csilléry]], ministro * [[Klára Királyné Csilléry]], etnografo * [[Dóra Csinády]], baletisto * [[Ferenc Csipes]], kajakisto * [[Tamara Csipes]], kajakisto * [[Imre Csiszár (reĝisoro)]] * [[Gergely Csizmadia]], aktoro * [[Imre Gyula Csizmadia]], kemiisto * [[Kolos Csizmadia]], kajakisto * [[László Csizmadia]], operetkantisto * [[Tibor Csizmadia]], reĝisoro * [[Gábor Csizmár]], ministro * [[Béla Csóka]], operkantisto * [[András Csókay]], kirurgo * [[János Csokits]], ĵurnalisto * [[Gergely Csoma]], skulptisto * [[Mózes Csoma]], koreologo * [[Zsigmond Csoma]], muzeologo * [[Zsófia Csomay]], arkitekto * [[Ágnes Csomor]], aktoro * [[Kata Csondor]], voĉoaktoro * [[Katalin Csongrádi]], aktoro * [[László Csongrádi]], skermisto * [[Zsuzsanna Csongrády]], skermisto * [[András Csonka]], aktoro * [[Pál Csonka]], inĝeniero * [[Lajos Csontó]], grafikisto * [[Csaba Csontos]], arkitekto * [[Csilla Csorba]], muzeologo * [[István Csorba (aktoro)]] * [[László Csorba]], historiisto * [[Zoltán Csorba]], botanikisto * [[Gábor Csőre]], aktoro * [[Marianna Csörnyei]], matematikisto * [[Rumen István Csörsz]], muzikisto * [[Bori Csuha]], voĉoaktoro * [[Gábor Csupó]], animaciisto * [[Árpád Csurgay]], inĝeniero * [[Ferenc Csuri]], naĝisto * [[István Csurka]], verkisto * [[László Csurka]], aktoro * [[Karola Csűrös]], aktorino * [[Zoltán Csűrös]], kemiisto * [[Oszkár Csuvik]], akvopilkisto * [[Gyula Czapik]], ĉefepiskopo * [[Endre Czeizel]], genetikisto * [[Ildikó Czéró]], kegloludisto * [[Péter Czibulás]], aktoro * [[Attila Cziczó]], gitaristo * [[Dezső Czigány]], pentristo * [[György Czigány]], redaktoro * [[Tibor Czigány]], inĝeniero * [[István Czigler]], psikologo * [[György Cziffra]], [[pianisto]] * [[Gyula Czimra]], pentristo * [[Antal Czinder]], skulptisto * [[Pál Czinner]], reĝisoro * [[Anna Czóbel]], kameraisto * [[Béla Czóbel]], pentristo * [[Ernő Czóbel]], politikisto * [[Gábor Czoch]], historiisto {{Div col end}} == D == {{Div col|cols = 3}} * [[Péter Dabasi]], gitaristo * [[Béla Dabrónaki]], restaŭristo * [[József Dallos]], kuracisto * [[Péter Dallos]], inĝeniero * [[Szilvia Dallos]], aktorino * [[Béni Dalnoki]], operkantisto * [[Jenő Dalnoki]], futbalisto * [[Béla Dalos]], kuracisto * [[Jázmin Dammak]], aktoro * [[Etelka Dán]], aktoro * [[Klára Dán]], programisto * [[Norbert Dán]], aktoro * [[Róbert Dán]], filologo * [[Ágnes Dániel]], biologo * [[Anna Dániel]], instruisto * [[Ernő Dániel]], pianisto * [[József Dániel]], [[fasonisto]] * [[Zsolt Dánielfy]], aktoro * [[Győző Daniss]], aktoro * [[Judit Danyi]], aktoro * [[István Dárday]], reĝisoro * [[Róbert Dariday]], aktoro * [[Tamás Darnyi]], naĝisto * [[József Daróczy]], produktoro * [[Géza Daruváry]], ministro * [[Ferenc Darvas]], pianisto * [[Ibolya Darvas]], operkantisto * [[Lili Darvas]], aktoro * [[Miklóa Darvas]], kanuisto * [[Géza Dávid]], turkologo * [[Gyula Dávid]], advokato * [[Károly Dávid]], arkitekto * [[Lajos Dávid (tablotenisisto)]] * [[Zoltán Dávid]], demografo * [[Ferenc Deák (futbalisto)]] * [[Júlia Deák]], verkisto * [[Pál Deák]], radiologo * [[Gyula Deák Bill]], ŝlagrokantisto * [[Krisztina Deák]], reĝisoro * [[Kristóf Deák]], reĝisoro * [[Sándor Deák]], aktoro * [[Csaba Debreczeny]], aktoro * [[József Deér]], historiisto * [[Irén Deézsi]], fizikisto * [[István Dégi]], aktoro * [[János Dégi]], aktoro * [[István Dékány (reĝisoro)]] * [[Kinga Dékány]], kajakisto * [[Gjon Delhusa]], ŝlagrokantisto * [[Rózsi Delly]], operkantisto * [[Gábor Delneky]], skermisto * [[Attila Demény (geokemiisto)]] * [[Hedvig Demeter]], aktoro * [[Zsolt Demetrovics]], psikologo * [[Gyöngyvér Demjén]], aktoro * [[Pál Demény]], politikisto * [[Gábor Dénes (reĝisoro)]] * [[György Dénes]], aktoro * [[József Dénes]], gitaristo * [[László Dénes (instruisto)]] * [[Valéria Dénes]], pentristo * [[Vera Dénes]], violonĉelisto * [[Katalin Dér]], filologo * [[Balázs Déri]], klasika filologo * [[Tibor Déry]], verkisto * [[László Dés]], [[saksofonisto]] * [[Csaba Deseő]], violonisto * [[Frigyes Dési]], meteologiisto * [[Gyula Dessewffy]], bienposedanto * [[Lajos Détári]], futbalisto * [[Annamária Detre]], aktoro * [[Ákos Detrekői]], geodeto * [[Gyula Deutsch]], fizikisto * [[Tamás Deutsch]], politikisto * [[Kamilla Dévai Nagy]], kantisto * [[Camilla Dévay]], aktoro * [[Gábor Devecseri]], tradukisto, poeto * [[Erzsébet Devecseriné Guthi]], tradukisto * [[Ádám Dévényi]], gitaristo * [[Rita Dévényi]], kostumisto * [[Gergely Devich]], violonĉelisto * [[László Dezséry]], luterana episkopo * [[Lóránt Dezső]], astronomo * [[Egon Diczfalusy]], kuracisto * [[Zoltán Pál Dienes]], matematikisto * [[Anna Diósi]], operetkantisto * [[László Diószegi]], historiisto * [[Antal Diósy]], pentristo * [[Péter Dobai]], verkisto * [[Vilmos Dobai]], reĝisoro * [[Lívia Dobák]], dramaturgo * [[Lívia Dobay]], operkantisto * [[Borbála Dobozy]], klavicenisto * [[Laura Döbrösi]], aktoro * [[Aladár Dobrovits]], muzeologo * [[Lajos Dóczy]], aktoro * [[László Dobos (oficisto)]] * [[Frigyes Doleschall]], ministro * [[Miklós Domahidy]], verkisto * [[Endre Domanovszky]], pentristo * [[Rudolf Dombi]], kajakisto * [[Edit Domján]], aktorino * [[József Domján]], [[grafikisto]] * [[Gábor Domokos]], arkitekto * [[Gábor Domokos (fizikisto)]] * [[Péter Domokos (fizikisto)]] * [[János Dömölky]], reĝisoro * [[Zsuzsa Domonkos]], operetkantisto * [[Gizella Dömötör]], pentristo * [[Tekla Dömötör]], etnografo * [[Zoltán Dömötör]], akvopilkisto * [[Gábor Dömsödi]], prezentisto * [[János Dömsödi]], aktoro * [[Tibor Donászy]], drumisto * [[Ági Donáth]], aktoro * [[György Donáth]], politikisto * [[Szilárd Donhoffer]], kuracisto * [[Béla Dóra]], aktoro * [[Lucy Doraine]], aktoro * [[Olga Dormándi]], pentristo * [[György Dörner]], aktoro * [[Virág Dőry]], aktoro * [[Károly Dötsch]], inĝeniero * [[Antal Dovcsák]], komisaro * [[Antal Doráti]], dirigento * [[Dávid Dorosz]], politikisto * [[Imre Dózsa]], [[baletisto]] * [[László Dózsa]], aktoro * [[János Drábik]], ĵurnalisto * [[Kálmán Dráfi]], pianisto * [[Tibor Draskovics]], ministro * [[Imre Dréhr]], [[bankisto]] * [[Mihály Dresch]], saksofonisto * [[György Droppa]], politikisto * [[Anikó Ducza]], gimnastikisto * [[Dénes Dubovitz]], kuracisto * [[Margit Dubovitz]], psikanalizisto * [[László Dubrovay]], komponisto * [[Előd Dudás]], filologo * [[Miklós Dudás (kajakisto)]] * [[Andor Dudits]], pentristo * [[Károly Duló]], reĝisoro * [[Dezső Dümmerth]], historiisto * [[Steffi Duna]], dancisto * [[Ferenc Dunai]], dramisto * [[Imre Dunai]], ministro * [[István Dunkl]], geologo * [[Judith Dupont]], psikoanalizisto * [[Tibor Duray]], pentristo * [[Ilona Durigó]], operkantisto * [[Erzsébet Dvorszky]], baletisto {{Div col end}} == E == {{Div col|cols = 2}} * [[Zoltán Ebedli]], futbalisto * [[Ernő Éber]], agronomo * [[Béla Eberling]], arkitekto * [[Imre Eck]], [[koreografo]] * [[Sándor Eckhardt (kuracisto)]] * [[Bertalan Edelstein]], teologo * [[Attila Egerházi]], baletisto * [[Krisztina Egerszegi]], naĝisto * [[Bea Egerváry]], dancisto * [[Géza Egger]], aktoro * [[Vilma Egresi]], kajakisto * [[Zoltán Egressy (verkisto)]] * [[István Egri (aktoro)]] * [[János Egri]], kontrabandisto * [[Kati Egri]], aktoro * [[Márta Egri]], aktoro * [[Oszkár Egri]], advokato * [[Péter Egri]], kritikisto * [[István Egyed]], juĝisto * [[Éva Ehrlich]], ekonomo * [[István Eiben]], kameraisto * [[György Eisemann]], altlerneja instruisto * [[Géza Ekecs]], [[ĵurnalisto]] * [[Szidi Ekker]], operkantisto * [[Ferenc Elek]], aktoro * [[Ilona Elek]], skermisto * [[Judit Elek]], reĝisoro * [[Margit Elek]], skermisto * [[Ákos Eleőd]], arkitekto * [[István Éles]], humuristo * [[Gyula Elischer]], kuracisto * [[Botond Előd]], voĉaktoro * [[Ákos Endrei]], instruisto * [[István Énekes (boksisto)]] * [[Pál Engel]], historiisto * [[Mariann Engrich]], karateisto * [[Béla Enyedi]], arkitekto * [[Ildikó Enyedi]], reĝisoro * [[György Enyedi (geografo)]] * [[Gyula Eörsi]], juristo * [[István Eörsi]], poeto * [[László Eörsi]], historiisto * [[Mátyás Eörsi]], advokato * [[Kató Eőry]], aktoro * [[Gábor Eötvös]], [[klaŭno]] * [[Ágnes Eperjesi]], tipografo * [[Anna Erdei]], biologo * [[Klári Erdei]], radioparolisto * [[Zsolt Erdei]], boksisto * [[Irén Erdész]], aktoro * [[Miklós Erdély]], arkitekto * [[Gabriella Erdélyi]], historiisto * [[Miklós Erdélyi (dirigento)]] * [[Tibor Erdey-Grúz]], kemiisto * [[Tamás Érdi]], pianisto * [[György Érdi Krausz]], geodeto * [[Gábor Erdődy]], historiisto * [[Anna Erdős]], ceramikisto * [[Ervin G. Erdős]], biokemiisto * [[László Erdős (matematikisto)]] * [[Pál Erdős]], matematikisto * [[Péter Erdős]], ekonomikisto * [[Richárd Erdős]], operkantisto * [[Sándor Erdős]], skermisto * [[Tibor Erdős]], ekonomikisto * [[Pál Érdy]], operkantisto * [[Tibor Erényi]], historiisto * [[István Éri]], arkeologo * [[János Estók]], muzeologo * [[Sándor Ernyei]], afiŝisto * [[Béla Ernyey]], aktoro * [[János Erő]], fizikisto * [[Andor Erős]], pentristo * [[Apolka Erős]], skulptisto * [[Gedeon Erős]], patologo * [[Zoltán Erős]], ĵurnalisto * [[Róbert Ertl]], trafikinĝeniero * [[Márton Esterházy]], futbalisto * [[Mátyás Esterházy]], juristo * [[Péter Esterházy]], verkisto * [[Irma Eszenyi]], operkantisto * [[Cecília Esztergályos]], aktoro * [[Károly Esztergályos]], reĝisoro * [[Péter Eszterhás]], aktoro, verkisto * [[Emília Étsy]], aktoro {{Div col end}} == F == {{Div col|cols = 3}} * [[Zsuzsa F. Várkonyi]], psikologo * [[Gusztáv Fáber]], inĝeniero * [[Dezső Fábián]], akvopilkisto * [[István Fábián (grafikisto)]] * [[Juli Fábián]], ĵazkantisto * [[László Fábián (kajakisto)]] * [[László Fábián (moderna pentatlonisto)]] * [[Tamás Fabiny]], episkopo * [[Károly Lajos Fábri]], hindologo * [[Rezső Fábri]], akvafortisto * [[Péter Fábri]], dramisto * [[Gábor Fabricius]], reĝisoro * [[Edit Fábry]], operkantisto * [[Pál Fábry]], politikisto * [[Péter István Fábri]], fotisto * [[Zoltán Fábry (reĝisoro)]] * [[Zsuzsanna Fábry]], biologo * [[Imre Facsar]], bestokuracisto * [[Mária Fagyas]], scenaristo * [[Attila Fáj]], literaturhistoriisto * [[Ferenc Fallenbüchl]], instruisto * [[Tivadar Fallenbüchl]], instruisto * [[Zoltán Fallenbüchl]], bibliotekisto * [[Gusztáv Faller (1930)]], inĝeniero * [[Kálmán Faluba]], filologo * [[Judit Faludi]], violonĉelisto * [[György Faludy]], poeto * [[Magda Faluhelyi]], aktoro * [[András Falus]], biologo * [[Ferenc Falus]], pulmonologo * [[Róbert Falus]], klasika filologo * [[Klára Falvay]], aktoro * [[Géza Faragó]], afiŝisto * [[Klára Faragó]], psikologo * [[Péter István Faragó]], fizikisto * [[Tamás Faragó]], akvopilkisto * [[Vera Faragó]], aktoro * [[Ádám Farkas (ekonomo)]] * [[Attila Márton Farkas]], budhisto * [[Gábor Farkas]], botanikisto * [[Gyula Farkas (violonisto)]] * [[Ferenc Farkas (operetkantisto)]] * [[Ilonka Farkas]], operkantisto * [[Imre Farkas (kanuisto)]] * [[István Farkas (pentristo)]] * [[János Farkas (futbalisto)]] * [[Jenő Farkas (koreografo)]] * [[József Farkas]], kemiisto * [[Loránd Farkas (kemiisto)]] * [[Péter Farkas]], luktisto * [[Zoltán Farkas (reĝisoro)]] * [[Balázs Farkas-Jenser]], gitaristo * [[Zoltán Farkasdy]], arkitekto * [[Edit Farnadi]], pianisto * [[László Fassang]], orgenisto * [[Aladár Fáy]], pentristo * [[László Fáy]], operetkantisto * [[Anna Fazekas]], fizioterapiisto * [[Erzsébet Fazekas]], historiisto * [[Imre Fazekas (dramisto)]] * [[László Fazekas (futbalisto)]] * [[Szabolcs Fazekas]], ministro * [[Krisztina Fazekas-Zur]], kajakisto * [[Tibor Fazekas (1892)]], akvopilkisto * [[Anna Fehér]], aktoro * [[Artúr Fehér]], aktoro * [[Bence Fehér]], historiisto * [[György Fehér (reĝisoro)]] * [[Ilona Fehér]], violonisto * [[Pál Fehér]], operkantisto * [[István M. Fehér]], filozofo * [[Vince Fehérvári]], kajakisto * [[Zoltán Feicht]], dancisto * [[György Feiszt]], arkivisto * [[Klára Fejér]], instruisto * [[Tamás Fejér]], reĝisoro * [[András Fejérdy]], eklezihistoriisto * [[Erzsi Fejérváry]], pentristo * [[Géza Gyula Fejérváry]], zoologo * [[Ádám Fejes]], pastro * [[Endre Fejes]], verkisto * [[Sándor Féjja]], psikologo * [[Pál Fejős]], reĝisoro * [[Antal Endre Fekete]], matematikisto * [[Ferenc Fekete (kameraisto)]] * [[Gábor Fekete]], ekologo * [[Géza Dezső Fekete]], skulptisto * [[György Fekete (kuracisto)]] * [[Pál Fekete]], operkantisto * [[Tamás Fekete]], skulptisto * [[András Fekete-Győr]], politikisto * [[Zsolt Felcsuti]], inventisto * [[Irén Feld]], aktoro * [[Mátyás Feld]], aktoro * [[András Feldmár]], psikologo * [[Péter Feledy]], [[prezentisto]] * [[Ádám Fellegi]], pianisto * [[Anikó Felföldi]], aktoro * [[Ibolya Felhő]], arkivisto * [[Eszter Felkai]], aktoro * [[László Felkai]], akvopilkisto * [[Tamás Felkai]], ambulancisto * [[Tamás Fellegi]], ministro * [[Frigyes Fellner]], ekonomikisto * [[Vilmos Fellner]], ekonomo * [[Lili Felméry]], baletisto * [[András Felvidéki]], grafikisto * [[Judit Felvidéki]], reĝisoro * [[Vilmos Fémes Beck]] [[skulptisto]] * [[Judit Fenákel]], verkisto * [[Tamás Féner]], fotoartisto * [[Kató Fényes]], kantisto * [[Ervin Fenyő]], aktoro * [[István Fenyő (kritikisto)]] * [[István Fenyő (matematikisto)]] * [[Iván Fenyő]], aktoro * [[Márta Fenyő]], fizikisto * [[Miklós Fenyő]], ŝlagrokantisto * [[Ervin Fenyves]], fizikisto * [[Loránd Fenyves]], violonisto * [[Csaba Fenyvesi (skermisto)]] * [[Béla Fenyvessy]], kuracisto * [[György Ferdinandy]], verkisto * [[Mihály Ferdinandy]], historiisto * [[János Ferencsik]], dirigento * [[Éva Ferencz]], aktoro * [[Gábor Ferenczi]], reĝisoro * [[György Ferenczi]], muzikisto * [[Krisztina Ferenczi]], aktoro * [[Sándor Ferenczi]], psikologo * [[Endre Ferenczy (juristo)]] * [[György Ferenczy (pianisto)]] * [[Károly Ferenczy (aktoro)]] * [[Mária Ferenczy]], ĉinologo * [[Zsuzsa Ferge]], sociologo * [[András Ferkai]], arkitekto * [[Masa Feszty]], pentristo * [[Ottó Fettick]], bestokuracisto * [[Rezső Fiedler]], komisaro * [[Géza Finszter]], [[kriminologo]] * [[Ádám Fischer]], dirigento * [[Annie Fischer]], pianisto * [[György Fischer]], dirigento * [[Iván Fischer]], dirigento * [[József Fischer]], politikisto * [[Péter Fischer]], fotisto * [[Mónika Fischl]], primadono * [[Henrik Fieber]], pastro * [[Tamás Gusztáv Filep]], kulturhistoriisto * [[Jenő Fitz]], arkeologo * [[Péter Fitz]], arthistoriisto * [[Gyula Flaché]], pentristo * [[Ella Flesch]], operkantisto * [[Péter Flesch]], haŭtkuracisto * [[Bence Fliegauf]], reĝisoro * [[József Fogl]], futbalisto * [[Károly Fogl]], futbalisto * [[Ágnes Fodor]], reĝisoro * [[Aranka Fodor]], operkantisto * [[Ella Fodor]], aktoro * [[Erika Fodor Hajnal]], tekstilisto * [[Gábor Béla Fodor]], kemiisto * [[Ilona Fodor]], fizikisto * [[Imre Fodor]], aktoro * [[Sándor Fodor (egiptologo)]] * [[Tamás Fodor]], aktoro * [[Zoltán Fodor]], fizikisto * [[Zoltán Fodor-Lengyel]], pentristo * [[Béla Fogarasi]], filozofo * [[Elemér Fogassy]], historiisto * [[Aurél Föld]], teatrestro * [[Andor Földes]], pianisto * [[Anna Földes (ĵurnalisto)]] * [[Ferenc Földes (kuracisto)]] * [[Gábor Földes]], reĝisoro * [[Imre Földes]], pentristo * [[István Földes (astronomo)]] * [[István Földes (virologo)]] * [[Péter Földes]], kemiisto * [[Péter Földes (verkisto)]] * [[Péter Mihály Földes]], reĝisoro * [[Judit Földesi]], aktoro * [[Margit Földessy]], aktoro * [[Zsófia Földházi]], pentatlonisto * [[András Földi]], juristo * [[Béla Földi]], koreografo * [[Mihály Földi]], verkisto * [[Tamás Földi]], voĉoaktoro * [[Zoltán Földi]], kemiisto * [[Aladár Földvári]], geologo * [[Ferenc Földvári]], haŭtkuracisto * [[György Folk]], ekonomo * [[László Foltán]], kanuisto * [[Jolán Foltin]], koreografo * [[Gabi Fon]], aktoro * [[Iván Fónagy]], lingvisto * [[János Fónagy]], politikisto * [[Péter Fónagy]], psikologo * [[Márta Fónay]], aktoro * [[Albert Fonó]], inĝeniero * [[Zoltán Fónyad]], matematikisto * [[Zsolt Fonyó]], kemiisto * [[András Forgách]], [[dramaturgo]] * [[Erzsébet Forgács Hann]], skulptisto * [[Gábor Forgács]], humuristo * [[Imre Forgács]], ministro * [[László Forgács]], aktoro * [[Péter Forgács (plurmediisto)]] * [[Péter Forgács (reĝisoro)]] * [[Róbert Forgács]], instruistro * [[Zsuzsa Forgács]], verkisto * [[László Forgó]], inĝeniero * [[Zoltán Fórián-Szabó]], piaristo * [[Rózsi Forrai]], aktoro * [[Tamás Gergely Forrai]] * [[Bence Forró]], [[prezentisto]] * [[Aurél Förster]], filologo * [[Edit Frajt]], aktoro * [[Frigyes Frank]], pentristo * [[Tibor Frank]], historiisto * [[Péter Frankl (pianisto)]] * [[Gedeon Fráter]], dirigento * [[Zoltán Frech]], kantisto * [[Pál Frenák]], koreografo * [[Károly Frenreisz]], muzikisto * [[Géza Freud]], matematikisto * [[Dezső Freund]], arkitekto * [[Mihály Freund]], kemiisto * [[Oszkár Frey]], kanuisto * [[Ferenc Fricsay]], dirigento * [[Tamás Fricz]], politologo * [[István Fried]], instruisto * [[Imre Friedmann]], ekologo * [[Lajos Fridrich (arkitekto)]] * [[Ernő Friedmann]], juristo * [[Péter Friedrich]], kuracisto * [[Antal Friss]], violonĉelisto * [[János Fröhlich]], ĵurnalisto * [[János Frühling]], kuracisto * [[Jenő Fuchs (skermisto)]] * [[Mihály Fülöp (skermisto)]] * [[László Fuchs]], matematikisto * [[Lajos Fülep]], arthistoriisto * [[Andrea Fullajtár]], aktorino * [[József Fülöp (kuracisto)]] * [[Márta Fülöp]], psikologo * [[Viktor Fülöp]], baletisto * [[Zsigmond Fülöp]], tradukisto * [[Anikó Für]], aktoro * [[Lajos Für]], ministro * [[Nikolett Füredi]], muzikalkantisto * [[Richárd Füredi]], skulptisto * [[Zoltán Füredi]], matematikisto * [[Csilla Füri]], moderna pentatlonisto * [[János Fürst]], violonisto * [[Milán Füst]], poeto * [[Éva Füsti Molnár]], aktoro * [[Anna Füzess]], aktoro {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Listo de famuloj mortintaj en Budapeŝto (A-F)]] * [[Listo de famuloj mortintaj en Budapeŝto (G-K)]] * [[Listo de famuloj mortintaj en Budapeŝto (L-R)]] * [[Listo de famuloj mortintaj en Budapeŝto (S-Z)]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj| ]] [[Kategorio:Listoj de homoj|Budapeŝtanoj]] onhaz345sb06y3fvtu83g6o5bjyq02v 0 392913 9423644 9368141 2026-07-08T19:51:52Z La Fantamo 259891 /* Gravaj decidoj */ Aldonis Tinker v. Des Moines kaj Engel v. Vitale 9423644 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | bildo_priskribo = Fasado de la Konstruaĵo de la Supera Kortumo. |regiono-ISO = US-DC |situo sur mapo = Centra Vaŝingtono |zomo = 13 }} <!-- [[Dosiero:Seal of the United States Supreme Court.svg|eta|200ra|Blazono de la Supera Kortumo de Usono]] [[Dosiero:USSupremeCourtWestFacade.JPG|eta|200ra|Fasado de la Konstruaĵo de la Supera Kortumo.]] --> La '''Supera Kortumo de Usono''' ({{lang-en|Supreme Court of the United States}}), lokita en [[Vaŝingtono]], estas la plej alta juĝa kaj jura instanco de [[Usono]], la kapo de la usona [[justica povo|justica branĉo]] kaj la plej alta [[tribunalo]] de la nacio. Ĝi konsistas el ''ĉefjuĝisto'' kaj ok ''asociitaj juĝistoj'', kiujn nomumas la [[Usona prezidanto|prezidanto]] kun la konsento de la plimulto de la [[Usona Senato|Senato]]. Juĝistoj servas principe dumvive. Ĝi estas ĉefe ''konstitucia tribunalo'', tio estas, ĝi kontrolas, ĉu leĝoj kaj verdiktoj kongruas al la [[Usona konstitucio|konstitucio]], kaj ĝi havas la lastan juĝistan aŭtoritaton ene de Usono por interpreti kaj decidi demandojn de federacia juro. Krom la justica branĉo, kiun la Supera Kortumo kapumas, la ceteraj branĉoj de [[Federacia Registaro de Usono|usona registaro]] estas la [[plenuma povo|ekzekutiva branĉo]] kaj la [[leĝdona povo|leĝofara branĉo]]. == Historio == La plej frua Supera Kortumo mankis prestiĝon kaj aŭdis malmultajn kazojn. Ĉi tiu ŝanĝiĝis kiam Ĉefjuĝisto [[John Marshall (juĝisto)|John Marshall]] establis la kortumon kiel arbitracianto de la konstitucio kaj donis gravajn deklarojn sur la interrilato inter la statoj kaj federacia registaro. Hodiaŭ la Supera Kortumo estas la plej grava tribunalo de la lando, kaj decidas kazojn nacie gravajn, helpante difini la rolon de la konstitucio. == Konstruaĵo == La Supera Kortumo originale ne havis propran konstruaĵon. Dum iom da tempo, ĝi kunvenis en ''Independence Hall'' en [[Filadelfio]]. Post kiam la federacia registaro transloĝiĝis al [[Vaŝingtono]] en 1801, ĝi kunvenis en la [[Usona Kapitolo]]. Ĝi restis tie ĝis 1935, kiam ĝi moviĝis en sia fina hejmo, la Konstruaĵo de la Supera Kortumo, kiu estas Usona Nacia Historia Rekonilo en Vaŝingtono. == Membroj == [[William Taft]] estis la sola ĉefjuĝisto kiu ankaŭ estis prezidanto. La nuna ĉefjuĝisto estas [[John Roberts]]. Aktuale, du asociitajn juĝistojn nomumis [[Barack Obama|Prezidanto Obama]] kaj tri nomumis [[Donald Trump|Prezidanto Trump]]. {{-}} {| class="wikitable" |+align="bottom" style="text-align:left; padding-left:0.25in;"|* ''Postenigo dum paŭzo, poste malaprobita de la Senato''<br />** ''Plialtigita post servo kiel asociita juĝisto''<br /> *** ''Ankaŭ servis kiel [[Prezidento de Usono|Usona Prezidento]]''<br /> § ''Antaŭe servis kiel asociita juĝisto''<br /> §§ ''Historiistoj malakordiĝas ĉu li rezignis aŭ malakceptis la komision'' ([http://www.law.com/jsp/article.jsp?id=1127207113073])<br />† ''Mortis dum ofico''<br /> |- style="background-color:#dedede" ! N-ro !! Ĉefjuĝisto !! Periodo !! Postenigita de |- |1 || [[John Jay]] || [[19-a de oktobro|la 19-an de oktobro]] [[1789]]–[[29-a de junio|la 29-an de junio]] [[1795]] || [[George Washington]] |- |2 || [[John Rutledge]]*§ || [[12-a de aŭgusto|la 12-an de aŭgusto]] [[1795]]–[[15-a de decembro|la 15-an de decembro]] [[1795]] || [[George Washington]] |- | || [[William Cushing]]**§§ || [[3-a de februaro|la 3-an de februaro]] [[1796]]–[[5-a de februaro|la 5-an de februaro]] [[1796]] || [[George Washington]] |- |3 || [[Oliver Ellsworth]] || [[8-a de marto|la 8-an de marto]] [[1796]]–[[15-a de decembro|la 15-an de decembro]], [[1800]] || [[George Washington]] |- |4 || [[John Marshall (juĝisto)|John Marshall]] || [[4-a de februaro|la 4-an de februaro]] [[1801]]–[[6-a de julio|la 6-an de julio]] [[1835]]† || [[John Adams]] ([[Usona Federalisma Partio|F]]) |- |5 || [[Roger B. Taney|Roger Brooke Taney]] || [[28-a de marto|la 28-an de marto]] [[1836]]–[[12-a de oktobro|la 12-an de oktobro]] [[1864]]† || [[Andrew Jackson]] ([[Usona Demokrata Partio|D]]) |- |6 || [[Salmon P. Chase|Salmon Portland Chase]] || [[15-a de decembro|la 15-an de decembro]], [[1864]]–[[7-a de majo|la 7-an de majo]] [[1873]]† || [[Abraham Lincoln]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |7 || [[Morrison Waite|Morrison Remick Waite]] || [[4-a de marto|la 4-an de marto]] [[1874]]–[[23-a de marto|la 23-an de marto]] [[1888]]† || [[Ulysses S. Grant]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |8 || [[Melville Fuller|Melville Weston Fuller]] || [[8-a de oktobro|la 8-an de oktobro]] [[1888]]–[[4-a de julio|la 4-an de julio]] [[1910]]† || [[Grover Cleveland]] ([[Usona Demokrata Partio|D]]) |- |9 || [[Edward Douglass White]]** || [[19-a de decembro|la 19-an de decembro]] [[1910]]–[[19-a de majo|la 19-an de majo]] [[1921]]† || [[William H. Taft]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |10 || [[William Howard Taft]]*** || [[11-a de julio|la 11-an de julio]] [[1921]]–[[3-a de februaro|la 3-an de februaro]] [[1930]] || [[Warren G. Harding]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |11 || [[Charles Evans Hughes]] § || [[24-a de februaro|la 24-an de februaro]] [[1930]]–[[30-a de junio|la 30-an de junio]] [[1941]] || [[Herbert Hoover]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |12 || [[Harlan Fiske Stone]]** || [[3-a de julio|la 3-an de julio]] [[1941]]–[[22-a de aprilo|la 22-an de aprilo]] [[1946]]† || [[Franklin D. Roosevelt]] ([[Usona Demokrata Partio|D]]) |- |13 || [[Fred M. Vinson|Frederick Moore Vinson]] || [[24-a de junio|la 24-an de junio]] [[1946]]–[[8-a de septembro|la 8-an de septembro]] [[1953]]† || [[Harry S. Truman]] ([[Usona Demokrata Partio|D]]) |- |14 || [[Earl Warren]] || [[5-a de oktobro|la 5-an de oktobro]] [[1953]]–[[23-a de junio|la 23-an de junio]] [[1969]] || [[Dwight D. Eisenhower]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |15 || [[Warren E. Burger|Warren Earl Burger]] || [[23-a de junio|la 23-an de junio]] [[1969]]–[[26-a de septembro|la 26-an de septembro]] [[1986]] || [[Richard Nixon]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |16 || [[William Rehnquist|William Hubbs Rehnquist]]** || [[26-a de septembro|la 26-an de septembro]] [[1986]]–[[3-a de septembro|la 3-an de septembro]] [[2005]]† || [[Ronald Reagan]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |17 || {{Ill|lingvo=d|trad=Q11153|eo=John Roberts|teksto=John Glover Roberts, Jr.}} || [[29-a de septembro|la 29-an de septembro]] [[2005]] ĝis hodiaŭ || [[George W. Bush]] ([[Usona Respublikana Partio|R]]) |- |} ==Polemikoj== Malsame de la plej multaj superaj kortumoj, la usona havas [[dumviva mandato|dumvivajn mandatojn]] kaj nekutime grandan potencon super la elektitaj branĉoj de la registaro, kaj la usona konstitucio estas nekutime malfacile amendebla.<ref>{{Cite web |last=Quinn |first=Colm |date=8-a de marto 2024 |title=For a Less Politicized Supreme Court, Look Abroad |url=https://foreignpolicy.com/2022/05/04/supreme-court-international/ |access-date=2-a de marto 2024 |website=[[Foreign Policy]] |language=en-US}}</ref> Iuj kritikoj parte kulpigas tiujn faktorojn pri malaltiĝanta statuso de la usona supera kortumo en aliaj landoj<ref name="Liptak-2008">{{cite news |last1=Liptak |first1=Adam |author-link1=Adam Liptak |date=17-a de septembro 2008 |title=U.S. Court Is Now Guiding Fewer Nations |url=https://www.nytimes.com/2008/09/18/us/18legal.html |access-date=7-a de junio 2018 |work=The New York Times |quote=}}</ref> kaj malaltiĝanta aproba indekso en Usono de ĉirkaŭ 65% fine de la jardeko de 1980 ĝis ĉirkaŭ 40% komence de la jardeko de 2020. Aliaj kritikataj faktoroj estas politika dispolusiĝo, skandaloj pri etiko, kaj unuopaj polemikaj decidoj, interalie la malstriktigo de reguloj pri [[financo de politikaj kampanjoj en Usono|financo de politikaj kampanjoj]],<ref name=Stone>{{cite journal |last=Stone |first=Geoffrey R. |author-link=Geoffrey R. Stone |date=26-a de marto 2012 |title=''Citizens United'' and conservative judicial activism |url=https://illinoislawreview.org/wp-content/ilr-content/articles/2012/2/Stone.pdf |url-status=live |journal=University of Illinois Law Review |volume=2012 |issue=2 |pages=485–500 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210217212201/http://illinoislawreview.org/wp-content/ilr-content/articles/2012/2/Stone.pdf |archive-date=17-a de februaro 2021 |access-date=13-a de majo 2020}}</ref> permeso al manipulado de balotodistriktaj limoj,<ref>{{Cite web |last=Millhiser |first=Ian |author-link=Ian Millhiser |date=23-a de majo 2024 |title=The Supreme Court's new voting rights decision is a love letter to gerrymandering |url=https://www.vox.com/scotus/351406/the-supreme-courts-new-voting-rights-decision-is-a-love-letter-to-gerrymandering |access-date=May 29, 2024 |website=Vox |language=en-US}}</ref> malfortigo de garantioj pri la voĉdonrajto,<ref>{{Cite web |last=Beauchamp |first=Zack |date=27-a de junio 2019 |title=The Supreme Court's gerrymandering decision reveals a profound threat to democracy |url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2019/6/27/18761166/supreme-court-gerrymandering-republicans-democracy |access-date=30-a de januaro 2023 |website=Vox |language=en}}</ref> malagnosko de rajto aborti en ''{{Ill|lingvo=d|trad=Q107058269|eo=Dobbs v. Jackson Women's Health Organization|teksto=Dobbs v. Jackson}}'', kaj decido de la prezidantecaj elektoj de 2000 en ''[[Bush v. Gore]]''.<ref name=":3">{{Cite web |last=Millhiser |first=Ian |author-link=Ian Millhiser |date=10-a de junio 2024 |title=Justices Sotomayor and Kagan must retire now |url=https://www.vox.com/scotus/354381/supreme-court-sotomayor-kagan-retire-now |access-date=19-a de junio 2024 |website=Vox |language=en-US}}</ref> Ekde la lastaj jaroj de la jardeko de 2010, la daŭra akirado de potenco fare de la kortumo kaj la konveneco de ĝiaj decidoj por la Respublikana Partio altiris akuzojn de [[maldemokratiĝo]] aŭ [[unupartiismo]].<ref name=":3" /> ===Etiko=== En 2024 kritikoj celis al la juĝistoj {{Ill|lingvo=d|trad=Q11138|eo=Samuel Alito}} kaj [[Clarence Thomas]] pro ilia rifuzo apartigi sin de procesoj pri la [[atako kontraŭ la Kapitolo de Usono]] de la 6-a de januaro 2021, kvankam iliaj edzinoj publike opiniis pri la afero aŭ partoprenis en klopodoj malvalidigi la balotadon de 2020.<ref name="NYT-202405293">{{cite news |last=Raskin |first=Jamie |author-link=Jamie Raskin |date=29-a de majo 2024 |title=Jamie Raskin: How to Force Justices Alito and Thomas to Recuse Themselves in the Jan. 6 Cases |url=https://www.nytimes.com/2024/05/29/opinion/alito-thomas-recuse-trump-jan-6.html |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240529182827/https://www.nytimes.com/2024/05/29/opinion/alito-thomas-recuse-trump-jan-6.html |archive-date=29-a de majo 2024 |access-date=29-a de majo 2024 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |last=Pilkington |first=Ed |date=31-a de majo 2024 |title=Samuel Alito's refusal to recuse himself in Trump v US is another ethics breach |url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/may/31/samuel-alito-trump-recusal-ethics-breach |access-date=6-a de junio 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Millhiser |first=Ian |author-link=Ian Millhiser |date=29-a de majo 2024 |title=Alito says the Supreme Court's fake ethics code allows him to be unethical |url=https://www.vox.com/scotus/352380/supreme-court-alito-ethics-recusal-insurrection-flags |access-date=6-a de junio 2024 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |last=Smith |first=David |date=15-a de junio 2024 |title=How the US supreme court could be a key election issue: 'They've grown too powerful' |url=https://www.theguardian.com/law/article/2024/jun/15/supreme-court-election-issue |access-date=15-a de junio 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> La kritikoj pliintensiĝis post la decido en ''[[Trump v. United States]]'', kiu havigis ĝeneralan juran imunecon al la prezidanto. Reprezentanto [[Alexandria Ocasio-Cortez]] formaligis elpostenigan denuncon kontraŭ Thomas kaj Alito en julio,<ref>{{cite web |last=Robinson |first=Kimberly Strawbridge |date=11-a de julio 2024 |title=AOC Moves to Impeach Supreme Court Justices Thomas and Alito |url=https://time.com/6997245/aoc-impeachment-supreme-court-clarence-thomas-samuel-alito/ |website=Time}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/us/us-rep-ocasio-cortez-calls-impeachment-supreme-courts-thomas-alito-2024-07-10/ |date=10-a de julio 2024 |work=[[Reuters]] |first1=Moira |last1=Warburton |first2=Makini |last2=Brice |title=Ocasio-Cortez seeks US House impeachment of Supreme Court's Thomas, Alito}}</ref><ref name=Impeach>{{Cite web |date=10-a de julio 2024 |title=Ocasio-Cortez Introduces Articles of Impeachment Against Justice Thomas and Justice Alito |url=https://ocasio-cortez.house.gov/media/press-releases/ocasio-cortez-introduces-articles-impeachment-against-justice-thomas-and |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240710224618/https://ocasio-cortez.house.gov/media/press-releases/ocasio-cortez-introduces-articles-impeachment-against-justice-thomas-and |archive-date=10-a de julio 2024 |access-date=10-a de julio 2024}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Hartmann |first=Thom |author-link=Thom Hartmann |date=12-a de julio 2024 |title=AOC's Move on Thomas and Alito Has All the Right Historical Echoes |url=https://newrepublic.com/article/183762/aoc-impeachment-thomas-alito-historical-echoes |access-date=14-a de julio 2024 |magazine=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> kaj fine de tiu monato preskaŭ 1.4 milionaj da homoj estis subskribintaj petskribon ĉe [[MoveOn]], ke la Kongreso elpostenigu Thomas.<ref>{{cite web | url=https://www.peoplesworld.org/article/move-on-petition-to-impeach-justice-clarence-thomas-gets-1-4-million-signatures/ | title=Move-On petition to impeach Justice Clarence Thomas gets 1.4 million signatures | date=26-a de julio 2024 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://sign.moveon.org/petitions/clarence-thomas-must-go | title=Clarence Thomas must be removed from the Supreme Court! }}</ref> Inter la aliaj kritikoj al la kortumo estas la malfortigo de leĝoj pri [[korupto]], kio efikas ankaŭ al aliaj branĉoj de la registaro krom la justica,<ref>{{Cite web |last=Millhiser |first=Ian |author-link=Ian Millhiser |date=26-a de junio 2024 |title=The Supreme Court rules that state officials can engage in a little corruption, as a treat |url=https://www.vox.com/scotus/357170/supreme-court-snyder-united-states-corruption |access-date=2-a de julio 2024 |website=Vox |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Jouvenal |first=Justin |date=26-a de junio 2024 |title=Supreme Court ruling on Indiana mayor is latest to weaken corruption laws |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/06/26/supreme-court-bribes-gratuities-corruption-mayor/ |access-date=2-a de julio 2024 |newspaper=Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> kaj la citado de malveraĵoj en publikigitaj decidoj, ofte fontintaj el kortumamikaj dokumentoj de grupoj, kiuj alvokis por la decido.<ref name=":5">{{Cite web |last=Gabrielson |first=Ryan |author-link=Ryan Gabrielson |date=17-a de oktobro 2017 |title=It's a Fact: Supreme Court Errors Aren't Hard to Find |url=https://www.propublica.org/article/supreme-court-errors-are-not-hard-to-find |access-date=2-a de julio 2024 |website=ProPublica |language=en}}</ref> La juristo Allison Orr Larsen rekomendis, ke la kortumo postulu malkaŝon de la financintoj de kortumamikaj dokumentoj kaj de la studoj, kiujn ili citas, ricevu nur dokumentojn en la fakoj de la verkintoj (kiel postuliĝas ĉe malsuperaj kortumoj), kaj ke la dokumentoj liveriĝu pli frue en la procedo por ke oni havu sufiĉan tempon por ekzameni kaj kontesti la historion kaj faktojn.<ref name=":4">{{Cite news |last=Larsen |first=Allison Orr |date=26-a de julio 2022 |title=Opinion: The Supreme Court Decisions on Guns and Abortion Relied Heavily on History. But Whose History? |url=https://www.politico.com/news/magazine/2022/07/26/scotus-history-is-from-motivated-advocacy-groups-00047249 |work=Politico Magazine}}</ref> == Gravaj decidoj == * Marbury v. Madison (1803, kontrolo de konstitucieco) * [[Engel kontraŭ Vitale|''Engel v. Vitale'']] (1962, preĝo en publikaj lernejoj) *''[[Loving kontraŭ Virginio|Loving v. Virginia]]'' (1967, interrasaj geedziĝoj) *''[[Tinker kontraŭ Des Moines Sendependa Komunuma Lerneja Distrikto|Tinker v. Des Moines Independent Community School District]]'' (1969, simbola [[protesto]] en publikaj lernejoj) *''[[Roe v. Wade]]'' (1973, [[aborto|abortado]]) *''[[Chevron U.S.A., Inc. v. Natural Resources Defense Council, Inc.]]'' (1984, agenteja aŭtoritato interpreti ambiguajn administrajn leĝojn) *''[[Lawrence v. Texas]]'' (2003, sodomio) *''[[Bostock v. Clayton County, Georgia|Bostock v. Clayton County]]'' (2020, [[dunga diskriminacio]] kontraŭ GLAT-aj laboristoj) *''[[National Pork Producers Council v. Ross]]'' (2023, ŝtataj kaj lokaj leĝoj pri komerco) *''[[Loper Bright Enterprises v. Raimondo]]'' (2024, renversis ''Chevron'') ==Referencoj== <references/> == Literaturo == * http://www.supremecourt.gov/ oficiala retejo {{en}} * http://www.supremecourt.gov/about/briefoverview.aspx{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} priskribo {{en}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}}{{Portalo Juro}} * [[Equal justice under law|''Equal justice under law'']] * [[Usonaj Raportoj]] [[Kategorio:Juro]] [[Kategorio:Tribunaloj]] [[Kategorio:Usona juro]] [[Kategorio:Superaj Kortumoj]] qmztlue2hihio67x4uzeqnp5fhee3eo 0 396309 9423929 9206961 2026-07-09T10:15:34Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423929 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} La '''Monmouth Cricket Club''' (Kriket-Klubo de Monmouth) estas bazita en [[Chippenham Park (Monmouth)|Chippenham Sports Ground]] en [[Monmouth (Kimrio)|Monmouth]], [[Kimrio]]. En 2012 la Monmouth Cricket Club kompetos en la "Glamorgan kaj Monmouthshire Ligo" ludante en Tria Divizio.<ref name=hereford>{{cite news|last=Morgan|first=Ian|title=Monmouth Cricket Club have been accepted into Division 3 of the Thomas, Carroll Glamorgan and Monmouthshire Cricket League|url=http://www.herefordtimes.com/sport/9457285.Monmouth_Cricket_Club_accepted_into_Thomas__Carroll_Glamorgan_and_Monmouthshire_Cricket_League/|newspaper=Hereford Times|date=6 januaro 2012}}</ref> La klubo disponas pri kvar junularaj teamoj, sub 15-jaraĝaj, sub 13-jaraĝaj, sub 11-jaraĝaj kaj sub 9-jaraĝaj, kiuj unuafoje en 2012 ankaŭ ludos en kimra piramida aranĝo.<ref name= cc>{{citaĵo el la reto|titolo= Monmouth Cricket Club|url= http://monmouthcricketclub.webs.com/|alirdato= 2012-03-23|arkivurl= https://web.archive.org/web/20120305223506/http://monmouthcricketclub.webs.com/|arkivdato= 2012-03-05}}</ref> == Historio == Monmouth ekhavis kriket-klubon ekde almenaŭ 1838.<ref>{{Citation | title = Monmouth Cricket Club | newspaper = Berrow's Worcester Journal (Worcester, Anglio) | pages = pĝ.1 | date = 31 Majo 1838}}</ref> La klubo estis antaŭe trifoje gajnanto de unua ligo kaj pokalo de la "Herefordshire Marches League and Cup" (2003, 2004, 2005) poste progresante al la "Worcestershire County League" kie la klubo sukcesis atingi promociiĝon al 2-a Divizio. Ĝi restis en la ligo dum kvar jaroj kaj venis proksime al promociiĝo al 1-a Divizio en 2010.<ref name= cc/> En 2012, la [[Hotelo Kings Head (Monmouth)|Hotelo Kings Head]] ([[J D Wetherspoon|J D Westherspoons]]) patronis la "Monmouth Cricket Club". Estas enkadrita ĉemizo sur la muro kaj la klubo havas siajn monatajn kunvenojn en la trinkejo.<ref name=cricketpub>{{citaĵo el la reto|titolo=Support for Monmouth Cricket Club|url=http://www.jdwetherspoon.co.uk/home/news/support-for-monmouth-cricket-club|publisher=JD Wetherspoons|alirdato=2012-03-23|arkivurl=https://web.archive.org/web/20120902051556/http://www.jdwetherspoon.co.uk/home/news/support-for-monmouth-cricket-club|arkivdato=2012-09-02}}</ref> En 2012 la klubo entreprenis ludi en la Kimra Piramido en "Glamorgan kaj Monmouthshire Ligo" 3-a Divizio kun ĉiuj junularaj teamoj ankaŭ ludantaj [[kriketo]]n en la "Gwent Youth structure". == Galerio == <gallery> File:Monmouth Cricket Club Mens and Ladies Team sometime early to mid 1950s.jpg|Monmouth Cricket Club - Vira kaj virina Teamoj en la fruaj 1950-aj jaroj File:Ladies Cricket Team sometime during the 50s.jpg|Virina kriket-teamo en la 1950-aj jaroj File:Monmouth Ladies Cricket Team in the 1950s.jpg|Alia bildo de Virina kriket-teamo en la 1950-aj jaroj File:Monmouth Cricket Club shirt.jpg|Monmouth Cricket Club - ĉemizo eksponata en la Hotelo Kings Head </gallery> {{-}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Kriketo]] == Eksteraj ligiloj == * [http://monmouth.play-cricket.com/home/home.asp Retejo de Monmouth Cricket Club]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20040315104215/http://monmouth.play-cricket.com/home/home.asp |date=2004-03-15 }} {{-}} {{Metaŝablono en artikolo|Citation}} [[Kategorio:Sporto en Britio]] [[Kategorio:MonmouthpediA]] awgugwuomkwy6qimex95mc7c803pe3z 1 399054 9423860 9198466 2026-07-09T08:07:47Z Sj1mor 12103 /* Kongresa fotoalbumo de partoprenintoj */ nova sekcio 9423860 wikitext text/x-wiki Krakovo troviĝis en Galicio, parto de Aŭstrio. -- notis sen subskribo anonimulo la 16-an de aprilo 2012. [[dosiero:Aŭstra Galicio 1772-1918.svg|eta|maldekstra|100ra|{{centre|Aŭstra Galicio 1772-1918}}]] :Tio kompreneble ĝustas, surbaze de la 2-a el tri [[dispartigoj de Pollando-Litovio]] en 1792, kaj tamen 120 jarojn poste plej multaj urbanoj daŭre estis pollingvanoj en 1912. Tion necesas singarde konsideri, sen tro cedi je pola naciisma propagando, sed ankaŭ sen kompleta ignorado de la kultura identeco de la urbanoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:58, 18 sep. 2025 (UTC) == Kongresa fotoalbumo de partoprenintoj == Hazarde mi trovis en [[vikikomunejo]] tiun kategorion ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:VIII._Universala_Kongreso_Esperantista_%E2%80%93_Albumo]). Laŭ mia kontrolo, ne ekzistas io simila (kun simila nomo) por aliaj kongresoj! Temas pri kolekto de 576 fotoj de kongresanoj, 27 el la fotaj dosieroj estas apudmetitaj kaj la cetero individuaj. La kunmetitaj havas 14 ĝis 21 (kutima) fotoj. Verŝajne el la kunmetitaj fotoj oni fototondris la individuajn, ciu dosieranomo de la individuaj estas nomita per la angla "(cropped)". Do por ĉiuj de la jam individuaj fotoj, 576-27=549, ĉu oni deziras kontroli de ili havu [[Vikidatumoj|vikidatuma]] eniraĵo kun la foto? temas pri grandega valoro sed por tiu kiu interesiĝas pri la temo de historiaj esperantistoj eble valora. Ekzemplo de unu el ili kiu jam estas registrita [[Stanisław Rudnicki]], sed lia foto el tiu ĉi albumo kuŝas en {{Q|Q91228165}}. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:07, 9 jul. 2026 (UTC) ls5ip32nlmk9xpzn80czp62ebgbprtw 9423863 9423860 2026-07-09T08:17:03Z Sj1mor 12103 /* Kongresa fotoalbumo de partoprenintoj */ 9423863 wikitext text/x-wiki Krakovo troviĝis en Galicio, parto de Aŭstrio. -- notis sen subskribo anonimulo la 16-an de aprilo 2012. [[dosiero:Aŭstra Galicio 1772-1918.svg|eta|maldekstra|100ra|{{centre|Aŭstra Galicio 1772-1918}}]] :Tio kompreneble ĝustas, surbaze de la 2-a el tri [[dispartigoj de Pollando-Litovio]] en 1792, kaj tamen 120 jarojn poste plej multaj urbanoj daŭre estis pollingvanoj en 1912. Tion necesas singarde konsideri, sen tro cedi je pola naciisma propagando, sed ankaŭ sen kompleta ignorado de la kultura identeco de la urbanoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:58, 18 sep. 2025 (UTC) == Kongresa fotoalbumo de partoprenintoj == Hazarde mi trovis en [[vikikomunejo]] tiun kategorion ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:VIII._Universala_Kongreso_Esperantista_%E2%80%93_Albumo]). Laŭ mia kontrolo, ne ekzistas io simila (kun simila nomo) por aliaj kongresoj! Temas pri kolekto de 576 fotoj de kongresanoj, 27 el la fotaj dosieroj estas apudmetitaj kaj la cetero individuaj. Ĉiu el la kunmetitaj havas 14 ĝis 21 (kutima) fotojn. Verŝajne el la kunmetitaj fotoj oni fototondris la individuajn, ĉar ciu dosieranomo de la individuaj estas nomita per la angla "(cropped)". Efektive oni povas kalkuli ĉiuj en la kunmetitaj kaj esperi ke la sumo egalas al la nombro de la individuaj. Do por ĉiuj de la jam individuaj fotoj, 576-27=549, ĉu oni deziras kontroli de ili havu [[Vikidatumoj|vikidatuma]] eniraĵo kun la foto enmetita? temas pri grandega laboro, sed por tiu kiu interesiĝas pri la temo de historiaj esperantistoj, eble ankaŭ valora. Ekzemplo de unu el ili kiu jam estas registrita [[Stanisław Rudnicki]], sed lia foto el tiu ĉi albumo kuŝas en {{Q|Q91228165}}. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 08:07, 9 jul. 2026 (UTC) 5d9a5dz597r4iqfveqd7e7zg5g7f9l5 0 399632 9423529 9115745 2026-07-08T17:24:55Z Sj1mor 12103 9423529 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Umidaderelativa.jpg|eta|Termohigrografo uzata por mezuri sur papero la temperaturon kaj relativan humidecon.]] Oni nomas '''media humideco''' (aŭ aera [[malsekeco]]) la kvanton de [[akvovaporo]] kiu estas en la [[aero]]. Oni povas esprimi ĝin per absoluta kvanto aŭ per relativa esprimo nome ''grado de humido''. En [[meteologio]] kaj [[fiziko]], la ''absoluta humido'' estas difinita kiel la proporcio de la [[maso]] de akvovaporo esprimata en [[kg]] rilate al la [[volumeno]] de humida [[aero]] en unu [[kubmetro|m³]] ĉe la [[premo]] kaj [[temperaturo]] konsiderita; ĝi havas la dimension de [[volumena maso]]<ref name=cmi>[http://www.centrometeoitaliano.it/notizie-meteo/umidita-assoluta-e-relativa/?refresh_cens Centro Meteo Italiano.it - "Umidità assoluta e relativa"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180803224322/https://www.centrometeoitaliano.it/notizie-meteo/umidita-assoluta-e-relativa/?refresh_cens |date=2018-08-03 }} ({{it}})</ref><ref>La absoluta humido povas ankaŭ esti esprimata per la proporcio de la maso de akvovaporo (kg) rilate al la tuta maso de la konsiderita aero (kg), do per sendimensia cifero.</ref>. La ''relativa humido'' estas la laŭelcenta rilato inter la reala kvanto da akvovaporo, kiun enhavas la aero kaj tiu kiun ĝi bezonus enhavi por saturiĝi je identa temperaturo; ekzemple, relativa humido de 70% signifas pri tia aero, ke de la totalo de akvovaporo (100%), kiun povus enhavi la aero je tiu temperaturo, ĝi enhavas nur 70%. Ekzemple, je {{GdC|30}}, saturigita aero enhavas 28 gramojn da akvo en unu [[kubmetro]], do aero kiu enhavus 14 gramojn da akvo en unu [[kubmetro]], havus absolutan humidon je 14.10⁻³ kg/m³ kaj relativan hunidon je 50%. == Taksado == === Atmosfera humideco === [[Dosiero:Umiditàspecifica.svg|eta|maldekstra|260px|Variado de relativa humido (50 %) kun temperaturo sub norma premo de aero.]] [[Dosiero:Kondensierender Wasserdampf01.jpg|eta|dekstra|"Rosumo" sur fenestro, post [[kondensado]] de akvo sur ĝia pli malvarma surfaco pro la humideco de la varma medio.]] Al konstanta premo ([[izoprema procezo]]), se la temperaturo pliiĝas la [[parta premo]] de la vaporo restas konstanta dum la saturiĝa premo pliiĝas: sekvas ke la relativa humido malgrandiĝas; simile se la ekstera temperaturo malpliiĝas, la relativa humido pliiĝas. Ekzistas do temperaturo, nomita "[[rosopunkto|rosotemperaturo]]", kiu respondas al valoro de relativa humido egala al 100%, super kiu la aero estas en kondiĉo de supera saturiĝo, kio estas kondiĉo de mal[[ekvilibro]], tiel ke la aero emas spontane forigi la troan akvon por akiri reen en kondiĉoj de saturiĝa ekvilibro. Sub tiaj kondiĉoj, [[kondensado]] formas la "[[nebulo]]n", kiu estas disigo de tre malgrandaj akvaj gutetoj en la aero. Se la [[nebulo]] renkontas malvarman surfacon, la akvaj gutetoj en ĝi dissemas kaj aliĝas al la surfaco en la formo de [[roso]] (aŭ [[frosto]] pri valoroj de malaltaj temperaturoj pli malaltaj ol 0&nbsp; {{GdC|}}). Aliaj efikoj de atmosfera humideco estas: * la formado de [[nubo]]j, kiuj estas similaj al la nebuloj, kun la diferenco ke ili estas formitaj ĉe tre alta distanco de la tero; * la [[pluvo]] formita de nuboj kiuj spertis pli malkreskon de temperaturo aŭ pliigon de premo; * la [[vaporiĝ-transpiro]] de la grundo, tre grava fenomeno por la bontenado de la humideco de la tero, siavice influita de atmosfera humido; * la evoluo de vivantaj organismoj (ekzemple, en agrometeorologio, la evoluo de [[fungo|fungaj parazitoj]]), kies kresko estas reguligita de la humideco de la medio en kiu ili vivas. === Klasifiko de klimataj zonoj === [[Dosiero:Klimate-humidität.png|eta|250px||Klimatoj de la Tero laŭ humideco: <br /><font color=#47bf47>'''humida klimato''',</font> <br /><font color=#b9cc7a>'''duonarida klimato''',</font> <br /><font color=#edc31d>'''arida klimato'''.</font>]] Surbaze de humideco, la sekvaj tipoj de [[klimato|klimataj]] zonoj povas esti identigitaj: * [[Humida klimato|humida]], * [[Duonarida klimato|duonarida]], * [[Arida klimato|arida]]. Ekstreme malaltaj valoroj de minimuma taga relativa humido (5% aŭ iomete malpli, eĉ ĉe nokta tempo povas esti tre malaltaj) ĝenerale troviĝas en [[dezerto]]j, ekzemple en la [[Sahelo]]. Dum la [[pluvo|pluvaj]] tagoj la relativa humido de la aero en eksterdoma medio kutime atingas valorojn je 80-90%. La relativa humido de aero por situacioj facile tolereblaj de homoj varias de 35 ĝis 65%; la valoro de 50% neniam devus esti preterpasita je temperaturoj super {{GdC|26}} == Mezurado de humideco de la media aero == Por derivi la absolutan humidon, la [[nomografo]] de Herloffson estas uzita, kiu estas reto da multaj kurboj pri pluraj valoroj kaj de la rezulto de ilia kruciĝo ni akiras la maksimuman humidon pri tiuj kondiĉoj. La instrumento uzita por mezuri relativan humidon nomiĝas [[higrometro]], kies skalo gradigas de 0% ĝis 100%. La instrumentoj por mezuri atmosferan humidon inkludas la jenajn: * [[Higrometro#Harhigrometro|Harhigrometro]], * [[Higrometro#Higrografo|Higrografo]], * [[Higrometro#Psikometro|Psikometro]]. == Notoj kaj referencoj == <big>{{referencoj}}</big> == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|ReVo=humid.0o|ReVo titolo=Humido / Humideco}} * [[Higrometro]] * [[Humida klimato]] * [[Humida sezono]] * [[Rosopunkto]] [[Kategorio:Hidrologio]] [[Kategorio:Klimato]] [[Kategorio:Klimatologio]] [[Kategorio:Meteologio]] ouopox98tg6i25234ns9dts1qno0e4p 0 402710 9423324 9421629 2026-07-08T12:11:58Z ThomasPusch 1869 9423324 wikitext text/x-wiki {{Tiu-ĉi artikolo|traktas la viran futbalistan nacian teamon de Belgio. Aparte de tio ankaŭ ekzistas naciaj teamoj por virinoj, kaj por viraj kaj virinaj adoleskuloj de malpli ol 18 jaroj.}} {{Informkesto nacia teamo de futbalo | nomo = Belga nacia teamo de futbalo | bildo = | bilda grandeco = 115 | bilda teksto = | asocio = Koninklijke Belgische Voetbalbond <br /> Union Royale Belge des Societes de Football Association <br /> Königlicher Belgischer Fußballverband <br /> ''[[Reĝa Belga Futbala Asocio]]'' | konfederacio = UEFA | manaĝero = '{{#invoke:Wikidata|claim|P286}} | golreĝo = Romelu Lukaku (83) | stadiono = Stadiono [[Baldueno la 1-a (Belgio)|Reĝo Baldueno]], [[Bruselo]] | kodo = BEL | unua matĉo = {{BelgioFB}} 3-3 <br /> {{FrancioFB}} <br /> ''1904'' | plej granda gajno = {{BelgioFB}} 9-0 <br /> {{Zambio<!--FB-->}} <br /> ''1994''<br />{{BelgioFB}} 10-1 <br /> {{San-Marino<!--FB-->}} <br /> ''2001'' | plej granda perdo = {{AnglioFB}} 6-1 <br /> {{BelgioFB}} <br /> ''1909'' <br /> {{HispanioFB}} 5-0 <br /> {{BelgioFB}} <br /> ''2009'' | aperoj = 1 (unua en [[Futbala Mondpokalo 1930|1930]]) | plej bona rezulto = duonfinalo en [[Futbala Mondpokalo 1986|1986]] | turniro = Eŭropa Futbal-Ĉampionado | aperoj-t = 4 (unua en [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1972|1972]]) | plej bona rezulto-t = finalo en [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1980|1980]] }} La vira belga nacia teamo de futbalo reprezentas la Reĝlandon [[Belgio]] en koncernaj internaciaj turniroj. Ĝi fondiĝis komence de la [[20-a jarcento]], en la [[1970-aj jaroj|1970-aj]] kaj [[1980-aj jaroj]] estis kompare sukcesa, sed ofte malpli brilas ol la "najbaraj" naciaj teamoj de [[nederlanda nacia teamo de futbalo|Nederlando]] kaj [[franca nacia teamo de futbalo|Francio]]. En la [[Futbala Mondpokalo 1986]] ĝi atingis la duonfinalon, kaj en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 1980]] la finalon. Tia sukceso bedaŭrinde ne ripeteblis en 2000, kiam la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2000|Eŭropa Futbal-Ĉampionado]] okazis en Belgio kaj Nederlando kaj la nacia teamo do estis "gastiganto" de la turniro. Aktuale, la trejnisto de la nacia teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286}}, kaj la teamestro estas {{#invoke:Wikidata|claim|P634}}. Laŭ la stato de oktobro 2023, la entute plej multajn golojn (83) atingis ''Romelu Lukaku'' kaj la plej multajn internaciajn matĉojn (153) kadre de la teamo partoprenis la futbalisto ''Jan Vertonghen''. [[Dosiero:Belgium national football team 2011-03-25 (01).jpg|eta|maldekstra|400px|<center>la belga nacia teamo de futbalo en kvalifikiga matĉo de la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2012]] kontraŭ la [[aŭstra nacia teamo de futbalo|aŭstra teamo]] la 25-an de marto 2011 en [[Vieno]]]] {{Projektoj}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Ĝermo|futbalo}} [[Kategorio:Belga nacia teamo de futbalo| ]] [[Kategorio:Naciaj teamoj de futbalo]] [[Kategorio:Futbalo en Belgio]] 1mg9m2k9e4tj6giryniihq0wixtkvsq 0 404212 9423478 9294945 2026-07-08T17:05:48Z Sj1mor 12103 9423478 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|tekstoprilaborilo}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:P1080828.JPG|eta|Malgranda merkato de tekstiloj en Al-Mukalla, [[Jemeno]].]] '''Tekstilo''' estas la termino ĝenra aplikata origine al teksitaj [[tolo|tolaĵoj]], sed nune uzata ankaŭ por [[fibro]]j, [[fadeno]]j aŭ fadenitaj materialoj, [[feltaĵo|feltecaj]] (ne teksitaj) aŭ [[teksado|teksitaj]], [[trikado|trikitaj]], [[vato|vatitaj]], [[plektaĵo|plektitaj]], [[makramo|noditaj]] aŭ [[brodaĵo|broditaj]], kiuj estas fabrikataj per intermeto de [[varpo]] kaj [[vefto]] aŭ [[teksaĵo]], ĉu ebena ĉu elasta. Ĝis la [[20a jarcento]] la fibroj plej uzataj por teksaĵoj estis naturaj: nome [[kotono]] kaj [[lino]] kiuj devenas el plantoj, kaj [[lano]] kaj [[silko]], kiuj estas fibroj de animala deveno. Poste, kun la malkovro kaj disvolvigo de la [[plasto|plastaj]] [[polimero]]j, oni generaligis la uzadon de artefaritaj fibroj, kiuj ne havas naturan devenon kaj sintezatas de komponanto nur kemia, kiaj la [[Nilono]] kaj la [[Poliestero]]. == Vidu ankaŭ == * [[Ŝtofo]] * [[Teksaĵo]] * [[Tekstilindustrio]] [[File:Chichicastenango banner.JPG|775px]] {{Bibliotekoj}}{{Projektoj}} [[Kategorio:Industrio]] [[Kategorio:Materialoj]] [[Kategorio:Teksaĵoj]] 8ffv7iy5ifuo7ifwsm0i8vdjlu545fm 9423479 9423478 2026-07-08T17:06:03Z Sj1mor 12103 9423479 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|tekstoprilaborilo}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:P1080828.JPG|eta|Malgranda merkato de tekstiloj en Al-Mukalla, [[Jemeno]].]] '''Tekstilo''' estas la termino ĝenra aplikata origine al teksitaj [[tolo|tolaĵoj]], sed nune uzata ankaŭ por [[fibro]]j, [[fadeno]]j aŭ fadenitaj materialoj, [[feltaĵo|feltecaj]] (ne teksitaj) aŭ [[teksado|teksitaj]], [[trikado|trikitaj]], [[vato|vatitaj]], [[plektaĵo|plektitaj]], [[makramo|noditaj]] aŭ [[brodaĵo|broditaj]], kiuj estas fabrikataj per intermeto de [[varpo]] kaj [[vefto]] aŭ [[teksaĵo]], ĉu ebena ĉu elasta. Ĝis la [[20a jarcento]] la fibroj plej uzataj por teksaĵoj estis naturaj: nome [[kotono]] kaj [[lino]] kiuj devenas el plantoj, kaj [[lano]] kaj [[silko]], kiuj estas fibroj de animala deveno. Poste, kun la malkovro kaj disvolvigo de la [[plasto|plastaj]] [[polimero]]j, oni generaligis la uzadon de artefaritaj fibroj, kiuj ne havas naturan devenon kaj sintezatas de komponanto nur kemia, kiaj la [[Nilono]] kaj la [[Poliestero]]. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Ŝtofo]] * [[Teksaĵo]] * [[Tekstilindustrio]] [[File:Chichicastenango banner.JPG|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Industrio]] [[Kategorio:Materialoj]] [[Kategorio:Teksaĵoj]] a46dvik79j7t6k8f06kzf9md2qi2yng 0 404248 9423504 8364394 2026-07-08T17:14:53Z Sj1mor 12103 9423504 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Regula Metia Instruado''' estas ĉiaspeca studado, instruado kaj lernado cele al la [[Laboro|labora]]j enmeto, reenmeto kaj ĝisdatigo, kies ĉefa celo estas plibonigi, pligrandigi kaj taŭgigi la konojn kaj kapablojn de la nunaj kaj estontaj [[laboristo]]j laŭlonge de ilia tuta vivo. Por tio, kaj depende de la specifeco de ĉiu lando, kutime ekzistas tri subsistemoj de metia instruado, kiuj estus la jenaj: * '''Specifa aŭ Komenca Metia Instruado:''' destinata al [[lernanto]]j de la lerneja sistemo kiuj decidas direkti sian karieron al la labora mondo, kies celo estas la labora enmeto. * '''Okupa Metia Instruado (OMI):''' destinata al lernantoj kiuj tiam troviĝas [[Sendungo|sendungaj]], kies celo estas la labora reenmeto de la personoj kiuj perdis laborpostenojn aŭ laborkapablojn pro tempopaso, sendungeco, karcero aŭ aliaj tialoj. * '''Longdaŭra Metia Instruado (LMI):''' destinata al dungataj [[laboristo]]j, kies celo estas la akiro de pli grandaj kapablojn kiuj permesu ilin konstantan ĝisdatigon de la laboristo al la laborposteno kiun tiu plenumas aŭ eĉ kandidatiĝi por alia, kio definitive iĝas plibonigo de ties dungatebloj. == Vidu ankaŭ == * [[Metiejo]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Instruado]] 1mtc7nchlavhlkxo9nkb80meyj5bo8d 0 404540 9423323 9189439 2026-07-08T12:11:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423323 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Menzies-arbuto |koloro = lightgreen |dosiero = Arbutus menziesii 5822.JPG |dosiero larĝo = 300px |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj]] ''Magnoliopsida'' |ordo = Erikaloj ''Ericales'' |familio = [[Erikacoj]] ''Ericaceae'' |genro = [[Arbuto (genro)|Arbuto]] ''Arbutus'' |dunomo = Arbutus menziesii |dunomo aŭtoritato = [[Frederick Traugott Pursh|Pursh]] <ref name=grin>&nbsp;This species was originally described and published in ''Flora Americae Septentrionalis; or, a Systematic Arrangement and Description of the Plants of North America'' 1:282. 1813-1814. {{ cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?316002 |title=''Arbutus menziesii'' information from NPGS/GRIN |author=GRIN |work=Taxonomy for Plants |publisher= United States Department of Agriculture, Agricultural Research Service, National Genetic Resources Program |location=National Germplasm Resources Laboratory, [[Beltsville, Maryland]] |date=April 25, 2003 |accessdate=August 5, 2010 |authorlink=Germplasm Resources Information Network}}</ref> |mapo de vivoteritorioj = Arbutus menziesii range map.svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Natura [[arealo]] |vikispecio = Arbutus menziesii |komunejo = Arbutus menziesii }} La '''Menzies-arbuto''' (''Arbutus menziesii''), estas [[specio]] de [[Arbuto (genro)|arbuto]] trovita ĉe la okcidenta [[marbordo]] de [[Nordameriko]], ekde [[Brita Kolumbio]] (precipe [[Vankuvera Insulo]] kaj [[Golf-Insularo]]) al [[Kalifornio]] (precipe en [[Puĝetio]], Oregona Marborda Montaro kaj [[Kaliforniaj Marbordaj Montaroj]] sed ankaŭ dissemite je la okcidenta [[deklivo]] de [[Sierra Nevada (Usono)|Sierra Nevada]] ). Ĝi malofte vegetas sude de [[Kantono Santa Barbara (Kalifornio)|Kantono Santa Barbara]], kun izolaj [[Arbaro|arbareroj]] sude de Monto Palomar, Kantono San Diego kaj norda [[Malsupra Kalifornio]], [[Meksiko]]. Loke ĝi ankaŭ estas konata kiel ''madroño, madroña, bearberry, refrigerator tree'' aŭ ''strawberry tree''. En [[Usono]] la nomo ''madrone'' estas uzita sude de Siskiju-Montaro de suda [[Oregono]]/[[Norda Kalifornio]] kaj ''madrona'' norde de Siskiju-Montaro <ref> {{en}} Brenzel, Kathleen Norris (ed.) 2007 : Sunset Western Garden Book - Sunset Books, ''Southern Progress Corporation 's Oxmoor House'', [[Birmingham (Alabamo)|Birmingham]], [[Alabamo]]</ref>. En Brita Kolumbio ĝi estas simple menciita kiel ''arbutus''. Per la [[Scienco|scienca]] kaj la Esperanta nomo oni honoras la [[Skotujo|skotan]] [[naturalisto]]n Archibald Menzies kiu registris la [[arbo]]n dum la [[Esplorado|esplor]][[vojaĝo]] de George Vancouver. == Priskribo == [[Dosiero:PacificMadroneBlossom.jpg|eta|220px|maldekstra|Floroj de Menzies-arbuto.]] Tiu [[Nearktiso|nearktisa]] [[ĉiamverda]] [[foliarbo]] havas riĉ-oranĝ-ruĝan [[Arboŝelo|ŝelon]] kiu, kiam ĝi maturiĝas, nature senŝeliĝas en maldikajn ŝiraĵojn, postlasante verdetan, arĝente brilan aspekton kun [[Sateno|satena]] brilo kaj glateco. La elmetita [[ligno]] foje sentas freŝa al la [[tuŝo]]. [[Printempo|Printempe]], Menzies-arbuto produktas [[nubo]]jn de malgrandaj [[Sonorilo|sonoril]]-similaj [[floro]]j, kaj [[Aŭtuno|aŭtune]], ruĝajn [[bero]]jn. La beroj sekiĝas kaj havas [[hoko]]jn kiuj kroĉiĝas sur pli grandaj bestoj por migrado. Estas kutime vidi Menzies-arbutojn kiuj altas 10-25 metrojn, sed favor-cirkonstance la arboj atingas ĝis 30 metrojn. En plej bonaj kondiĉoj Menzies-arbutoj povas ankaŭ atingi trunkodiametron de 1,50 metroj, multe kiel [[kverko]]. La folioj estas dikaj, [[Vakso|vaksaj]], [[Ovalo|ovalaj]], longas 7-15 cm, larĝas 4-8 cm kaj estas [[Spiralo|spirale]] aranĝitaj; ili estas brila malhelverdaj supre kaj plihele griz-verdaj malsupre, kun glata rando. La folioj estas ĉiamverdaj, restantaj dum kelkaj jaroj antaŭ malfiksiĝo, sed en la nordo de la Menzies-arbuta [[arealo]], humidaj vintroj ofte stimulas brunigadon aŭ nigrigadon kaŭze de [[Fungo|fungaj]] [[infekto]]j. La makuloj postrestas ĝis la natura vivofino de la folioj. == Kultivado == La arboj estas malfacile transplanteblaj kaj plantido estas metenda en sia daŭra loko dum ĝi estas malgranda. Transplantada mortoŝanco iĝas signifa post kiam la plantido altas pli ol 30 cm. La kreskejo devus esti [[Suno|suna]] ( suden aŭ okcidenten fruntantaj [[deklivo]]j estas plej bonaj ), bone drenita, kaj sen[[Kalko|kalka]] (kvankam foje plantido establos sin sur tereno de [[konko]]j). En ĝia indiĝena [[arealo]], arbo ne bezonas ekstran akvon aŭ nutraĵon post kiam ĝi fariĝas establita. Akvo kaj [[nitrogeno]][[sterko]] akcelos ĝian kreskon, sed malprofite al plia sentemo al [[malsano]]j. == Uzado == [[Dosiero:Pacific Madrone Arbutus menziesii Branch Fork 2120px.jpg|eta|220px|maldekstre|La senŝeliganta ruĝa papereca arboŝelo estas karakteriza.]] La [[indianoj]] manĝis la berojn, sed ĉar la beroj havas altan [[tanino]]-enhavon kaj estas tiel [[adstringa]]j, ili plejofte maĉis ilin aŭ transformis ilin en [[cidro]]n. Multaj [[mamulo]]- kaj [[birdospecio]]j manĝas berojn, inkluzive de [[migra turdo]], [[amerika bombicilo]], [[strivosta kolombo]], [[nigroranĝa turdo]], [[koturno]], [[hemiona cervo]], [[lav-urso]], [[ringovosta basarisko]], kaj [[urso]]j. Hemiona cervo ankaŭ manĝos la junajn ŝosojn kiam la arboj regeneriĝas post fajro. Menzies-arbuto ankaŭ estas grava kiel [[Nesto|nestejo]] por multaj birdoj, kaj en miksaj [[duonarbaro]]j ĝi ŝajnas esti elektita por nestkonstruado misproporcie al sia nombro. La [[ligno]] estas longdaŭra kaj havas varman koloron post glatigado, do ĝi estiĝis pli populara por [[planko]][[materialo]], speciale en la pacific-nordokcidenta regiono. Alloga fornirligno <ref> {{eo}} Panka, Stefan (ed.) 2009 : [[Lexicon Silvestre]]. Prima Pars. (Esperanto-Deutsch-Polski), Vortaro de forsta fako, ''Förderverein Lexicon Silvestre e.V.'', Eberswalde, 360 pp. , p.55 </ref> estas farebla el la ligno. Tamen, ĉar grandaj pecoj de Menzies-arbuta konstruligno severe kaj neatendite tordiĝas dum la sekiĝada [[procezo]], ĝi ne multe estas uzita. Ĝia plej ofta uzo estas tiu de [[brulligno]], ĉar ĝi estas tre malmola kaj densa ligno kiu brulas tre longe kaj varme, superante eĉ kverkon tiurilate. == Konservado == Kvankam [[trosekeco]]-rezistema kaj relative rapid-kreskema, Menzies-arbuto nuntempe ĝenerale malprogresas en la plej granda parto de sia arealo. Verŝajna kialo estas kontrolo de [[Arbara incendio|arbaraj incendioj]] : sub naturaj cirkonstancoj, Menzies-arbuto dependas de alterne okazantaj incendioj por redukti la [[Konifero|koniferan]] [[kanopeo]]n. Maturaj arboj postvivas fajron, kaj povas regeneriĝi pli rapide post fajro ol la [[Menzies-pseŭdocugo]]j kun kiuj ili ofte estas asociataj. Ili ankaŭ produktas nombregojn da semoj, kiuj [[Ĝermo|ĝermas]] post fajro. Kreskantaj evoluopremoj en ĝia indiĝena vivejo ankaŭ kontribuis al malprogreso de la nombro da maturaj specimenoj. Tiu arbo estas ekstreme sentema al ŝanĝo de grundo aŭ drenado proksime de la [[radiko]]sistemo. Ĝis proksimume 1970, tiu fenomeno ne estis vaste rekonita sur la okcidenta marbordo; poste, multaj lokaj administracioj traktis tiun temon de rigoraj restriktoj sur grundoprilaboroj kaj drenadoŝanĝoj kiam ĉeestas Menzies-arbutoj. La specio ankaŭ estas malaltgrade afekciita de "subita kverkomorto", [[malsano]] kaŭzita de [[fitoftoro|ŝosoformorto]] (''Phytophthora ramorum''). == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == <!--{{Commons|Arbutus menziesii}} {{Wikispecies|Arbutus menziesii}}--> * {{en}} [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?Arbutus%20menziesii Menzies-arbuto (''Jepson Flora Project'')] * {{en}} [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ARME Menzies-arbuto (''USDA-NRCS'')] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120601154021/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ARME |date=2012-06-01 }} * {{en}} [http://www.fs.fed.us/database/feis/plants/tree/arbmen/introductory.html Menzies-arbuto (''USDA-FEIS'')] * {{en}} [http://www.for.gov.bc.ca/hfd/library/documents/treebook/arbutus.htm Menzies-arbuto en Brita Kolumbio.] * {{en}} [http://www.hikingsanfrancisco.com/outdoors/madrone_tree.php Menzies-arbuto (''Hiking'')] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160303182606/http://www.hikingsanfrancisco.com/outdoors/madrone_tree.php |date=2016-03-03 }} {{Portalo Biologio}} [[Kategorio:Erikacoj]] [[Kategorio:Arboj de Nordameriko]] [[Kategorio:Nearktisa flaŭro]] 9wsj3ufardbymnoy7wk0m2gdpruulnf 0 409408 9424043 9315790 2026-07-09T11:58:31Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9424043 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|tombejo |kategorio = |lando = Israelo |regiono = |situo = [[Jerusalemo]] |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = IL-JM |mapo lokumilo = Jerusalemo |mapo1 lokumilo = iso |zomo = 14 |establita = 1949 |establita tipo = }} '''Monto Herzl''' ({{lang-he|הר הרצל}}, Har Hazikaron ankaŭ ({{lang-he|הר הזכרון}} - "Monto de Memoro") estas la [[nacia tombejo]] en [[Israelo]]. Lokita en la [[Okcidenta Jerusalemo|okcidenta parto de Jerusalemo]] kaj estas nomita honore al [[Theodor Herzl]], la fondinto de la moderna politika [[cionismo]]. La tombo de Herzl troviĝas sur tiu ĉi monteto. La supro de la monteto estas je 834 metroj super [[marnivelo]]. Memormuzeo [[Jad Vaŝem|Jad va-Ŝem]], honoras viktimojn de la [[Holokaŭsto]], kaj situas okcidente de la monto. La [[Monto Herzl Plaza]] estas la centra ceremonia placo en Monto Herzl en [[Jerusalemo]]. La placo estas uzata por la [[Ceremonio de la Israela sendependectago|malfermfesto]] de [[Israela sendependectago]] ĉiujare. Sur la norda flanko de la placo situas la [[tombo]] de [[Theodor Herzl]]. La [[Herzl Muzeo]] estas muzeo en Monto Herzl, kiu traktas pri pensado, vizio kaj faroj de [[Theodor Herzl]]. La muzeo situas ĉe la ĉefenireja placo al Monto Herzl. La nova muzeo inkludas kvar [[Aŭdvida|aŭdovidajn]] ekspoziciaĵojn: unu pri Herzl kaj la pado al [[cionismo]], la dua pri liaj agadoj en la cionismaj politikaj movadoj, la tria prezentas lian studon, kaj la kvara komparas la Herzl [[Vizio|vizion]] por Israelo kiel skizita en lia libro ''[[La Malnova Nova Lando]]''. La [[Ĝardeno de la Malaperintaj Soldatoj]] (גן הנעדרים‎‎, Gan HaNe'edarim) estas memor-ĝardeno en Monto Herzl kiu situas en la nacia milita kaj polica tombejo. La ĝardeno estas dediĉita al la [[Tombo de la Nekonata Soldato|malaperintaj soldatoj kies tombo estas nekonata]] de 1914 ĝis hodiaŭ. La [[Memormonumento al Viktimoj de Teroraĵoj en Israelo]] (אנדרטת חללי פעולות האיבה, Andarta'at Ĥalalei Pe'ulot HaEjva) estas monumento al ĉiuj viktimoj de [[terorismo]] en [[Israelo]] de [[1851]] pluen. Memoraĵo situas ĉe la Nacia Civila Tombejo de la ŝtato de Israelo en Monto Herzl en [[Jerusalemo]]. La memoraĵo inkludas la nomojn de judaj kaj ne-judaj homoj, kiuj estis mortigitaj en agoj de teroro. La [[Nacia Memorhalo por la Militmortintoj de Israelo|Nacia memorhalo por la militmortintoj de Israelo]] ('''היכל הזיכרון הממלכתי לחללי מערכות ישראל''') estas nacia [[monumento]] por ĉiuj soldatoj, kiuj perdis sian vivon establante kaj defendante [[Israelo]]n. <!-- ekde de ĉi la teksto estas en terura lingvaĵo -- nepre polurinda antaŭ publikigo. ~~~~ == Nacia Civila Tombejo de la ŝtato de Israelo == Israelo ĉefa Israelo tombejo por la ĉefoj de la lando kaj popolo, kiu estis oferdonis siajn vivojn por la lando estas lokitaj en la suda deklivo de monto. Herzl. establita en 1952 kiam Ben Gurion decidis enterigis la financa ministro en Helkat Gedolei Ha'Uma, proksime al Herzl la tombo. La dezajno de la tuta tombejo areo estis daŭrigi pli malmultajn jarojn poste kiam pli famaj homoj de la cionisma movado kie alportis estas enterigitaj tie kaj estroj de la ŝtato de Israelo. == Nacia Milita kaj Policano tombejo == La ĉefa Israelo Defendo Fortoj tombejo situas en la norda deklivo de monto. Herzl. Ĝi estis establita en 1948, kiam soldatoj kiuj falis en la jerusalema regiono estis enterigita tie. En 1949, la registaro decidis igi la lokon en la ĉefa tombejo por FDI membroj kiuj falis en la linio de devo. La Israelo Polico tombejo, por policistoj, kiuj falis en la linio de devo, ankaŭ situas tie. == Antikva kaverno tomboj == Antikva juda enterigas kaverno malkovris en 1954. == Memoraĵoj == * Ĝardeno soldatoj mankis en memoro da soldatoj mankis ekde 1914 ĝis hodiaŭ * Monumento al la viktimoj de terorismo en Israelo de 1851 ĝis la aktuala * Memorial al Etiopo Judoj, kiuj estis murditaj en la vojo al Israelo * Memoro pri postvivantoj de la holokaŭsto kiu falis en la 1948 araba-israela milito * Memorial al judaj soldatoj kiuj luktis kun la [[pola armeo]] en la Dua Mondmilito * Memorial al judaj soldatoj kiuj luktis kun la [[rusa armeo]] en la Dua Mondmilito * Memorial al judaj soldatoj kiuj luktis kun la [[brita armeo]] en Palestino en la Dua Mondmilito * Monumento al la loĝantoj de la juda kvartalo en la Malnova Urbo de Jerusalemo kiu falis en 1948 araba-israela milito * INS Dakaro perdis maristoj memoraĵo * Memoro pri la falintaj soldatoj de la SS Erinpura * Memorial al la 23 Kiu Went Sube ĉe Maro == Bildaro == <gallery> Dosiero:The Herzl Museum IMG 1153.JPG|Herzl Muzeo Dosiero:National Memorial Hall (Mount Herzl).jpg|[[Nacia Memorial Hall (Monto Herzl)|Nacia Memorial Hall]] Dosiero:PikiWiki Israel 12112 menorah sculptuer at mount herzl.jpg|Statu de [[Menorah (Templo)]] Dosiero:Rabins' Grave.JPG|Tombo de [[Jicĥak Rabin]] Dosiero:Kvarim03.jpg|Tombo de Herzl Dosiero:Victims of Acts of Terror Memorial IMG 1245.JPG|[[Memoro pri la Viktimoj de Teruro en Israelo]] Dosiero:Garden of the Missing in Action IMG 1291.JPG|[[Ĝardeno de la Missing Soldatoj]] Dosiero:Mount Herzl - Shlom Hagalil Plot IMG 1240.JPG|Nacia Milita kaj Policano tombejo </gallery> --> == Konstruaĵoj kaj monumentoj == * [[Kaverno de Nicanor]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.herzl.org/English/ Mount Herzl museum] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120304095710/http://www.herzl.org/English/ |date=2012-03-04 }} * [http://www.findagrave.com/php/famous.php?page=cem&FScemeteryid=639812 Find a grave on Mount Herzl] * [http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/israel_studies/v001/1.2azaryahu.html Mount Herzl: The Creation of Israel's National Cemetery, Maoz Azaryahu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110608014357/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fisrael_studies%2Fv001%2F1.2azaryahu.html |date=2011-06-08 }} * [http://wikimapia.org/#lat=31.7744216&lon=35.179081&z=16&l=0&m=b Mount Herzl] on [[WikiMapia]] * [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4066353,00.html Simulation of the National Memorial Hall] on [[YNET]] website * [http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/israel_studies/v001/1.2azaryahu.html Mount Herzl: The Creation of Israel's National Cemetery, Maoz Azaryahu] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110608014357/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fisrael_studies%2Fv001%2F1.2azaryahu.html |date=2011-06-08 }} * [http://www.haaretz.com/news/national/one-killed-5-hurt-after-lighting-rig-collapses-on-mount-herzl-in-jerusalem-1.425096 Mount Herzl Disaster] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120902055523/http://www.haaretz.com/news/national/one-killed-5-hurt-after-lighting-rig-collapses-on-mount-herzl-in-jerusalem-1.425096 |date=2012-09-02 }} in [[Haaretz]] site * [http://laad.btl.gov.il/show_item.asp?levelId=35164 the memorial of Terror Victims] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120712165141/http://laad.btl.gov.il/show_item.asp?levelId=35164 |date=2012-07-12 }} in "la'ad" website * [http://www.boeliem.com/content/2004/704.html Stamp commemorating the opening of the Garden of the Missing Soldiers] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120315145558/http://www.boeliem.com/content/2004/704.html |date=2012-03-15 }} by the [[Israel Postal Company]] * [http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_&_Culture/missinginactiontoc.html Israeli Soldiers "Missing in Action"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160610192804/https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Society_%26_Culture/missinginactiontoc.html |date=2016-06-10 }} [[Kategorio:Monto Herzl|*]] [[Kategorio:Tombejoj en Israelo]] [[Kategorio:Monumentoj en Israelo]] d9y0pl7tbng39ci4t2ij99jxyzqae5w 0 410431 9423985 8523751 2026-07-09T10:59:46Z Crosstor 3176 9423985 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''László FÖLDES''' [lAslO foldeŝ], [[hungare]] '''Földes László''' estas [[hungaroj|hungara]] [[kantisto]], [[aktoro]], [[verkisto]] kaj [[komponisto]], vaste konata, kiel „'''Hobo'''”. Li estas fondinto de bando ''Hobo Blues Band''. Lia [[edzino]] estis 13 jarojn [[Éva Igó]]; lia [[frato]] estis [[György Földes]]. László Földes naskiĝis la {{daton|13|februaro}} [[1945]] en [[Újpest]]. == Biografio == László Földes abiturientis en [[Veszprém (urbo)]] en [[1963]], poste li eklaboris en [[Budapeŝto]]. Baldaŭe li komencis okupiĝi pri [[ŝlagro]]j. Li tute ne sekvis politikajn direktojn de la unusola [[partio]], tial li frue havis konfliktojn. Li frekventis [[universitato]]n, kiun pro la konfliktoj li forlasis, sed li ricevis [[rolo]]jn en 3 [[filmo]]j. Poste li apartenis al diversaj bandoj, kie li kantadis, dume li komponadis ŝlagrojn. En [[1978]] li fondis bandon ''Hobo Blues Band'', kiu iĝis tutlande konata. Poste li koncertadis, muzikadis en propra klubo, verkis [[libro]]jn fine denove li filmadis. Li havas [[edzino]]n, kiu naskis 2 filinojn. Li ricevis [[premio Kossuth|premion Kossuth]] en [[2011]], pli frue ekde [[1991]] ankaŭ aliajn 3 [[premio]]jn. == Diskografio == * 17 diskoj inter [[1987]]-[[2009]] == Liaj roloj == * roloj en 14 filmoj inter [[1969]]-[[2000]] * 8 teatraj roloj inter [[1981]]-[[2010]] == Liaj verkoj == * 5 libroj inter [[1982]]-[[2008]] == Fontoj == * [http://hu.wikipedia.org Hungara Vikipedio] {{Projektoj}} {{Vivtempo|Foldes, Laszlo}} [[Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] [[Kategorio:Hungaraj verkistoj]] [[Kategorio:Hungaraj komponistoj]] llgaalf4ieazucisqtqms03gsb5b8af 0 416112 9423812 9075120 2026-07-09T05:26:39Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423812 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Moules Frites.jpg|dekstra|eta|Plado da ''mituloj-frititaj terpomoj'' en Belgio.]] [[Dosiero:Moules frites.jpg|dekstra|eta|Plado da ''mituloj-frititaj terpomoj'' en Francio.]] '''Mituloj-terpomfingroj''' ({{fr}}: moules-frites, {{nl}}: mosselen friet) estas plado tre populara en [[Belgio]] kaj la nordo de [[Francio]], sed en la realo oni manĝas ĝin en la tuta lando. Ĝi estas simpla plado konsistanta el [[mitulo]]j kuiritaj en vaporo kun garnaĵo el [[frititaj terpomoj]]. Oni tradicie akompanas ĝin per [[biero]]. La porcio da mituloj tipe servata en la belgaj restoracioj estas ĝenerale po unu kilogramo kaj duono por persono (kun konkoj); kaj oni servas ĝin en kuir-poto al ĉiu gasto. Ĝi ankaŭ estas tipa plado de la foira brokanto de [[Lille]]<ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.elle.fr/elle/Loisirs/Sorties/News/Braderie-de-Lille-2-millions-de-visiteurs-attendus-ce-week-end/%28gid%29/1328876|titolo=Braderie de Lille : 2 millions de visiteurs attendus ce week-end|unua=Axelle|lasta=Szczygiel|dato=2010|eldonisto=''Elle''|lingvo={{fr}}}}</ref> <ref>{{citaĵo el la reto|url=http://www.cityvox.fr/restaurants_lille/la-braderie-de-lille-a-l-heure-des-moules-frites_3512652/PageNews|unua=Céline|lasta=Malherbe|titolo=La Braderie de Lille : à l’heure des Moules Frites !|eldonisto=CityVox|dato=2011|lingvo={{fr}}}}{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (Francio) kaj de la [[Parizo|parizaj]] bier-trinkejoj. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Manĝaĵoj]] [[Kategorio:Terpomaĵoj]] [[Kategorio:Gastronomio]] [[Kategorio:Belga kuirarto]] 9qvkix6j22fk6sppky917x5eojd03w8 0 419813 9423786 8516592 2026-07-09T04:50:16Z Tirolischleioans 254019 9423786 wikitext text/x-wiki {{Prisupre|apa=Frederiko la 3-a}} {{Informkesto gravulo | nomo = Frederiko la 3-a de Saksio,{{-}}Frederiko la Saĝa | titolo = [[Princo-elektisto]] de [[elektoprinclando Saksio|Saksio]] [[Dosiero:Blason Jean-Georges IV de Saxe.svg|30px]] | dosiero = Portret van Frederik III de Wijze, keurvorst van Saksen, RP-P-OB-1278.jpg | priskribo de dosiero = Frederiko la 3-a, portretita de [[Albrecht Dürer]] | regado = [[1486]]–[[1525]] <!-- | dosiero de blazono = Blason Jean-Georges IV de Saxe.svg | grandeco de dosiero de blazono = 50px --> | kronado = | devena nomo = ''Friedrich III.,{{-}}Friedrich der Weise'' | ceteraj titoloj = [[Landgrafo de Turingio]]{{-}}Fondinto de la [[Universitato de Wittenberg]] | dato de naskiĝo = [[17-a de januaro]] [[1463]] | loko de naskiĝo = Kastelo Hartenfels, [[Torgau]], [[elektoprinclando Saksio|Saksio]], {{Sankta Romia Imperio}} | dato de morto = [[5-a de majo]] [[1525]] | loko de morto = [[Annaburg|Lochau]], [[elektoprinclando Saksio|Saksio]] , {{Sankta Romia Imperio}} | tombo = Kastela preĝejo, [[Wittenberg]] | antaŭulo = [[Ernesto (Saksio)|Ernesto]], lia patro | regento = | sekvanto = "[[Johano la Konstanta]]", lia frato | edzino = | idaro = | dinastio = [[Dinastio Wettin|Wettin]], ernestida branĉo | motto = | religio = oficiale [[romkatolikismo]], sed kun forta emo al [[luteranismo]] | patro = Princo-elektisto [[Ernesto (Saksio)|Ernesto]] | patrino = Elizabeta de Bavario }} '''Frederiko la 3-a''', ankaŭ nomata '''Frederiko la Saĝa''', [[germane]] ''Friedrich III.'' aŭ ''Friedrich der Weise'' ([[1463]]-[[1525]]), estis [[princo-elektisto]] de [[elektoprinclando Saksio|Saksio]] inter 1486 kaj 1525. En 1502 li fondis la [[Universitato de Wittenberg|Universitaton de Wittenberg]], kie [[Marteno Lutero]] kaj [[Filipo Melanktono|Philipp Melanchthon]] instruis. Li protektis Luteron kontraŭ la imperiestro kaj la papo, ŝirmante lin en la [[Wartburg (burgo)|Kastelo Wartburg]], post la [[Worms|Dieto de Worms]]. Li estis filo de princo-elektisto [[Ernesto (Saksio)|Ernesto]] ([[1441]]-[[1486]]) kaj de ties edzino [[Elizabeta de Bavario]] ([[1443]]-[[1484]]), filino de [[Alberto la 3-a (Bavario)]] ([[1401]]-[[1460]]). Lia tombo troviĝas en la [[Kastela preĝejo (Wittenberg)]]. <!-- {{Sinsekvo | titolo=[[Princo-elektisto]] de [[elektoprinclando Saksio|Saksio]] | dosiero = Blason Jean-Georges IV de Saxe.svg | periodo=[[1486]]–[[1525]] | antaŭ=[[Ernesto (Saksio)|]] | post=[[Johano (princo-elektisto de Saksio)|]] }} --> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Princoj-elektistoj de Saksio]] [[Kategorio:Landgrafoj de Turingio]] [[Kategorio:Dinastio Wettin]] [[Kategorio:Historio de Saksio-Anhalto]] [[Kategorio:Historio de Turingio]] [[Kategorio:Historio de Germanio]] [[Kategorio:Reformacio]] [[Kategorio:Universitato de Wittenberg]] 7ztkocxo5teyq7g2wrwhpjn4qxfed7m 0 425678 9423846 9383834 2026-07-09T06:58:33Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423846 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Mohammad Mansoornejad''' ( محمد منصورنژاد) estas irana pensulo kiu studis koncerne [[Islamo]]n dum pli ol 30 jaroj. Li atingis PhD gradon en [[politika scienco]] en Tehrana universitato kaj dum tiu tempo li studis multajn islamajn teologiajn resursojn. Lia unua scienca artikolo estis elektita por nacia konferenco, nome "Kulturo kaj Evoluo", en [[1992]], kaj post tio li skribis ĉirkaŭ 100 artikolojn. Li prezentis multajn artikolojn en multaj diversaj internaciaj kaj naciaj konferencoj. ==Publikaĵoj== Post publikigado de lia unua libro en 1998, pluraj eldonistoj iĝis interesitaj por publikigi liajn aliajn librojn. Tiel li decidis establi sendependan publikigon por publikigado de siaj propraj libroj. Li vokis ke publikigo "Javan Pooya" (kiu signifas aktivan junulon), ĉar li kutime provas respondi la demandojn de juneco. Li skribis ĉirkaŭ 80 libroj en pluraj subjektoj. Kelkaj el ili estas mallongaj kaj havas malmultajn paĝojn (malpli ol 100 paĝoj) kaj la aliaj estas pli longaj (pli ol 100 paĝoj). Kelkaj el tiuj libroj enhavas plurajn artikolojn kaj la aliaj estas integraj. La aliro de liaj libroj estas kutime politika, kultura, aŭ socia. Krome li temigas respondadon de religiaj demandoj, aparte kiuj estas pli malfacilaj. ==Libroj== # Critique Of Masters: Excuse For Celebration # Ekrigardo en kelkaj modernaj okcidentaj direktoj # Ekrigardo ĉe la karaktero kaj Politika Penso de Zaratuŝtro # Ekrigardo ĉe la Politika Penso de Ajatolo Dr. Mehdi Haeri # Ekrigardo ĉe la Politika Penso de Dr. Ali Ŝariati # Ekrigardo ĉe la Politika Penso de Imamo [[Ĥomejni]] # Ekrigardo ĉe la Politika Penso de Islama-Iranaj Pensuloj (unua volumo) # Ali ibn Abi Talib (KIEL) en la spegulo de Nahĝ el-Balagĥa # Enkonduko al esenco de kritiko # Enkonduko al Politika Trejnado ==Artikoloj== # Patologio de morto (sinmortigo) kaj honorado de alia morto (martireco) # Studo de la evoluo de Politika Penso Antaŭ imamo Ĥomeini kaj post la islama revolucio kaj la Efiko de Tempo kaj Spaco sur Ĝi # Efikoj de sekureco kaj religio dum uzado de medikamentoj kaj dependeco # Familio kaj Preĝo # La Filozofio de Inspektado # La Relativa Studo de Respondeco en okcidentaj kaj persaj politikaj sistemoj # Religiaj Principoj de Politika Partopreno ==Esplorinteresoj== # [[Politika scienco]] # [[Religioscienco|Religiaj studoj]] # [[Islama filozofio]] # [[Irana filozofio]] # [[Kulturoscienco|Kulturaj studoj]] ==Eksteraj ligiloj== * [http://www.mansoornejad.com/ Oficiala retejo de Mohammad Mansoornejad] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130127182346/http://www.mansoornejad.com/ |date=2013-01-27 }} * [http://www.javanpooya.com/ Javanpooya Publication] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130117024135/http://www.javanpooya.com/ |date=2013-01-17 }} * [http://ananas.gigfa.com/ Reta librovendejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121219183043/http://ananas.gigfa.com/ |date=2012-12-19 }} [[Kategorio:Iranaj politikistoj]] [[Kategorio:Iranaj verkistoj]] 3eojqpaf358k8kzjmwixnbe7odvps3m 0 426539 9423725 8557334 2026-07-08T22:54:48Z ~2026-38729-03 260038 9423725 wikitext text/x-wiki '''NAGY József''' [nadj] respektive '''NAGY UZONI József''' estis rumania hungara reformita eklezia verkisto. Li naskiĝis en la vilaĝo ''Uzon'' proksime de [[Braŝovo]] la [[10-an de januaro]] [[1907]] kaj mortis en [[2003]] en [[Kluĵo]]. == Biografio == József Nagy pristudis teologion en [[Kluĵo]], [[Zuriko]] kaj [[Ĝenevo]]. Li komencis sian karieron en [[Deva]] (1933-39), dume li estis profesoro pri teologio en [[Losonc]] kaj privatprofesoro en [[Kluĵo]]. Li estis pastro en [[Blaj]] (1939-49), samtempe instruisto de reformita teologio en [[Aiud]]. Li doktoriĝis en [[Debrecen]] (1942). Ĝis sia pensiiĝo li estis teologia profesoro de [[Kluĵo]] (1949-1970). == Fonto == *[http://lexikon.kriterion.ro/szavak/3068/ Romániai magyar irodalmi lexikon] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304213448/http://lexikon.kriterion.ro/szavak/3068/ |date=2016-03-04 }} {{Vivtempo|Nagy, E.}} [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Rumanujaj hungaraj ekleziaj verkistoj]] li3b1xngtt5sqfb2j5fxbe7iz0x3ino 0 427148 9423527 8900542 2026-07-08T17:24:17Z Sj1mor 12103 9423527 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Spontanea generado''' aŭ ''"spontanea generiĝo"'' estas la teorio, ege disvastigita en la antikvaj epokoj ĝis la [[17-a jarcento]], laŭ kiu la vivo povus naskiĝi ''spontanee'' el senvivaj elementoj kvankam influitaj per diversaj faktoroj. Oni opiniis, fakte, ke la vivaj estaĵoj, kiel homo kaj bestoj, vermoj kaj insektoj, povas estiĝi spontanee el la [[koto]] aŭ el kadavroj [[putrado|putriĝantaj]].<ref>Tamen ne forgesendus ke ĉi-kaze ''spontanea'' ne signifas ''senkaŭza'' ĉar la tiamaj filozofoj atribuis la fenomenon al la influo de la astroj. Ili eraris pri la kaŭzo kiu por la modernaj eksperimentuloj identiĝas en la scienca principo ''vivo el vivo''.</ref> Tiu teorio estis [[Malpruvebleco|malpruvita]] de Francesco Redi [[Lazzaro Spallanzani]]. Francesco Redi metis putrajn vianderojn en serion da ujoj, el kiuj iuj fermitaj kaj iuj malfermitaj, kaj pruvis ke la [[larvo]]j estiĝis nur kie la [[muŝo]]j estis povintaj deponi [[ovo]]jn. Iom post iom la teorio de spontanea generiĝo estis progresive forlasita. Tamen, la ideo iom repopulariĝis post disvastiĝo de la [[mikroskopo]]. Oni rimarkis fakte, ke sufiĉis lokigi organikajn substancojn putriĝantajn en loko varma por vidi strangajn “vivantajn bestetojn” aperi sur la surfaco. Itala esploristo Lazzaro Spallanzani pretigis infuzaĵojn kaj ilin sterilizis per pli unuhora bolado. Iuj de tiuj infuzaĵoj estis enŝovataj en vitrajn ujojn kaj tuj post flamsigelitaj. Spallanzani rimarkis ke en tiuj lastaj ujoj ne okazis “spontanea generiĝo” kaj ke la infuzaĵoj ne malklariĝis nek eblis observi [[mikroorganismo]]jn sub la lensoj de la mikroskopo. Tiuj ellaboraĵo kaj eksperimenta malkovro lin famigis tra tuta Eŭropo. Sed kiam la kverelo fariĝis tro akra<ref>La spontanea generado ŝajnis porti konfirmon al [[materiismo]] kaj al [[ateismo]] pro evidenta senbezono de supera Dio kreanta, dum la dikredantoj ĝenerale fervoris por la kontraŭa tezo, nome tiu de “vivo el vivo”.</ref>, okazis la eksperimento de [[Louis Pasteur]]. == La eksperimento de Louis Pasteur == [[Dosiero:Coldecygne.svg‎|eta|Bildo de anserkolaj ujoj uzitaj de Pasteur por refuti por ĉiam la teorion de spontanea generado.]] La [[Akademio de Sciencoj de Francio]] estis ofertinta premion al tiu kiu estis sukcesinta proponi, per eksperimento, solvon de la kverelo. La premio estis gajnita [[1864]] de L. Pasteur kiu per simpla eksperimento sukcesis refuti por ĉiam la teorion de la spontanea generado. Li utiligis por sia eksperimentoj faritajn ujojn anserkolajn, kiuj permesis eniron de [[oksigeno]], elemento nepra por la disvolviĝo de la vivo, sed malhelpis ke la ena likvido kontaktiĝus kun infektantaj agantoj kiel [[sporo]]j kaj [[bakterio]]j. Li boligis la enhavon de la anserkolaj ujoj, mortigante tiel ĉiujn vivformojn en la likvido, kaj pruvis ke [[mikroorganismo]]j reaperis nur se la anserforman ujan kolon oni rompas por permesi tiel al la infektantaj agantoj eniri. Per tiu simpla eksperimento Pasteur ''mortigis definitive la teorion de la spontanea generado'' kaj, kiel mem diris dum “scienca vespero” ĉe [[Sorbono|Sorbona universitato]] de [[Parizo]]: ''«Neniam la teorio de spontanea generado povos releviĝi el tiu mortiga frapo trudita de tiu simpla eksperimento”''. Krome, li demonstris ke la ĝermoj deponiĝis sur la uja kurbo, en kiu ĉeestis akvo, pro tio ke la aero alvenis ĝis tien kaj do en tiu loko reproduktiĝis ĝermo ĉar tie ili trovis favoran medion. Tiu temo de la spontanea generado multe ligiĝas al tiu de la [[origino de la vivo]]. == Aludoj al historio de la koncepto "spontanea generado" == La filozofoj, en [[Okcidento]], pritraktintaj tiun temon, ĝenerale akceptis la spontanean generiĝon de la vivo. Ekzemple: Laŭ [[Aristotelo]], kiu estas la patro de naturaj sciencoj por la tuta Okcidento, foje la vivo naskiĝas el nevivo, el la tero kaj akvo ktp, kiel oni povas konstati.<ref>Kuriozaĵo: diskutante pri la seksa generado, li asertas ke, kaze la homa generado, la viro transdonas la “formon” dum la virino allasas la materion (laŭ lia teorio de la materio kaj formo konstituantaj la aĵon: [[hilemorfismo]]).</ref> [[Aŭgusteno de Hipono]] <ref>Saint Augustin, De Genesi ad litteram imperfecti liber (Le Sens littéral de la Genèse : ouvrage inachevé), vol. Livre 1, v. 391, « Part 19 ».</ref> diskutas pri tiu temo en la verko '''de civitate Dei''' citante la versegon 1,20, kaj ĝin laŭlitere interpretante, de la [[Genezo]] :''Kaj Dio diris: La akvo produktu moviĝantaĵojn, vivajn estaĵojn''. Tiuj vortoj montrus, laŭ li, krom la originon de la kapablo de la akvo generi la vivon, ankaŭ la kaŭzon de la konstanta fekundeco de la vivo. <ref>La samaj vortoj hodiaŭ estas utiligataj por montri ke ankaŭ en la [[Biblio]] ne tute fremdas la koncepto pri iu speco de evoluo de la vivantaĵoj.</ref> [[Tomaso de Akvino]] kaj [[Alberto la Granda]] emas, ja jes, por la spontanea generado, sed ili hastas lokigi la kaŭzon en la influo de la astroj ĉar ĉiu fenomeno postulas kaŭzon. == Fontoj == * Manlibroj pri biologio * Historio de la [[biologio]] * Mezepokaj bestalibroj == Bibliografio == * {{en}} Stuart Kauffman, ''At home in the universe'' == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Abiogenezo]] * [[Bugonio]] * [[Biologio]] * [[Kosmologio]] * [[Panspermio]] * [[Louis Pasteur]] * [[Lazzaro Spallanzani]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.minerva.unito.it/SIS/OrigineVita/originiSTORIA%20.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060423185354/http://www.minerva.unito.it/SIS/OrigineVita/originiSTORIA%20.htm |date=2006-04-23 }} Historio de la origino de la vivo * [http://www.igiardinidieuridice.it/leApi3.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160305212552/http://www.igiardinidieuridice.it/leApi3.html |date=2016-03-05 }} Mito de Euridica kaj Aristeo: abelsvarmo el oferita bovo. [[Kategorio:Origino de la vivo]] [[Kategorio:Vivo]] [[Kategorio:Eksvalidiĝintaj sciencaj teorioj]] mtz8nh6zck62wa0k1tlgglcownyhuwi 0 439302 9423917 7952282 2026-07-09T09:50:13Z ~2026-38744-41 260062 9423917 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Bonnie Tyler.jpg|eta|dekstra|Bonnie Tyler]] '''Bonnie TYLER''', naskonome '''Gaynor HOPKINS''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1951|6|8}} en [[Kimrio]]<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.fameball.com/Star/Bonnie_Tyler |titolo=Latest news about Bonnie Tyler |persona nomo= |familia nomo= |verko=fameball.com |jaro=2013 |alirdato=13 Januaro 2013 }}{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>; mortis la [[8-an de julio]] [[2026]] en [[Faro (Portugalio)|Faro]]) estis kimra kantistino. Ŝi kantis plurajn gravajn [[ŝlagro]]jn. Tri kantoj, "Lost in France", "It's a Heartache" kaj "Total Eclipse of the Heart", fariĝis gravaj ŝlagroj en la malfruaj 1970-aj kaj fruaj 1980-aj jaroj. Ŝi reprezentis [[Unuiĝinta Reĝlando|Unuiĝintan Reĝlandon]] en la granda finalo de [[Eŭrovido-Kantokonkurso 2013]] en [[Malmö]], [[Svedio]] per sia lasta unuopaĵo "Believe in Me".<ref name=EurovisionProfile>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.eurovision.tv/page/history/year/participant-profile/?song=29803|titolo=About Bonnie Tyler|eldoninto=Eurovision Song Contest|alirdato=8 Majo 2013}}</ref> == Albumoj == Listo de albumoj de Bonnie Tyle<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.bonnietyler.com/albums.html|titolo=Albums, tapes, and CD's|persona nomo=|familia nomo=|verko=bonnietyler.com|jaro=2009|alirdato=13 Januaro 2013|arkivurl=https://web.archive.org/web/20080509161638/http://www.bonnietyler.com/albums.html|arkivdato=2008-05-09}}</ref>: * 1977: ''The World Starts Tonight'' * 1978: ''Natural Force'' * 1978: ''It's a Heartache'' * 1979: ''Diamond Cut'' * 1981: ''Goodbye to the Island'' * 1983: ''Faster Than The Speed Of Night'' * 1986: ''Secret Dreams And Forbidden Fire'' * 1988: ''Hide Your Heart'' * 1988: ''Notes From America'' * 1991: ''Bitterblue'' * 1992: ''Angel Heart'' * 1993: ''Silhouette In Red'' * 1995: ''Free Spirit'' * 1998: ''All In One Voice'' * 2002: ''Heart And Soul''kun la Filharmonia Orkestro de Prago * 2004: ''Simply Believe'' * 2005: ''Wings'' * 2013: ''Rocks and Honey'' Estas ankaŭ kompilaĵoj de kantoj el la supraj albumoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} {{Portalo Muziko}} * [http://www.bonnietyler.com/ Oficiala retejo de Bonnie Tyler] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Tyler, Bonnie}} [[Kategorio:Kimraj kantistoj]] [[Kategorio:Britaj kantistoj]] [[Kategorio:Eŭrovido-Kantokonkurso 2013]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 8-an de junio]] hbl62gyi893fn1us2y5osrdesnd5wu4 0 443121 9423758 8910714 2026-07-09T03:18:38Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423758 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | nomo = Ministère de l'Éducation nationale | eonomo = Ministerio pri nacia edukado | emblemo = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | bildo = {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} | bildo_priskribo = | bilda grandeco = 150px | tipo = franca [[ministerio]] | fondodato = [[1828]] : ministère de l’Instruction publique<br />[[1932]] : ministère de l’Éducation nationale | mapo = | mteksto = | sidejo = [[Hôtel de Rochechouart]], <br />110 [[rue de Grenelle]], [[Parizo]] [[7-a arondismento de Parizo|7-a arondismento]] | latitudo = 48.856567 | longitudo = 2.320893 | regiono-ISO = FR | situo sur mapo = Parizo | estro = [[Gabriel Attal]] | estro_tipo = [[ministro]] | estro1 = [[Caraole Granjean]] | estro1_tipo = Ministro Delegito respondeca pri Profesia Eduko kaj Trejnado | lingvoj = [[Franca lingvo|franca]] | buĝeto = {{unuo|62.7|miliardoj}} da [[eŭro]]j ([[2013]])<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.education.gouv.fr/cid61645/budget-2013-donner-a-l-ecole-les-moyens-de-sa-refondation.html |titolo=Buĝeto de la jaro 2013 de la ministerio |alirdato=2013-06-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20131005000825/http://www.education.gouv.fr/cid61645/budget-2013-donner-a-l-ecole-les-moyens-de-sa-refondation.html |arkivdato=2013-10-05 }}</ref> | dungitaro = 955 434 (2013)<ref>{{pdf}} [http://www.performance-publique.budget.gouv.fr/fileadmin/medias/documents/ressources/LFI2013/depliant_budget2013.pdf#page=2 Dungitaro de la ministerio en la jaro 2013] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130418052035/http://www.performance-publique.budget.gouv.fr/fileadmin/medias/documents/ressources/LFI2013/depliant_budget2013.pdf#page=2 |date=2013-04-18 }} sur la retpaĝo www.performance-publique.gouv.fr</ref> | elstaruloj = [[Victor Duruy]], [[Jules Ferry]], [[Anatole de Monzie]], [[Jean Zay]], [[Edgar Faure]], [[René Haby]], [[Alain Savary]], [[Lionel Jospin]], [[Luc Ferry]], [[François Bayrou]], [[Claude Allègre]], [[Jack Lang]], [[François Fillon]] | elstaruloj_tipo = elstaruloj | TTT-ejo = [http://www.education.gouv.fr Oficiala retpaĝo de la ministerio] |estro2=[[Prisca Thevenot]]|estro2_tipo=Ŝtata sekretario pri Junularo kaj Universala Nacia Servo}} En [[Francio]], la kompetentecoj de la diversaj [[franca ministerio|ministerioj]] povas varii de registaro al la alia. Tio estas parte vera por la '''ministerio pri nacia edukado''', kiu ne ĉiam respondecas pri [[supera edukado]] kaj [[scienca esplorado en Francio|esplorado]], sed povas esti ankaŭ respondeca pri sportoj aŭ junularo. La nuna [[registaro de Jean-Marc Ayrault (2-a)|registaro de Jean-Marc Ayrault]] konfidis al du malsamaj ministerioj la organizadon de la edukado : la lerneja instruado ([[unuagrada instruado en Francio|unuagrada]] kaj [[duagrada instruado en Francio|duagrada]] : [[Kolegio en Francio|kolegio]] kaj [[Liceo en Francio|liceo]]) same kiel la daŭra edukado (farata de la "[[Greta (instruado)|Greta]]") estis konfiditaj al la '''ministerio pri nacia edukado''', kiam la [[supera instruado en Francio|supera instruado]] kaj la [[scienca esplorado en France|esplorado]] estis konfiditaj al la [[ministerio pri supera instruado kaj esplorado]]<ref>[http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOE/2007/0519/joe_20070519_0115_0002.pdf]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930221053/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOE/2007/0519/joe_20070519_0115_0002.pdf|date=2007-09-30}}<span> </span>{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930221053/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOE/2007/0519/joe_20070519_0115_0002.pdf|date=2007-09-30}}<span> </span>{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930221053/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOE/2007/0519/joe_20070519_0115_0002.pdf|date=2007-09-30}}<span> </span>{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930221053/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOE/2007/0519/joe_20070519_0115_0002.pdf|date=2007-09-30}}<span> </span>{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930221053/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOE/2007/0519/joe_20070519_0115_0002.pdf|date=2007-09-30}}<span> </span>{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930221053/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOE/2007/0519/joe_20070519_0115_0002.pdf|date=2007-09-30}}<span> </span>{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930221053/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOE/2007/0519/joe_20070519_0115_0002.pdf|date=2007-09-30}}<span> </span>{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930221053/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOE/2007/0519/joe_20070519_0115_0002.pdf|date=2007-09-30}}<span> </span>{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930221053/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOE/2007/0519/joe_20070519_0115_0002.pdf|date=2007-09-30}}<span> Dekreto de la 18-a de majo 2007 pri la konsistigo de la registaro </span>{{pdf}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070930221053/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOE/2007/0519/joe_20070519_0115_0002.pdf|date=2007-09-30}}.</ref>. Iuj servoj, el kiuj la ĝenerala sekretariejo kaj la servo pri la eŭropaj, internaciaj kaj kunagaj rilatoj, tamen restas komunaj al la du ministerioj, kiuj kune laboras pri la ĝeneralaj temoj. La ministro pri nacia edukado estas [[Vincent Peillon]]. Tiu ministerio ne estas unu el la suverenaj ministerioj, kiuj estas la [[Ministerio pri defendo (Francio)|defendo]], [[Ministerio pri eksteraj aferoj (Francio)|eksteraj aferoj]], [[Ministerio pri justico (Francio)|justico]], [[Ministerio pri ekonomio, industrio kaj dungado|financoj]], [[Ministerio pri internaj aferoj (Francio)|internaj aferoj]]), sed ĝi sociale gravas, la [[rajto pri edukado]] estas registrita en la [[Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj]]. Pro la edukaj bezonoj tiu ministerio estas la unua dunganto de la [[Ŝtato en Francio|ŝtato]]. Pro tio, la nacia edukado konsistigas la plej altan buĝetan linion de la [[Francio|nacio]]. == Historio == === Antaŭuloj === ==== Karolo la Granda ==== [[Dosiero:Charlemagne et Alcuin.jpg|250px|eta|[[Karolo la Granda]], ĉirkaŭata de liaj ĉefaj oficiroj, akceptas [[Alcuinus]] de Jorko, kiu prezentas al li manuskriptojn, faritaj de siaj monaĥoj. Victor Schnetz, 1830, muzeo de Luvro, Parizo.]] La edukado de la [[tria Respubliko de Francio|3-a Respubliko]] konsideris ke [[Karolo la Granda]] estis la inventinto de la deviga kaj senpaga edukado. La populara kulturo poste kontribuis al la disvastigo de tiu mito. Fakte, sen esti « inventinta la edukado », Karolo la Granda certe agis por la evoluigo de eduka sistemo en sia [[karolida imperio]]. Li bezonis, por regi sian vastan imperion, edukitajn ŝtatoficistojn kaj monaĥojn por zorgi pri politika kontrolo kaj propagi la kristanan kredon en liaj provincoj. Pro tio, li starigis senpagan bazan edukan sistemon principe alireblan de ĉiuj junuloj sendepende de ties situacioj, de la vilaĝoj kaj urboj, por lerni kanti, legi kaj kalkuli. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj|2}} == Anekso == === Bibliografio === * Françoise Dupont-Marilla, ''Institutions scolaires et universitaires'', Gualino, coll. « Fonction publique / Concours », Parizo, 2006, 331 p. {{ISBN|2-297-00209-2}} * Jean-François Mondot, ''Petite Chronique d'un grand ministère : une année à l'Éducation nationale'', Flammarion, Parizo, 2002, 271 p. {{ISBN|2-08-068182-6}} * Bernard Toulemonde (dir.), ''Le Système éducatif en France'', La Documentation française, kolekto « Les notices », Parizo, 2003, 191 p. {{ISBN|2-11-005380-1}} === Vidu ankaŭ === * [[Franca eduksistemo]] * [[Listo de la francaj ministroj pri nacia edukado]] * [[Ministerio pri supera edukado kaj esplorado (Francio)|Ministerio pri supera edukado kaj esplorado]] * Elstaraj personoj pri nacia edukado : ** [[Jules Ferry]] ** [[Victor Duruy]] ** [[Anatole de Monzie]] <!--* [[Élections professionnelles dans l'Éducation nationale]] * [[Association des membres de l'ordre des Palmes académiques]]--> === Eksteraj ligiloj === {{Projektoj|commons=Category:Ministerio pri nacia edukado|n=category:Ministerio pri nacia edukado}} * [http://www.education.gouv.fr/ Oficialaj retpaĝoj de la ministerio pri nacia edukado] * [http://www.education.gouv.fr/cid928/organigramme-administration-centrale.html Strukturo de la centra administracio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130629174017/http://www.education.gouv.fr/cid928/organigramme-administration-centrale.html |date=2013-06-29 }} * [http://www.education.gouv.fr/pid289/le-ministere-de-l-education-nationale-de-1789-a-nos-jours.html Historio de la ministerio pri nacia edukado en Francio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130509203324/http://www.education.gouv.fr/pid289/le-ministere-de-l-education-nationale-de-1789-a-nos-jours.html |date=2013-05-09 }} {{Ligiltabelo Francaj ministroj}} {{Ligiltabelo Francaj ministerioj}} [[Kategorio:Francaj ministerioj|Edukado]] [[Kategorio:Franca eduksistemo|*]] [[Kategorio:Ministerio pri Edukado|Francio]] 8gajy5uorxnjtg0viem5vttrmwcrlzb 0 454199 9423494 9114933 2026-07-08T17:11:38Z Sj1mor 12103 9423494 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Masonistoj.jpg|dekstra|eta|310x310px|Masonistoj masonas, ĉi tie faras strukturon de konstruaĵo.]] '''Masonado''' estas konstruado. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''masoni''' estas ''Konstrui per brikoj, ŝtonoj, gipso, k.c..''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 133.</ref> Li indikas [[etimologio]]n el la gota ''meitan'' (ĉizi) kaj de tie la latina ''machio, machionis''. Kaj li aldonas la terminojn ''masonisto'', por homo kies profesio estas masoni; ''masonestro'', ''masonilo''.<ref>Azorín, samloke.</ref> == Masonaĵoj == '''Masonaĵo''' estas konstruaĵo aŭ konstruaĵero el (naturaj) [[ŝtono]]j aŭ (artefaritaj) [[briko]]j masonitaj, do fortike kunigitaj per [[mortero]] aŭ [[cemento]]. Kvankam teorie "konstruaĵo" povas esti io ajn konstruita, en praktika lingvouzo temas pri komplekso el [[muro]]j, [[planko]]j respektive [[plafono]]j kaj [[tegmento]], do en vasta senco speco de [[domo]], kiu konsistigas funkcian unuon. Konstruaĵero povas esti iel apartigita parto de tiu funkcia komplekso, ekzemple [[alo]] de [[palaco]], sed ankaŭ povas esti ajna baza elemento de konstruaĵo, ekzemple [[muro]], [[tegmento]], [[kolono]], [[sojlo]], [[ŝtupo]] respektive [[ŝtuparo]], [[gablo]] aŭ [[frontono]], [[pordo]] aŭ pordego, nur menciante iujn el multaj bazaj elementoj. Aparta konstrua termino laŭ [[PIV]] estas '''bosa masonaĵo''', konstrumaniero tia ke la ŝtonoj ŝajne elstaras el la fono de la muro, kiel ofte ĉe [[renesanco|renesancaj]] konstruaĵoj (vidu la du ekzemplajn fotojn).<ref>Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto, 1970, paĝo 674</ref> == Bildaro == <center><gallery perrow=4> Klinkerfassade.jpg|masonaĵo el brikoj Granite wall of chapel La Hougue Bie, Jersey.jpg|masonaĵo el hazarde rompitaj granitaj ŝtonoj Cagliatscha SWecke.jpg|bosa masonaĵo de la svislanda mezepoka burgo ''Cagliatscha'' el proksimume [[1265]] Bossage rez-de-chaussée.JPG|alia bosa masonaĵo de la Luksemburga Palaco en Parizo, el [[1615]] ĝis [[1620]] </gallery></center> En [[sismologio]], la [[skalo de Mercalli]] indikas interalie je kiu grado [[tertremo]] difektas masonaĵon. == Diversaj utilaĵoj == * [[Masonaĵa akvobaraĵo]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Masonisto]] {{Projektoj|ReVo=mason.0ajxo}} {{Ĝermo|arkitekturo}} [[Kategorio:Konstruaĵoj]] [[Kategorio:Arkitekturaj eroj]] ga6su9wy4y1goce6umrx2wrcxahk9ta 0 456699 9423858 9263593 2026-07-09T07:53:44Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423858 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzika artisto | nomo = Momoiro Clover Z | dosiero = Momoiro Clover Z LIVE 1.png | priskribo de dosiero = Momoiro Clover Z, 6-a de aŭgusto 2011 | grandeco de dosiero = | larĝa dosiero = | fono = muzikgrupo | alie nomata = Momoiro Clover<br />Momoclo (''Momokuro'')<br />MCZ | kromnomo = <!--Nickname--> | deveno = [[Tokio]], {{Flago|Japanio|nomo=jes}} | ĝenro = [[J-pop]], [[popmuziko]] | aktivaj jaroj = <!--[[2008 en muziko|-->2008–nuntempo<!--ĝis nun--> | eldoninto = [[King Records]] | parencaj temoj = <!--[[Shiritsu Ebisu Chugaku]]<br />[[Team Syachihoko]]--> | ttt ={{Oficiala retejo|http://evilline.com/momoclo/global/}}<br />[http://www.youtube.com/user/stardustdigital/videos?flow=list&sort=p YouTube] | nuntempaj membroj = [[Kanako Momota]]<br />[[Shiori Tamai]]<br />[[Ayaka Sasaki]]<br />[[Reni Takagi]] | antaŭaj membroj = [[Akari Hayami]]<br />[[Momoka Ariyasu]]<br />Vidu ankaŭ «[[#Antaŭaj membroj|Antaŭaj membroj]]» }} {{Nihongo|'''Momoiro Clover Z'''|ももいろクローバーZ|Momoiro Kurōbā Zetto|laŭvorte «rosa trifolio Z»}} estas [[Japanio|japana]] [[muzika grupo]], kiu estiĝis en la jaro [[2008]].<ref name="yomiuri20110722">{{Cite web|url=http://www.yomiuri.co.jp/dy/features/arts/T110719003531.htm|title=QUIRKY QUINTET / Momoiro Clover Z adding splash of color to music world|work=[[Yomiuri Shimbun]]|publisher=Daily Yomiuri Online|date=2011-07-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110731143157/http://www.yomiuri.co.jp/dy/features/arts/T110719003531.htm|archivedate=2011-07-31|accessdate=2013-10-24|language=angle|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2013-10-24|arkivurl=https://www.webcitation.org/6ARcnu7q1?url=http://www.yomiuri.co.jp/dy/features/arts/T110719003531.htm|arkivdato=2012-09-05}}{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110731143157/http://www.yomiuri.co.jp/dy/features/arts/T110719003531.htm |date=2011-07-31 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.yomiuri.co.jp/dy/features/arts/T110719003531.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2013-10-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110731143157/http://www.yomiuri.co.jp/dy/features/arts/T110719003531.htm |arkivdato=2011-07-31 }}</ref> == Membroj<!--Membroj de la bando--> == {|class="wikitable" style="text-align:left" |- ! Nomo ! Dato de naskiĝo ! Koloro ! Notoj |- | {{nihongo|[[Kanako Momota]]|百田 夏菜子}} |align="right"| 12-a de julio 1994 ({{aĝo|1994|7|12}}-jara)<!--{{naskiĝtago kaj aĝo|1994|7|12}}--> |align="center" style="color:Black; background-color:#f66;"| '''Ruĝa''' | Ĉefo |- | {{nihongo|[[Shiori Tamai]]|玉井 詩織}} |align="right"| 4-a de junio 1995 ({{aĝo|1995|6|4}}-jara) |align="center" style="color:Black; background-color:#ff6;"| '''Flava''' | Kromnomo: ''Shiorin'' |- | {{nihongo|[[Ayaka Sasaki]]|佐々木 彩夏}} |align="right"| 11-a de junio 1996 ({{aĝo|1996|6|11}}-jara) |align="center" style="color:Black; background-color:#ff99cc"| '''Roza''' | Kromnomo: ''Ārin'' |- | {{nihongo|[[Reni Takagi]]|高城 れに}} |align="right"| 21-a de junio 1993 ({{aĝo|1993|6|21}}-jara) |align="center" style="color:Black; background-color:#c6f;"| '''Purpura''' | Eksa ĉefo |} === Antaŭaj membroj === {|class="wikitable" style="text-align:left" |- ! Nomo ! Dato de naskiĝo ! Koloro ! Notoj |- | {{nihongo|[[Akari Hayami]]|早見 あかり}} |align="right"| 17-a de marto 1995 ({{aĝo|1995|3|17}}-jara)<!--{{naskiĝtago kaj aĝo|1995|3|17}}--> |align="center" style="color:Black; background-color:#6cf;"| '''Blua''' | Kromnomo: ''Akarin'' |- | {{nihongo|[[Momoka Ariyasu]]|有安 杏果}} |align="right"| 15-a de marto 1995 ({{aĝo|1995|3|15}}-jara) |align="center" style="color:Black; background-color:#6f6;"| '''Verda''' | |} '''Aliaj''' * {{nihongo|Runa Yumikawa|弓川 留奈||naskiĝis la {{daton|4|februaro|1994}}}}<!--{{birth date|1994|2|4}}--> * {{nihongo|Tsukina Takai|高井 つき奈||naskiĝis la {{daton|6|julio|1995}}}}<!--{{birth date|1995|7|6}}--> * {{nihongo|Miyū Wagawa|和川 未優||naskiĝis la {{daton|19|decembro|1993}}}}<!--{{birth date|1993|12|19}}--> * {{nihongo|Manami Ikura|伊倉 愛美||naskiĝis la {{daton|4|februaro|1994}}}}<!--{{birth date|1994|2|4}}--> * {{nihongo|Sumire Fujishiro|藤白 すみれ||naskiĝis la {{daton|8|majo|1994}}}}<!--{{birth date|1994|5|8}}--> * {{nihongo|Yukina Kashiwa|柏 幸奈||naskiĝis la {{daton|12|aŭgusto|1994}}}}<!--{{birth date|1994|8|12}}--> == Diskografio == === Unuopaĵoj === {|class="wikitable" style="text-align:center" !rowspan="2"| # !rowspan="2"| Titolo !rowspan="2"| Dato de lanĉo !colspan="2"| Plej alta pozicio !rowspan="2"| Atestado<br /><small>([[Recording Industry Association of Japan|RIAJ]])</small> !rowspan="2"| Albumo |- ! <small>[[Oricon]]<br />Weekly<br />Singles<br />Chart</small><br /><ref>{{Cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/484876/ranking/cd_single/|title=ももいろクローバーＺのCDシングルランキング、ももいろクローバーＺのプロフィールならオリコン芸能人事典-ORICON STYLE|publisher=[[Oricon]]|accessdate=2013-09-08|language=japane}}</ref> ! <small>''[[Billboard|Billboard<br />Japan]]''<br />Hot 100</small> |- !colspan="7"| Sendependa eldonejo |- | 1 |align="left"| {{nihongo|«Momoiro Punch»|ももいろパンチ|Momoiro Panchi}} |align="right"| 5-a de aŭgusto 2009<!--{{date|2009|08|05}}--> | 23 | — | |rowspan="2"| ''Iriguchi<br />no Nai<br />Deguchi'' |- | 2 |align="left"| {{nihongo|«Mirai e Susume!»|未来へススメ！}} |align="right"| 11-a de novembro 2009<!--{{date|2009|11|11}}--> | 11 | — |- !colspan="7"| Granda eldonejo |- | 1 |align="left"| {{nihongo|«Ikuze! Kaitō Shōjo»|行くぜっ！怪盗少女}} * <small>Relanĉita la 26-a de septembro 2012<!--{{date|2012|09|26}}--><br />sub la titolo «Ikuze! Kaitō Shōjo ~Special Edition~»<!--行くぜっ！怪盗少女 ～Special Edition～--></small> |align="right"| 5-a de majo 2010<!--{{date|2010|05|05}}--> | 3<br /><small>7*</small> | 19<br /><small>29*</small> | |rowspan="5" style="white-space:nowrap"| ''Battle<br />and<br />Romance'' |- | 2 |align="left"| {{nihongo|«Pinky Jones»|ピンキージョーンズ|Pinkī Jōnzu}} |align="right"| 10-a de novembro 2010<!--{{date|2010|11|10}}--> | 8 | 28 | |- | 3 |align="left"| {{nihongo|«Mirai Bowl / Chai Maxx»<br />&nbsp;|ミライボウル/Chai Maxx|Mirai Bōru / Chai Makkusu}} |align="right"| 7-a de marto 2011<!--{{date|2011|03|07}}--> | 3 | 12 | |- | 4 |align="left"| {{nihongo|«Z Densetsu: Owarinaki Kakumei»<br />&nbsp;|Z伝説 ～終わりなき革命～}} |rowspan="2" align="right"| 6-a de julio 2011<!--{{date|2011|07|06}}--> | 5 | 22 | |- | 5 |align="left"| {{nihongo|«D' no Junjō»|D'の純情}} | 6 | 59 | |- | 6 |align="left"| {{nihongo|«Rōdō Sanka»|労働賛歌}} |align="right"| 23-a de novembro 2011<!--{{date|2011|11|23}}--> | 7 | 13 | |rowspan="3"| ''5th<br />Dimension'' |- | 7 |align="left"| {{nihongo|«Mōretsu Uchū Kōkyōkyoku. Dai 7 Gakushō «Mugen no Ai»»<br />&nbsp;|猛烈宇宙交響曲・第七楽章「無限の愛」}} |align="right"| 7-a de marto 2012<!--{{date|2012|03|07}}--> | 5 | 2 | [[Ora disko|Ora]]<ref>{{Cite web|url=http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201301.html|title=一般社団法人 日本レコード協会｜各種統計|publisher=[[RIAJ]]|accessdate=2013-09-08|language=japane|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130211020001/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201301.html|archivedate=2013-02-11}}</ref> |- | 8 |align="left"| {{nihongo|«Otome Sensō»|Z女戦争}} |align="right"| 27-a de junio 2012<!--{{date|2012|06|27}}--> | 3 | 3 | Ora<ref>{{Cite web|url=http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201206.html|title=一般社団法人 日本レコード協会｜各種統計|publisher=[[RIAJ]]|accessdate=2013-09-08|language=japane|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120813170633/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201206.html|archivedate=2012-08-13}}</ref> |- | — |align="left"| {{nihongo|«Nippon Egao Hyakkei»|ニッポン笑顔百景}} * <small>Publikata sub la pseŭdonimo {{nihongo|Momoclo Tei Ichimon|桃黒亭一門}} |align="right"| 5-a de septembro 2012<!--{{date|2012|09|05}}--> | 6 | — | | — |- | 9 |align="left"| {{nihongo|«Saraba, Itoshiki Kanashimitachi yo»<br />&nbsp;|サラバ、愛しき悲しみたちよ}} |align="right"| 21-a de novembro 2012<!--{{date|2012|11|21}}--> | 2 | 1 | Ora<ref>{{Cite web|url=http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201211.html|title=ゴールド等認定作品一覧　2012年8月|publisher=[[RIAJ]]|accessdate=2013-09-08|language=japane|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121213025429/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201211.html|archivedate=2012-12-13}}</ref> | ''5th<br />Dimension'' |- | 10 |align="left"| {{nihongo|«Gounn»|GOUNN}} |align="right"| 6-a de novembro 2013<!--{{date|2013|11|6}}--> | 2 | 2 | | - |- | 11 |align="left"| {{nihongo|«Naite mo Iin Da yo»<br />&nbsp;|泣いてもいいんだよ}} |align="right"| 8-a de majo 2014<!--{{date|2014|05|08}}--> | 1 | 2 | |''[[Amaranthus (album)|Amaranthus]]'' |- | 12 |align="left"| «MOON PRIDE» |align="right"| 30-a de julio 2014<!--{{date|2014|07|30}}--> | 3 | 3 | |rowspan=2|''[[Hakkin no Yoake]]'' |- | 13 |align="left"| {{nihongo|«Yume no Ukiyo ni Saite Mi na»|夢の浮世に咲いてみな}}<br /><small> * collaboration single released under the alias of Momoiro Clover Z vs [[Kiss (band)|KISS]]</small> |align="right"| 28-a de januaro 2015 <!--{{date|2015|01|28}}--> | 2 | — | |- | 14 |align="left"| {{nihongo|"Seishunfu"|青春賦}}<ref>{{cite web |url= http://www.tokyohive.com/article/2015/01/momoiro-clover-z-to-release-the-theme-song-to-their-movie|title= Momoiro Clover Z to release the theme song to their movie|date= January 8, 2015|accessdate= January 8, 2015|work= tokyohive|publisher= 6Theory Media, LLC}}</ref> |align="right"| 11-a de marto 2015<!--{{date|2015|03|11}}--> | 4 | 4 | |''[[Amaranthus (album)|Amaranthus]]'' |- | 15 |align="left"| {{nihongo|"[[Z no Chikai]]"|「Z」の誓い}} |align="right"| 29-a de aprilo 2015<!--{{date|2015|04|29}}--> | 4 | 5 | |''Hakkin no Yoake'' |- | 16 |align="left"| {{nihongo|"The Golden History"|ザ・ゴールデン・ヒストリー}} |align="right"| 7-a de septembro 2016<!--{{date|2016|09|07}}--> | 2 | 4 | | |- | 17 |align="left"| {{nihongo|"Blast"|BLAST}} |align="right"| 2-a de aŭgusto 2017<!--{{date|2017|08|02}}--> | 3 | | | |} '''*''' en 2016 === Albumoj === {|class="wikitable" style="text-align:center" !rowspan="2"| # !rowspan="2"| Albumo !rowspan="1"| Pozicio <!--!rowspan="2"| Vendoj --> !rowspan="2"| Atestado<br /><small>([[Recording Industry Association of Japan|RIAJ]])</small> |- ! <small>[[Oricon]]<br />Weekly<br />Albums<br />Chart<br /></small><ref>{{Cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/484876/ranking/cd_album/|title=ももいろクローバーＺのCDアルバムランキング、ももいろクローバーＺのプロフィールならオリコン芸能人事典-ORICON STYLE|publisher=[[Oricon]]|accessdate=2013-09-08|language=japane}}</ref> |- | 1 |align="left"| {{nihongo|''[[Battle and Romance]]''|バトル アンド ロマンス|Batoru ando Romansu}} * <small>Publikigo: 27-a de julio 2011</small><!--{{date|2011|07|27}}--><!--http://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2008-01-14/more/4/--> * <small>Firmao: StarChild / King Records<br />&nbsp;(KICS-91678 (Limited A), KICS-91679 (Limited B), KICS-1678 (Regular))</small> | 3<br />2* | Ora<ref>{{Cite web|url=http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201211.html|title=一般社団法人 日本レコード協会｜各種統計|publisher=[[RIAJ]]|accessdate=2013-09-08|language=japane|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121213025429/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201211.html|archivedate=2012-12-13}}</ref> |- | 2 |align="left"| {{nihongo|''[[5th Dimension]]''|5TH DIMENSION|Fifusu Dimenshon}} * <small>Publikigo: 10-a de aprilo 2013</small><!--{{date|2013|04|10}}--> * <small>Firmao: StarChild / King Records</small> | 1 | [[Ora disko#Platena disko|Platena]] |- | – |align="left"| {{nihongo|''Iriguchi no Nai Deguchi''|入口のない出口}} * <small>Kompilaĵo de kantoj de la sendependa<ref>Sendependa eldonejo</ref> erao</small> * <small>Publikigo: 5-a de junio 2013</small><!--{{date|2013|06|05}}--> * <small>Firmao: SDR (Stardust Records)</small> | 2 | |- | 3 |align="left"| {{nihongo|''[[Amaranthus (album)|Amaranthus]]''|AMARANTHUS|Amaransasu}} * <small>Publikigo: 17-a de februaro 2016</small><!--{{date|2016|02|17}}--> * <small>Firmao: Starchild / King Records</small> | 2 | |- | 4 |align="left"| {{nihongo|''[[Hakkin no Yoake]]''|白金の夜明け}} * <small>Publikigo: 17-a de februaro 2016</small><!--{{date|2016|02|17}}--> * <small>Firmao: Starchild / King Records</small> | 1 | |} '''*''' «Ikuze! Kaitō Shōjo ~Special Edition~» en 2013 == Videografio == [[Dosiero:Shrimp Jump.jpg|eta|«Ikuze! Kaitō Shōjo»]] {|class="wikitable" style="text-align:left" |- ! Unuopaĵo<br /># ! Titolo ! Oficiala vídeo<br />en [[YouTube]] |- !colspan="3"| Sendependa eldonejo |- |align="center"| 1 | «Momoiro Punch» |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=L5w6Q7TeLSE vidi] |- |align="center"| 2 | «Mirai e Susume!» |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=yOX0u6ns3Zs vidi] |- !colspan="3"| Granda eldonejo |- |align="center"| 1 | «Ikuze! Kaitō Shōjo» |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=u7z9M0vFPbI vidi] |- |rowspan="3" align="center"| 2 | «Pinky Jones»<!-- (Web ver.)--> |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=qVn3_qeIrBA vidi] |- | {{nihongo|«Coco Natsu»|ココ☆ナツ}} | |- | {{nihongo|«Kimi to Sekai»|キミとセカイ}} | |- |rowspan="2" align="center"| 3 | «Mirai Bowl»<!-- (Short ver.)--> |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=KUoy582ePlQ vidi] |- | «Chai Maxx»<!-- (web ver.)--> |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=kI429sOiQ3w vidi] |- |align="center"| 4 | «Z Densetsu: Owarinaki Kakumei»<!-- (Dorama-nashi Full)--> |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=oCRlKdMnPLI vidi] |- |align="center"| 5 | «D' no Junjō»<!-- (Full Version)--> |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=UVKHĝoqyuc vidi] |- |rowspan="2" align="center"| 6 | «Rōdō Sanka»<!-- (Uta nomi ver.)--> |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=GDhFNdmVR5U vidi] |- | {{nihongo|«Santa-san»|サンタさん}} |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=LwMuHy8t_Vk vidi] |- |align="center"| 7 | «Mōretsu Uchū Kōkyōkyoku.<br />&nbsp;Dai 7 Gakushō «Mugen no Ai»» |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=TIokp4MonxE vidi] |- |rowspan="3" align="center"| 8 | «Otome Sensō» |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=-72Lje6nwg0 vidi] |- | «PUSH» |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=5degcfbioz4 vidi] |- | {{nihongo|«Mite Mite Kocchichi» (danco)<br />&nbsp;|みてみて☆こっちっち}} |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=xmKFs6NWTDA vidi] |- |rowspan="2" align="center"| 9 | «Saraba, Itoshiki Kanashimitachi yo» |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=OWSbfCPkTBk vidi] |- | «Wee-Tee-Wee-Tee» |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=01cKliHh2sM vidi] |- |rowspan="2" align="center"| 2-a<br />albumo | «Neo STARGATE» |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=tiX22vnR-SU vidi] |- | «BIRTH Ø BIRTH» |align="center"| [http://www.youtube.com/watch?v=TddL31RBOZo vidi] |} == Premioj == {|class="wikitable" ! Jaro ! Premio ! Kategorio ! Nomumita verko ! Rezulto |- |rowspan="1" align="center"| 2012 | 4th CD Shop Awards<ref name="natalie20120227">{{Cite web|url=http://natalie.mu/music/news/65122|title=ももクロがCDショップ大賞受賞「次はノーベル賞！」|publisher=Natalie|date=2012-02-27|accessdate=2013-09-08|language=japane|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307195300/http://natalie.mu/music/news/65122|archivedate=2016-03-07}}</ref><ref name="eigacom20120228">{{Cite web|url=http://eiga.com/news/20120228/17/|title=アイドル初の快挙！ ももクロ、CDショップ大賞受賞|publisher=Eiga.com|date=2012-02-28|accessdate=2013-09-08|language=japane}}</ref> | |rowspan="1" align="center"| ''[[Battle and Romance]]'' |style="background: #99ff99; text-align:center;"| Gajninto |- |rowspan="1" align="center"| 2013 | 2013 MTV Video Music Awards Japan | Pli bona koregrafio |rowspan="1" align="center"| «Saraba, Itoshiki Kanashimitachi yo» |style="background: #99ff99; text-align:center;"| Gajninto |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Shiritsu Ebisu Chugaku]] * [[Team Syachihoko]] <!--== Aliaj projektoj ==--> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|http://www.momoclo.net/}} (en japane)<!--Oficiala paĝaro de--><!--{{ja}} --> * {{Oficiala retejo|http://evilline.com/momoclo/global/}} (en angle)<!--{{en}}--> * [http://www.youtube.com/user/stardustdigital/videos?flow=list&sort=p Oficiala kanalo de Stardust Music] en [[YouTube]] * [http://www.ustream.tv/channel/momoclotv/ momocloTV] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121001124035/http://www.ustream.tv/channel/momoclotv |date=2012-10-01 }} en [[Ustream]] {{Ĝermo|muziko}}. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Japanaj muzikaj grupoj]] [[Kategorio:Knabinaj muzikaj grupoj]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj en 2000-2009]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj en 2010-2019]] [[Kategorio:Muzikaj grupoj fonditaj en 2008]] t91sif26dp8p8h4q95d7gxw27gip3s1 2 457859 9423848 9420870 2026-07-09T07:01:43Z ThomasPusch 1869 /* Farendaĵo */ 9423848 wikitext text/x-wiki [[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Pri saĝa apliko de vikidatumaro en esperantlingvaj paĝoj vidu ankaŭ [[Uzanto:ThomasPusch/provejo2|provejon2]]. :[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Kaj pri Quickstatements kaj Petscan por iom aŭtomatigite plibonigi vikidatumojn [[Uzanto:ThomasPusch/provejo3|provejon3]] ::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [https://commonshelper.toolforge.org/?interface=eo&image=Karte_Otzberg.jpg&lang=eo komuneja helpilo] :::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[:Kategorio:Vikipedio:Forigoj]] ::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]] [2025 12 21] ! :::: «Ĉiuj konsentas ke ruĝa ligilo devas ne ekzisti, se ĝi ne estas bluigebla laŭ vikipediaj reguloj. Tio signifas ke la temo de ruĝa ligilo devas esti [[Vikipedio:Menciindeco|menciinda]] kaj [[Vikipedio:Kontrolebleco|kontrolebla]].» Tamen, ĉu ruĝa ligilo estas tia, senespera, estas en duba kazo diskutenda. - cetere: noto pri misa ruĝa ligilo troveblas en [[diskuto:Aŝkelon]]. :::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Landonoma barakto en Vikipedio kadre de la tielnomata "[[Io-ujo-batalo]]": [[Vikipedio:Baloto/Landonoma unueco]] - fina rezulto de la diskuto, baloto en 2009. == Notoj por mi mem == :2024-05-10: tagaj listoj reviziitaj ĝis la [[13-a de majo]] (lundo) <!--Rémi sim ankaŭ kontribuas, ekz. pri 7-a de julio--> :{{ŝ|ruĝaj ligiloj}} :La multegaj fuŝaj anonciloj pri neekzistaj portaloj parte menciiĝas en [[Vikipedio:Lua/Petoj/Arkivo]] :ŝanĝi kolorojn en germana GIMP: Ferben, Abbilden kaj Farbvertauschung. :Pliaj listoj forigindaj [[Alfabeta listo de la deputitoj de la 14-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko|1]] [[Listo de la francaj parlamentaj periodoj|2]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|3]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|4]] Ekzemplaj ĝermaj artikoloj pri Italio [[Muggiò]] kaj [[Arese]]<!-- dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} alto = {{Vikidata ero|p-kodo=P2044}}, CO ĝis Colonno --> (por frakcio elturniĝo laŭ [[Camo]]), pri Francio [[Chanaz]] aŭ [[Geloux]] (por nova paĝo de franca komunumo: [[Flassigny]] en Mozio), [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Tresques&action=edit&oldid=8354148 Tresques simple] aŭ [[Civrac-en-Médoc]] por Ĝirondio (kaj [[Bonnay]] por apartigilo), pri Rusio [[Orsko]], pri Skotlando [[Ayr]], pri Anglio ekz. [[Bathford]] kaj pri Usono [[Daytona Beach]], [[Evanston]] aŭ nun ĝerme [[Alturas]] (kantono minimuma ekz. [[kantono Yolo]], censa retejo ekz. [[Hollister]])- pri Rumanio [[Sânandrei]].<!--{{Ĉi tiu artikolo|temas pri la rumania komunumo [[Letea Veche]]. Atentu ke ankaŭ ekzistas tre similnoma [[---]].}} --> Pri la tre katolika Italio: en [[Barzio]] patronas '''Alessio''' Bergama, en [[Basiliano]] '''Andreo''', en [[Crandola Valsassina|Crandola]] '''Antonio''' la Granda, en [[Barzago]] '''Bartolo''', en [[Cesana Brianza|Cesana]] Firmo+Rustiko, en [[Cremeno]] '''Georgo''', en [[Azzano d'Asti|Azzano]] '''Jakobo pli aĝa''', en [[Bulciago]] '''Johano Ev.''', en [[Cernusco Lombardone|Cernusco]] '''Johano Bapt.''', en [[Castions di Strada|Castions]] '''Jozefo''', en [[Castello di Brianza]] '''Laŭrenco''', en [[Cusio]] '''Margareta''', en [[Entratico]] '''Marteno''', en [[Costa Masnaga]] la levo de '''Maria''', en [[Colle Brianza]] '''Miĥaelo''', en [[Cividate al Piano]] '''Nikolao''', en [[Ampezzo]] '''Petro+Paŭlo''', en [[Viale]] '''Roĥo''', en [[Terno]] '''Valenteno''', en [[Missaglia]] '''Viktoro''' kaj en [[Barzanò]] '''Vito''' ktp. p417: [[Montiglio Monferrato]] "Kristana patrono estas la sanktulo [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago." : referencoj por patrono (kopiu en redakta modo): <ref name="patrono1">[https://www.santodelgiorno.it/patroni/valle-salimbene/ informoj en la retejo ''santodelgiorno.it''] ({{it}})</ref><ref name="patrono2">[http://www.comuni-italiani.it/018/169/ informoj en la retejo ''comuni-italiani.it''] ({{it}})</ref> :... [[]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago.<ref name="patrono1"/><ref name="patrono2"/> p47: La teritorio havas komunan limon kun <nowiki>{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj|parameter=link}}</nowiki>. Informkeste: <pre> | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 </pre> Ekzemplo por aldono de sendependa ekstera mapo por paĝoj en kiuj mankas ĉiaj bildoj: [[Gonnoscodina]]. Por senespere malplenaj tekstoj pri {{Brazilo}}: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/ekzemplo Brazilo MG]]. Ankaŭ tiam ankoraŭ necesas a) adapti mikroregionon kaj se necese mezoregionon, kontroli kaj en kazo de vikidatuma vakuo nevidigi la retejon, c) en vikidatumoj aldoni priskribon kaj ĉ) adapti la nombron de loĝantoj al la plej lasta indiko. Rilate al tio: d: TiagoLubiana ‎ →‎ Municipalities of Minas-Gerais/Brazil... Ĝenerale: apartigilo ekz. [[Saint-Just]]. En 2022 funkcianta ligilo al la ANB en Vieno: [[Ellen Gregory]] ([[Peasedown St. John]]). Kantista ĝermo ekzemple [[Katrina Leskanich]] kun grupo [[Katrina and the Waves]]. Por ne devi tajpi ĝin permane aŭ elserĉi ĝin pli komplike, jen por mi mem la ligilo pri la [[Specialaĵo:Protokolo/delete|protokolo de forigoj]]. * Noto ekzempla <small>''bildo tiom aĝa ke probable ĝi estas jam sen-kopirajta, sed tiom malbonkvalita, ke ne indas konservi ĝin aŭ transporti al la vikimedia komunejo''</small> Rumanio, <ref: [https://web.archive.org/web/20130613102945/http://exonyme.bplaced.net/Board/Thread-Siebenb%C3%BCrgen-Banat-Kreischgebiet-Marmarosch-Maramuresch-Neue-korrekte-ON-Liste germanlingvaj loknomoj, listo arkivigita je junio 2013] ({{de}})</ref> * [[Scornicești]] aŭ [[Giurgiu]] por ne montri la grafike tre modestan situomapon el vikidatumaro * [[Vikipedio:Vikidatumoj/Ĵusmortintoj]] * Pri Panĝabo / Panĝabio ŝajne ĝis printempo 2023 la difino de vortaro.net kaj de papera PIV en la eldonoj de 1970 ĝis 2020 ankoraŭ estis lando = Panĝabo, sed almenaŭ en 2026 estas lando = Panĝabio. Ĉar Didcorn jam je l' 23 jun. 2023 notis la novan PIV-an difinon en la paĝo [[Panĝabo (Barato)]], mi konjektas ke jam tiam B. Wennergren ŝanĝis la kapvorton en la reta PIV-datumaro. Domaĝe ke tio ne sincere dokumentiĝis, sed ĉiukaze nun kun bona konscienco eblas varbi por tutnova landonomo "Panĝabio". 00:40, 13 feb. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) === Krome teknike: === * {{ŝ|Post diskuto ne forigita}} ekzemplo [[Diskuto:Jacob Schwartz]] * [[:Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]] * [[:Kategorio:Nun en Komunejo]] * [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] ([[Ŝablono:Forigu tuj|ŝ]]) * [[Specialaĵo:Neuzataj bildoj]] * [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj]] * [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]] * [[Vikipedio:Problemaj uzantoj]] * [[Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj]] ::>> ATENTU Mesa, Arizono {{uzanto2|~2025-53015-3}} 2025 9 7, ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj ::>> KAJ Luksemburgio {{uzanto2|~2025-56511-3}} 2025 9 9, same ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj ** [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&#91;&#93;=userblocks&wpOptions&#91;&#93;=autoblocks forbaritaj IP-adresoj] ** [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&#91;&#93;=userblocks&wpOptions&#91;&#93;=autoblocks&wpOptions&#91;&#93;=tempblocks porĉiam forbaritaj IP-adresoj (estu malplena)] * [[Vikipedio:Markitaj versioj/reviziantoj‎]] * [[Vikipedio:Roboto/Permespeto]] ** {{UzuloKontilo|Taylorbot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylorbot|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48 ** {{UzuloKontilo|Taylor 49}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylor_40|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48 ** {{UzuloKontilo|Ĉaŭ-ĉaŭ-bot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Ĉaŭ-ĉaŭ-bot|rajtigo]] * [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]] * [https://xtools.wmcloud.org/adminstats/eo.wikipedia.org/2022-12-01/2023-12-01 Administraj agoj] * [[Uzanto:ThomasPusch/emblemoj|emblemoj je justa uzo]] ({{ŝ|Librokovrilo}} kaj {{ŝ|emblemo}}) * [http://tekstaro.com tekstaro.com] - elektronika lingvoscienca tekstaro (AKK korpuso) de Esperanto * [https://viewer.onb.ac.at/10045F99/ historia Jarlibro 1923] kiel ekzemplo * koncizeco de artikolaj titoloj: ekz. [[Raduĵnij (Ĥanta-Mansio)]] * [[Uzanto:Jura1/articles with Wikidata item without statements]] * en Informkesto geografiaĵo, |arkitekto ligado = ne<!-malŝaltas aŭtomatan ligadon-->. * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio]] * naciaj himnoj: loka alŝuto necesis por la [[nacia himno de la Demokratia Respubliko Kongo]] (por [[Sieraleono]] tamen ne) {{ŝ|apartigila paĝo}} {{apartigila paĝo|provejo}} {{ŝ|aliaj signifoj}} {{aliaj signifoj|provejo}} {{Kategoria alidirekto|provejo}} * {{ŝ|Malneŭtraleco}} {{ŝ|sen fontoj}} Ĉiuj pensas {{Kiu?}} '''Ŝablonoj''' por marki dubendajn teksterojn: {{kiuj?|tekstero}} [[Vikipedio:Kontrolebleco]] aŭ {{laŭ kiu?|tekstero}} pri [[Vikipedio:Evitu nebulajn vortojn]]. Kaj <s>streki</s> tiel ĉi. === Kelkaj pliaj ekzemploj === * Multkolumna: <nowiki>{{multkolumna}} {{kolumnorompo}} {{finmultkolumna}}</nowiki> * film[[afiŝo]]: [[:Dosiero:SW - Empire Strikes Back.jpg]], [[:Dosiero:Mes héros afiŝo.jpg]] * <code><nowiki><span style="color:red"> </span></nowiki></code> Vidu: [[Helpo:Evitindaj HTML-etikedoj]]. * Komento pri kapricaj pseŭdovortoj meminventitaj: "Bonvolu ne simple inventi iujn pseŭdovortojn kaj nomi ilin "esperantaj". Ekzemple la vorto "..." en '''Esperanto''' simple ne ekzistas. Similforma vorto ekzistas en la antikvgreka, sed la malnovgreka klare estas alia lingvo. Sed en Esperanto oni decidis kontraŭ propra vorto por tiu aĵo, kaj simple nomas ĝin "...". Koncize: se vi ne scias kiel nomiĝas iu vorto en Esperanto, iru al alilingva teksto pri la temo, tie en la listo pri lingvoj maldekstre elektu la vorton Esperanto kaj sekvu la tekston tie. Kaj se vi volas proponi iun alternativan nomigon, nepre faru tion nur citante elstarajn esperantlingvajn fontojn kiel referencoj kaj prefere prezentu viajn esperantlingvajn referencojn unue en la diskutpaĝo. " * bonaj vortumoj pri lingve problemaj paĝoj estas <nowiki>{{polurinda|kelkaj frazoj sufiĉe strangas lingve, eble pro iu lingva interfero|listigi=ne}} (ne forgesu la finaĵon "|listigi=ne", tre gravan se oni jam en la paĝo notis la problemon) kaj {{pluraj problemoj|gramatiko|ligiloj}} resp. {{pluraj problemoj|esperantigu referencojn}}</nowiki>. * [[Vikipedio:Ne faru originalan esploradon]], mallongigite [[VP:NOE]] - krome entute ligilon al la listo [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Kio Vikipedio ne estas]] * [[Henriko la Birdisto]] estas bona ekzemplo, kiel bone meti en vikidadumaron neprecizan naskiĝdaton ("ĉirkau") kaj historian landon de naskiĝ- kaj mortodato. * [[Diskuto:Delfo]] estas modelo de konciza noto, ke ne eblas simple ŝanĝi landonomojn en tekstoj laŭ persona bontrovo. * [[Auckland]] estas modelo de pluraj bildoj en informkesto, sen atento de tio kio estas en vikidatumoj. :Navigilon per simpla listo: |bodyclass = hlist, vd. [[Alta Savojo]]. * Ekzempla bildo por ĝustigo de antaŭe fuŝa nomo en la komunejo [[:dosiero:Ŝraŭbeco dekstra maldekstra.png]] * Ekzemplo pri bona referenco al PIV estas en [[Moliso]]. :Krome [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/testo pri Hungario|jen ŝablona testejo]] kaj [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Jap SO 60|modelo olimpika]] <!-- En [[Ĝirondio]] ĉio pretasas, en [[Nord]] nur mankas 60/64 en ar. Douai. En Ĉarento nur ar. Confolans pretis je 23-04-17, Pri Kaleza Markolo bonus almenaŭ havi ar.-paĝojn. Indre (preta je 23-04-17) + Ardennes (3 23) kompletas. :La pola urbeto Dębica jam havas loĝantaron laŭ dato fine de 2020 ... --> :Jen ankoraŭ monto da fuŝetoj en [[Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/11]], ankaŭ kun aliaj finaj nombroj kompreneble :Pri olimpikoj: [[:dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png|jen ekzempla NOK-emblemo]]. Ĉe la anglalingvanoj, <nowiki>{{Infobox country Olympics}} forĵetiĝis, rekomendatas {{Infobox country at games}}</nowiki>. Povus esti plisimpligo... <!--Ampleksa listo resuma estas tiu de Turkio.--> :La ukraina [[Kalush Orchestra]] estas ekzemplo por <nowiki>{{vikidatuma listo|p-kodo=P527|modo=kaj}}</nowiki>. [[kantono Delta (Miĉigano)]], plej frua versio, kiel modelo de nova kantono-ĝermo. [ + <nowiki>|nomo_laŭ= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P138}}''</nowiki> ] [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/tutnova biografia ĝermo|tutnova biografia ĝermo]], NO: [[Karasjok]], frua versio... : {{Norvegio}}: ekzempla mikroĝermo lago: [[Evangervatnet]]. : {{Finnlando}}: [[Ceditaj areoj (Finnlando)]] - <nowiki>{{pluraj problemoj|informkesto|iwiki|vikiigu}} {{ĝermeto}}</nowiki> : {{Francio}}: por postrevoluciaj variaj loknomoj: Post la [[franca revolucio]] de [[1789]], kiam oni volis plene elradikigi ĉiujn kristanajn loknomojn, la loĝloko por kelkaj jaroj ricevis la fantazian nomon ''..'' (".."). : ekzemplo de mallibera emblemo: [[:Dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png]] : [[Uzanto-Diskuto:Badak Jawa|pri dubindaj ruĝaj ligiloj]] : konvencioj de Monato (https://www.monato.be/konvencioj.php) : p971: kategorio kombinas temojn : p4566: vikimedia enprena retligilo : banderoloj super paĝoj: se ne taŭgas, subpremu per ":|sen banderolo= jes". <!-- eltondita kaj rektigita taillé et redressé cropped and and straightened geschnitten und begradigt https://unalengua.com/ipa-translate +++ ... Oficiala paĝo en la retejo] ''[[facebook]]'' ({{fr}}) Modelo por transpreno de pliaj informoj el vikidatumoj | latitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}} | longitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} justa uzo ekzemple: [[Nacia Muzeo de Bosnio kaj Hercegovino]] nurteksta emblemo: [[Somera Olimpiko 1992]] Kaj flanke: Moutichou supozeble estas Eŭropa volontula servo NURMAJUSKLO=KRIADO [de:Diskussion:Spielercharakter] Veljavoj: UN 14 jul. 2022 Kwamikagami Breslaŭo de: subteno fare de Wietek. ia: [[sesdekuma sistemo]] Arno, [[tunela efiko]] Narv., [[tombejo ĉe Kettwiger Tor]] Longh., [[Randal Kolo Muani]] kma. Domin., [[Oleata acido]] Pino. Por la 4-a ĝis 8-a de aprilo '23: Plenigindas ankoraŭ unuavice la navigiloj pri departemento Kaleza Markolo, Nordo, Aisne, Oise, Somme, Ĝirondio, Haut-Rhin kaj Drôme (intertempe ĉio pretas, ĉu?) --> Kaj fine, la ordo fine de paĝo estas: :1. Notoj :2. Referencoj :3. Literaturo :4. Vidu ankaŭ :5. Eksteraj ligiloj :6a Navigiloj :6b ŝablono bibliotekoj :6c sablono vivtempo :6ĉ ĉiuj kategorioj IHD de 2000, bona ligilo: [[Santo Antônio do Retiro]] LV: noto - Suda Kuronio aŭ Dienvidkurzeme havas bonajn vikidatumajn etikedojn. Forpreno de centoj da kestoj pri neekzistaj portaloj: mi matene la 12-an de sept. 2023 metis indignitan noton al sume 49 diskutpaĝoj, kaj en ĉiuj 49 tri tagojn pli poste, vespere la 15-an diplomatigis la lingvaĵon kaj pli konkretigis mian proteston. Vikidatumoj: kialoj pri evitindeco: ekzemple informfonto ne klaras ([[d:Q130285291]]), bildo de malbona kvalito ([[d:Q132769746]]), la fonto indikas ke la informo ne precize konatas ([[d:Q130285298]]), malpli preciza indiko ([[d:Q42727519]]), konfirmo de la referenco ne eblas ([[d:Q21655367]]), konate nefidinda fonto ([[d:Q22979588]]) -- [[d:Q52105174|listo]] Ŝablono "CURRENTYEAR" jam funkcias en Esperanto: <nowiki>{{LOKAMONATONOMO}} {{LOKAJARO}}</nowiki> == Listo de farindaĵoj == * plenigi ruĝajn ligilojn en [[Louis-Nicolas Clérambault]] kaj krei paĝon [[Jacques Berthier]] (ne Jacques Bergier, GL 154, 156, 168.1, 286, 321, 345.2, 445, 446, 386, 390, 618.2, 634.2, 657.6). Noteto: [https://gov.genealogy.net/item/show/TPKKOVJN79TB Ŝtepkov Stepkau], [https://mapcarta.com/de/18499296 Dolny Lazany Unter Losau] [https://www.wikidata.org/wiki/Q77034024 Oponešice Oponeschitz] [https://gov.genealogy.net/item/show/OPOICEJN79TA *] : Uzanto arbarulo, usonano ''Silvio Curtis'', mis"ĝustigis" la tekston [[Delfo]] en okt. 2023. * Mutichou multe aktivis por marborda Ĉarento proks. en 2014, sed poste ne plu, evidente ĉar la montego pri aliaj mankaj komunumaj artikoloj en Francio aspektis supergranda... == Ĉu aŭ kiel uzanto registris sian sekson en vikipedio == Multaj uzantoj ne aparte elektas biologian aŭ [[Socia sekso|"socian" sekson]] en vikipedio - fakte temas nur pri la lingva, [[gramatika sekso]] - kaj aŭtomate estas senseksaj. Sed se indikiĝas biologia sekso, tiam la ŝablono {{ŝ|GENDER:nomo|li|ŝi|ŝi aŭ li}} malkaŝas kion la uzanto notis en siaj teknikaj preferoj. <!-- {{GENDER:x|li|ŝi|ŝi aŭ li}} --> == Vandalaĵoj == [[:de:Wikipedia:Vandalismusmeldung/Archiv/2023/09/23|germane je 2023 09 23]] == mapo de SAT-amikaro == La esperanta mapo de SAT-amikaro pri eŭropa franclingvio en arkivigita formo, kiel notita en la paĝo [[Metz]]: [https://web.archive.org/web/20230423070506/https://satesperanto.org/eldonkooperativo/IMG/jpg/Mapo201107.jpg artikolo "Esperanta mapo de Eŭropa franclingvio"] en retejo de la asocio [[SAT-Amikaro]], la franclingva branĉo de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], arkivigite laŭ stato de aprilo 2023. == Kaj mapoj sendepende de informkesto == Pri sendependa skaligebla mapo vidu [[Gonnoscodina]] en Sardio, kaj pri sendependa reliefa mapo la vilaĝeton [[Woolsthorpe-by-Colsterworth]] de Newton: <pre> {{Situo sur mapo|Anglio|Floso=left|Titolo=|Teksto= | Lat-g = 52 | Lat-m = 48 | Lat-s = 35 | Lat-dir=N | Lon-g = 0 | Lon-m = 37 | Lon-s = 43 | Lon-dir=U | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} </pre> Uzata en teksto [[Mangone]], pri kiu ne ekzistas ajna bildo en la komunejo, rezultas {{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de Mangone en [[Kalabrio]]}} | Lat-g = 39 | Lat-m = 12 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} <pre> {{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de {{paĝonomo}} en [[Kalabrio]]}} | Lat-g = 39 | Lat-m = 28 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} </pre> kun ebla noto <pre> <!-- la sekva aldona mapo precipe metiĝas ĉar absolute mankas iuj uzeblaj bildoj en la komunejo --> </pre> <span style="font-family: Papyrus; font-size: 12pt"><font style="color: black"> Bela tekstero en literaro "Papiro" </span> <hr> {{ŝ|Ludovica}} {{ŝ|polurinda|la teksto parte malfacile kompreneblas. Aparte pri temo tiom esotera necesas plejeble klara lingvaĵo. Ĝeneralan noton vidu diskutpaĝe|listigi=ne}} == Tabelomodelo == : {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! rowspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | lando ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | loĝantaro ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | MEP ([[Malneta Enlanda Produkto|nominala]]) ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | MEP ([[Aĉetpova egaleco]]) ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | [[indico de homa disvolviĝo]] 2021 |- ! en milionoj!! en la mondo ! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo ! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo ! indico!! loko |- |} pri koreaj latinliterigoj Yale/McCune/RT vd. [[:de:Diskussion:Yoon Suk-yeol|Yoon Suk-yeol]] == Listo de biografioj, forigataj el la ĝenerala spaco laŭ decido de [[VP:FA]] == La listo teknike ankoraŭ utilas por iom-post-ioma revizio de ĉiuj notitaj biografioj. Post revizio eblas forviŝi la titolojn el la listoj, kiuj do laŭgrade malgrandiĝos.... {| cellspacing="0" |- |- bgcolor="#ffeebb" |&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - A|A]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - B|B]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - C|C]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĉ|Ĉ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - D|D]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - E|E]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - F|F]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - G|G]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĝ|Ĝ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - H|H]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĥ|Ĥ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - I|I]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - J|J]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĵ|Ĵ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - K|K]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - L|L]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - M|M]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - N|N]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - O|O]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - P|P]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Q|Q]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - R|R]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - S|S]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŝ|Ŝ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - T|T]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - U|U]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŭ|Ŭ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - V|V]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - W|W]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - X|X]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Y|Y]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Z|Z]]''' |} Noto pri Hans Wingen, jen intersavite http://www.ipernity.com/blog/bernardo/137656 Propra verko alŝutita al eo-vikio, sen premo nepre ŝovi ĝin al la komunejo, kiu ne en ĉiu kazo estas bona ŝovo: {{ŝ|Propra|GFDL|NK=1|cc-by-sa-3.0}}. Vidu ankaŭ [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Migrado de la licencoj GFDL al GFDL + krea komunaĵo 3.0 por loke stokataj bildoj diskuton de sept. 2024 pri granda projekto realigi migradon de GFDL al GFDL+CC en eo-vikio]]. == Taglibro == :7-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[distrikto Höxter]] :8-a kaj 9-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[provinco Leĉo]], [[Apulio]], kun loĝantaroj de 2023, ankaŭ metitaj ĉie en vikidatumoj, kaj metoj de bildoj :10-a de decembro: 2/3 pri komunumoj de [[provinco Salerno]], [[Kampanio]], nur kontrolo ĉu ĉiuj ecoj de kontentiga ĝermo estas, kaj adapto de bildoj; kontrolo de bildoj sub justa uzo :11-a de decembro: lasta triono pri komunumoj de [[provinco Salerno]]; :12-a ĝis 17-a de decembro: finoj de diskutoj pri alinomendaj artikoloj :18-a de decembro: kelkaj urboj kaj kantonoj de Usono :19-a de decembro: aktualaj loĝantaroj de ĉiuj komunumoj de Germanio al stato fine de 2022 :20-a kaj 21-a de decembro: alinomendaj artikoloj - vasta arkivigo :22-a kaj 23-a de decembro: diskuto pri forigendaĵoj, romanco kaj romantikismo :24-a de decembro: Hungario kaj orienta Pollando :25-a de decembro: informkestoj pri futbalo :26-a de decembro: diversaj, i.a. Volodimir Pacjurko kaj Himno de Ukrainio, Kromsigno :27-a de decembro 2023: temoj pri Kolombio :28-a kaj 29-a de decembro: [[ILEI]], branĉoj kaj aktivuloj, britaj/francaj esperantistoj ‎ :29-a ĝis 30-a de decembro 2023: komunumoj de graflando [[Surrey]] (GB) kaj [[provinco Romo]] (IT) :31-a de decembro 2023: komunumoj de la [[provinco Latino]] (IT) :1-a ĝis 2-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Frozinono]] (IT) :3-a ĝis 4-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Viterbo]] (IT), multaj paĝoj komenciĝantaj per "Sant'Angelo..." :5-a de januaro 2024: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) komencitaj, [[Komitato de UEA 1980-1983]] kaj ĉirkaŭaj temoj :6-a ĝis 7-a de januaro: komunumoj de [[distrikto Neunkirchen]] (AT), aŭstraj/svisaj/nederlandaj esperantistoj :7-a ĝis 10-a de januaro: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) finitaj, sume estas 216 artikoloj :10-a kaj 11-a de januaro: malaperintaj komunumoj de [[Manche]] (FR), komunumoj de la arondismento Dieppe (A-E) :11-a ĝis 12-a de januaro: komunumoj de la provinco Rieti finitaj (O-Z), nun ĉiuj komunumoj pri [[Latio]] (IT) aktualas :12-a ĝis 14-a de januaro: komunumoj de la arondismento Dieppe (F-Z) finitaj, sume estas 343 artikoloj ... :23-a ĝis 26-a de februaro: 200 artikoloj pri [[provinco Pavia]] ektraktitaj, la kampo neniel pretas, sed pluajn levojn al artikolaj ĝermoj mi faros ne per kampanoj de tutaj tagoj, sed iom post iom, en grupoj de eble dek paĝoj - la ne jam traktitaj artikoloj jam estas sen eraroj, nur estas ĝermetoj kun tro malmulta enhavo. samtempe: paĝoj pri dulingvaj Esperanto-vortaroj samtempe: multaj malatentataj tekstoj de la listo [[Uzanto:RBT/Enkategoriigoj/Naskiĝintoj kaj mortintoj/Listo2|'''"listo2"''']]. ... :fine de aŭgusto 2024 [[provinco Gvadalaĥaro]] ĝis A-P, pretaj, Q-T nur parte, aktualaj loĝantoj sube mankas (T sen kontrolo de poŝtkodo), U-Z nur baze ektraktita informkeste... === Atentindaj paĝoj 2025 === * [[Ĝardenoj de Herrenhausen]] (2925-8-27) == Subpaĝo ankoraŭ == * [[Uzanto:ThomasPusch/olimpikaj teamoj liste]] * tre dubindaj alidirektigoj: [[Specialaĵo:Kontribuoj/Yeagvr]] (ĝis 2019 je nomo Mvvnlightbae), naciisma italo, laŭ propra aserto ne komprenanta Esperanton, sed la homo sukcesas verki kompreneblajn redaktoresumojn, do tamen iomete regas la lingvon * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Prettau&diff=prev&oldid=8552591 foje indas bremsi casteloboton (jen fine de 2023)]. * pri novaj aktoraj biografioj modeloj povas esti [[Grayson Perry]] aŭ [[Trevor Noah]] de 2024-09-39. * unua resumo dum revizio de jaraj listoj povas esti "enpaĝigo laŭ la aliaj listoj - ĉiuj eventoj de sama jaro al unu linio, kaj komenco de koncizigo" * [[/Ukr]] * polaj distriktoj: plej bone ekhavi norman historian ĉapitron, surbaze de [[Tuchola]], sed kun konsidero de [[reĝa Prusio]] == Referencoj == {{referencoj}} == Fonto == * La unua versio de tiu-ĉi teksto ekestis surbaze de la germana koresponda vikipedia artikolo laŭ la stato de la 16-a de oktobro 2024. <ref name="PIV">[https://vortaro.net/#aedo_kd artikolo ''aedo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la eldono de 2002, presita eldono, paĝo 50</ref> {{referencoj}} {{ŝ|polurinda|mankas ĉia informkesto, iuj grafikaĵoj, eksteraj ligiloj, referencoj: tiel ĉi la malmultaj frazoj donas malmultajn informojn|listigi=ne}} == Atentendaj diskutoj == [[dosiero:Kontakto 1987 - la kvar kategorioj de facileco.png|eta|5ra|<!--la dokumenta eltondaĵo ĉiukaze estu en uzo, tial mi jen metas ĝin ankaŭ ĉi-tien-->]] * [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj/Arkivo/2021#Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto]] * [[Kategorio-Diskuto:Malfermaj stelamasoj]] {{farite}} 2024-11-01 * {{flago|Italio}} [[Kategorio-Diskuto:Komunumoj de Italio]] * {{flago|Japanio}} [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]] :: Resume: Aparte problemaj estas '''Aiĉi''' 0 kun [[Nagojo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ĉiba|Ĉiba]]''' 1 ([https://www.monato.be/2003/008142.html Monato 2003]), '''[[Diskuto:Gubernio Hiogo|Hiogo]]''' 0 kun [[Kobeo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ivate|Ivate]]''' 0 kun [[Morioka]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamaguĉi|Jamaguĉi]]''' 0 kun [[Ŝimonoseko]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamanaŝi|Jamanaŝi]]''' 2 (E-domo, blog), '''[[Diskuto:Gubernio Kagavo|Kagavo]]''' 0 kun [[Takamacu]], '''[[Diskuto:Gubernio Mijagi|Mijagi]]''' 0 kun [[Sendajo]], '''Sajtama > [[Diskuto:Gubernio Saitama|Saitama]]''' 0, '''[[Diskuto:Gubernio Ŝiga|Ŝiga]]''' 1 (JEK 2016) kun [[Ocu]], '''[[Diskuto:Gubernio Ŝimane|Ŝimane]]''' 2x (Monato + ES Kebekia) kun [[Macuo]] kaj '''[[Diskuto:Gubernio Toĉigi|Toĉigi]]''' 2. * [[Ribelo de Grandpolujo]], [[komisiono por trovo de loknomoj]] * [[/redaktoresumoj]] * noto pri miks-lingvaj fantaziaj "pseŭdovortoj" en la diskuto pri [[Zábřeha montetaro]]. * Ĉiba, budhisma templo en [[Jocukaidō]] * por eble postaj paĝoj: [[/stacio Omija|stacio Omija]] * dubindaj orfoj/ĝermetoj/malaktualaj: [[aglomeraĵo de Kielce]], [[aglomeraĵo de Poznano]] * Kial [[Holon]], ne Ĥolon kiel estas skribite? * Roberto kaj Narvalo pri [[Theodore von Kármán]] * Petr: kio pri [[Fervojlinio Šumperk–Krnov]] * strangaj ligiloj en paĝo [[Sidamoj]] * kion fari per {{ŝ|Laŭĝenro}} de Airon90... * [[/gazetejo.org]] * [[/uzanto pruno]] * Ekzemplo [[Rehden]]: {{Tiu ĉi artikolo|temas pri la komunumo ''Rehden'' en nordokcidenta Germanio. Samnoma komununumo ĝis 1945 ankaŭ ekzistis en nordorienta Germanio: sekve de la [[dua mondmilito]] ĝi doniĝis al la komunisma [[Pola Popola Respubliko]], la germana loĝantaro estis forigita kaj nun la loĝloko nomiĝas [[Radzyń Chełmiński]].}} * [[/ne sovaĝan esperantigon]] == Plia kopiebla atentiga kesto == {{polurinda|en la paĝo listiĝis amase tro da fotoj kaj grafikaĵoj, kompare al la malgranda teksto. Necesus elekto, aparte al tiuj fotoj kiuj vere temas pri tiu ĝi loko kaj ne montriĝas ankaŭ en aliaj paĝoj. Ankaŭ eblas meti iujn 4-5 fotojn al vikipedia galerio (tiun trukon ĉi tie jam aplikas la 4 fotoj ĉiuj nomataj "plaĝo en Ustka")...|listigi=ne}} {{polurinda|la informoj ĉi tie estas de 2006, de antaŭ 19 jaroj! Ĉu ankaŭ la indiko pri la estro tiom aĝas? Ĉiukaze aktualigo nepras|listigi=ne}} == Aktualigenda == Tia ŝablono ne estas esperante, sed jes ja angle [[:en:Template:Update]], france [[:fr:Modèle:Mettre à jour]], hispane [[:es:Plantilla:Desactualizado]] ktp - tial la ŝablonoj por enkopiado en tiujn vikipediojn estu ĉi tie. == Agendo == Necesus kontroli la fonton de [[Vladimir Sutkovoj]] se ĝi denove legeblos. 2025 09 16 :Ankoraŭ la fonto ne relegeblas, eble ĝi definitive mortis. 2025 09 27 TP Oktobre, novembre, decembre same. Sendube ĝi definitive mortis, ankaŭ la itala baza datumbaza retejo everk.it, kaj ankaŭ sendepende de tio propra retejo de ALE. 2026 01 12 TP * [[Diskuto:Adidas Al Rihla (pilko)]] 2026 01 12 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno * [[Diskuto:Peskaro]] temo "fotomuntaĵo", tasko por roboto, 2026 01 13 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno * [[Uzanto-Diskuto:Super nabla#Naskis v naskiĝis]] 2026 01 16 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno == Sporto == Jen unua ekzempla teksto pri plej bona turnira manpilkistino: [[Linnea Torstenson]] en 2010. [...] ", post kiam la antaŭajn 4 jarojn li jam estis membro en la nacia teamo de sub-17-jaruloj kaj aliaj junulaj naciaj teamoj" == Modeloj == :Por ĝemelaj komunumoj en Germanio ekzemple [[Bad Honnef]] (kutime kun franca kaj orientgermana partnero kaj ankoraŭ iuj aliaj) :Por uzo de "informkesto monto" vidu la ekzemplan paĝon [[Mount Bartle Frere]], kie ankaŭ estas ekzempla teksto kun uzo de pluraj vikidatumaj parametroj. :Se tre mankas ĉia bildo kaj la informkesto ne bezonas la bildo p18: [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|eta|maldekstra|300ra|{{ŝ|centre|komunuma impreso}}]] == NRV == Plene ne ekuziĝis ĝis nun la navigiloj * {{ŝ|urba regiono Aachen}} - jam {{farite}} 2026-01-24 * {{ŝ|distrikto Ennepe-Ruhr}} * {{ŝ|distrikto Euskirchen}} * {{ŝ|distrikto Gütersloh}} * {{ŝ|distrikto Herford}} * {{ŝ|distrikto Hochsauerland}} * {{ŝ|distrikto Kleve}} * {{ŝ|distrikto Lippe}} * {{ŝ|distrikto Mark}} * {{ŝ|distrikto Minden-Lübbecke}} * {{ŝ|distrikto Mettmann}} * {{ŝ|distrikto Neuss}} * {{ŝ|distrikto Oberberg}} * {{ŝ|distrikto Olpe}} * {{ŝ|distrikto Recklinghausen}} * {{ŝ|distrikto Rhein-Erft}} * {{ŝ|distrikto Rhein-Sieg}} - jam {{farite}} 2026-01-24 kaj * {{ŝ|distrikto Wesel}}. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:21, 24 jan. 2026 (UTC) == NDS == Por la somero: en [[Rastdorf]] ĉe Werlte kaj [[Stavern]] ĉe Sögel ankoraŭ tre mankas fotoj... == Taksonomio == Ekzemple por informkesto vidu la paĝon [[Gerbero]]. == {{ŝ|orfa}} == [[:kategorio:Orfaj artikoloj pri Ĉeĥio]]: post malorfigo de kelkaj tekstoj ankoraŭ restas tie kvar paĝoj je 2026-01-31: : [[Bierfarejo U Fleků]]: TRI ligiĝoj : [[Domo de Faŭst]]: UNU : [[Ekspoziciejo Ĉe Hibernoj]]: UNU : [[Gastejo Ĉe Kaliko]]: UNU : [[Hiberna strato]]: TRI : [[Iama Doganejo "Na Výtoni"]]: UNU : [[Jungmann-placo]]: TRI : [[Meza industria lernejo Ostrava-Vítkovice]]: NUL : [[Nacia Avenuo]]: TRI : [[Slava Domo]]: DU : [[Vilao Ameriko]]: UNU Permane forigi la ŝablonon, sen ke io ŝanĝiĝis pri la situacio, estus neakcepteble. === Aktuala diskuto === * [[Ŝablono-Diskuto:Oficiala retejo]] 2026 2 3 * pri ruĝaj ligloj de 9 2005 de mirmal en [[Čestmír Vidman]] - vidu diskutpaĝan noton de 2026 3 5. * kaj pri tre dubindaj pseŭdovortoj "Schwarzenbergoj", "Schwarzenbergidoj", "Rožmberkidoj", teksto fakte ĝuste kreita en 2008 de Pavla D kiel [[Rožmberk (familio)]], kaj "Eggenbergidoj" vidu en [[Diskuto:Schwarzenberg (dinastio)]]. La uzoj de la pseŭdovortoj estas forprenitaj. - Cetere: Petr jam ekz. dum 2009 en [[diskuto:Fratoj Mašín]] disputis kontraŭ Narvalo kaj Paul P pri nepra volo enkonduki arbitrajn esperantajn vortojn sen vortaraj referencoj kaj kun neesperantaj literoj, sed ne konvinkis ilin ambaŭ - kompreneble. * ne forgesi: en teksto [[Sylla Chaves]] ankoraŭ la librotitoloj devos nigriĝi, se ne okazos miraklo 2026 3 12 === Problemaj orfoj kaj ĝermetoj === * [[Transigo de flu-kvanto]] 2026 2 27 * [[TERYT]] nur ĝermeto, ne orfo * [[/listoj de probable forigendaj dosieroj]] === Orfoj === * kaj barata retejo [[Anmol Ratan]] pri la malorfigo Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ neniu ajn alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Mi ne havas ideon pri iu paĝo, de kiu eblus konstrui ligilon ĉi tien. Ĉu iu alia havas iun ideon? :Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). :Ĉi tiu teksto pri kino estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia artikolo ligis al ĝi. Nun jam estas tri ligiĝoj. Se estus kvar, pli bone kvin, estus sufiĉe. ::Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas [[vikipedio:orfo|orfa]], ĉar malmultaj aliaj artikoloj ligas al ĝi: nun estas '''du''' ligiloj de aliaj artikoloj kolektitaj (atentu ke diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkulkiĝas kiel artikoloj): se estos 4 aŭ 5 ligiloj, eblos forpreni la ŝablonon {{ŝ|orfa}}. :::La hodiaŭ farita teksto jam pene estas ligata el '''kvar''' aliaj artikoloj (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. ::::Nun 12 aliaj artikoloj ligas al la teksto - la ŝablono {{ŝ|orfa}} povas forpreniĝi. '''Orfoj pri kino''': reĝisoro {{ŝ|vikidatuma listo|p-kodo=P57|modo=kaj|parameter=link}}, aktoroj p161 - pli detalan liston de la aktoroj vidu en la informkesto. == Ĝermoj kaj ĝermetoj == * ne jam trovitaj: [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]] == Italio kaj Francio == * Italio: [[provinco Grosseto]] - principe la 18 paĝoj de A ĝis M estas ampleksigitaj, la restaj 10 paĝoj de O ĝis Z ankoraŭ ne; [[provinco Mantova]] - pri ĉiuj 70 paĝoj la unua ŝtupo de riparo informkesto estas farita, krome nenio. * [[Francio]]: pri [[arondismento Poitiers]] la unuaj 44 paĝoj de entute 83 estas finfaritaj. (ĉ. la 14-a de febraro, la valentena tago) Stato de 2026 03 08, la komunisma tago de virinoj. == Antaŭ nia erao == En la 4-a jc. a.n.e. mi vidis paĝojn 300-360, en iuj sukcesis pli, en aliaj malpli aldoni, sed 361-399 tute ne jam vidis. === Referenco poŝatlaso === :[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Batumi]]: La referenca esperantlingva "[[Poŝatlaso de la mondo]]", Prago 1971, en siaj mapoj esperantigas iujn kaj latinliterigas aliajn loknomojn, kies originaj nacilingvaj formoj estas ne-latinlingvaj. En la mapo 20 ĝi indikas la urbon je la origina nomo "Batumi", nur latinigita. :[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Irkutsk]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Irkutsk'' en la mapo 15 kaj 15b - latinlitere, sed ne esperantigite. :[[dosiero:Symbol_confirmed.svg|20ra]] Ekz. [[Osako]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, dokumentigas esperantigon "Osako" en la vasta, du-paĝa mapo 24, kaj same en listo en paĝo antaŭ tiu du-paĝa mapo. ..., via demando estas tute pravigita. [[PIV]] 1970-2020 kaj [[Reta Vortaro]] ne mencias la lokan monton, ankaŭ en neniu alia du-lingva vortaro mi trovis indikon pri esperantigo ''xxx'', la esperantlingva literatura kaj gazetara serĉilo ''tekstaro.com'' ne trovas ĝin kaj eĉ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, kiuj dokumentigas multajn esperantigojn, sed ne esperantigas ĉiujn urbojn/lagojn/montojn ktp, ne mencias ĝin. Tial ĝis iu trovas konvinkajn ekstervikipediajn referencojn pri ekzisto de esperantlingva formo "xxx" devas esti la hipotezo ke tiu esperantigo probable tute ne dokumentiĝas kaj ne ekzistas. Esperanto '''ne''' funkcias tiel ke oni simple prenas ĉiujn vortojn de ĉiuj lingvoj, al ĉiuj substantivoj algluas o-finaĵon, al ĉiuj adjektivoj a-finaĵon ktp. kaj rezultas vortotrezoro kiu estas 10 000-foje pli granda ol ĉiu vortotrezoro de nacia lingvo. Tia lingvo estus koŝmare nekomprenebla. Do, tute klare - ĝis trovo de konvinkaj referencoj - la monto itale nomiĝas ''aaa''. Salutas == Enhavtabeloj == {{ŝ|TOC-dekstre}}, ekzemple, kaj <nowiki>__NOTOC__</nowiki> por subpremi enhavtabelon. Noto: [[uzanto:Chojus321]] Noto1: baza informkesto en la komunejo: <nowiki>{{Wikidata Infobox}}</nowiki> == Diversaĵoj == Claudio Pistilli: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/listoj de probable forigendaj dosieroj]] en la [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] AI: [[:de:Wikipedia:WikiProjekt KI und Wikipedia/Erkennung KI-Einsatz]] Fari vikidatumerojn pri neesperantistaj usonanoj pri kiuj wiki.en kaj vikidatumoj ne interesiĝas: ĉe [[Joseph F. Foster]] eblis, ĉe [[Bruce Wilson]] ne. Minuskloj de i.a. universitatoj en francaj titoloj de vikidatumoj, ĉi tie pri [[universitato Cornell]] la 26 mar. 2026: ''(1) La minuscule ici est une convention typographique franco-française non adoptée par les autres pays francophones, lesquels mettent une majuscule pour leurs propres universités, et Wikidata en français n'est pas destinée à l’usage exclusif de la France; (2) le choix typographique d’une majuscule dans la langue d’origine appelle tout naturellement sa traduction par une majuscule également en français.'' Tiun argumentadon mi povas facile sekvi. Pri elegantaj navigiloj vidu la paĝon [[Diskuto:Schwarzenberg (Aŭstrio)]]. Episkopujo Majenco > [[diocezo Majenco]]. Dogmoteologio > [[Dogma teologio]] {{ŝ|aŭt}} faras {{aŭt|Majuskletojn}}. <nowiki>{{teksto en skatolo - komenco|1=temo}}{{teksto en skatolo - fino}}</nowiki> Mi mem ekz. fuŝis pri Nurenbergo en teksto [[Steigerwald]]. Germana komunumaro: centro [[Freren]], simpla membro ekz. [[Beesten]]. == Medicinaj temoj == Inter la vario de drogoj produktitaj de [[Novartis]], [[metilfenidato]] (ankaŭ jam farita de Sj1mor en 2026 05 29, post kiam mi faris mian privatan noton ĉi tie) vere meritus propran artikolon. Teorie nova esperanta teksto ankaŭ malforte bonvenus por la [[borso]] de [[Mumbajo]], do [[borso de Mumbajo]], kaj pri la du antaŭaj firmaoj, [[Sandoz]] kaj [[Ciba-Geigy]]... La nova teksto [[Ĥirurgia operacio]] ankoraŭ bezonas tekston [[incizo]]. == Atentindaj tekstoj == * [[Marja-Sisko Aalto]] (ekde 2026 05 21) - {{Uzanto2|Näin on näreet}} * [[Augusto Cancela de Abreu]], Salazar-diktaturo en Portugalio kun malpermeso de Esperanto. * [[Diskuto:Ŝvabaĥo]] pri skribo, teksto farita en majo 2009 per Petr. (2026 05 29) * demando pri stranga aludo en la noto pri [[Adolf Halbedl]] en EdE (2026 05 31) * la rezistanto kontraŭ naziismo [[Rupert Mayer]] ([[d:Q45283]]) aparte meritus tekston, iam ajn... Mirakle jam 2026 05 29 je 9 h UTK, nur tri horojn post kiam mi private notis lian nomon ĉi tie por mi, Sj1mor faris ĝerman tekston. Tio tre bonas kaj la ĝermo meritus ankoraŭ iam enhavan plivastigon. * nekompletaj taskoj: [[:Kategorio:Komunumoj de Malsupra Aŭstrio|pri la komunumoj de Malsupra Aŭstrio]] duobla retejo en vikipedio for - ĝis nun nur A-R. * La vorto katrastrala estas fantazia: [[Diskuto:Höflein]]. (2026 06 01, ĝustigita je 06 08) Kaj nomigo de estroj de tiaj loĝlokoj de Klosterneuburg malsaĝas: [[Diskuto:Maria Gugging]] (2026 06 01, nun fakte ne necesas ago, sed iam poste) * Pri titolo [[Hampstead]] sen aldonaĵo ... (2026 06 08) * Paĝo "Naŝvilo" nun jam estas ĉe [[Nashville]], sed en la teksto ankoraŭ uziĝas la dubinda esperantigo. Jam referencoj postuliĝis en 2015, denove en 2026 06 12. Post pliaj 1-3 monatoj eblas afiŝi tion ĉe VP:AA kaj poste elsarki la fantazian esperantigon, se ne iu ankoraŭ trovas defendajn referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:45, 12 jun. 2026 (UTC) * Bezonatas multe da referencoj kaj kontrolo per almenaŭ la praga poŝatlaso en [[Ŝablono-Diskuto:Atlantiko]]... (2026 06 15) * [[Diskuto:Esperantistoj]] pri neproj aŭ ebloj de titolaj aldonaĵoj inter krampoj laŭ instigo de Sj1mor. (2026 06 16) * [[Diskuto:Ilja Ponomarenko]]: peto fari tekstojn [[The Kyiv Independent]] ([[d:Q111028947]]) kaj [[Ŝtata Universitato de Mariupolo]] ([[d:Q4281580]]). (2026 06 16) * Pri Nicolas Rastvortsev (2017) nenio ĝis nun, kvankam nun 24 filmoj en IMDb. Iam supozeble io venos. == Pliaj modeloj == Modeloj por mikroĝermoj de usonaj aktoroj vire ekz. [[Colin Ferguson]], ine ekz. [[Jaclyn Smith]]. Por river(et)oj, jen en Bavario, sed same taŭga ankaŭ aliloke, ekzemple [[Wiesent (Regnitz)]] aŭ [[Aisch]]. Plia noto por diskutpaĝo: Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte. Kopiebla frazo por estontaj apartigiloj: Krome la nomo, kiel tre multaj loknomoj, ankaŭ okaze estas uzata kiel [[familia nomo]], do kiel parto de [[persona nomo|personaj nomoj]]. {{ŝ|sen fontoj}} por paĝoj kiuj estas nur [[artikola ĝermo|artikolaj ĝermoj]]: [[Diskuto:Marc Guéhi]]. (2026 7 5) == Fontaj / pruvigaj cirkonstancoj P1480 == * apud (Q21818619): approximate location – should be used with qualifier P1480 to indicate that value is close == Farendaĵo == * En Iovao, sur la skema mapo 6 el 9 linioj faritaj, restas do triono ekde [[Kantono Pottawattamie]]... (2026 06 23) * La novajn gazetotekstojn [[Lietuvos rytas]], [[Lietuvos žinios]] kaj [[Vakarų ekspresas]] el junio dankinde Kani savis el ĝermeta stato. Se mi foje havos iom da tempo, mi povos ankoraŭ rigardi la nunajn ĝermojn, aparte la informkestojn. La latva teksto [[Diena]] jam estas kontentiga. (2026 06 23) * nur ekkomencita: [[Peptida hormono]]. (2026 06 14) * [[kantono Inyo]] aldoni "zomon= 8 aŭ 7" en 2026 06 27. * apartigilo [[trako]] enigi la gentan kaj regionan sencon. 2026 07 04 * [[fini la voĉdonon [[Vikipedio:Ne plu elstaraj artikoloj/Gento (urbo)]] 2026 07 09 hmzr5418khry9y8lq0m9aac03llaxse 9423864 9423848 2026-07-09T08:22:49Z ThomasPusch 1869 /* Farendaĵo */ 9423864 wikitext text/x-wiki [[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Pri saĝa apliko de vikidatumaro en esperantlingvaj paĝoj vidu ankaŭ [[Uzanto:ThomasPusch/provejo2|provejon2]]. :[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Kaj pri Quickstatements kaj Petscan por iom aŭtomatigite plibonigi vikidatumojn [[Uzanto:ThomasPusch/provejo3|provejon3]] ::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [https://commonshelper.toolforge.org/?interface=eo&image=Karte_Otzberg.jpg&lang=eo komuneja helpilo] :::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[:Kategorio:Vikipedio:Forigoj]] ::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj]] [2025 12 21] ! :::: «Ĉiuj konsentas ke ruĝa ligilo devas ne ekzisti, se ĝi ne estas bluigebla laŭ vikipediaj reguloj. Tio signifas ke la temo de ruĝa ligilo devas esti [[Vikipedio:Menciindeco|menciinda]] kaj [[Vikipedio:Kontrolebleco|kontrolebla]].» Tamen, ĉu ruĝa ligilo estas tia, senespera, estas en duba kazo diskutenda. - cetere: noto pri misa ruĝa ligilo troveblas en [[diskuto:Aŝkelon]]. :::::[[dosiero:Arrow facing right - Green.svg|25ra]] Landonoma barakto en Vikipedio kadre de la tielnomata "[[Io-ujo-batalo]]": [[Vikipedio:Baloto/Landonoma unueco]] - fina rezulto de la diskuto, baloto en 2009. == Notoj por mi mem == :2024-05-10: tagaj listoj reviziitaj ĝis la [[13-a de majo]] (lundo) <!--Rémi sim ankaŭ kontribuas, ekz. pri 7-a de julio--> :{{ŝ|ruĝaj ligiloj}} :La multegaj fuŝaj anonciloj pri neekzistaj portaloj parte menciiĝas en [[Vikipedio:Lua/Petoj/Arkivo]] :ŝanĝi kolorojn en germana GIMP: Ferben, Abbilden kaj Farbvertauschung. :Pliaj listoj forigindaj [[Alfabeta listo de la deputitoj de la 14-a parlamenta periodo de la kvina Franca Respubliko|1]] [[Listo de la francaj parlamentaj periodoj|2]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|3]], [[Listo de la deputitaj distriktoj de Loire-Atlantique|4]] Ekzemplaj ĝermaj artikoloj pri Italio [[Muggiò]] kaj [[Arese]]<!-- dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} alto = {{Vikidata ero|p-kodo=P2044}}, CO ĝis Colonno --> (por frakcio elturniĝo laŭ [[Camo]]), pri Francio [[Chanaz]] aŭ [[Geloux]] (por nova paĝo de franca komunumo: [[Flassigny]] en Mozio), [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Tresques&action=edit&oldid=8354148 Tresques simple] aŭ [[Civrac-en-Médoc]] por Ĝirondio (kaj [[Bonnay]] por apartigilo), pri Rusio [[Orsko]], pri Skotlando [[Ayr]], pri Anglio ekz. [[Bathford]] kaj pri Usono [[Daytona Beach]], [[Evanston]] aŭ nun ĝerme [[Alturas]] (kantono minimuma ekz. [[kantono Yolo]], censa retejo ekz. [[Hollister]])- pri Rumanio [[Sânandrei]].<!--{{Ĉi tiu artikolo|temas pri la rumania komunumo [[Letea Veche]]. Atentu ke ankaŭ ekzistas tre similnoma [[---]].}} --> Pri la tre katolika Italio: en [[Barzio]] patronas '''Alessio''' Bergama, en [[Basiliano]] '''Andreo''', en [[Crandola Valsassina|Crandola]] '''Antonio''' la Granda, en [[Barzago]] '''Bartolo''', en [[Cesana Brianza|Cesana]] Firmo+Rustiko, en [[Cremeno]] '''Georgo''', en [[Azzano d'Asti|Azzano]] '''Jakobo pli aĝa''', en [[Bulciago]] '''Johano Ev.''', en [[Cernusco Lombardone|Cernusco]] '''Johano Bapt.''', en [[Castions di Strada|Castions]] '''Jozefo''', en [[Castello di Brianza]] '''Laŭrenco''', en [[Cusio]] '''Margareta''', en [[Entratico]] '''Marteno''', en [[Costa Masnaga]] la levo de '''Maria''', en [[Colle Brianza]] '''Miĥaelo''', en [[Cividate al Piano]] '''Nikolao''', en [[Ampezzo]] '''Petro+Paŭlo''', en [[Viale]] '''Roĥo''', en [[Terno]] '''Valenteno''', en [[Missaglia]] '''Viktoro''' kaj en [[Barzanò]] '''Vito''' ktp. p417: [[Montiglio Monferrato]] "Kristana patrono estas la sanktulo [[{{#invoke:Wikidata|claim|P417}}]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago." : referencoj por patrono (kopiu en redakta modo): <ref name="patrono1">[https://www.santodelgiorno.it/patroni/valle-salimbene/ informoj en la retejo ''santodelgiorno.it''] ({{it}})</ref><ref name="patrono2">[http://www.comuni-italiani.it/018/169/ informoj en la retejo ''comuni-italiani.it''] ({{it}})</ref> :... [[]], kies memortago sekve estas la komunuma festotago.<ref name="patrono1"/><ref name="patrono2"/> p47: La teritorio havas komunan limon kun <nowiki>{{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj|parameter=link}}</nowiki>. Informkeste: <pre> | dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} | blazono = {{#invoke:Wikidata|claim|P94}} | najbaraj_komunumoj = {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}} | nomo_de_loĝantoj = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1549}}'' | patrono = {{#invoke:Wikidata|claim|P417|parameter=link}} | festo = | tipo1= reliefo | zomo = 10 </pre> Ekzemplo por aldono de sendependa ekstera mapo por paĝoj en kiuj mankas ĉiaj bildoj: [[Gonnoscodina]]. Por senespere malplenaj tekstoj pri {{Brazilo}}: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/ekzemplo Brazilo MG]]. Ankaŭ tiam ankoraŭ necesas a) adapti mikroregionon kaj se necese mezoregionon, kontroli kaj en kazo de vikidatuma vakuo nevidigi la retejon, c) en vikidatumoj aldoni priskribon kaj ĉ) adapti la nombron de loĝantoj al la plej lasta indiko. Rilate al tio: d: TiagoLubiana ‎ →‎ Municipalities of Minas-Gerais/Brazil... Ĝenerale: apartigilo ekz. [[Saint-Just]]. En 2022 funkcianta ligilo al la ANB en Vieno: [[Ellen Gregory]] ([[Peasedown St. John]]). Kantista ĝermo ekzemple [[Katrina Leskanich]] kun grupo [[Katrina and the Waves]]. Por ne devi tajpi ĝin permane aŭ elserĉi ĝin pli komplike, jen por mi mem la ligilo pri la [[Specialaĵo:Protokolo/delete|protokolo de forigoj]]. * Noto ekzempla <small>''bildo tiom aĝa ke probable ĝi estas jam sen-kopirajta, sed tiom malbonkvalita, ke ne indas konservi ĝin aŭ transporti al la vikimedia komunejo''</small> Rumanio, <ref: [https://web.archive.org/web/20130613102945/http://exonyme.bplaced.net/Board/Thread-Siebenb%C3%BCrgen-Banat-Kreischgebiet-Marmarosch-Maramuresch-Neue-korrekte-ON-Liste germanlingvaj loknomoj, listo arkivigita je junio 2013] ({{de}})</ref> * [[Scornicești]] aŭ [[Giurgiu]] por ne montri la grafike tre modestan situomapon el vikidatumaro * [[Vikipedio:Vikidatumoj/Ĵusmortintoj]] * Pri Panĝabo / Panĝabio ŝajne ĝis printempo 2023 la difino de vortaro.net kaj de papera PIV en la eldonoj de 1970 ĝis 2020 ankoraŭ estis lando = Panĝabo, sed almenaŭ en 2026 estas lando = Panĝabio. Ĉar Didcorn jam je l' 23 jun. 2023 notis la novan PIV-an difinon en la paĝo [[Panĝabo (Barato)]], mi konjektas ke jam tiam B. Wennergren ŝanĝis la kapvorton en la reta PIV-datumaro. Domaĝe ke tio ne sincere dokumentiĝis, sed ĉiukaze nun kun bona konscienco eblas varbi por tutnova landonomo "Panĝabio". 00:40, 13 feb. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) === Krome teknike: === * {{ŝ|Post diskuto ne forigita}} ekzemplo [[Diskuto:Jacob Schwartz]] * [[:Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]] * [[:Kategorio:Nun en Komunejo]] * [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] ([[Ŝablono:Forigu tuj|ŝ]]) * [[Specialaĵo:Neuzataj bildoj]] * [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj]] * [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]] * [[Vikipedio:Problemaj uzantoj]] * [[Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj]] ::>> ATENTU Mesa, Arizono {{uzanto2|~2025-53015-3}} 2025 9 7, ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj ::>> KAJ Luksemburgio {{uzanto2|~2025-56511-3}} 2025 9 9, same ĝis nun nenio plu, ĉiuj saĝaj redaktoj ** [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&#91;&#93;=userblocks&wpOptions&#91;&#93;=autoblocks forbaritaj IP-adresoj] ** [https://eo.wikipedia.org/wiki/Specialaĵo:Forbarlisto_de_IP-adresoj?wpOptions&#91;&#93;=userblocks&wpOptions&#91;&#93;=autoblocks&wpOptions&#91;&#93;=tempblocks porĉiam forbaritaj IP-adresoj (estu malplena)] * [[Vikipedio:Markitaj versioj/reviziantoj‎]] * [[Vikipedio:Roboto/Permespeto]] ** {{UzuloKontilo|Taylorbot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylorbot|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48 ** {{UzuloKontilo|Taylor 49}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Taylor_40|rajtigo]] ĝis 2024-04-08 14:48 ** {{UzuloKontilo|Ĉaŭ-ĉaŭ-bot}} [[Specialaĵo:Rajtoj_de_uzantoj/Ĉaŭ-ĉaŭ-bot|rajtigo]] * [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo]] * [https://xtools.wmcloud.org/adminstats/eo.wikipedia.org/2022-12-01/2023-12-01 Administraj agoj] * [[Uzanto:ThomasPusch/emblemoj|emblemoj je justa uzo]] ({{ŝ|Librokovrilo}} kaj {{ŝ|emblemo}}) * [http://tekstaro.com tekstaro.com] - elektronika lingvoscienca tekstaro (AKK korpuso) de Esperanto * [https://viewer.onb.ac.at/10045F99/ historia Jarlibro 1923] kiel ekzemplo * koncizeco de artikolaj titoloj: ekz. [[Raduĵnij (Ĥanta-Mansio)]] * [[Uzanto:Jura1/articles with Wikidata item without statements]] * en Informkesto geografiaĵo, |arkitekto ligado = ne<!-malŝaltas aŭtomatan ligadon-->. * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio]] * naciaj himnoj: loka alŝuto necesis por la [[nacia himno de la Demokratia Respubliko Kongo]] (por [[Sieraleono]] tamen ne) {{ŝ|apartigila paĝo}} {{apartigila paĝo|provejo}} {{ŝ|aliaj signifoj}} {{aliaj signifoj|provejo}} {{Kategoria alidirekto|provejo}} * {{ŝ|Malneŭtraleco}} {{ŝ|sen fontoj}} Ĉiuj pensas {{Kiu?}} '''Ŝablonoj''' por marki dubendajn teksterojn: {{kiuj?|tekstero}} [[Vikipedio:Kontrolebleco]] aŭ {{laŭ kiu?|tekstero}} pri [[Vikipedio:Evitu nebulajn vortojn]]. Kaj <s>streki</s> tiel ĉi. === Kelkaj pliaj ekzemploj === * Multkolumna: <nowiki>{{multkolumna}} {{kolumnorompo}} {{finmultkolumna}}</nowiki> * film[[afiŝo]]: [[:Dosiero:SW - Empire Strikes Back.jpg]], [[:Dosiero:Mes héros afiŝo.jpg]] * <code><nowiki><span style="color:red"> </span></nowiki></code> Vidu: [[Helpo:Evitindaj HTML-etikedoj]]. * Komento pri kapricaj pseŭdovortoj meminventitaj: "Bonvolu ne simple inventi iujn pseŭdovortojn kaj nomi ilin "esperantaj". Ekzemple la vorto "..." en '''Esperanto''' simple ne ekzistas. Similforma vorto ekzistas en la antikvgreka, sed la malnovgreka klare estas alia lingvo. Sed en Esperanto oni decidis kontraŭ propra vorto por tiu aĵo, kaj simple nomas ĝin "...". Koncize: se vi ne scias kiel nomiĝas iu vorto en Esperanto, iru al alilingva teksto pri la temo, tie en la listo pri lingvoj maldekstre elektu la vorton Esperanto kaj sekvu la tekston tie. Kaj se vi volas proponi iun alternativan nomigon, nepre faru tion nur citante elstarajn esperantlingvajn fontojn kiel referencoj kaj prefere prezentu viajn esperantlingvajn referencojn unue en la diskutpaĝo. " * bonaj vortumoj pri lingve problemaj paĝoj estas <nowiki>{{polurinda|kelkaj frazoj sufiĉe strangas lingve, eble pro iu lingva interfero|listigi=ne}} (ne forgesu la finaĵon "|listigi=ne", tre gravan se oni jam en la paĝo notis la problemon) kaj {{pluraj problemoj|gramatiko|ligiloj}} resp. {{pluraj problemoj|esperantigu referencojn}}</nowiki>. * [[Vikipedio:Ne faru originalan esploradon]], mallongigite [[VP:NOE]] - krome entute ligilon al la listo [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Kio Vikipedio ne estas]] * [[Henriko la Birdisto]] estas bona ekzemplo, kiel bone meti en vikidadumaron neprecizan naskiĝdaton ("ĉirkau") kaj historian landon de naskiĝ- kaj mortodato. * [[Diskuto:Delfo]] estas modelo de konciza noto, ke ne eblas simple ŝanĝi landonomojn en tekstoj laŭ persona bontrovo. * [[Auckland]] estas modelo de pluraj bildoj en informkesto, sen atento de tio kio estas en vikidatumoj. :Navigilon per simpla listo: |bodyclass = hlist, vd. [[Alta Savojo]]. * Ekzempla bildo por ĝustigo de antaŭe fuŝa nomo en la komunejo [[:dosiero:Ŝraŭbeco dekstra maldekstra.png]] * Ekzemplo pri bona referenco al PIV estas en [[Moliso]]. :Krome [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/testo pri Hungario|jen ŝablona testejo]] kaj [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Jap SO 60|modelo olimpika]] <!-- En [[Ĝirondio]] ĉio pretasas, en [[Nord]] nur mankas 60/64 en ar. Douai. En Ĉarento nur ar. Confolans pretis je 23-04-17, Pri Kaleza Markolo bonus almenaŭ havi ar.-paĝojn. Indre (preta je 23-04-17) + Ardennes (3 23) kompletas. :La pola urbeto Dębica jam havas loĝantaron laŭ dato fine de 2020 ... --> :Jen ankoraŭ monto da fuŝetoj en [[Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/11]], ankaŭ kun aliaj finaj nombroj kompreneble :Pri olimpikoj: [[:dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png|jen ekzempla NOK-emblemo]]. Ĉe la anglalingvanoj, <nowiki>{{Infobox country Olympics}} forĵetiĝis, rekomendatas {{Infobox country at games}}</nowiki>. Povus esti plisimpligo... <!--Ampleksa listo resuma estas tiu de Turkio.--> :La ukraina [[Kalush Orchestra]] estas ekzemplo por <nowiki>{{vikidatuma listo|p-kodo=P527|modo=kaj}}</nowiki>. [[kantono Delta (Miĉigano)]], plej frua versio, kiel modelo de nova kantono-ĝermo. [ + <nowiki>|nomo_laŭ= ''{{#invoke:Wikidata|claim|P138}}''</nowiki> ] [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/tutnova biografia ĝermo|tutnova biografia ĝermo]], NO: [[Karasjok]], frua versio... : {{Norvegio}}: ekzempla mikroĝermo lago: [[Evangervatnet]]. : {{Finnlando}}: [[Ceditaj areoj (Finnlando)]] - <nowiki>{{pluraj problemoj|informkesto|iwiki|vikiigu}} {{ĝermeto}}</nowiki> : {{Francio}}: por postrevoluciaj variaj loknomoj: Post la [[franca revolucio]] de [[1789]], kiam oni volis plene elradikigi ĉiujn kristanajn loknomojn, la loĝloko por kelkaj jaroj ricevis la fantazian nomon ''..'' (".."). : ekzemplo de mallibera emblemo: [[:Dosiero:Irlanda Olimpika Komitato.png]] : [[Uzanto-Diskuto:Badak Jawa|pri dubindaj ruĝaj ligiloj]] : konvencioj de Monato (https://www.monato.be/konvencioj.php) : p971: kategorio kombinas temojn : p4566: vikimedia enprena retligilo : banderoloj super paĝoj: se ne taŭgas, subpremu per ":|sen banderolo= jes". <!-- eltondita kaj rektigita taillé et redressé cropped and and straightened geschnitten und begradigt https://unalengua.com/ipa-translate +++ ... Oficiala paĝo en la retejo] ''[[facebook]]'' ({{fr}}) Modelo por transpreno de pliaj informoj el vikidatumoj | latitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}} | longitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} justa uzo ekzemple: [[Nacia Muzeo de Bosnio kaj Hercegovino]] nurteksta emblemo: [[Somera Olimpiko 1992]] Kaj flanke: Moutichou supozeble estas Eŭropa volontula servo NURMAJUSKLO=KRIADO [de:Diskussion:Spielercharakter] Veljavoj: UN 14 jul. 2022 Kwamikagami Breslaŭo de: subteno fare de Wietek. ia: [[sesdekuma sistemo]] Arno, [[tunela efiko]] Narv., [[tombejo ĉe Kettwiger Tor]] Longh., [[Randal Kolo Muani]] kma. Domin., [[Oleata acido]] Pino. Por la 4-a ĝis 8-a de aprilo '23: Plenigindas ankoraŭ unuavice la navigiloj pri departemento Kaleza Markolo, Nordo, Aisne, Oise, Somme, Ĝirondio, Haut-Rhin kaj Drôme (intertempe ĉio pretas, ĉu?) --> Kaj fine, la ordo fine de paĝo estas: :1. Notoj :2. Referencoj :3. Literaturo :4. Vidu ankaŭ :5. Eksteraj ligiloj :6a Navigiloj :6b ŝablono bibliotekoj :6c sablono vivtempo :6ĉ ĉiuj kategorioj IHD de 2000, bona ligilo: [[Santo Antônio do Retiro]] LV: noto - Suda Kuronio aŭ Dienvidkurzeme havas bonajn vikidatumajn etikedojn. Forpreno de centoj da kestoj pri neekzistaj portaloj: mi matene la 12-an de sept. 2023 metis indignitan noton al sume 49 diskutpaĝoj, kaj en ĉiuj 49 tri tagojn pli poste, vespere la 15-an diplomatigis la lingvaĵon kaj pli konkretigis mian proteston. Vikidatumoj: kialoj pri evitindeco: ekzemple informfonto ne klaras ([[d:Q130285291]]), bildo de malbona kvalito ([[d:Q132769746]]), la fonto indikas ke la informo ne precize konatas ([[d:Q130285298]]), malpli preciza indiko ([[d:Q42727519]]), konfirmo de la referenco ne eblas ([[d:Q21655367]]), konate nefidinda fonto ([[d:Q22979588]]) -- [[d:Q52105174|listo]] Ŝablono "CURRENTYEAR" jam funkcias en Esperanto: <nowiki>{{LOKAMONATONOMO}} {{LOKAJARO}}</nowiki> == Listo de farindaĵoj == * plenigi ruĝajn ligilojn en [[Louis-Nicolas Clérambault]] kaj krei paĝon [[Jacques Berthier]] (ne Jacques Bergier, GL 154, 156, 168.1, 286, 321, 345.2, 445, 446, 386, 390, 618.2, 634.2, 657.6). Noteto: [https://gov.genealogy.net/item/show/TPKKOVJN79TB Ŝtepkov Stepkau], [https://mapcarta.com/de/18499296 Dolny Lazany Unter Losau] [https://www.wikidata.org/wiki/Q77034024 Oponešice Oponeschitz] [https://gov.genealogy.net/item/show/OPOICEJN79TA *] : Uzanto arbarulo, usonano ''Silvio Curtis'', mis"ĝustigis" la tekston [[Delfo]] en okt. 2023. * Mutichou multe aktivis por marborda Ĉarento proks. en 2014, sed poste ne plu, evidente ĉar la montego pri aliaj mankaj komunumaj artikoloj en Francio aspektis supergranda... == Ĉu aŭ kiel uzanto registris sian sekson en vikipedio == Multaj uzantoj ne aparte elektas biologian aŭ [[Socia sekso|"socian" sekson]] en vikipedio - fakte temas nur pri la lingva, [[gramatika sekso]] - kaj aŭtomate estas senseksaj. Sed se indikiĝas biologia sekso, tiam la ŝablono {{ŝ|GENDER:nomo|li|ŝi|ŝi aŭ li}} malkaŝas kion la uzanto notis en siaj teknikaj preferoj. <!-- {{GENDER:x|li|ŝi|ŝi aŭ li}} --> == Vandalaĵoj == [[:de:Wikipedia:Vandalismusmeldung/Archiv/2023/09/23|germane je 2023 09 23]] == mapo de SAT-amikaro == La esperanta mapo de SAT-amikaro pri eŭropa franclingvio en arkivigita formo, kiel notita en la paĝo [[Metz]]: [https://web.archive.org/web/20230423070506/https://satesperanto.org/eldonkooperativo/IMG/jpg/Mapo201107.jpg artikolo "Esperanta mapo de Eŭropa franclingvio"] en retejo de la asocio [[SAT-Amikaro]], la franclingva branĉo de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], arkivigite laŭ stato de aprilo 2023. == Kaj mapoj sendepende de informkesto == Pri sendependa skaligebla mapo vidu [[Gonnoscodina]] en Sardio, kaj pri sendependa reliefa mapo la vilaĝeton [[Woolsthorpe-by-Colsterworth]] de Newton: <pre> {{Situo sur mapo|Anglio|Floso=left|Titolo=|Teksto= | Lat-g = 52 | Lat-m = 48 | Lat-s = 35 | Lat-dir=N | Lon-g = 0 | Lon-m = 37 | Lon-s = 43 | Lon-dir=U | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} </pre> Uzata en teksto [[Mangone]], pri kiu ne ekzistas ajna bildo en la komunejo, rezultas {{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de Mangone en [[Kalabrio]]}} | Lat-g = 39 | Lat-m = 12 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} <pre> {{Situo sur mapo |Italio Kalabrio |Floso=left |Titolo={{centre|situo de {{paĝonomo}} en [[Kalabrio]]}} | Lat-g = 39 | Lat-m = 28 | Lat-s = 0 | Lat-dir=N | Lon-g = 16 | Lon-m = 20 | Lon-s = 0 | Lon-dir=E | Larĝo=180 | Mapospeco=reliefo | montrukoordinatojn = ne }} </pre> kun ebla noto <pre> <!-- la sekva aldona mapo precipe metiĝas ĉar absolute mankas iuj uzeblaj bildoj en la komunejo --> </pre> <span style="font-family: Papyrus; font-size: 12pt"><font style="color: black"> Bela tekstero en literaro "Papiro" </span> <hr> {{ŝ|Ludovica}} {{ŝ|polurinda|la teksto parte malfacile kompreneblas. Aparte pri temo tiom esotera necesas plejeble klara lingvaĵo. Ĝeneralan noton vidu diskutpaĝe|listigi=ne}} == Tabelomodelo == : {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |- ! rowspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | lando ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | loĝantaro ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | MEP ([[Malneta Enlanda Produkto|nominala]]) ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | MEP ([[Aĉetpova egaleco]]) ! colspan="2" style="background-color:#ffeeaa" | [[indico de homa disvolviĝo]] 2021 |- ! en milionoj!! en la mondo ! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo ! en milionoj da [[USD]]!! en la mondo ! indico!! loko |- |} pri koreaj latinliterigoj Yale/McCune/RT vd. [[:de:Diskussion:Yoon Suk-yeol|Yoon Suk-yeol]] == Listo de biografioj, forigataj el la ĝenerala spaco laŭ decido de [[VP:FA]] == La listo teknike ankoraŭ utilas por iom-post-ioma revizio de ĉiuj notitaj biografioj. Post revizio eblas forviŝi la titolojn el la listoj, kiuj do laŭgrade malgrandiĝos.... {| cellspacing="0" |- |- bgcolor="#ffeebb" |&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - A|A]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - B|B]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - C|C]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĉ|Ĉ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - D|D]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - E|E]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - F|F]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - G|G]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĝ|Ĝ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - H|H]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĥ|Ĥ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - I|I]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - J|J]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ĵ|Ĵ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - K|K]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - L|L]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - M|M]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - N|N]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - O|O]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - P|P]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Q|Q]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - R|R]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - S|S]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŝ|Ŝ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - T|T]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - U|U]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Ŭ|Ŭ]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - V|V]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - W|W]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - X|X]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Y|Y]]''' &bull; '''[[Uzanto:ThomasPusch/provejo/Listo de biografioj - Z|Z]]''' |} Noto pri Hans Wingen, jen intersavite http://www.ipernity.com/blog/bernardo/137656 Propra verko alŝutita al eo-vikio, sen premo nepre ŝovi ĝin al la komunejo, kiu ne en ĉiu kazo estas bona ŝovo: {{ŝ|Propra|GFDL|NK=1|cc-by-sa-3.0}}. Vidu ankaŭ [[Vikipedio:Diskutejo/Administrejo#Migrado de la licencoj GFDL al GFDL + krea komunaĵo 3.0 por loke stokataj bildoj diskuton de sept. 2024 pri granda projekto realigi migradon de GFDL al GFDL+CC en eo-vikio]]. == Taglibro == :7-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[distrikto Höxter]] :8-a kaj 9-a de decembro 2023: vastigoj de la komunumoj de [[provinco Leĉo]], [[Apulio]], kun loĝantaroj de 2023, ankaŭ metitaj ĉie en vikidatumoj, kaj metoj de bildoj :10-a de decembro: 2/3 pri komunumoj de [[provinco Salerno]], [[Kampanio]], nur kontrolo ĉu ĉiuj ecoj de kontentiga ĝermo estas, kaj adapto de bildoj; kontrolo de bildoj sub justa uzo :11-a de decembro: lasta triono pri komunumoj de [[provinco Salerno]]; :12-a ĝis 17-a de decembro: finoj de diskutoj pri alinomendaj artikoloj :18-a de decembro: kelkaj urboj kaj kantonoj de Usono :19-a de decembro: aktualaj loĝantaroj de ĉiuj komunumoj de Germanio al stato fine de 2022 :20-a kaj 21-a de decembro: alinomendaj artikoloj - vasta arkivigo :22-a kaj 23-a de decembro: diskuto pri forigendaĵoj, romanco kaj romantikismo :24-a de decembro: Hungario kaj orienta Pollando :25-a de decembro: informkestoj pri futbalo :26-a de decembro: diversaj, i.a. Volodimir Pacjurko kaj Himno de Ukrainio, Kromsigno :27-a de decembro 2023: temoj pri Kolombio :28-a kaj 29-a de decembro: [[ILEI]], branĉoj kaj aktivuloj, britaj/francaj esperantistoj ‎ :29-a ĝis 30-a de decembro 2023: komunumoj de graflando [[Surrey]] (GB) kaj [[provinco Romo]] (IT) :31-a de decembro 2023: komunumoj de la [[provinco Latino]] (IT) :1-a ĝis 2-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Frozinono]] (IT) :3-a ĝis 4-a de januaro 2024: komunumoj de la [[provinco Viterbo]] (IT), multaj paĝoj komenciĝantaj per "Sant'Angelo..." :5-a de januaro 2024: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) komencitaj, [[Komitato de UEA 1980-1983]] kaj ĉirkaŭaj temoj :6-a ĝis 7-a de januaro: komunumoj de [[distrikto Neunkirchen]] (AT), aŭstraj/svisaj/nederlandaj esperantistoj :7-a ĝis 10-a de januaro: komunumoj de la [[arondismento Rouen]] (FR) finitaj, sume estas 216 artikoloj :10-a kaj 11-a de januaro: malaperintaj komunumoj de [[Manche]] (FR), komunumoj de la arondismento Dieppe (A-E) :11-a ĝis 12-a de januaro: komunumoj de la provinco Rieti finitaj (O-Z), nun ĉiuj komunumoj pri [[Latio]] (IT) aktualas :12-a ĝis 14-a de januaro: komunumoj de la arondismento Dieppe (F-Z) finitaj, sume estas 343 artikoloj ... :23-a ĝis 26-a de februaro: 200 artikoloj pri [[provinco Pavia]] ektraktitaj, la kampo neniel pretas, sed pluajn levojn al artikolaj ĝermoj mi faros ne per kampanoj de tutaj tagoj, sed iom post iom, en grupoj de eble dek paĝoj - la ne jam traktitaj artikoloj jam estas sen eraroj, nur estas ĝermetoj kun tro malmulta enhavo. samtempe: paĝoj pri dulingvaj Esperanto-vortaroj samtempe: multaj malatentataj tekstoj de la listo [[Uzanto:RBT/Enkategoriigoj/Naskiĝintoj kaj mortintoj/Listo2|'''"listo2"''']]. ... :fine de aŭgusto 2024 [[provinco Gvadalaĥaro]] ĝis A-P, pretaj, Q-T nur parte, aktualaj loĝantoj sube mankas (T sen kontrolo de poŝtkodo), U-Z nur baze ektraktita informkeste... === Atentindaj paĝoj 2025 === * [[Ĝardenoj de Herrenhausen]] (2925-8-27) == Subpaĝo ankoraŭ == * [[Uzanto:ThomasPusch/olimpikaj teamoj liste]] * tre dubindaj alidirektigoj: [[Specialaĵo:Kontribuoj/Yeagvr]] (ĝis 2019 je nomo Mvvnlightbae), naciisma italo, laŭ propra aserto ne komprenanta Esperanton, sed la homo sukcesas verki kompreneblajn redaktoresumojn, do tamen iomete regas la lingvon * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Prettau&diff=prev&oldid=8552591 foje indas bremsi casteloboton (jen fine de 2023)]. * pri novaj aktoraj biografioj modeloj povas esti [[Grayson Perry]] aŭ [[Trevor Noah]] de 2024-09-39. * unua resumo dum revizio de jaraj listoj povas esti "enpaĝigo laŭ la aliaj listoj - ĉiuj eventoj de sama jaro al unu linio, kaj komenco de koncizigo" * [[/Ukr]] * polaj distriktoj: plej bone ekhavi norman historian ĉapitron, surbaze de [[Tuchola]], sed kun konsidero de [[reĝa Prusio]] == Referencoj == {{referencoj}} == Fonto == * La unua versio de tiu-ĉi teksto ekestis surbaze de la germana koresponda vikipedia artikolo laŭ la stato de la 16-a de oktobro 2024. <ref name="PIV">[https://vortaro.net/#aedo_kd artikolo ''aedo'' en la] [[Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]] (PIV), eldono de 2020, reta versio, ankaŭ jam en la eldono de 2002, presita eldono, paĝo 50</ref> {{referencoj}} {{ŝ|polurinda|mankas ĉia informkesto, iuj grafikaĵoj, eksteraj ligiloj, referencoj: tiel ĉi la malmultaj frazoj donas malmultajn informojn|listigi=ne}} == Atentendaj diskutoj == [[dosiero:Kontakto 1987 - la kvar kategorioj de facileco.png|eta|5ra|<!--la dokumenta eltondaĵo ĉiukaze estu en uzo, tial mi jen metas ĝin ankaŭ ĉi-tien-->]] * [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj/Arkivo/2021#Kategorio:Urboj de Germanio laŭ alfabeto]] * [[Kategorio-Diskuto:Malfermaj stelamasoj]] {{farite}} 2024-11-01 * {{flago|Italio}} [[Kategorio-Diskuto:Komunumoj de Italio]] * {{flago|Japanio}} [[Kategorio-Diskuto:Gubernioj de Japanio]], [[Projekto:Esperantigo de japanaj regionoj kaj gubernioj]] :: Resume: Aparte problemaj estas '''Aiĉi''' 0 kun [[Nagojo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ĉiba|Ĉiba]]''' 1 ([https://www.monato.be/2003/008142.html Monato 2003]), '''[[Diskuto:Gubernio Hiogo|Hiogo]]''' 0 kun [[Kobeo]], '''[[Diskuto:Gubernio Ivate|Ivate]]''' 0 kun [[Morioka]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamaguĉi|Jamaguĉi]]''' 0 kun [[Ŝimonoseko]], '''[[Diskuto:Gubernio Jamanaŝi|Jamanaŝi]]''' 2 (E-domo, blog), '''[[Diskuto:Gubernio Kagavo|Kagavo]]''' 0 kun [[Takamacu]], '''[[Diskuto:Gubernio Mijagi|Mijagi]]''' 0 kun [[Sendajo]], '''Sajtama > [[Diskuto:Gubernio Saitama|Saitama]]''' 0, '''[[Diskuto:Gubernio Ŝiga|Ŝiga]]''' 1 (JEK 2016) kun [[Ocu]], '''[[Diskuto:Gubernio Ŝimane|Ŝimane]]''' 2x (Monato + ES Kebekia) kun [[Macuo]] kaj '''[[Diskuto:Gubernio Toĉigi|Toĉigi]]''' 2. * [[Ribelo de Grandpolujo]], [[komisiono por trovo de loknomoj]] * [[/redaktoresumoj]] * noto pri miks-lingvaj fantaziaj "pseŭdovortoj" en la diskuto pri [[Zábřeha montetaro]]. * Ĉiba, budhisma templo en [[Jocukaidō]] * por eble postaj paĝoj: [[/stacio Omija|stacio Omija]] * dubindaj orfoj/ĝermetoj/malaktualaj: [[aglomeraĵo de Kielce]], [[aglomeraĵo de Poznano]] * Kial [[Holon]], ne Ĥolon kiel estas skribite? * Roberto kaj Narvalo pri [[Theodore von Kármán]] * Petr: kio pri [[Fervojlinio Šumperk–Krnov]] * strangaj ligiloj en paĝo [[Sidamoj]] * kion fari per {{ŝ|Laŭĝenro}} de Airon90... * [[/gazetejo.org]] * [[/uzanto pruno]] * Ekzemplo [[Rehden]]: {{Tiu ĉi artikolo|temas pri la komunumo ''Rehden'' en nordokcidenta Germanio. Samnoma komununumo ĝis 1945 ankaŭ ekzistis en nordorienta Germanio: sekve de la [[dua mondmilito]] ĝi doniĝis al la komunisma [[Pola Popola Respubliko]], la germana loĝantaro estis forigita kaj nun la loĝloko nomiĝas [[Radzyń Chełmiński]].}} * [[/ne sovaĝan esperantigon]] == Plia kopiebla atentiga kesto == {{polurinda|en la paĝo listiĝis amase tro da fotoj kaj grafikaĵoj, kompare al la malgranda teksto. Necesus elekto, aparte al tiuj fotoj kiuj vere temas pri tiu ĝi loko kaj ne montriĝas ankaŭ en aliaj paĝoj. Ankaŭ eblas meti iujn 4-5 fotojn al vikipedia galerio (tiun trukon ĉi tie jam aplikas la 4 fotoj ĉiuj nomataj "plaĝo en Ustka")...|listigi=ne}} {{polurinda|la informoj ĉi tie estas de 2006, de antaŭ 19 jaroj! Ĉu ankaŭ la indiko pri la estro tiom aĝas? Ĉiukaze aktualigo nepras|listigi=ne}} == Aktualigenda == Tia ŝablono ne estas esperante, sed jes ja angle [[:en:Template:Update]], france [[:fr:Modèle:Mettre à jour]], hispane [[:es:Plantilla:Desactualizado]] ktp - tial la ŝablonoj por enkopiado en tiujn vikipediojn estu ĉi tie. == Agendo == Necesus kontroli la fonton de [[Vladimir Sutkovoj]] se ĝi denove legeblos. 2025 09 16 :Ankoraŭ la fonto ne relegeblas, eble ĝi definitive mortis. 2025 09 27 TP Oktobre, novembre, decembre same. Sendube ĝi definitive mortis, ankaŭ la itala baza datumbaza retejo everk.it, kaj ankaŭ sendepende de tio propra retejo de ALE. 2026 01 12 TP * [[Diskuto:Adidas Al Rihla (pilko)]] 2026 01 12 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno * [[Diskuto:Peskaro]] temo "fotomuntaĵo", tasko por roboto, 2026 01 13 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno * [[Uzanto-Diskuto:Super nabla#Naskis v naskiĝis]] 2026 01 16 TP Rekontroli kaj agi post pli-malpli semajno == Sporto == Jen unua ekzempla teksto pri plej bona turnira manpilkistino: [[Linnea Torstenson]] en 2010. [...] ", post kiam la antaŭajn 4 jarojn li jam estis membro en la nacia teamo de sub-17-jaruloj kaj aliaj junulaj naciaj teamoj" == Modeloj == :Por ĝemelaj komunumoj en Germanio ekzemple [[Bad Honnef]] (kutime kun franca kaj orientgermana partnero kaj ankoraŭ iuj aliaj) :Por uzo de "informkesto monto" vidu la ekzemplan paĝon [[Mount Bartle Frere]], kie ankaŭ estas ekzempla teksto kun uzo de pluraj vikidatumaj parametroj. :Se tre mankas ĉia bildo kaj la informkesto ne bezonas la bildo p18: [[Dosiero:{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}|eta|maldekstra|300ra|{{ŝ|centre|komunuma impreso}}]] == NRV == Plene ne ekuziĝis ĝis nun la navigiloj * {{ŝ|urba regiono Aachen}} - jam {{farite}} 2026-01-24 * {{ŝ|distrikto Ennepe-Ruhr}} * {{ŝ|distrikto Euskirchen}} * {{ŝ|distrikto Gütersloh}} * {{ŝ|distrikto Herford}} * {{ŝ|distrikto Hochsauerland}} * {{ŝ|distrikto Kleve}} * {{ŝ|distrikto Lippe}} * {{ŝ|distrikto Mark}} * {{ŝ|distrikto Minden-Lübbecke}} * {{ŝ|distrikto Mettmann}} * {{ŝ|distrikto Neuss}} * {{ŝ|distrikto Oberberg}} * {{ŝ|distrikto Olpe}} * {{ŝ|distrikto Recklinghausen}} * {{ŝ|distrikto Rhein-Erft}} * {{ŝ|distrikto Rhein-Sieg}} - jam {{farite}} 2026-01-24 kaj * {{ŝ|distrikto Wesel}}. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 04:21, 24 jan. 2026 (UTC) == NDS == Por la somero: en [[Rastdorf]] ĉe Werlte kaj [[Stavern]] ĉe Sögel ankoraŭ tre mankas fotoj... == Taksonomio == Ekzemple por informkesto vidu la paĝon [[Gerbero]]. == {{ŝ|orfa}} == [[:kategorio:Orfaj artikoloj pri Ĉeĥio]]: post malorfigo de kelkaj tekstoj ankoraŭ restas tie kvar paĝoj je 2026-01-31: : [[Bierfarejo U Fleků]]: TRI ligiĝoj : [[Domo de Faŭst]]: UNU : [[Ekspoziciejo Ĉe Hibernoj]]: UNU : [[Gastejo Ĉe Kaliko]]: UNU : [[Hiberna strato]]: TRI : [[Iama Doganejo "Na Výtoni"]]: UNU : [[Jungmann-placo]]: TRI : [[Meza industria lernejo Ostrava-Vítkovice]]: NUL : [[Nacia Avenuo]]: TRI : [[Slava Domo]]: DU : [[Vilao Ameriko]]: UNU Permane forigi la ŝablonon, sen ke io ŝanĝiĝis pri la situacio, estus neakcepteble. === Aktuala diskuto === * [[Ŝablono-Diskuto:Oficiala retejo]] 2026 2 3 * pri ruĝaj ligloj de 9 2005 de mirmal en [[Čestmír Vidman]] - vidu diskutpaĝan noton de 2026 3 5. * kaj pri tre dubindaj pseŭdovortoj "Schwarzenbergoj", "Schwarzenbergidoj", "Rožmberkidoj", teksto fakte ĝuste kreita en 2008 de Pavla D kiel [[Rožmberk (familio)]], kaj "Eggenbergidoj" vidu en [[Diskuto:Schwarzenberg (dinastio)]]. La uzoj de la pseŭdovortoj estas forprenitaj. - Cetere: Petr jam ekz. dum 2009 en [[diskuto:Fratoj Mašín]] disputis kontraŭ Narvalo kaj Paul P pri nepra volo enkonduki arbitrajn esperantajn vortojn sen vortaraj referencoj kaj kun neesperantaj literoj, sed ne konvinkis ilin ambaŭ - kompreneble. * ne forgesi: en teksto [[Sylla Chaves]] ankoraŭ la librotitoloj devos nigriĝi, se ne okazos miraklo 2026 3 12 === Problemaj orfoj kaj ĝermetoj === * [[Transigo de flu-kvanto]] 2026 2 27 * [[TERYT]] nur ĝermeto, ne orfo * [[/listoj de probable forigendaj dosieroj]] === Orfoj === * kaj barata retejo [[Anmol Ratan]] pri la malorfigo Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ neniu ajn alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Mi ne havas ideon pri iu paĝo, de kiu eblus konstrui ligilon ĉi tien. Ĉu iu alia havas iun ideon? :Ĉi tiu teksto estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia vikipedia artikolo ligas al ĝi (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). :Ĉi tiu teksto pri kino estas [[Vikipedio:Orfo|orfa artikolo]], ĉar ĝis hodiaŭ nur unu alia artikolo ligis al ĝi. Nun jam estas tri ligiĝoj. Se estus kvar, pli bone kvin, estus sufiĉe. ::Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas [[vikipedio:orfo|orfa]], ĉar malmultaj aliaj artikoloj ligas al ĝi: nun estas '''du''' ligiloj de aliaj artikoloj kolektitaj (atentu ke diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkulkiĝas kiel artikoloj): se estos 4 aŭ 5 ligiloj, eblos forpreni la ŝablonon {{ŝ|orfa}}. :::La hodiaŭ farita teksto jam pene estas ligata el '''kvar''' aliaj artikoloj (teknikaj listoj, diskutpaĝoj kaj alidirektiloj ne kalkuliĝas). Tio sufiĉas por ne esti [[vikipedio:orfo|artikola orfo]]. ::::Nun 12 aliaj artikoloj ligas al la teksto - la ŝablono {{ŝ|orfa}} povas forpreniĝi. '''Orfoj pri kino''': reĝisoro {{ŝ|vikidatuma listo|p-kodo=P57|modo=kaj|parameter=link}}, aktoroj p161 - pli detalan liston de la aktoroj vidu en la informkesto. == Ĝermoj kaj ĝermetoj == * ne jam trovitaj: [[Vikipedio:Mallongaj paĝoj kiuj ne estas ĝermoj]] == Italio kaj Francio == * Italio: [[provinco Grosseto]] - principe la 18 paĝoj de A ĝis M estas ampleksigitaj, la restaj 10 paĝoj de O ĝis Z ankoraŭ ne; [[provinco Mantova]] - pri ĉiuj 70 paĝoj la unua ŝtupo de riparo informkesto estas farita, krome nenio. * [[Francio]]: pri [[arondismento Poitiers]] la unuaj 44 paĝoj de entute 83 estas finfaritaj. (ĉ. la 14-a de febraro, la valentena tago) Stato de 2026 03 08, la komunisma tago de virinoj. == Antaŭ nia erao == En la 4-a jc. a.n.e. mi vidis paĝojn 300-360, en iuj sukcesis pli, en aliaj malpli aldoni, sed 361-399 tute ne jam vidis. === Referenco poŝatlaso === :[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Batumi]]: La referenca esperantlingva "[[Poŝatlaso de la mondo]]", Prago 1971, en siaj mapoj esperantigas iujn kaj latinliterigas aliajn loknomojn, kies originaj nacilingvaj formoj estas ne-latinlingvaj. En la mapo 20 ĝi indikas la urbon je la origina nomo "Batumi", nur latinigita. :[[dosiero:Pictogram_voting_delete.svg|20ra]] Ekz. [[Irkutsk]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, esperantigas multajn urbojn, sed nomas la urbon ''Irkutsk'' en la mapo 15 kaj 15b - latinlitere, sed ne esperantigite. :[[dosiero:Symbol_confirmed.svg|20ra]] Ekz. [[Osako]]: La ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, dokumentigas esperantigon "Osako" en la vasta, du-paĝa mapo 24, kaj same en listo en paĝo antaŭ tiu du-paĝa mapo. ..., via demando estas tute pravigita. [[PIV]] 1970-2020 kaj [[Reta Vortaro]] ne mencias la lokan monton, ankaŭ en neniu alia du-lingva vortaro mi trovis indikon pri esperantigo ''xxx'', la esperantlingva literatura kaj gazetara serĉilo ''tekstaro.com'' ne trovas ĝin kaj eĉ la ĝis nun sola esperantlingva [[atlaso]], [[Poŝatlaso de la mondo]] de 1971 el Prago, kiuj dokumentigas multajn esperantigojn, sed ne esperantigas ĉiujn urbojn/lagojn/montojn ktp, ne mencias ĝin. Tial ĝis iu trovas konvinkajn ekstervikipediajn referencojn pri ekzisto de esperantlingva formo "xxx" devas esti la hipotezo ke tiu esperantigo probable tute ne dokumentiĝas kaj ne ekzistas. Esperanto '''ne''' funkcias tiel ke oni simple prenas ĉiujn vortojn de ĉiuj lingvoj, al ĉiuj substantivoj algluas o-finaĵon, al ĉiuj adjektivoj a-finaĵon ktp. kaj rezultas vortotrezoro kiu estas 10 000-foje pli granda ol ĉiu vortotrezoro de nacia lingvo. Tia lingvo estus koŝmare nekomprenebla. Do, tute klare - ĝis trovo de konvinkaj referencoj - la monto itale nomiĝas ''aaa''. Salutas == Enhavtabeloj == {{ŝ|TOC-dekstre}}, ekzemple, kaj <nowiki>__NOTOC__</nowiki> por subpremi enhavtabelon. Noto: [[uzanto:Chojus321]] Noto1: baza informkesto en la komunejo: <nowiki>{{Wikidata Infobox}}</nowiki> == Diversaĵoj == Claudio Pistilli: [[Uzanto:ThomasPusch/provejo/listoj de probable forigendaj dosieroj]] en la [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] AI: [[:de:Wikipedia:WikiProjekt KI und Wikipedia/Erkennung KI-Einsatz]] Fari vikidatumerojn pri neesperantistaj usonanoj pri kiuj wiki.en kaj vikidatumoj ne interesiĝas: ĉe [[Joseph F. Foster]] eblis, ĉe [[Bruce Wilson]] ne. Minuskloj de i.a. universitatoj en francaj titoloj de vikidatumoj, ĉi tie pri [[universitato Cornell]] la 26 mar. 2026: ''(1) La minuscule ici est une convention typographique franco-française non adoptée par les autres pays francophones, lesquels mettent une majuscule pour leurs propres universités, et Wikidata en français n'est pas destinée à l’usage exclusif de la France; (2) le choix typographique d’une majuscule dans la langue d’origine appelle tout naturellement sa traduction par une majuscule également en français.'' Tiun argumentadon mi povas facile sekvi. Pri elegantaj navigiloj vidu la paĝon [[Diskuto:Schwarzenberg (Aŭstrio)]]. Episkopujo Majenco > [[diocezo Majenco]]. Dogmoteologio > [[Dogma teologio]] {{ŝ|aŭt}} faras {{aŭt|Majuskletojn}}. <nowiki>{{teksto en skatolo - komenco|1=temo}}{{teksto en skatolo - fino}}</nowiki> Mi mem ekz. fuŝis pri Nurenbergo en teksto [[Steigerwald]]. Germana komunumaro: centro [[Freren]], simpla membro ekz. [[Beesten]]. == Medicinaj temoj == Inter la vario de drogoj produktitaj de [[Novartis]], [[metilfenidato]] (ankaŭ jam farita de Sj1mor en 2026 05 29, post kiam mi faris mian privatan noton ĉi tie) vere meritus propran artikolon. Teorie nova esperanta teksto ankaŭ malforte bonvenus por la [[borso]] de [[Mumbajo]], do [[borso de Mumbajo]], kaj pri la du antaŭaj firmaoj, [[Sandoz]] kaj [[Ciba-Geigy]]... La nova teksto [[Ĥirurgia operacio]] ankoraŭ bezonas tekston [[incizo]]. == Atentindaj tekstoj == * [[Marja-Sisko Aalto]] (ekde 2026 05 21) - {{Uzanto2|Näin on näreet}} * [[Augusto Cancela de Abreu]], Salazar-diktaturo en Portugalio kun malpermeso de Esperanto. * [[Diskuto:Ŝvabaĥo]] pri skribo, teksto farita en majo 2009 per Petr. (2026 05 29) * demando pri stranga aludo en la noto pri [[Adolf Halbedl]] en EdE (2026 05 31) * la rezistanto kontraŭ naziismo [[Rupert Mayer]] ([[d:Q45283]]) aparte meritus tekston, iam ajn... Mirakle jam 2026 05 29 je 9 h UTK, nur tri horojn post kiam mi private notis lian nomon ĉi tie por mi, Sj1mor faris ĝerman tekston. Tio tre bonas kaj la ĝermo meritus ankoraŭ iam enhavan plivastigon. * nekompletaj taskoj: [[:Kategorio:Komunumoj de Malsupra Aŭstrio|pri la komunumoj de Malsupra Aŭstrio]] duobla retejo en vikipedio for - ĝis nun nur A-R. * La vorto katrastrala estas fantazia: [[Diskuto:Höflein]]. (2026 06 01, ĝustigita je 06 08) Kaj nomigo de estroj de tiaj loĝlokoj de Klosterneuburg malsaĝas: [[Diskuto:Maria Gugging]] (2026 06 01, nun fakte ne necesas ago, sed iam poste) * Pri titolo [[Hampstead]] sen aldonaĵo ... (2026 06 08) * Paĝo "Naŝvilo" nun jam estas ĉe [[Nashville]], sed en la teksto ankoraŭ uziĝas la dubinda esperantigo. Jam referencoj postuliĝis en 2015, denove en 2026 06 12. Post pliaj 1-3 monatoj eblas afiŝi tion ĉe VP:AA kaj poste elsarki la fantazian esperantigon, se ne iu ankoraŭ trovas defendajn referencojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:45, 12 jun. 2026 (UTC) * Bezonatas multe da referencoj kaj kontrolo per almenaŭ la praga poŝatlaso en [[Ŝablono-Diskuto:Atlantiko]]... (2026 06 15) * [[Diskuto:Esperantistoj]] pri neproj aŭ ebloj de titolaj aldonaĵoj inter krampoj laŭ instigo de Sj1mor. (2026 06 16) * [[Diskuto:Ilja Ponomarenko]]: peto fari tekstojn [[The Kyiv Independent]] ([[d:Q111028947]]) kaj [[Ŝtata Universitato de Mariupolo]] ([[d:Q4281580]]). (2026 06 16) * Pri Nicolas Rastvortsev (2017) nenio ĝis nun, kvankam nun 24 filmoj en IMDb. Iam supozeble io venos. == Pliaj modeloj == Modeloj por mikroĝermoj de usonaj aktoroj vire ekz. [[Colin Ferguson]], ine ekz. [[Jaclyn Smith]]. Por river(et)oj, jen en Bavario, sed same taŭga ankaŭ aliloke, ekzemple [[Wiesent (Regnitz)]] aŭ [[Aisch]]. Plia noto por diskutpaĝo: Mi petas uzi la ŝablonon {{ŝ|Referencoj|2}}, do referencojn en du kolumnoj, nur se en la teksto jam estas signife multaj referencoj, ni diru 10 aŭ iom pli: se estas nur 1-4, la dispartigo de la malmultaj eroj (aŭ de unu ero) al du kolumnoj aspektas stulte. Kopiebla frazo por estontaj apartigiloj: Krome la nomo, kiel tre multaj loknomoj, ankaŭ okaze estas uzata kiel [[familia nomo]], do kiel parto de [[persona nomo|personaj nomoj]]. {{ŝ|sen fontoj}} por paĝoj kiuj estas nur [[artikola ĝermo|artikolaj ĝermoj]]: [[Diskuto:Marc Guéhi]]. (2026 7 5) == Fontaj / pruvigaj cirkonstancoj P1480 == * apud (Q21818619): approximate location – should be used with qualifier P1480 to indicate that value is close == Farendaĵo == * En Iovao, sur la skema mapo 6 el 9 linioj faritaj, restas do triono ekde [[Kantono Pottawattamie]]... (2026 06 23) * La novajn gazetotekstojn [[Lietuvos rytas]], [[Lietuvos žinios]] kaj [[Vakarų ekspresas]] el junio dankinde Kani savis el ĝermeta stato. Se mi foje havos iom da tempo, mi povos ankoraŭ rigardi la nunajn ĝermojn, aparte la informkestojn. La latva teksto [[Diena]] jam estas kontentiga. (2026 06 23) * nur ekkomencita: [[Peptida hormono]]. (2026 06 14) * [[kantono Inyo]] aldoni "zomon= 8 aŭ 7" en 2026 06 27. * apartigilo [[trako]] enigi la gentan kaj regionan sencon. 2026 07 04 * fini la voĉdonon [[Vikipedio:Ne plu elstaraj artikoloj/Gento (urbo)]] 2026 07 09 i5bz7w1fajnuxzqwwfuz5vk06q6socx 0 458135 9423423 8709876 2026-07-08T15:35:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423423 wikitext text/x-wiki <div style="float:right;">{{Kaŝskatolo|alteco=40px|titolo={{PAGENAMEBASE}}|larĝeco=300px|enteno={{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=NL}}}}</div> {{Informkesto publika transporto | nomo = {{Amsterdama metroo|M}} Metroo de Amsterdamo | dosiero = Metro Amsterdam M5 Kraaiennest 4.JPG | grandeco de dosiero = 280 | priskribo de dosiero = M5 serio ([[Alstom Metropolis]]) en ''{{Amsmet|Kraaiennest}}'' | loko = [[Amsterdamo]]<br />{{Nederlando}} | transportsistema speco = [[Metroo]] | komenco de funkciado = {{dato|16|10|1977}} | fino de funkciado = | longeco de sistemo = {{unuo|52.2|km}} | linioj = 5 | veturiloj = | stacioj = 51 <span style="float: right">{{Amsterdama metroo|I}}</span> | pasaĝeroj = {{unuo|194000}} (2016) | larĝo de trako = {{unuo|1435|mm}} | markoj = | posedanto = Urbo Amsterdamo | transportisto = [[GVB (Amsterdamo)|GVB]] | mapo = AmsterdamMetroWashingtonStyle (from 2018).svg | grandeco de mapo = 280 | priskribo de mapo = Mapo de Metroo de Amsterdamo }} La '''Metroo de Amsterdamo''' formas parton de la reto de publikaj transportoj de [[Amsterdamo]] kaj ĝia ĉirkaŭurbo en [[Nederlando]]. Ĝi estis inaŭgurita la {{daton|16|oktobro|1977}} kaj nuntempe konsistas el kvin linioj. La reto estas {{unuo|52.2|km}} longa kaj kalkulas 51 staciojn. == Historio == La konstruo de la metroo de Amsterdamo estis decidita en [[1968]], por anstataŭi la [[tramvojo]]n per subteraj linioj. La komenca plano estis determini la kvar liniojn. En [[1970]] komenciĝis la konstrulaboro de la orienta linio kaj ĝi estis malfermita sep jarojn poste. La du branĉoj de la orienta linio estas linio [[Linio 53 de la metroo de Amsterdamo|53]] kaj linio [[Linio 54 de la metroo de Amsterdamo|54]]. En [[1990]], linio [[Linio 51 de la metroo de Amsterdamo|51]] kaj en [[1997]], cirkla linio [[Linio 50 de la metroo de Amsterdamo|50]] estis malfermitaj. Linio [[Linio 52 de la metroo de Amsterdamo|52]] estis malfermita al pasaĝeroj la {{daton|22|7|2018}}. {{-}} == Linioj == === Verda linio === {{Linio 50 de la metroo de Amsterdamo}} === Oranĝa linio === {{Linio 51 de la metroo de Amsterdamo}} === Blua linio === {{Linio 52 de la metroo de Amsterdamo}} === Ruĝa linio === {{Linio 53 de la metroo de Amsterdamo}} === Flava linio === {{Linio 54 de la metroo de Amsterdamo}} == Vidu ankaŭ == {{Amsterdama metroo|I}} [[Listo de Amsterdamaj metrostacioj]] * [[Amsterdamo]] * [[Amstelveen]] * [[Diemen]] * [[Metroo]] * [[Listo de metrooj en la mondo]] * [[Tramtransporto en Amsterdamo]] * [[Busoj de Amsterdamo]] * [[Stacidomoj de Amsterdamo]] * [[Pramoj en Amsterdamo]] * [[GVB (Amsterdamo)]] * [[Protestoj de Nieuwmarkt]] * [[Metroo de Roterdamo]] * [[Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{nl}} [http://www.gvb.nl/pages/home.aspx Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150224103806/http://www.gvb.nl/pages/home.aspx |date=2015-02-24 }} ([https://maps.gvb.nl/nl/lijnen Interaktiva mapo]) * {{en}} [http://en.gvb.nl/pages/home.aspx Oficiala retejo]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150227100821/http://en.gvb.nl/pages/home.aspx |date=2015-02-27 }} ([https://maps.gvb.nl/en/lijnen Interaktiva mapo]) {{MetroodeAmsterdamo}} [[Kategorio:Transporto en Amsterdamo]] [[Kategorio:Metrooj laŭ urboj|Amsterdamo]] [[Kategorio:Metrooj en Nederlando|Amsterdamo]] [[Kategorio:Metroo de Amsterdamo| ]] [[Kategorio:Ŝpuro 1435 mm|Amsterdamo]] lpyxr5z03rtwurzo7x8jfo6i5orobm5 0 462782 9423436 8655964 2026-07-08T16:40:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423436 wikitext text/x-wiki {{informkesto geografiaĵo|regiono |kategorio=Regiono |lando = Hispanio |mapo = {{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo=Metropola areo de Santandero-Torrelavega |mapo1 = |mapo1 priskribo = |regiono-ISO = ES-CB |loĝantaro denseco = auto |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo=7 |mapo1 lokumilo = iso |mapo2 lokumilo = Hispanio |mapligilo = jes }} [[Dosiero:City.of.Santander.2.jpg|eta|250px|Santandero.]] [[Dosiero:Centro de Torrelavega.jpg|eta|250px|Torrelavega.]] La '''Metropola areo Santandero-Torrelavega''' estas [[metropola regiono|metropola areo]] konsistanta el pluraj municipoj en [[Kantabrio]]. Tiuj plej loĝataj estas [[Santandero (Hispanio)|Santandero]] (284.962) kaj [[Torrelavega]] (114.849).<ref>[http://alarcos.esi.uclm.es/per/fruiz/audes/res/r06/r06-L14-AU.xls Aglomeraĵoj en 2010] laŭ la projekto [http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/audes5/ AUDES5] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130824083918/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/audes5/ |date=2013-08-24 }}</ref> Sume, ĝia tuta loĝantaro en 2012 estis 399.811 homoj, en areo 664,3 [[km²]].<ref name = "conurb">[http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/conurbaciones.xls Aglomeraĵoj en 2008] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110720145630/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/pobesp/dat/arc/conurbaciones.xls |date=2011-07-20 }} laŭ la projekto [http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/audes5/ AUDES5] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130824083918/http://alarcos.inf-cr.uclm.es/per/fruiz/audes5/ |date=2013-08-24 }}</ref> La [[aglomeraĵo]] enhavas du ĉefajn urbojn: [[Santandero (Hispanio)|Santandero]] kaj [[Torrelavega]]. Santandero estas la [[ĉefurbo]] de la [[aŭtonoma komunumo]] [[Kantabrio]] kaj ties [[serva sektoro]] estas plej aktiva, kun grava turismo. Torrelavega estas industria urbo kun grava [[duaranga sektoro]] kaj ankaŭ kun grava komerco. La plej gravaj satelitaj municipoj estas [[Camargo (Hispanio)|Camargo]], [[El Astillero]] kaj [[Santa Cruz de Bezana]] rilate al Santandero; kaj [[Reocín]], [[Suances]], [[Los Corrales de Buelna]] kaj [[Cabezón de la Sal]] rilate al [[Torrelavega]]. == Municipoj apartenantaj al aglomeraĵo == Ekzistas diversaj kriterioj por konsideri municipon apartenanta al aglomeraĵo. Jen oni markas per kursiva tipo tiujn municipojn kies aparteneco estas disputa. [[Dosiero:Santander-Torrelavega metropolitan area.svg|300px|eta|Municipoj apartenantaj al la Aglomeraĵo Santandero-Torrelavega en Kantabrio. {{legendo|#800000|'''[[Santandero (Hispanio)|Santandero]]'''}} {{legendo|#ff0000|Municipoj de la sub-areo de Santandero}} {{legendo|#ff5555|Municipoj foje inkluzivitaj}} {{legendo|#004c00|'''[[Torrelavega]]'''}} {{legendo|#00a000|Municipoj de la sub-areo de Torrelavega}} {{legendo|#70e400|Municipoj foje inkluzivitaj}}]] * '''[[Santandero (Hispanio)|Santandero]]''': ** [[Camargo (Hispanio)|Camargo]] ** [[Santa Cruz de Bezana]] ** [[El Astillero]] ** [[Piélagos]] (nordoriento) ** [[Marina de Cudeyo]] ** [[Villaescusa]] ** ''[[Medio Cudeyo]]'' ** ''[[Ribamontán al Mar]]'' * '''[[Torrelavega]]''': ** [[Cartes]] ** [[Los Corrales de Buelna]] ** [[Reocín]] ** [[Polanco]] ** [[Miengo]] ** [[Piélagos]] (sudokcidento) ** [[Puente Viesgo]] ** [[Suances]] ** [[Santillana del Mar]] ** ''[[Castañeda (Hispanio)|Castañeda]]'' ** ''[[Alfoz de Lloredo]]'' ** ''[[Cabezón de la Sal]]'' == Referencoj == {{referencoj|1}} == Vidu ankaŭ == * [[Santandero (Hispanio)|Santandero]] * [[Torrelavega]] * [[Administra divido de Kantabrio]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.eldiariomontanes.es/prensa/20070129/cantabria/area-bahia-estara-integrada_20070129.html Esploro de la Universitato de Kantabrio pri la aglomeraĵo Santandero-Torrelavega] Artikolo en la ĵurnalo [[El Diario Montañés]]. [[Kategorio:Kantabrio]] [[Kategorio:Santandero]] [[Kategorio:Metropolaj areoj de Hispanio|Santandero-Torrelavega]] 2r6gykigtggdzqwt0jl09acs72ephoa 0 466201 9423791 9285596 2026-07-09T04:52:36Z Tirolischleioans 254019 9423791 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Jodocus TRUTFETTER''', ankaŭ nomita: Jodocus von Eisenach, Jodocus Isenacensis, Justus Trautvetter, Doktor Eisenach, (naskiĝinta ĉ. 1460 en [[Eisenach]], mortinta la [[9-an de majo]] [[1519]] en [[Erfurto]]) estis germana teologo. == Vivo == Li estis grava malfrua [[skolastikismo|skolastikisto]], kromnomita ''princo de la dialektistoj'' kaj instruas ĉe la [[Universitato de Erfurto]]. En 1484 li promociiĝis al ''Magister artium'' kaj ekstudis poste teologion. De 1493 ĝis 1501 li estis paroĥestro en la komunumo de la [[Preĝejo de Sankta Andreo (Erfurt)|Preĝejo de Sankta Andreo]] kaj en 1493/94 kaj 1499/1500 dekano. En 1501 li elektitis rektoro kaj doktoriĝis teologie en 1504. En 1507 li por mallonga tempo iris al [[Lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]], kie li iĝis kaj profesoro kaj ĉefdiakono de la [[Kastela preĝejo (Wittenberg)|Kastela preĝejo]]. Tamen li revenis Erfurton en 1510 kaj iĝis kapitula kanoniko ĉe la [[Katedralo de Erfurto]]. En la [[Collegium Marianum (Erfurt)|Mario-Kolegio]] okazis fama interparolado inter li kaj [[Martin Luther]] en la jaro 1518-a. == Sinteno al modernaj temoj == Li estis unu el la plej elstaraj germanaj reprezentantoj de la malfrumezepoka skolo de ''Via moderna'' kaj estis instruisto de [[Martin Luther]]; liaj natursciencaj prelegoj ege impresas Luteron. Estante skolastikisto, li tamen ŝatis ankaŭ la [[humanismo|humanisman]] stilon de la latina lingvo. Luther ankoraŭ post la rompiĝo en 1518 nur riverence paroladis pri Trutfetter, kiu ege ĉagreniĝis pro la luteraj teologiaj devojiĝoj. == Verkoj == * Summa de dialectica insignis [antaŭ 1500] * Veteris artis * Analyticorum, Topicorum et Elenchorum Aristotelis Succinctum et breviculum Interpretamentum * Explanatio [Explicatio] in nonnulla Petri Burdegalensis * Compendiaria et admodum brevis pervulorum logicorum explanatio, non sine dubitationum in his intercurrentium quo exercitium. [Erfurt ĉ. 1501] [http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0002/bsb00022316/images/] * Breviarium dialecticum. [http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0004/bsb00044135/images/] * Summula totius logicae * Epitome seu breviarium dialectiae, hoc est disputatrices scientiae iterum iam recusum. Erphordia 1512. [http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0001/bsb00011230/images/] * Summa in tota[m] physicen, hoc est philosophiam naturalem conformiter siquidem ver[a]e sophi[a]e: que est Theologia. Erffordie 1514. [http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0002/bsb00020489/images/] * Summa philosophiae naturalis contracta. Erphordia 1517. [http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0001/bsb00014367/images/] * Totius Philosophiae naturalis Compendium * Epistolae et orationes complures == Literaturo == * Gustav Plitt: ''Jodokus Trutfetter von Eisenach, der Lehrer Luther in seinem Wirken'', eldonejo Andreas Deichert, Erlangen 1876. * Josef Pilvousek: "Jodocus Trutfetter (1460 – 1519). Nominalist des „Erfurter Modells“ – Lehrer Luthers – Inquisitor" en: ''Wissenschaft als Beruf. Der Standort Erfurt. Sonderausstellung der Universitäts- und Forschungsbibliothek Erfurt/Gotha aus Anlass des 10. Jahrestages der [Wieder-]Gründung der Universität Erfurt, 3. Mai bis 5. Juni 2004'', Erfurt 2004. II, p. 7–12. == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20081209112948/http://www.erfurt-web.de/TrutfetterJodocus Pri Trutfetter ĉe ''erfurt-web''.] {{DEFAŬLTORDIGO:Trutfetter, Jodocus}} [[Kategorio:Germanaj teologoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1460]] [[Kategorio:Mortintoj en 1519]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Erfurto]] qv3d7y5cvf2y904yeysn6slb3fjak95 0 471773 9423930 8192854 2026-07-09T10:17:01Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423930 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = {{PAĜONOMO}} | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Burgonjo-Franĉkonteo}} | departemento = {{Jura}} | arondismento = ''[[arondismento Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]]'' | kantono = [[kantono Champagnole|Champagnole]] | komunumaro = [[Communauté de communes Champagnole Porte du Haut-Jura|Champagnole Porte du Haut-Jura]] | regiono-ISO=FR-39 | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = Monnet-la-Ville03.jpg | bildo-priskribo = la loka katolika kirko | zomo = 11 }} '''Monnet-la-Ville''' (prononco "monE' la VIL'") estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Jura|situas en la]] [[komunumaro]] [[Communauté de communes Champagnole Porte du Haut-Jura|Champagnole Porte du Haut-Jura]], en la [[Departementoj de Francio|departemento]] ''[[Jura (departemento)|Jura]]'', nomita laŭ la montaro [[Ĵuraso (montaro)|Ĵuraso]] kaj en la regiono [[Burgonjo-Franĉkonteo]] ({{lang-fr|Bourgogne-Franche-Comté}}. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] [[kantono Champagnole|Champagnole]]. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- == Konataj lokanoj == * == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Jura]] == Eksteraj ligiloj == * [https://www.jura.fr/communes-du-jura// informa paĝeto en la departementa retejo]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ({{fr}}) * [https://www.champagnolenozeroyjura.fr/la-collectivite/le-territoire/communes/monnet-la-ville/ kaj en retejo de la komunumaro] ({{fr}}) <!-- [[Dosiero:plia bildo|eta|maldekstra|300px|{{centre|teksto}}]] --> {{Mapo franca komunumo}} {{Projektoj}} {{departemento Jura}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Jura]] gqjf5omww4myzdkakmp842yiyw6xrfj 0 473259 9423764 9105906 2026-07-09T04:07:09Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423764 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Mirin Daĵo''' estis la [[artistnomo]] de la nederlandano '''Arnold Gerrit Henskes''' (naskiĝis la [[6-an de aŭgusto]] [[1912]], mortis la [[26-an de majo]] [[1948]]), kiu famiĝis ĉar li kutimis radikale trabori sian korpon kun pintaj objektoj, ŝajne sen vundiĝi, eĉ mirigante la [[kuracisto|medicinan fakularon]].<ref name="Philip Coppens">[https://web.archive.org/web/20131214115537/http://www.philipcoppens.com/mirindajo.html Mirin Dajo: Wonderman] de Philip Coppens</ref> Li petis ne esti nomata "fakiro".<ref name="De Groot"/> == Frua vivo == Li naskiĝis en [[Roterdamo]]. Kiel junulo, li aspiris karieron en la [[belartoj]], kaj li gvidis dezajnfirmaon. Dum sia juneco li spertis strangajn sonĝojn kaj "[[paranormaleco|paranormalajn]]" travivaĵojn. Kiam li aĝis 33 jarojn, li ekpensis, ke lia korpo estus nevundebla. Sekve li forlasis sian laboron kaj iris al Amsterdamo. Tie li gajnis monon en drinkejoj, lasante homojn aleni sian korpon kun objekto simila al [[rapiro]] aŭ [[spado]]. Li ankaŭ glutis vitron kaj razklingojn.<ref name="Philip Coppens"/> Malpli vaste dokumentitaj estas asertoj, ke lia nevundebleco estis pruvita per kromaj rimedoj. == Misio == <!--[[Dosiero:Mirin Dajo walking.jpg|eta|dekstra|250px| Varba foto montranta Mirin Daĵon trotante kun rapiro tra la [[ventro]].]]--> Famiĝinta pro siaj korpalenadaj spektakloj, Mirin Daĵo kutimis lige al tiuj lecioni pri sia mondpercepto.<ref>[http://parapsychologie.info/dcbd/dcbd.pdf Deliberately Caused Bodily Damage: A Different Perspective]</ref> Li opiniis, ke la homoj devus rezigni pri [[materialismo]] kaj akcepti ke ekzistas pli alta forto, la Fonto. Li pensis, ke Dio uzas lin por ke li per sia nevundebleco montru al oni, ke ekzistas io supera. Estis lia konvinko, ke materialismo nur rezultigas mizeron kaj militon.<ref name="Philip Coppens"/> Li ekuzis la artistnomon ''Mirin Daĵo'', formitan el la vorto "mirindaĵo". Li konsideris la tutmondan uzadon de [[Esperanto]] kiel maniero por unuigi la homaron, kaj tia unuiĝo estis lia ĉefa aspiro. Kiam li bezonis permeson por publika spektaklo, li estis kondukita al Prof. Carp, D-ro Bertholt kaj D-ro Stokvis de la [[Universitato de Leiden]]. Ili permesis al li la spektaklon, sed ne la akompanan lecionon, tiel malebligante al li mesaĝadon pri "amo kaj paco".<ref name="Philip Coppens"/> == Restado en Svislando kaj morto == <!--[[Dosiero:Mirin Dajo X-Ray.jpg|eta|dekstra|250px| [[Rentgena radiado|Rentgena foto]] de lia ventro la 12-an de majo 1948 montrante pinglon li glutis]]--> En 1947, Mirin Daĵo venis al [[Svislando]], kie li rondvojaĝis kaj faris paroladojn pri siaj eksterordinaraj ecoj. Kiam li lasis sian korpon trapiki kaj trabori kaj tiel ĉirkaŭmarŝis inter la publiko, kompreneble ĉiufoje multaj personoj ne povis elteni la nekutiman vidaĵon kaj svenis. Post unu semajno la loka polico malpermesis pluajn prezentadojn pro la interveno de kuracistoj, kiuj vidis en la demonstracio de la nevundebleco danĝeron por lia vivo. Pro tio Mirin Daĵo daŭrigis sian vojaĝon tra Svislando, farante nur paroladojn pri la mondpaco kaj pri sia misio. Li ne estis sufiĉe progresinta en la studado kaj ekzercado de Esperanto, kaj pro tio li faris siajn paroladojn en la lingvoj germana kaj nederlanda.<ref>[http://www.literaturo.dk/dajo.htm La Praktiko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140307195256/http://www.literaturo.dk/dajo.htm |date=2014-03-07 }}, n-ro 1 (123), januaro 1948.</ref> En siaj prezentoj Mirin Daĵo uzis plurajn asistantojn sed post multaj seniluziiĝoj, li pariĝis kun Jan Dirk de Groot, kiu estis lia nederlanda najbaro. Laŭ De Groot, Mirin Daĵo havis plurajn [[gardanĝelo]]jn, estis telepatia, kaj povis resanigi homojn. La gazeto [[The Times]]<ref name="Philip Coppens"/> raportis pri spektaklo en la Corso-teatro en [[Zuriko]]. La artikolo asertis: "ke Mirin Daĵo pruvis al Zurikaj kuracistoj, ke lia ago ne estis bazita sur falsaĵo."<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,797981,00.html?promoid=googlep Miracle Man] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080411050738/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,797981,00.html?promoid=googlep |date=2008-04-11 }} Time, June 23, 1947</ref> La 11-an de majo 1948 li glutis longan ŝtalpinglon, laŭdire ĉar voĉoj instrukciis lin fari tion. La pinglo estis kirurgie forigita la 13-an de majo 1948. Post tio, en la hospitalo li petis multe da akvo por normaliĝi, kaj tio estis nur koncedita kondiĉe ke li prenu plenan respondecon mem. Por fanfaroni pri sia sano, li piediris tra Zuriko tuj post li estis liberigita. Dek tagojn poste, De Groot kaj lia edzino vidis lin kuŝiĝi sur lito kaj eniri en tranc-similan staton. Du tagojn poste, li estis morta.<ref name="De Groot">[http://www.bol.com/nl/p/de-onkwetsbare-profeet/1001004002032254/] Libro ''De onkwetsbare profeet'' de Jan Dirk de Groot</ref> La farita nekropsio rivelis, ke Mirin Daĵo mortis pro [[aorto|aorta krevo]]. {{Metaŝablono en artikolo|informkesto}} {{Metaŝablono en artikolo|informkesto}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.mirindajo.nl/1024.html De Onkwetsbare Profeet: Het Nederlandse Fenomeen Mirin Dajo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070403102820/http://www.mirindajo.nl/1024.html |date=2007-04-03 }}[http://www.boekbalie.nl/boekdetail.jsp?boekId=439835] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929003123/http://www.boekbalie.nl/boekdetail.jsp?boekId=439835 |date=2007-09-29 }} (nederlande) de Jan Dirk de Groot * [http://www.mirin-dajo.com/index_e2.html Mirin Dajo, de wonderman] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110714101455/http://www.mirin-dajo.com/index_e2.html |date=2011-07-14 }} de Luc Bürgin * [http://www.koreus.com/video/homme-brochette.html L'homme brochette] video kun franca komentado. * {{YouTube|xvEH64F6Upk|Bloke getting stabbed with Sword!}}ĉe [[Youtube]] * [http://www.bpv.ch/wundermirin.html Unverletzbar! Mirin Dajo und seine Wunder] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070630184022/http://www.bpv.ch/wundermirin.html |date=2007-06-30 }} de Luc Bürgin * [http://www.wunderkabinett.co.uk/damndata/index.php?/archives/697-Fistula-of-fun.html Fistula of fun]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130608101629/http://www.wunderkabinett.co.uk/damndata/index.php?/archives/697-Fistula-of-fun.html |date=2013-06-08 }} Lightweight BBC Three show tries to debunk, posted at Cabinet of Wonders. * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?Db=pubmed&Cmd=ShowDetailView&TermToSearch=4874675&ordinalpos=1&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_RVDocSum Mirin Dajo] de Klapetek J., Cas Lek Cesk. 1968 Mar;107(13):400-2. <!--PMID 4874675 --> * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?Db=pubmed&Cmd=ShowDetailView&TermToSearch=14781476&ordinalpos=2&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_RVDocSum Miracles of the human body; the case of Mirin Dajo] de DA SILVA MELLO A., Rev Bras Med. 1950 Jul;7(7):450-6. <!--PMID 14781476--> * [http://www.literaturo.dk/dajo.htm Mirin Daĵo en Svislando] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140307195256/http://www.literaturo.dk/dajo.htm |date=2014-03-07 }} Poemo de [[Herbert Hammer]] en ''[[La Praktiko]]'' n-ro 1, januaro 1948. {{Tradukita|lingvo=en|artikolo=Mirin Dajo|revizio=594330893|wikitrans=jes}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Dajo, Mirin}} [[Kategorio:Nederlandaj esperantistoj]] [[Kategorio:Spektakloj]] [[Kategorio:Artistnomoj]] [[Kategorio:Parapsikologoj]] [[Kategorio:Esoteristoj]] evpxkdtp6xiw3xxjvlvjuxo9jt6k05h 828 483310 9423667 9395752 2026-07-08T20:22:31Z Stefangrotz 91903 aldonis geometrio 9423667 Scribunto text/plain return { ["gabono"] = "Flago-de-Gabono.svg|kadra", ["ganao"] = "Flago-de-Ganao.svg|kadra", ["gastropodo"] = "Grapevinesnail 01.jpg", ["gdr"] = "Flago-de-GDR.svg", ["genealogio"] = "Symbole généalogie.png", ["geografio"] = "Geographylogo.svg", ["geologio"] = "Geology stub.svg", ["geometrio"] = "Crystal Clear app no3D.svg", ["georgio"] = "Flag of Georgia (U.S. state).svg|kadra", ["germanio"] = "Flago-de-Germanio.svg|kadra", ["glat"] = "Portal LGBT.svg", ["glacihokeo"] = "Ice hockey icon nocircle.svg", ["grekio"] = "Flago-de-Grekio.svg|kadra", ["grenado"] = "Flago-de-Grenado.svg|kadra", ["gronlando"] = "Flago-de-Gronlando.svg|kadra", ["Gujano"] = "Flago-de-Gujano.svg|kadra", ["gvadelupo"] = "Flag of Guadeloupe (local) variant.svg|kadra", ["gvatemalo"] = "Flago-de-Gvatemalo.svg|kadra", ["gvineo"] = "Flago-de-Gvineo.svg|kadra", ["gvineo Bisaŭa"] = "Flago-de-Gvineo-Bisaŭa.svg|kadra", } qq60uipuvqiggvpo9llee3m5xluqcce 0 483695 9423752 8992700 2026-07-09T02:25:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423752 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = Mimizan<br /><small>Mamisan</small> | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Nova Akvitanio}} | departemento = {{Landes}} | arondismento = ''[[arondismento Dax|Dax]]'' | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-40 | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | situo sur mapo2=Francio | bildo = <!-- se nenio ĉi-tie indikiĝas, kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = }} '''Mimizan''' (jen [[france]], [[okcitane]] ''Mamisan'') estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Landes|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] ''[[Landes]]'' (jen [[france]], [[okcitane]] ''Lanas''), en la regiono [[Nova Akvitanio]] ({{lang-fr|Nouvelle-Aquitaine}}, prononco [{{IFA|nuvɛl akitɛn}}], do {{prononco|nuVEL akiTEN}}, {{lang-oc|Nòva Aquitània}}, {{lang-eu|Akitania Berria}}). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}}. Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] ''[[arondismento Dax|Dax]]'' ([[france]] ''arrondissement de Dax'', [[okcitane]] ''Arrondiment de Dacs'') kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. == Geografio == Mimizan konsistas el du urbocentroj: Mimizan-Bourg, {{unuo|5|km}} oriente de la marbordo, kaj Mimizan-Plage, [[banurbo]] ĉe la [[Atlantika Oceano]], kiu estas parto de la pejzaĝo [[Arĝenta marbordo]], pli vasta ol la samnoma kantono. {{Ĉirkaŭ loko | Centro = Mimizan | Norde = [[Sainte-Eulalie-en-Born]] | Nordoriente = | Oriente = [[Aureilhan (Landes)|Aureilhan]] | Sudoriente = [[Saint-Paul-en-Born]], [[Mézos]] | Sude = [[Bias (Landes)|Bias]] | Sudokcidente = [[Saint-Julien-en-Born]] | Okcidente = ''[[Atlantika Oceano]]'' | Nordokcidente = }} == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Landes]] <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} [[Dosiero:plia bildo|eta|maldekstra|300px|{{centre|teksto}}]] --> {{Mapo franca komunumo}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Landes]] * [[Listo de francaj banurboj]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.ville-mimizan.fr/ Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191205213652/http://ville-mimizan.fr/ |date=2019-12-05 }} ({{fr}}) * [http://www.mimizan-tourisme.com/ Turismo en Mimizan] ({{fr}}) {{Projektoj}} {{departemento Landes}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Landes]] fs2vuf2630o9urkbcf5r53fuvjx5t4i 0 489031 9423671 8524639 2026-07-08T20:28:31Z Sj1mor 12103 9423671 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Etnomir 2009 1.jpg|eta|Etnomir]] '''Etnomir''' ({{lang-ru|Этноми́р}}, tradukeblas el la rusa lingvo kiel "etno-mondo") estas privata etnografia parko kaj kultur-eduka centro<ref>[http://ethnomir.ru/etno/what-is-etnomir/ Что такое ЭТНОМИР] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140721041557/http://ethnomir.ru/etno/what-is-etnomir/ |date=2014-07-21 }} (ruse)</ref>, situanta en norda parto de [[Kaluga provinco]] ([[Distrikto Borovsk (Kaluga provinco)|distrikto Borovsk]]) proksimume je 90 kilometroj sud-okcidente de [[Moskvo]]. Etnomir estis fondita de [[Rusio|rusia]] entreprenisto Ruslan Bajramov en [[2006]] enkadre de fonduso "Dialogo de kulturoj — unueca mondo" ({{lang-ru|Диалог культур — единый мир}}). Laŭ ideo de la projekto, ĝi estu rimedo por konatiĝo kun diversaj etnoj kaj kulturoj de la mondo. La parko okupas areon 140 ha. Sur la teritorio estas konstruataj "etno-kortoj" — apartaj aroj da konstruaĵoj, montrantaj vivstilon kaj tradiciojn de konkretaj popoloj; funkcias multaj hoteloj, muzeoj, restoracioj kaj vendejoj; dum la tuta jaro okazas diverstemaj festivaloj. Oni planas tute fini kreadon de la centro en [[2020]]. == Ideo kaj koncepto == Kiel rakontis aŭtoro de la projekto, Ruslan Bajramov, li ĉiam okupiĝis pri projektoj rilataj al popolamikeco, sed la ideo pri organizado de etnografian parkon aperis kiam li unuan fojon noktumis en [[jurto]]. Poste {{citaĵo|mi decidis, ke endas alporti jurton al Moskvo. Finfine la homoj tre pozitive reagis, kaj ni komprenis ke ni tuŝis veran temon — rememori siajn radikojn kaj ekscii pri aliaj kulturoj. Certe, popularigi ideon por la ideo estas malfacile, ni estas homoj praktikemaj, tial ni decidis agadi. Verdiree, tiamomente la merkato rapidege evoluis, kaj malmulte interesiĝis pri projektoj sen rapida monprofito. Tamen ni trovis terenon apud [[Borovsk]], aĉetis la terenon, starigis jurtojn kaj prezentis al la estraro de Kaluga provinco. Estas feliĉe, ke oni nin tre subtenis<ref>[http://arrko.ru/deyatelnost/iakaluga/clauses/project-connecting-people/ Проект, объединяющий людей]{{404|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ruse)</ref>.}} La ĉefa principo de Etnomir estas formulita de la organizantoj kiel "egaleco de kulturoj sendepende de landa ekomonia nivelo aŭ ĝia internacia statuso<ref>[http://ethnomir.ru/etno/concept/ Концепция ЭТНОМИРа] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140706132105/http://ethnomir.ru/etno/concept/ |date=2014-07-06 }} (ruse); la esprimo kompreneblas kiel "egaleco de landaj kulturoj"</ref>. == Infrastrukturo == Laŭ la planoj, post fino de la konstruado en la parko (140 ha) estos 52 etno-kortoj, kiuj montros al la vizitantoj kulturon de preskaŭ ĉiuj landoj. Krome, tie estos: * 530 hotelĉambroj kaj 1668 ejoj por konstanta loĝado; * 56 restoracioj; * 10 spa-centroj; * 136 ekspoziciejoj; * 45 000 m² por luo; * 3 milionoj da vizitantoj dum jaro<ref name="A">{{Citaĵo el la reto |url=http://ethnomir.ru/etno/ethnomir-2020/ |titolo=ЭТНОМИР 2020 |alirdato=2014-07-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140707015741/http://ethnomir.ru/etno/ethnomir-2020/ |arkivdato=2014-07-07 }}</ref>. Ĝis somero [[2014]] tie jam ekfunkciis 9 "etno-hoteloj", 6 restoracioj kaj multaj muzeoj<ref name="A" />. Aparte situas la "Strato de la Mondo". === Strato de la Mondo === "Strato de la Mondo" ({{lang-ru|Улица Мира}}, Ulica Mira) estas granda longa konstruaĵo, en kiu ene estas multaj "domoj" prezentantaj diversajn landojn; la domoj konatigas kun kulturo de apartaj landoj. Fakte ĝi estas komerca-ekspozicia centro. Pavilonoj: * [http://ethnomir.ru/street-world/ulitsa-mira-7-pavilon_1228/ Eŭropa pavilono]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: domoj de Eŭropo kaj Nordameriko; * [http://ethnomir.ru/street-world/ulitsa-mira-4-pavilon_1229/ Azia pavilono]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: domoj de Azio, Afriko, Aŭstralio kaj Latinameriko; * [http://ethnomir.ru/street-world/ulitsa-mira-pavilon-tsentralnoy-azii_1842/ Pavilono de Centra Azio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; * [http://ethnomir.ru/street-world/ulitsa-mira-kongress-kholl-dialog-kultur_3892/ Kongresa halo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. === Etno-kortoj === Etno-korto estas aparta ero de la teritorio, prezentanta kulturon de iu(j) konkreta(j) lando(j). En etno-kortoj funkcias hoteloj en tradiciaj loĝejoj de diversaj popoloj, manĝejoj, muzeoj kaj ekspozicioj, estas organizataj ekskursoj kaj diversaj aranĝoj. Funkciantaj etno-kortoj: {| class="wikitable" |- ! Etno-korto !! Priskribo |- | [http://ethnomir.ru/etnodvory/etnodvor-russkoe-podvore_1188/ Rusa korto]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Granda ligna domo farita en rusia stilo. Ene funkcias ekologia muzeo |- | [http://ethnomir.ru/etnodvory/muzey-russkoy-pechi/ Muzeo de Rusa forno]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Konstruaĵo - kopio de rusa forno, "la plej granda forno en la mondo", kun ekspozicio pri fornoj. Ĉirkaŭe staras dek domoj el diversaj regionoj de Eŭropa parto de Rusio kun siaj ekspozicioj. |- | [http://ethnomir.ru/etnodvory/etnodvor-belorusskiy-khutor_1189/ Ukrainia kaj belorusia vilaĝoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Tradiciaj [[Belorusio|belorusiaj]] kaj [[Ukrainio|ukrainiaj]] loĝejoj |- | [http://ethnomir.ru/etnodvory/etnodvor-kochevye-narody-mira_1190/ Landoj de Centra Azio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || [[Jurto]]j kaj aliaj tradiciaj loĝejoj de la popoloj de [[Centra Azio]]. |- | [http://ethnomir.ru/etnodvory/etnodvor-korennye-narody-sibiri-dalnego-vostoka-i-severa_55/ Siberio kaj Fora Oriento]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Multaj objektoj, inter ili - loĝejoj de siberiaj popoloj |- | [http://ethnomir.ru/etnodvory/etnodvor-stran-yuzhnoy-azii_1191/ Landoj de Suda Azio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Kulturcentroj de [[Barato]], [[Nepalo]] kaj [[Srilanko]] |} === Hoteloj === En Etnomir funkcias "etno-hoteloj" en tradiciaj loĝejoj de la mondo. En somero de [[2014]] funkcias 9 hoteloj: {| class="wikitable" |- ! Hotelo !! Situo |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/belarus_719/ Belorusio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Ukrainia kaj belorusia vilaĝoj" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/sibiriya_967/ Siberio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140727010507/http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/sibiriya_967/ |date=2014-07-27 }} || Etno-korto "Siberio kaj Fora Oriento" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/butik-otel-shri-lanka_2631/ Spa-hotelo Sri Lanko]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Landoj de Suda Azio" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/indiya_3333/ Barato]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Landoj de Suda Azio" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/karavan-saray_2095/ Karavan-Saraj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Strato de la Mondo |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/ukraina_968/ Ukrainio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Ukrainia kaj belorusia vilaĝoj" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/russkiy-dom_1744/ Rusa domo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Rusa korto" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/kocheve_1091/ Nomadejo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Landoj de Centra Azio" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/nepal_2968/ Nepalo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Landoj de Suda Azio" |} === Manĝejoj === La [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/restaurants/kafe-trapeznaya_608/ ĉefa manĝejo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ("Trapeznaja", {{lang-ru|Трапезная}}) troviĝas en la dua etaĝo de Strato de la Mondo. Por loĝantoj de la hoteloj matenmanĝoj estas inkludataj en kosto de la loĝado. Aliaj manĝejoj: * [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/restaurants/kafe-uley_3384/ Miela kafejo "Abelujo"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; * [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/restaurants/kafe-kruiz_636/ Kafejo "Akvovojaĝo"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; * [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/restaurants/kofeynya-ben-chelero_650/ Kafejo "Ben Ĉelero"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; * [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/restaurants/kafe-mudryy-kochevnik_647/ Kafejo "Saĝa nomadanto"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. === Monumentoj === {{Malplena sekcio}} == Lingvoj == {{Malplena sekcio}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://ethnomir.ru/ Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110202174031/http://ethnomir.ru/ |date=2011-02-02 }} (ruse) [[Kategorio:Etnoparkoj en Rusio]] [[Kategorio:Vizitindaĵoj en Kaluga provinco]] [[Kategorio:Aperis en 2006]] [[Kategorio:2006 en Rusio]] [[Kategorio:Distrikto Borovsk]] n3bbbqwycuhltivuitm117xcbs5g84r 9423672 9423671 2026-07-08T20:29:31Z Sj1mor 12103 9423672 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo|regiono-ISO=RU-KLU|tersituo=|zomo=10}} [[Dosiero:Etnomir 2009 1.jpg|eta|Etnomir]] '''Etnomir''' ({{lang-ru|Этноми́р}}, tradukeblas el la rusa lingvo kiel "etno-mondo") estas privata etnografia parko kaj kultur-eduka centro<ref>[http://ethnomir.ru/etno/what-is-etnomir/ Что такое ЭТНОМИР] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140721041557/http://ethnomir.ru/etno/what-is-etnomir/ |date=2014-07-21 }} (ruse)</ref>, situanta en norda parto de [[Kaluga provinco]] ([[Distrikto Borovsk (Kaluga provinco)|distrikto Borovsk]]) proksimume je 90 kilometroj sud-okcidente de [[Moskvo]]. Etnomir estis fondita de [[Rusio|rusia]] entreprenisto Ruslan Bajramov en [[2006]] enkadre de fonduso "Dialogo de kulturoj — unueca mondo" ({{lang-ru|Диалог культур — единый мир}}). Laŭ ideo de la projekto, ĝi estu rimedo por konatiĝo kun diversaj etnoj kaj kulturoj de la mondo. La parko okupas areon 140 ha. Sur la teritorio estas konstruataj "etno-kortoj" — apartaj aroj da konstruaĵoj, montrantaj vivstilon kaj tradiciojn de konkretaj popoloj; funkcias multaj hoteloj, muzeoj, restoracioj kaj vendejoj; dum la tuta jaro okazas diverstemaj festivaloj. Oni planas tute fini kreadon de la centro en [[2020]]. == Ideo kaj koncepto == Kiel rakontis aŭtoro de la projekto, Ruslan Bajramov, li ĉiam okupiĝis pri projektoj rilataj al popolamikeco, sed la ideo pri organizado de etnografian parkon aperis kiam li unuan fojon noktumis en [[jurto]]. Poste {{citaĵo|mi decidis, ke endas alporti jurton al Moskvo. Finfine la homoj tre pozitive reagis, kaj ni komprenis ke ni tuŝis veran temon — rememori siajn radikojn kaj ekscii pri aliaj kulturoj. Certe, popularigi ideon por la ideo estas malfacile, ni estas homoj praktikemaj, tial ni decidis agadi. Verdiree, tiamomente la merkato rapidege evoluis, kaj malmulte interesiĝis pri projektoj sen rapida monprofito. Tamen ni trovis terenon apud [[Borovsk]], aĉetis la terenon, starigis jurtojn kaj prezentis al la estraro de Kaluga provinco. Estas feliĉe, ke oni nin tre subtenis<ref>[http://arrko.ru/deyatelnost/iakaluga/clauses/project-connecting-people/ Проект, объединяющий людей]{{404|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ruse)</ref>.}} La ĉefa principo de Etnomir estas formulita de la organizantoj kiel "egaleco de kulturoj sendepende de landa ekomonia nivelo aŭ ĝia internacia statuso<ref>[http://ethnomir.ru/etno/concept/ Концепция ЭТНОМИРа] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140706132105/http://ethnomir.ru/etno/concept/ |date=2014-07-06 }} (ruse); la esprimo kompreneblas kiel "egaleco de landaj kulturoj"</ref>. == Infrastrukturo == Laŭ la planoj, post fino de la konstruado en la parko (140 ha) estos 52 etno-kortoj, kiuj montros al la vizitantoj kulturon de preskaŭ ĉiuj landoj. Krome, tie estos: * 530 hotelĉambroj kaj 1668 ejoj por konstanta loĝado; * 56 restoracioj; * 10 spa-centroj; * 136 ekspoziciejoj; * 45 000 m² por luo; * 3 milionoj da vizitantoj dum jaro<ref name="A">{{Citaĵo el la reto |url=http://ethnomir.ru/etno/ethnomir-2020/ |titolo=ЭТНОМИР 2020 |alirdato=2014-07-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140707015741/http://ethnomir.ru/etno/ethnomir-2020/ |arkivdato=2014-07-07 }}</ref>. Ĝis somero [[2014]] tie jam ekfunkciis 9 "etno-hoteloj", 6 restoracioj kaj multaj muzeoj<ref name="A" />. Aparte situas la "Strato de la Mondo". === Strato de la Mondo === "Strato de la Mondo" ({{lang-ru|Улица Мира}}, Ulica Mira) estas granda longa konstruaĵo, en kiu ene estas multaj "domoj" prezentantaj diversajn landojn; la domoj konatigas kun kulturo de apartaj landoj. Fakte ĝi estas komerca-ekspozicia centro. Pavilonoj: * [http://ethnomir.ru/street-world/ulitsa-mira-7-pavilon_1228/ Eŭropa pavilono]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: domoj de Eŭropo kaj Nordameriko; * [http://ethnomir.ru/street-world/ulitsa-mira-4-pavilon_1229/ Azia pavilono]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: domoj de Azio, Afriko, Aŭstralio kaj Latinameriko; * [http://ethnomir.ru/street-world/ulitsa-mira-pavilon-tsentralnoy-azii_1842/ Pavilono de Centra Azio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; * [http://ethnomir.ru/street-world/ulitsa-mira-kongress-kholl-dialog-kultur_3892/ Kongresa halo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. === Etno-kortoj === Etno-korto estas aparta ero de la teritorio, prezentanta kulturon de iu(j) konkreta(j) lando(j). En etno-kortoj funkcias hoteloj en tradiciaj loĝejoj de diversaj popoloj, manĝejoj, muzeoj kaj ekspozicioj, estas organizataj ekskursoj kaj diversaj aranĝoj. Funkciantaj etno-kortoj: {| class="wikitable" |- ! Etno-korto !! Priskribo |- | [http://ethnomir.ru/etnodvory/etnodvor-russkoe-podvore_1188/ Rusa korto]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Granda ligna domo farita en rusia stilo. Ene funkcias ekologia muzeo |- | [http://ethnomir.ru/etnodvory/muzey-russkoy-pechi/ Muzeo de Rusa forno]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Konstruaĵo - kopio de rusa forno, "la plej granda forno en la mondo", kun ekspozicio pri fornoj. Ĉirkaŭe staras dek domoj el diversaj regionoj de Eŭropa parto de Rusio kun siaj ekspozicioj. |- | [http://ethnomir.ru/etnodvory/etnodvor-belorusskiy-khutor_1189/ Ukrainia kaj belorusia vilaĝoj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Tradiciaj [[Belorusio|belorusiaj]] kaj [[Ukrainio|ukrainiaj]] loĝejoj |- | [http://ethnomir.ru/etnodvory/etnodvor-kochevye-narody-mira_1190/ Landoj de Centra Azio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || [[Jurto]]j kaj aliaj tradiciaj loĝejoj de la popoloj de [[Centra Azio]]. |- | [http://ethnomir.ru/etnodvory/etnodvor-korennye-narody-sibiri-dalnego-vostoka-i-severa_55/ Siberio kaj Fora Oriento]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Multaj objektoj, inter ili - loĝejoj de siberiaj popoloj |- | [http://ethnomir.ru/etnodvory/etnodvor-stran-yuzhnoy-azii_1191/ Landoj de Suda Azio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Kulturcentroj de [[Barato]], [[Nepalo]] kaj [[Srilanko]] |} === Hoteloj === En Etnomir funkcias "etno-hoteloj" en tradiciaj loĝejoj de la mondo. En somero de [[2014]] funkcias 9 hoteloj: {| class="wikitable" |- ! Hotelo !! Situo |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/belarus_719/ Belorusio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Ukrainia kaj belorusia vilaĝoj" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/sibiriya_967/ Siberio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140727010507/http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/sibiriya_967/ |date=2014-07-27 }} || Etno-korto "Siberio kaj Fora Oriento" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/butik-otel-shri-lanka_2631/ Spa-hotelo Sri Lanko]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Landoj de Suda Azio" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/indiya_3333/ Barato]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Landoj de Suda Azio" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/karavan-saray_2095/ Karavan-Saraj]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Strato de la Mondo |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/ukraina_968/ Ukrainio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Ukrainia kaj belorusia vilaĝoj" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/russkiy-dom_1744/ Rusa domo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Rusa korto" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/kocheve_1091/ Nomadejo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Landoj de Centra Azio" |- | [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/nepal_2968/ Nepalo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || Etno-korto "Landoj de Suda Azio" |} === Manĝejoj === La [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/restaurants/kafe-trapeznaya_608/ ĉefa manĝejo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ("Trapeznaja", {{lang-ru|Трапезная}}) troviĝas en la dua etaĝo de Strato de la Mondo. Por loĝantoj de la hoteloj matenmanĝoj estas inkludataj en kosto de la loĝado. Aliaj manĝejoj: * [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/restaurants/kafe-uley_3384/ Miela kafejo "Abelujo"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; * [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/restaurants/kafe-kruiz_636/ Kafejo "Akvovojaĝo"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; * [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/restaurants/kofeynya-ben-chelero_650/ Kafejo "Ben Ĉelero"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; * [http://ethnomir.ru/hotels-and-restaurants/restaurants/kafe-mudryy-kochevnik_647/ Kafejo "Saĝa nomadanto"]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. === Monumentoj === {{Malplena sekcio}} == Lingvoj == {{Malplena sekcio}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://ethnomir.ru/ Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110202174031/http://ethnomir.ru/ |date=2011-02-02 }} (ruse) [[Kategorio:Etnoparkoj en Rusio]] [[Kategorio:Vizitindaĵoj en Kaluga provinco]] [[Kategorio:Aperis en 2006]] [[Kategorio:2006 en Rusio]] [[Kategorio:Distrikto Borovsk]] lt5g60s124gt3s4iiwfv81rqxdc61uu 0 494297 9423980 9105294 2026-07-09T10:55:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423980 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Hakonetozan-1002.JPG|eta|trajno el la serio 1000, "Bernina" ĉe la stacio Gōra]] [[Dosiero:Hakone-Tozan-Railway-St-Moritz.jpg|eta|trajno el la serio 2000, "St. Moritz" ĉe la stacio Odawara en 2006]] La '''Montara Fervoja Linio Hakone''' estas [[montara fervojo]] en [[Japanio]], kies firmao apartenas al la Grupo [[Odakyu]] kaj posedas ankaŭ la Kablotramon Hakone. La unua parto de la linio inter la stacidomo [[Odawara]] kaj la stacidomo [[Hakone-Yumoto]] komencis operacii en 1919, kaj al la nuna fin-stacio [[Gōra]] ĝi atingis en 1930. Depost 2006, sole trajnoj de la linio [[Odakyū]] veturas sur la antaŭe tri-rela unika sekcio inter la stacio [[Odawara]] kaj la stacio [[Hakone-Yumoto]]. El la fin-stacio Gora turistoj povas kontinui sian itineron plue supren per la Kablotramo Hakone. La speciale ekipitaj trajnoj de la '''Montara Fervoja Linio Hakone''' kapablas supren veturi eĉ 1 metron vertikale po ĉiuj 12.5 metroj da horizonta distanco sur maksimume 8-procenta deklivo. Ĉar la linio transpasas la [[Nacia Parko|Nacian Parkon]] de [[Fuĵi|Fuji]]-Hakone-Izu, oni atenteme elektis ĝian itineron por ke la ĉirkaŭaj naturaj scenejoj estu nur minimume damaĝitaj. Pro la malfacilaj vetur-kondiĉoj la linio havas tri [[zigzagtrako]]jn survoje de deklivo por traveturi la plej penajn itinerojn. == Priskribo == [[Dosiero:Tozan ALLEGRA Hakone-yumoto 80permillage.jpg|eta|vagonaro de la serio 3000 sur 8-procenta deklivo proksime de la stacidomo Hakone-Yumoto (direkte al Tōnosawa)]] [[Dosiero:Hakone_Tozan_Railway_Iriuda_station_Precincts.JPG|eta|sekcio de tri-rela trako ĉe la stacio Iriuda]] * Longeco de la linio : 15&nbsp;km * [[larĝo de trako|ŝpuro]]: ** Odawara - Iriuda: 1,067&nbsp;mm ** Iriuda - Hakone-Yumoto: 1067mm kaj 1435mm (tri-rela trako) ** Hakone-Yumoto - Gōra: 1435mm * Staci(dom)oj: 11 (fin-stacidomo inkluzivita) * Trako: unuopa * Movforto: ** Odawara - Hakone-Yumoto: 1,500 V DC ** Hakone-Yumoto - Gōra: 750 V DC * Konektoj kun aliaj fervojaj linioj: ** ĉe la stacidomo [[Odawara]]: *** Linio [[Odakyu]]-Odawara *** [[Linio Tōkaidō]], [[Linio Shōnan-Shinjuku]] *** Tōkaidō-[[Ŝinkanseno]](Shinkansen) *** [[Linio Daiyuzan de Fervojo Izu-Hakone]] ** ĉe la stacio Gōra: *** Montra Kablotramo Hakone * La stacidomo Hakone-Yumoto estas la starta punkto por ĉiuj trajnoj de la '''Montara Fervoja Linio Hakone'''. * Sur la sekcio inter Odawara kaj Hakone-Yumoto veturadas la luksa ekspreso trajno "Romancecar" de [[Odakyu]] el Shinjuku([[Ŝinĝuku]]) kaj lokaj trajnoj de [[Odakyu]]. * La vagonaroj de la '''Montara Fervoja Linio de Hakone''' haltas ĉe tri stacioj, kiuj malhavas pasaĝeran kajon. * Estas tri [[zigzagtrako]]j: Deyama, Ōhiradai, kaj Kami-Ōhiradai. * Traveturo inter Odawara kaj Gōra daŭras ĉirkaŭ 55 minutojn. De Shinjuku([[Ŝinĝuku]]) en la centro de Tokio ĝis Hakone-Yumoto estas ĉirkaŭ unu horon kaj 25–35 min. da veturado per ekspreso de Odakyu. <gallery> File:Hakone-Tozan-Deyama-Signal-Sta-1.jpg|zigzagtrako Deyama File:Hakone-Tozan-Kami-ohiradai-Signal-Sta.jpg|zigzagtrako Kami-Ōhiradai File:Hakone-Tozan-Sennindai-Signal-Sta.jpg|halto-signalejo Sennindai </gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.hakone-tozan.co.jp/en Hakone Tozan Railway, Oficiala Retejo angle] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140730011128/http://www.hakone-tozan.co.jp/en/ |date=2014-07-30 }} * [http://www.hakonenavi.jp/english/index.html Hakone Navi] (Odakyu oficiala vizitgvidilo, angle) ''Tiu ĉi artikolo baziĝas sur la angla versio.'' [[Kategorio:Fervojaj linioj en Japanio]] as8un8zwnsr6jwahmi1t22wwm2btlsa 0 494872 9423677 8492490 2026-07-08T20:33:45Z Sj1mor 12103 9423677 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Moscow, Day of the Town 2006, Fireworks over the Great Stone Bridge.jpg|eta|Urbofesto de Moskvo en [[2006]]]] [[Dosiero:Concert in Brateyevo District near the School 1929, 2013-09-08.JPG|eta|Koncerto en [[Bratejevo (distrikto de Moskvo)|Bratejevo]] dum urbofesto en [[2013]]]] [[Dosiero:Здание центрального телеграфа в день города.JPG|eta|"Feliĉan naskiĝtagon, Moskvo!"]] '''Urbofesto de Moskvo''' estas ĉiujara [[urbofesto]] festata en [[Moskvo]] ([[Rusio]]) en unua sabato de septembro<ref>[http://s.mos.ru/common/upload/353-pp_9_avgusta_2011_g.pdf Постановление Правительства Москвы от 9 августа 2011 г. N 353-ПП «О внесении изменений в постановление Правительства Москвы от 11 сентября 2007 г. N 801-ПП»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140908135500/http://s.mos.ru/common/upload/353-pp_9_avgusta_2011_g.pdf |date=2014-09-08 }} (ruse)</ref>, kelkfoje en la dua sabato. En [[2016]] Moskvo festis sian 869-jariĝon. La festo okazis la {{daton|10|septembro|2016}}.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.aif.ru/dontknows/actual/kogda_v_moskve_v_2016_godu_otmetyat_den_goroda |titolo=Когда в Москве в 2016 году отметят День города? |aŭtoro=Мария Чунихина |dato=2016-07-15 |eldoninto=Аргументы и факты |alirdato=2016-07-20 }}</ref> == Festado == Urbofesto de Moskvo ĉiujare estas festata en eko de septembro en [[ripoztago]]j: sabate kaj dimanĉe. Festado de urbotago kutime okazas en multaj urbaj lokoj: parkoj, kulturaj kaj politikaj ejoj, kortoj. En centro de Moskvo okazas popola promenado. == Historio == La festo estas rilate nova. Unuan fojon ĝi estis festita {{daton|1|1|1847}} (700-jariĝo de Moskvo). Dum la festado moskva metropolito Filaret faris preĝadon je honoro de Moskvo en la [[Ĉudov-monaĥejo (Moskvo)|Ĉudov-monaĥejo]], post fino de la preĝado sonis sonoriloj de [[Sonorilturo Ivano la Granda|Ivano la Granda]]; estis ankaŭ preĝadoj en aliaj kirkoj. Vespere tuta centro de Moskvo estis prilumita. Uzitajn lumilojn rapide mallumigadis vintra vento, pro tio ne ĉiuj lumigitaj vortoj legeblis<ref name="A">[http://ria.ru/spravka/20110904/428898091.html История празднования Дня города в Москве], RIA NOVOSTI (ruse)</ref>. Post centjara malesto nova festado (de la |800-jara urbojubileo) okazis en [[1947]]. Laŭ ordono de Supera Konsilio de Sovetunio ekestis speciala medalo ricevita de preskaŭ 1,7 milionoj da homoj. Kunlige kun la festo ekiĝis konstruado de 7 nuboskrapuloj en Moskvo, kanalo [[Moskva (rivero)|Moskva]] — [[Volgo]] fariĝis [[kanalo je nomo de Moskvo]], ekkonstruiĝis [[Monumento de Georgo la Longbraka (Moskvo)|monumento]] de fondinto de Moskvo princo [[Georgo la Longbraka]]. Festotempe malfermiĝis ankaŭ muzeo je nomo de [[Andreo Rublov]]<ref name="A" />. Post 50 jaroj en [[1997]] estis festita la [[850-jariĝo de Moskvo]]. Ekde tiam urbofesto de Moskvo estis ĉiujara evento. Dum festotagoj okazas multaj eventoj, solena malfermo de urbaj objektoj, popolpromenado. Kelkfoje programo de festado estis forte plietigita laŭ decido de estraro kunlige kun okazintaj eventoj konsiderataj de rusia ŝtata reĝimo tragikaj (katastrofoj kaj armitaj atakoj)<ref name="A" />. En [[2007]] estis festita 860-jariĝo de Moskvo. == Gravaj jubileoj == * 700-jariĝo de Moskvo (en [[1847]]) * 800-jariĝo de Moskvo (en [[1947]]) * [[850-jariĝo de Moskvo]] (en [[1997]]) * 860-jariĝo de Moskvo (en [[2007]]) == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Urbofestoj|Moskvo]] [[Kategorio:Festoj en Rusio]] [[Kategorio:Kulturo de Moskvo]] [[Kategorio:Aperis en 1847]] [[Kategorio:1847 en Moskvo]] [[Kategorio:Vizitindaĵoj en Moskvo]] gi4rjmt6e1dx63ah4qjox61z8shushq 9423678 9423677 2026-07-08T20:34:32Z Sj1mor 12103 9423678 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo="Feliĉan naskiĝtagon, Moskvo!"}} <!--[[Dosiero:Здание центрального телеграфа в день города.JPG|eta|"Feliĉan naskiĝtagon, Moskvo!"]]--> [[Dosiero:Moscow, Day of the Town 2006, Fireworks over the Great Stone Bridge.jpg|eta|Urbofesto de Moskvo en [[2006]]]] [[Dosiero:Concert in Brateyevo District near the School 1929, 2013-09-08.JPG|eta|Koncerto en [[Bratejevo (distrikto de Moskvo)|Bratejevo]] dum urbofesto en [[2013]]]] '''Urbofesto de Moskvo''' estas ĉiujara [[urbofesto]] festata en [[Moskvo]] ([[Rusio]]) en unua sabato de septembro<ref>[http://s.mos.ru/common/upload/353-pp_9_avgusta_2011_g.pdf Постановление Правительства Москвы от 9 августа 2011 г. N 353-ПП «О внесении изменений в постановление Правительства Москвы от 11 сентября 2007 г. N 801-ПП»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140908135500/http://s.mos.ru/common/upload/353-pp_9_avgusta_2011_g.pdf |date=2014-09-08 }} (ruse)</ref>, kelkfoje en la dua sabato. En [[2016]] Moskvo festis sian 869-jariĝon. La festo okazis la {{daton|10|septembro|2016}}.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.aif.ru/dontknows/actual/kogda_v_moskve_v_2016_godu_otmetyat_den_goroda |titolo=Когда в Москве в 2016 году отметят День города? |aŭtoro=Мария Чунихина |dato=2016-07-15 |eldoninto=Аргументы и факты |alirdato=2016-07-20 }}</ref> == Festado == Urbofesto de Moskvo ĉiujare estas festata en eko de septembro en [[ripoztago]]j: sabate kaj dimanĉe. Festado de urbotago kutime okazas en multaj urbaj lokoj: parkoj, kulturaj kaj politikaj ejoj, kortoj. En centro de Moskvo okazas popola promenado. == Historio == La festo estas rilate nova. Unuan fojon ĝi estis festita {{daton|1|1|1847}} (700-jariĝo de Moskvo). Dum la festado moskva metropolito Filaret faris preĝadon je honoro de Moskvo en la [[Ĉudov-monaĥejo (Moskvo)|Ĉudov-monaĥejo]], post fino de la preĝado sonis sonoriloj de [[Sonorilturo Ivano la Granda|Ivano la Granda]]; estis ankaŭ preĝadoj en aliaj kirkoj. Vespere tuta centro de Moskvo estis prilumita. Uzitajn lumilojn rapide mallumigadis vintra vento, pro tio ne ĉiuj lumigitaj vortoj legeblis<ref name="A">[http://ria.ru/spravka/20110904/428898091.html История празднования Дня города в Москве], RIA NOVOSTI (ruse)</ref>. Post centjara malesto nova festado (de la |800-jara urbojubileo) okazis en [[1947]]. Laŭ ordono de Supera Konsilio de Sovetunio ekestis speciala medalo ricevita de preskaŭ 1,7 milionoj da homoj. Kunlige kun la festo ekiĝis konstruado de 7 nuboskrapuloj en Moskvo, kanalo [[Moskva (rivero)|Moskva]] — [[Volgo]] fariĝis [[kanalo je nomo de Moskvo]], ekkonstruiĝis [[Monumento de Georgo la Longbraka (Moskvo)|monumento]] de fondinto de Moskvo princo [[Georgo la Longbraka]]. Festotempe malfermiĝis ankaŭ muzeo je nomo de [[Andreo Rublov]]<ref name="A" />. Post 50 jaroj en [[1997]] estis festita la [[850-jariĝo de Moskvo]]. Ekde tiam urbofesto de Moskvo estis ĉiujara evento. Dum festotagoj okazas multaj eventoj, solena malfermo de urbaj objektoj, popolpromenado. Kelkfoje programo de festado estis forte plietigita laŭ decido de estraro kunlige kun okazintaj eventoj konsiderataj de rusia ŝtata reĝimo tragikaj (katastrofoj kaj armitaj atakoj)<ref name="A" />. En [[2007]] estis festita 860-jariĝo de Moskvo. == Gravaj jubileoj == * 700-jariĝo de Moskvo (en [[1847]]) * 800-jariĝo de Moskvo (en [[1947]]) * [[850-jariĝo de Moskvo]] (en [[1997]]) * 860-jariĝo de Moskvo (en [[2007]]) == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Urbofestoj|Moskvo]] [[Kategorio:Festoj en Rusio]] [[Kategorio:Kulturo de Moskvo]] [[Kategorio:Aperis en 1847]] [[Kategorio:1847 en Moskvo]] [[Kategorio:Vizitindaĵoj en Moskvo]] 76j1kxnea3xjr9n28zpacp2ynib8kwd 0 496042 9423357 9420904 2026-07-08T13:21:23Z ~2026-38651-03 260004 9423357 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Shahrnush Parsipur''' ({{lang-fa|شهرنوش پارسی پور}} ‎, n. la [[17-an de februaro]] [[1946]] en [[Teherano]], [[Irano]] - m. la [[3-an de julio]] [[2026]]) estis irana [[Verkisto|verkistino]] kaj [[Tradukisto|tradukistino]]. La plej fama libro de Parsipur en Irano estas "''Tuba kaj la signifo de la nokto"'' kaj ekster Irano "''Women Without Men"'' (Virinoj sen viroj). Ŝi estis nomumita Virino de la Jaro fare de la 18-a Usona Virina Esplora Konferenco<ref>(fa) [https://www.iwsf.org/untitled-c1mbi Elektitaj virinoj de la usona virina esploraj konferencoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201025104516/https://www.iwsf.org/untitled-c1mbi |date=2020-10-25 }}, la 11-an de marto 2019, [https://www.iwsf.org/english The Iranian Women's study Foundation] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201025102656/https://www.iwsf.org/english |date=2020-10-25 }}.</ref>. == Biografio == Shahrnosh Parsipur naskiĝis en Teherano de teherana patrino, dommastrino, kaj patro el [[Ŝirazo]], kiu estis juĝisto. Ŝi diplomiĝis pri [[sociologio]] ĉe la [[Teherana universitato|Teherana Universitato]] en [[1973]] kaj poste (de 1976 ĝis 1980) studis ĉe la pariza universitato [[Sorbono|Sorbonne]] por daŭrigi ŝiajn studojn pri ĉina lingvo kaj kulturo. Ŝi estas la filino de mandatulo en la irana justicministerio. En la malfruaj [[1980]]-aj jaroj, Parsipour ekverkis en la aĝo de 13 jaroj kaj ekde la aĝo de 16 jaroj ŝiaj rakontoj estis publikigitaj sub diversaj pseŭdonimoj en diversaj periodaĵoj. Ŝia unua romano estis ''La'' ''hundo kaj la longa vintro,'' kiun ŝi finis verki somere 1974. Parsipur ricevis konsiderindan atenton en teheranaj literaturaj rondoj, kun la publikigo de pluraj el ŝiaj rakontoj kaj pluraj eseoj, sed ankaŭ interalie pere dedetalema intervjuo kun ŝi en la revuo ''Donya-ye Sokhan''. Ŝia dua romano estis ''Tuba va ma'na-ye Shab (Tuba kaj la signifo de la nokto)'', kiun Parsipur verkis post kiam ŝi pasigis kvar jarojn kaj sep monatojn en irana malliberejo. Post ŝia liberigo, ŝi devis vivtenis sin, sed eldonistoj ne volis publikigi verkon de verkistino kiu estis malliberigita. Tial ŝi turnis sin al la tradukado kaj samtempe starigis subteran librovendejon en la strato Sanai en Teherano. Ŝi elmigris al [[Usono]] fine de la [[1970]]-aj jaroj, baldaŭ post la eldono de la [[Magia realismo|magie realisma]] romano "''Women without men''"(''Virinoj Sen Viroj'') kaj ĝia malpermeso en Irano. En intervjuo, kiu provokis multajn reagojn, Parsipur deklaris, ke ŝi konsentas pri [[Konkubineco|kromvirino]] ([[mut'a]]) kaj ke se estas viroj, kiuj misuzas ĉi tiun leĝon, tio estas alia afero, kiun oni devas konsideri aparte<ref>(fa) [[:fa:منصوره شجاعی|Mansoureh Shojaei]] (la <bdi>3-an de marto 2008</bdi>). "[https://web.archive.org/web/20081229195934/http://womenlibraryir.com/spip.php?article5 Pri Shahrnosh Parsipour]", retejo de la Biblioteko Sedigheh Dolatabadi. [http://womenlibraryir.com/spip.php?article5 Arkivita] de la originalo la 29-an de decembro 2008</ref>. Ŝiaj polemikaj intervjuoj pri [[sekso]] kaj [[Mut'a|portempa geedziĝo]] (mut'a) sendube estigis famo. == Verkaro == * ''Tupak-e qermez'' (Ruĝa Pilko), 1949, novelo * ''Sag va zemestan-e boland'' (Hundoj kaj longaj vintroj),1976, romano * ''Avizeh'ha-ye bolur'' (Kristalaj juveloj),1977, rakontokolekto * ''Avizeh'ha-ye Bolur (''Simpla kaj eta rakonto pri la animo de la arbo), 1977, romano * ''Tuba va ma'na-ye Shab'' (Tubo kaj la signifo de nokto), 1989, romano ankaŭ tradukita al la angla, itala kaj germana. * ''Zanan Bedun-e Mardan'' (Virinoj sen viroj), 1990, romano tradukita al la angla (''Women without men''), franca (''Femmes sans hommes'') surbaze de kiu estis realigita la filmo '''[[:en:Women Without Men (2009 film)|Women without men]]'' [en.wikipedia] en kunlaboro kun la ekzilita irana [[Filmreĝisoro|filmreĝisorino]] [[Shirin Neshat]]. La filmo ricevis la Arĝentan Lionon dum la filmfestivalo en Venecio por la plej bona scenaro, kaj premion de [[UNICEF]] kaj la pr''emion Mimmo Rotella''<ref>(de) ''[http://www.filmstiftung.de/index.php?we_objectID=3078&pid=0 Höchste Auszeichnungen für NRW-geförderte Produktionen beim Filmfestival Venedig],'' Filmstiftung.de, la 12-an de septembro 2009</ref>. * ''Aql-e abi'rang'' (Blua Saĝo), 1992, romano * Shiva ([[Ŝivo]]), 1999, sciencfikcia romano * Sidante sur la vento, 2002, romano * Ritoj por teo en ĉeesto de lupoj * Memoroj de malliberejo == Bibliografio == * Pārsīʹpūr, Shahrnūsh: ''Zanān bedūn-e mardān''. Toronto : Afra Pub., 2000, ISBN 9781894256049 (persa eldono) * Parsipur, Shahrnush: ''Women without men : a novella''. Syracuse : [[Syracuse University Press]], 1998, ISBN 9780815605522 (anglalingva eldono) == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == [[Shirin Neshat]] == Ekstera ligilo == {{Projektoj}} [http://www.shahrnushparsipur.com/ Oficiala retejo] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Parsipur, Ŝahrnuŝ}} [[Kategorio:Iranaj verkistoj]] [[Kategorio:Tradukistoj]] r6o97mps1dskc708qtf1m9888d553un 0 497251 9423781 9118598 2026-07-09T04:47:47Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423781 wikitext text/x-wiki {{TemasPri|riverdelto|la samnoma regiono en [[Misisipio]]|[[Misisipa Delto]]}} {{Informkesto geografiaĵo|regiono |kategorio=Geografia regiono |lando = Usono |mapo={{#invoke:Wikidata|claim|P242}} |mapo priskribo= |regiono-ISO = US-LA |mapo lokumilo = iso |mapligilo = jes |latitudo = |longitudo = |ĉefurbo_lat_d ={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |ĉefurbo_long_d = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |zomo = 7 |areo_kodo = |parenco = |parenco_tipo = |loĝantaro denseco = auto }} <!-- [[Dosiero:Mississippi Delta IR.jpg|eta|280px|Falskolora bildo de la granda areo Misisipa Riverdelto.]]--> [[Dosiero:mississippi delta from space.jpg|eta|280px|Bildo de 2001 de la aktiva deltofronto antaŭ [[uragano]]j [[uragano Katrina|Katrina]] kaj [[uragano Rita|Rita]] detruis grandan parton da la delto en 2005.]] La '''Misisipa Riverdelto''' estas la moderna areo de tero (la [[riverdelto]]) konstruita per aluvio deponita per la [[Misisipo]] kiam ĝi bremsas malsupren kaj eniras en la [[Meksika golfo]]. La regiono de la '''Misisipa Riverdelto''' estas areo de 12,000 km² el tero kiu etendas el Vermilion Bay orienten al la insuloj Chandeleur ĉe la suda marbordo de [[Luiziano]].<ref name="Couvillion, B.R. 2011">Couvillion, B.R.; Barras, J.A.; Steyer, G.D.; Sleavin, William; Fischer, Michelle; Beck, Holly; Trahan, Nadine; Griffin, Brad; kaj Heckman, David, 2011, Land area change in coastal Louisiana from 1932 to 2010: U.S. Geological Survey Scientific Investigations Map 3164, scale 1:265,000, 12 p. pamphlet.</ref> Ĝi estas parto de la Luiziana marborda ebenaĵo, unu el plej grandaj areoj de marbordaj humidejoj en Usono.<ref name="lca.gov">Louisiana’s Coastal Area. “Ecosystem Restoration.” LCA – Louisiana Coastal Area. http://www.lca.gov/Learn.aspx {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140521180243/http://www.lca.gov/Learn.aspx |date=2014-05-21 }}</ref> La '''Misisipa Riverdelto''' estas la 7a plej granda delto sur la Tero (USGS) kaj estas grava marborda regiono por Usono, enhavantapli ol 11,000 km² kaj 37% el la estuaraj marĉoj en Usono.<ref name="Couvillion, B.R. 2011"/> La marborda areo estas la plej granda drenbaseno el la lando kaj drenas ĉirkaŭ 41% el la apudaj Usonaj ŝtatoj al la Golfo de Meksiko je averaĝa indico de 470,000 kubaj futoj por sekundo.<ref>CWPPRA: Coastal Wetlands Planning, Protection, and Restoration Act. “The Mississippi River Delta Basin.” http://lacoast.gov/new/About/Basin_data/mr/</ref><ref>Kulp, Mark; Penland, Shea; Williams, S. Jeffress; Jenkins, Chris; Flocks, Jim; kaj Kindinger, Jack. Printempo 2005. Geologic Framework, Evolution, and Sediment Resources for Restoration of the Louisiana Coastal Zone. Journal of Coastal Research SI(44), 56-71. West Palm Beach (Florida), ISSN 0749-0208</ref> Ĝi ankaŭ estas komerce signifa regiono, apogante la ekonomion de [[Nov-Orleano]] kun signifa ekspeda trafiko, disponigante 16 ĝis 18% de la [[nafto]]provizo en Usono, kaj disponigante 16% de la [[fiŝkaptado|fiŝfarmrikolto]] en Usono, inkluzive de [[salikoko]], [[krabo]]j, kaj [[kankro]]. La Misisipa Riverdelto estas malsama al la Misisipadelta Regiono, riverebenaĵo lokalizita proksimumen 300 mejlojn (480 km) norden en okcidenta Misisipio laŭ la rivero. {{Koord|29.6475|-89.9149|type:landmark_source:enwiki-googlemaplink|display=inline}} == Notoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://maps.google.com/maps?ll=29.647482,-89.914856&spn=1.519301,2.593597&t=h&hl=en Google Maps] - satellite imagery * [http://www.mvn.usace.army.mil/ US Army Corps of Engineers, New Orleans District] * [http://landsat.usgs.gov/gallery/detail/389/ U.S. Geological Survey] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20050907045705/http://landsat.usgs.gov/gallery/detail/389/ |date=2005-09-07 }} - Mississippi Delta, Changes Over Time * [http://coastal.er.usgs.gov/gc-subsidence/env-geo.pdf U.S. Geological Survey] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110927070837/http://coastal.er.usgs.gov/gc-subsidence/env-geo.pdf |date=2011-09-27 }} - Causes of hot-spot wetland loss in the Mississippi delta plain * [http://marine.usgs.gov/fact-sheets/LAwetlands/lawetlands.html U.S. Geological Survey] - Louisiana Coastal Wetlands: A Resource At Risk * [http://www.pbs.org/now/science/delta.html NOW with Bill Moyers]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140519080326/http://www.pbs.org/now/science/delta.html |date=2014-05-19 }} - Losing Ground [[Kategorio:Geografio de Usono]] s9pn0q59bqzrifnp6vetw5al6ik8yzf 0 507173 9423460 8594504 2026-07-08T16:58:29Z Sj1mor 12103 9423460 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero: Stone_sculptor_at_work.jpg |thumb |Ĉizisto laborante en la Katedralo de Sankta Johano la Dieca de [[Novjorko]] en 1909.]] [[Dosiero:Dagger horse head Louvre OA7891.jpg|eta|250ra|[[Mogola Imperio|Mogola]] [[ponardo]]-tenilo el [[jado]] kun oro, [[rubeno]]j, kaj [[smeraldo]]j.]] [[Dosiero:Serpentine paten Louvre MR415.jpg|eta|dekstre|300ra|Plado el serpenteno kun inkrustigitaj orfiŝoj, unua jarcento a.K. aŭ CE, kun 9-ajarcentaj aldonaĵoj]] '''Ŝtonĉizado''' estas ĝenerala esprimo por [[ĉizado]] de [[ŝtono]]j. Ĝi estis grava fako de la [[arto]]j el la [[Antikveco]], kaj ĉefe por [[skulptarto]] kaj [[arkitekturo]] ekzemple de [[preĝejo]]j kaj [[katedralo]]j. Ŝtonĉizistoj estis unue el unuaj metiistoj kiuj asociiĝis en [[gildo]]j kaj prilaboris teknikojn, kiuj poste rezultos en la moderna scienco, tekniko kaj arto de arkitekturo. '''Ŝtonĉizado''' estas ankaŭ partikulara esprimo en [[arthistorio]] kaj [[arkeologio]] por la ĉizado por artaj celoj de duongemoj, ankaŭ de [[gemo]]j, kiel ekzemple [[jado]], [[kvarco]] (klara kvarco), [[agato]], [[onikso]], [[jaspo]], serpenteno aŭ karneliano, kaj por objekto farita laŭ tiu maniero.<ref>{{Cite web|title=CAMEO database: Hardstone|publisher=[[Museum of Fine Arts, Boston]] |url=http://cameo.mfa.org/wiki/Hardstone|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140610180653/http://cameo.mfa.org/wiki/Hardstone|archivedate=9a Junio 2014|deadurl=no}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Gems and Jewels of Mughal India|aŭtoro=Carvalho, Pedro de Moura|jaro=2010|loko=Londono|eldoninto=Nour Foundation|ISBN=978-1-874780-72-4}}</ref> Normale la objektoj estas malgrandaj, kaj la kategorio parte koincidas kun kaj [[juvelarto]] kaj [[skulptarto]]. Foje estas uzita la itala esprimo ''[[pietra dura]]'';<ref>''This catalogue provides a comprehensive history of pietre dure, a virtuoso form of hardstone carving that reached an artistic peak in Italy in the 16th century and subsequently spread throughout Europe.'' {{Citaĵo el libro|titolo=Art of the Royal Court: Treasures in Pietre Dure from the Palaces of Europe|jaro=2008|loko=Nov-Jorko|eldoninto=Metropolitan Museum of Art in association with Yale University Press|ISBN=978-1-58839-288-6|redaktinto=Giusti, Annamaria and Koeppe, Wolfram}}</ref> kio estas kaŭzo de ia konfuzo. De la [[Neolitika periodo]] ĝis ĉirkaŭ la [[19-a jarcento]] tiaj objektoj estis inter la plej altagrade aprezitaj en multaj kulturoj, ofte atribuis specialajn potencojn aŭ religian signifon, sed hodiaŭ priraportado en ne-specialista arthistorio tendencas esti forigita al ĉia [[dekoracia arto]] aŭ "duaranga arta" kategorio. La specoj de objektoj ĉizitaj inkludis tiujn kun ritaj aŭ religiaj celoj, gravuritaj gemoj kiel [[Sigelo|sigelringoj]] kaj aliaj specoj de [[sigelo]], teniloj, zonbukoj kaj similaj eroj, ujoj kaj pure dekoraciaj objektoj. == Referencoj == {{Projektoj}} {{Referencoj|2}} == Literaturo == * Angold, Michael, ''The Fourth Crusade: Event and Context'', Pearson Education, 2003. ISBN 0-582-35610-5, ISBN 978-0-582-35610-8 * Campbell, Gordon, ''The Grove Encyclopedia of Decorative Arts, Volume 1'', Oxford University Press US, 2006, ISBN 0-19-518948-5, ISBN 978-0-19-518948-3 (links in notes) * Clark, Grahame, ''Symbols of excellence: precious materials as expressions of status'', Cambridge University Press, 1986, ISBN 0-521-30264-1, ISBN 978-0-521-30264-7, [http://books.google.co.uk/books?id=dUrsDklHqLIC&pg=PA68&dq=glass+cloisonne&lr=&as_brr=3#v=onepage&q=glass%20cloisonne&f=false Google books] * {{Citaĵo el libro|titolo=The Art and Architecture of the Ancient Orient|aŭtoro=Frankfort, Henri|jaro=1970|serio=Pelican History of Art|eldono=4|eldoninto=Penguin|ISBN=978-0-14-056107-4}} * Howard, Angela Falco, ''Chinese sculpture'', Yale University Press, 2006, ISBN 0-300-10065-5, ISBN 978-0-300-10065-5. [http://books.google.co.uk/books?id=PGuPsNCaJdwC&pg=PA21&dq=ritual+jades&lr=&as_brr=3&ei=gJC6SsTcH5CINMbR1L8P#v=onepage&q=ritual%20jades&f=false Google books] * Jones, Dalu & Michell, George, eds.; ''The Arts of Islam'', Arts Council of Great Britain, 1976, ISBN 0-7287-0081-6 * Keene, Manuel, ''Old World Jades outside China, From Ancient Times to the Fifteenth Century'', in: Gülru Necipoğlu, Doris Behrens-Abouseif, Anna Contadini (eld), Muqarnas Series 21: ''Essays In Honor Of J.M. Rogers'' BRILL, 2005, ISBN 90-04-13964-8, ISBN 978-90-04-13964-0 * Kornbluth, Genevra Alisoun. ''Engraved gems of the Carolingian empire'', Penn State Press, 1995, ISBN 0-271-01426-1. [http://books.google.co.uk/books?id=8bWo5T2JdVUC&pg=PA6 Google books] * Luchs, Alison, ''Western decorative arts, Volume 1'', The Collections of the National Gallery of Art Systematic Catalogue, Oxford University Press US, 1995, ISBN 0-521-47068-4, ISBN 978-0-521-47068-1 [http://books.google.co.uk/books?id=QQAVYr2Lc-YC&pg=PP1&dq=Hellenistic+hardstone+carving&lr=&as_brr=3&ei=23O6SpqgB4n2NK2gybkP# Google books] * Markel, Stephen [http://www.asianart.com/articles/markel2/index.html Asian Art] article: "Mughal Jades, A Technical and Sculptural Perspective. * "MMA": Department of Arts of Africa, Oceania, and the Americas. "Jade in Mesoamerica". In Heilbrunn Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000–. [http://www.metmuseum.org/toah/hd/jade2/hd_jade2.htm link] (October 2001) * Pope-Hennessy, Una, ''Early Chinese Jades'', reprint edn. READ BOOKS, 2008, ISBN 1-4437-7158-9, ISBN 978-1-4437-7158-0 [http://books.google.co.uk/books?id=aISk4gTm5BgC&pg=PA27&dq=ritual+jades&lr=&as_brr=3&ei=gJC6SsTcH5CINMbR1L8P#v=onepage&q=ritual%20jades&f=false Google books] * Thoresen, Lisbet. "On Gemstones: Gemological and Analytical Studies of Ancient Intaglios and Cameos." In Ancient Glyptic Art- Gem Engraving and Gem Carving. http://ancient-gems.lthoresen.com {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081226040154/http://ancient-gems.lthoresen.com/ |date=2008-12-26 }} (Februaro 2009) * Watson, William, & Ho, Chuimei. ''The arts of China after 1620'', Yale University Press Pelican history of art, Yale University Press, 2007, ISBN 0-300-10735-8, ISBN 978-0-300-10735-7 == Vidu ankaŭ == * [[Pietra dura]] == Eksteraj ligiloj == * Buckton, David, et al., [http://www.metmuseum.org/research/metpublications/The_Treasury_of_San_Marco_Venice ''The Treasury of San Marco Venice''], 1984, Metropolitan Museum of Art, (rete kiel PDF el MMA) * [http://www.metmuseum.org/special/se_event.asp?OccurrenceId={B2022125-6C01-4B81-9DD3-5660A4F12D69} ''Art of the Royal Court: Treasures in Pietre Dure from the Palaces of Europe''] Ekspozicio ĉe [[Metropolitan Museum of Art]] * [http://www.royalcollection.org.uk/egallery/searchResults.asp?searchText=Faberge&x=9&y=9&pagesize=20&row=40 Faberge in the British] [[Royal Collection]] - 277 pieces; see in particular pages 3–7 [[Kategorio:Ĉizado]] 8zprge2qfjnb6wfg1hlpdukdhut8voi 0 507569 9423463 9188680 2026-07-08T16:59:42Z Sj1mor 12103 9423463 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:SilverWashingCup.jpg|eta|220px|[[Kruĉo]] el [[arĝento]].]] '''Arĝentarto''' estas la [[arto]] prilabori artisme produktojn kaj objektojn el arĝento kaj etende kun aldono de aliaj [[valormetalo]]j ([[oro]], [[bronzo]] ktp) aŭ [[gemo]]j. La artisto kiu faras tiun laboron estas nomita '''arĝentisto''', '''arĝentaĵisto''' aŭ '''arĝentartisto''' nome [[majstro]] kiu prilaboras artajn objektojn el [[arĝento]]. La terminoj "arĝentisto" kaj "[[oraĵisto]]" ne estas precize [[sinonimo]]j ĉar la teknikoj, trejnado, historio, kaj [[gildo]]j estas aŭ esti ege la samaj sed la fina produkto povas ege varii same kiel la gamo de kreitaj objektoj. Tamen plej oraĵisto iam laboris per arĝento dum la malo ne estas tiom ofta. '''Arĝentarto''' estas la [[arto]] konverti [[Lado|metalfoliojn]] el arĝento en [[ujo]]j kaj aliaj iloj surtablaj ([[plado]]j, [[bovlo]]j, [[Pokalo (trinkujo)|pokaloj]], [[kandelingo]]j, [[vazo]]j, [[kruĉo]]j, [[urno]]j, ktp.), [[manĝilo]]j (arĝenta manĝilaro), kaj aliaj artikloj de arĝenta hejmilaro, preĝejaj iloj aŭ [[skulptarto]]. Ĝi povas inkludi ankaŭ la faradon de [[juvelarto]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.silversmithing.com Society of American Silversmiths] * [http://www.hermansilver.com Jeff Herman's extensive silver restoration and silver care site] * [http://misilversmith.org Michigan Silversmiths Guild] * [http://www.zeichenakademie.de Staatliche Zeichenakademie Hanau] (Silversmith) * [http://collections.vam.ac.uk/item/O138380/button/ Stamped silver button, made 1787] bildo el la juvela kolekto de la [[Muzeo Viktoria kaj Alberto]]. * [https://archive.org/details/silversmithshand00geeg Gee,G. The silversmith's handbook : containing full instructions for the alloying and working of silver, including the different modes of refining and melting the metal; its solders; the preparation of imitation alloys...(1921.) ] * [http://www.sampsonmordan.com Sampson Mordan] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141222022355/http://www.sampsonmordan.com/ |date=2014-12-22 }} British Silversmith {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Skulptado]] [[Kategorio:Juvelarto]] [[Kategorio:Arĝento]] [[Kategorio:Metaloj]] gkj52t4roy16j02eosyekf1brsgzrq1 0 507587 9423483 8619438 2026-07-08T17:08:10Z Sj1mor 12103 9423483 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Blowpipe (PSF).jpg|eta]] [[Dosiero:Feature. Romeo Lefebvre- Glass Blower BAnQ P48S1P07924.jpg|eta|Vitroblovisto Romeo Lefebvre en sia ateliero en [[Montrealo]], 1942.]] [[Dosiero:Bamboo Framing.jpg|eta|Vitroblovisto [[Jean-Pierre Canlis]] skulptante parton de sia peco "Insignificance."]] '''Vitroblovado''' estas vitroformanta tekniko kiu inkludas blovadon de fandita [[vitro]] en bobelo, per helpo de blovtubo. La laboristo kiu vitroblovadas estas nomat '''vitroblovisto'''. '''Ampolisto''' manipulas vitron per uzado de bruligilo je pli malgranda skalo, kiel por produkti precizajn [[laboratorio|laboratoriajn]] vitraĵojn el borosilikata vitro. == Vidu ankaŭ == * [[Dale Chihuly]] * ''[[Herz aus Glas]]'', filmo de 1976 * [[Vitrofarejo]] * [[Vitroĉizado]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{dmoz|Arts/Crafts/Glass/Blowing|Glassblowing}} * {{dmoz|Arts/Crafts/Glass/Education|Glass Education}} contains additional glassblowing informational links * [http://www.ecu.edu/glassblowing/gb.htm Scientific Glassblowing Basics] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110406122606/http://www.ecu.edu/glassblowing/gb.htm |date=2011-04-06 }} lernilo [[Kategorio:Vitro]] [[Kategorio:Metioj]] m0z8cssogwnl9734ix1tyl1hp0cecar 0 510841 9423627 8365010 2026-07-08T19:09:37Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423627 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto}} '''Michał Kleiber''' (naskiĝis la {{daton|23|januaro|1946}} en [[Varsovio]]) estas pola [[sciencisto]], spertulo pri [[mekaniko]] kaj [[informadiko]], estinta ministro pri [[scienco]], de 2007 prezidanto de [[Pola Scienca Akademio]], estinta socia konsilisto de prezidento [[Lech Kaczyński]] pri kontaktoj kun la scienco. Kavaliro de la [[Ordeno de la Blanka Aglo]]. == Vivo == Kiel junulo trejnis [[teniso]]n kaj estis majstro de Pollando. Li finis studojn en la Fakultato de Landa [[Inĝenierio]] de Varsovia Politekniko kaj en la Fakultato de [[Matematiko]], Mekaniko kaj Informadiko de [[Varsovia Universitato]]. [[Doktoro|Doktoriĝis]] kaj [[habilitiĝo|habilitiĝis]]. En 1989 ricevis titolon de [[profesoro]] pri teknikaj sciencoj. De pluraj jaroj estas ligita kun [[Instituto]] de Bazaj Problemoj de [[Tekniko]] de Pola Scienca Akademio, en la jaroj 1995–2006 estis direktoro de tiu ĉi unuo. Aŭtoro de preskaŭ 250 publikaĵoj kaj de sep libroj dediĉitaj al apliko de modernaj [[komputilo|komputilaj]] metodoj en sciencaj esploroj, tekniko kaj [[medicino]]. En la jaroj 1976–1981 laboris en germanaj [[universitato]]j en [[Stuttgart]], [[Hanovro]] kaj [[Darmstadt]]. De 1983 ĝis 1984 estis vizita profesoro en [[Universitato de Kalifornio]] kaj en la jaroj 1992–1993 en [[Universitato de Tokio]]. En 1994 iĝis ĉefredaktoro de scienca revuo "Archives of Computational Methods in Engineering" kaj estrarano de International Association of Computational Mechanics. Estis prezidanto de Direktora Konsilio de Sciencaj Filioj de Pola Scienca Akademio (PAN) kaj membro de Centra Komisiono pri Sciencaj Gradoj kaj Scienca [[Titolo]]. En la jaroj 1998–2001 reprezentis Pollandon en Konsilio de [[Guberniestro]]j de la Komuna Esplor-Centro en [[Eŭropa Unio]]. En 2005 estis nomumita al posteno de la prezidanto de European Materials Forum. De la 19-a de januaro 2006 plenumis funkcion de socia konsilisto de prezidento [[Lech Kaczyński]] pri kontaktoj kun la scienca medio. Reala membro de PAN. De januaro 2007 ĝis marto 2015 estis prezidanto de PAN. Elektita al membreco de [[Aŭstria Akademio de Sciencoj]] (2002), Eŭropa Akademio de Sciencoj kaj [[Belarto]]j (2006), [[Academia Europaea]] (2009), al la [[Senato]] de germana [[Leopoldina]] (2011), Eŭropa Esplor-Konsilio (2006–2011) kaj Stira Komitato de la Estraranta Konsilio de Eŭropa [[Fondaĵo]] de [[Scienco]] en [[Strasburgo]] (2007–2010). Plie, membro de Socia Komitato pri Restaŭro de [[Historia monumento|Historiaj Monumentoj]] de [[Krakovo]] (2009) kaj Inĝeniera Akademio en Pollando. En 2015 estis nomumita al posteno de [[ambasadoro]] de [[Eŭropa Komisiono]] pri la nova eŭropa [[rakonto]]. En 2017 ĝenerala asembleo de scienca [[organizaĵo]] The European Community on Computational Methods in Applied Sciences (ECCOMAS) elektis Michał Kleiber sia prezidanto. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20150709154558/http://www.prezydent.pl/archiwum/ludzie-prezydenta-lecha-kaczynskiego/doradcy-lecha-kaczynskiego/michal-kleiber/ Nota biograficzna na stronie prezydent.pl] Biografio en la paĝo prezydent.pl {{pl}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kleiber, Michal}} [[Kategorio:Polaj tenisistoj]] [[Kategorio:Polaj ministroj]] [[Kategorio:Polaj sciencistoj]] [[Kategorio:Varsovianoj]] qnk5j8w9qinw4eydwhf3kmerj15llkn 0 514479 9423775 9422943 2026-07-09T04:22:17Z Tirolischleioans 254019 /* Instruintoj */ 9423775 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |emblemo=Logo pforta.svg |moto = |lando = Germanio |situo = |establita = |speco = |gvidanto = |nombro de studentoj={{formatnum:}} |nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = DE-ST |situo sur mapo2=Germanio |zomo = 13 |retejo = |tipo1 = reliefo }} '''Pforta''' (aliaj nomoj poste: ''Schulpforta'', ''Schulpforte'') estas iama [[cistercianoj|cisterciana]] monaĥejo (1137-1540), situanta en [[Bad Kösen]], Germanujo. Ĝi nun estas famekonata publika loĝlernejo, nomita ''Landesschule Pforta'' (latine: ''Schola Portensis'' kaj ''Gymnasium Portense''). Ĝi estas koinstrua kaj ĉ. 50 instruistoj zorgas pri proksimume 300 gimnazianoj. == Historio == === Monaĥejo === La abatejo estis komence situanta en [[Schmölln]]. En 1127, grafo Bruno de Pleissengau fondis [[benediktanoj|benediktanan]] monaĥejon tie kaj dotis ĝin kun 1100 feloj da tero. Sed tio ne estanta sukcesa kaj la 23-an de aprilo 1132, episkopo Udo la 1-a de Naumburg, parenco de Bruno, anstataŭigis la benediktanojn per cistercianoj el [[Walkenried]]. La situacio ĉi tie en Schmölln ne estis laŭ la deziroj kaj en 1137 Udo translokigis la monaĥejon al Pforta kun donaco de kvindek feloj de plugtereno, multo da arboj du bienoj apartenantaj al la diocezo. La patronino de la abatejo estis la [[Maria (patrino de Jesuo)|Virgulino]]. La unua abato estis Adalberto, de 1132 ĝis 1152. Sub la tria abato, Adetold, du filiaj domoj estis fonditaj, en la Markio de Meißen kaj en Silezio, kaj en 1163, la monaĥejoj de [[Nossen|Altzella (Nossen)]] kaj [[Wołów|Lubiąż (Wołów)]] ankaŭ estis establitaj. Dum tiu periodo la nombro de la monaĥoj estis ne tute 80. En 1205, Pforta sendis monaĥojn al Livonio fondontajn tie la monaĥejon de Dünamünde. La abatejo famiĝis por sia elstara sistemo de administrado, kaj post la unuaj 140 jaroj de sia ekzisto ĝiaj havaĵoj pliiĝis dekoble. Ĉe la fino de la 13-a jarcento kaj la komenco de la 14-a, post periodo de tumulto, la monaĥejo denove prosperis. La lasta kvarono de la 14-a jc aliflanke iĝis laŭpaŝa malkresko de prospero, kaj ankaŭ la monaĥa disciplino lamis. Kam abato Johano la 4-a estis elektita en 1515, ekzistis 42 monaĥoj kaj 7 laikmonaĥoj kiuj poste protestis kontraŭ la abato; inspektado de la duka moŝto Georgo de [[Saksio]] raportis ke moraleco tute ĉesis en la monaĥejo. La lasta abato, Peter Schederich, estis elektita en 1533. Kiam la katolika duko Georgo estis sukcedita fare de sia protestanta frato Henriko, la monaĥejo estis subpremita la 9-an de novembro 1540. === Loĝlernejo === En 1543, la filo de Henriko, duko [[Morico (Saksio)]] malfermis nacian lernejon en la abatejo, asignante por ĝia uzo la enspezojn de la pereinta monaĥejo de Memleben. En 1550 iĝis ĉefadministranto la juristo [[Ernst Brotuff]]. Komence la nombro da lernemuloj estis 100; en 1563 oni povis bonvenigi 50 pluajn. La unua rektoro estis Johann Gigas, fama kiel lirikisto. Sub [[Justin Bertuch]] la lernejo ekhavis la zeniton de prospero. Ĝi suferis multe dum la [[Tridekjara milito]] kaj en 1643 surloke estis ne pli ol 11 lernantoj! Post 1815 Pforta apartenis al [[Prusio]]. De 1935 ĝis 1945 Schulpforta estis akademio surbaze de koncepto de gimnazitipo ''Oberschule''. Kaj la ŝtato kaj la studentaj gepatroj kontribuis al la kostoj de instruado. La nomo de la [[nacisocialismo|nacisocialisma]] elita lernejo estis ''Naumburg/Saale Nationalpolitische Erziehungsanstalt'' (NAPOLA); la lernantoj povis trapasi la normalan abiturientan ekzamenon. La lernejo iĝis koeduka por lernantoj kaj lernantinoj nur en 1949. Hodiaŭ la lernejo estas sub la egido de [[Saksio-Anhalto]] sed paralele ankaŭ daŭre apogita de memstara Schulpforta-fondaĵo. De la knaboj lernintaj ricevis sian nomon la tuj sude situanta holmo [[Knabenberg]]. == Famaj uloj rialtaj al la lernejo == En la 17-a jarcento inspektistis surloke [[Hans von Werthern]]. La lernejo ĝis hodiaŭ ege fieras pri multaj talentaj lernigintoj ''(magistri Portenses)'' kaj lernintoj ''(alumni Portenses)''. === Instruintoj === {{div col|2}} * [[August Koberstein]], germanisto * [[Balthasar Sartorius]], teologo * [[Carl Gustav Adolf Siegfried]], teologo kaj historiisto * [[Christian Gottlieb Kluge]], teologo * [[Christian Muff]], filologo * [[Cyriacus Lindemann]], teologo * [[Erhard Bodenschatz]], kantoro * [[Franz Kern]], filologo * [[Friedrich Gottlieb Barth]], filologo * [[Friedrich Ludwig Wilhelm Herbst]], filologo kaj historiisto * [[Heinrich Stengel]], filologo * [[Johann Joachim Gottlob Am Ende]], teologo * [[Karl Ernst Abicht]], filologo * [[Karl Georg Jacob]], filologo * [[Karl Ludwig Peter]], filologo * [[Max Heinze]], filozofo * [[Seth Kallwitz]], kantoro kaj matematikisto *[[Walther Kranz]], filologo *[[Wolfgang Hädecke]], germanisto {{div col end}} === Lernintoj === {{div col|2}} * [[Adalbert Merx]], orientalisto * [[August Bielenstein]], lingvisto, teologo kaj lingvisto * [[August Ferdinand Möbius]], astronomo * [[August Ferdinand Naeke]], filologo * [[Christoph Wilhelm Mitscherlich]], filologo * [[Christoph Sonntag]], teologo * [[Ernst Theodor Echtermeyer]], verkisto * [[Friedrich Gottlieb Klopstock]], verkisto * [[Friedrich Köster]], teologo * [[Friedrich Wilhelm Döring]], filologo kaj pedagogo * [[Friedrich Wilhelm Nietzsche]], filozofo * [[Fritz Hofmann]], ĥemiisto * [[Heinrich Hoffmann (verkisto)|Heinrich Hoffmann]], psikiatro * [[Immanuel Gottlieb Huschke]], filologo * [[Joachim Meichßner]], oficiro * [[Johann Adolf Schlegel]], verkisto * [[Johann Christian Schöttgen]], teologo kaj historiisto * [[Johann Gottlieb Fichte]], filozofo * [[Karl August Böttiger]], verkisto kaj filologo * [[Karl Friedrich August Nobbe]], filologo kaj pedagogo * [[Karl Heinrich Geisler]], juristo * [[Karl Immanuel Nitzsch]], teologo * [[Karl Richard Lepsius]], egiptologo * [[Leopold von Ranke]], historiisto * [[Ludwig von Döderlein]], filologo * [[Otto Blau]], diplomato * [[Otto Dittmann]], leksikografo * [[Paul Friedrich Achat Nitsch]], literatoro kaj animzorganto * [[Rudolf Anthes]], egiptologo * [[Theobald von Bethmann-Hollweg]], politikisto * [[Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff]], filologo * [[Johann Gottlieb Fichte]], filozofo {{div col end}} == Arkitekturo == La restaĵoj de la monaĥejo inkludas la 13-jarcentan gotikan kirkon; ĝi estas krucvolba, kolona baziliko kun eksterordinare longa navo, nekutima okcidenta fasado, kaj malfrua romanikstila, dunava klostro. La restaĵoj de la origina konstruaĵo (1137-40) estas en la romanika stilo, dum la intertempe restaŭritaj partoj (1251-1268) apartenas al la frua gotiko. Aliaj konstruaĵoj nun estas utiligitaj kiel dormejoj kaj aŭditorioj. Ekzistas ankaŭ la ''Fürstenhaus'', princa-domo konstruita en 1573. Schulpforta estis unu el la tri ''Princaj lernejoj / Fürstenschulen'' fonditaj en 1543 fare de princelektisto Maŭrico (tiun tempon ankoraŭ duko), la du aliaj troviĝis en [[Grimma]] kaj en [[Meißen]] (hodiaŭa nomo: ''Landesgymnasium St. Afra''). == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.landesschule-pforta.de/ Hejmpaĝo.] * [http://www.pforta.de/ Retpaĝaro porlerninta - ''Pförtner Bund e.V.''] * [http://www.stiftung-schulpforta.de/ Fondaĵo ''Schulpforta''.] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gimnazioj en Germanio|Pforta]] [[Kategorio:Naumburg (Saale)]] [[Kategorio:Cistercianaj monaĥejoj en Germanio|Pforta]] [[kategorio:Pereintaj monaĥejoj en Germanio|Pforta]] f1ecq1lp69qugwi3xtx8za1fptqz0di 0 521596 9423762 9259309 2026-07-09T03:49:43Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423762 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:VirgendeLourdes.JPG|eta|dekstra|250px|<center>La groto de [[Lourdes]]</center>]] Fare de la [[Katolika Eklezio]] oni difinas kiel '''Mirakloj de Lurdo''' la abruptajn resaniĝojn okazintaj en [[Lurdo]] aŭ en rilato kun tiu loko. [[Lourdes]] (esperante “Lurdo”) estas landeto de [[Francio]], en kies teritorio - inter la 11-a de februaro kaj la 16-a de julio - junulino [[Bernadette Soubirous]], dekkvarjaraĝa, laŭdire spertis antaŭ sennombra publiko, [[vizio]]jn de [[Maria (patrino de Jesuo)|Maria la Patrino de Jesuo]] en la [[Groto de Massabielle]] malmulte fore de la malgranda domaro Massabielle.<ref>[http://www.sanpaolo.org/madre06/0404md/0404md23.htm Artikolo de Maria di Lorenzo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150924094109/http://www.sanpaolo.org/madre06/0404md/0404md23.htm |date=2015-09-24 }} Ne vivi iujn ajn momenton sen ami ({{it}})</ref> Tiuj aperoj, kiuj post kvar jaroj estis oficiale agnoskitaj kiel veraj fare de la [[Katolika Eklezio]], estas inter la plej famaj, ankaŭ pro la fakto ke ekde la komenco okazis multaj eventoj, kiujn la fideluloj kaj la Eklezio interpretis kiel [[miraklo|miraklaj]] resaniĝoj de gravaj kaj gravegaj malsanoj. Tiele la unuaj '''Mirakloj de Lourdes''' okazis , laŭ la sciencaj-teologiaj komisionoj, ĝuste en ĝi aŭ lige kun ĝi, en la franca municipo, en kies teritorio – inter la 11-a de februaro kaj 16-a de julio de [[1858]] - junulino [[Bernadette Soubirous]], dekkvarjara loka kamparanino, rakontis ke mem, ofte akompanata de popolanoj, vidis kaj dialogis, dum 18 fojoj, kun la aperanta [[Virgulino Maria]], en [[groto]], loko malmulte fora de Massabielle vilaĝeto de la sama municipo.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.sanpaolo.org/madre06/0404md/0404md23.htm |titolo=Artikolo de Maria di Lorenzo |alirdato=2015-04-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150924094109/http://www.sanpaolo.org/madre06/0404md/0404md23.htm |arkivdato=2015-09-24 }}</ref> Tiaj aperoj, post kvar jaroj estis agnoskataj kiel formale aŭtentaj fare de la loka katolika [[episkopo]] de [[Tarbes]], Bertrand-Sévère Laurence, kiu obtenis de la papo [[Pio la 9-a]] la permeson ofici por la kulto al Virgulino Maria ĉe la Sanktejo de Lourdes.<ref>La senco de tiu rekono ne devigas la [[fidelulo]]jn “kredi”, ke vere la Virgulino Maria aperis sed ke la cirkonstancoj kaj koneksaj aferoj respektas ĉiujn kriteriojn por la katolikeco de tuta la kunteksto.</ref> <br /> La Eklezio ĝis 2018 formale deklaris, ke 70 resaniĝoj de [[malsanulo]]j [[pilgrimulo|pilgrimantaj]] al Lourdes povas esti taksataj veraj mirakloj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.lastampa.it/2018/02/11/vaticaninsider/ita/nel-mondo/nuovo-miracolo-riconosciuto-a-lourdes-il-uU4jidUAAEUwrJVTgxQAnM/pagina.html|titolo=Nuovo miracolo riconosciuto a Lourdes, è il settantesimo|aŭtoro=Andrea Tornielli|alirdato=12a de februaro 2018|urlarkivo=https://web.archive.org/web/20180211162211/http://www.lastampa.it/2018/02/11/vaticaninsider/ita/nel-mondo/nuovo-miracolo-riconosciuto-a-lourdes-il-uU4jidUAAEUwrJVTgxQAnM/pagina.html|dato=11a de februaro 2018|urlmorto=sì}} ({{it}})</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.lastampa.it/2018/02/11/vaticaninsider/ita/nel-mondo/nuovo-miracolo-riconosci{uto-a-lourdes-il-uU4jidUAAEUwrJVTgxQAnM/pagina.html|titolo=Nuovo miracolo riconosciuto a Lourdes, è il settantesimo|autore=Andrea Tornielli|alirdato=12a de februaro 2018|urlarkivo=https://web.archive.org/web/20180211162211/http://www.lastampa.it/2018/02/11/vaticaninsider/ita/nel-mondo/nuovo-miracolo-riconosciuto-a-lourdes-il-uU4jidUAAEUwrJVTgxQAnM/pagina.html|dato11a de febuaro 2018|urlmorto=sì}} ({{it}})</ref> Dume multiĝis la epizodoj de abrupta resaniĝo ĉe la groto, dum la [[pilgrimo]]j okazigitaj laŭ la invito de la aperinta Virgulino aŭ konfidante en la preĝo laŭ la sugestoj de la Apero mem. El tiuj sennombraj “[[Miraklo|miraklaj]]” epizodoj, la ekleziaj komisionoj ŝarĝitaj pri la ekzameno kaj kontrolo se formale petite de la miraklatoj mem (ĝis nun 2018) nur 70 superis la scienculan kontrolon kaj la religiajn katolikajn kritikajn kriteriojn. <ref>[http://www.lourdes-france.org/upload/pdf/it_guerisons.pdf]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ({{it}}) ''Le guarigioni di Lourdes riconosciute come miracolose dalla Chiesa'' (La resaniĝoj agnoskataj kiel mirakloj ĉe la kontrolaj organismoj <!--(el oficiala -. Situo de la Sanktejo) L-->kaj la senco de tiuj agnoskoj montras la seriozecon de la Katolika Eklezio, sed la fidelularo ne estas devigata kredi kaj se iu havas argumentojn por kredi, tiu kredas nur per privata kredo, kvankam la eĥo de la eklezio estas signo de kredindeco.</ref> == La 70 saniĝoj agnoskitaj de la Katolika Eklezio == [[Dosiero:MpaLurdesRosaryBasilica.jpg|dekstra=1.4|eta|300px|Vido de la sanktejo de Notre-Dame de Lourdes.]] Apud la [[Sanktejo de Nia Sinjorino de Lurdo]] troviĝas la ''Bureau des constatations médicales'' (Buroo de la kuracaj konstatoj), establita en [[1905]] de papo [[Pio la 10-a]], kiu agas laŭ la kriterioj difinitaj en la [[18-a jarcento]] fare de la kardinalo Lambertini, estonta papo [[Benedikto la 14-a]], por la procesoj de [[beatigo]]. Tia oficejo, al kiu estas invititaj partopreni ĉiuj medicinistoj sendepende de iliaj religiaj konvinkoj, ekzamenas la kazojn de supozitaj miraklaj saniĝoj kiuj, sinsekve, la Internacia Medicinista Komitato de Lourdes povas eventuale difini neeksplikeblaj laŭ la nunaj sciencaj konoj; sekve, post aliaj taksadoj, la Buroo de la konstatoj povas konfirmi la miraklan karakterizon de la saniĝo. Nune la agnostikoj kazoj estas 70.<ref>[http://www.lourdes-france.org/index.php?goto_centre=ru&contexte=it&id=1340&id_rubrique=1340] El la oficiala retejo de la sanktejo de Lurdo.</ref> Laŭ la Internacia Federacio de la Medicinistaj Katolikaj Asocioj, por ke saniĝo estu difinita ''neeksplikebla'' vidpunkte de la medicino <ref>[http://www.fiamc.org/bioethics/miracoli-a-lourdes-scienza-e-fede/ Miracoli A Lourdes (Scienza E Fede) | F.I.A.M.C]</ref>, devas samtempiĝi la sekvaj kondiĉoj: * La origina diagnozo devas esti kontrolita kaj konfirmita laŭscience. * La malsano devas esti konsiderata nekuracebla laŭ la nunaj medicinistaj konoj. * La saniĝo devas esti rilatigita al vizito al Lourdes, sendepende de la mergiĝo en la akvo aŭ trinko de ĝi. * La saniĝo devas esti abrupta kaj subita kaj dummomenta, kun rapida remito de la simptomoj de la malsano. * La saniĝo devas esti kompleta, sen reziduaj misfartoj. Ĝis la 11a de februaro 2018, el pli ol {{formatnum:7300}} dosieroj de saniĝoj submetitaj en Lurdo ekde 1883, se nur 2.000 deklaritaj neeksplikeblaj, kaj konsideritaj neeksplikeblaj ĉe la oficejo pri konstatoj<ref>[https://www.la-croix.com/Religion/reconnaissance-dun-miracle-prend-jamais-moins-dix-ans-2017-08-13-1200869366 «La reconnaissance d’un miracle ne prend jamais moins de dix ans»], ''La Croix'', 2017 ({{fr}})</ref>, nur 70 saniĝoj sukcesis superi la kribrilon de la Katolika Eklezio kaj ricevi la statuton je « miraklaj saniĝoj », post procezo kiu ĉiufoje daŭras pli ol dek jaroj<ref>[http://fr.lourdes-france.org/approfondir/guerisons-et-miracles/liste-des-miracules «Les miraculés de Lourdes»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130703042221/http://fr.lourdes-france.org/approfondir/guerisons-et-miracles/liste-des-miracules |date=2013-07-03 }}, sur lourdes-france.org ({{fr}})</ref>, tio estas iomete malpli ol 1 %.<ref>{{it}} [http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/caserta/notizie/cronaca/2012/4-agosto-2012/lourdes-miracolo-conversione-2111313813818.shtml «Lourdes? Il miracolo della conversione»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150121192601/http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/caserta/notizie/cronaca/2012/4-agosto-2012/lourdes-miracolo-conversione-2111313813818.shtml |date=2015-01-21 }}</ref> == Ekleziaj kriterioj por agnoski eventan saniĝon miraklo == La Katolika Eklezio devenigas siajn porekzamenajn kriteriojn primiraklo el sia plurjarcenta sperto kaj el la diversaj sciencaj konoj aparte psikologiaj kaj religiaj karakterizoj: tiuj lastaj inkluzivigas la religian kuntekston de la evento, la religian konceptaron kaj moralan konduton de la supozita miraklito. Tiuj kriterioj similas al tiuj alestigitaj por la [[Kanonizo]]. Sufiĉas eĉ unu pozitiva kriterio por ke la evento estu rifuzita. == Listo de la saniĝoj de Lourdes agnoskitaj “miraklaj” de la komisionoj ŝarĝitaj de la Eklezio Katolika == Ĝis 2015, la arkivoj de Lourdes registris ĉirkaŭ 7200 kazojn de personoj, kiuj sin deklaris sanigitaj <ref>[http://www.iltimone.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1817:i-miracoli]</ref>, sed ĝis nun nur 70 ricevis la kavalifikon de Mirakleco.<ref>Tio tamen ne signifas ke la aliaj ne estas mirakloj: ili povas esti tiaj sed nekonsideritaj pro manko aŭ neglekto de la konservado de la necesaj datenoj.</ref> Ĉirkaŭ 35 novaj kazoj estas registritaj jare. {| {{Prettytable|width=100%|text-align=center}} |- ! width="30%" | '''Nomo, aĝo kaj nacieco ''' ! width="50%" | '''Tipo de malsano''' ! width="20%" | '''Dato de la saniĝo''' |- | rowspan=3 | Louis Bouriette (54, Fr) |- | rowspan=2 | Blindeco por traŭmato ĉe la dekstra okulo |- | rowspan=1 | 27 februaro 1858 |- | rowspan=3 | B. Soupenne-C. (50, Fr) |- | rowspan=2 | Kronikaj damaĝoj ĉe la okuloj |- | rowspan=1 | 27 februaro 1858 |- | rowspan=3 | C. Latapie Chouat (38, Fr) |- | rowspan=2 | Paralizo per ŝiro de la Braka plekso |- | rowspan=1 | 1 marto 1858 |- | rowspan=3 | Henri Busquet (15, Fr) |- | rowspan=2 | Muskola inflamo kun tifa stato |- | rowspan=1 | 29 aprilo 1858 |- | rowspan=3 | Justin Bouhort (2, Fr) |- | rowspan=2 | Tuberkulozo. Paralizo de la malsupraj membroj |- | rowspan=1 | 2 majo 1858 |- | rowspan=3 | Madeleine Rizan (58, Fr) |- | rowspan=2 | Paralizo de la membroj |- | rowspan=1 | 17 oktobro 1858 |- | rowspan=3 | Marie Moreau (17, Fr) |- | rowspan=2 | Gravega vida deficito ĉe la dekstra okulo |- | rowspan=1 | 9 novembro 1858 |- | rowspan=3 | Pierre de Rudder (52, Be) |- | rowspan=2 | Kruro plurfrakturita |- | rowspan=1 | 7 aprilo 1875 |- | rowspan=3 | Joachime Dehant (29, Be) |- | rowspan=2 | Ulcero ĉe la dekstra kruro kun gangreno vasta |- | rowspan=1 | 13 septembro 1878 |- | rowspan=3 | Elisa Seisson (27, Fr) |- | rowspan=2 | Hipertrofio de la koro kun edemo en la malsuperaj membroj |- | rowspan=1 | 29 aŭgusto 1882 |- | rowspan=3 | Suor Eugenia Mabille (28, Fr) |- | rowspan=2 | Peritoneito, flebito pisa |- | rowspan=1 | 21aŭgusto 1883 |- | rowspan=3 | Fratino J. Bruyère (25, Fr) |- | rowspan=2 | Pulma tuberkulozo kun kavernoj kaj hemoptizo |- | rowspan=1 | 1 septembro 1889 |- | rowspan=3 | Fratino J.M. Jourdain (36, Fr) |- | rowspan=2 | Pulma tuberkulozo, flanka vertebra deformiĝo |- | rowspan=1 | 21 aŭgusto 1890 |- | rowspan=3 | Amélie Chagnon (17, Fr) |- | rowspan=2 | Tuberkula ostoartrito de la genuo kaj piedo |- | rowspan=1 | 21 aŭgusto 1891 |- | rowspan=3 | Clémentine Trouvé (14, Fr) |- | rowspan=2 | Ostoartrito de la dekstra piedo kun fistulo |- | rowspan=1 | 21 aŭgusto 1891 |- | rowspan=3 | Marie Lebranchu (35, Fr) |- | rowspan=2 | Pulma tuberkulozo |- | rowspan=1 | 20 aŭgusto 1892 |- | rowspan=3 | Marie Lemarchand (18, Fr) |- | rowspan=2 | Tuberkulozo kun ulcero ĉe la vizaĝo kaj kruroj |- | rowspan=1 | 21 aŭgusto 1892 |- | rowspan=3 | Elise Lesage (18, Fr) |- | rowspan=2 | Tuberkula ostoartrito de la genuo |- | rowspan=1 | 21 aŭgusto 1892 |- | rowspan=3 | Fratino Marie Delporte (46, Fr) |- | rowspan=2 | Kronika gastroenterito originita de tuberkulozo |- | rowspan=1 | 29 aŭgusto 1892 |- | rowspan=3 | Abato Cirette (Fr, 46) |- | rowspan=2 | Sklerozo ĉe la fronta kaj flanka spino |- | rowspan=1 | 31 aŭgusto 1893 |- | rowspan=3 | Aurélie Huprelle (Fr, 26) |- | rowspan=2 | Akuta pulma tuberkulozo |- | rowspan=1 | 21 aŭgusto 1895 |- | rowspan=3 | Esther Brachmann, (Fr, 15) |- | rowspan=2 | Peritoneito tuberkula |- | rowspan=1 | 21 aŭgusto 1896 |- | rowspan=3 | Jeanne Tulasne, (Fr, 20) |- | rowspan=2 | Tuberkula inflamo de la spino |- | rowspan=1 | 8 septembro 1897 |- | rowspan=3 | Clémentine Malot, (Fr, 25) |- | rowspan=2 | Pulma tuberkulozo |- | rowspan=1 | 21 aŭgusto 1898 |- | rowspan=3 | François Rose (Fr, 36) |- | rowspan=2 | Flegmon kun fistulo ĉe la dekstra brako kun edemo |- | rowspan=1 | 20 aŭgusto 1899 |- | rowspan=3 | Padre S. Taburel (Fr, 38) |- | rowspan=2 | Peritoneito tuberkula |- | rowspan=1 | 25 junio 1900 |- | rowspan=3 |Fratino Maximilien (Fr, 43) |- | rowspan=2 | Gravega kisto ĉe la epato, flebito ĉe la maldekstra kruro |- | rowspan=1 | 20 majo 1901 |- | rowspan=3 | Marie Savoye (Fr, 24) |- | rowspan=2 | Mitrala difekto malekvilibra de reŭmata origino |- | rowspan=1 | 20 septembro 1901 |- | rowspan=3 | Johanna Bézenac (Fr, 28) |- | rowspan=2 | Kaĥesio de nekonata origino, impetigino ĉe la vizaĝo |- | rowspan=1 | 8 aŭgusto 1904 |- | rowspan=3 | Fratino Saint-Hilaire (Fr, 39) |- | rowspan=2 | Abdomena tumoro |- | rowspan=1 | 20 aŭgusto 1904 |- | rowspan=3 | Fratino Sainte-Béatrix (Fr, 42) |- | rowspan=2 | Laringa bronkito de tuberkuloza origino |- | rowspan=1 | 31 aŭgusto 1904 |- | rowspan=3 | Marie-Thérèse Noblet (Fr,15) |- | rowspan=2 | Spondilito dorsa-lumba de tuberkuloza origino |- | rowspan=1 | 31 aŭgusto 1905 |- | rowspan=3 | Fratino Marie Douville (Be, 19) |- | rowspan=2 | Peritoneito tuberkuloza |- | rowspan=1 | 21 septembro 1905 |- | rowspan=3 | Antonia Moulin (Fr, 30) |- | rowspan=2 | Fistoliĝinta ostito ĉe la dekstra femuro |- | rowspan=1 | 10 aŭgusto 1907 |- | rowspan=3 | Marie Borel (Fr, 27) |- | rowspan=2 | Fistolo ĉe la abdomena kaj lumba zono |- | rowspan=1 | 21/22 aŭgusto 1907 |- | rowspan=3 | Virginie Haudebourg (Fr, 22) |- | rowspan=2 | Cistito de tuberkula origino kun nefrito |- | rowspan=1 | 17 majo 1908 |- | rowspan=3 | Marie Biré (Fr, 41) |- | rowspan=2 | Blindeco pro ambaŭflanka atrofio |- | rowspan=1 | 5 aŭgusto 1908 |- | rowspan=3 | Aimée Allope (Fr, 37) |- | rowspan=2 | Nombraj abscesoj de tuberkula origino, fistoliĝintaj |- | rowspan=1 | 28 majo 1909 |- | rowspan=3 | Juliette Orion (Fr, 24) |- | rowspan=2 | ftizo ĉe pulmoj kaj laringo, pusa mastoidito |- | rowspan=1 | 22 julio 1910 |- | rowspan=3 | Marie Fabre (Fr, 32) |- | rowspan=2 | Muka-membrana kaj utera prolapso |- | rowspan=1 | 26 septembro 1911 |- | rowspan=3 | Henriette Bressolles (Fr, 28) |- | rowspan=2 | Malsano de Pott (spondilito tuberkula), paraplegio |- | rowspan=1 | 3 julio 1924 |- | rowspan=3 | Lydia Brosse (Fr, 41) |- | rowspan=2 | Pluraj fistoloj de tuberkuloza origino |- | rowspan=1 | 11 oktobro 1930 |- | rowspan=3 | Fratino M. Marguerite (Fr, 64) |- | rowspan=2 | Rena inflamo kun edemo kaj koraj krizoj |- | rowspan=1 | 22 januaro 1937 |- | rowspan=3 | Louise Jamain (Fr, 22) |- | rowspan=2 | Pulma, intesta kaj peritonea tuberkulozo |- | rowspan=1 | 1 aprilo 1937 |- | rowspan=3 | Francis Pascal (Fr, 3) |- | rowspan=2 | Blindeco kaj paralizo de la malsupraj membroj |- | rowspan=1 | 31 aŭgusto 1938 |- | rowspan=3 | Gabrielle Clauzel (Alg., 49) |- | rowspan=2 | Reŭmata spondilozo |- | rowspan=1 | 15 aŭgusto 1943 |- | rowspan=3 | Yvonne Fournier (Fr, 22) |- | rowspan=2 | Sindromo di Leriche |- | rowspan=1 | 19 aŭgusto 1945 |- | rowspan=3 | Rose Martin (Fr, 46) |- | rowspan=2 | Utera kancero |- | rowspan=1 | 3 julio 1947 |- | rowspan=3 | Jeanne Gestas (Fr, 50) |- | rowspan=2 | Intesta postoperacia obstrukco |- | rowspan=1 | 22 aŭgusto 1947 |- | rowspan=3 | Marie-Thérèse Canin (Fr, 37) |- | rowspan=2 | Malsano de Pott kaj tuberkula peritoneito fistoliĝinta |- | rowspan=1 | 9 oktobro 1947 |- | rowspan=3 | Maddalena Carini, (Italio) |- | rowspan=2 | Tuberkulozo ĉe la peritoneo, la spino kaj pulmoj |- | rowspan=1 | 15 aŭgusto 1948 |- | rowspan=3 | Jeanne Frétel, (Fr, 34) |- | rowspan=2 | Peritoneito de tuberkula origino |- | rowspan=1 | 8 aŭgusto 1948 |- | rowspan=3 | Angele Théa (Germ., 20) |- | rowspan=2 | Multloka sklerozo jam sesjara |- | rowspan=1 | 20 majo 1950 |- | rowspan=3 | Evasio Ganora (Ita., 37) |- | rowspan=2 | Limfomo de Hodgkin |- | rowspan=1 | 2 junio 1950 |- | rowspan=3 | Edeltraud Fulda (Austria, 34) |- | rowspan=2 | Malsano de Addison |- | rowspan=1 | 12 aŭgusto 1950 |- | rowspan=3 | Paul Pellegrin (Fr, 52) |- | rowspan=2 | Postoperacia fistolo kun absceso ĉe hepato |- | rowspan=1 | 3 oktobro 1950 |- | rowspan=3 | Fr. Léo Schwager (Svisl., 28) |- | rowspan=2 | Multloka sklerozo jam kvinjara |- | rowspan=1 | 30 aprilo 1952 |- | rowspan=3 | Alice Couteault (Fr, 34) |- | rowspan=2 | Multloka Sklerozo jam trijara |- | rowspan=1 | 15 majo 1952 |- | rowspan=3 | Anna Santaniello (Ita, 41) |- | rowspan=2 | Kora malekvilibro pro reŭmata febro |- | rowspan=1 | 19 aŭgusto 1952 |- | rowspan=3 | Marie Bigot (Fr, 31) |- | rowspan=2 | Blindeco, surdeco kaj hemiplegio pro araknoidito |- | rowspan=1 | 8 oktobro 1953 |- | rowspan=3 | Ginette Nouvel (Fr, 26) |- | rowspan=2 | Vejna trombozo pro sindromo de Budd-Chiari |- | rowspan=1 | 21 septembro 1954 |- | rowspan=3 | Elisa Aloi (Ita, 26) |- | rowspan=2 | Tuberkulozo osto-artika fistoliĝanta |- | rowspan=1 | 5 junio 1958 |- | rowspan=3 | Juliette Tamburini (Fr, 22) |- | rowspan=2 | Osto-periostito femuta fistoliĝanta |- | rowspan=1 | 17 julio 1959 |- | rowspan=3 | Vittorio Micheli (Ita, 23) |- | rowspan=2 | Sarkomo ĉe la maldekstra kokso |- | rowspan=1 | 1 junio 1963 |- | rowspan=3 | Serge Perrin (Fr, 41) |- | rowspan=2 | Hemiplegio kun okulaj lezoj pro cirkulaj perturboj |- | rowspan=1 | 1 majo 1970 |- | rowspan=3 | Delizia Cirolli (Ita, 12) |- | rowspan=2 | Sarkomo de Ewing ĉe la dekstra genuo |- | rowspan=1 | 24 decembro 1976 |- | rowspan=3 | Jean-Pierre Bély (Fr, 51) |- | rowspan=2 | Multloka sklerozo |- | rowspan=1 | 9 oktobro 1987 |- | rowspan=3 | Danila Castelli (Ita, 43) |- | rowspan=2 | Hipertensio kun severaj kaj ripetaj krizoj |- | rowspan=1 | 4 majo 1989 |- | rowspan=3 | Fratino Bernadette Moriau (Fr, 69) |- | rowspan=2 | Paralizo |- | rowspan=1 | 11 julio 2008 |} == La intervalo 1911 - (1924) 1946 == Ekzamenante la liston de la saniĝoj de Lourdes rekonitaj kiel miraklaj ĉe la ekleziaj organismoj, oni rimarkas longan interrompon ekde [[1911]] ĝis [[1924]]; ne nur, la saniĝoj realiĝintaj post 1924 estis rekonataj nur ekde [[1946]]. La kaŭzoj de tiuj interrompoj estas kompleksaj kaj ne tute klaraj: ĉe unuflanko papo [[Pio la 10-a]] estis petinta en [[1905]] reorganizon de medicinistaj strukturoj de Lourdes, kun ĝisdatigo de la metodoj, ankaŭ pro la nova kultura kaj politika etoso (la 1-an de januaro de [[1906]] estis okazinta en Francio la separado inter Ŝtato kaj Eklezio); aliflanke tiu reorganizo prokrastiĝis laŭ tro da tempo kvankam komplicis ankaŭ la militaj eventoj. Certe influis ankaŭ malsamaj vidpunktoj de la Ofico de Lourdes kaj de aliaj aŭtoritatoj <ref>Alfred Läpple, ''I miracoli di Lourdes'', Piemme, 1997, pp. 98-106</ref>. == La akvo de la groto de Massabielle == En la groto Massabielle troviĝas la fonto kiun la Virgulino indikis kaj Bernardette siamane elfosis la 25-an de februaro (1958), dum la 9-a apero. La analizoj pri la akvo, kies la unua estis efektivigita la 7-a de aŭgusto [[1858]], montris ke temis pri komuna [[trinkakvo]] "''nek [[antisepso|antisepsa]] nek [[antibiotiko|antibiotika]]''"<ref>A. Läpple, Op. cit., p. 239</ref> kaj sena de substancoj kiuj povus atribui al ĝi la terapeŭtikan valoron, same kiel konfirmis la ekzamenoj de la 8-s de oktobro de [[1964]]<ref>A. Läpple, Opera citata, p. 235</ref>. La akvo fontas en temperaturo de 13/14 centigradoj (°C), kun fluo kalkulita inter la 17.000 kaj 72.000 litroj tage, laŭ la sezonoj. Ĝi plenigas du foje tage la naĝejojn por la unuopa mergiĝo, do ne post unuopa mergiĝo: en ĝi sin banas la plej diversaj malsanuloj, trafitaj de la plej diversaj patologioj, ankaŭ kontaĝaj, kaj ankaŭ haŭtaj (ĉirkaŭ du mil personoj tage en la periodo de la pilgrimoj). <ref>A. Läpple, Op. cit., p. 238.</ref> == Iuj famaj kazoj == === Pieter De Rudder === La saniĝo de la [[Flandrio|flandra]] [[Pieter De Rudder]], okazinta la 7-an de aprilo de [[1875]], estis enombrigita inter la mirakloj de Lourdes, spite de la fakto ke ĝi okazis en la sanktejo de la Madono de Lourdes en [[Oostakker]], najbare de [[Gento (urbo)|Gento]]. La maldekstra kruro estis frakasita pro la falo de trunko: post ok jaroj de senefika kuracoj, kun la tibio kaj fibulo reduktitaj al fragmentoj kaj la “tria malsupero de la kruro kaj la piedo balanciĝanta kiel ĉifono”. la pilgrimanto iris al la sanktejo “treniĝante per la lambastono” kaj revenante “siakrure kaj dancante”. Li tiam 44-jaraĝis, kaj atngis la aĝon de 75 jaroj: dekkvar monatoj post la morto, lia korpo estis eltombigita kaj la fenomeno okazinta, neesplikebla science, estis konstatita de pli ol cento da medicinistoj. La ŝarĝitaj komisionoj rekonis lian saniĝon kiel miraklan la 25-an de julio de [[1908]], do post la morto de la saniĝinta<ref>A. Läpple, Op. cit., pp. 43-45</ref> === Louis-Justin Duconte-Bouhort === Louis-Justin estis dekokmonata infano, infektita per grava formo de [[tuberkulozo]], kiu kaŭzis la paralizon de la kruroj. La kuracisto estis komunikinta al la patrino ke la la fino de la infano estis "''nur afero de malmultaj horoj''". La 2-a de majo de [[1858]], la patrino, najbarino de la domo de [[Bernadette Soubirous]], prenis la infanon kaj lin tenis mergita en la glacia akvo de la groto de Massabielle. Lin repreninte kaj ripoziginte en la lulilon: post profunda dormo, la postan tagon la infano leviĝis tutesole kaj komencis marŝeti, tute saniĝinta. La episkopo de Tarbes, Bertrand-Sévère Laurence, deklaris la saniĝon mirakla la okan de januaro de [[1862]].<ref>A. Läpple, Op. cit., pp. 36-38</ref> === Francis Pascal === Francis Pascal, naskiĝis la 3an de oktobro [[1934]] en malgranda municipo kaj vivis kun la siaj en [[Beaucaire]], najbare de [[Avignon|Aviniono]]. La 5-an de decembro 1937 malsaniĝis je meningito, kiu lin iom post iom blindigis kaj paralizigis. La gepatroj decidis lin kunpreni kun si pilgrimante al Lourdes, lin konfidante al medicinisto J. Roman, kiu deĵoris inter la malsanuloj. La 31-an de aŭgusto, post la dua mergiĝo en la baseno de la akvo devenanta el la fonto de la groto, oni konstatis malaperon de la simptomoj. Pro la eksplodo de la [[dua mondmilito]] kaj de la sekva interrompo de la aktiveco de la Medicinista Ofico de Lourdes, la kazo Francis Pascal povis esti ekzamenita en la komisiono nur [[1948]]. Medicinisto Leuret informas: ''“La saniĝo ne estas laŭ la nunaj sciencoj komprenebla, kaj koncerne la naturon de la malsano kaj koncerne la rapidecon de la rekupero de la vidkapablo kaj de la marŝkapablo, kaj ĝuste pro tio la kazo transiris al la kanona komisiono de la diocezo por ke ĝi estu juĝata”.'' Charles de Provenchères, [[ĉefepiskopo]] de [[Aix-en-Provence|Aix]], [[Arles]] kaj [[Embrun]], [[diocezo]] kompetenta, la 3-an de majo [[1949]] deklaris la saniĝon mirakla..<ref>A. Läpple, Op. cit., pp. 119-123</ref> === Leo Schwager === Bernard-Josef Schwager naskiĝis la 19-an de majo [[1924]] en [[Balterswil]] [[Svislando]], en kamparana familio. Aĝe de 21 jaroj, la 2-an de novembro [[1945]], eniris la religiulan komunumon de la [[Benediktanoj]]. Manifestiĝis, tamen, baldaŭ la unuaj simptomoj de plurflanka sklerozo; en [[1947]] li estis akceptita kiel provizora votinto kun la nomo de frato Leo, kaj la 8-an de decembro [[1950]] elmetis la religiulajn votojn. En [[1951]] la malsano malpliboniĝis: postvenis [[afazio]] kaj [[hemiplegio]]. Al li estis permesite pilgrime aliris Lourdes, kien alvenis la 3-an de aprilo [[1952]]. Post la dua mergiĝo en la banejo, unu matene kaj unu posttagmeze, dum kiuj okazis nenio, ĉirkaŭ la 16-a horo male, dum la [[procesio]] kun la [[Eŭĥaristio|Sanktega Sakramento]], dum ricevado de la persona sakramenta beno, Schwager – kiel mem diros sekve – sin sentis trairita de elektra skuo kaj perceptis ke mem unubate saniĝis; forlasis la invalidveturilon kaj ekgenuiĝis por preĝi..<ref>A. Läpple, Op. cit., pp. 160-164</ref> Ĉio estis ekzamenita la sekvan tagon en Medicinista Ofico de la Sanktejo, kaj sinsekve [[1956]], [[1957]] kaj [[1958]]. La 15-an de aprilo [[1959]], antaŭ la medicinista komisiono de [[Parizo]], la profesoro Jacques Thiébaut deklaris la saniĝon neeksplikebla laŭ la tiamaj sciencaj scioj. Post la rita kontrolo de la kompetenta eklezia episkopa komisiono, la 18-an de decembro [[1960]] la episkopo de de la origina loĝado de la saniĝinto – nome de [[Laŭzano]], [[Freiburg]] kaj [[Ĝenevo]] - François Charrière, deklaris mirakla la resaniĝon. La okazo de frato Schwager estas priskribita en la libro “Mi estis sanigita en Lourdes” de la svisa verkistino Ida Luthold-Minder, redaktita sur la bazo de la rakontoj de la religiulo kaj konstatoj de la komisionoj. === Vittorio Micheli === Vittorio Micheli estis naskiĝinta la 6-a de februaro [[1940]] en Scurelle, malgranda municipo de la [[Provinco de Trento|aŭtonoma provinco de Trento]]. Dudekdujaraĝante, dum militservo, li estis trafita de [[ostosarkomo]] ĉe la [[pelvo]]. Post dek monatoj pasintaj en milita hospitalo de [[Trento]], la [[Radiografio|radiografiaj]] kaj [[Histologio|histologiaj]] kontroloj kaj la koncernaj referaĵoj atestis la gravecon de la kazo <ref>A. Läpple, Op. cit., pp. 182-183</ref> Micheli decidis pilgrime iri al Lourdes. Kiel rezultas el liaj deklaroj kaj de liaj akompanantoj, brankarde portita al la groto, la 2-an de junio [[1963]], post mergiĝo en la fonta akvo, abrupte li sin sentis sanige pliboniĝanta <ref>A. Läpple, Op. cit., p. 183</ref>. Reveninte al la Trenta hospitalo, li restis tie gasto ankoraŭ kelke da monatoj por akurataj kontroloj: radiografioj efektigitaj en tiu periodo rivelas progresivan rekonstruiĝo de la ostaj partoj detruitaj. Micheli, krome, rekomencis marŝi. La 3-an de majo [[1971]] la Medicinista Ofico de Lourdes finis siajn esplorojn per raporto en kiu oni legas: “Vittorio Micheli estis trafita de maligna tumoro ĉe la pelvo, tiun ĝi tute envolvis detruante la plejgrandan parton de la iliumaj ostoj, Tiu tumoro estis sarkomo, kiu abrupte, sen specifa kuracado, malaperis.” Kiel kutime, la medicinista referaĵo estis sendita al la teologa komisiono de la ĉefdiocezo de Trento: kiu pozitive juĝis la a okazon kaj proponis al la ĉefepiskopo procedi al la deklaro pri la mirakleca saniĝo de Micheli, kio okazis la 26-an de majo de [[1976]]. === Delizia Cirolli === Delizia Cirolli naskiĝis la 17-an de novembro de [[1964]] en [[Paternò]] ([[Sicilio]]). En [[1976]] manifestiĝis suferiga ŝveligo ĉe la dekstra genuo; la infaneto estis ekzamenita radiografie kaj histologie ĉe la Universitata Ortopedia Kliniko de la Universitato de [[Katanio]] (Sicilio): oni diagnozis malignan tumoron en la supera parto de la tibio. <br /> Pro la medicinista fatala prognozo, kiu antaŭvidis sesmonatojn de vivo, oni decidis la amputadon de la kruro kaj radioterapian kaj farmakologian kuracadon. <br /> Danke al monkolekto, organizita en la naskiĝa vilaĝo, la infano estis akompanata al Lourdes la (5-13 de aŭgusto) de [[1976]], sed oni vidis neniun pliboniĝon. Sed en la kristnaska tago de la samjaro komencis malaperi la doloroj kaj la ŝveligo, kaj la infano povis esti enkondukita la porinfana lernejo. La sinsekvan jaron oni prezentigis Delizia Cirolli al la Medicinista Ofico de Lourdes kiu, post la rutinaj konstatoj kaj kontroloj laŭlonge de tri jaroj, konstatis la saniĝon kompletan kaj neeksplikeblan (julio de [[1980]]). Kaj la sinsekva eklezia komisiono, aplikante la religiajn kriteriojn, alvenis al konkludo pri la mirakleco de la saniĝo kaj tiel estis deklarita la la loka episkopo == Resaniĝoj ne rekonataj kiel miraklaj de la ŝargita eklezia komisiono == Multas la resaniĝoj abruptaj kaj eksplikeblaj ĉar tiaj deklarita la internacia medicinista komisiono, kiuj tamen ne trovis aprobon ĉe la eklezia komisiono Inter tiuj kazoj falas tiu de Maria Bailly, okazinta en [[1903]], fama ĉar ĝi estis priskribita de la medicinisto kaj scienculo [[Alexis Carrel]] en ties libro ''[[Vojaĝo al Lourdes]]''. Li, hazarde deĵoranta inter la malsanuloj pilgrimantaj al la Sanktejo de Lourdes, konstatis propraokule la resaniĝon de de la virino: Tio estis okazo por lia transiro de [[agnostikismo]] al la Katolika Kredo. == Opinioj pri la mirakloj == [[Luc Montagnier]], direktoro de la [[Institut Pasteur]], malkovrinto de la viruso [[HIV]] kaj [[Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino]] 2008, skribis: “Rilate la mirakloj de Lurdo, kiuj mi analizis, mi opinias ke efektive temas pri io neeksplikebla. […] Mi ne komprenas tiujn miraklojn sed agnoskas ke okazas saniĝoj ne konstatitaj en la stato de la nura scienco.<ref>Montagnier Luc; Niaussat Michel; Harrouard Philippe, "Il Nobel e il monaco. Dialoghi sul nostro tempo" Collana: Varia Giunti ISBN 9788809773417, 2012</ref> == Kritikoj kaj teologiaj kaj medicinistaj respondoj == a) Kial la mirakloj estas tiom maloftaj se kompartaj al la pilgrima alfluo (pli ol cent milionoj da homoj)? <br /> ''La invito de la Apero estis la preĝo kaj la konvertiĝo; la saniĝo evidente estas korolario tute nebezonata.''<br /> b) La miraklaj kazoj ne superas, fakte, la procento de la spontanaj remitoj de neoplaziaj malsanoj. <br /> ''Pri tiu procento estas batalo inter kompetentuloj kaj. plue, la abrupteco de la saniĝo estas io tute originala kaj unika. Al kio aldonendas ke ne temas ekskluzive pri neoplazioj.'' <br /> c) [[Émile Zola]] rimarkigas ke, inter la multaj lambastonoj troviĝas neniu ligna kruro. <br /> ''Vere, kvankam foje estas kazoj en kiuj rekonstruiĝis la osto detruiĝinta.'' <ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16412235 Spontaneous regression of bone metastasis from re... (BMC Cancer. 2006&#93; - PubMed - NCBI<!-- Titolo generato automaticamente -->]</ref> <ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19918481 A unique case of spontaneous regression of metastati... (Cases J. 2009&#93; - PubMed – NCBI.]</ref>.<br /> ĉ) Kial Dio rompus la harmonion de la naturaj leĝoj, kontraŭante sian originan kreadon? Tiaj ŝanĝoj modifus la tutan universon. <br /> ''Dio antaŭsciis tion ĉar li antaŭvolis kaj antaŭharmoniigis.'' <br /> d)Tiaj mirakloj okazas ankaŭ en sanktejoj de aliaj religioj. Do ili pruvas nenion favore de kristanismo. <br /> ''Laŭ kristanismo Dio estas la unika Dio amanto al ĉiuj homoj kaj agas ĉiam favore al la homo: do ankaŭ la miraklo, laŭprincipe, povas okazi ankaŭ ekstere de kristanismo. Tamen temas ankaŭ pri dokumentado: oni apliku al ĉio la kontrolan rigoron igita bezona en la kristana kulturo. <br /> e) La eksterordinareco de la miraklo fascinus kaj detruus la liberan elekton de la homo kiu restus katenita de la sufokiga evidento. <br /> ''En kristanismo la miraklo estas ankaŭ io konfidenca, io humila kiu lasas spacon al la necesa esploro, Foje Jesuo rezignis, eĉ rifuzis la miraklojn kiujn tamen, en diversaj cirkonstancoj, mem efektivigis.'' <br /> f) Kaj se temus pri efikoj de memsugestio? <br /> ''La komisionoj profunde esploras la personecon de la “miraklito”. Kaj, krome, foje, temas pri infanoj, tute nekonesciaj pri la afero.''<br /> g).... == Kritikoj == Matematikisto [[Piergiorgio Odifreddi]] konstatigas ke la spontanaj remitoj de patologio estas vaste pli nombraj ol la lurdaj mirakloj. Tio veras, respondas la lurda medicinista komitato, sed temas pri remito subita kaj abrupta kaj kompleta, science konstatebla. “Sendube, la spontana remito de neoplazioj estas fenomeno bedaŭrinde malofta, sed konata de dekoj en medicino: la kazoj de spontana remito, ĉiukaze, kutime koncernas tumorajn masojn kaj ne hororajn metastazojn vastigitaj en la tuta korpo kun detruo de sanaj histoj.<ref>[http://www.aiac-cli.org/pubblicazioni/tarro/Scienza%20e%20Fede.htm GIULIO TARRO Scienza e fede.]</ref> Kutime la ebleco de la miraklo estas rifuzata pro la aprioraĵo laŭ kiu Dio ne ekzistas aŭ se ekzistas pri la homaj aferoj ne interesiĝas. == Vojaĝo al Lourdes == ''[[Vojaĝo al Lourdes]]'' (france: ''Le Voyage de Lourdes'') estas libro de franca medicinisto kaj sciencisto Alexis Carrel (Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino de 1912), publikigita en 1949 en 1903 kiel medicinisto deĵoranta en trajno por malsanaj pilgrimantoj al la sanktejo de Lurdo. En Lurdo li estis vidatestanto pri neeksplikebla saniĝo de juna virino, Maria Bailly, finstadia malsanulino. Carrel, kiu estis [[Agnostikismo|agnostikulo]], sekve de tiu evento alproksimiĝis al la katolika kredo. Kompletigas la libron iuj eltiraĵoj el la taglibroj de la lastaj jaroj de lia vivo, entenataj en liaj filozofiaj kaj sociaj meditoj. La sukceso de la libro dependis ankaŭ de la fakto ke ĝi estis publikigita post la morto de la verkisto, nome tridek jaroj post la Vojaĝo al Lourdes. == Notoj == {{referencoj}} == Bibliografio == * Rita Coruzzi, ''Il miracolo quotidiano. Lourdes vista dai malati'', EDB, 2008 * Yves Chiron, ''Inchiesta sui miracoli di Lourdes'', Lindau, 2006 * René Laurentin, ''Lourdes'', Mondadori, 2002 * Patrick Theillier, ''Lourdes. E se parlassimo dei miracoli...'', EDB, 2002 * Alfred Läpple, ''I miracoli di Lourdes'', Piemme, 1997 * Alexis Carrel, ''Viaggio a Lourdes'', Morcelliana, 1980 * Maurizio Magnani, ''Spiegare i miracoli. Interpretazione critica di prodigi e guarigioni miracolose'', Dedalo, [[Bari]], 2005 * Luigi Garlaschelli, ''Lourdes. I dossier sconosciuti'', Italian University Press , 2011 * Renato Pierri, ''Nostra signora di Lourdes'', Mind Edizioni, 2012 == Vidu ankaŭ == * [[Bernadette Soubirous]] * [[Maria Apero]] * [[Miraklo]] * [[Alexis Carrel]] * [[Vojaĝo al Lourdes]] * [[Privata revelacio]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.lourdes-france.org/index.php?id=636&contexte=it] Oficiala retejo de la Sanktejo de Lurdo] * Official Lourdes Medical Bureau website: [http://en.lourdes-france.org/deepen/cures-and-miracles/the-international-medical-committee] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150403063323/http://en.lourdes-france.org/deepen/cures-and-miracles/the-international-medical-committee |date=2015-04-03 }} * Article from Lourdes Magazine: [http://www.lourdes-magazine.com/article.php3?id_article=577&lang=fr] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120303135853/http://www.lourdes-magazine.com/article.php3?id_article=577&lang=fr |date=2012-03-03 }} * Intervjuo al Dr Theillier:{{en}} [http://www.tfp.org/magazine/mag73/lourdes_medical.htm Lourdes — A Medical Perspective] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081122163349/http://www.tfp.org/magazine/mag73/lourdes_medical.htm |date=2008-11-22 }} * [http://www.studentbmj.com/issues/02/02/life/33.php Article from student BMJ] [[Kategorio:Katolikismo]] [[Kategorio:Kristanaj terminoj]] [[Kategorio:Lourdes]] [[Kategorio:Pilgrimado]] 31qhzhvme6xky5g1vnov7undpl2wh63 0 527442 9423341 9420841 2026-07-08T12:54:25Z Crosstor 3176 /* F */ 9423341 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj studentoj en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo): * Vi trovos la studentojn inter L-Z en [[Listo de studentoj en Scienca Universitato Loránd Eötvös (L-Z)]] *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == {{Div col|cols = 3}} * [[Ervin Aba]] * [[Ödön Abaffy]] * [[Aurél Abafi]] * [[Ferenc Ábel]] * [[Asztrik Sándor Abday]] * [[Géza Abonyi (juristo)]] * [[István Abonyi (ŝakisto)]] * [[Sándor Abonyi]] * [[Iván Abonyi]] * [[Ernő Ábrahám]] * [[János Ábrahám (ginekologo)]] * [[Ján Abrahamffy]] * [[Lajos Ábrai]] * [[János Abrudbányay]] * [[Ernő Ács]] * [[Margit Ács]] * [[Mihály Ács (pli aĝa)]] * [[Pál Ács]] * [[László Acsády]] * [[László Acsay]] * [[Tihamér Acsay]] * [[István Aczél]] * [[Márton Aczél]] * [[András Ádám (atomfizikisto)]] * [[Gerzson Ádám]] * [[György Ádám (advokato)]] * [[György Ádám (fiziologo)]] * [[Lajos Ádám]] * [[László Ádám (geografo)]] * [[Lóránt Ádám]] * [[Tamás Adamik]] * [[Anna Adamikné Jászó]] * [[János Áder]] * [[Antal Adler-Rácz]] * [[Andor Adorján]] * [[Ármin Adorján]] * [[Boldizsár Adorján]] * [[Csaba Adorjáni]] * [[Árpád Ág]] * [[Ágnes Ágai]] * [[László Agárdi]] * [[Péter Agárdi]] * [[Gyula Agárdy]] * [[Mária Aggházy]] * [[Lajos Ágner]] * [[Gergely Agócs]] * [[Tamás Agócs]] * [[Pál Agócsy]] * [[Tivadar Agorasztó]] * [[Julián Imre Ágoston]] * [[József Aistleitner]] * [[Zoltán Ernő Ajkay]] * [[Miklós Ajtai (kemiisto)]] * [[Miklós Ajtai (matematikisto)]] * [[Sándor Ajtai Kovách]] * [[Károly Ákos]] * [[Ambrus Alaksza]] * [[Gyula Alapi]] * [[Ferenc Alabán]] * [[Antal Albely]] * [[Ferenc Albert (astronomo)]] * [[István Albert (piaristo)]] * [[Miklós Aldobolyi Nagy]] * [[Károly Alexa]] * [[Béla Alexander]] * [[Bernát Alexander]] * [[Gábor Alexander]] * [[László Alföldi]] * [[Jenő Alföldy (redaktoro)]] * [[Ödön Alliquander (filo)]] * [[Anna Almásiné Törőcsik]] * [[Anna Almásiné Törőcsik]] * [[György Almássy (radiologo)]] * [[László Almásy (politikisto)]] * [[László Alpár]] * [[Gyula Altenburger]] * [[Ágoston Ambrózy (poeto)]] * [[Ágoston Ambrózy (juĝisto)]] * [[Géza Ambrózy]] * [[Gyula Ambrózy (juristo)]] * [[Gyula Ambrus]] * [[Klára Ambrus]] * [[Ernő Andai]] * [[Aurél Anderkó]] * [[Károly András]] * [[Ernő Andrássy]] * [[Sándor Andrássy]] * [[Sándor Andrikovics]] * [[Tivadar Angehrn]] * [[Iván Angelus]] * [[István János Angyal]] * [[József Angyal]] * [[Mária Angyal]] * [[Gergely Angyalosi]] * [[Béla Ángyán]] * [[János Ángyán]] * [[János Ángyán (kemiisto)]] * [[János Dániel Anisits]] * [[Béla Andrásfai]] * [[József Andrasovszky]] * [[Frigyes Antal]] * [[Gyula Antal]] * [[Lajos Antal]] * [[László Antal (lingvisto)]] * [[Mihály Antalfi]] * [[József Antall]] * [[István Ányos]] * [[István Apáthy (juristo)]] * [[Ákos Bertalan Apatóczky]] * [[György Apponyi (politikisto)]] * [[Béla Aradi]] * [[Mátyás Pál Aradi]] * [[Kálmán Arady]] * [[Dániel Arany]] * [[Sándor Arany (juĝisto)]] * [[István Arató (instruisto)]] * [[Pál Arató]] * [[Döme Argenti]] * [[Adolf Árpási]] * [[Edgár Artner]] * [[Tivadar Artner]] * [[Ilona Ásványi]] * [[Imre Aszódi]] * [[Mária Aszódi]] * [[László Asztalos]] * [[Sándor Asztalos (redaktoro)]] * [[Elemér Atzél]] * [[György Auer]] * [[Vince Augustin (kuracisto)]] * [[Aladár Aujeszky]] * [[László Aujeszky]] * [[Pál Auer]] * [[Ákos Azary]] {{Div col end}} == B == {{Div col|cols = 3}} * [[Endre Baán]] * [[László Baán]] * [[Mihály Bába]] * [[Vincențiu Babeș]] * [[Béla Babiczky]] * [[László Babiczky]] * [[Miĥaelo Babits]] * [[Sándor Babocsay]] * [[Ernő Babos]] * [[Imre Bach]] * [[Béla Bacher]] * [[Richárd Backhausz]] * [[Iván Bächer]] * [[Tamás Bács]] * [[György Bacsák]] * [[Tamás Bácskai]] * [[Zoltán Bacskay]] * [[Jenő Bacsó]] * [[Nándor Bacsó]] * [[Albert Baczoni]] * [[József Badics]] * [[Emőke Bagdy]] * [[Ferenc Baintner]] * [[Hugó Baintner]] * [[Erzsébet Bajári]] * [[Géza Bajári]] * [[Pál Bajory]] * [[János Bak]] * [[János Mihály Bak]] * [[József Bak]] * [[Róbert Bak]] * [[András Baka]] * [[István Bakács]] * [[György Bakay]] * [[Lajos Bakay (kirurgo)]] * [[Ágnes Bakó (komunisto)]] * [[Ferenc Bakó]] * [[Gábor Bakó (entomologo)]] * [[József Bakody (kuracisto)]] * [[Ferenc Bakonyi]] * [[Kálmán Bakonyi]] * [[Tibor Bakonyi (politikisto)]] * [[Ferenc Bakos]] * [[Gáspár Bakos]] * [[Tibor Bakos]] * [[Csaba Baksa]] * [[Zoltán Baksay]] * [[Zelka Baktay]] * [[József Bakucz]] * [[Péter Balabán]] * [[Edit Balás]] * [[Péter Elemér Balás]] * [[Ármin Balassa]] * [[Béla Balassa]] * [[József Balassa (ĵurnalisto)]] * [[József Balassa (lingvisto)]] * [[Péter Balassa]] * [[László Balássy]] * [[Ádám Balázs]] * [[Ágnes Balázs]] * [[Alice Judit Balázs]] * [[Béla Árpád Balázs]] * [[Béla Balázs (historiisto)]] * [[Dénes Balázs]] * [[Endre Balázs]] * [[Géza Balázs]] * [[György Balázs (historiisto)]] * [[György Balázs (lokhistoriisto)]] * [[János Balázs (lingvisto)]] * [[József Balázs (dramaturgo)]] * [[Júlia Balázs]] * [[Lajos Balázs (astronomo)]] * [[Lóránt Balázs]] * [[Mária Balázs]] * [[Mihály Balázs (redaktoro)]] * [[Péter Balázs (arkivisto)]] * [[Sándor Balázs (bibliotekisto)]] * [[Sándor Balázs (instruisto)]] * [[András Báldi]] * [[Emil Baleczky]] * [[Antal Bálint (psikologo)]] * [[Michael Balint]] * [[Péter Bálint (kuracisto)]] * [[Rezső Bálint (kuracisto)]] * [[István Bálint Nagy]] * [[Béla Balkay]] * [[Aladár Balla]] * [[Borisz Balla]] * [[Károly Balla (juristo)]] * [[Károly Ballagi]] * [[György Baló]] * [[Júlia Baló]] * [[Albin Lajos Balogh]] * [[Andor Balogh]] * [[Arnold Balogh]] * [[Béla Balogh (antropologo)]] * [[Ernő Balogh (onkologo)]] * [[Gyula Balogh (arkivisto)]] * [[Ilona Balogh]] * [[Jolán Balogh]] * [[József Balogh (filologo)]] * [[Károly Balogh (oficisto)]] * [[Katalin Balogh (psikologo)]] * [[Margit Balogh (geografo)]] * [[Margit Balogh (historiisto)]] * [[Pál Balogh (publikigisto)]] * [[Sándor Balogh (historiisto)]] * [[Tibor Balogh (filozofo)]] * [[Tamás Balogh]] * [[Tihamér Balogh]] * [[György Baloghy]] * [[Béla Bamberger]] * [[Ervin Bán]] * [[Márton Bán]] * [[Róbert Bán]] * [[Zsófia Bán]] * [[Gábor Bándi]] * [[Eszter Bánffy]] * [[Florio Banfi]] * [[Zsigmond Bánfi]] * [[Imre Bangha]] * [[Béla Miksa Bánhegyi]] * [[József Bánhegyi]] * [[Zoltán Bánhidi]] * [[Ernő Bánk]] * [[Erzsébet Bánkiné Molnár]] * [[József Banner]] * [[István Banó]] * [[Dezső Bánóczi]] * [[László Bánóczi]] * [[György Bánrévy]] * [[Sándor Bánvárth]] * [[Éva Bányai (kemiisto)]] * [[Éva Bányai (psikologo)]] * [[Jenő Barabás]] * [[Albert-László Barabási]] * [[Marcell Baracs]] * [[István Baraczka]] * [[Péter Bárándy]] * [[László Baránszky]] * [[László Baránszky-Jób]] * [[János Bárány (radiologo)]] * [[Péter Bárány]] * [[Béla Baranyai]] * [[Jusztin Gyula Baranyay]] * [[Zoltán Baranyai]] * [[Zsolt Baranyai]] * [[Irén Barát]] * [[Tibor Baráth]] * [[Zoltán Barcsay-Amant]] * [[József Barcza (instruisto)]] * [[Gusztáv Bárczi]] * [[Imre Bárd]] * [[László Bárdi]] * [[Kálmán Bardócz]] * [[András Bárdos]] * [[Kornél Albert Bárdos]] * [[László Bárdos (poeto)]] * [[János Bárdosi]] * [[Ilona Barkóczi]] * [[László Barkóczi]] * [[József Barla Szabó (kuracisto)]] * [[Gusztáv Barlay]] * [[Ödön Szabolcs Barlay]] * [[Balázs Barna]] * [[Béla Barna (matematikisto)]] * [[Ignác Barna (juĝisto)]] * [[János Barna (instruisto)]] * [[Péter Barna]] * [[János Baross]] * [[Lajos Baróti (historiisto)]] * [[György Barra]] * [[Balázs Barsi]] * [[Gyula Barsy]] * [[János Bársony]] * [[Jenő Bársony (instruisto)]] * [[Tivadar Bársony]] * [[András Barta]] * [[István Barta]] * [[Ödön Barta]] * [[Tamás Bartal]] * [[Tamás Bártfai]] * [[László Bártfai Szabó]] * [[Béla Bartha (juristo)]] * [[József Bartha (instruisto)]] * [[Júlia Bartha]] * [[Katalin Bartha (lingvisto)]] * [[Judit Bartholy]] * [[Lajos Bartkó]] * [[József Bartóky]] * [[Géza Bartoniek]] * [[Attila István Bartos]] * [[Huba Bartos]] * [[Lajos Bartucz]] * [[Lóránt Basch]] * [[Bertalan Baskay Tóth]] * [[Ferenc Batári]] * [[Béla Baternay]] * [[Csaba Báthori]] * [[Gábor Báthory (televidparolisto)]] * [[István Báthory (kuracisto)]] * [[János Batizfalvy]] * [[Zsigmond Bátky]] * [[Viktor Bátor]] * [[Lajos Báttaszéki]] * [[Lajos Batthyány (guberniestro)]] * [[Ervin Bauer]] * [[József Bauer]] * [[Péter Tamás Bauer]] * [[Simon Bauer (instruisto)]] * [[Ferenc Ferdinánd Baumgarten]] * [[Izidor Baumgarten]] * [[Nándor Baumgarten]] * [[Alajos Baumgartner]] * [[Béla Bay]] * [[Gusztáv Bayerle]] * [[Hugó Beck]] * [[Salamon Beck]] * [[Soma Beck]] * [[Oszkár Becsey]] * [[Anna Bede]] * [[Gábor Bednanics]] * [[János Beér]] * [[László Beke]] * [[Manó Beke]] * [[Margit Beke]] * [[István Békeffi]] * [[Remig Békefi]] * [[György Békés]] * [[András Békéssy]] * [[György Békésy]] * [[Imre Békey]] * [[Ernő Béki]] * [[Gusztáv Beksics]] * [[Iván Béky-Halász]] * [[Iván Bélai]] * [[Vilmos Bélay]] * [[Béla Béldi]] * [[Márta Belényesi]] * [[János Belitzky]] * [[Ervin Bellák]] * [[Béla Bellér]] * [[Pál Bélley]] * [[Pál Belohorszky]] * [[Gellért Belon]] * [[Sándor Beluleszkó]] * [[István Bencsik (pedagogo)]] * [[József Bencze]] * [[László Benczédi]] * [[Gyula Benczúr (kuracisto)]] * [[Jenő Benda]] * [[László Bendefy]] * [[Ferenc Bene (kuracisto)]] * [[András Benedek]] * [[Jenő Benedek (juristo)]] * [[Henrik Benedict]] * [[László Benkő (verkisto)]] * [[Nóra Benkő]] * [[Katalin Benson]] * [[László Beöthy (teatrestro)]] * [[Pál Beöthy]] * [[Zsigmond Beöthy]] * [[Zsolt Beöthy]] * [[Eszter Berán]] * [[Viktor Bérces]] * [[Imre Berczeller]] * [[László Berczeller]] * [[Árpád Berczik (biologo)]] * [[Endre Berecz]] * [[János Berecz]] * [[Tamás Bereczkei]] * [[Gábor Bereczki]] * [[Máté Bereczki]] * [[György Berentey]] * [[Edit Beregi]] * [[György Berencsi (bakteriologo)]] * [[Ernő Berentey (patro)]] * [[Csilla Berényi]] * [[Sándor Berényi]] * [[Gyula Bereznai]] * [[Péter Beretzk]] * [[Péter Bergendy (reĝisoro)]] * [[Dénes Berinkey]] * [[józsef Berkes (piaristo)]] * [[Zoltán Berkes]] * [[Gáspár Bernát]] * [[Gabriella Bernáth]] * [[Géza Bernáth]] * [[Jenő Bernátsky]] * [[Jolán Berrár]] * [[Károly Bertalan]] * [[Vilmos Bertalan]] * [[Iván Bertényi (pli aĝa)]] * [[Iván Bertényi (pli juna)]] * [[László Béry]] * [[János Berze Nagy]] * [[László Berzsenyi-Janosits]] * [[Lajos Bese]] * [[Miklós Besnyő]] * [[István Bethlen]] * [[Géza Bethlenfalvy]] * [[Béla Bevilaqua-Borsodi]] * [[Miklós Bezegh-Huszágh]] * [[László Bezerédj]] * [[Nándor Bezsilla]] * [[István Bibó (arthistoriisto)]] * [[István Bibó (etnologo)]] * [[Judit Bibó]] * [[Gábor Bikich]] * [[Ágnes Binét]] * [[Géza Birkás]] * [[Ede Flórián Birly]] * [[Gábor Biró (fizikisto)]] * [[Lajos Pál Bíró]] * [[Pál Bíró]] * [[Zoltán Bíró]] * [[Ágnes Birtalan]] * [[Dezső Bita]] * [[Illés Béla Bitter]] * [[Gyula Bittera]] * [[Miklós Bittera]] * [[Ákos Bizony]] * [[Lajos Blau]] * [[Imre Boba]] * [[Ida Bobula]] * [[Ferenc Bodgál]] * [[Ernő Bocz]] * [[László Bodi]] * [[Kriszta Bódis]] * [[György Bodnár]] * [[Zoltán Bodnár]] * [[István Bodócs]] * [[Lajos Bodola]] * [[Géza Bodolay]] * [[István Bodolai]] * [[Csaba Bödör]] * [[Gábor Bódy]] * [[Gergely Bódy]] * [[Lajos Boglár]] * [[András Bognár]] * [[Cecil Pál Bognár]] * [[Emil Bognár]] * [[Iván Bognár]] * [[János Bognár]] * [[Lajos Bognár]] * [[Szabolcs Bognár]] * [[Szilvia Bognár]] * [[Zalán Bognár]] * [[Árpád Bogsch]] * [[László Bogsch]] * [[Tamás Bogyay]] * [[András Bohár]] * [[Aranka Böhm]] * [[János Böhm]] * [[Károly Böhm (kuracisto)]] * [[Gábor Bojár]] * [[Iván Bojár]] * [[Iván András Bojár]] * [[Endre Bojtár]] * [[József Böjte]] * [[Éva Bóka]] * [[Antal Bókay]] * [[Zoltán Bókay]] * [[Elemér Bokor]] * [[Hanna Bokorné Szegő]] * [[János Bokrányi]] * [[András Bokrétás]] * [[Kálmán Boldisár]] * [[Dániel Bolgár (historiisto)]] * [[Ilona Bolla]] * [[Enikő Bollobás]] * [[József Bölöny (advokato)]] * [[Károly Bolyó]] * [[Ervin Bóna]] * [[Miklós Bóna]] * [[Ferenc Boncz]] * [[Ödön Boncz]] * [[Éva Bónis]] * [[György Bónis]] * [[Jenő Bonomi]] * [[László Böőr]] * [[Ambrus Bor]] * [[Kálmán Bor]] * [[Gáspár Borbás]] * [[Andor Börcsök]] * [[Beatrix Boreczky]] * [[György Borgos]] * [[István Ferenc Borhegyi]] * [[Iván Boronkai]] * [[Ádám Boros]] * [[Endre Boros]] * [[Gábor Boros (filozofihistoriisto)]] * [[István Boros (biologo)]] * [[Zsuzsanna Boros]] * [[Mihály Boross]] * [[Ottilia Boross]] * [[Péter Boross]] * [[József Borossay]] * [[András Borosy]] * [[Iván Borsa]] * [[György Borsányi (historiisto)]] * [[Károly Borsányi]] * [[Csaba Borsodi]] * [[Balázs Borsos]] * [[Béla Borsos]] * [[Ödön Borsos-Nachtnébel]] * [[József Borus]] * [[Arnold Károly Börzsönyi]] * [[Sándor Boschan]] * [[Zoltán Bosnyák (subministro)]] * [[Miklós Böszörményi]] * [[Zoltán Böszörményi (psikiatro)]] * [[Iván Böszörményi-Nagy]] * [[Antal Both]] * [[Ferenc Botka]] * [[József Botlik]] * [[Imre Botos]] * [[Béla Bottló]] * [[Olga Bottyán]] * [[György Boytha]] * [[András Bozóki]] * [[Edina Bozóky]] * [[Mihály Bozsi]] * [[Ferenc Bőzsöny]] * [[Olivér Brachfeld]] * [[Siegfried Brachfeld]] * [[András Bragyova]] * [[Béla Brandenstein]] * [[Soma Braun]] * [[Angelo Brelich]] * [[Mario Brelich]] * [[Sándor Brodszky]] * [[András Bródy]] * [[András Bródy (ekonomikisto)]] * [[Ernő Bródy (politikisto)]] * [[Sándor Büchler]] * [[József Bucsy]] * [[Zoltán Buczolich]] * [[Gyula Budai]] * [[József Budaváry]] * [[József Buday]] * [[Károly Buday]] * [[Andor Budincsevits]] * [[Jusztin Budó]] * [[László Buga]] * [[István Bugarszky]] * [[Károly Bugár-Mészáros]] * [[István Bugyi]] * [[Márton Bujdosó]] * [[György Bulányi]] * [[Gyula Bulyovszky (ĵurnalisto)]] * [[Béla Büky (bibliotekisto)]] * [[Dorottya Büky]] * [[Gergely Imre Burány]] * [[Károly Burger]] * [[Aladár Burgyán]] * [[Péter Búsbach]] * [[Miklós Büttner]] * [[János Buza (instruisto)]] * [[János Buza (historiisto)]] * [[Aladár Buzágh]] * [[János Buzási (arkivisto)]] * [[Ábel József Buzássy]] {{Div col end}} == C == {{Div col|cols = 3}} * [[Gábor Carelli]] * [[László Castiglione]] * [[Ferdinánd Chernel]] * [[István Chernel]] * [[József Cherny]] * [[István Cornides]] * [[Attila Cosovan]] * [[István Csabai]] * [[Árpád Csák]] * [[György Csákány]] * [[Béla Csákvári]] * [[Zsolt Csalog]] * [[György Csanádi (juristo)]] * [[Gusztáv Csanády]] * [[Veronika Csánk]] * [[Ferenc Csányi]] * [[András Csapó]] * [[Gábor Csapó]] * [[Csaba Csapodi]] * [[István Csapody (kuracisto)]] * [[Lajos Csapody]] * [[Vera Csapody]] * [[Klára Csapodyné Gárdonyi]] * [[János Csarada]] * [[Elemér Császár (fizikisto)]] * [[Margit Császár]] * [[Mihály Császár]] * [[Dániel Csatári]] * [[Magdolna Csath]] * [[Tamás Csató]] * [[Elemér Csávossy]] * [[Dezső Csejtei]] * [[Károly Csemegi]] * [[Béla Csepreghy]] * [[Ilona Csepreghyné Meznerics]] * [[Zoltán Csepregi]] * [[József Cserép]] * [[István Cseresnyés]] * [[Adolf Cserey]] * [[Zsuzsa Cserje]] * [[Tihamér Csemiczky]] * [[Károly Csertán]] * [[Ferenc Csík]] * [[Sándor Csikesz]] * [[Lenke Csíkhelyi]] * [[István Csillag (ministro)]] * [[Klára Királyné Csilléry]] * [[Andor Csizmadia]] * [[Endre Csobán]] * [[János Csóka]] * [[János Csokits]] * [[Mózes Csoma]] * [[Mihály Csomor]] * [[Barnabás Csongor]] * [[Zsuzsanna Csongrády]] * [[Emil Csonka]] * [[Antal Csorba]] * [[Csaba Csorba]] * [[Csilla Csorba]] * [[Ferenc Csorba]] * [[László Csorba]] * [[Tibor Csorba]] * [[Titusz Csörgey]] * [[Marianna Csörnyei]] * [[Rumen István Csörsz]] * [[Mihály Imre Csősz]] * [[Jenő Csuday]] * [[Enikő Csukovits]] * [[Kálmán Czakó]] * [[Lajos Czakó Ambró]] * [[Károly Czeglédy]] * [[Marianne Czeke]] * [[István Czigler]] * [[Mihály Czine]] * [[Ernő Czóbel]] * [[Alfréd Czobor]] * [[Gábor Czoch]] * [[Kálmán Czógler]] * [[László Czoma]] * [[János Czukor]] {{Div col end}} == D == {{Div col|cols = 3}} * [[László Dabis]] * [[Béla Dalos]] * [[József Dallos]] * [[Róbert Dán]] * [[Villebald József Danczi]] * [[Ágnes Dániel]] * [[Anna Dániel]] * [[Arnold Dániel]] * [[Ernő Dániel (pianisto)]] * [[Dezső Dányi]] * [[Imre Dambrovszky]] * [[Kálmán Darányi]] * [[Alajos Daruváry]] * [[Móric Darvai]] * [[Géza Dávid]] * [[Gyula Dávid (advokato)]] * [[Zoltán Dávid]] * [[Júlia Deák]] * [[Pál Deák]] * [[László Deák-Sárosi]] * [[Imre Sixtus Debreczeni]] * [[Miklós Dede]] * [[János Dedinszky]] * [[Gusztáv Degen]] * [[János Dégen]] * [[Miklós Degré]] * [[István Dékány (reĝisoro)]] * [[László Deme]] * [[Mihály Demeczky]] * [[Zsolt Demetrovics]] * [[Antal Demién]] * [[Kálmán Demkó]] * [[Katalin Dér]] * [[Imre Derényi]] * [[Balázs Déri]] * [[Dezső Deseő]] * [[Frigyes Dési]] * [[László Detre]] * [[József Dévald]] * [[Lóránt Dezső]] * [[István Dienes]] * [[Pál Dienes]] * [[Valéria Dienes]] * [[János Diescher]] * [[Károly Dietz]] * [[István Diószegi (historiisto)]] * [[László Diószegi]] * [[Gusztáv Adolf Dirner]] * [[Gábor Ditrói]] * [[Ilona Dobos]] * [[László Dobos (oficisto)]] * [[Antal Dobosy]] * [[Klára Dobrev]] * [[Laura Döbrösi]] * [[Aladár Dobrovits]] * [[László Dobszay (dirigento)]] * [[Attila Dóka]] * [[Klára Dóka]] * [[Gábor Doleschall]] * [[Miklós Domahidy]] * [[Sándor Domanovszky]] * [[Géza Dombóvári]] * [[Lajos Dömény]] * [[Imre Domin]] * [[István Dömök]] * [[Gábor Domokos (fizikisto)]] * [[Péter Domokos (fizikisto)]] * [[Ottó Domonkos]] * [[András Dömötör]] * [[Tekla Dömötör]] * [[György Donáth]] * [[Péter Donáth]] * [[László Dormándi]] * [[Dávid Dorosz]] * [[Ferenc Dőry]] * [[János Drábik]] * [[Tibor Draskovics]] * [[Imre Dréhr]] * [[Dénes Dubovitz]] * [[Róbert Dubravszky]] * [[Előd Dudás]] * [[Ágnes Dukkon]] * [[Károly Duló]] * [[Jenő Dulovits]] * [[Dezső Dümmerth]] * [[István Dunkl]] * [[György Dupka]] * [[Győző Duró]] * [[Győző Dvortsák]] {{Div col end}} == E == {{Div col|cols = 3}} * [[Antal Éber]] * [[Ferenc Eckhart]] * [[Ferenc Eckstein]] * [[István Ecsedi]] * [[Csaba Ecsedy]] * [[Ildikó Ecsedy]] * [[Bertalan Edelstein]] * [[István Egressy]] * [[Zoltán Egressy (verkisto)]] * [[Oszkár Egri]] * [[Péter Egri]] * [[András Egyed]] * [[Brigitta Egyed]] * [[István Egyed]] * [[Dávid Egyedi]] * [[Ottó Eiben]] * [[György Eisemann]] * [[Sándor Eisenmáyer]] * [[Lajos Ejury]] * [[Károly Eke]] * [[Oszkár Elek]] * [[Gyula Elischer]] * [[Béla Éless]] * [[Mária Ember]] * [[Kálmán Emszt]] * [[Stephan Ladislaus Endlicher]] * [[Vendel Endrédy]] * [[Ákos Endrei]] * [[Zalán Endrei]] * [[Gyula Endrey]] * [[Sebő Endrődi]] * [[Károly Engel (kuracisto)]] * [[Kálmán Eperjessy]] * [[Gyula Eörsi]] * [[Mátyás Eörsi]] * [[Ignác Eötvös (pli aĝa)]] * [[Ignác Eötvös (pli juna)]] * [[Károly Eötvös]] * '''[[Loránd Eötvös]]''' (nomdonanto de la universitato) * [[Géza Eperjessy]] * [[László Epstein]] * [[Gabriella Erdélyi]] * [[Gizella Erdélyi]] * [[Ilona T. Erdélyi]] * [[István Erdélyi (arkeologo)]] * [[János Erdélyi (mineralogo)]] * [[Zsuzsanna Erdélyi]] * [[Ádám Erdész]] * [[Gyula Erdmann]] * [[Gábor Erdődy]] * [[Gyula Erdődy]] * [[Tibor Erényi]] * [[István Éri]] * [[József Ernyey]] * [[Bálint Érdi]] * [[Paul Erdős]] * [[Zoltán Erdős]] * [[Ferenc Erős]] * [[Gedeon Erős]] * [[Zoltán Erős]] * [[Pál Erőss]] * [[Móric Esterházy]] * [[Péter Esterházy]] * [[János Estók]] * [[Gyula Ethey]] * [[Lajos Evva]] {{Div col end}} == F == {{Div col|cols = 3}} * [[Dóra F. Csanak]] * [[László F. Földényi]] * [[Zsuzsa F. Várkonyi]] * [[Péter Fábri]] * [[Pál Fábry]] * [[László Facsinay]] * [[Mária Fagyas]] * [[Tibor Fajth]] * [[Dezső Falcsik]] * [[Ferenc Fallenbüchl]] * [[Tivadar Fallenbüchl]] * [[Kálmán Faluba]] * [[Géza Faludi]] * [[András Falus]] * [[Ferenc Falus (ĵurnalisto)]] * [[Róbert Falus]] * [[Béla Faragó (fizikisto)]] * [[Klára Faragó]] * [[Attila Márton Farkas]] * [[Géza Farkas]] * [[Gyula Farkas (instruisto)]] * [[Imre Farkas]] * [[Jenő Farkas (tradukisto)]] * [[József Farkas (politikisto)]] * [[Károly Farkas (kuracisto)]] * [[Tibor Farkas (politikisto)]] * [[Zoltán Farkas (kritikisto)]] * [[Zsigmond Farkasházy]] * [[István Fáry]] * [[Ferenc Ervin Fáy]] * [[István Fazekas]] * [[István Fazekas (arkivisto)]] * [[Bence Fehér]] * [[György Fehér (historiisto)]] * [[János Damáz Fehér]] * [[György Feiszt]] * [[György Fejér]] * [[Lipót Fejér]] * [[András Fejérdy]] * [[Géza Gyula Fejérváry]] * [[András Fejes]] * [[Pál Fejes]] * [[Sándor Féjja]] * [[Antal Endre Fekete]] * [[Mihály Fekete (matematikisto)]] * [[Sándor Fekete (redaktoro)]] * [[Zoltán Fekete (agronomo)]] * [[Sándor Fekete]] * [[András Fekete-Győr]] * [[Antal Fekete Nagy]] * [[Péter Feledy]] * [[Ibolya Felhő]] * [[Tamás Fellegi]] * [[Emil Felletár]] * [[Farkas Ignác Fenix]] * [[Gyula Fényes]] * [[Imre Fényes]] * [[Samu Fényes]] * [[István Fenyő (kritikisto)]] * [[István Fenyő (matematikisto)]] * [[Ervin Fenyő]] * [[Márta Fenyő]] * [[Béla Fenyvessy]] * [[Jeromos Károly Fenyvessy]] * [[Mihály Ferdinandy]] * [[Károly Ferencz]] * [[Imre Ferenczi (sociologo)]] * [[Krisztina Ferenczi]] * [[Endre Ferenczy (historiisto)]] * [[Endre Ferenczy (juristo)]] * [[Mária Ferenczy]] * [[László Ferenczy (muzeologo)]] * [[Imre Fest]] * [[István Feuer]] * [[László Filep]] * [[Tamás Gusztáv Filep]] * [[Ernő Fináczy]] * [[Géza Finszter]] * [[Gertrúd Fischer]] * [[Gyula Fischer (rabeno)]] * [[Ádám Fitter]] * [[Jenő Fitz]] * [[Péter Fitz]] * [[Ernő Flachbarth]] * [[József Fleischer]] * [[Péter Flesch]] * [[Endre Flórián]] * [[Ármin Fodor]] * [[Gábor Fodor]] * [[Ilona Fodor]] * [[József Fodor]] * [[Nándor Fodor]] * [[Pál Fodor (turkologo)]] * [[Sándor Fodor (egiptologo)]] * [[Tamás Fodor]] * [[Zoltán Fodor]] * [[Anna Földes (ĵurnalisto)]] * [[Dezső Földes]] * [[Ferenc Földes (kuracisto)]] * [[István Földes (astronomo)]] * [[István Földes (virologo)]] * [[Lajos Földes]] * [[András Földi]] * [[Aladár Földvári]] * [[Ferenc Földvári]] * [[Zoltán Fónyad]] * [[András Forgách]] * [[Erzsébet Forgács Hann]] * [[Imre Forgács]] * [[Róbert Forgács]] * [[Zsuzsa Forgács]] * [[Zoltán Fórián-Szabó]] * [[Géza Forintos]] * [[Tamás Gergely Forrai]] * [[Iván Forray]] * [[László Forró]] * [[Magdolna Forró]] * [[Jenő Förster]] * [[Mihály Fóti]] * [[András Frank]] * [[Ignác Frank]] * [[Zoltán Fráter]] * [[Zsolt Frei]] * [[Tamás Freund]] * [[Tamás Fricz]] * [[István Fried]] * [[Ernő Friedmann]] * [[József Frigyesi]] * [[Ida Fröhlich]] * [[Izidor Fröhlich]] * [[János Fröhlich]] * [[Jenő Fuchs (skermisto)]] * [[László Fuchs]] * [[György Fukász]] * [[József Fülöp (geologo)]] * [[József Fülöp (kuracisto)]] * [[Márta Fülöp]] * [[Sándor Fülöp (ombudsmano)]] * [[Zsigmond Fülöp]] * [[Jenő Fürész]] * [[Anna Fűri]] * [[Ödön Füves]] * [[László Miklós Füzesy]] {{Div col end}} == G == {{Div col|cols = 3}} * [[G. Béla Németh]] * [[László G. Tóth]] * [[András Gaál (higienisto)]] * [[András Gaál (radiologo)]] * [[György Gaál (bibliotekisto)]] * [[György Gábor (filozofo)]] * [[György Gábor (kardiologo)]] * [[Ignác Gábor]] * [[László Gábor (advokato)]] * [[Pál Gábor]] * [[Miklós Gábori]] * [[Emilián Béla Gacs]] * [[Péter Gács]] * [[Endre Gádor]] * [[Félix Gál]] * [[Kinga Gál]] * [[Ödön Galamb]] * [[Dénes Galambos]] * [[Imre Galambos]] * [[Márton Galambos]] * [[János Gálfi]] * [[Géza Gáli]] * [[Endre Galla]] * [[Ferenc Galla]] * [[Tibor Gallai]] * [[Sándor Gallus]] * [[Gyöngyi Gallusz]] * [[István Levente Garai]] * [[László Garai]] * [[Attila Garay]] * [[Károly Garay]] * [[Jenő Gárdi]] * [[Albert Gárdonyi]] * [[Péter Gárdos]] * [[Lajos Garaj]] * [[Gyula Gáspár (juĝisto)]] * [[Géza Gáspárdy]] * [[Ferenc Gassi]] * [[Emil Gaul]] * [[Lajos Gecsényi]] * [[Anna Géczy]] * [[István Gedai]] * [[Mihály Gedényi]] * [[Alajos Gedeon]] * [[Imre Gedővári]] * [[Ferenc Gegesy]] * [[Károly Gefferth]] * [[Antal Genersich]] * [[Zoárd Geőcze]] * [[Oszkár Gerde]] * [[Ágnes Geréb]] * [[József Geréb]] * [[László Geréb (tradukisto)]] * [[Ágnes Gereben]] * [[Ernő Gerendás]] * [[Kálmán Géresi]] * [[András Gerevich]] * [[Rabán János Gerézdi]] * [[Jenő Gergely (historiisto)]] * [[Jenő Gergely (pulmonologo)]] * [[Endre Gergő]] * [[Ákos Gerhard]] * [[József Gerics]] * [[Pál Gerics]] * [[Éva Gerle]] * [[Ferenc Gerlóczy]] * [[Károly Gerlóczy]] * [[Zsigmond Gerlóczy]] * [[Győző Gerő]] * [[Károly Gerő]] * [[László Gerőcs]] * [[Teréz Gerszi]] * [[Pál Gerzson]] * [[Ernő Gesztelyi]] * [[József Geszti]] * [[Géza Ghyczy]] * [[László Ghimessy]] * [[Erzsébet Gidai]] * [[Bonifác István Gidró]] * [[Béla Gimes]] * [[Rezső Gimes]] * [[Rudolf Giovannini]] * [[Lili Hajdú Gimesné]] * [[Lajos Glaser]] * [[Ármin Glatter]] * [[Tibor Glück]] * [[Elen Gócza]] * [[Lajos Gogolák]] * [[Ödön Gohl]] * [[Károly Goldziher]] * [[Kornél Göllner]] * [[István Gombocz]] * [[Zoltán Gombocz]] * [[Sándor Gombos]] * [[György Gombosi]] * [[Tamás Gombosi]] * [[György Gömöri (kuracisto)]] * [[György Gömöri (literaturhistoriisto)]] * [[Pál Gömöry]] * [[Árpád Göncz]] * [[Katalin Gönczöl]] * [[Etelka Görgey]] * [[István Görgényi]] * [[Dénes Görög]] * [[Imre Görög (tradukisto)]] * [[Jenő Görög]] * [[Nándor Gellért Gorzó]] * [[Endre Góth]] * [[Sándor Gothard]] * [[Irén Júlia Götz]] * [[László Gozmány]] * [[Elek Gozsdu]] * [[Manó Gozsdu]] * [[Béla Gözsy]] * [[Ferenc Gráf]] * [[Gábor Graff]] * [[László Gránásy]] * [[Endre Grandpierre K.]] * [[Béla Grega]] * [[Pál Greguss (botanikisto)]] * [[László Grenács]] * [[Jenő Greschik]] * [[Leó Grész]] * [[László Grétsy]] * [[Béla Gróf]] * [[Pál Gróf]] * [[Beáta Grolmuszné Vértessy]] * [[Géza Groma]] * [[Diana Groó]] * [[Emil Grósz]] * [[Geyza Grubicy]] * [[György Grűner]] * [[Fülöp Grünwald]] * [[Mór Grünwald]] * [[Mária Gulácsy]] * [[Gyula Gulyás (reĝisoro)]] * [[István Guman]] * [[Kálmán Guoth]] * [[József Guszmann]] * [[Antal Güttler]] * [[Mihály Guttmann]] * [[László Gy. Horváth]] * [[Gábor Gyapay]] * [[Éva Gyarmathy]] * [[László Gyarmati]] * [[István Gyenesei]] * [[Albert Gyergyai]] * [[László Gyermek]] * [[Ervin Gyertyán]] * [[Endre Gyimesi]] * [[József Gyimesi (kemiisto)]] * [[Béla Gyires]] * [[Endre Gyökössy (poeto)]] * [[Zsigmond Gyomai]] * [[István Gyöngyössy]] * [[László Gyöngyösy]] * [[Lajos Györffy]] * [[Eszter György (historiisto)]] * [[József György]] * [[Júlia György]] * [[Péter György]] * [[Ferenc Aladár Györgyey]] * [[Géza Györgyi (fizikisto)]] * [[Géza Györgyi (kuracisto)]] * [[Kálmán Györgyi]] * [[Imre Györki]] * [[Erzsébet Györkös]] * [[Alajos Györkösy]] * [[Leó Györök]] * [[János Győrvári]] * [[Elek Győry]] * [[István Győry]] * [[János Győry]] * [[Loránd Győry]] * [[Ágost Gyulai]] * [[István Gyulai (kuristo)]] * [[Csaba Gyüre]] * [[Katalin H. Gyürky]] {{Div col end}} == H == {{Div col|cols = 3}} * [[János Haas]] * [[Árpád Haász]] * [[István Béla Haáz]] * [[Jonathán Pál Haberern]] * [[Péter Hack]] * [[Ervin Hacker]] * [[Károly Hadaly]] * [[János Háda]] * [[Gyula Hagyó-Kovács]] * [[János Hajdók]] * [[Gábor Hajdú Ráfis]] * [[Lajos Hajdu (juristo)]] * [[József Hajdú-Moharos]] * [[Dávid Hajnal]] * [[Henrik Hajnal]] * [[Imre Hajnal]] * [[Tibor Hajnal]] * [[Imre Hajnik]] * [[János Hajnik]] * [[Károly Hajnik]] * [[Pál Hajnik]] * [[András Hajós]] * [[Edit Hajós]] * [[Károly Hajós (alergiologo)]] * [[Ferenc Hajósy]] * [[József Hála]] * [[Andor Halasi]] * [[Béla Halasi]] * [[Aladár Halász]] * [[Előd Halász]] * [[Gábor Halász (kritikisto)]] * [[Pál Halász (juristo)]] * [[Sándor Halász (bankisto)]] * [[Stefánia Halász]] * [[Antal Haliczky]] * [[János Halmai]] * [[Bódog Halmi]] * [[Róbert Halmi]] * [[Dániel Hamar]] * [[Imre Hamar]] * [[Dániel Hamary]] * [[Géza Hámor]] * [[Jenő Hámori]] * [[Béla Hamvas]] * [[Erzsébet Hanák-Ruttkay]] * [[Tünde Handó]] * [[István Hangos]] * [[Katalin Hangos]] * [[János Hankiss]] * [[Fanni Hann]] * [[István Hanusz]] * [[Lajos Haracsi]] * [[Szabolcs Harangi]] * [[György Haraszti]] * [[Miklós Haraszti]] * [[Árpád Haraszty]] * [[István Hárdi]] * [[László Hargitai]] * [[Pál Hári]] * [[Pál Harkai Schiller]] * [[József Harrach]] * [[John Charles Harsanyi]] * [[László Hartai (juĝisto)]] * [[Péter Hasenfratz]] * [[Péter Hatala]] * [[Adolf Havas (instruisto)]] * [[Adolf Havas (venerologo)]] * [[Gábor Havas (ekonomikisto)]] * [[Gábor Havas (sociologo)]] * [[József Havas]] * [[Sándor Havas]] * [[Rezső Havass]] * [[János Háy]] * [[Bertalan Hazslinszky]] * [[Péter Hédervári]] * [[Péter Hedvig]] * [[András Hegedűs T.]] * [[Csaba Hegedűs]] * [[Lajos Hegedűs (fonologiisto)]] * [[Lajos Hegedüs (juristo)]] * [[Béla Heinrich]] * [[Lajos Viktor Hegedűs]] * [[Imre Hegyi (etnografo)]] * [[Endre Héjjas]] * [[Ágnes Heller]] * [[Bernát Heller]] * [[Aurél Hencz]] * [[László Hencz]] * [[Csaba Hende]] * [[Gyula Henkey]] * [[Aladár Henszelmann]] * [[Árpád Herczeg]] * [[Gyula Herczeg]] * [[Anita Herczegh]] * [[Béla Herczegh]] * [[Géza Herczegh (ĵurnalisto)]] * [[Mihály Herczegh]] * [[Károly Herkely]] * [[Alice Hermann]] * [[Emil Hermann]] * [[Imre Hermann]] * [[István Egyed Hermann]] * [[Eszter Herold]] * [[Margit Herrmann]] * [[Tivadar Hertzka]] * [[Ferenc Levente Hervay]] * [[Ernő Hetényi]] * [[Zsuzsa Hetényi]] * [[János Heuffel]] * [[Attila Hevesi]] * [[Simon Hevesi]] * [[George de Hevesy]] * [[Edit Hexendorf]] * [[Károly Hibay]] * [[Judit Hidas]] * [[Pál Hidas]] * [[Judit Hidasi (japanologo)]] * [[Alfréd Hille]] * [[Jenő Hillebrand]] * [[István Hiller]] * [[István Hiller (bibliotekisto)]] * [[Zoltán Hindy]] * [[Sándor Hites]] * [[Tibor Hódos]] * [[Pál Hoitsy]] * [[Ármin Hoffer]] * [[Andor Hoffmann]] * [[Mária Hoffmann]] * [[Tibor Hoffmann]] * [[Károly Holczer]] * [[József Holderith]] * [[Barnabás Holenda]] * [[Béla Holl]] * [[Imre Holl]] * [[András Holló]] * [[Mária Holló]] * [[István Hollós]] * [[Bálint Hóman]] * [[István Homor]] * [[Rezső Honti]] * [[Lajos Hopp]] * [[Gyula Honyek]] * [[Béla Horányi]] * [[György Horányi]] * [[János Horányi]] * [[Mihály Horányi]] * [[Gusztáv Horay]] * [[András Horn]] * [[Béla Horn]] * [[Ede Horn]] * [[Miklós Horn (instruisto)]] * [[Jenő Horovitz]] * [[Béla Horthy]] * [[Cirill Tamás Hortobágyi]] * [[Ferenc Horusitzky]] * [[Zoltán Horusitzky]] * [[Adolf Olivér Horvát]] * [[Árpád Horvát]] * [[István Horvát]] * [[Árpád Horváth (kuracisto)]] * [[Árpád Horváth (verkisto)]] * [[Béla Horváth (kuracisto)]] * [[Béla Horváth (poeto)]] * [[Cyrill Horváth]] * [[Döme Horváth]] * [[Ernő Horváth (muzeologo)]] * [[Ferenc Horváth (arkivisto)]] * [[Ferenc Horváth (geofizikisto)]] * [[Ignác Horváth (bibliografo)]] * [[István Horváth (fizikisto)]] * [[István Károly Horváth]] * [[János Horváth (juristo)]] * [[János Horváth (kuracisto)]] * [[János Horváth (literaturhistoriisto)]] * [[János Horváth (matematikisto)]] * [[Júlia Terézia Horváth]] * [[Keresztély János Horváth]] * [[Konstantin Gyula Horváth]] * [[László Gábor Horváth]] * [[Róbert István Horváth]] * [[Tamás Horváth Dori]] * [[Tibor Antal Horváth]] * [[Zoltán Horváth (budhisto)]] * [[Zoltán Horváth (reĝisoro)]] * [[Miklós Hosszú]] * [[János Hóvári]] * [[Ilona Hubay]] * [[Károly Hubay]] * [[Ferenc Hubert]] * [[Ferenc Hudecz]] * [[József Hunyady (librobindisto)]] * [[László Hunyadi (geologo)]] * [[Béla Husz]] * [[Imre Jeromos Huszár]] * [[István Huszák]] * [[Vilmos Huszár (literaturisto)]] * [[Jenő Huszka]] * [[Ilona Huszka-Fábián]] * [[Imre Hutás (radiologo)]] * [[Tivadar Huth]] * [[Tivadar Hüttl (kirurgo)]] * [[Miklós György Hutterer]] * [[Tivadar Huzella]] {{Div col end}} == I == {{Div col|cols = 2}} * [[Zoltán I. Tóth]] * [[Ferenc Ibrányi]] * [[József Igmándy]] * [[György Gábor Ihász]] * [[Károly Ihrig]] * [[József Ijjas (historiisto)]] * [[Bálint Ila]] * [[György Illei]] * [[Erzsébet Illés]] * [[Fanni Illés]] * [[György Illés (verkisto)]] * [[László Illés]] * [[Sándor Illyés]] * [[Tibor Illyés]] * [[József Imre (1851)]] * [[József Imre (1884)]] * [[Dénes Ágoston Inczédy]] * [[György Inzelt]] * [[Dezső Irányi]] * [[László Irányi]] * [[Vilmos Ircsik]] * [[László Irmédi-Molnár]] * [[Gyula Isaák (pli juna)]] * [[Tamás Isépy]] * [[István Isó]] * [[Kálmán Isoz]] * [[Efraim Israel]], hebree אפרים ישראל, hungare Hap Béla * [[Sándor Istvánfi]] * [[Márton Istvánovits]] * [[Béla Iván]] * [[Ferenc Ivanóczy]] * [[Emma Iványi]] * [[Imre Izsák]] * [[Júlia Izsák]] {{Div col end}} == J == {{Div col|cols = 2}} * [[János Jabloniczky]] * [[József Jablonowski]] * [[Jenő Jablonszky]] * [[Ferenc Jahn]] * [[Béla Odiló Jakab]] * [[Magdolna Jákfalvi]] * [[Gyula Jáki]] * [[László Jakucs]] * [[Andrea Katalin Jancsó]] * [[György Jancsó]] * [[Miklós Janisch]] * [[József Jankó]] * [[László Jankovich (prosektoro)]] * [[György Jánosi]] * [[József Jánosi (jezuito)]] * [[Dénes Jánossy (paleontologo)]] * [[Mihály Jánossy]] * [[István Jánosy]] * [[István Járdányi Paulovics]] * [[András Jaszlinszky]] * [[Benedek Jávor]] * [[Ottó Jávor]] * [[József Jeanplong]] * [[Béla Jedlicska]] * [[László Jéki]] * [[József Jelitai]] * [[Arthur Jellinek]] * [[Harry Jellinek]] * [[Jenő Jendrassik (fiziologo)]] * [[Loránd Jendrassik]] * [[Ferenc Jenei]] * [[Árpád Jeszenszky]] * [[Ferenc Jeszenszky]] * [[Magda Jóború]] * [[Hugó Johan]] * [[Elemér Jónás]] * [[Ödön Jónás]] * [[Gyula Joó]] * [[Gyula Jordán]] * [[Péter Józsa]] * [[Andor Juhász]] * [[Andor Zoltán Juhász]] * [[Árpád Juhász]] * [[Árpád Juhász (sociologo)]] * [[Gyula Juhász]] * [[Ernő Juhász]] * [[Pál Juhász (ekonomo)]] * [[Jakab Justus]] * [[Iréneusz Juvancz (1882)]] * [[Iréneusz Juvancz (1910)]] {{Div col end}} == K == {{Div col|cols = 3}} * [[Magda K. Nagy]] * [[Melinda Kaba]] * [[János Kabay]] * [[Lóránt Kabdebó]] * [[László Kádár]] * [[Zoltán Kádár (arthistoriisto)]] * [[Károly Kaiser]] * [[Zsolt Kajcsos]] * [[József Kakas]] * [[János Kakas (fizikisto)]] * [[Csaba Kákosy]] * [[László Kákosy]] * [[Pál Káldi]] * [[Gyula Káldy-Nagy]] * [[Ernő Kállai (kritikisto)]] * [[Ernő Kállai (ombudsmano)]] * [[Miklós Kállay]] * [[Antal Kálló]] * [[Zsigmond Kallós]] * [[György Kálmán C.]] * [[László Kálmán]] * [[Zoltán Kalmár]] * [[Béla Kálmánfi]] * [[Gusztáv József Kalmár]] * [[György Kalmár (ĵurnalisto)]] * [[László Kalmár]] * [[Magda Kalmár (psikologo)]] * [[Dezső Kalocsai]] * [[Alán Gyula Kalocsay]] * [[János Kamarás]] * [[Dezső Kamocsay]] * [[Ildikó Kamocsay]] * [[Zoltán Kamondi]] * [[Dezső Kanizsai]] * [[Alajos Kannás]] * [[Boglárka Kapás]] * [[Endre Kaposi]] * [[Olivér Kaposi]] * [[András Kappanyos]] * [[Ede Kapuy]] * [[Ferenc Karacs]] * [[Imre Karácson]] * [[István Karády]] * [[Judit Karafiáth]] * [[Orsolya Karafiáth]] * [[Monika Karas]] * [[Dávid Karátson]] * [[Kristóf Karch]] * [[Sándor Karcsay]] * [[Albert Kardos]] * [[Ernő Kardos]] * [[Ferenc Kardos (kemiisto)]] * [[László Kardos (etnografo)]] * [[Pál Kardos (literaturhistoriisto)]] * [[Sándor József Karle]] * [[Geyza Karlovszky]] * [[Mór Kármán]] * [[Frigyes Károlyházy]] * [[György Zoltán Károlyi]] * [[Gyula Károlyi]] * [[István Károlyi (venerologo)]] * [[József Károlyi]] * [[Lajos Károlyi]] * [[Mihály Károlyi]] * [[Júlia Karosi]] * [[György Kárpáti (akvopilkisto)]] * [[Károly Kárpáti (instruisto)]] * [[Kelemen Kárpáti]] * [[György Karsai]] * [[Elek Karsai]] * [[Gábor Karsai]] * [[Géza Ferenc Karsai]] * [[László Karsai]] * [[Zsuzsa Kartal]] * [[Ferenc Kárteszi]] * [[Zsigmond Karvázy]] * [[Andrea Katona]] * [[Anna Katona]] * [[István Katona (historiisto)]] * [[Mihály Dénes Katona]] * [[Mór Katona]] * [[Zoltánné Katona Márta Soltész]] * [[Sándor Katz]] * [[Lipót Kauser (juristo)]] * [[Gyula Kautz]] * [[Ármin Kecskeméti]] * [[Gábor Kecskeméti]] * [[Károly Kecskeméti (historiisto)]] * [[Aurél Kecskeméthy]] * [[Mihály Kecskés]] * [[Imre Keéri-Szántó]] * [[János Keglevich]] * [[Zsigmond Keglevich]] * [[Marianna Kékes]] * [[Imre Kelemen]] * [[László Kelemen (advokato)]] * [[Béla Kelényi]] * [[Oszkár Keller]] * [[Judit Kemenczky]] * [[Ferenc Kemény]] * [[G. Gábor Kemény]] * [[Károly Kelecsényi]] * [[László Kelecsényi]] * [[Béla Kelemen (instruisto)]] * [[Béla Kelen]] * [[Albert Kemény]] * [[Endre Kemény]] * [[Gábor Kemény (lingvisto)]] * [[István Kemény (sociologo)]] * [[Lajos Kemény (arkivisto)]] * [[Béla Kempelen]] * [[Anna Kende]] * [[János Kende (premonstrato)]] * [[István Kenedi]] * [[István Kenesei]] * [[Béla Kenéz]] * [[Ernő Kenéz (bibliotekisto)]] * [[Gyula Kenézy]] * [[Ágnes Kenyeres]] * [[Balázs Kenyeres]] * [[Elemér Kenyeres]] * [[Imre Kenyeres (redaktoro)]] * [[Zoltán Kenyeres]] * [[István Kérdő]] * [[János Károly Kerekes]] * [[Ferenc Kerényi]] * [[Grácia Kerényi]] * [[György Kerényi]] * [[György Kerényi (ĵurnalisto)]] * [[Karl Kerényi]] * [[Pál Keresztes (instruisto)]] * [[Ferenc Borgia Kéri]] * [[Jenő Kerpel]] * [[Erika Kertész]] * [[Zsuzsa Kertész]] * [[Ferenc Keserű]] * [[Adorján Kesselyák]] * [[József Keszler]] * [[Pál Keszler]] * [[Tibor Keszthelyi]] * [[Zoltán Keszthelyi]] * [[Aladár Kettesy]] * [[András Keve]] * [[Károly Kétly]] * [[Tivadar Kézmárszky]] * [[Géza Kilényi]] * [[Gyula Kilczer]] * [[Mária Kilényi]] * [[György Király]] * [[Iván Király]] * [[Kinga Júlia Király]] * [[Pál Királyi]] * [[Éva Kis (geografo)]] * [[Sándor Kis]] * [[Imre Kis Pintér]] * [[László Kisbali]] * [[Ákos Kiss]] * [[Albin Ferenc Kiss]] * [[Aranka Kiss]] * [[Arnold Kiss]] * [[Árpád Kiss (kemiisto, 1889)]] * [[Attila Kiss (arkeologo)]] * [[Benedek Kiss]] * [[Csaba Gy. Kiss]] * [[Daisy Kiss]] * [[Endre Kiss]] * [[György Kiss (psikologo)]] * [[György Ádám Kiss]] * [[István Kiss (advokato)]] * [[István Kiss (piaristo)]] * [[János Kiss (esperantisto)]] * [[József Kiss (bibliografo)]] * [[Ernő Kiss Angyal]] * [[László Kiss (politikisto)]] * [[Levente Kiss (biologo)]] * [[István Kiszely]] * [[Péter Kiszl]] * [[Pál Kitaibel]] * [[Emil Klafszky]] * [[Kunó Klebelsberg]] * [[Miksa Klein (rabeno)]] * [[Sándor Klein]] * [[Sándor Károly Klempa]] * [[László Klestinszky]] * [[Zoltán Klie]] * [[Ferenc Klohammer]] * [[Dániel Kmeth]] * [[Károly Kmety]] * [[Ferenc Koch]] * [[Ágnes Kocsis]] * [[Mihály Kocsis]] * [[Éva Kocziszky]] * [[Sándor Koczkás]] * [[Gyula Koczkás]] * [[Gyula Kodolányi]] * [[Károly Kogutowicz]] * [[Béla Kőhalmi]] * [[Zoltán Kolláth]] * [[István Koller]] * [[Károly Pius Koller]] * [[Zoltán Kollonay]] * [[Tamás Koltai]] * [[Virgil Koltai]] * [[Aladár Komját]] * [[Aladár Komjáthy]] * [[Jenő Komjáthy]] * [[Aladár Komlós]] * [[Ferenc Komlóssy (kanoniko)]] * [[Vilmos Komornik]] * [[Géza Komoróczy]] * [[István Konecsni]] * [[Sándor Konek]] * [[Dénes Kőnig]] * [[Sándor Konkoly-Thege]] * [[Jenő Konrád]] * [[Dezső Kontraszty]] * [[Károly Kontrát]] * [[Anikó Kónya]] * [[Judith Koós]] * [[Mária Kopp]] * [[György Koppány (meteologo)]] * [[Frigyes Korányi]] * [[György Korbuly]] * [[Iván Korcsmáros]] * [[György Korda (juĝisto)]] * [[István Koren]] * [[Éva Korenchy]] * [[Adrienne Körmendy]] * [[Tivadar Kormos]] * [[Gyula Kornis]] * [[Ákos Koroknai]] * [[Mihály Korom (historiisto)]] * [[Attila Korompai]] * [[Emil Korpás]] * [[László Korpás]] * [[Miklós Richárd Korzenszky]] * [[Géza Körtvélyes]] * [[Rudolf Kós]] * [[Gábor Kósa]] * [[György Kosály]] * [[Vera Kósáné Ormai]] * [[Béla Kossányi]] * [[Ignác Kosutány]] * '''[[Lajos Kossuth]]''' * [[Edit Kőszegi]] * [[Frigyes Kőszegi]] * [[Tamás Kőszegi]] * [[Éva Kosztolányi]] * [[Arisztid Kovách]] * [[Márk Antal Kovách]] * [[Ákos Kovács (kuracisto)]] * [[Árpád Kovács (filologo)]] * [[Ilona Kovács (literaturisto)]] * [[Ilona Kovács (psikologo)]] * [[István Kovács (aktoro)]] * [[József Kovács (kirurgo)]] * [[Lajos Kovács (entomologo)]] * [[László Kovács]] * [[Mihály Kovács (piaristo, pli aĝa)]] * [[Sándor Kovács (luterana episkopo)]] * [[Tibor Kovács]] * [[Zoltán Kovács (geografo)]] * [[Magdolna Kövesi]] * [[Árpád Kosztolányi]] * [[Dezső Kosztolányi]] * [[Zoltán Kovács (psikologo)]] * [[Miklós Kovalovszky]] * [[Károly Kőváry]] * [[Zoltán Kőváry]] * [[Dániel Kováts]] * [[Gyula Kováts (juristo)]] * [[János István Kováts]] * [[Lajos Kövér]] * [[Iván Köves]] * [[Radó Kövesligethy]] * [[György Kozarics]] * [[Sándor Kozina]] * [[György Kozma]] * [[Flóra Kozmutza]] * [[Attila Krajcsi]] * [[Alán Kralovánszky]] * [[Jenő Kramár]] * [[Miklós Krámer]] * [[Péter Krasztev]] * [[Ferenc Kratochwill]] * [[Ferenc Krausz]] * [[Béla Krekó (pli aĝa)]] * [[Péter Krekó]] * [[József Andor Krenner]] * [[Géza Krepuska]] * [[Géza Kresz]] * [[Mária Kresz]] * [[Miklós Kretzoi]] * [[Tibor Kristóf]] * [[Sándor Krisztics]] * [[Endre Krolopp]] * [[András Kubacska]] * [[Endre Kubányi]] * [[Lajos Kubányi]] * [[Mihály Kubinszky (episkopo)]] * [[Enikő Kubinyi]] * [[László Kubinyi]] * [[Pál Kubinyi]] * [[Imre Kubovics]] * [[Tamás Gergely Kucsera]] * [[Árpád Kucsman]] * [[Ferenc Kukán]] * [[István Kukorelli]] * [[Zsuzsanna Kulcsár (historiisto)]] * [[Zsuzsanna Kulcsár (psikologo)]] * [[Géza Kulitzky]] * [[Ferenc Kulin]] * [[László Külkey]] * [[Jenő Béla Kümmerle]] * [[Miklós Kun (historiisto)]] * [[Adolf Kunc]] * [[Lajos Kunffy]] * [[András Kürthy]] * [[Zoltán Kunszt]] * [[Endre Kutassy]] * [[Ida Kutzián]] * [[Ede Kvassay]] {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Profesoroj de Universitato de Budapeŝto]] * [[Listo de studentoj, poste profesoroj en ELTE]] == Fontoj == * [http://www.elte.hu/dynpage6.fcgi?f=frame_scr&p1=b:Doc-1454] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150613042928/http://www.elte.hu/dynpage6.fcgi?f=frame_scr&p1=b:Doc-1454 |date=2015-06-13 }} * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj de homoj]] [[Kategorio:Scienca Universitato Loránd Eötvös]] k7tl8z39a3h2rau4r9dl4u68inhvhu7 0 528326 9423339 9420840 2026-07-08T12:46:20Z Crosstor 3176 /* F */ 9423339 wikitext text/x-wiki Jen listo de studentoj, kiuj studis, poste ankaŭ instruis en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == {{Div col|cols = 2}} * [[Ferenc Ábel]] * [[Géza Abonyi (juristo)]] * [[Sándor Abonyi]] * [[Mihály Ács (pli aĝa)]] * [[Pál Ács]] * [[András Ádám (atomfizikisto)]] * [[György Ádám (advokato)]] * [[György Ádám (fiziologo)]] * [[Lajos Ádám]] * [[László Ádám (geografo)]] * [[Lóránt Ádám]] * [[Tamás Adamik]] * [[Anna Adamikné Jászó]] * [[Tamás Agócs]] * [[József Aistleitner]] * [[Miklós Ajtai (matematikisto)]] * [[Sándor Ajtai Kovách]] * [[Béla Alexander]] * [[Bernát Alexander]] * [[Ferenc Albert (astronomo)]] * [[Károly Alexa]] * [[László Alföldi]] * [[Antal Almási]] * [[Gyula Altenburger]] * [[Gyula Antal]] * [[László Antal (lingvisto)]] * [[István Apáthy (juristo)]] * [[Ákos Bertalan Apatóczky]] * [[Edgár Artner]] * [[László Asztalos]] * [[Aladár Aujeszky]] * [[László Aujeszky]] {{Div col end}} == B == {{Div col|cols = 3}} * [[Ernő Babos]] * [[Hugó Baintner]] * [[Béla Babiczky]] * [[Tamás Bács]] * [[Pál Bajory]] * [[István Bakács]] * [[Lajos Bakay (kirurgo)]] * [[Zelka Baktay]] * [[Péter Balassa]] * [[Alice Judit Balázs]] * [[Béla Árpád Balázs]] * [[Géza Balázs]] * [[János Balázs (lingvisto)]] * [[Lóránt Balázs]] * [[Mária Balázs]] * [[Emil Baleczky]] * [[Rezső Bálint (kuracisto)]] * [[Ernő Balogh (onkologo)]] * [[Katalin Balogh (psikologo)]] * [[Sándor Balogh (historiisto)]] * [[Zsófia Bán]] * [[József Bánhegyi]] * [[Zoltán Bánhidi]] * [[Jenő Barabás]] * [[Péter Bárándy]] * [[László Baránszky-Jób]] * [[Zsolt Baranyai]] * [[Gusztáv Bárczi]] * [[László Bárdos (poeto)]] * [[Balázs Barna]] * [[János Bársony]] * [[Judit Bartholy]] * [[Lajos Bartkó]] * [[Géza Bartoniek]] * [[Huba Bartos]] * [[Lajos Bartucz]] * [[Nándor Baumgarten]] * [[Salamon Beck]] * [[Soma Beck]] * [[János Beér]] * [[Manó Beke]] * [[András Békéssy]] * [[Ferenc Bene (kuracisto)]] * [[Henrik Benedict]] * [[Zsolt Beöthy]] * [[Árpád Berczik (biologo)]] * [[Endre Berecz]] * [[Gábor Bereczki]] * [[Edit Beregi]] * [[Sándor Berényi]] * [[Zoltán Berkes]] * [[Gabriella Bernáth]] * [[Jenő Bernátsky]] * [[Jolán Berrár]] * [[Iván Bertényi (pli aĝa)]] * [[Iván Bertényi (pli juna)]] * [[Ede Flórián Birly]] * [[Gábor Biró (fizikisto)]] * [[Ágnes Birtalan]] * [[Dezső Bita]] * [[Kriszta Bódis]] * [[Zoltán Bodnár]] * [[Lajos Bodola]] * [[István Bodolai]] * [[Lajos Boglár]] * [[Cecil Pál Bognár]] * [[János Bognár]] * [[László Bogsch]] * [[Károly Böhm (kuracisto)]] * [[Zoltán Bókay]] * [[Ilona Bolla]] * [[Enikő Bollobás]] * [[Éva Bónis]] * [[György Bónis]] * [[Ádám Boros]] * [[Gábor Boros (filozofihistoriisto)]] * [[Zsuzsanna Boros]] * [[József Borossay]] * [[András Borosy]] * [[Károly Borsányi]] * [[György Boytha]] * [[András Bozóki]] * [[Béla Brandenstein]] * [[József Buday]] * [[József Budenz]] * [[István Bugarszky]] * [[Károly Bugár-Mészáros]] * [[Károly Burger]] * [[Aladár Buzágh]] {{Div col end}} == C == * [[József Cherny]] * [[István Cornides]] * [[István Csabai]] * [[Béla Csákvári]] * [[Csaba Csapodi]] * [[István Csapody (kuracisto)]] * [[Lajos Csapody]] * [[János Csarada]] * [[Elemér Császár (fizikisto)]] * [[Margit Császár]] * [[Dániel Csatári]] * [[Lenke Csíkhelyi]] * [[Andor Csizmadia]] * [[Mózes Csoma]] * [[Barnabás Csongor]] * [[Csaba Csorba]] * [[László Csorba]] * [[István Czigler]] == D == {{Div col|cols = 2}} * [[László Dabis]] * [[Imre Dambrovszky]] * [[Róbert Dán]] * [[Ágnes Dániel]] * [[Géza Dávid]] * [[János Dégen]] * [[Mihály Demeczky]] * [[Zsolt Demetrovics]] * [[Antal Demién]] * [[Katalin Dér]] * [[Imre Derényi]] * [[Balázs Déri]] * [[Frigyes Dési]] * [[László Detre]] * [[Pál Dienes]] * [[János Diescher]] * [[István Diószegi (historiisto)]] * [[Gusztáv Adolf Dirner]] * [[Klára Dobrev]] * [[Sándor Domanovszky]] * [[Tekla Dömötör]] * [[Előd Dudás]] * [[Ágnes Dukkon]] {{Div col end}} == E == * [[Ferenc Eckhart]] * [[Ildikó Ecsedy]] * [[Péter Egri]] * [[István Egyed]] * [[György Eisemann]] * [[Gyula Elischer]] * [[Károly Engel (kuracisto)]] * [[Gyula Eörsi]] * '''[[Loránd Eötvös]]''' (nomdonanto de la universitato) * [[László Epstein]] * [[István Erdélyi (arkeologo)]] * [[Gábor Erdődy]] * [[Tibor Erényi]] * [[József Ernyey]], apotekisto * [[Bálint Érdi]] * [[János Estók]] == F == {{Div col|cols = 2}} * [[Dóra F. Csanak]] * [[Kálmán Faluba]] * [[Géza Faludi]] * [[András Falus]] * [[Róbert Falus]] * [[Klára Faragó]] * [[Géza Farkas]] * [[Gyula Farkas (instruisto)]] * [[Jenő Farkas (tradukisto)]] * [[István Fazekas (arkivisto)]] * [[Ibolya Felhő]] * [[Tamás Fellegi]] * [[György Fejér]] * [[Lipót Fejér]] * [[Pál Fejes]] * [[Mihály Fekete (matematikisto)]] * [[Sándor Fekete]] * [[Zoltán Fekete (agronomo)]] * [[Imre Fényes]] * [[Béla Fenyvessy]] * [[Endre Ferenczy (historiisto)]] * [[Endre Ferenczy (juristo)]] * [[Mária Ferenczy]] * [[Ernő Fináczy]] * [[Géza Finszter]] * [[Ádám Fitter]] * [[József Fleischer]] * [[Gábor Fodor]] * [[József Fodor]] * [[Sándor Fodor (egiptologo)]] * [[Zoltán Fodor]] * [[István Földes (astronomo)]] * [[András Földi]] * [[Ferenc Földvári]] * [[Magdolna Forró]] * [[András Frank]] * [[Ignác Frank]] * [[Zsolt Frei]] * [[József Frigyesi]] * [[Ida Fröhlich]] * [[Izidor Fröhlich]] * [[György Fukász]] * [[József Fülöp (geologo)]] * [[József Fülöp (kuracisto)]] * [[Márta Fülöp]] * [[Sándor Fülöp (ombudsmano)]] {{Div col end}} == G == {{Div col|cols = 2}} * [[G. Béla Németh]] * [[György Gábor (filozofo)]] * [[Miklós Gábori]] * [[Félix Gál]] * [[Gyula Gál (juristo)]] * [[Márton Galambos]] * [[Endre Galla]] * [[Ferenc Galla]] * [[Albert Gárdonyi]] * [[Antal Genersich]] * [[Zoárd Geőcze]] * [[Ágnes Gereben]] * [[András Gerevich]] * [[Rabán János Gerézdi]] * [[Jenő Gergely (historiisto)]] * [[József Gerics]] * [[Ferenc Gerlóczy]] * [[Zsigmond Gerlóczy]] * [[Zoltán Gombocz]] * [[Pál Gömöry]] * [[Katalin Gönczöl]] * [[Endre Góth]] * [[Irén Júlia Götz]] * [[Ferenc Gráf]] * [[Gábor Graff]] * [[László Grétsy]] * [[Emil Grósz]] * [[József Guszmann]] * [[Albert Gyergyai]] * [[József Gyimesi (kemiisto)]] * [[Eszter György (historiisto)]] * [[Júlia György]] * [[Péter György]] * [[Géza Györgyi (fizikisto)]] * [[Géza Györgyi (kuracisto)]] * [[Kálmán Györgyi]] * [[Erzsébet Györkös]] * [[János Győry]] * [[Pál Gyulai (kritikisto)]] {{Div col end}} == H == {{Div col|cols = 3}} * [[János Haas]] * [[Jonathán Pál Haberern]] * [[Péter Hack]] * [[Károly Hadaly]] * [[Lajos Hajdu (juristo)]] * [[Henrik Hajnal]] * [[Imre Hajnik]] * [[Károly Hajós (alergiologo)]] * [[József Hála]] * [[Aladár Halász]] * [[János Halmai]] * [[Imre Hamar]] * [[Géza Hámor]] * [[Jenő Hámori]] * [[Tünde Handó]] * [[Szabolcs Harangi]] * [[György Haraszti]] * [[László Hartai (reĝisoro)]] * [[Péter Hatala]] * [[Pál Hári]] * [[Adolf Havas (venerologo)]] * [[József Havas]] * [[Sándor Havas]] * [[Péter Hedvig]] * [[László Hencz]] * [[Árpád Herczeg]] * [[Mihály Herczegh]] * [[István Egyed Hermann]] * [[Zsuzsa Hetényi]] * [[Attila Hevesi]] * [[Edit Hexendorf]] * [[Jenő Hillebrand]] * [[István Hiller]] * [[Sándor Hites]] * [[Judit Hidasi (japanologo)]] * [[József Holderith]] * [[András Holló]] * [[Bálint Hóman]] * [[Gyula Honyek]] * [[Lajos Hopp]] * [[Béla Horányi]] * [[György Horányi]] * [[János Horányi]] * [[Gusztáv Horay]] * [[Béla Horn]] * [[Ferenc Horusitzky]] * [[Árpád Horvát]] * [[István Horvát]] * [[Béla Horváth (kuracisto)]] * [[Cyrill Horváth]] * [[Iván Horváth (literaturisto)]] * [[János Horváth (literaturhistoriisto)]] * [[Keresztély János Horváth]] * [[Konstantin Gyula Horváth]] * [[Zoltán Horváth (budhisto)]] * [[Ferenc Hubert]] * [[Ferenc Hudecz]] * [[János Hunfalvy]] * [[Vilmos Huszár (literaturisto)]] * [[Tivadar Huth]] * [[Miklós György Hutterer]] * [[Tivadar Huzella]] {{Div col end}} == I == * [[Zoltán I. Tóth]] * [[Ferenc Ibrányi]] * [[Sándor Illyés]] * [[József Imre (1851)]] * [[József Imre (1884)]] * [[György Inzelt]] * [[László Irmédi-Molnár]] * [[Béla Iván]] == J == * [[László Jankovich (prosektoro)]] * [[József Jánosi (jezuito)]] * [[Dénes Jánossy (paleontologo)]] * [[András Jaszlinszky]] * [[Ányos Jedlik]] * [[József Jelitai]] * [[Jenő Jendrassik (fiziologo)]] * [[Magda Jóború]] * [[Gyula Jordán]] * [[Péter Józsa]] * [[Jakab Justus]] * [[Iréneusz Juvancz (1910)]] == K == {{Div col|cols = 3}} * [[Pál Káldi]] * [[Gyula Káldy-Nagy]] * [[László Kálmán]] * [[Magda Kalmár (psikologo)]] * [[Olivér Kaposi]] * [[Judit Karafiáth]], literaturisto * [[Dávid Karátson]] * [[Mór Kármán]] * [[Géza Ferenc Karsai]] * [[György Karsai]] * [[Ferenc Kárteszi]] * [[István Katona (historiisto)]] * [[Mór Katona]] * [[Gyula Kautz]] * [[Sándor Katz]] * [[Gábor Kecskeméti]] * [[Marianna Kékes]] * [[Anna Kende]] * [[Elemér Kenyeres]] * [[Imre Kenyeres (redaktoro)]] * [[Zoltán Kenyeres]] * [[Adorján Kesselyák]] * [[Pál Kitaibel]] * [[Zsigmond Keglevich]] * [[Imre Kelemen]] * [[Béla Kelen]] * [[Béla Kenéz]] * [[Ernő Kenéz]] * [[Balázs Kenyeres]] * [[Ferenc Kerényi]] * [[Ferenc Borgia Kéri]] * [[Károly Kétly]] * [[András Keve]] * [[Tivadar Kézmárszky]] * [[Imre Kis Pintér]] * [[László Kisbali]] * [[Csaba Gy. Kiss]] * [[Daisy Kiss]] * [[Endre Kiss]] * [[István Kiszely]] * [[István Klinghammer]] * [[János Kiss (esperantisto)]] * [[Károly Kmety]] * [[Ferenc Koch (geografo)]] * [[Éva Kocziszky]] * [[Gyula Koczkás]] * [[Sándor Koczkás]] * [[Gyula Kodolányi]] * [[Béla Kőhalmi]] * [[Zoltán Kolláth]] * [[Aladár Komlós]] * [[Géza Komoróczy]] * [[Sándor Konek]] * [[Dénes Kőnig]] * [[Anikó Kónya]] * [[Károly Koppi]] * [[Frigyes Korányi]] * [[György Korbuly]] * [[György Korda (juĝisto)]] * [[Tivadar Kormos]] * [[Gyula Kornis]] * [[Gábor Kósa]] * [[Vera Kósáné Ormai]] * [[Domokos Kosáry]] * [[Ákos Kovács (kuracisto)]] * [[Árpád Kovács (filologo)]] * [[Tibor Kovács]] * [[József Kovács (kirurgo)]] * [[Tibor Kovács]] * [[Gyula Kováts (juristo)]] * [[Radó Kövesligethy]] * [[György Kozma]] * [[Attila Krajcsi]] * [[Ferenc Kratochwill]] * [[József Andor Krenner]] * [[Géza Krepuska]] * [[Sándor Krisztics]] * [[Endre Krolopp]] * [[Endre Kubányi]] * [[Enikő Kubinyi]] * [[László Kubinyi]] * [[Pál Kubinyi]] * [[Imre Kubovics]] * [[Árpád Kucsman]] * [[Ferenc Kukán]] * [[István Kukorelli]] * [[Zsuzsanna Kulcsár (psikologo)]] * [[Ferenc Kulin]] * [[Miklós Kun (historiisto)]] * [[Endre Kutassy]] {{Div col end}} == L == {{Div col|cols = 2}} * [[László L. Lőrincz]] * [[Erzsébet Ladányi]] * [[János Ladó]] * [[László György Lajtha]] * [[András Lánczi]] * [[Gyula Lánczy]] * [[Lajos Láng (statistikisto)]] * [[Sándor Láng]] * [[Károly Lassovszky]] * [[Éva Lax]] * [[Ágost Lechner]] * [[Emma Léderer]] * '''[[Philipp Lenard]]''', Nobel-premiito * [[Béla Lengyel (1844)]] * [[József Lenhossék]] * [[Mihály Lenhossék]] * [[Mihály Ignác Lenhossék]] * [[Barnabás Lenkovics]] * [[Lajos Ligeti]] * [[Alajos Loczka]] * [[Lajos Lóczy]] * [[Ferenc Lopussny]] * [[Barnabás Lőrincz]] * [[Gyula Luckhaub]] * [[István Lukács]] * [[Sándor Lumniczer]] * [[Tibor Lutter]] * [[Elvira Lux]] {{Div col end}} == M == {{Div col|cols = 2}} * [[Klára M. Rásky]] * [[Imre Madarász (altlerneja instruisto)]] * [[Sándor Mágócsy-Dietz]] * [[Zoltán Magyary]] * [[István Majer]] * [[László Majzon]] * [[Endre János Makai]] * [[Pál Makó]] * [[Elemér Mályusz]] * [[Gyula Mandello]] * [[Stefánia Mándy]] * [[Károly Manherz]] * [[Vilmos Manninger]] * [[Henrik Marczali]] * [[Tivadar Margó]] * [[István Margócsy]] * [[Miklós Marik]] * [[Vilmos Mariska]] * [[Sámuel Márkfi]] * [[Jenő Markó]] * [[Pál Markovics]] * [[Ferenc Mártonfi]] * [[Gábor Máthé]] * [[Miklós Matolcsy]] * [[László Mátrai]] * [[Béla Mauritz]] * [[Attila Menyhárd]] * [[László Mérő]] * [[Andor Mészáros (historiisto)]] * [[Barna Mezey]] * [[Iván Meznerics]] * [[Antal Mihálka]] * [[Géza Mihalkovics]] * [[Ödön Miklós]] * [[Pál Miklós]] * [[Ádám Miklósi]] * [[Károly Minich]] * [[Gusztáv Mödlinger]] * [[József Mogyoródi]] * [[Ernő Emil Moravcsik]] * [[Krisztina Morvai]] * [[Sándor Mozsonyi]] * [[Kálmán Müller (kuracisto)]] {{Div col end}} == N == {{Div col|cols = 2}} * [[Ádám Nádasdy]] * [[Károly Nagy (fizikisto)]] * [[Pál Nagy (kanoniko)]] * [[Péter Nagy (literaturhistoriisto)]] * [[Sándor Nagy (kemiisto)]] * [[István Nánay]] * [[Tibor Navracsics]] * [[Ákos Navratil]] * [[Imre Navratil]] * [[László Négyesy]] * [[Lajos Nékám (1868)]] * [[Lajos Nékám (1909)]] * [[Sándor Nékám]] * [[Mária Neményi]] * [[János Nemeskéri]] * [[József Nemes-Nagy]] * [[Gyula Németh]] * [[János Németh (konstitucia juĝisto)]] * [[Katalin Némethy]] * [[József János Nemetz]] * [[Tibor Neugebauer]] * [[Tibor Nónay]] {{Div col end}} == O == * [[Gyula J. Obádovics]] * [[Attila Oláh (psikologo)]] * [[Miklós Olgyay]] * [[László Orosz (biologo)]] * [[Csaba Őry]] * [[Ferenc Osvald]] * [[Gábor Osváth (koreologo)]] * [[Péter Oszkó]] * [[László Ottlik]] * [[Kelemen Óváry]] == P == {{Div col|cols = 2}} * [[Sándor P. Szabó]] * [[Jenő Pacsu]] * [[Péter Paczolay]] * [[Dezső Pais]] * [[István Pálos (statistikisto)]] * [[Kálmán Pándy]] * [[Melinda Pap]] * [[Ivan Paskvić]] * [[Arnold Pataky]] * [[Erzsébet Patek]] * [[Ákos Pauler]] * [[Tivadar Pauler]] * [[Gedeon Petz]] * [[Gyula Pikler]] * [[Márta Zsuzsanna Pintér]] * [[Lajos Pócs]] * [[Klára Póczy]] * [[János Pollák]] * [[László Pólos]] * [[Péter Polt]] * [[Jenő Pólya]] * [[Emil Ponori Thewrewk]] * [[Ferenc Poór]] * [[Lajos Pósa (matematikisto)]] * [[Árpád Prandler]] * [[György Pray]] * [[Kornél Preisich]] * [[Hugó Preisz]] * [[János Prileszky]] * [[Vilmos Pröhle (turkologo)]] * [[Ágost Pulszky]] * [[Zsigmond Purjesz (pli maljuna)]] * [[Ildikó Puskás]] * [[Jenő Putnoky]] {{Div col end}} == R == {{Div col|cols = 2}} * [[Sándor Radnóti]] * [[János Rainer M.]] * [[János Ranolder]] * [[Jenő Ranschburg]] * [[Pál Ranschburg]] * [[Rajmund Rapaics (kanoniko)]] * [[Nándor Ratkóczy]] * [[Emil Récsi]] * [[Gyula Regöly-Mérei]] * [[István Reiman]] * [[János Reisinger]] * [[Csaba Reisz T.]] * [[Zsuzsanna Renner]] * [[Kató Rényi]] * [[József Révay (filozofo)]] * [[László Rhorer]] * [[Frigyes Riesz]] * [[Gusztáv Rigler]] * [[Iván Rodé]] * [[Alajos Roder]] * [[Pál Rókusfalvy (psikologo)]] * [[Flóris Ferenc Rómer]] * [[Éva Róna (altlerneja instruisto)]] * [[József Rötth]] * [[Imre Ruff]] * [[Nepomuk János Rupp]] * [[Ferenc Ruzsa]] * [[Imre Ruzsa]] {{Div col end}} == S == {{Div col|cols = 3}} * [[Margit S. Sárdi]] * [[József Sadler]] * [[Gyula Sághy]] * [[Ágnes Ságvári]] * [[Gergely Salát]] * [[Mihály Samu]] * [[Mátyás Sándor (imunologo)]] * [[Kamill Sándorfi]] * [[Imre Sárándi]] * [[Artúr Sarbó]] * [[Aladár Sarbu]] * [[Béla Sárfalvi]] * [[János Sarkady]] * [[Pál Endre Sárközy]] * [[Oszkár Sashegyi]] * [[Ignác Sauer]] * [[Gábor Schein]] * [[Károly Schilberszky]] * [[Bódog Schiller]] * [[János György Schmidt]] * [[Aladár Schnierer]] * [[Alfréd Schőner]] * [[György Schopper]] * [[Gábor Schreiber]] * [[Elemér Schulek]] * [[Vilmos Schulek]] * [[Ödön Schulhof]] * [[János Schuster]] * [[Antal Schütz]] * [[Márton Schwartner]] * [[Ottó Schwartzer]] * [[Ernő Schwimmer]] * [[Elemér Scipiades]] * [[Gyula Sebestény]] * '''[[Ignaz Semmelweis]]''' * [[István Síklaki]] * [[István Simon (biofizikisto)]] * [[Lajos Simonkai]] * [[Árpád Sipos]] * [[Lajos Sipos]] * [[Dávid Somfai Kara]] * [[Rezső Soó]] * [[István Sőtér]] * [[Tamás Stockinger]] * [[Balázs Sudár]] * [[Ottó Süpek]] * [[György Szabad]] * [[József Szabó (dentkuracisto)]] * [[József Szabó (geologo)]] * [[Máté Dániel Szabó]] * [[Pál Zoltán Szabó]] * [[Szabolcs Szabó]] * [[József Szájer]] * [[Zoltán Szalai]] * [[József Szalay (arkivisto)]] * [[Péter G. Szalay]] * [[Iván Szántó]] * [[Pál Szarvas]] * [[Pál Szász (matematikisto)]] * [[Ödön Szatala (botanikisto)]] * [[János Szávai]] * [[József Száva-Kováts]] * [[László Szebellédy]] * [[Rezső Szegedy]] * [[György Székely (historiisto)]] * [[Gyula Szekfű]] * [[Péter Széky]] * [[György Szénás]] * [[Géza Szentmártoni Szabó]] * [[Márton Szentmiklósi]] * [[Imre Szentpétery]] * [[János Szerb]] * [[Gábor Szigethy]] * [[Márton Szilágyi]] * [[József Szinnyei (lingvisto)]] * [[Zsigmond Szirtes]] * [[Endre Szkárosi]] * [[László Szögi]] * [[János Szolnoki]] * [[László Szörényi (kritikisto)]] * [[Kálmán Sztrókay]] * [[Jenő Szűcs]] * [[István György Szűts]] {{Div col end}} == T == {{Div col|cols = 2}} * [[Péter Takács (juristo)]] * [[Lajos Tamás]] * [[Harald Tangl]] * [[Tamás Tarján]] * [[Edit Tasnádi]] * [[Zsigmond Telegdi]] * [[Kálmán Tellyesniczky]] * [[Lajos Terkán]] * [[Károly Than]] * [[Ákos Timon]] * [[Ferenc Toldy]] * [[Ádám Tomcsányi]] * [[Tamás Toót-Holló]] * [[Béla Török]] * [[János Török (ornitologo)]] * [[Lajos Török (kuracisto)]] * [[György Tóth (piaristo)]] * [[Károly Tóth (juristo)]] * [[László Tóth (historiisto)]] * [[Mihály Tóth (prokuroro)]] * [[Miklós Tóth (episkopo)]] * [[Zsigmond Tóth]] * [[Pál Tóth-Szabó]] * [[Csaba Töttössy]] * [[Imre Trencsényi-Waldapfel]] * [[Zoltán Trócsányi (lingvisto)]] * [[Sándor Kornél Tury]] * [[Gábor Tüskés]] * [[János Tuzson]] * [[György Tverdota]] {{Div col end}} == U == * [[Géza Uray]] * [[Róbert Urbán]] == V == {{Div col|cols = 2}} * [[Elemér Vadász]] * [[Ármin Vámbéry]] * [[Jenő Vángel]] * [[László Várady (historiisto)]] * [[István Varga (ekonomikisto)]] * [[Katalin Varga (psikologo)]] * [[Tamás Varga]] * [[Zsolt András Varga]] * [[András Vargha]] * [[Gábor Vargyas]] * [[Lajos Vargyas]] * [[Béla Varjas]] * [[Hildebrand Dezső Várkonyi]] * [[Ferenc Vasváry]] * [[Géza Vasy]] * [[Gábor Vékony]] * [[János Veleczky]] * [[László Verebélÿ (kuracisto)]] * [[Tibor Verebélÿ]] * [[András Veres (literaturhistoriisto)]] * [[Tamás Vécsey]] * [[József Vígh]] * [[Judit Vihar]] * [[Miklós Világhy]] * [[Sándor Vitális]] * [[Mátyás Vuchetich]] {{Div col end}} == W == * [[János Waldapfel]] * [[Antal Wéber]] * [[Emília Weiss]] * [[Ferenc Weiss]] * [[Gusztáv Wenzel]] * [[József Weszerle]] * [[István Weiser]] * [[Lajos Winkler]] * [[József Wodetzky]] == Z == * [[Alajos Zambra]] * [[Imre Zárday]] * [[Zoltán Zsebők]] * [[Aladár Zubriczky]] == Fontoj == * [http://www.elte.hu/dynpage6.fcgi?f=frame_scr&p1=b:Doc-1454] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150613042928/http://www.elte.hu/dynpage6.fcgi?f=frame_scr&p1=b:Doc-1454 |date=2015-06-13 }} * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. {{Unua|kat=ne}} [[Kategorio:Listoj]] qi54afswd59swuglnxjwolk0bvemrsp 0 531343 9423696 8957345 2026-07-08T20:50:07Z Sj1mor 12103 9423696 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Kleines Haus Torgau.JPG|eta|Metiista dometo, hodiaŭ muzeo]] La '''Historia metiista domo''' ({{lang-de|Historisches Handwerkerhaus}}) troviĝas en [[Torgau]], Rosa-Luxemburg-Platz nr 4. Ĝi permesas al ĉiuj enrigardojn ravajn en la vivokondiĉoj de malaltaj klasoj urbaj. Ĝis 1989 ĝi estis enloĝata; finrestaŭrado estis en 2010. == Historio == Uzo muzea tre ofertis sin por montri ankaŭ la vivokondiĉojn de la malelito de Torgau. Tio ofte maleblas ĉar ĝiaj spuroj ofte ne konservitis. La tre eta metiista domo estas perfekta kontraŭo al la [[Urbestro-Ringenhain-domo]] el la komenco de la 17-a jarcento (en Breite Straße), kiu ankaŭ estas parto de la t.n. ''Torgaua muzeopado''. Tiaj kontrastoj viditaj sinsekve permesas al la vizitantoj havi diferencigitan bildon je la historio. Jam per sia konstrumaniero la dometo peras impone la vivkondiĉoj de pli povraj klasoj. La malgrandaj ĉambroj, oblikvaj vandoj vandoj, eluzitaj ŝtupoj sed ankaŭ la nekredeble akurataj kaj interesaj murpentraĵoj efektegas. Jes ja, la konstruo mem jam interesigas, tiel ke meblaro ne perdigu ties efekton kaj sekve intence nur ŝpare videblas. Gravegu la tempo de la 17-a kaj 18-a jarcentoj ĉar de tiu tempo datumas ankaŭ la malkovritaj murpentraĵoj kaj la skribitaj dokumentoj el tiu tempo abundas krome. == Priskribo == === Teretaĝo === Teretaĝe sterniĝas mallarĝa koridoro trans la tutan domon kaj ebligas ankaŭ la aliron - preter historia necesejo - al eta korto kun lavejo kaj staleto. Informtabuloj tie ĉi informas enkonduke pri la domohistorio. La teretaĝo servis kaj por loĝi kaj por labori. Historia tablo kun seĝoj antaŭ la fenestro ŝajne estis la loko kie la familio normale manĝis. Krome oni povis rekonstrui simplajn vandbenkojn, kiuj invitas la vizitantojn sidiĝi. Vandinformtabloj kaj dosieroj rakontas detale pri la historio kaj la enloĝintoj de la domo. En la 17-a jarcento loĝis tie ĉi i.a. tri barelfaristoj kaj kamentubistoj. Malantaŭ vitrino videblas trovitaĵoj el la restaŭradtempo. Specialaĵo tie ĉi estas eta malfermita kuirejo de inter la tagĉambraro kaj la ŝtuparo. Laŭ modeloj rekonstruitis nigra kuirejo el la 17-a jarcento. Tra maltalta transirejo kun ronda volbaĵo la vizitanto ekvidas masonitan fornon. Historiaj kuirejaj helpiloj vivigas pluse la scenon kaj faras facile imageblaj la enorman laboron de la hejmmastrino faritan malgraŭ ekstrema spaca malabundo. === Unua etaĝo === Mallarĝa ŝtuparo kondukas onin supren. Laŭdire kelkfoje la ŝtupoj ankaŭ servis kiel seĝoj dum manĝado. Danke al restaŭradlaboroj akurataj eblis malkovri fajnajn flormotivojn en grizaj tonoj. Tulipozaj burĝonoj ornamas la [[trabfakaĵo|framskeletajn]] vandojn jam ĉe la ŝtuparo kaj en la antaŭĉambro de la unua etaĝo. Ankaŭ tiu ĉi saloneto en la kuro de historio plurfoje ŝanĝiĝis. Por havigi pli da spaco oni intertempe enkonstruis tie ĉi dormĉambron, kies grandeco ankoraŭ videblas plafone kaj planke. Kiel inventaro de tiu ĉi spaco oni prenis simplajn tolaĵŝranko el la 18-a jarcento kaj liton. La litoj kaj littukoj estis altestimataj partoj de ĉiu domo. Ili ofte detale en postlasaĵinventaroj aperas. Laŭ historiaj modeloj oni faris kovrilojn kaj eĉ ŝtopis pajlon en la matracon. Komparite al niaj tempoj la litoj ŝajnas esti mallongaj. Tio ankaŭ ŝuldiĝas al aliaj dormmanieroj, ne nur al plia malalteco de la homoj: oni dormis ofte iom klinite. La salono en la unua etaĝo estas la plej granda ĉambro en la tuta domo kaj tie ĉi troviĝas la menciitaj interesaj vandpentraĵoj: veloŝipo kun maristaro kaj supre ĉielo kun steloj. Por malriĉuloj ne eblis permesi al si la aĉeton de vandtapiŝoj. Por ne devi rezigni pri bunteco hejme oni simple mem pentris la vandojn fantaziplene. La meblaro malmultas por ne kovri la vandpentraĵojn. Dosiero prezentas ankaŭ tie ĉi la diversajn funkciojn de la ĉambro kaj priskribas la vivkondiĉoj de metiistaj klasoj kiuj ofte devas zorgi je ĉiutaga sato. Du figuroj bonvenigas tie ĉi la muzeovizitanton. Ili estas vestitaj laŭ la modo de la 17-a jarcento, tipa por etburĝa metiista paro. Laŭ trovitaĵoj povis esti reproduktita kesto kolora kun pejzaĝbildoj. Kestoj disde la Mezepoko ĝis la 18-a jarcento estis en tre granda ŝato ĉar ili perfekte taŭgis por stoki nekomplike multajn aferojn. Por la vizitantoj la kesto memkompreneble restas malfermita kaj li povas ĵeti rigardon en la stokitajn aferojn. Lulilo modesta de ĉ. 1800 kompletigas la hejmecan karakteron de tiu ĉi ĉambro. === Dua etaĝo === Kruta ŝtuparo gvidas onin al la subtegmentejo, kies vizito tamen nur eblis por etgrupoj en la kadro de rondgvidadoj. Kvankam ĝi neniam estis plilarĝigita, ĝi ĉiam estis en uzo. La du salonoj ne nur servis por deponi aferojn sed precipe ofertis pluajn dormlokojn. Oni vidas alian historian liton kaj keston. Ne al ĉiu loĝanto apartenis unuopa lito! La infanoj dormis kune kaj eĉ simplaj pajlaj sakoj surplanke devis ofte sufiĉi. Varmectransporta truo venigas varmecon el la unua etaĝo. === Korto === Rondirado finiĝas surkorte. La lavejo (ĝi estas nur de 1919; videblas ankaŭ bankuvo el zinko) kaj la staleto (de 1884 por kokinoj, anseroj, porkoj kaj kaproj ekster ĉio alia pluse interesas. == Eksteraj ligiloj == [http://museum-torgau.weebly.com/historisches-handwerkerhaus.html Detala priskribo] [[Kategorio:Torgau]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Saksio]] [[Kategorio:Muzeoj en Saksio]] ioq4400x5jpake9834l3r8ae0c46ope 0 535793 9423736 8591223 2026-07-08T23:44:36Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423736 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Nikolao|Miklós]] Matolcsy''' [miklOŝ matolĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Matolcsy Miklós''' estis [[Hungario|hungara]] [[apotekisto]], [[profesoro]], [[kuracisto]]. Liaj [[filo]]j estis [[Mátyás Matolcsy]] kaj [[Tamás Matolcsy]]. Miklós Matolcsy [http://www.csaladitemeto.hu/dok/sir15-8.pdf] naskiĝis la {{daton|16|junio}} [[1869]] en [[Cegléd]], li mortis la {{daton|4|decembro}} [[1938]] en [[Farmos]]. == Biografio == Miklós Matolcsy frekventis mez[[lernejo]]jn en [[Sárospatak]] kaj [[Budapeŝto]]. Li akiris apotekistan, kuracistan (en [[1902]]) kaj kemian [[diplomo]]jn en [[ELTE|Reĝa Universitato de Budapeŝto]]. Inter [[1893]] kaj [[1907]] li laboris en kemia [[instituto]] apud [[Károly Than]]. Ekde [[1896]] li havis [[edzino]]n, kiu naskis 8 [[filo|gefilojn]]. En [[1905]] li estis nomumita privata profesoro en la menciita universitato. Inter 1907 kaj [[1933]] li gvidis la universitatan [[apoteko]]n. Dum la [[1-a mondmilito]] li estis gvidanto de ĉiuj armeaj apotekoj. En [[1922]] li atingis la instruan rangon eksterordinara profesoro, samtempe li iĝis medicina ĉefkonsilisto. Ĝis [[1930]] li estis kuracisto de [[vilaĝo]] Farmos. == Elektitaj publikaĵoj == * ''Könyv- és irodalmi gyűjtemény magyarországi gyógyszerészeti munkákról, 1578 – 1909'' (1910) == Fontoj == * [http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tkt/magyar-orvoseletrajzi/ch03s17.html hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla pli malsupre)] * [http://jelesnapok.oszk.hu/prod/unnep/matolcsy_miklos_szuletesnapja__1869] {{hu}} * [http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=matolcsy&nev5=Matolcsy+Mikl%F3s] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151004124352/http://tudosnaptar.kfki.hu/localhost/egyen.php?namenev=matolcsy&nev5=Matolcsy+Mikl%F3s |date=2015-10-04 }} {{hu}} * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC09732/10207.htm] {{hu}} * [http://tudosnaptar.kfki.hu/m/a/matolcsy/matolcsyrevai.htm] {{hu}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Matolcsy Miklos}} {{Unua|kat=ne}} [[Kategorio:Hungaraj apotekistoj]] [[Kategorio:Hungaraj profesoroj]] [[Kategorio:Hungaraj kuracistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 1sfj2pcapm518qcud7w1guo2w724qf9 0 538386 9423362 9341267 2026-07-08T13:27:37Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423362 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Dreher an einer Drehbank.jpg|eta|Turnigante bastoneton el metalo en [[tornomaŝino]].]]{{Informkesto organizaĵo}} '''Metalfarado''' aŭ '''Metallaborado''' estas la procezo laboradi kun [[metalo]]j por krei unuopajn partojn, kunmetaĵojn aŭ grandskalajn strukturojn. La termino kovras ampleksan gamon de laboroj el grandaj [[ŝipo]]j kaj [[ponto]]j al precizaj [[maŝino]]-partojn kaj delikatan [[juvelarto]]n. Ĝi tiele inkludas korespondan ampleksan gamon de lertecoj, procezoj kaj [[ilo]]j. Metallaborado estas [[scienco]], [[arto]],<ref>Metalaj skulptaĵoj http://www.janetgoldner.com</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://idiotdiary.com/this-steampunk-metal-scupltures-by-igor-verniy-will-leave-your-jaws-wide-open/|titolo=Steampunk Metal Sculptures|alirdato=2012-08-30|arkivurl=https://web.archive.org/web/20150707190819/http://idiotdiary.com/this-steampunk-metal-scupltures-by-igor-verniy-will-leave-your-jaws-wide-open/|arkivdato=2015-07-07}}</ref> [[hobio]], [[industrio]] kaj [[komerco]]. Ties historiaj radikoj enhavas kulturojn, civilizojn, kaj jarmilojn. Metallaborado estis evoluinta el la malkovro de [[fandado]] de variaj [[erco]]j, produktante [[Duktileco|duktilajn]] kaj maleeblajn metalojn utilajn por iloj kaj ornamaĵojn. Modernaj metallaboraj procezoj, kvankam diversaj kaj specializitaj, povas esti kategoriigitaj kiel formantaj, tranĉantaj, aŭ kunigantaj procezoj. Nuntempaj maŝinfarejoj inkludas nombron de [[Maŝinkonstruado|maŝinkonstruilo]]j kapablaj krei precizajn, utilajn laborpecojn. == Vidu ankaŭ == * [[Forĝado]] * [[Metalo]] * [[Metalmuldado]] * [[Pezmetalo]] * [[Solido]] == Referencoj == {{Referencoj|35em}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.americanmachinist.com/304/Issue/Article/False/84907/Issue Schneider, George. "Chapter 1: Cutting Tool Materials," ''American Machinist'', Oktobro, 2009] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120318081706/http://www.americanmachinist.com/304/Issue/Article/False/84907/Issue |date=2012-03-18 }} * [http://www.americanmachinist.com/304/Issue/Article/False/85010/Issue Schneider, George. "Cutting Tool Applications: Chapter 2 Metal Removal Methods," ''American Machinist'', Novembro, 2009]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210303173851/https://www.americanmachinist.com/304/Issue/Article/False/85010/Issue |date=2021-03-03 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Metalurgio]] [[Kategorio:Industrio]] 22i7aepzog814xjye81ncr1hzcdh1gk 0 539382 9423665 9290364 2026-07-08T20:21:29Z Sj1mor 12103 9423665 wikitext text/x-wiki {{Informkesto insulo |nomo= Insulo Anvers |dosiero1= Anvers Island.jpg |priskribo de dosiero1= |akvejo= [[Suda oceano]] |insularo= [[arkipelago Palmer]] |latitudo=64/36//S |longitudo=63/30//W |regiono-ISO=AQ |mapo= |situo sur mapo= Antarkta duoninsulo |longo=74 |larĝo=55 |areo=2432 |altaĵo=[[Mount Français]] |alteco=2761 |alteco-rilato= |ĉefa loko=[[Palmer-stacio]] |loĝantaro=20 |loĝantaro-speco=Stadianaro<small> (vintre)</small> |zomo=7 }} La insulo '''Anvers''' (ankaŭ insulo '''Antwerpen''' aŭ insulo '''Antverpeno''') estas insulo en la [[Ĉeantarkto]], antaŭ la bordo de la norda parto de la [[Antarkta duoninsulo]] ([[Lando de Graham]]). La insulo Anvers estas la plej granda [[insulo]] de la [[arkipelago Palmer]]. Ĝi estas 74&nbsp;km longa kaj 55&nbsp;km larĝa<ref name="Stewart">John Stewart: ''Antarctica – An Encyclopedia''. vol. 1, McFarland & Co., Jefferson und London 2011, ISBN 978-0-7864-3590-6, p. 67</ref> kaj havas areon de 2432&nbsp;km².<ref>[http://islands.unep.ch/INY.htm#56 UNEP Islands] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130501070822/http://islands.unep.ch/INY.htm#56 |date=2013-05-01 }} {{ref-en}}</ref> La plej alta monto de la insulo estas la 2761&nbsp;m alta Mount Français.<ref>{{Peakbagger|12009|Mount Français}}</ref> Inter la insulo Anvers en la okcidento kaj la [[insulo Wiencke]] en la sudoriento situas la [[Neumayer-kanalo]], pejzaĝe ĉarmega markolo kun polusaj montaraj pejzaĝoj kaj apikaj deklivaj glaĉeroj. == Historio == En 1830/32 la insulo Anvers estis ekvidita de [[John Biscoe]]. En 1873/74 [[Eduard Dallmann]] esploris la akvejojn ĉe la okcidenta bordo de la insulo kaj malkovris la golfeton ''Hamburghafen'' kaj la antaŭe situantaj insuloj Gossler kaj Rosenthal. La nomon ''Anvers'' la insulo ricevis en 1898 de la Belgica-ekspedicio sub la gvidado de [[Adrien de Gerlache]] laŭ la franca nomo de la urbo [[Antverpeno (urbo)|Antverpeno]] en [[Belgio]]. La unua ekspedicio de Charcots esploris en 1904 la sudokcidentan bordon de la insulo Anvers. Sur la insulo Anvers troviĝis de 1955 ĝis 1958 la brita stacio N. Post fino de la geologiaj kaj geodeziaj laboroj la stacio esti luis en la jaro 1963 al la [[Usono|Usona]] Palmer-stacio, kiu situas proksime. La usonaj esploristoj uzis la stacion ekde 1965 kiel biologia laboratorio. Ĉe renovigaj laboroj fare de la British Antarctic Survey (BAS) la konstruaĵo forbrulis la 28-an de decembro 1971, tiel ke ankaŭ la bazo por la subteno de la aertransporto foriĝis. ĉi tiu parto de la aktivaĵoj estis transigita en 1973 al la insulo Adelaide (stacio T de BAS), post kiam ankaŭ la varfo por surskiaj aviadiloj iom post iom pli malfacile&nbsp; fariĝis uzeblaj. En la arkta somero 1990/91 la ankoraŭ restinta rubo kaj defalaĵoj estis forigita enkadre de United States Antarctic Program, nur la betonfundamentoj restis.<ref>BAS</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat|Anvers Island|Anvers-Insel}} * [http://www.cig.ensmp.fr/~iahs/redbooks/a086/086041.pdf Arthur Rundle: Snow accumulation and ice movement on the Anvers Island]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategorio:Insuloj de arkipelago Palmer|Anvers]] ba5uu20c0bhk7nhp4wjhlmp99qu7l0h 4 542736 9423847 9342524 2026-07-09T07:00:41Z ThomasPusch 1869 /* Komentoj */ 9423847 wikitext text/x-wiki <!-- {{subst:Fermita/komenco}} --> === [[Gento (urbo)]] === Jen kion mi skribis jam en oktobro 2015 sur [[Vikipedio:Ne plu elstaraj artikoloj]]: {{citaĵo| Ĉar nur du referencoj enestas kaj multaj ĉapitroj apenaŭ havas tekstan enhavon, mi proponas tute forigi la statuson. Tia artikolo estas eĉ ne leginda. :-( Mi ĵus enmetis pli taŭgan informkeston per {{ŝ|informkesto urbo}}, sed tio estas nur la komenco de plibonigo. La ĉapitro "Turismo" enhavas nur tri bildojn, sed tekstoj estas en iuj subĉapitroj. En "Vidindaĵoj" kaj "La tri turoj de Gento" estas nur unu frazo, sed la resto estas listoj. La ĉapitro "Muzeoj" nur enhavas liston, sed neniun frazon. Mi jam finu la liston de mankoj, ĉar estas pliaj kaj tro multaj por elstareco.}} Bedaŭrinde ekde oktobro nenio okazis por forigi la mankojn. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 07:29, 16 Dec. 2015 (UTC) La referencoj ĝis nun kreskis al ses, sed baze vi pravas, ke la teksto mem estas listeca. Aliflanke tamen la kompleto de artikoloj pri la urbo Gento estas admirinda ensemblo, kiu en la e-lingva vikipedio estas pri malmultaj aliaj urboj. Tion modele elstarigi tute bonas. Sed la verkintoj koncentriĝis pri bluigo de internaj ligiloj kaj pri verkado de "flankaj artikoloj" pri la temo, lasante iom sekan kaj listecan stilon por la ĉefa artikolo. Kompromise mi tial pledas "redukti" la staton de elstara al leginda artikolo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:48, 28 Jan. 2016 (UTC) ==== Por ==== # {{Por}} --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 07:29, 16 Dec. 2015 (UTC) ==== Kontraŭ ==== # {{Kontraŭ}} --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:26, 10 okt. 2018 (UTC) Aŭ elstara aŭ leginda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:26, 10 okt. 2018 (UTC) # {{Kontraŭ}} --Estas neniu ruĝa vorto plie estas ankaŭ multaj referencoj. [[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 09:48, 15 aŭg. 2025 (UTC) # {{Kontraŭ}} --La 2 referencoj en 2015 '''''estis''''' iom malsufiĉaj, en tio pravis Tlustulimu. Sed ekde tiam mi en 2016 vastigis la referencojn al 6, en marto 2017 YvesN pluvastigis ilin al 11 kaj en novembro 2020 Kani al 14 - jam en aprilo 2017 {{re|Aidas}} diskutpaĝe protestis pri la ankoraŭ pendanta postulo pri forigo de la elstara statuso, sed li evidente tute ne konsciiĝis ke tiam voĉdono pri la temo jam estis formale komencita. Baze mi dirus, ke almenaŭ ekde marto 2017, plej laste ekde novembro 2020 la kritiko pri mankaj referencoj ne plu validas. Estus jam tempo fini tiun ne bone atentitan voĉdonon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:48, 29 mar. 2026 (UTC) # {{Kontraŭ}} --Dankon pro la atentigo. Jes, mi en aprilo 2017 jam notis mian opinion, sed simple forgesis kontroli ĉu voĉdono pri la malelstarigo jam disvolviĝas. Mi tute scias kie serĉi tiajn voĉdonojn, sed mi simple forgesis tiam serĉi ĝin... Tamen mia opinio de 2017 daŭre validas. --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:46, 29 mar. 2026 (UTC) ==== Detenas ==== # {{Sindetena}} ==== Komentoj ==== # {{Komento}} Mi aldonis referencojn kaj forigis la avertojn pri notomanko. Estas kelkaj listoj, sed ankaŭ sufiĉe da redaktita teksto, kio povus pliiĝi, se oni forigas la avertojn pri supozita kvalitomanko, kio funkcias kiel malaltiro. Kvin jaroj estas tro da tempo por decidi ĉu temas pri leginda aŭ elstara. Malpli ol tio ne indas.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 14:08, 9 nov. 2020 (UTC) # {{Komento}} Mi aldonis ĉapitron pri arkitekturo.--[[Uzanto:DidCORN|DidCORN]] ([[Uzanto-Diskuto:DidCORN|diskuto]]) 20:43, 6 sep. 2025 (UTC) * {{re|Tlustulimu}} Vi en decembro 2015 skribis ke ekde oktobro 2015 nenio okazis por forigi la mankojn. Tio tute ĝustas, sed post tio jes multo okazis, kion montras la supraj komentoj. Eblus demandi kiam eblintus fini la diskuton se iu prenintus la iniciaton fari tion, sed tio vanas ĉar neniu faris tion. Tamen mi nun volus vere fini la prozezon, kaj volas ankoraŭ demandi vin rerigardi la tekston kaj vidi ĉu viaj inicialaj kritikeroj estas tiom bone prilaboritaj ke ankaŭ vi povus aligi al kontraŭa aŭ neŭtrala voĉo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:00, 9 jul. 2026 (UTC) -- <!-- ==== Rezulto ==== * {{Por}} * {{Kontraŭ}} * {{Sindetena}} La artikolo (ne) estis ekselstarigita (kaj nun estas leginda/nenia). --~~~~ {{subst:Fermita/fino}} --> kqi5gqoczj5uuln0870sz0y7pvan1fh 0 542811 9423738 7661390 2026-07-09T00:20:39Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423738 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Barono]] [[Nikolao|Miklós]] Vay''' [miklOŝ vaj], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Vay Miklós''' estis [[Hungario|hungara]] arme[[inĝeniero]], [[oficiro]], [[parlamentano]], reĝa [[ĉambelano]], [[mecenato]]. Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''vajai''. Lia [[filo]] estis la samnoma [[politikisto]] [[Miklós Vay]]. Miklós Vay [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC16241/16587.htm] naskiĝis la {{daton|6|septembro|1756}} en [[Alsózsolca|Zsolca]] (aliaj fontoj informas pri alia loĝloko). Li mortis la {{daton|11|majo|1824}} en [[Pest (urbo)]]. == Biografio == Miklós Vay frekventis [[kolegio]]n en [[Sárospatak]], poste li plulernis en [[akademio]] en [[Leingruben]]. Post siaj studoj li gvidis laborojn en diversaj [[fortikaĵo]]j. Inter [[1786]] kaj [[1788]] li studvojaĝis en [[Francio]], [[Nederlando]], [[Germanio]], [[Britio]]. En [[1787]] li estis elektita [[membro]] de [[Royal Society]]. Hejmenveninta li aliĝis al la kontraŭturka [[milito]]. Lia [[okulo]] vundiĝis, poste li baroniĝis. En [[1799]] li edziĝis. Li portis [[terpomo]]jn el [[Anglio]] kaj disvastigis ilin en [[Szabolcs]], krome li portis pli modernajn [[plugilo]]jn, semilojn, rikoltilojn, taksajn [[maŝino]]jn. Ekde [[1804]] li okupiĝis pri reguligado de [[rivero]]j. == Elektitaj kontribuoj == Liaj ĉiuj kontribuoj restis en [[manuskripto]]. == Fontoj == * [http://tudosnaptar.kfki.hu/historia/egyen.php?namenev=vay hungarlingva biografio] * [http://www.atikovizig.hu/vizugyimuzeum/elod_vaymiklos.aspx hungarlingva biografio kun bildo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151007034225/http://www.atikovizig.hu/vizugyimuzeum/elod_vaymiklos.aspx |date=2015-10-07 }} * [http://tudosnaptar.kfki.hu/v/a/vay/vaypant.html hungarlingva biografio] * [http://mult-kor.hu/cikk.php?id=14726 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220927120249/https://mult-kor.hu/cikk.php?id=14726 |date=2022-09-27 }} * [http://epa.oszk.hu/02000/02055/00001/pdf/EPA02055_Nemzeti_evforduloink_2006.pdf hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla en la 45-a paĝo)] {{Projektoj}} {{Vivtempo|Vay, Miklos}} [[Kategorio:Hungaraj armeinĝenieroj]] [[Kategorio:Hungaraj oficiroj]] [[Kategorio:Hungaraj ĉambelanoj]] [[Kategorio:Hungaraj mecenatoj]] [[Kategorio:Hungaraj baronoj]] ctopq3e2rgaqgdrho6lgmox588pgjoo 0 544265 9423606 8403582 2026-07-08T18:06:31Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423606 wikitext text/x-wiki {{Aŭskultu|dosiero=Meow.ogg|titolo=Miaŭ de kato}} '''Miaŭ''' estas la esperantlingva [[onomatopeo|onomatopea]] voĉigo de plenkreskaj [[Hejma kato|katoj]]. Miaŭo povas esti asertiveca, kortuŝa, amika, aŭdaca, bonveniganta, atenton petanta, postulanta aŭ plendanta. Ĝi eĉ povas esti silenta, kiam la kato malfermas la buŝon sed ne faras sonon. Plenkreskaj katoj ne miaŭas unu al alia kaj tiel la miaŭado de plenkreskaj katoj al [[homo]]j probable estas pro-[[aldomigo|aldomiga]] etendaĵo de la miaŭado de katidoj.<ref name="ASPCA">{{citaĵo el la reto|titolo = Meowing and Yowling|lingvo = angle|url = http://www.aspca.org/Pet-care/virtual-pet-behaviorist/cat-articles/meowing-and-yowling|verko= retpaĝaro 'Virtual Pet Behaviorist'|eldoninto = organizaĵo ASPCA|alirdato= la 16-an de januaro 2016}}</ref> == Lingvaj diferencoj == Aliaj lingvoj havas malsamajn vortojn por la sono "miaŭ", inkluzive de miau (en la [[belorusa]], [[finna]], [[franca]], [[germana]], [[hispana]], [[hungara]], [[kroata]], [[litova]], [[malaja]], [[pola]], [[portugala]], [[rumana]], [[rusa]] kaj [[ukraina]]), ''{{lang|cz|mňau}}'' (en la [[ĉeĥa]]), ''{{lang|wen|mjaw}}'' en la [[Soraba lingvo|sorabaj lingvoj]], ''{{lang|uk|meong}}'' (en la [[indonezia]]), ''{{lang|ee|njäu}}'' (en la [[estona]]), ''{{lang|el|νιάου}}'' (latinlitere ''niau'', en la [[greka]]), ''{{lang|lv|ņau}}'' (en la [[latva]]), ''{{lang|nl|miauw}}'' (en la [[nederlanda]]), {{lang|ja|ニャー}} (latinlitere ''njā'', en la [[japana]]), {{lang|zh|喵}} (latinlitere ''māo'', en la mandarena [[ĉina]]), ''{{lang|it|miao}}'' (en la [[itala]]), ''miav/miau'' aŭ ''mjav/mjau'' (en la [[dana]], [[norvega]] kaj [[sveda]]), ''{{lang|is|mjá}}'' (en la [[islanda]]), {{lang|ko|야옹}} (latinlitere ''ja-ong'', en la [[korea]]), {{lang|ur|میاؤں}} (latinlitere ''mijāʾūṉ'', en [[urduo]]) kaj ''{{lang|vi|meo-meo}}'' (en la [[vjetnama]]).<ref>{{citaĵo el la reto|titolo = {{lang|el|νιαουρίζω}}|lingvo = el|url = http://www.wordreference.com/gren/%CE%BD%CE%B9%CE%B1%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B6%CF%89|verko = Word Reference|eldoninto = WordReference.com|alirdato = la 16-an de januaro 2016|arkivurl = https://web.archive.org/web/20110720041624/http://www.wordreference.com/gren/%CE%BD%CE%B9%CE%B1%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B6%CF%89|arkivdato = 2011-07-20}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.com/books?id=WNlMQwAACAAJ|titolo={{lang|ur|فیروز اللغات اردو جامع}}, latinlingve "Fīrozullug̲h̲āt: Urdū jāmiʻ", urdua unulingva vortaro |eldoninto=eldonejo Fīrozsanz|loko=[[Lahoro]]|isbn=9690005146|paĝo=paĝo 1334|eldono=dua eldono|lingvo=[[urduo]]}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|url = http://books.google.com/books?id=66IOAmycvX8C&pg=PA59&dq=meow+onomatopoeia&q=meow%20onomatopoeia|titolo = Language Arts 1, Volume 1|lingvo = angle|aŭtoro = Peggy Bivens |eldoninto = Saddleback Publishing|jaro = 2002|isbn = 978-1562-54508-6|paĝo = 59}}</ref> En la [[angla]], la literumo "meow" unuafoje uziĝis en 1842. Antaŭ tio, la vorto literumiĝis "miaow," "miau" aŭ "meaw."<ref>{{citaĵo el la reto|titolo= Meow|lingvo = angle|url = http://etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=Meow|retejo = Online Etymology Dictionary|alirdato= la 16-an de januaro 2016}}</ref> En kelkaj lingvoj (kiel en la ĉina 貓, ''māo''), la voĉigo fariĝis la nomo de la besto mem. == Referencoj == {{Projektoj}} {{Referencoj}} [[Kategorio:Vortoj]] [[Kategorio:Sono]] [[Kategorio:Katoj]] 1fci7j41zmo9hqf2zyk26cl5ezvwzec 0 545409 9423506 8384764 2026-07-08T17:15:56Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423506 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Anatomical Man.jpg|eta|300px|dekstra|"Anatomia homo" (ankaŭ "Zodiaka homo"), ''[[La tre riĉaj horoj de la duko de Berry]]'' (Ms.65, f.14v, komenco de la 15a jarcento).]] '''Mezepoka medicino''' en [[Okcidenta Eŭropo]] estis komponita el mikso de ekzistintaj ideoj el antikveco, spiritaj influoj kaj tio kion [[Claude Lévi-Strauss]] identigis kiel "ŝamana komplekso" kaj "socia interkonsento."<ref>''Anthropologie structurale'', Lévi-Strauss, Claude (1958, Structural Anthropology, trad. Claire Jacobson kaj Brooke Grundfest Schoepf, 1963)</ref> En la [[Alta Mezepoko]], sekve de la falo de la Okcidenta [[Romia Imperio]], normiga medicina konaro estis bazita ĉefe sur survivintaj tekstoj el [[Antikva Grekio|Grekio]] kaj [[Antikva Romio|Romio]], konservitaj en monaĥejoj kaj aliaj disaj lokoj. Multaj simple lokigis siajn esperojn en la eklezio kaj en Dio por kuraci ĉiajn siajn malsanojn. Ideoj pri la origino kaj kuraco de [[malsano]]j estis nepure [[Laikeco|laikaj]], sed estis ankaŭ bazita sur [[Mondkoncepto]] en kiuj faktoroj kiaj la [[destino]], la [[peko]], kaj [[Astrologio|astraj influoj]] ludis gravan rolon kiel ajna fizika kaŭzo. La efikeco de kuracado estis simile ligita al la kredoj de paciento kaj de doktoro pli ol al [[Empiriismo|empiria pruvaro]], tiele ke ''remedia physicalia'' (fizikaj rimedoj) estis ofte subigitaj al spirita interveno. == Influoj == === Hipokrata medicino === === Templokuracado === === Pagana kaj popola medicino === === Monaĥejoj === === Kristana karitato === === Medicino === === Mezepoka kirurgio === == Gravaj mezepokaj kontribuantoj == == Teorioj de medicino == === Humoroj === === Herbismo kaj botaniko === === Mensaj malordoj === === Kristana interpreto de malsano === == Medicinaj universitatoj en mezepoka Eŭropo == == Malsanuleja sistemo == == Batalkampa medicino == == Notoj == {{Referencoj|30em}} == Bibliografio == * Bowers, Barbara S. eld. ''The Medieval Hospital and Medical Practice'' (Ashgate, 2007); 258pp; eseoj de fakuloj * Getz, Faye. ''Medicine in the English Middle Ages.'' (Princeton University Press, 1998). ISBN 0-691-08522-6 * Mitchell, Piers D. ''Medicine in the Crusades: Warfare, Wounds, and the Medieval Surgeon'' (Cambridge University Press, 2004) 293 pp. * Porter, Roy.''The Greatest Benefit to Mankind. A medical history of humanity from antiquity to the present.'' (HarperCollins 1997) * {{cite journal | author = Siraisi Nancy G | year = 2012 | title = Medicine, 1450–1620, and the History of Science | url = | journal = Isis | volume = 103 | issue = 3| pages = 491–514 | doi = 10.1086/667970 | pmid=23286188}} === Unuarangaj fontoj === * Wallis, Faith, eld. ''Medieval Medicine: A Reader'' (2010) [http://www.amazon.com/Medieval-Medicine-Readings-Civilizations-Cultures/dp/1442601035/ resumo kaj tekstoserĉilo] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://digilander.libero.it/camdic/MEDIEVAL%20MEDICINE.htm Medieval Medicine] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130821092029/http://digilander.libero.it/camdic/MEDIEVAL%20MEDICINE.htm |date=2013-08-21 }} * [http://digital.library.ucla.edu/immi/ "Index of Medieval Medical Images"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170125231352/http://digital.library.ucla.edu/immi/ |date=2017-01-25 }} UCLA Special Collections (alirita la 2an de Septembro 2006). * [http://www.freewebs.com/bandersnatch42 "The Wise Woman"] * [http://www.lib.unc.edu/dc/mackinney/index.html "MacKinney Collection of Medieval Medical Illustrations"] * [http://backdoorbroadcasting.net/2009/10/peregrine-horden-whats-wrong-with-medieval-medicine/ PODCAST: Professor Peregrine Horden (Royal Holloway University of London): 'What's wrong with medieval medicine?'] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110921070757/http://backdoorbroadcasting.net/2009/10/peregrine-horden-whats-wrong-with-medieval-medicine/ |date=2011-09-21 }} * Walsh, James J. ''[http://www.bookdome.com/history/Medieval-Medicine/index.html Medieval Medicine]''(1920), A & C Black, Ltd. * [http://www.learner.org/interactives/middleages/healtact2.html] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190920012700/http://www.learner.org/interactives/middleages/healtact2.html |date=2019-09-20 }} Interaktiva ludo kun mezepokaj malsanoj kaj kuracadoj * [http://hdl.loc.gov/loc.rbc/rosenwald.0004 Encyclopedic manuscript containing allegorical and medical drawings] From the [http://www.loc.gov/rr/rarebook/ Rare Book and Special Collections Division] ĉe la [[Kongresa Biblioteko]] [[Kategorio:Mezepoko]] [[Kategorio:Historio de medicino]] 6biv7vdrygh6edo4l1u1xiq9jzkmco9 0 546844 9423629 9270877 2026-07-08T19:16:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423629 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} {| class="wikitable collapsible collapsed" align="right" style="margin: 1em; margin-top: 0;" ! colspan="2" style="white-space: nowrap;"| [[Asteroido]]j malkovritaj : 12 : |- | [[18617 Puntel]] || {{dato|24|februaro|1998}} |- | [[19458 Legault]] || {{dato|21|aprilo|1998}} |- | [[25014 Christinepalau]] || {{dato|18|aŭgusto|1998}} |- | [[(25335) 1999 NT]] || {{dato|9|julio|1999}} |- | [[(29533) 1998 BW1|(29533) 1998 BW₁]] || {{dato|19|januaro|1998}} |- | [[29565 Glenngould]] || {{dato|17|marto|1998}} |- | [[(35571) 1998 HV6|(35571) 1998 HV₆]] || {{dato|21|aprilo|1998}} |- | [[41213 Mimoun]] || {{dato|2|decembro|1999}} |- | [[(80663) 2000 BX10|(80663) 2000 BX₁₀]] || {{dato|28|januaro|2000}} |- | [[(85580) 1998 DO20|(85580) 1998 DO₂₀]] || {{dato|28|februaro|1998}} |- | [[(101458) 1998 WJ6|(101458) 1998 WJ₆]] || {{dato|22|novembro|1998}} |- | [[(130124) 1999 XJ105|(130124) 1999 XJ₁₀₅]] || {{dato|10|decembro|1999}} |} '''Michel BŒUF''' estas [[Francoj|franca]] [[amatora astronomio|amatora astronomo]], li estas ano de la franca astronomia asocio "''AUDE''" ("''Association des Utilisateurs de Détecteurs Électroniques''") aŭ "Asocio de la Uzantoj de [[Elektroniko|Elektronikaj]] Detektiloj", kiu promocias la uzon de {{J|ŝargkuplita aparato}} en [[astronomio]].<ref>[http://michel.boeuf.free.fr/ Persona paĝo de Michel Boeuf - (Asocio ''AUDE'')] {{lingvokodo|fr}}</ref> Laŭ ''[[Minor Planet Center]]'' li malkovris 12 [[asteroido]]jn<ref>[http://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/MPDiscsAlpha.html MPC alfabeta listo de la asteroidaj malkovrintoj]{{lingvokodo|en}}</ref> elde sia [[observatorio]] ''Les Tardieux'', proksime de [[Martigues]] ([[Francio]]).<ref>[http://www.observatory-guide.org/sql2form.php?id=688 Milkyweb Astronomical Observatory Guide]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{lingvokodo|en}}</ref> inter [[1998]] kaj [[2000]]. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : //eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Vidu ankaŭ == * [[:Kategorio:Malkovrita de Michel Bœuf]] {{Ĝermo|Francio|Astronomo}} {{Vivtempo|Boeuf, Michel}} [[Kategorio:Francaj astronomoj]] [[Kategorio:Malkovrintoj de asteroidoj]] 8p2kedo86w8z9ppd1jvooi8oujsneq2 0 553482 9423394 8852426 2026-07-08T14:36:37Z Lpoj50 170867 9423394 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |Propra nomo = Lekh Dothraki |Landoj = Universo de {{lang|en|''[[A Song of Ice and Fire]]''}} romanoj kaj [[Game of Thrones|serio]]. |Klasifiko = * [[Konstruita lingvo]] ** [[Fikcia lingvo]] |Kreinto = [[David J. Peterson]] (surbaze de verkoj de [[George R. R. Martin]]) |Dato = [[2009]] |Koloro = Konstruita }} La '''dotraka lingvo''' (dotrake kaj angle: ''Dothraki'') estas [[Konstruita lingvo|konstruita]] [[Fikcilingvo|fikcia lingvo]] en la [[Fantasto|fantasta]] serio de romanoj ''[[A Song of Ice and Fire]]'' (''Kanto de glacio kaj fajro'') verkitaj de [[George R. R. Martin]] kaj ĝia televida adapto [[Game of Thrones]] (''Ludo de tronoj''). En tiuj verkoj ĝi estas lingvo de la dotrakoj, kiuj estas la [[Indiĝenaj popoloj|indiĝenaj]] loĝantoj de la Dotraka Maro (angle: ''the Dothraki Sea''). La lingvo estis por la televida serio pligrandigita de la lingvisto [[David J. Peterson]]<ref>{{Citaĵo el novaĵo|url=http://www.thefreelibrary.com/Do+you+speak+Dothraki%3F-a0279261433|titolo=Do you speak Dothraki?|dato=2012-01-30|verkaĵo=[[The New York Times Upfront]]}}</ref> bazita sur la dotrakaj vortoj kaj frazoj en la romanoj de Martin. Septembre 2011, la lingvo havis 3,163 vortojn, ne ĉiuj konitaj de la publiko<ref name="wired">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.dothraki.com/2011/09/the-header-script/|titolo=The Header Script|alirdato=2011-10-03|dato=21-a de septembro 2011}}</ref>. En 2012, 146 novnaskitaj knabinoj en Usono estis nomita "''Khal''eesi", la dotraka termino por la edzino de ''khal'' aŭ reganto kaj la titolo adoptita en la serio de la nomita Daenerys Targaryen<ref>{{Cite news|last=Wattenberg|first=Laura|title=The Ultimate 'Game of Thrones' Baby Name|url=http://www.huffingtonpost.com/laura-wattenberg/the-ultimate-game-of-thrones-baby-name_b_3312750.html|accessdate=22-a de majo 2013|newspaper=[[Huffington Post]]|date=22-a de majo 2013}}</ref>. == Evoluigo == La dotraka vortenhavo estis kreita de Peterson longe antaŭ la adapto. HBO dungis la [[Asocio pri lingvo-kreado|Asocion pri lingvo-kreado]] por krei la lingvon. Ĝi mastrumis konkurson, en kiu tridek lingvokreistoj partoprenis, kaj fine David Peterson estis elektita por evoluigi la dotrakan lingvon. Li liveris pli ol 1700 vortoj al HBO antaŭ la komenca filmado. Peterson tiris inspiron de la priskribo de la lingvo farita de Martin, sed ankaŭ de aliaj lingvoj kiel [[Turka lingvo|la turka]], [[Rusa lingvo|la rusa]], [[Estona lingvo|la estona]], [[Inuktituta lingvo|la inuktituta]] kaj [[Svahila lingvo|la svahila]].<ref name="hbo">{{Citaĵo el la reto|url=http://dothraki.conlang.org/official-hbo-press-release/|titolo=Official HBO Press Release|dato=2010-04-12|alirdato=2016-03-01|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190719045742/http://dothraki.conlang.org/official-hbo-press-release/|arkivdato=2019-07-19}}</ref> David J. Peterson kaj lia evoluado de la dotraka lingvo estis prezentita en la 8-an de aprilo 2012 en epizodo de la elsendo ''The Next List'' sur [[CNN]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://whatsnext.blogs.cnn.com/2012/04/06/language-creation-for-game-of-thrones/|titolo='Game of Thrones' linguist: How to create a language from scratch|eldoninto=CNN What's Next|alirdato=2016-03-01|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130911002127/http://whatsnext.blogs.cnn.com/2012/04/06/language-creation-for-game-of-thrones/|arkivdato=2013-09-11}}</ref>. Li poste kreis ankaŭ la valiran lingvon (angle: ''Valyrian'') por la tria sezono de ''Game of Thrones''. === Lingvaj limigoj === La dotraka lingvo estis evoluigita sub du gravaj limigoj. Unue, la lingvo devis akordi kun la vortoj jam videblaj en la libroj. Due, ĝi devis esti facile prononcebla aŭ lernebla de la aktoroj. Ĉi tiuj du limigoj influis la gramatikon kaj fonologion de la lingvo: ekzemple, la [[plozivo]]j povas esti [[Aspiracio|aspiraciaj]] aŭ senaspiraciaj, kiel en la angla. == Fonologio kaj latinigo == David Peterson diris "Vi scias, plejparto de la homoj verŝajne ne vere scias, kiel la araba efektive sonas, do al nesperta orelo ĝi povus soni kiel la araba. Al iu kiu scias la araban, tute ne. Mi emas pensi pri la sonoj kiel miksaĵo inter la araba (minus la apartaj faringaloj) kaj la hispana, pro la dentalaj konsonantoj."<ref name="tor">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.tor.com/blogs/2010/04/creating-dothraki-an-interview-with-david-j-peterson-and-sai-emrys|titolo=Creating Dothraki - An Interview with David J Peterson and Sai Emrys|dato=2010-04-22}}</ref> Koncerne la ortografio, la dotraka popolo mem ne havas skribsistemon — nek la plimulto el la aliaj popoloj ĉirkaŭe (ekz. la ''Lhazareen''). Se estas skribaj ekzemploj de la dotraka en la ''Song of Ice and Fire'' universo, ili estas en la skriba sistemo de la "Liberaj Urboj" adaptita al la dotraka aŭ en iu loko kiel Ghis aŭ Qarth, kiu ja havas skribajn sistemojn.<ref name="wes.ru">{{Citaĵo el la reto|url=http://westeros.ru/?p=3779|titolo=Westeros.Ru interview|dato=2010-06-24}}</ref> === Konsonantoj === Estas dudek tri [[Konsonanto|konsonantaj]] [[fonemo]]j en la dotraka lingvo. Ĉi tie la [[Latinigo|romanigita]] formo aperas maldekstre kaj la [[Internacia Fonetika Alfabeto|IFA]] inter krampoj. {| class="wikitable IPA" style=text-align:center |- ! colspan=2| Tipo ! [[Labialo]] ! [[Dentalo]] ! [[Alveolaro]] ! [[Postalveolaro]] ! [[Velaro]] ! [[Uvularo]] ! [[Glotalo]] |- ! rowspan=2| [[Plozivo]] ! <small>malvoĉa</small> | | t [t̪] | | | k [k] | q [q] | |- ! <small>voĉa</small> | | d [d̪] | | | g [ɡ] | | |- ! rowspan=2| [[Afrikato]] ! <small>malvoĉa</small> | | | | ch [tʃ] | | | |- ! <small>voĉa</small> | | | | j [dʒ] | | | |- ! rowspan=2| [[Frikativo]] ! <small>malvoĉa</small> | f [f] | th [θ] | s [s] | sh [ʃ] | kh [x] | | h [h] |- ! <small>voĉa</small> | v [v] | | z [z] | zh [ʒ] | | | |- ! colspan=2| [[Naza konsonanto|Naza]] | m [m] | n [n̪] | | | | | |- ! colspan=2| [[Trilo]] | | | r [r] | | | | |- ! colspan=2| [[Frapeto]] | | | r [ɾ] | | | | |- ! rowspan=2| [[Alproksimanto]] ! <small>centra</small> | w [w] | | | y [j] | | | |- ! <small>flanka</small> | | l [l̪] | | | | | |} La leteroj '''c''' kaj '''x''' neniam aperas en la dotraka, kvankam '''c''' aperas en la [[digrafo]] '''ch''', prononcita kiel 'ĉ'. '''b''' kaj '''p''' ŝajnas aperi nur en nomoj, kiel en '''Bharbo''' kaj '''Pono'''. Plozivoj povas esti [[Aspiracio|aspiritaj]]. Tio ĉi ne ŝanĝas vortan signifon. === Vokaloj === La dotraka havas kvar vokalojn, montritajn ĉi sube: {| class="wikitable" |- ! Vokaloj ! Diftongoj |- | '''i''' [i] | '''iy''' [ij] |- | '''e''' [e] | '''ey''' [ej] |- | '''o''' [o] | '''oy''' [oj] |- | '''a''' [a] | '''ay''' [aj] |} En la ''Song of Ice and Fire'' libroj, '''u''' neniam okazas kiel vokalo en dotrakaj vortoj kaj nomoj. Ĝi aperas nur post "q", kaj nur en nomoj, ekzemple en '''Jhiqui''' kaj '''Quaro'''. En sinsekvo de pluraj vokaloj, ĉiu vokalo reprezentas apartan silabon, same kiel en Esperanto. Ekzemploj: '''shierak''' {{IFA|[ʃi.e.ˈɾak]}} ''stelo'', '''rhaesh''' {{IFA|[ɾha.ˈeʃ]}} ''lando'', '''khaleesi''' {{IFA|[ˈxa.l̪e.e.si]}} ''reĝino''. == Gramatiko == === Partoj de parolado === Kvankam [[Adpozicio|prepozicioj]] estas ankaŭ foje uzitaj, la lingvo estas ĉefe [[Lingva tipologio#Aglutinaj kaj fandaj lingvoj|fleksia.]] [[Prefikso]]j, [[sufikso]]j kaj [[Cirkumfikso|circumfiksoj]] estas ĉiuj uzitaj. [[Verbo]]j [[Konjugacio|konjugacias]] en [[infinitivo]], [[pasinteco]], [[prezenco]], [[futuro]], du [[imperativo]]<nowiki/>j kaj [[participo]] (arkaika); ili ankaŭ deklinacias laŭ persono, nombro kaj ĉu ĝi estas negativa aŭ ne. [[Substantivo]]j estas disigitaj en du klasoj, malmovantaj kaj movantaj. Ili [[Deklinacio (gramatiko)|deklinacias]] laŭ kvin [[Kazo (gramatiko)|kazoj]], [[nominativo]], [[akuzativo]], [[genitivo]], alativo kaj [[Alativo|ablativo.]] Movantaj substantivojn ankaŭ deklinacias laŭ nombro.<ref name="dothraki101">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.makinggameofthrones.com/production-diary/2010/12/15/dothraki-101.html|titolo=Dothraki 101 post on HBO's Making Game of Throne's blog|dato=2010-12-15|alirdato=2016-03-01|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160305114010/http://www.makinggameofthrones.com/production-diary/2010/12/15/dothraki-101.html|arkivdato=2016-03-05}}</ref><ref name="Dothraki presentation at LCC4">{{Citaĵo el la reto|url=http://conference.conlang.org/lcc4/speakers/djplcc4.pdf|titolo=Dothraki presentation at Language Creation Conference 4|dato=2011-08-22}}</ref> === Vortordo === Baza vortordo estas SVOa (subjekto–verbo–objekto). En baza propozicio, la ordo de ĉi tiuj elementoj (kiam ĉiuj tri estas prezentaj) estas kiel en la Angla: unue venas la subjekto (S), poste venas la verbo (V), kaj fine venas la [[Objekto (gramatiko)|objekto]] (O). : '''Khal ahhas arakh.''' ''La Khal (S) akrigis (V) la arakh (O).'' Kiam ne estas objekto, la subjekto antaŭiras la verbon, kiel ĝi faras en la angla: : '''Arakh hasa.''' : ''La arakh (S) akras (V).'' En substantivaj frazoj estas specifa ordo tamen. La ordo estas kiel sekvas: demonstrative, substantivo, [[adverbo]], adjektivo, genitiva substantivo, prepozicia frazo. Prepozicioj ĉiam antaŭiras ilian substantivan [[Komplemento (gramatiko)|komplementon.]] Sed [[adjektivo]]j, posedanto kaj prepoziciaj frazoj ĉiuj sekvas la substantivon:<ref name="» Demonstratives">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.dothraki.com/2012/02/demonstratives/|titolo=»:'''rakh haj''' ''strong boy'' ('''rakh''' boy, '''haj''' strong):'''alegra ivezh''' ''wild duck'' ('''alegra''' duck, '''ivezh''' wild):'''jin arakh''' ''this arakh'' ('''jin''' this, '''arakh''' arakh (type of blade)):'''rek hrakkares''' ''that lion'' ('''rek''' that, '''hrakkares''' lion)Demonstratives|alirdato=2013-06-16|eldoninto=Dothraki.com}}</ref><ref name="» Demonstratives"/><ref name="Adjectives">{{Citaĵo el la reto|url=http://wiki.dothraki.org/dothraki/Adjectives|titolo=Adjectives|alirdato=2013-06-16|dato=8-a de oktobro 2012|eldoninto=Dothraki.org|arkivurl=https://web.archive.org/web/20130617174034/http://wiki.dothraki.org/dothraki/Adjectives|arkivdato=2013-06-17}}</ref><ref name="Adjectives"/> : '''Jin ave sekke verven anni m'orvikoon''' : Ĉi.tiu patro tre perforta de.mi kun.vipo : ''Tiu ĉi tre perforta patro de mi kun vipo'' Adverboj normale finigas la frazon, sed ili povas ankaŭ tuj sekvi la verbon. Reĝimaj partetoj antaŭiras la verbon.<ref name="dothraki101"/> En la epizodo "Andy's Ancestry" de la Usona televida elsendo ''The Office'', Dwight Schrute kreis la dotrakian frazon "gorĝa ŝiro", lokante "gorĝon" antaŭ por akuzativigi ĝin.<ref name="EW">{{Cite journal|last=Rahman|first=Ray|date=31 May – 7 June 2013|title=My Weird TV Job: The Guy Who Makes Up Languages for ''Game of Thrones'' and ''Defiance''|journal=Entertainment Weekly|issue=#1261/1262|url=http://www.ew.com/article/2013/05/24/guy-who-makes-languages-game-thrones-and-defiance|archiveurl=http://web.archive.org/web/20150408015202/http://www.ew.com/article/2013/05/24/guy-who-makes-languages-game-thrones-and-defiance|archivedate=2015-04-08|dead-url=no}}</ref> [[David J. Peterson]] adaptis tiun lingvan teknikon kaj nomis ĝin la "Schrute-an kombinaĵon".<ref name="EW"/> == Ekzemplo == : Nevakhi vekha ha maan: Rekke, m'aresakea norethi fitte. : {{IFA|[ˈn̪evaxi ˈvexa ha maˈan̪ ˈrekːe ˈmaɾesakea ˈn̪oɾeθi ˈfit̪ːe]}} : Seĝo.<span class="smallcaps">GEN</span> ekzistas.3SG.<span class="smallcaps">PRES</span> por <span class="smallcaps">3SG</span>.<span class="smallcaps">ĈIUJ</span> tie.<span class="smallcaps">ACC</span> kun.Malkuraĝulo.<span class="smallcaps">ĈIUJ.</span>PLa haro.<span class="smallcaps">GEN</span> mallonga : Estas loko por li: Tie, kun la malkuraĝaj mallongharuloj.<ref name="Dothraki Presentation at WorldCon">{{Citaĵo el la reto|url=http://dedalvs.com/dothraki/dothrakireno.pdf|titolo=Dothraki Presentation at WorldCon 2011|dato=2011-08-21}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj|35em}} == Eksteraj ligiloj == * [http://dothraki.com/ La oficiala Dothraki blogo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210225153911/http://dothraki.com/ |date=2021-02-25 }} * [http://dothraki.conlang.org/ La LCSa blogo pri la lingvo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140806204021/http://dothraki.conlang.org/ |date=2014-08-06 }} * [http://wiki.dothraki.org/ La Dothraki Lingva Vikio]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Planlingvoj}} [[Kategorio:Fikcilingvoj]] [[Kategorio:A Song of Ice and Fire]] bpxasgpc3ifttqwmym2qdadjiotklr0 0 554087 9423983 9388493 2026-07-09T10:57:42Z Crosstor 3176 /* F */ 9423983 wikitext text/x-wiki Jen listo de pli signifaj universitataj [[instruisto]]j en [[Universitato de Debrecen]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Antal Ács]] * [[Péter Adler]] * [[Gergely Angyalosi]] * [[Sándor Arany]] * [[János Aranyosi]] == B == * [[Jenő Bacsó]] * [[György Balla]] * [[Béla Balogh (antropologo)]] * [[Zoltán Tibor Balogh]] * [[Béla Baranyai]] * [[Sándor Berkesi]] * [[Ida Bobula]] * [[János Bodnár]] * [[Zoltán Bókay]] * [[Ödön Borsos-Nachtnébel]] * [[Zoltán Borsy]] * [[Károly Buzási]] == C == * [[László Csaba]] * [[László Csiba]] * [[Sándor Csikesz]] * [[István Czigler]] == D == * [[Lajos Dávid (matematikisto)]] * [[Attila Debreczeni]] * [[István Dobos]] == E == * [[István Ecsedi]] * [[Péter Egri]] * [[Gyula Elischer]] == F == * [[István Fenyő (kritikisto)]] * [[Marcel Ferencz]] * [[Ernő Flachbarth]] * [[György Földes]] * [[Aladár Földvári]] * [[György Fukász]] == G == * [[László Gaál (iranologo)]] * [[László Galuska]] * [[Ernő Gesztelyi]] * [[Béla Gróf]] * [[Éva Gyarmathy]] * [[Béla Gyires]] * [[Ágost Gyulai]] == H == * [[Ervin Hacker]] * [[János Hankiss]] * [[Árpád Haraszty]] * [[Lajos Hegedűs (fonologiisto)]] * [[Ede Hertelendi]] * [[István Hoffmann]] * [[Gábor Hollósi]] * [[István Horváth (fizikisto)]] * [[János Horváth (mikrobiologo)]] * [[Tivadar Hüttl (kirurgo)]] * [[Tivadar Huzella]] == J == * [[László Jankovich (prosektoro)]] * [[István Járdányi Paulovics]] * [[József Jelitai]] == K == * [[László Kádár]] * [[Zoltán Kádár (arthistoriisto)]] * [[Lipót Kauser (juristo)]] * [[Ferenc Kedves]] * [[László Kelemen (altlerneja instruisto)]] * [[Gyula Kenézy]] * [[Aladár Kettesy]] * [[Sándor Koncz]] * [[Zoltán Kovács (psikologo)]] * [[Magdolna Kövesi]] * [[Miklós Kretzoi]] * [[Endre Krolopp]] == L == * [[Béla Leffler]] * [[Katalin Lévai]] * [[Tibor Lutter]] == M == * [[Imre Madarász (altlerneja instruisto)]] * [[István Máday]] * [[György Mándy]] * [[Dezső Markó]] * [[Hugó Márki]] * [[Béla Márkus]] * [[Tibor Mikolás]] * [[József Mogyoródi]] == N == * [[Miklós Nagy (literaturhistoriisto)]] * [[János Nemeskéri]] * [[Antal Németh]] == O == * [[György Orbán (fizikisto)]] * [[László Országh]] == P == * [[Károly Pap (altlerneja instruisto)]] * [[József Popp]] * [[Imre Pozsgay]] * [[Ildikó Puskás]] == R == * [[Kálmán Rajkai]] * [[Tamás Rávnay]] * [[József Ruszoly]] == S == * [[József Schnitzler]] * [[Valéria Stenszky]] * [[Pál Sümegi]] * [[István Szabolcs]] * [[Ferenc Szakács]] * [[Tibor Szalai]] * [[László Szarka (historiisto)]] * [[Pál Szarvas]] * [[Vilma Széky]] * [[Ödön Szelényi]] * [[Barna Szénássy]] * [[László Sziklay]] * [[Zoltán Szilády]] * [[Lajos Szodoray]] * [[János Szöllősi]] == T == * [[István Török (teologo)]] * [[Szabolcs Tóth (kuracisto)]] * [[Zoltán Trócsányi (fizikisto)]] == U == * [[Miklós Ujvárosi]] == V == * [[Béla Vekerdi]] * [[Gyula Vigh]] == W == * [[József Wodetzky]] == Z == * [[Gyula Zachár]] == Fontoj == * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. La listo havas ankaŭ tiujn instruistojn, kiuj instruis en la universitato, ankaŭ tiam, se ĝi havis alian nomon!'' [[Kategorio:Listoj]] byd9owt8a2aed4yigu38fcjfobde0cq 0 556871 9423524 8983609 2026-07-08T17:23:43Z Lucy576 184052 /* */ 9423524 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto | nomo = TomTom NV | emblemo = [[Dosiero:TomTom logo.svg|300ra]] | formo = nederlanda [[akcia kompanio]] (NV) | fondo = [[1991]] | sidejo = [[Amsterdamo]], [[Nederlando]] | estro = Harold Goddijn | dungitaro = 4605 (en [[fte]], fino de 2015) | spezo = € 1006,6 milionoj (2015) | bilanco = | kampo = Navigado | ISIN-kodo = | malfondo = | ttt = [http://www.tomtom.com/ www.tomtom.com] }} '''TomTom NV''' estas [[Nederlando|nederlanda]] [[kompanio]] kiu produktas [[navigilo]]jn kaj ankaŭ [[GPS]]-aparatojn kaj [[Komputila programo|programaro]]n por [[poŝkomputilo]]jn kaj [[poŝtelefono]]j. TomTom estas merkatgvidanto en [[Eŭropo]]. Ekde 2008 la kompanio estas posedanto de [[Tele Atlas]], kiu produktas [[cifereca]]jn [[mapo]]jn. TomTom [[navigilo]]j uzas la konatan teknologion [[Map Share]], kio signifas ke ĉiu uzanto havas la eblon korekti erarojn en la mapoj. Por la TomTom navigilo ankaŭ haveblas voĉo en [[Esperanto]]. Ĝi elŝuteblas el la komuna dosiero de TomTom aŭ el suba retejo. [[Dosiero:TomTom, Amsterdam.JPG|eta|maldekstra|Centra oficejo en [[Amsterdamo]].]] [[Dosiero:Tt live 1000.jpg|eta|maldekstra|TomTom live 1000.]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://esperanto3000.be/eldonoj/birilo-eo.html Esperanto voĉo por TomTom navigilo] * [http://koplushian.wordpress.com/2011/05/17/my-tomtom-gps-speaks-esperanto/ Mia TomTom navigilo parolas Esperanton!] {{en}} * [http://koplushian.wordpress.com/2011/04/16/tomtom-gps-using-esperanto/ Mia TomTom navigilo parolas Esperanton! II] {{en}} * [http://places.tomtom.com TomTom Places] [[Kategorio:Nederlandaj firmaoj]] [[Kategorio:Navigado]] [[Kategorio:Trafiko]] [[Kategorio:Geografio]] 9hgkmwobfg5293hjk911w36pp6ny0j9 0 562675 9424042 9279241 2026-07-09T11:54:46Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9424042 wikitext text/x-wiki {{Informkesto monto |nomo=Monto Almanzor |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |alteco= |landoj= |latitudo= |longitudo= |regiono-ISO=ES |situo sur mapo= |situo sur mapo2= |zomo=10 |rimarko= }} '''Almanzor''' estas la plej alta monto en centra [[Hispanio]]. Situanta en la [[Sierra de Gredos]] en la [[provinco Avilo]], Almanzor estas 2,591 metrojn alta.<ref>Instituto Geográfico Nacional (eld.). «Principales cumbres montañosas de la provincia de Ávila» [http://www.ign.es/ign/layoutIn/anetabladatosdatosorograficosorografia.do?tipo=cumbres&provincia=%C1vila] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160305022509/http://www.ign.es/ign/layoutIn/anetabladatosdatosorograficosorografia.do?tipo=cumbres&provincia=%C1vila |date=2016-03-05 }} Alirita la 30an de Junio 2016.</ref> Ĝi konsistas el [[granito]], kaj estas malmulte eroziita. La monto estas konata ankaŭ en la hispana kiel ''Pico de Almanzor'' kaj ''Moro Almanzor'' (Montopinto Almanzor kaj Maŭro Almanzor, respektive). Ties medio estas habitato de subspecio de [[salamandro]] nome ''Salamandra salamandra almanzoris'', kiu prenis sian nomon el la monto kaj kiu estas endemia de kelkaj malmultaj glaĉeraj valoj de tiu montaro Gredos.<ref>Ministerio de Medio Ambiente (2006). «Salamandra salamandra almanzoris». [http://www.magrama.gob.es/es/biodiversidad/temas/conservacion-de-especies-amenazadas/salamandra_comun_tcm7-21071.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120413010026/http://www.magrama.gob.es/es/biodiversidad/temas/conservacion-de-especies-amenazadas/Salamandra_comUn_tcm7-21071.pdf|date=2012-04-13}} Alirita la 30an de Junio 2016.</ref> == Historio == La monto ricevis sian nomon de Almanzor aŭ Al-Mansur (araba por "la venkinto"). [[Al-Mansur Ibn Abi Aamir]] estis [[generalo]] kaj [[ŝtatisto]] en islama Hispanio ([[Kalifujo de Kordovo]]) dum la fino de la [[10-a jarcento]]. Muhammad bin Abi Amir estis lia reala nomo; la maŭroj en Hispanio donis al li la titolon de Al-Mansur pro liaj venkoj super la kristanoj. Dum liaj multaj kampanjoj, Al-Mansur pasis laŭdire proksime de tiu monto kaj li estis ensorĉita per ĝia beleco. Laŭ kelkaj legendoj li eĉ supreniris la montopinton, laŭ kelkaj ĉevalrajde. Almanzor estis grimpita por la unua fojo laŭ registroj en septembro 1899 fare de M. González de Amezúa kaj José Ibrián. Espada, Ontañon kaj Abricarro faris la unu-vintran supreniron en 1903. En 1960, 1 m alta ferkruco estis metita sur la montpinton. == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Montoj de Hispanio]] [[Kategorio:Geografio de Kastilio-Leono]] 0msau2hwta5bfxvk7bss2kt4u8vncgn 0 562909 9423321 9418542 2026-07-08T12:06:37Z Crosstor 3176 /* F */ 9423321 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj studentoj en [[Universitato de Pécs]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo kaj al la aliĝintaj altlernejoj): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Oszkár Abay Nemes]] * [[János Ábrahám (juristo)]] * [[Norbert Ács]] * [[Antal Ádám (konstitucia juĝisto)]] * [[László Agócsy]] * [[István Andik]] * [[Miklós Orbán Arató]] * [[Sándor Ausch]] == B == {{Div col|cols = 2}} * [[András Babics]] * [[Béla Bacher]] * [[Bálint Bachmann]] * [[László Bagossy]] * [[Zelka Baktay]] * [[Miklós Balassa]] * [[Borisz Balla]] * [[Endre Bán (ginekologo)]] * [[Mihály Barabás (radiologo)]] * [[István Bárány]] * [[Imre Barta]] * [[Miklós Bauer]] * [[Zoltán Beck]] * [[Árpád Bellyei]] * [[Imre Bencze (advokato)]] * [[Ferenc Benedek (juristo)]] * [[László Benkő (juristo)]] * [[László Bernát Bérczi]] * [[Botond Berde]] * [[Richárd Bodor]] * [[Béla Bohus]] * [[Antal Bókay]] * [[Judit Bonyár]] * [[Béla Boros (kuracisto)]] * [[Zoltán Boross (ekonomikisto)]] * [[Angelo Brelich]] * [[Mario Brelich]] * [[Pál Bródy]] {{Div col end}} == C == * [[Balázs Csákabonyi]] * [[István Csapody (kuracisto)]] * [[Judit Czunyiné Bertalan]] == D == * [[Ágnes Dékány]] * [[Ágnes Deli]] * [[György Dénes (speleologo)]] * [[László Dobszay (kuracisto)]] * [[László Domokos]] * [[Lajos Dorkota]] * [[Margit Dubovitz]] == E == * [[István Énekes (koreografo)]] * [[Péter Engert]] * [[Gyula Erdődy]] == F == * [[Károly Lajos Fábri]] * [[László Farádi]] * [[Endre Fejér]] * [[Sándor Ferkó]] * [[Renée Fonó]] * [[Géza Forgó]] * [[József Frankl]] * [[Miklós Füzes]] == G == * [[György Gábor (kardiologo)]] * [[László Pál Galuska]], dramisto * [[István Gellér B.]], skulptisto * [[László Geréb (tradukisto)]] * [[Árpád Gógl]], ministro * [[György Gonda (politikisto)]] * [[József Gödöny]], [[kriminologo]] * [[Frigyes Götz]], urologo * [[László Götz]], kuracisto * [[Ödön Gróf]], naĝisto * [[Pál Gróf]], kuracisto * [[István György (politikisto)]] * [[József Gyurácz]], ornitologo * [[Ferenc Gyurcsány]] ministrestro == H == * [[József Hajas]] * [[Helga Hajdu]] * [[László Hantos]] * [[Ottó Heinek]] * [[Zsuzsanna Helyes]] * [[Viktória Herencsár]] * [[Imre Holl]] * [[Béla Honti]] * [[Tamás Hoffmann (urbestro)]] * [[Mihály Hompola]] * [[György Honti]] * [[Péter Hoppál]] * [[Zoltán Horn]] * [[Diána Horváth-Márjánovics]] * [[Júlia Terézia Horváth]] * [[Károly Horváth (aktoro)]] * [[Lajos Huszty]] == I == * [[György Illei]] == J == * [[Tibor Jármy]] * [[Richárd Juha]] == K == {{Div col|cols = 2}} * [[Erzsébet Kálmán]] * [[László Kálnoky]] * [[Erzsébet Kardos]] * [[Miklós Kárpáti]] * [[Attila Katus]] * [[László Kelemen (advokato)]] * [[Miklós Kellermayer]] * [[Gábor Keményffy]] * [[Miklós Kengyel]] * [[László Lóránt Keresztes]] * [[Sándor Keresztes (politikisto)]] * [[Károly Kett]] * [[Iván Kétyi]] * [[Balázs Kézdi]] * [[Miklós Zsolt Kis]] * [[György Kiss (juristo)]] * [[Gyula Kiss (haŭtkuracisto)]] * [[László Kiss (konstitucia juĝisto)]] * [[Sándor Károly Klempa]] * [[László Levente Kocsis]] * [[István Kolber]] * [[Ferenc Köles]] * [[Emil Kolozsvári Grandpierre]] * [[János Kolta]] * [[Zsófia Konkoly]] * [[Gusztáv Kovács]] * [[István Kovács (operkantisto)]] * [[Tamás Kovács (prokuroro)]] * [[Zoltán Kőváry]] * [[Tamás Gergely Kucsera]] * [[István Kulcsár (psikiatro)]] * [[Csaba Kutnyánszky]] {{Div col end}} == L == * [[Antal Lábady]] * [[Tamás Lábady]] * [[Tamás Ladányi]] * [[Pál Lajkó]] * [[László Lajos]] * [[Tamás Lajos (kameraisto)]] * [[Mónika Lamperth]] * [[László Lénárd]] * [[Imre Littmann]] * [[Béla Locsmándi]] * [[Viktória Lőrincz]] == M == * [[Zoltán Mága]] * [[Jenő Manninger]] * [[Ágnes Marsai]] * [[Krisztina Máté]] * [[László Matkó]] * [[Márta Mátrai]] * [[Tamás Mellár]] * [[Endre Mester]] * [[László Mester]] * [[György Mészáros]] * [[Zoltán Mericske]] * [[András Mohácsi]] * [[Viktória Monostory]] * [[Cecília Müller]] == N == * [[Sándor N. Szabó]] * [[Csaba Nagy (politikisto)]] * [[András Nemény]] * [[Gergely Nógrádi]] * [[Krisztián Nyáry]] == P == * [[Péter P. Müller]] * [[Béla Palasovszky]] * [[Norbert Pap]] * [[Máté Pálhegyi]] * [[József Palotás (skulptisto)]] * [[Zoltán Palotás]] * [[István Pelle]] * [[József Perbíró]] * [[Péter Petrusz]] * [[Zsolt Pozsgai]] * [[Sándor Puder]] * [[Jenő Putnoky]] == R == * [[Jenő Rácz (kuracisto)]] * [[János Rechnitzer]] * [[Dóra Reglődi]] * [[Miklós Réthelyi]] * [[György Révész (kuracisto)]] * [[Zoltán Rihmer]] * [[Dávid Rózsa]] == S == * [[Béla Sarlós]] * [[János Schuster]] * [[Attila Simon (historiisto)]] * [[Tamás Soltra E.]] * [[László Solymosi (neŭrologo)]] * [[László Sólyom]] * [[Tamás Sors]] * [[András Stark (psikiatro)]] * [[Tamás Suchman]] * [[Ferenc Sütő]] * [[Attila Szabó (kanuisto)]] * [[Zoltán Szabó (ministro)]] * [[László Szakács (politikisto)]] * [[Ágnes Szakály]] * [[Miklós Szedő]] * [[Zsófia Szilágyi]] * [[Katalin Szili]] * [[Dávid Szolláth]] * [[Mihály Szotáczky]] * [[László Szunyogh]] == T == * [[Mihály Takaró]] * [[Eszter Takáts]] * [[Gergely Tapolczai]] * [[Tamás Tényi]] * [[József Tihanyi (instruisto)]] * [[Mátyás Trixler]] * [[András Ernő Tóth]] * [[Magdolna Tóth (ceramikisto)]] == V == * [[Attila Varga (ekonomikisto)]] * [[Csaba Varga (juristo)]] * [[Ilona Varga (ĵurnalisto)]] * [[Imre Vas]] * [[István Vermes]] * [[Gábor Világosi]] * [[Antal Visegrády]] * [[György Vókó]] == W == * [[János Wagner (zoologo)]] * [[György Wéber (kirurgo)]] * [[János Weiss]] * [[Zoltán Wilhelm]] == Fontoj == * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj]] [[Kategorio:Universitato de Pécs| ]] qxbxrtgiyodsgc3anx7atbnx29b32fk 0 569338 9423889 9387274 2026-07-09T09:22:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423889 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Monda Tago de Vegetarismo''' ([[angle]]: World Vegetarian Day) – [[internacia tago]] kaj [[festo]] celebrata ĉiujare la 1-an de oktobro, fiksita la 22-an de novembro 1977 de [[Internacia Vegetarana Unuiĝo]] (angle: International Vegetarian Union, IVU). Ideodonanto de la festo estis Nordamerika Vegetarana Asocio (angle: The North American Vegetarian Society). ==Celo== Celo de la tago estas promocio de vegetarismo kun informado pri [[sano|sanaj]] avantaĝoj, kiuj laŭ [[vegetaranoj]] estas ligitaj al tio. Krome kampanjoj konsciigaj pri rilato al [[besto]]j kaj [[medioprotekto]]. ==Festado== Ĉi-tage estas organizataj interalie renkontoj kun vegetarana [[regalado]], disdono de [[flugfolio]]j, artismaj aranĝoj, [[festivalo]]j, [[lekcio]]j, filmprezentoj. ==Ligitaj festoj== * Datreveno de la naskiĝo de [[Mohandas Karamchand Gandhi]], fama vegetarano (la 2-a de oktobro) * [[Liturgio|Liturgia]] rememoro de [[Sankta Francisko el Asizo]], patrono de [[ekologo]]j kaj bestoj (la 4-a de oktobro) * [[Monda Tago de Veganoj]] (la 1-an de novembro) ==Vidu ankaŭ== * [[Vegetarismo kaj religio]] ==Eksteraj ligiloj== * [https://navs-online.org/ The North American Vegetarian Society] * [https://worldvegetarianday.navs-online.org/ Official Website] * [http://www.salagram.net/VegeWVD.html World Vegetarian Day at the New Zealand Hare Krishna Spiritual Resource Network] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160723122633/http://www.salagram.net/VegeWVD.html |date=2016-07-23 }} * [http://vegetarismo.info Tutmonda Esperantista Vegetarana Asocio] [[Kategorio:Vegetarismo]] [[Kategorio:Internaciaj tagoj]] [[Kategorio:Vegetaraj organizaĵoj]] dyovxtldnm959d80n0i2qb686k6rj2l 0 571988 9423317 9417303 2026-07-08T12:03:55Z Crosstor 3176 /* F */ 9423317 wikitext text/x-wiki Jen listo de '''famuloj, kiuj naskiĝis en [[Makó]]''': {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[László Abaffy]], [[ĵurnalisto]] * [[Péter Adler]], [[kuracisto]] == B == * [[Imre Babos]], [[inĝeniero]] * [[György Balázs (lokhistoriisto)]] * [[István Bálint Nagy]], kuracisto * [[Tibor Balogh (filozofo)]] * [[Mihály Csaba Bánki]], psikiatro * [[Pál Bárdos]], [[dramaturgo]] * [[Kati Berek]], [[aktoro]] == C == * [[Imre Csepregi]], pastro * [[István Cseresnyés]], ĵurnalisto * [[János Csorba]], advokato == D == * [[István Dégi]], aktoro * [[Lajos Dobsa]], politikisto == E == * [[Géza Eperjessy]], historiisto * [[Ferenc Erdei]], [[politikisto]] == F == * [[Mihály Fátyol]], violonisto * [[Pál Fejes]], kemiisto * [[Sándor Fekete (inĝeniero)]] * [[Antal Fleischer (dirigento)]] * [[Ilda Fodor]], ceramikisto * [[Géza Forgó]], lokhistoriisto == G == * [[József Galamb]], inĝeniero * [[József Gyimesi (kemiisto)]] == H == * [[Antal Hajnal]], inĝeniero * [[Lajos Halász (redaktoro)]] * [[Károly Herrich]], [[hidrologo]] * [[József Hidasi]], [[ornitologo]] == K == * [[Pál Kecskeméti]], ĵurnalisto * [[Erika Kiss (kegloludisto)]] * [[Jenő Ferenc Kiss]], skulptisto * [[János Kléh]], pentristo * [[Imre Kocsis]], pentristo * [[Sándor Kocsis (kameraisto)]] * [[Ferenc Kószó]], kemiisto * [[Tamás Kótai]], pentristo * [[József Kristóffy]], politikisto * [[Anna Kubinyi]], gobelinisto == L == * [[Lajos Lengyel]], [[grafikisto]] * [[Imre Lévay]], piaristo * [[Móric Lőw]], [[astronomo]] == M == * [[Emil Makai]], [[poeto]] * [[Elemér Mályusz]], [[historiisto]] * [[Judit Méray]], kuracisto * [[Tibor F. Mérei]], neŭrologo * [[Bence Mocsári]], parasportisto == N == * [[Emil Nagel]], kuracisto * [[Gyula Nagy (skulptisto)]] * [[Róbert Nagy]], [[violonĉelisto]] == O == * [[György Oláh (aktoro)]] * [[Pál Oláh]], mikrobiologo == P == * [[Antal Páger]], aktoro * [[Mihály Papp]], aktoro * [[Joseph Pulitzer]], [[ĵurnalisto]] == S == * [[Albert Simon]], dirigento * [[Károly Streitman]], pediatro * [[Dénes Szabó (dirigento)]] * [[Dezső Szabó (historiisto)]] * [[György Szabó (kuracisto)]] * [[Emil Szalai]], advokato * [[Tamás Szalma]], aktoro * [[Jenő Szendrői]], arkitekto * [[Nándor Szilvásy]], pentristo == T == * [[Károly A. Tettamanti]], [[kemiisto]] * [[Noémi Tiszlavicz]], ginekologo * [[József Török (pastro)]] * [[Endre Tóth (reĝisoro)]] == Z == * [[Gyula Zimányi]], piaristo == Fontoj == La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis. [[Kategorio:Listoj de homoj|famuloj naskiĝintaj en Makó]] [[Kategorio:Makó| ]] tw1urvkcpdouucocpbjt8zogak0ppoo 0 573861 9423658 8365153 2026-07-08T20:09:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423658 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filozofo}} '''Mieczysław GOGACZ''' (naskiĝis la 17-an de novembro 1926 en Nadróż ([[distrikto Rypin]] - [[13-a de septembro]] [[2022]]) – estis profesoro de [[filozofio]], reprezentanto de [[tomismo]], kadre de kiu okupiĝas pri purigo de la penso de [[Tomaso de Akvino]] de [[aristotelismo]] kaj [[novplatonismo]]. Krome esploras historion de [[mezepoko|mezepoka]] filozofio, [[ontologio]]n, [[sciteorio]]n, [[estetiko]]n, [[pedagogiko]]n, teorion de [[kulturo]], [[mistiko]]n kaj religian vivon. Honora Civitano de Urbo [[Rypin]]. Komence ligita kun Katolika Universitato en [[Lublin]], poste kun Akademio de Katolika Teologio, kie en la jaroj 1967–1997 estis gvidanto de Katedro pri Historio de Antikva kaj Mezepoka Filozofio kaj de Universitato de Kardinalo [[Stefan Wyszyński]] en [[Varsovio]] (estiĝinta de la [[Akademio]] de Katolika Teologio), kie laboris en katedro pri [[Historio de filozofio|Historio de Filozofio]]. Ankaŭ lekciis en [[Varsovia Universitato]], Medicina Akademio kaj Militista [[Tekniko|Teknika]] Akademio.. Membro de [[konservatismo|Konservatisma]]-[[monarkismo|Monarkisma]] Klubo. Kunfondinto de Scienca Societo Tomisma. Aŭtoro de kelkdeko de libroj kaj kelkcent artikoloj pri filozofia, pedagogia kaj [[teologio|teologia]] temaro. == Pli gravaj publikaĵoj == * ''Problem istnienia Boga u Anzelma z Canterbury i problem prawdy u Henryka z Gandawy'' (Problemo pri [[ekzisto]] de [[Dio]] ĉe [[Anselmo de Canterbury]] kaj problemo de [[vero]] ĉe Henriko de [[Gento (urbo)|Gento]]) (1961), * ''Obrona intelektu'' (Defendo de [[intelekto]]) (1969), * ''Ważniejsze zagadnienia metafizyki'' (Pli gravaj problemoj de [[metafiziko]]) (1973), * ''Wokół problemu osoby'' (Pri problemo de [[persono]]) (1974), * ''Poszukiwanie Boga'' (Serĉado de Dio) (1976), * ''Filozoficzne aspekty mistyki'' (Filozofiaj aspektoj de mistiko) (1985), * ''Szkice o kulturze'' (Skizoj pri kulturo) (1985), * ''Człowiek i jego relacje. Materiały do filozofii człowieka'' [[Homo]] kaj ties rilatoj. Materialoj al filozofio de la homo) (1985), * ''Ciemna noc miłości'' (Malluma nokto de [[amo]]) (1985), * ''Modlitwa i mistyka'' ([[Preĝo]] kaj mistiko) (1987), * ''Elementarz metafizyki'' (Abocolibro de metafiziko) (1987) * ''Wprowadzenie do etyki'' (Enkonduko al [[etiko]]) (1993), * ''Platonizm i arystotelizm. Dwie drogi metafizyki'' ([[Platonismo]] kaj [[aristotelismo]]. Du vojoj de metafiziko) (1996), * ''Osoba zadaniem pedagogiki. Wykłady bydgoskie'' (Persono kiel tasko de [[pedagogiko]]. [[Lekcio]]j de [[Bydgoszcz]]) (1997). == Vidu ankaŭ == * [[Mieczysław Albert Krąpiec]] * [[Stefan Swieżawski]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.katedra.uksw.edu.pl/gogacz/biblioteka_gogacz.htm Elektitaj libroj de Mieczysław Gogacz en PDF] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080415175606/http://www.katedra.uksw.edu.pl/gogacz/biblioteka_gogacz.htm |date=2008-04-15 }} - sur paĝoj de la Katedro pri Historio de Antikva kaj Mezepoka Filozofio de UKSW * [http://otworzksiazke.pl/autor/mieczyslaw_gogacz/ Publikaĵoj de Mieczysław Gogacz serve de otworzksiazke.pl] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gogacz, Mieczyslaw}} [[Kategorio:Polaj filozofoj]] [[Kategorio:Polaj mezepokistoj]] hxmmbncfxhy8vgvj0sohebulpzmgo13 0 575457 9423525 9159744 2026-07-08T17:23:43Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423525 wikitext text/x-wiki {{Informkesto | titolo = Mezlernejo Lynnfield | bildo = | bilda nomo = | bilda larĝo = | bilda teksto = | stilo = 1 | style = | titola koloro = | sekcia koloro = | priskribo1 = - | datoj1 = Adreso | priskribo2 = | datoj2 = 275 Essex Strato | priskribo3 = | datoj3 = Lynnfield, Masaĉuseco 01940 | priskribo4 = | datoj4 = Usono {{Flago|USA}} | priskribo5 = Koordinatoj | datoj5 = {{Koord|42|32|20|N|71|1|58|W|region:US-MA_type:edu|display=inline,title}} | priskribo6 = - | datoj6 = Informo | priskribo7 = Tipo | datoj7 = Publika, Gea | priskribo8 = Statuso | datoj8 = Malferma | priskribo9 = Lerneja Distrikto | datoj9 = Publikaj Lernejoj de Lynnfield | priskribo10 = Lernejestro | datoj10 = S-ro Robert Cleary | priskribo11 = Lernejaj Jaroj | datoj11 = 9a-12a | priskribo12 = Koloroj | datoj12 = Blua kaj Ora {{kolora kesto|darkblue}} {{kolora kesto|gold}} | priskribo13 = Sportligo | datoj13 = Kabo Ann Ligo | priskribo14 = Emblemulo | datoj14 = Pioniro | priskribo15 = Sportteamoj | datoj15 = Lynnfield Pioniroj | priskribo16 = Rivalo| datoj16 = Mezlernejo North Reading | priskribo17 = Retejo| datoj17 = http://www.lynnfield.k12.ma.us/high/ }} La '''Mezlernejo de Lynnfield''' estas kvarjara publika [[mezlernejo]] por lernantoj de la naŭa ĝis la dek-dua lerneja jaro kiuj loĝas en Lynnfield, urbeto en [[Masaĉuseco]]. == Sporto == Mezlernejo Lynnfield estas membro de la Kabo Ann Ligo ({{Lang-en|Cape Ann League}})<ref>http://www.mascores.com/index.php?l=cal&school=Lynnfield {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161220213937/http://www.mascores.com/index.php?l=cal&school=Lynnfield |date=2016-12-20 }} http://www.lynnfield.k12.ma.us/high/lhs-athletics/cape-ann-league-schools/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161002070004/http://www.lynnfield.k12.ma.us/high/lhs-athletics/cape-ann-league-schools/ |date=2016-10-02 }}</ref>, [[ligo]] de [[Sporto|sportoj]] en nordorienta Masaĉuseco, kaj antaŭ estas konkuranto de Distrikto A<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.miaa.net/gen/miaa_generated_bin/documents/menu/MIAA_League_Directory.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-12-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20150106233533/http://www.miaa.net/gen/miaa_generated_bin/documents/menu/MIAA_League_Directory.pdf |arkivdato=2015-01-06 }}</ref> de la Masaĉuseca Lernejana Atletika Asocio ({{Lang-en|Massachusetts Interscholastic Athletic Association}}). La sportteamoj de Lynnfield nomiĝas la [[Pioniro]]j, kaj la lernejaj koloroj estas [[blua]] kaj [[Oro|ora]]. La tradicia rivalo de la lernejo estas Mezlernejo North Reading, kaj ĉiujare je [[Dankofesto]] la du usonaj futbalaj teamoj ludas unu kontraŭ la alian. Mezlernejo Lynnfield havas sportojn aŭtune, vintre, kaj printempe<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.mascores.com/index.php?l=cal&school=Lynnfield&sec=Schedules |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2016-12-04 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20161220201220/http://www.mascores.com/index.php?l=cal&school=Lynnfield&sec=Schedules |arkivdato=2016-12-20 }}</ref>: === Aŭtunaj sportoj === * [[Usona futbalo|Usona Futbalo]] * [[Golfo (sporto)|Golfo]] * [[Futbalo]] (Knaboj) * Futbalo (Knabinoj) * [[Gazonhokeo]] * [[Flugpilkado]] * [[Transterena kuro|Transterena Kuro]] (Knaboj) * [[Transterena kuro|Transterena Kuro]] (Knabinoj) * [[Kuraĝigistinoj]] === Vintraj sportoj === * [[Korbopilkado]] (Knaboj) * Korbopilkado (Knabinoj) * [[Glacihokeo]] (Knaboj) * Glacihokeo (Knabinoj) * [[Luktado]] * Endoma Kuro (Knaboj) * Endoma Kuro (Knabinoj) * [[Gimnastiko]] * [[Naĝado]] (Geknaboj) === Printempaj sportoj === * [[Basbalo]] * [[Softbalo]] * [[Teniso]] (Knaboj) * Teniso (Knabinoj) * [[Atletiko]] (Knaboj) * Atletiko (Knabinoj) * [[Kanada bastonludo|Kanada Bastonludo]] (Knaboj) * Kanada Bastonludo (Knabinoj) == Diplomiĝintaj postuloj == La lernantoj devas perlabori 108 [[kredito]]jn kaj devas fini tiujn [[Postulo|postulojn]] por dimplomiĝi el Mezlernejo Lynnfield<ref>https://drive.google.com/file/d/0B4jFGoWMpIF4eE5sQ0U3dUJ3T0E/view</ref>: {| class="wikitable" !Fako !Postulaj Kursoj |- href="Basbalo" |[[Angla lingvo|Angla]] | href="Softbalo" |Angla 9, 10, 11, 12 (inkluzive Esplora Raporto je la 11a lerneja jaro) |- | href="Teniso" |[[Matematiko]] |Kvar tutjaraj matematikaj kursoj |- | href="Atletiko" |[[Scienco]] |Tri tutjaraj sciencaj kursoj |- | href="Kanada bastonludo" |[[Sociologio|Sociaj Studoj]] |Moderna Mondhistorio, Usonhistorio I, Usonhistorio II |- |[[Artoj (apartigilo)|Artoj]] |Unu duonjara kurso |- |[[Komerco]]/[[Teknologio]] |Unu duonjara kurso |- |[[Korpa edukado|Korpa Edukado]]/[[Sano]] |Korpa Edukado 9/Sano, Korpa Edukado 10, Korpa Edukado 11, Korpa Edukado 12 |- |Komunumoservo |35 horoj (oni devas finservi 20 horojn per la fino de la 10a lerneja jaro kaj 15 horojn per la fino de la 12a lerneja jaro) |} Lernantoj devas preni klasojn kiuj egalas almenaŭ 27.5 kreditojn ĉiujare. Lernantoj ankaŭ devas preni unu duonjaran kurson ĉiujare. == Famaj ekslernantoj == * Dennis Kenney * Richard Tisei * Jacquelyn Piro Donovan * Heather Parker * Kevin Heaslip: Instruisto de Civia kaj Ekologia Inĝenierarto ĉe la Virginia Politeknika Instituto kaj Ŝtata Universitato == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Edukado en Masaĉuseco]] [[Kategorio:Sporto en Usono]] grm6wjgjlz50z95byuiwu0aq5m8hgc4 0 577448 9423726 8749711 2026-07-08T22:54:53Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423726 wikitext text/x-wiki '''[[Nikolao|Miklós]] Bánovszky''' [miklOŝ bAnovski], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Bánovszky Miklós''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]]. Miklós Bánovszky [http://www.hung-art.hu/frames.html?/magyar/b/banovszk/index.html] naskiĝis la {{daton|17|januaro|1895}} en [[Hungara reĝlando]] en [[Banská Bystrica|Besztercebánya]] (nuntempa [[Banská Bystrica]] en [[Slovakio]]), li mortis la {{daton|10|januaro|1995}} en [[Szentendre]]. == Biografio == Miklós Bánovszky lernis pentroarton en privata [[lernejo]]n en [[Munkeno]], ekde [[1915]] en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] de [[Imre Révész (pentristo)]] kaj [[Aladár Edvi Illés (pentristo)]]. Li batalis dum la [[1-a mondmilito]], en [[1918]] li daŭris la lernadon de [[István Réti]] en la altlernejo. Ekde [[1926]] li pentradis en Szentendre, kie li partoprenis en kreo de la [[Artistkolonio (Szentendre)|Artistkolonio]]. Foje-foje li pentradis ankaŭ en aliaj lokoj. En [[1942]] li estis denove [[soldato]]. Li pentris [[portreto]]jn, [[pejzaĝo]]jn, [[ĝenro]]jn. Li ricevis [[premio]]jn en 1926 kaj 1995. == Lia libro == * ''Egy festő naplója: Bánovszky Miklós visszaemlékezése a szentendrei festészet kezdeteiről, 1926-1947'' (1996) - membiografia romano == Elektitaj pentraĵoj == * portreto de [[János Tornyai]] * Sankta Francisko (1926) premiita * ''A régi Püspöki utca'' (1928) == Ekspozicioj == * Szentendre, 1985, 1994 (individue) * Szentendre, 1979-1990 (grupe) * [[Ankaro]], [[Ateno]], 1983 (grupe) == Fontoj == * [http://artportal.hu/lexikon/muveszek/banovszky-miklos-335 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161229031043/http://artportal.hu/lexikon/muveszek/banovszky-miklos-335 |date=2016-12-29 }} * [http://budapestaukcio.hu/banovszky-miklos/festo hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210125092543/http://budapestaukcio.hu/banovszky-miklos/festo |date=2021-01-25 }} * [http://www.magyarvagyok.hu/kultura/hiressegek/kepzomuveszek/festomuveszek/4591-Banovszky-Miklos.html hungarlingva biografio] {{Vivtempo|Banovszky Miklos}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] fxa9hitrhn11wx8zzoi9ozle7mvwsp6 0 577599 9423517 9249946 2026-07-08T17:19:50Z Sj1mor 12103 9423517 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Wetterstation01.jpeg|eta|hochkant|veterstacio subĉiela]] '''Veterstacio''' estas kunmetaĵo de diversaj [[vetermezurilo]]j, kiu servas por mezuri [[meteorologio|meteorologiajn]] datenojn kaj tielmaniere servas al la [[veterobservado]] je certa loko kaj helpas al la [[klimato]]-esploroj. Veterstacio estas uzataj por ŝtataj vetermezuradoj kaj [[veterprognozo]]j – ekzemple tiuj de la [[Germana Veterservo]] (DWD) – kaj aliaj [[veterservo]]j. Oni distingas analogajn kaj ciferecajn veterstaciojn. La germana veterservo havas 131 aŭtomatajn (senhomajn). Male al tio, la 51 [[veterobservejo]]j havas deĵorantojn, kiuj kolektas grandskale veterdatojn kaj faras veterobservojn. La plej malnova veterstacio estas la stacio ĉe la [[stelobservejo Kremsmünster]] (benediktana kolegiato en supra Aŭstrio). Ĝi estas ekipita en 1762 kaj havas tutmonde la plej longe kontinuajn mezurdatojn. == Analogaj veterstacioj == [[dosiero:Reloj y estación meteorológica en la plaza Aufsessplatz, Núremberg, Alemania, 2013-03-16, DD 01.JPG|eta|horloĝa veterstacio sur la “Aufsessplatz” en [[Nürnberg]]]] Analogaj veterstacioj estas ofte la tiel nomataj ''veterkabanoj'' (ankaŭ [[termometra kabano]]). Estas malgrandaj „kestoj“ el ligno aŭ veterpersista plastiko, kiuj protektas la mezurinstrumentojn kontraŭ [[pluvo]] kaj malpuraĵo. === Avantaĝoj de analogaj stacioj === * elektro ne necesas * pli bona prijuĝo kiel [[ekzakteco kaj precizeco|precizaj]] kaj [[findindeco (tekniko)|fidindaj]] la mezurdatenoj estas. * la observanto ankaŭ faras pliajn tuj loke videblajn observojn (ekzemple vetersinsekvo, [[videbleco]]), kiuj estas tre valoraj. === Malavantaĝoj === * la mezurdatenoj nur estas notitaj en certaj tempospacoj (ekzemple ĉiu hore). * veterdatenoj devas esti notitaj "per la mano", kio kaŭzas altajn kostojn. == Ciferecaj veterstacioj== [[dosiero:Peter Stehlik 2010.08.03 003.jpg|eta|links|hochkant|veterradarstacio de la Germana Veterservo DWD en [[Dreieich|Dreieich-Offenthal]]]] [[dosiero:Digitale Wetterstation.JPG|eta|hochkant|maldekstre|cifereca veterstacio kun specialaj funkcioj]] La ciferecaj veterstacioj havas kontraŭajn avantaĝojn kaj malavantaĝojn (vidu malsupre). Ili konsistas el du aŭ pluraj partoj: * la baza stacio, kiu ricevas datenojn kaj analizas ilin; * la [[sentilo]]j por mezuri la datenojn kaj ilia transsendado. La plej multaj sentiloj estas : * [[termometro]] (interne kaj ekstere), [[higrometro]] (interne kaj ekstere), [[barometro]] (plej ofte interne), * [[pluvmezurilo]] kaj [[anemometro|ventmezurilo]] (ekstere). === Simpla veterprognozo === [[dosiero:Weather station in bygone days.jpg|eta|malmoderna veterstacio]] Modernaj stacioj konsideras ankaŭ la evoluon de la temperaturo, kun iuj eĉ ĉiuj aliaj datenoj kolektitaj ekstere. Tielmaniere la antaŭvidoj estas pli fidindaj kaj faras la ĝustan antaŭdiron de la vetero loke por 70 ĝis 90 elcentoj de la kazoj. == Literaturo == * ({{de}}) Jürgen W. Schmidt: ''Zur Geschichte der Wetterstation auf der Schneekoppe.'' In: ''Fachprosaforschung - Grenzüberschreitungen.'' Bd.&nbsp;7, Baden-Baden 2012, S.&nbsp;351–370, {{ISSN|1863-6780}}. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=staci.veter0o}} * [http://www.wetterstationen-online.de Verzeichnis privater Wetterstationen weltweit] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070929041036/http://www.wetterstationen-online.de/ |date=2007-09-29 }} * [http://www.cru.uea.ac.uk/cru/data/temperature/crutem3-station-data/ monatliche Weltklimameßdaten] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150923211327/http://www.cru.uea.ac.uk/cru/data/temperature/crutem3-station-data/ |date=2015-09-23 }} (''station-data.zip'') {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Meteologiaj stacioj| ]] [[Kategorio:Meteologiaj mezuriloj]] 4kgw5vngvgv51towbft63r681q9xpr4 0 580360 9423744 9238070 2026-07-09T01:17:25Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423744 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:MilankovicCiklojOrbitokajKernojReapudskribita.png|eta|411x411ra|Pasintecaj kaj estontecaj Milankoviĉ-cikloj. [[:en:VSOP (planets)|VSOP]] eblas prognozi tre precize pasintecajn kaj estontecajn orbitajn parametrojn. Ĝi bildigas la variadojn de: aksa dekliniĝo (bluo); orbita ekscentreco (verdo); perihelia longo (purpuro); precesia indico (ruĝo), kiu kune kun dekliniĝo kontrolas la sezonan ciklon de la [[sunradiado]].<ref>Karney, Kevin. [http://www.precisedirections.co.uk/Sundials/E-o-T_Variability.pdf "Variation in the Equation of Time"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240818114558/http://www.precisedirections.co.uk/Sundials/E-o-T_Variability.pdf |date=2024-08-18 }} (PDF).</ref> – Kalkulita taga averaĝa sunradiado ĉe la supro de la atmosfero (nigro), je la tago de la somera [[solstico]] ĉe latitudo de 65º N. – [[Benta zono|Bentaj]] [[foraminifero]]j (malluma ruĝo) kaj – [[Glacikerno]] de la [[Vostok-Stacio]] (malluma verdo), montras du malsamajn [[Indikilo (klimato)|indikilojn]] de pasinteca tutmonda marnivelo kaj temperaturo, devenitaj de oceanaj sedimentoj kaj antarkta glacio respektive. La vertikala griza linio montras nunan tempon, je 2 kilojaroj A.D (jaro 2000).]] '''Milankoviĉ-cikloj''' (''Milanković-'' se oni konservas la originalan literumon en serba lingvo; aŭ ''Milankovitch-'' laŭ la angla transskribado de la nomo) priskribas la kolektivan efikojn de la ŝanĝoj en la [[Tero|teraj]] movadoj sur ĝia [[klimato]]. Ili estis nomitaj laŭ la serba [[Terfiziko|terfizikisto]] kaj astroscientisto [[Milutin Milanković]], kiu en la 1920 teoriigis ke la variadoj en la [[discentreco|ekscentreco]], la [[aksa dekliniĝo]] kaj la [[precesio]] de la tera [[orbito]] forte influas la klimatajn skemojn sur la Tero, tra orbita devigo. == Priskribo == La tera akso kompletigas unun plenan precesian ciklon proksimume ĉiu 26.000 jaroj. Samtempe, la elipsa orbito rotacias pli malrapide. La efekto kombinita de tiuj du precesioj produktas ciklon da 21.000 jaroj inter la astronomiaj sezonoj kaj la [[orbito]]. Krome, la aksa dekliniĝo (angulo inter la turna akso de la Tero kaj la ortanto al la ebeno de ĝia orbito) oscilas inter 22,1 kaj 24,5 gradoj, en cikloj da 41.000 jaroj. Ĝi estas nuntempe 23,44 gradojn, kaj malkreskas po ĉirkaŭ 0,013° en jarcento. Fine, la ekscentreco de la tera orbito varias inter 0,000055 kaj 0,0679. La komponantoj de tiu orbita variado sekvas ciklajn padronojn kun malsamaj periodoj kiuj iras de 96.000 al 413.000 jaroj, kaj kiuj kolektive kombiniĝas lakse en cikloj da 100.000 jaroj. [[Joseph Adhemar]], [[James Croll]] kaj aliaj sciencistoj jam antaŭenigis similajn astrosciencajn teoriojn en la 19-a jarcento, sed la konfirmo estadis malfacila pro la manko de fidinde datita evidenteco kaj dubojn pri kiuj precizaj periodoj estis gravaj. Nuntempe, la studo de teraj materialoj kiuj estis senŝanĝaj dum jarmiloj ebligas scii la historion de la tera klimato. Datadaj studoj de antarktaj [[glacikerno]]j, per analizo de la proporcio inter oksigeno kaj nitrogeno en aeraj vezikoj kaptitaj en la glacio –kiuj ŝajnas respondi rekte al la loka sunradiado–, konkludis ke la klimata respondo dokumentita en la glacikernoj estis pelita de la norda duonsfera sunradiado kiel la Milankoviĉ-hipotezo proponis.<ref>Kawamura ''et al.,'' ''Nature,'' 23 August 2007, vol 448, pp 912–917.</ref> Analizo de profundaj oceanaj specimenoj kaj influega scienca referaĵo de [[James Hays|Hays]], [[John Imbrie|Imbrie]] kaj [[Nicholas Shackleton|Shackleton]]<ref>Hays, J. D.; Imbrie, J.; Shackleton, N. J. (1976). "Variations in the Earth's Orbit: Pacemaker of the Ice Ages". ''Science''. '''194''' (4270): 1121–1132. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1126/science.194.4270.1121|10.1126/science.194.4270.1121]]. [[PubMed Identifier|PMID]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17790893 17790893].</ref> provizas aldonan subtenon al la Milankoviĉ-hipotezo per fizikaj artefaktoj. Tamen, ekzistas ankoraŭ kelkaj observadoj ke la hipotezo ne plene kialigas. == Problemoj == Ĉar la observitaj periodecoj de la klimato konformas tre bone al la orbitaj periodoj, la orbita teorio havas vastan subtenon. Tamen, ekzistas pluraj malfacilaĵoj por akordigi la teorion kaj la observadoj. === La problemo de la 100.000 jaroj === La teorio sugestas ke la ekscentrecaj variadoj havas signife malpli efikon sur la suna devigo ol la precesio aŭ la dekliniĝo, kaj konsekvence ĝi devus produkti la plejn malfortan efikojn sur la klimato.<ref name="Milankovitch">{{Citaĵo el libro|titolo=Canon of Insolation and the Ice Age Problem|familia nomo=Milankovitch|persona nomo=Milutin|originjaro=1941|jaro=1998|loko=Belgrade|eldoninto=Zavod za Udz̆benike i Nastavna Sredstva|ISBN=86-17-06619-9}}</ref> Milanković kredis ke malpliigita somera sunradiado en la nordaj altaj latitudoj estis la domina faktoro kondukanta al la glaciiĝo, kaj li deduktis cliklojn da 41.000 jaroj por la glaciperiodoj.<ref>Imbrie and Imbrie; Ice Ages, solving the mystery, p 158</ref> Tamen, postaj esploroj<ref>Imbrie, Hays, Shackleton Science 1976</ref><ref>Shackleton, Berger, Peltier An alternative astronomical calibration of the lower Pleistocene timescale based on ODP Site 677 Trans Roy Soc Edinb 1990</ref><ref>Insolation-driven 100,000-year glacial cycles and hysteresis of ice-sheet volume Ayako Abe-Ouchi et al Nature 500 2013</ref> montris ke la glaciiĝojn ciklojn de la [[Kvaternaro|Kvaternara glaciepoko]] dum la lasta miliono de jaroj sekvis periodojn de 100.000 jaroj, kiuj akordigas la ekscentrecajn ciklojn. [[Dosiero:Kvin Ma Klimata Sango.svg|eta|400x400ra|Variadoj de la glaciiĝa frekvenco, kurbojn determinitajn de oceanaj sedimentoj. Antaŭ ĉirkaŭ 1 miliono de jaroj, la glaciiĝaj cikloj da 41 kilojaroj (ka) ŝanĝis al cikloj da 100 Kilojaroj.]] Pluraj eksplikoj por ĉi tiu malkonsento estis proponitaj, inkluzive frekvenca modulado<ref>{{Citation|last=Rial|first=J.A.|title=Earth's orbital Eccentricity and the rhythm of the Pleistocene ice ages: the concealed pacemaker|journal=Global and Planetary Change|volume=41|issue=2|pages=81–93|date=October 2003|url=http://www.geolab.unc.edu/faculty/rial/GPCRial2.pdf|jstor=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720092801/http://www.geolab.unc.edu/faculty/rial/GPCRial2.pdf|archivedate=2011-07-20|doi=10.1016/j.gloplacha.2003.10.003|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2017-02-02|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110720092801/http://www.geolab.unc.edu/faculty/rial/GPCRial2.pdf|arkivdato=2011-07-20}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110720092801/http://www.geolab.unc.edu/faculty/rial/GPCRial2.pdf |date=2011-07-20 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.geolab.unc.edu/faculty/rial/GPCRial2.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110720092801/http://www.geolab.unc.edu/faculty/rial/GPCRial2.pdf |arkivdato=2011-07-20 }}</ref> aŭ diversaj retrokupladoj (de karbona duoksido, [[kosma radiado]], aŭ glacitavolo dinamiko). Kelkaj modeloj povas reprodukti la ciklojn de 100.000 jaroj kiel rezulto de ne-linearaj interagoj inter malgrandaj ŝanĝoj en la tera [[orbito]] kaj internaj [[Oscilado|osciladoj]] de la klimata sistemo.<ref name="Ghil1994">{{Citaĵo el gazeto|titolo=Cryothermodynamics: the chaotic dynamics of paleoclimate|familia nomo=Ghil|persona nomo=Michael|jaro=1994|gazeto=Physica D|volumo=77|numero=1–3|COI=10.1016/0167-2789(94)90131-7|biblioteka kodo=1994PhyD...77..130G|paĝoj=130–159}}</ref><ref name="Gildor2000">{{Cite journal|vauthors=Gildor H, Tziperman E|title=Sea ice as the glacial cycles' climate switch: Role of seasonal and orbital forcing|journal=Paleoceanography|volume=15|issue=6|year=2000|pages=605–615|doi=10.1029/1999PA000461|bibcode=2000PalOc..15..605G}}</ref> Jung-Eun Lee, de la ''Brown University'', proponas ke la precesio ŝanĝas la kvanton de energio kiun la Tero absorbas, ĉar la granda kapablo de la suda duonsfero por kreskigi glacion reflektas pli energion for de la Tero. Plie, Lee diras, "precesio gravas nur kiam ekscentreco estas granda. Jen kial ni vidas cliklojn da 100.000 jaroj pli fortajn ol la cliklojn da 21.000 jaroj".<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://m.phys.org/news/2017-01-earth-orbital-variations-sea-ice.html|titolo=Earth's orbital variations and sea ice synch glacial periods|aŭtoro=Kevin Stacey|dato=2017-01-26|eldoninto=m.phys.org}}</ref><ref>{{Cite journal|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/2016GL071307/abstract|title=Hemispheric sea ice distribution sets the glacial tempo|first1=Jung-Eun|last1=Lee|first2=Aaron|last2=Shen|first3=Baylor|last3=Fox-Kemper|first4=Yi|last4=Ming|date=1 January 2017|publisher=|journal=Geophys. Res. Lett.|pages=2016GL071307|via=Wiley Online Library|doi=10.1002/2016GL071307}}</ref> Iuj asertis ke la longo de la klimato registro estas nesufiĉa por establi statistike-signifan rilaton inter klimato kaj ekscentrecaj variadoj.<ref name="Wunsch2004">{{Citaĵo el gazeto|titolo=Quantitative estimate of the Milankovitch-forced contribution to observed Quaternary climate change|familia nomo=Wunsch|persona nomo=Carl|jaro=2004|gazeto=Quaternary Science Reviews|volumo=23|numero=9–10|COI=10.1016/j.quascirev.2004.02.014|biblioteka kodo=2004QSRv...23.1001W|paĝoj=1001–12}}</ref> === La problemo de la transpaso === Fakte, dum la unua fazo de la nuna Kvaternara glaciepoko, klimataj cikloj tute kongruis al la dekliniĝa ciklo da 41.000 jaroj. Post antaŭ 1 miliono da jaroj, la klimataj cikloj ŝanĝis al la clikloj da 100.000 jaroj pelitaj de la ekscentreco. La '''problemo de la transpaso''' rilatas al la bezono de klarigi kio ŝanĝiĝis tiam, antaŭ 1 miliono de jaroj. === La problemo de la Stadio 5-a === [[Dosiero:Vostok_420ky_4curves_insolation.jpg|250x250ra|eta|420.000 jaroj de [[Glacikerno|glacikernaj]] datumoj de la [[Vostok-Stacio]] en Antarkta]] Profundmaraj specimenoj montras ke la mara izotopa Stadio 5-a komencis antaŭ 130.000 jaroj, kiam estas 10,000 jaroj antaŭ la suna devigo ke la Milankoviĉ hipotezo antaŭdiras. (Tio ankaŭ estas konata kiel la '''kaŭzeca problemo''', ĉar la efekto antaŭas la supozajn kaŭzon.) === La efekto superas la kaŭzon === Observoj de artefaktoj montras ke la variado en la tera klimato estas multe pli intensa ol la variado en la intenseco de la suna radiado kalkulita kiel rezulto de la orbita devigo. La ekspliko povas esti la malsamaj efikoj de la sunradiado sur diversaj partoj de la planedo. Kelkaj internaj karakteristikoj de la klimataj sistemoj povas kaŭzi amplifikon (pozitivan retrokupladon) kaj atenuadon (negativan retrokupladon). === La problemo de la malforkiĝita pinto === La '''problemo de la malforkiĝita pinto''' rilatas al la fakto ke la ekscentreco havas malkonfuzajn variadojn je periodoj de 95.000 jaroj kaj de 125.000 jaroj. Sufiĉe longa kaj bone datita rekordo de la klimataj ŝanĝoj devus povi solvi ambaŭ frekvencojn.<ref>{{Cite journal|vauthors=Zachos JC, Shackleton NJ, Revenaugh JS, Pälike H, Flower BP|title=Climate response to orbital forcing across the Oligocene-Miocene boundary|journal=Science|volume=292|issue=5515|pages=27–48|date=April 2001|pmid=11303100|doi=10.1126/science.1058288|url=http://www.scencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11303100|bibcode=2001Sci...292..274Z|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2017-02-02|arkivurl=https://web.archive.org/web/20171203224507/http://scencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11303100|arkivdato=2017-12-03}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171203224507/http://scencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11303100 |date=2017-12-03 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://scencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11303100 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2021-09-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20171203224507/http://scencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11303100 |arkivdato=2017-12-03 }}</ref> Tamen, kelkaj esploristoj interpretas ke la klimataj registroj de la lasta miliono da jaroj montras nur ununuran spektran pinton je periodeco de 100.000 jaroj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://search.proquest.com/openview/5d5565735578d40943494a793b71d626/1.pdf?pq-origsite=gscholar|titolo=Nonlinear coupling between 100 ka periodicity of the paleoclimate records in loess and periodicities of precession and semi-precession|eldoninto=ProQuest}}</ref> == Pasinteca kaj estonteca stato == [[Dosiero:InsolationSummerSolstice65N.png|eta|500x500ra|Pasinteco kaj estonteco de la taga averaĝa sunradiado ĉe la supro de la atmosfero je la tago de la somera solstico, ĉe latitudo 65º N. La verda kurbo premisas ekscentrecon fiksitan en 0. La ruĝa kurbo uzas la faktan (antaŭditan) valoron de e. La blua punkto priskribas la nunajn kondiĉojn, je 2 kilojaroj A.D.]] Nuntempe, la [[perihelio]] okazas dum la suda somero kaj la [[Afelio|apohelio]] dum la suda vintro. Tiel, la sezonoj en la suda duonsfero devus esti pli ekstremaj ol la sezonoj en la norda duonsfero. La relative malalta ekscentreco de la nuna orbito kaŭzas 6.8% diferencon en la kvanto de sunradiado dum la somero inter la du duonsferoj. La orbitalaj variadoj estas antaŭvideblaj,<ref name="Varadi2003">{{Cite journal|author1=F. Varadi|author2=B. Runnegar|author3=M. Ghil|title=Successive Refinements in Long-Term Integrations of Planetary Orbits|journal=The Astrophysical Journal|volume=592|year=2003|pages=620–630|url=http://astrobiology.ucla.edu/OTHER/SSO/SolarSysInt.pdf|format=PDF|doi=10.1086/375560|bibcode=2003ApJ...592..620V|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2017-02-02|arkivurl=https://web.archive.org/web/20071128074218/http://astrobiology.ucla.edu/OTHER/SSO/SolarSysInt.pdf|arkivdato=2007-11-28}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071128074218/http://astrobiology.ucla.edu/OTHER/SSO/SolarSysInt.pdf |date=2007-11-28 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://astrobiology.ucla.edu/OTHER/SSO/SolarSysInt.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2017-02-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20071128074218/http://astrobiology.ucla.edu/OTHER/SSO/SolarSysInt.pdf |arkivdato=2007-11-28 }}</ref> do ajna modelo kiu rilatigas la orbitalajn variadojn al la klimato povas esti ekszekvita por antaŭdiri la estontecan klimaton. Tamen, la meĥanismo per kiu la orbita devigo influas la klimaton ne estas bone komprenita; kaj la homa aktiveco (antropogenaj efektoj) povas ankaŭ influi la klimaton. En la plej rimarkinda antropogena ekzemplo, la orbita devigo –pelita de la Milankoviĉ-cikloj– estis en malvarmiĝanta fazo dum miloj de jaroj, sed tiu malvarmiĝa tendenco estis inversigita en la 20-a kaj la 21-a jarcentoj, pro [[Tutmonda varmiĝo|varmiĝo]] kaŭzita de la pliigitaj antropogenaj emisioj de [[Forceja gaso|forcejaj gasoj]].<ref>{{Cite journal|last0=Harshit|first0=H. P.|last1=Kaufman|first1=D. S.|last2=Schneider|first2=D. P.|last3=McKay|first3=N. P.|last4=Ammann|first4=C. M.|last5=Bradley|first5=R. S.|last6=Briffa|first6=K. R.|last7=Miller|first7=G. H.|last8=Otto-Bliesner|first8=B. L.|last9=Overpeck|first9=J. T.|last10=Vinther|first10=B. M.|author32=Arctic Lakes 2k Project Members|last11=Abbott|first11=M.|last12=Axford|first12=M.|last13=Bird|first13=Y.|last14=Birks|first14=B.|last15=Bjune|first15=H. J. B.|last16=Briner|first16=A. E.|last17=Cook|first17=J.|last18=Chipman|first18=T.|last19=Francus|first19=M.|last20=Gajewski|first20=P.|last21=Geirsdottir|first21=K.|last22=Hu|first22=A.|last23=Kutchko|first23=F. S.|last24=Lamoureux|first24=B.|last25=Loso|first25=S.|last26=MacDonald|first26=M.|last27=Peros|first27=G.|last28=Porinchu|first28=M.|last29=Schiff|first29=D.|last30=Seppa|first30=C.|last31=Seppa|first31=H.|title=Recent Warming Reverses Long-Term Arctic Cooling|doi=10.1126/science.1173983|journal=Science|volume=325|issue=5945|pages=1236–1239|year=2009|pmid=19729653|pmc=}}</ref> La kvanto de sunradiado en la Norda Duonglobo ĉe 65° N ŝajnas esti rilatigita kun okazaĵo de glaciiĝoj. Astroscienciaj kalkuloj montras ke la somera sunradiado ĉe 65° N devus pliiĝi laŭgrade dum la proksimaj 25.000 jaroj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.ncdc.noaa.gov/paleo/milankovitch.html|titolo=NOAA Paleoclimatology Program – Orbital Variations and Milankovitch Theory}}</ref> Dum la proksimaj 100.000 jaroj, la orbita ekscentreco estos malalta ol la aktuala valoro. La ŝanĝoj en la somera sunradiado ĉe la norda duonsfero estos regitaj de la ŝanĝoj en aksa dekliniĝo ε. Neniu malpliiĝo en la somera sunradiado ĉe 65° N, sufiĉa por kaŭzi glaciperiodo, estas atendita dum la proksimaj 50.000 jaroj. Studo de Imbrie kaj Imbrie, ofte citata, konkludis ke "Se oni ignoras la antropogenajn kaj aliajn eblajn fontojn de variado agantajn je cliklaj frekvencoj pli altaj ol 19.000 jaroj, ĉi tiu modelo antaŭdiras ke la longdaŭranta malvarmiĝa tendenco kiu komencis antaŭ 6.000 jaroj daŭrigos dum la proksimaj 23.000 jaroj".<ref name="Imbriel1980">{{Cite journal|author1=J Imbrie|author2=J Z Imbrie|title=Modeling the Climatic Response to Orbital Variations|journal=Science|volume=207|issue=4434|year=1980|pages=943–953|doi=10.1126/science.207.4434.943|pmid=17830447|bibcode=1980Sci...207..943I}}</ref>  Tamen, pli freŝaj studoj sugestas ke la nuna varma klimato povas daŭri alian 50.000 jarojn..<ref name="Berger2002">{{Cite journal|authors=Berger A, Loutre MF|title=Climate: An exceptionally long interglacial ahead?|journal=Science|volume=297|issue=5585|year=2002|pages=1287–8|doi=10.1126/science.1076120|pmid=12193773}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Critical insolation–CO2 relation for diagnosing past and future glacial inception|authors=A. Ganopolski, R. Winkelmann & H. J. Schellnhuber|journal=Nature|volume=529|pages=200–203|year=2016|doi=10.1038/nature16494}}</ref> == Efikojn preter la Tero == Oni estas eltrovinta ke aliaj planedoj en la Sunsistemo havas Milankoviĉ-ciklojn. Plejparte, tiuj cikloj ne estas tiel intensaj aŭ kompleksaj kiel la tera cikloj, sed ili havas tutmondan geosciencan efikon sur la movado de moveblaj solidoj kiel akvo, nitrogenaj glacioj aŭ hidrokarbonaj lagoj. La konataj koncernitaj planedoj estas: '''Marso''' La etendo de la [[Marso (planedo)|Marsaj]] polusaj glacikovroj varias pro orbita malstabileco rilata al latenta Milankoviĉ-ciklo.<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=http://www.ifa.hawaii.edu/~norb1/Papers/2008-milank.pdf|URL=http://www.ifa.hawaii.edu/~norb1/Papers/2008-milank.pdf|doi=10.1029/2008gl034954|DOI=10.1029/2008gl034954}}&nbsp;</ref><ref>{{Citaĵo el gazeto|doi=10.1029/2008GL034954|DOI=10.1029/2008GL034954}}&nbsp;</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://ams.confex.com/ams/90annual/techprogram/paper_165827.htm|titolo=3.5 Modeling Milankovitch cycles on Mars (2010 – 90; Annual Symp Planet Atmos)|eldoninto=Confex}}</ref> ; Titano (luno de [[Saturno (planedo)|Saturno]]) [[Titano (luno)|Titano]] havas ciklon da 60,000-jaroj kiu ŝanĝas la lokon de la metanaj lagoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.youtube.com/watch?v=e9sfNegkpPE|titolo=Hydrocarbon lakes on Titan – Alex Hayes (SETI Talks)|verko=YouTube}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.universetoday.com/46308/lake-asymmetry-on-titan-explained/|titolo=Lake Asymmetry on Titan Explained|aŭtoro=Nicholos Wethington|dato=2009-11-30}}</ref> ; Tritono (luno de [[Neptuno (planedo)|Neptuno]]) [[Tritono (luno)|Tritono]] havas variadon similan al Titano kun respekto al migrado de solidaj nitrogenaj deponaĵoj super longaj tempaj skvamoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.livescience.com/1349-sun-blamed-warming-earth-worlds.html|titolo=Sun Blamed for Warming of Earth and Other Worlds|verko=LiveScience.com}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://mmcirvin.livejournal.com/383255.html|titolo=Matt McIrvin's Steam-Operated World of Yesteryear – Warming on other planets}}</ref> '''[[Ekstersunsistema planedo|Eksterplanedoj]]''' Sciencistoj studintaj, per komputilaj modeloj, pli ekstremajn aksajn dekliniĝojn ol la Tero iam spertas, konkludis ke la klimataj ekstremoj je trea dekliniĝo estus speciale minacoj al progresintaj vivoformoj kiel tiuj sur la Tero. Ili rimarkis ke la trea dekliniĝo verŝajne ne steriligus planedon plene, sed malfaciligus la aperon de varmsangaj landaj [[organismo]]j.<ref>{{Citaĵo el gazeto|url=http://physics.bd.psu.edu/faculty/williams/3DEarthClimate/ija2003.pdf|URL=http://physics.bd.psu.edu/faculty/williams/3DEarthClimate/ija2003.pdf|doi=10.1017/s1473550402001064|DOI=10.1017/s1473550402001064}}&nbsp;</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Paleoklimatologio|Praklimatscienco]] * [[Astronomio|Astroscienco]] * [[Glaciepoko]] * [[Indikilo (klimato)|Klimata indikilo]] == Referencoj == {{Referencoj|25em}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Paleoklimatologio]] [[Kategorio:Glaciepoko]] ppo88v1oze2gqgghvmb98qt76dn0a3n 0 583098 9423502 9117328 2026-07-08T17:14:27Z Sj1mor 12103 9423502 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Workshop 001.jpg|eta|280x280px|laborloko en metiejo kun diversaj iloj]] '''Metiejo '''estas laborejo ekapita de diversaj [[ilo]]j aŭ [[maŝino]]j de la koncerna metio. Ĝi estas la ejo, kie metio estas plenumita, se tiu metio ne estas plenumita subĉiele. En metiejo estas faritaj metiaĵoj kaj artmetiaĵoj, (vidu ankaŭ [[manufakturo]]). Relative oftas metiaj entreprenoj kiel metiejo de [[lignaĵisto]], [[seruristo]], [[artforĝisto]], [[tajloro]], [[ladisto]], kaj [[aŭtoriparisto]]. La metiejo de artisto nomiĝas [[ateliero]]. == Vidu ankaŭ == * [[ateliero]] * [[metiejo (seminario)|laborrenkontiĝo]] {{Projektoj|ReVo=meti.0ejo}} [[Kategorio:Metio]] [[Kategorio:Ĉambroj]] g1v60g8ejrxni5niv8479gamvmvkeda 0 584322 9423602 8727592 2026-07-08T18:03:37Z Sj1mor 12103 9423602 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto |nomo =Martin Lowry<br />([[1874]]-[[1936]]) |dosiero =Thomas_Martin_Lowry2.jpg |priskribo =Angla kemiisto kreinto de acido-baza koncepto. |dato de naskiĝo =[[26-a de oktobro]] [[1874]] |loko de naskiĝo =Low Moor, [[Bradford]], {{ENG}} |dato de morto =[[2-a de novembro]] [[1936]] |loko de morto =[[Kembriĝo]], {{ENG}} | alma_mater =* [[Universitato de Kembriĝo ]]<br />* '''Universitato de Londono'''<br />* [[Reĝa Societo de Londono]] }} '''Thomas Martin Lowry''' ([[1874]]-[[1936]]) estis angla fiziko-kemiisto, kiu, en 1923, kune kun la dana esploristo [[Johannes Nicolaus Brønsted]] (1879-1947) disvolvis samtempe kaj sendepende ŝanĝis la vizaĝon de la kemio<ref>[https://prezi.com/ho5tkz7zhcsq/thomas-martin-lowry/?webgl=0 Prezi]</ref> per la teorio pri acido-bazo de la kemiaj substancoj, surbaze de [[protono|protona]] acekptado/rifuzado kiu rimarkindigis ĝiajn kreintojn. La teorio tiam iĝis konata kiel '''Acido-baza teorio de Brønsted-Lowry'''. == Vivo == Thomas Martin Lowry estis la dua filo de la Respektinda Edward P. Lowry kaj edukiĝis en la Lernejo Kingswood, en [[Bath]], graflando [[Somerset]] kaj poste en la Centra Teknika Kolegio, en [[Kensington|Suda Kensington]]. Dum tiuj jaroj li konstatis ke li volas esti kemiisto kaj studis kemion sub gvidado de '''Henry Edward Armstrong''' (1848-1937), iu kemiisto kies ĉefa intereso estis pri organika kemio sed ankaŭ inkludis la jonnaturon en akvaj solvaĵoj. Inter 1896 kaj 1913 Lowry estis asistanto de Armstrong, kaj inter 1904 kaj 1913 li laboris kiel Profesoro pri Kemio en la '''Trejnakolegio de Westminster'''. En 1913, li indikiĝis kiel estro de la kemia departemento en la '''Medicina Hospitalo de Guy''' kaj iĝis unua profesoro pri kemio en la Medicina Lernejo kiu estonte iĝus universitata profesoro en la '''Universitato de Londono'''. Ekde 1920 ĝis sia morto, Lowry aktivis kiel Profesoro pri Fiziko-kemio en la [[Universitato de Kembriĝo]]. En 1904, li edziĝis al filino de la Respektinda Pastro C. Wood, kiu supervivis sian edzon kune kun du filoj kaj unu filino. Ekde la starigo de la Societo Faraday, en 1903, Loŭri estis aktiva membro kaj servis kiel prezidanto de la institucio inter 1928 kaj 1930. En 1914, li elektiĝis Membro-apoganto de la [[Reĝa Societo de Londono]]. Dum kaj post la [[Unua Mondmilito]], Loŭri aktivis kiel Direktoro de la Kompanio pri municio '''Shell-filling''' (1917-1919) kaj laboris por la Tranĉea Militkomitato, Kemia Militkomitato kaj Armea geografaro<ref>En la angla respektive Trench Warfare Committee, Chemical Warfare Committee and Ordnance Committee.</ref>. Pro ĉi-servo li estis omaĝita per la '''Ordeno de la Brita Imperio''' kaj la '''Ordeno de Sanktaj Maŭrico kaj Lazaro'''. == Esplorado == En 1898, Loŭri rimarkis la ŝanĝon de optika rotacio en la nitro-d-[[kamforo]] kaj kreis la vorton '''ŝanĝorotacia aŭ mutarotacia''' por priskribi ĉi-fenomenon. Li studis la fenomenojn pri optika rotacio kaŭzatajn per la katalize acido-bazaj reakcioj de la kamforaj derivaĵoj. Ĉi-teorio kondukis lin al formuliĝo de la protona difino pri acidoj kaj bazoj, nune konata kiel '''Acido-baza teorio de Brønsted–Lowry'''. Loŭri publikigis kelkajn centojn da dokumentoj kaj plurajn librojn. Lia [[monografio]] pri "La povo de la Optika Rotacio", publikigita en 1935, antaŭ longe konsideratas kiel norma laboro pri tiu temo. == Verkaro == * [https://books.google.com.br/books?id=4-9IAAAAIAAJ&dq=Thomas%20Martin%20Lowry&hl=pt-BR&source=gbs_book_other_versions Historical Introduction to chemistry], [[1874]] * The scientific work of the late Spencer Pickering, F.R.S., [[1927]], Thomas Martin Lowry, Sir Edward John Russell, Royal Society (Great Britain) * Intermediate Chemistry, [[1946]], Thomas Martin Lowry, Alexander Corry Cavell * A class book of physical chemistry, [[1929]], Thomas Martin Lowry, Samuel Sugden * [https://books.google.com.br/books?id=Y4sDkAEACAAJ&dq=inauthor:%22Thomas+Martin+Lowry%22&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwim877StqbTAhXGGpAKHUGED8wQ6AEIRDAE Inorganic chemistry], [[1931]] * [https://books.google.com.br/books?id=9N8cCk0Fhf8C&pg=PA102&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false The Optical Rotation of Liquids], [[1932]] == Literaturo == * [https://books.google.com.br/books?id=d26SRPGBDgUC&pg=PA15&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false Chemical Sciences in the 20th Century: Bridging Boundaries], Carsten Reinhardt * [https://books.google.com.br/books?id=TIsrDgAAQBAJ&pg=PA459&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false Historical Studies in the Physical Sciences], Russell McCormmach * [https://books.google.com.br/books?id=kQujBQAAQBAJ&pg=PA2&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false Procedures in Cosmetic Dermatology Series: Chemical Peels E-Book], Rebecca Tung, Mark G. Rubin * [https://books.google.com.br/books?id=xuVImRoTH0sC&pg=PA23&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false Chemistry], Lawrie Ryan * [https://books.google.com.br/books?id=IBGdBQAAQBAJ&pg=PA267&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false General, Organic, and Biological Chemistry], H. Stephen Stoker * [https://books.google.com.br/books?id=e_Mb-zRltjQC&pg=PA94&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false Chemical History: Reviews of the Recent Literature], Colin Archibald Russell, Gerrylynn K. Roberts == Vidu ankaŭ == * Kennedy J. P. Orton (1872-1930) * Louis P. Hammett (1894-1987) * Irving Langmuir (1881-1957) * Louis P. Hammett (1894-1987) * Kennedy Joseph Previté Orton (1872-1930) * Herbert B. Watson (1894-1975) * Edward D. Hughes (1906-1963) * William Thomas Blanford (1832-1905) * Arthur Lapworth (1872-1941) * Lev Aleksandroviĉ Chugayef (1873-1922) == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lowry, Martin}} [[Kategorio:Anglaj kemiistoj]] [[Kategorio:Anglaj esploristoj]] {{Portalo|Anglio|Homoj|Kemio||}} {{Div col|cols = 3}}{{Div col end}} 36rqljreoaqwz7y2dnp3xof6b2mb1rv 9423603 9423602 2026-07-08T18:04:03Z Sj1mor 12103 /* Referencoj */ 9423603 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto |nomo =Martin Lowry<br />([[1874]]-[[1936]]) |dosiero =Thomas_Martin_Lowry2.jpg |priskribo =Angla kemiisto kreinto de acido-baza koncepto. |dato de naskiĝo =[[26-a de oktobro]] [[1874]] |loko de naskiĝo =Low Moor, [[Bradford]], {{ENG}} |dato de morto =[[2-a de novembro]] [[1936]] |loko de morto =[[Kembriĝo]], {{ENG}} | alma_mater =* [[Universitato de Kembriĝo ]]<br />* '''Universitato de Londono'''<br />* [[Reĝa Societo de Londono]] }} '''Thomas Martin Lowry''' ([[1874]]-[[1936]]) estis angla fiziko-kemiisto, kiu, en 1923, kune kun la dana esploristo [[Johannes Nicolaus Brønsted]] (1879-1947) disvolvis samtempe kaj sendepende ŝanĝis la vizaĝon de la kemio<ref>[https://prezi.com/ho5tkz7zhcsq/thomas-martin-lowry/?webgl=0 Prezi]</ref> per la teorio pri acido-bazo de la kemiaj substancoj, surbaze de [[protono|protona]] acekptado/rifuzado kiu rimarkindigis ĝiajn kreintojn. La teorio tiam iĝis konata kiel '''Acido-baza teorio de Brønsted-Lowry'''. == Vivo == Thomas Martin Lowry estis la dua filo de la Respektinda Edward P. Lowry kaj edukiĝis en la Lernejo Kingswood, en [[Bath]], graflando [[Somerset]] kaj poste en la Centra Teknika Kolegio, en [[Kensington|Suda Kensington]]. Dum tiuj jaroj li konstatis ke li volas esti kemiisto kaj studis kemion sub gvidado de '''Henry Edward Armstrong''' (1848-1937), iu kemiisto kies ĉefa intereso estis pri organika kemio sed ankaŭ inkludis la jonnaturon en akvaj solvaĵoj. Inter 1896 kaj 1913 Lowry estis asistanto de Armstrong, kaj inter 1904 kaj 1913 li laboris kiel Profesoro pri Kemio en la '''Trejnakolegio de Westminster'''. En 1913, li indikiĝis kiel estro de la kemia departemento en la '''Medicina Hospitalo de Guy''' kaj iĝis unua profesoro pri kemio en la Medicina Lernejo kiu estonte iĝus universitata profesoro en la '''Universitato de Londono'''. Ekde 1920 ĝis sia morto, Lowry aktivis kiel Profesoro pri Fiziko-kemio en la [[Universitato de Kembriĝo]]. En 1904, li edziĝis al filino de la Respektinda Pastro C. Wood, kiu supervivis sian edzon kune kun du filoj kaj unu filino. Ekde la starigo de la Societo Faraday, en 1903, Loŭri estis aktiva membro kaj servis kiel prezidanto de la institucio inter 1928 kaj 1930. En 1914, li elektiĝis Membro-apoganto de la [[Reĝa Societo de Londono]]. Dum kaj post la [[Unua Mondmilito]], Loŭri aktivis kiel Direktoro de la Kompanio pri municio '''Shell-filling''' (1917-1919) kaj laboris por la Tranĉea Militkomitato, Kemia Militkomitato kaj Armea geografaro<ref>En la angla respektive Trench Warfare Committee, Chemical Warfare Committee and Ordnance Committee.</ref>. Pro ĉi-servo li estis omaĝita per la '''Ordeno de la Brita Imperio''' kaj la '''Ordeno de Sanktaj Maŭrico kaj Lazaro'''. == Esplorado == En 1898, Loŭri rimarkis la ŝanĝon de optika rotacio en la nitro-d-[[kamforo]] kaj kreis la vorton '''ŝanĝorotacia aŭ mutarotacia''' por priskribi ĉi-fenomenon. Li studis la fenomenojn pri optika rotacio kaŭzatajn per la katalize acido-bazaj reakcioj de la kamforaj derivaĵoj. Ĉi-teorio kondukis lin al formuliĝo de la protona difino pri acidoj kaj bazoj, nune konata kiel '''Acido-baza teorio de Brønsted–Lowry'''. Loŭri publikigis kelkajn centojn da dokumentoj kaj plurajn librojn. Lia [[monografio]] pri "La povo de la Optika Rotacio", publikigita en 1935, antaŭ longe konsideratas kiel norma laboro pri tiu temo. == Verkaro == * [https://books.google.com.br/books?id=4-9IAAAAIAAJ&dq=Thomas%20Martin%20Lowry&hl=pt-BR&source=gbs_book_other_versions Historical Introduction to chemistry], [[1874]] * The scientific work of the late Spencer Pickering, F.R.S., [[1927]], Thomas Martin Lowry, Sir Edward John Russell, Royal Society (Great Britain) * Intermediate Chemistry, [[1946]], Thomas Martin Lowry, Alexander Corry Cavell * A class book of physical chemistry, [[1929]], Thomas Martin Lowry, Samuel Sugden * [https://books.google.com.br/books?id=Y4sDkAEACAAJ&dq=inauthor:%22Thomas+Martin+Lowry%22&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwim877StqbTAhXGGpAKHUGED8wQ6AEIRDAE Inorganic chemistry], [[1931]] * [https://books.google.com.br/books?id=9N8cCk0Fhf8C&pg=PA102&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false The Optical Rotation of Liquids], [[1932]] == Literaturo == * [https://books.google.com.br/books?id=d26SRPGBDgUC&pg=PA15&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false Chemical Sciences in the 20th Century: Bridging Boundaries], Carsten Reinhardt * [https://books.google.com.br/books?id=TIsrDgAAQBAJ&pg=PA459&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false Historical Studies in the Physical Sciences], Russell McCormmach * [https://books.google.com.br/books?id=kQujBQAAQBAJ&pg=PA2&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false Procedures in Cosmetic Dermatology Series: Chemical Peels E-Book], Rebecca Tung, Mark G. Rubin * [https://books.google.com.br/books?id=xuVImRoTH0sC&pg=PA23&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false Chemistry], Lawrie Ryan * [https://books.google.com.br/books?id=IBGdBQAAQBAJ&pg=PA267&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false General, Organic, and Biological Chemistry], H. Stephen Stoker * [https://books.google.com.br/books?id=e_Mb-zRltjQC&pg=PA94&dq=Thomas+Martin+Lowry&hl=pt-BR&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Thomas%20Martin%20Lowry&f=false Chemical History: Reviews of the Recent Literature], Colin Archibald Russell, Gerrylynn K. Roberts == Vidu ankaŭ == * Kennedy J. P. Orton (1872-1930) * Louis P. Hammett (1894-1987) * Irving Langmuir (1881-1957) * Louis P. Hammett (1894-1987) * Kennedy Joseph Previté Orton (1872-1930) * Herbert B. Watson (1894-1975) * Edward D. Hughes (1906-1963) * William Thomas Blanford (1832-1905) * Arthur Lapworth (1872-1941) * Lev Aleksandroviĉ Chugayef (1873-1922) == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lowry, Martin}} [[Kategorio:Anglaj kemiistoj]] [[Kategorio:Anglaj esploristoj]] {{Portalo|Anglio|Homoj|Kemio||}} {{Div col|cols = 3}}{{Div col end}} 697xiq78x3yhhnepj35lgdr1esmx8rd 0 584399 9423432 8928297 2026-07-08T16:25:18Z Moldur 2507 9423432 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo = Pappo de Aleksandrio | dosiero = PappusBook.jpg | priskribo = Kovrilpaĝo de la ''Mathematicae Collectiones'' de Pappo, tradukitaj de [[Federico Commandino]] ([[1589]]) |dato de naskiĝo =[[289]] |dato de morto =[[349]] |loko de morto =[[Aleksandrio]], [[Romia Imperio]] }} '''Papo''', aŭ Pappo, '''de Aleksandrio''' ({{lang-el|Πάππος ὁ Ἀλεξανδρεύς}}) estis grava greka [[matematikisto]] de la [[3-a jarcento|3-a]] – [[4-a jarcento]]j. En [[geometrio]], oni atribuas al li variajn [[teoremo]]jn, konataj ĉiuj per la ĝenra nomo de [[Teoremo de Papo]]. Inter tiuj estas la jenaj: * Teoremo de la centroido de Papo, * La ĉeno de Papo, * Harmonia teoremo de Papo, * Teoremo de la [[seslatero]] de Papo. == Vidu ankaŭ == * [[Teoremo de Papo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Pappus.html Biografio de Papo] en [[MacTutor]]; en angla. ** [https://web.archive.org/web/20110728163852/http://www.xtec.es/~jdomen28/biografiapappus.htm Traduko al la hispana]. * [http://remacle.org/bloodwolf/erudits/pappus/extraits.htm#PAP Fragmento de verkaĵo de Papo], en franca, en la [http://remacle.org/ retejo] de Philippe Remacle (1944 - 2011). * [http://www.hs-augsburg.de/~harsch/graeca/Chronologia/S_post04/Pappos/pap_intr.html Papo] en la [http://www.hs-augsburg.de/~harsch/augustana.html retejo] de la Bibliotheca Augustana ([[Aŭgsburgo]]). {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Helenaj matematikistoj]] [[Kategorio:Historio de geometrio]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 3-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en la 4-a jarcento]] j61qq3ao6fxvkwu1lx7c0tafjqg0d34 0 585445 9423845 8950769 2026-07-09T06:49:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423845 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Mohamed Badawi''' (naskiĝis en 1965 en [[Omdurman]]) estas [[Sudano|sudana]] lingvisto, eldonisto, universitata profesoro, kantisto kaj komponisto, samkiel fondinto de la "Sudana Edukada Projekto". == Vivo == La familio de Mohamed Badawi devenas de membroj de la [[Sufiismo|Sufiisma]] Ordo de la Qadiriyyah. Badawi loĝas en Eŭropo ekde 1984. De 1984 al 1993 li studis [[Franca lingvo|francajn]], [[araba]]jn studojn, teorian [[lingvistiko]]n kaj la [[Germana lingvo|germanan]] ĉe la universitatoj de Lyon kaj Konstanz. Post diplomiĝo, li ricevis la gradon de doktoro ĉe la [[Lingvoscienco|lingvistika]] departemento de la Universitato de Konstanz en 1997. Nuntempe, li vivas kun sia familio en [[Konstanco (Germanio)|Konstanz]], [[Germanio|Germanio.]]<ref>(germana)  ''As-Sabil. Praktisches Lehrbuch zum Erlernen der Arabischen Sprache der Gegenwart, Band 1'', Konstanz 2005. ISBN 978-3-938828-01-4 (''As-Sabil. Praktika tekstlibro por la lernado de la araba nuntempa lingvo, volumo 1'') </ref> Li estas la aŭtoro de pluraj lernolibroj pri la [[araba lingvo]] kaj redaktoro de la serio "As-Sabil Sammelbände für Kulturpluralismus" (''As-Sabil antologioj por kultura plurismo''), kompilado de tekstoj pri la [[Araba kulturo|kulturo]] kaj religio de la [[Araba mondo|araba mondo.]] Li estas ankaŭ la posedanto de la eldona firmao "Badawi artes afro arabica".<ref>(germana) REtejo de "[https://www.badawi.de/startseite-willkommen/ Badawi artes afro arabica]" eldonejo. </ref> == Muziko == Mohamed Badawi estas la fondinto, komponisto kaj kantisto de la muzikgrupo "Badawi Bando", "Diwan" kaj "El Nour Ensemblo". Krom kantadi, li estas ankaŭ [[Al-Udo|udo]]-ludisto. En muzikaj projektoj li laboris kun multenombraj artistoj kaj muzikistoj el multaj diversaj landoj.<ref>(germana) Biografio sur la retejo de [https://www.mohamed-badawi.com/zur-person/lebenslauf/ Mohamed Badawi]. </ref> == "Sudana Edukado Projekto" == Mohamed Badawi estas ankaŭ la fondinto de la "Sudana Edukada Projekto". Ene de la kadro de ĉi tiu projekto li desegnis koncepton por la fundamento de eŭropa universitato en la pli granda areo de [[Ĥartumo]], nome la "Nihal Eŭropa Universitato". Alia parto de la projekto estas helpo al stratinfanoj donante al ili [[Muzikpedagogio|muzikan edukadon]].<ref>(angla) [http://www.streetkids-sudan.de/en/sudan-education-project.html Stratinfana projekto en Sudano] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080207134959/http://www.streetkids-sudan.de/en/sudan-education-project.html |date=2008-02-07 }}, konsultita la 4-an de majo 2017.</ref> == Elektitaj eldonoj == * Mohamed Badawi / Christian . Caroli: Al-Sabil – Sammelbände für Kulturpluralismus, Band 1 (Europa und der Islam), Konstanz 2007. ISBN 978-3-938828-04-5 (Al-Sabil – Antologioj por kultura plurismo, volumo 1 (Eŭropo kaj islamo)) * Mohamed Badawi / Christian . Caroli: Al-Sabil – Sammelbände für Kulturpluralismus, Band 2 (Das Aufeinandertreffen von Kulturen), Konstanz 2009. ISBN 978-3-938828-26-7 (Al-Sabil – Antologioj por kultura plurismo, volumo 2 (La batalo de kulturoj)) == Eksteraj ligiloj == * [http://www.mohamed-badawi.de/en/index.html Retejo de Mohamed Badawi]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130312050443/http://www.mohamed-badawi.de/en/index.html |date=2013-03-12 }} en la angla, franca kaj germana * [http://www.badawi.de/index.php?lang=en Retejo de lia eldona firmao Badawi artes afro arabica] * [http://www.streetkids-sudan.de/en/index.html Retejo de la stratinfana projekto en Sudano] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100613171731/http://www.streetkids-sudan.de/en/index.html |date=2010-06-13 }} * [http://www.nihal.org/en/de/home.html Retejo de la Nihal eŭropa Universitato] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160303200032/http://www.nihal.org/en/de/home.html |date=2016-03-03 }} * (germana) retejo de la muzikgrupo "[http://www.diwan-music.com/index.html Diwan] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110225003043/http://diwan-music.com/index.html |date=2011-02-25 }}" == Referencoj == {{Referencoj}} {{Vivtempo|Badawi, Mohamed}} [[Kategorio:Sudanaj kantistoj]] [[Kategorio:Sudanaj muzikistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Sudano]] 4kr96aio59gq3j5ku8eqctxvolij33a 0 585702 9423679 6949784 2026-07-08T20:35:15Z Sj1mor 12103 9423679 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=EE|zomo=10}} La '''ringo de Chiarraí''' aŭ '''ringo de Kerry''' ([[irlanda lingvo|irlande]] ''Mórchuaird Chiarraí'') estas 179<ref>Fionn Davenport: ''Ireland.'' Lonely Planet, 2008, ISBN 978-1741046960, S. 258 ([http://books.google.at/books?id=0RrOYQv8-EUC&pg=PA258&dq=ring+of+kerry+179+km&ei=EzhfS_nDGY-IygTMmeGPBA&cd=3#v=onepage&q=&f=false online])</ref> km longa panorama marborda vojo en la [[graflando Ciarraí]] en la sudokcidento de [[Irlando]]. La ŝoseo N70 estas tre mallarĝa kaj busoj rajtas veturi sur ĝi nur en la direkto kontraŭ horloĝmontrilo. La N70 iras de la duoninsulo Uíbh Ráthach (duoninsulo Iveragh) apud la marbordo de An Neidín (Kenmare) trans An Coireán (Waterville) al Cill Orglan (Killorglin); ekde tie en la lando trans [[Cill Airne]] (Killarney) kaj reen al An Neidín. == Vidindaĵoj == Krom la marborda pejzaĝo ĉirkaŭ Cill Airne la restaŭritaj ŝtonfortresoj de [[An Chathair Gheal]] (Cahergall), Leaca na Buaile (Leacanabuaile) (apud Cathair Saidhbhín) (Cahersiveen) kaj la [[fortreso Staigue]] estas speciale vizitinda. [[Ogamo]]-ŝtonoj staras en Derrynane, Dunloe, Kilcoolagh. La ŝtonvico de Sraitheanna Liagáin Íochtar Cua apud An Coireán estas unu el la plej grandaj [[ŝtonvico]]j de Irlando. == Bildoj == <gallery> Dosiero:irland_parknasilla_ring_of_kerry.jpg|suda marbordo apud Parknasilla Dosiero:Ring_of_Kerry_View.JPG|ringo de Chiarraí Dosiero:Kells_Bay.jpg|golfo Kell Dosiero:RingofKerryTS.jpg|marborda pejzaĝo Dosiero:RingofKerryTS2.jpg|parto de la marbordo Dosiero:Skellig Michael.jpg|Skellig Michael Dosiero:Wolkendrama.jpg|nuboj ĉe la ringo de Chiarraí, vidita ĉe la ringo de Beara Dosiero:Ring of Kerry-Scenic view southwest.jpg|rigardo al sudokcidento </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} [[Kategorio:Vizitindaĵoj en Irlando]] [[Kategorio:Graflando Kerry]] 8mjn040bf5w276khvzjqh9paacwkr20 9423680 9423679 2026-07-08T20:35:24Z Sj1mor 12103 9423680 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=IE|zomo=10}} La '''ringo de Chiarraí''' aŭ '''ringo de Kerry''' ([[irlanda lingvo|irlande]] ''Mórchuaird Chiarraí'') estas 179<ref>Fionn Davenport: ''Ireland.'' Lonely Planet, 2008, ISBN 978-1741046960, S. 258 ([http://books.google.at/books?id=0RrOYQv8-EUC&pg=PA258&dq=ring+of+kerry+179+km&ei=EzhfS_nDGY-IygTMmeGPBA&cd=3#v=onepage&q=&f=false online])</ref> km longa panorama marborda vojo en la [[graflando Ciarraí]] en la sudokcidento de [[Irlando]]. La ŝoseo N70 estas tre mallarĝa kaj busoj rajtas veturi sur ĝi nur en la direkto kontraŭ horloĝmontrilo. La N70 iras de la duoninsulo Uíbh Ráthach (duoninsulo Iveragh) apud la marbordo de An Neidín (Kenmare) trans An Coireán (Waterville) al Cill Orglan (Killorglin); ekde tie en la lando trans [[Cill Airne]] (Killarney) kaj reen al An Neidín. == Vidindaĵoj == Krom la marborda pejzaĝo ĉirkaŭ Cill Airne la restaŭritaj ŝtonfortresoj de [[An Chathair Gheal]] (Cahergall), Leaca na Buaile (Leacanabuaile) (apud Cathair Saidhbhín) (Cahersiveen) kaj la [[fortreso Staigue]] estas speciale vizitinda. [[Ogamo]]-ŝtonoj staras en Derrynane, Dunloe, Kilcoolagh. La ŝtonvico de Sraitheanna Liagáin Íochtar Cua apud An Coireán estas unu el la plej grandaj [[ŝtonvico]]j de Irlando. == Bildoj == <gallery> Dosiero:irland_parknasilla_ring_of_kerry.jpg|suda marbordo apud Parknasilla Dosiero:Ring_of_Kerry_View.JPG|ringo de Chiarraí Dosiero:Kells_Bay.jpg|golfo Kell Dosiero:RingofKerryTS.jpg|marborda pejzaĝo Dosiero:RingofKerryTS2.jpg|parto de la marbordo Dosiero:Skellig Michael.jpg|Skellig Michael Dosiero:Wolkendrama.jpg|nuboj ĉe la ringo de Chiarraí, vidita ĉe la ringo de Beara Dosiero:Ring of Kerry-Scenic view southwest.jpg|rigardo al sudokcidento </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} [[Kategorio:Vizitindaĵoj en Irlando]] [[Kategorio:Graflando Kerry]] s4vk915pu0z1wjjhbwlr5o293f2cfmd 0 591577 9423388 8683558 2026-07-08T14:34:24Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423388 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Metila fluoroetanato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methylfluoracetat.svg|200px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la <br />Metila fluoroacetato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl fluoroacetate 3D.png|220px]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la <br />Metila fluoroacetato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Metila estero de fluoracetata acido * Metil-fluoroacetato * Metila estero de fluoretanata acido * Metil-fluoroetanato |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|3|H|5|FO|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=453-18-9 453-18-9] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.9565.html 9565] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/9959 9959] |- |'''Merck Index'''||15,4199 |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora senodora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||92.0690 g·mol^-1 |- |[[Denseco]]|| 1.1744g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||-32 °C |- |[[Bolpunkto]]||104.5 °C<ref>[http://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_US_CB8281409.aspx Chemical Book]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.3679}} |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||2.59 |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:Tute solvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||7 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo-piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|06}}{{GHS Piktogramo|07|09}} </center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝo |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|226|300|315|319|335|400}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Methyl_fluoroacetate#section=GHS-Classification Pubchem]</ref> |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|261|264|270|271|273|280|301+310|302+352|303+361+353|304+340|305+351+338|312|321|330|332+313|337+313|362|370+378|391|403+233|403+235|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Metila fluoroacetato''' estas [[metanolo|metila]] estero de la [[fluoroacetata acido]], senkolora, senodora, brulema kaj larmiga likvaĵo, uzata en kemiaj sintezoj, kiel solvanto kaj pesticido en agrikulturo. Ĝi estas alte toksa substanco kun interesaj farmakologiaj proprecoj. En 1942, Briscoe kaj Feldberg, malkovris ke metila fluoroacetato kaŭzas konvulsiojn kaj spirperturbojn. Pli malfrue, Kilby kaj liaj kolegoj esploris ĝin kaj aliajn derivaĵojn kaj konkludis ke la tokseco estis kaŭzata pro la ekzistado de la fluorometana grupo.<ref>[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1476-5381.1948.tb00362.x/pdf British Journal of Pharmacology and Chemotherapy]</ref> Sistemaj venenigoj kun metila fluoroacetato estas simila al tiu de la [[natria fluoroacetato]]. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per interagado de [[fluoroacetata acido]] kaj [[metanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Fluoroacetic acid 3D.png|70px|fluoroacetata acido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30px|akvo]] |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado ekde la ''fluoroacetila klorido'' kaj [[metanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Fluoroacetyl chloride 3D.png|70px|fluoroacetila klorido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]] |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per traktado de [[fluoroacetata acido]] kaj [[klorometano]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Fluoroacetic acid 3D.png|70px|fluoroacetata acido]]+[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]] |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado inter [[natria fluoroacetato]] kaj [[klorometano]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sodium_fluoroacetate_3D.png|70px|natria fluoroacetato]]+[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|50px|natria klorido]] |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado per interagado de ''propila fluoroacetato'' kaj [[metila formiato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Propyl fluoroacetate 3D.png|70px|propila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Methyl formate 3D.png|50px|metila formiato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Propyl formate 3D.png|70px|propila formiato]] |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado per acida transesterigo inter [[fluoroacetata acido]] kaj [[metila benzoato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Fluoroacetic acid 3D.png|70px|fluoroacetata acido]]+[[Dosiero:Methyl benzoate 3D.png|70px|metila benzoato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50px|benzoata acido]] |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado per alkohola transesterigo inter ''alila fluoroacetato'' kaj [[metanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Allyl fluoroacetate 3D.png|70px|alila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Allyl alcohol 3D.png|50px|alila alkoholo]] |} </center> === Sintezo 8 === * Metila fluoroacetato estas preparata per varma agado de la [[metila kloroacetato]] sur [[natria fluorido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl chloroacetate 3D.png|70px|metila kloroacetato]]+[[Dosiero:Sodium-fluoride 3D.png|70px|natria fluorido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|70px|natria klorido]] |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''metila fluoroacetato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30px|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Fluoroacetic acid 3D.png|70px|fluoroacetata acido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 2 === * Sapigo de la ''metila fluoroacetato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|50px|natria hidroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Sodium_fluoroacetate_3D.png|70px|natria fluoroacetato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado per acida transesterigo inter [[metila fluoroacetato]] kaj [[formiata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|40px|formiata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Fluoroacetic acid 3D.png|70px|fluoroacetata acido]]+[[Dosiero:Methyl formate 3D.png|50px|metila formiato]] |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado per alkohola transesterigo inter "metila fluoroacetato" kaj [[propanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Propanol 3D.png|50px|propanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Propyl fluoroacetate 3D.png|70px|propila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 5 === * Transesterigo inter [[metila fluoroacetato]] kaj [[fenila acetato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Phenyl_acetate_3D_ball.png|70px|fenila acetato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Phenyl fluoroacetate 3D.png|70px|fenila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Methyl-acetate-3D-balls.png|50px|metila acetato]] |} </center> === Reakcio 6 === * Reakcio kun [[Amoniako|NH₃]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|40px|amoniako]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Fluoroacetamide-3D-balls.png|70px|fluoroacetamido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 7 === * Reakcio kun [[Klorida acido|HCl]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_fluoroacetate 3D.png|70px|metila fluoroacetato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Fluoroacetic acid 3D.png|70px|fluoroacetata acido]]+[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]] |} </center> {{Div col end}} </center> == Literaturo == * [http://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=453-18-9 NIST Webbook] * [http://www.molbase.com/en/msds_453-18-9-moldata-103119.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170904194223/http://www.molbase.com/en/msds_453-18-9-moldata-103119.html |date=2017-09-04 }} * [https://books.google.com.br/books?id=PKegfJ_fVBMC&pg=PA506&dq=methyl+fluoroacetate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwia7NmS7YvWAhWE34MKHXQCA1cQ6AEIKTAA#v=onepage&q=methyl%20fluoroacetate&f=false Fluorine Chemistry at the Millennium: Fascinated by Fluorine], R. E. Banks * [https://books.google.com.br/books?id=FFwrAAAAYAAJ&pg=PA30&dq=methyl+fluoroacetate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwia7NmS7YvWAhWE34MKHXQCA1cQ6AEINjAC#v=onepage&q=methyl%20fluoroacetate&f=false Monofluoroacetic Acid and Related Compounds], Maynard Burton Chenoweth * [https://books.google.com.br/books?id=oRbLBAAAQBAJ&pg=PA189&dq=methyl+fluoroacetate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwia7NmS7YvWAhWE34MKHXQCA1cQ6AEIPjAD#v=onepage&q=methyl%20fluoroacetate&f=false Metabolism of the Nervous System], Derek Richter * [https://books.google.com.br/books?id=mDLYCQAAQBAJ&pg=PA980&dq=methyl+fluoroacetate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwia7NmS7YvWAhWE34MKHXQCA1cQ6AEIRTAE#v=onepage&q=methyl%20fluoroacetate&f=false TOXICOLOGY OF THE EYE: Effects on the Eyes and Visual System from ..., Volume 1], W. Morton Grant, Joel S. Schuman == Vidu ankaŭ == * Frédéric Swarts (1866-1940) * [[Fluoroacetata acido]] * [[Natria fluoroacetato]] * [[Kalia fluoroacetato]] * [[Etila fluoroacetato]] * [[Etila bromoacetato]] * [[Metila bromoacetato]] * [[Metila jodoacetato]] * [[Etila jodoacetato]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Fluoroacetatoj]] [[Kategorio:Metilaj esteroj]] {{Projektoj}} {{Ĝermo|kemio}} oxm2jate6rdurohg3ao56zt7qkpq222 0 594174 9423977 8936702 2026-07-09T10:54:25Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423977 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = montara arniko |koloro = lightgreen |dosiero = Illustration Arnica montana0.jpg |dosiero larĝo = 240px |regno = [[Plantoj]] ''Plantae'' |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[Dukotiledonaj plantoj|Dukotiledonoj]] ''Magnoliopsida'' |ordo = [[Asteraloj]] 'Asterales'' |familio = [[Asteracoj]] ''Asteraceae'' |subfamilio= |genro = [[Arniko]] ''Arnica '' |specio = '''''A. napellus''''' |dunomo =''Arnica montana'' |dunomo aŭtoritato = [[Carl von Linné|L.]] |vikispecio = |komunejo = }} La '''vera arniko''', '''montara arniko''' aŭ '''monta arniko''' (''Arnica montana''), estas [[specio (biologio)|plantospecio]] el la [[genro (biologio)|genro]] [[arniko]] ene de la [[familio (biologio)|familio]] de la [[Asteracoj]] (''Asteraceae''). Ĝi bone kreskas en la montaroj de Eŭropo, kie ĝi staras sub [[naturprotekto]]. == Priskribo == [[Dosiero:Arnica montana general vue.JPG|eta|maldekstre|habito kun tipaj kontraŭstarantaj folioj kaj kapitulo]] [[Dosiero:Arnica montana, one flower.JPG|eta|unu el la ofte 14 ĝis 17 rande starantaj langofloroj]] [[Dosiero:Arnica montana MHNT.BOT.2011.18.5.jpg|eta|maldekstre|fruktaro kaj akenoj kun papuso]] [[Dosiero:Arnica montana 180605.jpg|eta|arniko sur sia kreskejo en la [[Ŝvabia-Frankonia arbaro]], kreskante kune kun ''[[Dactylorhiza fuchsii]]'']] === Vegetativaj karakteroj === La vera arniko estas arome odoranta, somerverda, plurjara [[herba planto|herba venena planto]]<ref>Michael Wink, Ben-Erik van Wyk, Coralie Wink: ''Handbuch der giftigen und psychoaktiven Pflanzen'', Stuttgart 2008, ISBN 9783804724259</ref>. Ĝi atingas altecon de 20 ĝis 60 centimetroj. La simpla aŭ malmulte disbranĉitaj [[tigo]]j havas [[triĥomo]]jn. La folioj estas paraj aŭ malofte kontraŭstarantaj. La folioj estas harhavaj. === Generativaj karakteroj === La [[fenologio|flortempo]] estas en meza Eŭropo de majo ĝis aŭgusto. La plej ofte unuope starantaj [[kapitulo|kapitulaj]] [[floraro]]j havas diametron de ĉ. 4,5 ĝis 8 centimetroj. La bazo de la kapitulo estas harhava. Ili havas malhele flavajn [[tubetfloro]]jn kaj oranĝflavajn [[langetfloro]]jn. La [[aĥeno]] havas malfajnan [[papuso]]n. La [[kromosomo]]-nombro estas 2n = 38. == Ekologio == La vera arniko estas [[hemikriptofito]] kaj duonrozeta planto kun [[rizomo]]j. La inaj langetfloroj estas oranĝflavaj pro [[karotinoido]]j, [[luteino]] kaj [[ksantofilo]]j, same la duseksaj tubetfloroj. La floroj odoras arome. La [[diasporo]]j disvastigas sin per la papuso kaj per bestoj. La frukto fariĝas matura de aŭgusto ĝis oktobro. == Disvastigado == La planto kreskas en la [[Alpoj]], [[Pireneoj]] ĝis [[Balkanio]] respektive kaj en la nordo ĝis suda Skandinavio kaj [[Baltio]]. La vera arniko preferas acidajn kaj malfekundajn [[paŝtejo]]jn. La planto ne kreskas sur kalkhavaj grundoj. Ĝi ankaŭ kreskas en maldensaj arbaroj en alteco de ĝis 2800 metroj super marnivelo. == Endanĝeriĝo kaj protekto == En [[Belgio]], [[Luksemburgio]], [[Kroatujo]] kaj [[Bosnio kaj Hercegovino]] ''Arnica montana'' estas minacata de pereo, en [[Nederlando]] kaj [[Belorusujo]] la planto estas rigardata kiel tre endanĝerigata. En [[Germanujo]], [[Litovujo]], [[Latvujo]], [[Estonujo]], [[Rumanujo]] kaj en la regiono [[Kaliningrado]] ([[Rusujo]]) la specio estas rigardata kiel forte minacata. En Germanujo ĝi staras sur la [[Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj]] sur ŝtupo 3. Kiel „potenciale minacata“ ''Arnica montana'' estas rigardata en Norvegujo kaj Danujo. == Taksonomio kaj sistematiko == La [[unua priskribo]] de ''Arnica montana'' okazis en 1753 fare de [[Carl von Linné]] en ''[[Species Plantarum]]'', p.&nbsp;884. Ekzistas du subspecioj: * ''Arnica montana'' subsp. ''montana'': ĝiaj kapituloj havas diametron de 5 ĝis 8 centimetroj. La nombro de la [[involukra folio|involukraj folioj]] estas 18 ĝis 24. * ''Arnica montana'' subsp. ''atlantica'' A. BOLÒS: ĝiaj kapituloj havas diametron de 4 ĝis 5 centimetroj kaj ĝi havas 11 ĝis 18 involukrajn foliojn. Ĝi hejmas en Portugalio, Hispanio kaj Francio. == Arniko kiel kuracplanto == === Enhavosubstancoj kaj efikoj === [[Dosiero:Plenolin.svg|eta|maldekstre|struktura formulo de 11α,13-dihidrohelenalino. Kiel enhavosubstanvco en folioj de arniko ĝi estas esterigito ĉe la [[Hidroksida|OH]]-grupo kun malaltaj grasacidoj, ekzemple kun acetilo-, izobutrirojl-, tiglojl- aŭ izovalerilgrupo.]] La floroj de arniko enhavas substancoj kiel [[eteraj oleoj]], [[flavonoido]] kaj [[seskviterpenlaktono]]j, kiuj efikas kontraŭ inflamo kaj estas antisepsa. La ĉefa substanco de la oleo el arniko estas 2,5-dimetoksi-p-cimolo. Pro la veneneco de helenalino respektive de dihidrohelenalino [[tinkturo]]j el la folioj de arniko oni ne apliku en memkuracado. Ankaŭ tizano el floroj de arniko povas kaŭzi venenigadon. === Aplikado === [[Dosiero:Nardetum Bestand.JPG|eta|razeno de nardeto kun arniko]] Hodiaŭ arniko estas aplikata de ekstere ĉe reŭmatismaj muskolaj kaj artritaj problemoj. Plej ofte oni faras (alkoholan) '''tinkturon'''. [[Dosiero:Arnicae flos 242024.jpg|eta|Arniko en formo de flordrogo („Arnicae flos“)]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * Hartwig Abraham, Inge Thinnes: ''Hexenkraut und Zaubertrank. Unsere Heilpflanzen in Sagen, Aberglauben und Legenden.'' Freund, Greifenberg 1995, ISBN 3-924733-02-3. * Detlef Arens: ''Sechzig einheimische Wildpflanzen in lebendigen Porträts.'' DuMont, Köln 1991, ISBN 3-7701-2516-9. * Gertrud Scherf: ''Zauberpflanzen, Hexenkräuter – Magie und Mythos heimischer Wild- und Kulturpflanzen.'' blv, München 2002, ISBN 3-405-16219-X. * Matthias Melzig, Eberhard Teuscher, Ulrike Lindequist: ''Biogene Arzneimittel. Ein Lehrbuch der Pharmazeutischen Biologie.'' 6., völlig neu bearbeitete Auflage. Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft, Stuttgart 2004, ISBN 3-8047-2073-0, S. 192–198. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://linnaeus.nrm.se/flora/di/astera/arnic/arnimonv.jpg Verbreitung auf der Nordhalbkugel] aus: Eric Hultén, Magnus Fries: ''Atlas of North European vascular plants.'' 1986, ISBN 3-87429-263-0 bei [http://linnaeus.nrm.se/flora/di/astera/arnic/arnimon.html ''Den virtuella floran.''] (schwed.) * Thomas Meyer: [http://www.blumeninschwaben.de/Zweikeimblaettrige/Korbbluetler/arnica.htm#Echte Arnika Datenblatt mit Bestimmungsschlüssel und Fotos bei ''Flora-de: Flora von Deutschland'' (alter Name der Webseite: ''Blumen in Schwaben'')]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.heilpflanzen-welt.de/buecher/BGA-Kommission-E-Monographien/arnicae-flos-arnikablueten.htm Arnikablüten-Monographie (Kommission E, Bundesgesundheitsamt Berlin)]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.awl.ch/heilpflanzen/arnica_montana/arnika.htm awl.ch – ''Arnica montana''] [[Kategorio:Arniko]] [[Kategorio:Kuracplantoj]] [[Kategorio:Alpa flaŭro]] [[Kategorio:Plantoj de Eŭropo]] [[Kategorio:Flaŭro de la Alpoj]] [[Kategorio:Venenaj plantoj]] o6fd2s7we3ng61g93vjj7wthfrg2usj 0 609986 9423733 8749714 2026-07-08T23:12:57Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423733 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Miklós Göllner |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = Göllner Miklós |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1902|02|22}} |loko de naskiĝo = {{Flago|Hungario}} [[Banská Bystrica|Besztercebánya]] ([[Hungara reĝlando]]) |dato de morto = {{mortotago|1977|03|17}} |loko de morto = {{Flago|Hungario}} [[Budapeŝto]] ([[Hungario]]) }} '''[[Nikolao|Miklós]] Göllner''' [miklOŝ golner], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Göllner Miklós''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[instruisto]]. [[Dosiero:Gyermekvasút Széchenyi-hegy pénztárcsarnok I.JPG|eta|<center>Murpentraĵo de Miklós Göllner en Budapeŝto]] Miklós Göllner [http://szentendreart.hu/artshop/gollnerm.php] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180430181609/http://szentendreart.hu/artshop/gollnerm.php |date=2018-04-30 }} naskiĝis la {{daton|22|februaro|1902}} en [[Banská Bystrica|Besztercebánya]] ([[Hungara reĝlando]], nuntempa [[Banská Bystrica]] en [[Slovakio]]), li mortis la {{daton|17|marto|1977}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == Miklós Göllner akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Reĝa Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1925]]. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Oszkár Glatz]] kaj [[István Csók]]. Post la diplomo li instruis desegnadon en industria [[lernejo]], inter [[1946]] kaj [[1964]] en belarta [[gimnazio]]. En tiu pedagogia periodo li ankaŭ pentradis en la [[1930-aj jaroj]] en [[Tihany]], ekde [[1942]] ĝismorte en [[Artistkolonio (Szentendre)]]. Dum la [[2-a mondmilito]] lia [[loĝejo]] kun la kreaĵoj detruiĝis. Li pentradis [[pejzaĝo]]jn, [[aĵpentraĵo]]jn, pli malofte [[murpentraĵo]]jn, grafikaĵojn, [[gobelino]]jn. Li ricevis [[premio]]jn en 1968 kaj 1972. == El solaj ekspozicioj == * [[Szentendre]] (1956, 1966, 1978) * Budapeŝto (1958, 1965, 1973) == El kolektivaj ekspozicioj == * [[Vác]] (1926) * Budapeŝto (1926, 1934, 1954) * [[Arthalo Budapeŝto]] (1933, 1940, 1947, 1953, 1956, 1960, 1962) * Szentendre (1966) * [[Debrecen]] (1969) == Elektitaj pentraĵoj == * Szentendre * Szentendrei művésztelep * Balatoni táj * Tájkép * Napraforgós táj * Csendélet * Tél a Gellért-hegyen (1948) == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/gollner-miklos/festo hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180430182102/https://budapestaukcio.hu/gollner-miklos/festo |date=2018-04-30 }} * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/gollner-miklos-572/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180501004645/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/gollner-miklos-572/ |date=2018-05-01 }} * [https://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/g-gy-757D7/gollner-miklos-759EE/ hungarlingva biografio] * [https://www.hung-art.hu/frames-e.html?/english/g/gollner/index.html anglalingva biografio] {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gollner Miklos}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] 58yt7xwipzyq14jb7ovsgeij666phs2 0 612323 9423735 8366429 2026-07-08T23:35:25Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423735 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Miklós Káplár |dosiero = Káplár Self-portrait 1925.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Memportreto de Miklós Káplár |naskonomo = Káplár Miklós }} '''[[Nikolao|Miklós]] Káplár''' [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Káplár Miklós''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]]. [[Dosiero:Káplár A róma-villa 1926.jpg|eta|<center>Desegnaĵo de Miklós Káplár: A róma-villa (1926)]] Miklós Káplár [http://www.kieselbach.hu/muvesz/kaplar-miklos_9664] naskiĝis la {{daton|1|junio|1886}} en [[Hajdúböszörmény]], li mortis la {{daton|7|aprilo|1935}} en Hajdúböszörmény. == Biografio == Miklós Káplár estis paŝtisto en sia naskiĝurbo, poste buĉisto en [[Budapeŝto]]. Komence li estis [[memlernanto]] pri pentrado, ekde [[1914]] li studis kun speciala permeso en [[Hungara Belarta Universitato|Reĝa Belarta Altlernejo]]. Liaj plej gravaj [[instruisto]]j estis [[Tivadar Zemplényi]] kaj [[István Réti]]. Inter [[1920]] kaj [[1927]] li plej ofte pentradis en [[ateliero]] de [[József Rippl-Rónai]] en [[Kaposvár]], pli malofte en artistkolonio en [[Hortobágy]]. Li mortis kiel malriĉulo. == Ekspozicioj == * Hajdúböszörmény (1920) * [[Debrecen]] (1923, 1930) * Budapeŝto (1928, 1931) == Elektitaj pentraĵoj == * Hortobágyi tanya * Korsós csendélet * Memportreto (vidu la supran bildon!) * Romia vilao (1926, vidu la dekstran bildon!) == Memorigiloj == * memordomo en Hajdúböszörmény [https://www.hajduboszormeny.hu/onkormanyzat/index.php/intezmenyek/kulturalis-intezmenyek/kaplar-miklos-emlekhaz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180522041603/https://www.hajduboszormeny.hu/onkormanyzat/index.php/intezmenyek/kulturalis-intezmenyek/kaplar-miklos-emlekhaz |date=2018-05-22 }} * memormedalo Káplár Miklós == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/kaplar-miklos/festo hungarlingva biografio kun bildo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180522041516/https://budapestaukcio.hu/kaplar-miklos/festo |date=2018-05-22 }} * [https://www.arcanum.hu/en/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/k-760F2/kaplar-miklos-761B8/ hungarlingva biografio] * [https://www.biralat.hu/muveszek/kaplar_miklos_.9664.html?pageid=56 hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180521191605/https://www.biralat.hu/muveszek/kaplar_miklos_.9664.html?pageid=56 |date=2018-05-21 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kaplar Miklos}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] jt5ucrf8y1hfhulwn36sn7gbg7hn5zq 0 613996 9423737 8749726 2026-07-08T23:47:00Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423737 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Miklós Mazsaroff |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Nikolao|Miklós]] Mazsaroff''' [miklOŝ maĵarof], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Mazsaroff Miklós''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[grafikisto]]. Li apartenis al la bulgara [[minoritato]] de la lando. [[Dosiero:Miklós Mazsaroff Plaque, Miskolc.jpg|eta|<center>Memortabulo pri Miklós Mazsaroff]] Miklós Mazsaroff [http://www.kieselbach.hu/muvesz/mazsaroff-miklos_3492] naskiĝis la {{daton|24|decembro|1929}} en [[Alsózsolca]], li mortis la {{daton|6|septembro|1997}} en [[Miskolc]]. == Biografio == Miklós Mazsaroff akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo de Budapeŝto]] en [[1953]]. Liaj plej gravaj [[instruisto]]j estis [[Róbert Berény]], [[Bertalan Pór]] kaj [[Endre Domanovszky]]. Post la diplomo la tiama politika etoso ne helpis la pentristan starton. Li vivis 2 jarojn en [[Bulgario]], en [[1958]] li revenis al Miskolc kun bulgara [[edzino]]. Iom poste li studvojaĝis al [[Italio]]. Li estis tre aktiva en arta vivo de Miskolc. Li ricevis [[premio]]jn inter 1970–1998. == El solaj ekspozicioj == * Miskolc (1961, 1969, 1975, 1979, 1989, 1997, 2010) * Budapeŝto (1971, 1997) * [[Tokaj]] (1977) * [[Debrecen]] (1986) == El kolektivaj ekspozicioj == * [[Arthalo Budapeŝto]] (1960, 1965, 1970, 1978, 1988) * Miskolc (1959, 1966, 1979, 1984, 1988) * [[Katowice]] (1970) * [[Orienta Berlino]] (1978) * Budapeŝto (1984) * [[Sofio]] (1985) == Elektitaj pentraĵoj kaj similaj artaĵoj == * Bogár Imre bácsi, (1961) * Visegrádi hegyek télen, (1972) * Görög tengerpart, (1982) * Szicíliai emlék, ([[tuĉo]], 1970) * Panzió Amalfinal, (tuĉo, 1982) * Hernád-part, ([[linoleumo|linoleumografio]], (1961) * Olasz táj, (1973) * Niagara * Erdőszéle * Téli táj * Akt zöld lepellel == Memorigiloj == * dulingva memortabulo en Miskolc * premio fondita en [[2009]] == Fontoj == * [http://mek.oszk.hu/08000/08022/08022.pdf hungarlingva biografio kun foto kaj bildoj] * [https://budapestaukcio.hu/mazsaroff-miklos/festo hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180625081138/https://budapestaukcio.hu/mazsaroff-miklos/festo |date=2018-06-25 }} * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/mazsaroff-miklos-3236/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180625103647/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/mazsaroff-miklos-3236/ |date=2018-06-25 }} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Mazsaroff Miklos}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungariaj bulgaroj]] sqq9311husubzueklc1s04r1gnx93ha 0 617580 9423708 8365345 2026-07-08T21:59:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423708 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Szemlér Mihály Sorozas.jpg|eta|center|600px|<center>Mihály Szemlér: Soldatvarbado]] {{Informkesto homo |nomo = Mihály Szemlér |dosiero = Szemlér Mihály.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Mihály Szemlér |naskonomo = Szemlér Mihály |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1833|07|4}} |loko de naskiĝo = {{Flago|Hungario}} [[Pest (urbo)]] ([[Hungara reĝlando]], [[Habsburga Imperio]]) }} '''[[Mikaelo|Mihály]] Szemlér''' [mihAj semlEr], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Szemlér Mihály''' estis [[Hungario|hungara]] [[pentristo]], [[grafikisto]], [[instruisto]]. [[Dosiero:Szemlér Mihály Judit.jpg|eta|<center>Mihály Szemlér: Judit (1868)]] Mihály Szemlér <ref>http://www.kieselbach.hu/muvesz/szemler-mihaly_1048</ref> naskiĝis la {{daton|4|julio|1833}} en [[Pest (urbo)]] ([[Hungara reĝlando]], [[Habsburga Imperio]]), li mortis la {{daton|28|februaro|1904}} en [[Budapeŝto]] (Hungara reĝlando, [[Aŭstrio-Hungario]]). == Biografio == Mihály Szemlér frekventis piaristan [[gimnazio]]n en sia naskiĝurbo, sed li interrompis la lernadon kaj li batalis dum la [[Hungara revolucio de 1848]]. Post falo de la liberecbatalo li estis arestita, sed li rifuĝis kaj kaŝiĝis. Iom poste li anonciĝis al Unua Pentrista Akademio de [[Jakab Marastoni]], li finis la lernadon en [[Akademio de Belartoj de Vieno]] (1852-1854). Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Ferdinand Georg Waldmüller]], [[Christian Ruben]] kaj [[Karl Rahl]]. Hejmenveninta li estis vicinstruisto (1855-1857) en pluraj lernejoj, inter 1861-1893 jam en rango ordinara instruisto, poste li pensiuliĝis. Li studvojaĝis en [[1858]] en [[Prago]], en 1864 kaj 1870 en [[Italio]], iam en [[Germanio]]. == Elektitaj ekspozicioj == * Pest (1854) * Budapeŝto (1904) == Eldonaĵoj == * ''Elemi rajzlapok középtanodák számára'' (1890) * ''Rajzlapok szabadkézzel való rajzoláshoz'' == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode=packed> Szemlér Mihály Báthory Nándor.jpg|lernejestro Nándor Báthory Szemlér Tanácskozás.jpg|Konsultado Mihály Szemlér - Obed v prírode - M 83 - Ernest Zmeták Art Gallery.jpg|Tagmanĝo en la naturo Szemlér Testvérek.jpg|[[Frato]]j Farkas Mihály.jpg|grafikaĵo (1861) </gallery> == Fontoj == * [https://budapestaukcio.hu/szemler-mihaly/festo hungarlingva biografio kun bildoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180829110047/https://budapestaukcio.hu/szemler-mihaly/festo |date=2018-08-29 }} * [http://www.mke.hu/lyka/03/3-2-7-szemler.htm hungarlingva biografio kun bildoj] * [https://www.arcanum.hu/en/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/sz-77C95/szemler-mihaly-77EDE/ hungarlingva biografio] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Szemler Mihaly}} [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] 7txmqmx9cxdufibjee9461tbgl3q0p7 0 628257 9423700 8749686 2026-07-08T21:20:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423700 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Mihály Gácsi |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Mikaelo|Mihály]] Gácsi''' [mihAj gAĉi], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Gácsi Mihály''' estis [[Hungario|hungara]] [[grafikisto]], [[pentristo]]. Mihály Gácsi <ref>https://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/g-gy-757D7/gacsi-mihaly-7581C/</ref> naskiĝis la {{daton|10|aŭgusto|1926}} en [[Budapeŝto]], li mortis la {{daton|5|februaro|1987}} en [[Zalaegerszeg]]. == Biografio == Mihály Gácsi komence studis en libera arta lernejo, poste en [[Hungara Belarta Universitato|Belarta Altlernejo]] inter 1949-1952. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Endre Domanovszky]], [[Gyula Hincz]] kaj [[Károly Koffán]]. Inter [[1956]] kaj [[1974]] li apartenis al [[Artistkolonio (Szolnok)]], poste al [[Artistkolonio (Hódmezővásárhely)]]. En [[1976]] li ricevis atelieran loĝejon en [[Zalaegerszeg]], kie li vivis ĝismorte. Li ŝatis krei [[akvaforto]]jn kaj linoleumografiaĵojn. En la [[1970-aj jaroj]] li plej ofte pentradis [[pejzaĝo]]jn kaj [[aĵpentraĵo]]jn. Li ricevis [[premio]]jn inter 1973-1976. == Elektitaj solaj ekspozicioj == * [[Szolnok]] (1961, 1965) * Budapeŝto (1963, 1967, 1974) * [[Kecskemét]] (1973) * Zalaegerszeg (1975, 1983, 1989) * [[Kaposvár]] (1979) * [[Dombóvár]] (1989) == Elektitaj kolektivaj ekspozicioj == * [[Arthalo Budapeŝto]] (1957, 1968) * [[Miskolc]] (1961-) * [[Florenco]] (1970) * Budapeŝto (1971, 1978) * [[Talino]] (1974) * [[Székesfehérvár]] (1983) == Elektitaj akvafortoj == * Noé (1976) * A magyarok bejövetele (1980) * Építkezés * Január * Készülődés == Elektitaj linoleumografiaĵoj == * A brémai muzsikusok I-III * Dózsa I-V * Mese * Atombomba után == Elektitaj pentraĵoj == * Mosakodó leány * Önarckép mackóval (1950) * Tabán * Udvar == Fontoj == * [http://www.kieselbach.hu/muvesz/gacsi-mihaly_8557 hungarlingva biografio kun foto] * [https://budapestaukcio.hu/gacsi-mihaly/festo hungarlingva biografio kun bildoj]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://gocsejimuzeum.hu/zalai-muveszek-kislexikona/gacsi-mihaly hungarlingva biografio] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/gacsi-mihaly-545/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190101145303/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/gacsi-mihaly-545/ |date=2019-01-01 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gacsi Mihaly}} [[Kategorio:Hungaraj grafikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj pentristoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] rp6wngih4f2fv9u5bw4r4ojvhx5m802 0 629634 9423994 7769912 2026-07-09T11:08:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423994 wikitext text/x-wiki {{Aliaj signifoj|Montchanin (stacidomo)}} {{Informkesto urbo|regiono-ISO=FR-71|situo sur mapo2=Francio}} '''Montchanin''' (ĝis la 5a de oktobro 1958 '''Montchanin-les-Mines''') estas komunumo el [[Francio]], en la regiono [[Burgonjo]], [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Saône-et-Loire]], en la distrikto de [[Chalon-sur-Saône]]. Ĝi estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo de la kantono samnoma. Ĝi estas integrita en la ''Communauté urbaine Le Creusot-Montceau-les-Mines''. En 2009 estis 5500 loĝantoj. Ĝia urba aglomeraĵo inkludas Saint-Eusèbe kaj Saint-Laurent-d'Andenay, kaj havis 7 644 loĝantojn. {{Mapo franca komunumo}} == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Saône-et-Loire]] * [[Listo de urboj de Francio]] * [[Montchanin (stacidomo)]] * [[Le Creusot TGV (stacidomo)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.chalonsursaone.fr/{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180731105110/http://www.chalonsursaone.fr/ |date=2018-07-31 }} Oficiala TTT-ejo de [[Chalon-sur-Saône]]] [[Kategorio:Montchanin| ]] [[Kategorio:Komunumoj de Saône-et-Loire]] [[Kategorio:Urboj de Francio]] lpggqzoaykp2cvi55hm0m4hg3xn49ak 0 631292 9423377 9111765 2026-07-08T14:12:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423377 wikitext text/x-wiki <center> {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 align=center |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue"><big><big>'''Bonvolu ne konfuzi...'''</font></big></big></span> |- |[[Dosiero:Methyl methoxybenzyl ether3D.png|250px|eta|centre|<center><big>'''[[Metila anizila etero]]<br />C₉H₁₂O₂'''</big></center>]]||[[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|250px|eta|centre|<center><big>'''Metila anizila ketono<br />C₁₀H₁₂O₂'''</big></center>]] |-style="background: red; color: white" |- |<center>'''CAS-numero [https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=1515-81-7 1515-81-7]'''</center>||<center>'''CAS-numero [https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=122-84-9 122-84-9]'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;" |Ili estas malsamaj produktoj ĉar la unua apartenas al la [[etero|etera]] klaso<br />kaj la dua al la [[ketono|ketona]] familio kaj posedas plian karbonatomon rilate al la homonima etero. |} </center> {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Metila anizila ketono</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl anisyl ketone 2D.png|300px|metila anizila ketono]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Metila anizila ketono''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|300px|metila anizila ketono]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Metila anizila ketono''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Metoksofenil metil ketono * Acetonil-anizolo * Metoksofenil-ketono |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|10|H|12|O|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=122-84-9 122-84-9] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.21105938.html 21105938] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/‎31231 ‎31231] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora oleeca likvaĵo |- |[[Molmaso]]||164,204 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]|| 1,067g cm⁻³<ref>[https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/199176?lang=pt&region=BR Sigma Aldrich]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|−15}}<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/122-84-9_390381.html ChemSrc]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|145}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB4736451.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.525}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|135}}<ref>[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AC189800500&productDescription=P-METHOXYPHENYLACETONE+50GR&vendorId=VN00032119&countryCode=US&language=en Fisher Scientific]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:3,084 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||3330&nbsp;mg/kg (buŝe)<ref>[http://www.merckmillipore.com/INTERSHOP/web/WFS/Merck-INTL-Site/en_US/-/USD/ShowDocument-File?ProductSKU=MDA_CHEM-818558&DocumentType=MSD&DocumentId=818558_SDS_IS_EN.PDF&DocumentUID=599648&Language=EN&Country=IS&Origin=null Merck Millipore]</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S23|S23]] [[Listo da S-Deklaroj#R24/25|S24/25]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|315|319|335|412}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|270|271|273|280|301+312|302+352|304+340|305+351+338|321|330|332+313|337+313|362|403+233|405|501}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/4-Methoxyphenylacetone#section=Safety-and-Hazards PubChem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Metila anizila ketono''' aŭ '''C₁₀H₁₂O₂''' estas organika kombinaĵo apartenanta al la funkcia grupo de la [[ketono]]j, kie la anizila grupo kaj la metila grupo estas interligitaj per unu oksigenatomo. Metila anizila ketono estas senkolora oleeca likvaĵo kun agrabla odoro uzata en parfumfabrikado, produktado de kosmetikaĵoj kaj kiel analiza reakciaĵo. Ĝi estas solvebla en [[etanolo]], [[duetila etero]], [[benzeno]] kaj [[kloroformo]]. Kiel ĉiuj ketonoj, ĝi estas hidrogenakceptanto kaj ĝia karbonila grupo (-C=O) estas polara ĉar la elektronegativeco de la oksigenatomo estas pli granda ol tiu de la karbono. == Sintezoj == {{Div col|cols = 1}} === Sintezo 1 === * Preparado per traktado de ''p-metokso-tolueno'' kaj [[kloroacetono]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Anisole 3D.png|90px|anizolo]]+[[Dosiero:Chloroacetone-3D-balls.png|50px|kloroacetono]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|110px|metila anizila ketono]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|50px|klorida acido]] |- |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado per interagado de ''p-kloroanizolo'' kaj [[acetono]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:P-Chloro-anisole 3D.png|90px|p-kloroanizolo]]+[[Dosiero:Acetone 3D.png|50px|acetono]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|110px|metila anizila ketono]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|50px|klorida acido]] |- |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per ''metil-anizolo'' kun [[acetila klorido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:P-methylanisole 3D.png|90px|metilanizolo]]+[[Dosiero:Acetyl chloride 3D.png|50px|acetila klorido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|110px|metila anizila ketono]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|50px|klorida acido]] |- |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado per ''p-kloro-anizolo'' kun [[acetono]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:P-Chloro-anisole 3D.png|90px|p-kloroanizolo]]+[[Dosiero:Acetone 3D.png|50px|acetono]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|110px|metila anizila ketono]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|50px|klorida acido]] |- |} </center> === Sintezo 5 === * Per traktado de ''p-bromo-anizolo'' kun [[acetono]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Bromoanisole 3D.png|50px|p-bromo-anizolo]]+[[Dosiero:Acetone 3D.png|70px|acetono]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|100px|metila anizila ketono]]+[[Dosiero:Hydrogen bromide 3D.png|50px|bromida acido]] |- |} </center> === Sintezo 6 === * Sintezo per traktado de ''p-anizila formamido'' kaj [[klorometano]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:P-anisyl acetamide3D.png|90px|p-anizila formamido]]+[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]] <math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|90px|metila anizila ketono]]+[[Dosiero:Chloramine 3D.png|50px|kloramino]] |- |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado per traktado de [[anizolo]] kaj ''kloroacetono'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Anisole 3D.png|90px|anizolo]]+[[Dosiero:Chloroacetone-3D-balls.png|50px|kloroacetono]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|90px|metila anizila ketono]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|50px|klorida acido]] |- |} </center> === Sintezo 8 === * Preparado per traktado de [[anizolo]] kaj ''jodoacetono'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Anisole 3D.png|90px|anizolo]]+[[Dosiero:Iodoacetone3D.png|50px|jodoacetono]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|90px|metila anizila ketono]]+[[Dosiero:Hydrogen-iodide-3D-vdW.svg|50px|jodida acido]] |- |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de metila anizila ketono: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|90px|metila anizila ketono]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|50px|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:P-methylanisole 3D.png|90px|metilanizolo]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|50px|acetata acido]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Kun fortaj oksidagentoj ketonoj formas alkoholojn kaj karboksilatajn acidojn: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|90px|metila anizila ketono]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [KMnO_4]{3[O]}\, }</math>[[Dosiero:P-anisic acid3D.png|90px|p-anizata acido]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|50px|acetata acido]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Kun halogenaĵoj ketonoj donas halogenidaĵojn: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|90px|metila anizila ketono]]+[[Dosiero:Chlorine-3D-vdW.png|50px|kloro]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Anisyl chloride 3D.png|90px|anizila klorido]]+[[Dosiero:Acetyl chloride 3D.png|50px|acetila klorido]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Kun [[kloramino]] ketonoj donas amidojn kaj halogenidajn derivaĵojn: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|90px|metila anizila ketono]]+[[Dosiero:Chloramine 3D.png|50px|kloramino]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Anisyl chloride 3D.png|90px|anizila klorido]]+[[Dosiero:Acetamide 3D.png|50px|acetamido]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Kun [[jodida acido]] ĝi donas ''metil-anizolon'' kaj [[jodoetano]]n: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|90px|metila anizila ketono]]+[[Dosiero:Hydrogen-iodide-3D-vdW.svg|50px|jodida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:P-methylanisole 3D.png|90px|metilanizolo]]+[[Dosiero:Iodoethane 3D.png|50px|jodoetano]] |- |} </center> === Reakcio 6 === * Oksidigo de Bayer-Villiger: Kun hidrogena peroksido ĝi formas esteron: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl anisyl ketone 3D.png|90px|metila anizila ketono]]+[[Dosiero:Hydrogen peroxide 3D.png|50px|hidrogena peroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{-H_2O}\, }</math>[[Dosiero:Anisyl acetate 3D_2.png|120px|anizila acetato]] |- |} </center> {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Ketono#Kelkaj ketonoj|Ketonoj]] == Literaturo == * [http://www.orgsyn.org/demo.aspx?prep=CV4P0573 Organic Syntheses] * [http://paramethoxyphenylacetone-apollo.blogspot.com/ Apollo] * [http://www.molbase.com/en/synthesis_122-84-9-moldata-25542.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190207015015/http://www.molbase.com/en/synthesis_122-84-9-moldata-25542.html |date=2019-02-07 }} * [https://books.google.com.br/books?id=n0ZFAQAAIAAJ&q=anizyl+compounds&dq=anizyl+compounds&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwijs_XX5KLgAhUL7p8KHaDnCKMQ6AEIKjAA Journal of General Chemistry of the U.S.S.R.] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Portalo|kemio}} {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = stilo | bildo = [[Dosiero:Esculaap4.svg|30px]] | css-stiloj = width: 600px; color: green; font-weight: bold; font-style: italic | teksto = <small>La informoj ĉi-tie prezentataj ne enhavas medicinajn avertojn kaj plej eble ne estas ekzaktaj. La enhavo estas ilustrocela kaj ne anstataŭas fakan diagnozon.</small> }} </center> [[Kategorio:Metilaj esteroj|anizila ketono]] [[Kategorio:Ketonoj]] jpt6a7q0jcg9qwkgagd3c3mmgkn6s09 0 631849 9423376 9051742 2026-07-08T14:09:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423376 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Metila anizato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl anisate.png|300px|p-metila anizato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la p-metila anizato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl anisate3D.png|300px|p-metila anizato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la p-metila anizato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Metila estero de la p-anizata acido * 4-Mentoksobenzoato de metilo * Metila metoksobenzoato |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|9|H|10|O|3'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=121-98-2 121-98-2] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.21108577.html 21108577] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/8499 8499] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora rapidbola solidaĵo kun milda anizodoro kaj dolĉeca gusto simila al melono |- |[[Molmaso]]||166,176 g·mol^-1 |- |[[Denseco]]|| 1,1708g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||48°C |- |[[Bolpunkto]]||256°C<ref>[https://books.google.com.br/books?id=_pHQQQkl8FMC&pg=PA1257&dq=methyl+p-anisate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwj9o5DHr7PgAhU4CDQIHQVqCF0Q6AEIOjAC#v=onepage&q=methyl%20p-anisate&f=false Dictionary of Food Compounds with CD-ROM]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5224}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||112 °C<ref>[https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/253146?lang=pt&region=BR Sigma Aldrich]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:0,643 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||>3980 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] <ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_US_CB5189041.aspx Chemical Book]</ref> |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#R36|S36]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|270|271|280|301+312|302+352|304+340|305+351+338|321|330|332+313|337+313|362|403+233|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Metila anizato''' aŭ '''C₉H₁₀O₃''' estas organika aromata komponaĵo, apartenanta al la familio de la [[estero]]j, senkolora rapidbola solidaĵo kun milda anizodoro, uzata en fabrikado de kosmetikaĵoj, parfumoj, kaj nutro-industrio, kun proprecoj antioksidigaj, antifungaj kaj antikanceraj. Anizato de metilo estas rezulto de interagado inter [[metanolo]] kaj [[anizata acido|p-anizata acido]]. Ĝi estas nature trovata en plantoj kaj fruktarboj. Kune kun metila nikotinato kaj o-fenil-anizolo ĝi estas liberigita kaj identigita por kontrolo de la [[Tuberkulozo|Mycobacterium tuberculosis]] en la spirado de la tuberkuloza paciento. Ĝi estas potenca biomarkilo por tiuj bakterio.<ref>[http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0103-50532014000900017 Scielo]</ref> ==Sintezoj== ===Sintezo 1=== * Preparado per interagado de [[metanolo]] kaj [[anizata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:P-anisic acid3D.png|90px|p-anizata acido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|50px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl anisate3D.png|70px|metila anizato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|50px|akvo]] |- |} </center> ===Sintezo 2=== * Preparado per traktado de [[metanolo]] kaj ''anizata anhidrido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methanol 3D.png|50px|metanolo]]+[[Dosiero:P-anisic anhydride3D.png|90px|anizata anhidrido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl anisate3D.png|70px|metila anizato]]+[[Dosiero:P-anisic acid3D.png|90px|p-anizata acido]] |- |} </center> ===Sintezo 3=== * Preparado per traktado de [[metanolo]] kaj ''natria anizato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methanol 3D.png|50px|metanolo]]+[[Dosiero:Sodium anisate3D.png|90px|natria anizato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl anisate3D.png|70px|metila anizato]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|50px|natria hidroksido]] |- |} </center> ===Sintezo 4=== * Preparado per reduktigo de [[formaldehido]] al [[metanolo]], sekvata per traktado kun [[anizata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Formaldehyde 3D.png|50px|formaldehido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{2[H]}\, }</math>[[Dosiero:Methanol 3D.png|50px|metanolo]]+[[Dosiero:P-anisic acid3D.png|90px|p-anizata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl anisate3D.png|70px|metila anizato]] |- |} </center> ===Sintezo 5=== * Preparado per reakcio de transesterigo inter ''fenila acetato'' kaj [[etila valerato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Phenyl_acetate_3D_ball.png|90px|fenila acetato]]+[[Dosiero:Ethyl valerate 3D.png|90px|etila valerato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Phenyl valerate3D.png|90px|fenila valerato]]+[[Dosiero:Ethyl acetate 3D.png|50px|etila acetato]] |- |} </center> ==Reakcioj== ===Reakcio 1=== * Hidrolizo de ''metila anizato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl anisate3D.png|90px|metila anizato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|50px|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:P-anisic acid3D.png|90px|p-anizata acido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|50px|metanolo]] |- |} </center> ===Reakcio 2=== * Reakcio kun [[klorida acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl anisate3D.png|90px|metila anizato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|50px|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:P-Chloro-anisole 3D.png|90px|anizila klorido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|50px|metanolo]] |- |} </center> ===Reakcio 3=== * Sapigo de ''metila anizato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl anisate3D.png|90px|metila anizato]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|50px|natria hidroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sodium anisate3D.png|90px|natria anizato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|50px|metanolo]] |- |} </center> ===Reakcio 4=== * Per traktado kun [[klorida acido]] ''metila anizato'' formas ''p-hidrokso-benzoatan acidon'':<ref>[https://books.google.com.br/books?id=v-zyAAAAMAAJ&q=methyl+p-anisate&dq=methyl+p-anisate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwiv2OWfsbPgAhXRIjQIHY87CCc4KBDoAQg6MAM Australian Journal of Chemistry]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl anisate3D.png|90px|metila anizato]]+[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|50px]][[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50px]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:4-Hydroxybenzoic acid 3D.png|80px|hidroksobenzoata acido]]+[[Dosiero:Flower pattern numbers 2.png|numero 2|50px]][[Dosiero:Chloromethane 3D.png|metila klorido|50px]] |- |} </center> ===Reakcio 5=== * Reduktigo de ''metila anizato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl anisate3D.png|90px|metila anizato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [NaLiH]{2[H]}\, }</math>[[Dosiero:P-anisic acid3D.png|90px|p-anizata acido]]+[[Dosiero:Methane 3D.png|40px|metano]] |- |} </center> ==Literaturo== * [http://www.molbase.com/en/sds_121-98-2-moldata-26199.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190212011805/http://www.molbase.com/en/sds_121-98-2-moldata-26199.html |date=2019-02-12 }} * [http://www.lluche.com/en/products/Pages/OpenDocuments.aspx?artNumber=100247900&type=3&template=01773QQQQS_ESP_L2_V7.doc&outFileName=100247900_ESP_L2_V7.pdf&productName=METHYL%20PARA%20ANISATE&reachNumber=--/-- Lluch Essence] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190212011401/http://www.lluche.com/en/products/Pages/OpenDocuments.aspx?artNumber=100247900&type=3&template=01773QQQQS_ESP_L2_V7.doc&outFileName=100247900_ESP_L2_V7.pdf&productName=METHYL%20PARA%20ANISATE&reachNumber=--%2F-- |date=2019-02-12 }} * [http://www.perflavory.com/docs/doc1032091.html Perflavory] * [https://books.google.com.br/books?id=uRE8AwAAQBAJ&pg=PA53&lpg=PA53&dq=methyl+p-anisate+Mycobacterium&source=bl&ots=i-ru6NtwI7&sig=ACfU3U3rObbhllVDHFxujLO_Td0kG6MEGg&hl=pt-BR&sa=X&ved=2ahUKEwiK2PWCr7PgAhXRN30KHcfbCkA4ChDoATAKegQIBhAB#v=onepage&q=methyl%20p-anisate%20Mycobacterium&f=false Studies on Respiratory Disorders] * [https://books.google.com.br/books?id=PTXyS7Yj6zUC&pg=PA306&dq=methyl+p-anisate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwj9o5DHr7PgAhU4CDQIHQVqCF0Q6AEIKDAA#v=onepage&q=methyl%20p-anisate&f=false Purification of Laboratory Chemicals] * [https://books.google.com.br/books?id=80XBNrGsIywC&pg=PA259&dq=methyl+p-anisate&hl=pt-BR&sa=X&ved=0ahUKEwj9o5DHr7PgAhU4CDQIHQVqCF0Q6AEIQTAD#v=onepage&q=methyl%20p-anisate&f=false Industrial Applications] ==Referencoj== {{referencoj|3}} [[Kategorio:Metilaj esteroj]] [[Kategorio:Ketonoj]] [[Kategorio:Benzoatoj]] {{portalo|kemio}} 2nkmnkog2mdoomp91i4836ruh8j2ssh 0 635016 9423415 8681338 2026-07-08T14:51:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423415 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Metila krotonato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl-crotonate-2D-structure.svg|200px|metila krotonato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Metila krotonato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|200px|metila krotonato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Metila krotonato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Metila estero de la crotonata acido * Krotonato de metilo * 2-Butenoato de metilo |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|5|H|8|O|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=623-43-8 623-43-8] [https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=18707-60-3 18707-60-3] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.11681.html 11681] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/638132 638132] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo kun agrabla odoro |- |[[Molmaso]]||100,117 g·mol^-1 |- |[[Denseco]]|| 0,944g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||-42°C<ref>[https://www.scbt.com/scbt/product/methyl-crotonate-623-43-8 Santa Cruz Biotechnology]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||118°C |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.423}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||4,4 °C |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:1,241 g/L |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R11|R11]] [[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] <ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB6745330.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S16|S16]] [[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#R36|S36]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|F|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|06}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|225|315|318|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|261|264|271|280|302+352|303+361+353|304+340|305+351+338|310|321|332+313|337+313|362|370+378|403+233|403+235|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Metila krotonato''' aŭ '''C₅H₈O₂''' estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la [[estero]]j de la [[krotonata acido]] kaj [[metanolo|metila alkoholo]], senkolora brulema likvaĵo kun fruktodoro uzata kiel gustigagento en la nutrondustrio. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun [[sulfata acido]] kiel katalizilo. Metila krotonato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en [[etanolo|alkoholo]], [[duetila etero]], [[kloroformo]], [[acetono]], [[benzeno]] kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Metila krotonato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per traktado de [[krotonata acido]] kaj [[metanolo|metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Crotonic_acid_3D_ball.png|70px|krotonata acido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40px|akvo]] |- |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado per traktado de [[krotonata anhidrido]] kaj [[metanolo|metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Crotonic anhydride 3D.png|70px|krotonata anhidrido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]+[[Dosiero:Crotonic_acid_3D_ball.png|70px|krotonata acido]] |- |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per traktado de [[klorometano|metila klorido]] kaj [[krotonata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]]+[[Dosiero:Crotonic_acid_3D_ball.png|70px|krotonata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]] |- |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado per interagado de ''natria krotonato'' kaj [[klorometano|metila klorido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sodium crotonate 3D.png|70px|natria krotonato]]+[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]+[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|50px|natria klorido]] |- |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado per transesterigo inter [[etila krotonato]] kaj [[metila acetato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl crotonate 3D.png|70px|etila krotonato]]+[[Dosiero:Methyl acetate 3D ball.png|50px|metila acetato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]+[[Dosiero:Ethyl acetate 3D.png|50px|etila acetato]] |- |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado per acida transigo inter [[metila acetato]] kaj [[krotonata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl acetate 3D ball.png|50px|metila acetato]]+[[Dosiero:Crotonic_acid_3D_ball.png|70px|krotonata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|80px|acetata acido]] |- |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado per alkohola transigo inter [[etila krotonato]] kaj [[metanolo|metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl crotonate 3D.png|70px|etila krotonato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50px|etanolo]] |- |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''metila krotonato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40px|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]+[[Dosiero:Crotonic_acid_3D_ball.png|70px|krotonata acido]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Sapigo de la ''metila krotonato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|90px|natria hidroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]+[[Dosiero:Sodium crotonate 3D.png|70px|natria krotonato]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado per acida transigo inter ''metila krotonato'' kaj [[acetata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|80px|acetata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl acetate 3D ball.png|50px|metila acetato]]+[[Dosiero:Crotonic_acid_3D_ball.png|70px|krotonata acido]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado per alkohola transigo inter ''metila krotonato'' kaj [[etanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50px|etanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl crotonate 3D.png|70px|etila krotonato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Reduktigo de la ''metila krotonato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{2[H]}\, }</math>[[Dosiero:(E)-Crotonaldehyde_3D_ball.png|70px|krotonaldehido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |- |} </center> === Reakcio 6 === * Reakcio kun [[amoniako]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|50px|amoniako]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Crotonamide3D.png|70px|krotonamido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |- |} </center> === Reakcio 7 === * Reakcio kun [[klorida acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl crotonate 3D.png|70px|metila krotonato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Crotonic_acid_3D_ball.png|70px|krotonata acido]]+[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]] |- |} </center> {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Krotonato]] == Literaturo == * [https://books.google.com.br/books?id=8c3QAAAAMAAJ&pg=PA378&dq=methyl+crotonate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwimsN2FnI7hAhUkC9QKHWqODpkQ6AEIQTAE#v=onepage&q=methyl%20crotonate&f=false Experimental Researches in Pure, Applied and Physical Chemistry] * [http://www.molbase.com/en/msds_623-43-8-moldata-1552594.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170921222447/http://www.molbase.com/en/msds_623-43-8-moldata-1552594.html |date=2017-09-21 }} * [https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AC160840050&productDescription=TRANS-METHYL+CROTONATE+98%25+5G&vendorId=VN00032119&countryCode=US&language=en ThermoFisher Scientific] * [https://books.google.com.br/books?id=qrxHDwAAQBAJ&pg=PT461&lpg=PT461&dq=methyl+crotonate&source=bl&ots=xotpigN8GB&sig=ACfU3U1VAWRVcGXuWaxq06WOlywjuwPuJg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjPn4OOm47hAhVKILkGHXrhAHsQ6AEwBnoECAMQAQ#v=onepage&q=methyl%20crotonate&f=false Organophosphorus Pesticides] * [https://books.google.com.br/books?id=gKPtYs0jyMcC&pg=PA695&dq=methyl+crotonate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwimsN2FnI7hAhUkC9QKHWqODpkQ6AEIMTAB#v=onepage&q=methyl%20crotonate&f=false Organic Chemistry] * [https://books.google.com.br/books?id=1DW3BAAAQBAJ&pg=PA265&dq=methyl+crotonate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwimsN2FnI7hAhUkC9QKHWqODpkQ6AEINzAC#v=onepage&q=methyl%20crotonate&f=false Cleaner Combustion: Developing Detailed Chemical Kinetic Models] * [https://books.google.com.br/books?id=TO_nCAAAQBAJ&pg=PA243&dq=methyl+crotonate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwimsN2FnI7hAhUkC9QKHWqODpkQ6AEIPDAD#v=onepage&q=methyl%20crotonate&f=false Der Stoffwechsel Sekundärer Pflanzenstoffe] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Krotonatoj]] [[Kategorio:Metilaj esteroj|krotonato]] {{Portalo|kemio}} 5wg1npxw7sr4ekg9xepuce1pdbr28av 0 635055 9423314 8681344 2026-07-08T12:01:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423314 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Mentila salikato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Menthyl salicylate.png|220px|mentila salikato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Mentila salikato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|220px|mentila salikato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Mentila salikato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Mentila estero de la salikata acido |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|17|H|24|O|3'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=89-46-3 89-46-3] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.16736426.html 16736426] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/6970 6970] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||verdo-flaveca, viskozeca likvaĵo kun fruktodoro |- |[[Molmaso]]||276,376 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]|| 1,037g cm⁻³ |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|186}}<ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB4412889.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.533}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|100}} |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:Nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R22|R22]] [[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S24/25|S24/25]] [[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#R36/37/39|S36/37/39]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|413}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|273|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Mentila salikato''' aŭ '''C₁₇H₂₄O₃''' estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la [[estero]]j de la [[salikata acido]] kaj [[Mentolo|mentila alkoholo]], senkolora likvaĵo kun agrabla odoro uzata kiel gustigagento en la nutrondustrio. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun [[sulfata acido]] kiel katalizilo. Mentila salikato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en [[etanolo|alkoholo]], [[duetila etero]], [[kloroformo]], [[acetono]], [[benzeno]] kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Mentila salikato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per traktado de [[salikata acido]] kaj [[Mentolo|mentila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Salicylic acid 3D.png|40px|salikata acido]]+[[Dosiero:Menthol-from-xtal-1999-3D-balls.png|50px|mentila alkoholo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40px|akvo]] |- |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado per traktado de ''salikata anhidrido'' kaj [[Mentolo|mentila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Salicylic anhydride3D.png|70px|salikata anhidrido]]+[[Dosiero:Menthol-from-xtal-1999-3D-balls.png|50px|mentila alkoholo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]+[[Dosiero:Salicylic acid 3D.png|40px|salikata acido]] |- |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per traktado de ''mentila klorido'' kaj [[salikata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Menthyl chloride3D.png|70px|mentila klorido]]+[[Dosiero:Salicylic acid 3D.png|40px|salikata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]] |- |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado per interagado de [[natria salikato]] kaj ''mentila klorido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sodium salicylate 3D.png|50px|natria salikato]]+[[Dosiero:Menthyl chloride3D.png|70px|mentila klorido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]+[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|50px|natria klorido]] |- |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado per transesterigo inter [[etila salikato]] kaj [[mentila acetato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl_salicylate_3D_ball.png|70px|etila salikato]]+[[Dosiero:Menthyl acetate3D.png|70px|mentila acetato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]+[[Dosiero:Ethyl acetate 3D.png|50px|etila acetato]] |- |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado per acida transigo inter [[mentila acetato]] kaj [[salikata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Menthyl acetate3D.png|70px|mentila acetato]]+[[Dosiero:Salicylic acid 3D.png|40px|salikata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|80px|acetata acido]] |- |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado per alkohola transigo inter [[etila salikato]] kaj [[Mentolo|mentila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl_salicylate_3D_ball.png|70px|etila salikato]]+[[Dosiero:Menthol-from-xtal-1999-3D-balls.png|50px|mentila alkoholo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50px|etanolo]] |- |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''mentila salikato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40px|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Menthol-from-xtal-1999-3D-balls.png|50px|mentila alkoholo]]+[[Dosiero:Salicylic acid 3D.png|40px|salikata acido]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Sapigo de la ''mentila salikato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|90px|natria hidroksido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Menthol-from-xtal-1999-3D-balls.png|50px|mentila alkoholo]]+[[Dosiero:Sodium salicylate 3D.png|50px|natria salikato]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado per acida transigo inter ''mentila salikato'' kaj [[acetata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|80px|acetata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Menthyl acetate3D.png|70px|mentila acetato]]+[[Dosiero:Salicylic acid 3D.png|40px|salikata acido]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado per alkohola transigo inter ''mentila salikato'' kaj [[etanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]+[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50px|etanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Ethyl_salicylate_3D_ball.png|70px|etila salikato]]+[[Dosiero:Menthol-from-xtal-1999-3D-balls.png|50px|mentila alkoholo]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Reduktigo de la ''mentila salikato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{2[H]}\, }</math>[[Dosiero:Salicylaldehyde 3D.png|40px|salikilaldehido]]+[[Dosiero:Menthol-from-xtal-1999-3D-balls.png|50px|mentila alkoholo]] |- |} </center> === Reakcio 6 === * Reakcio kun [[amoniako]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|50px|amoniako]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Salicylamide-3D-balls.png|40px|salikilamido]]+[[Dosiero:Menthol-from-xtal-1999-3D-balls.png|50px|mentila alkoholo]] |- |} </center> === Reakcio 7 === * Reakcio kun [[klorida acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Menthyl salicylate3D.png|70px|mentila salikato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Salicylic acid 3D.png|40px|salikata acido]]+[[Dosiero:Menthyl chloride3D.png|70px|mentila klorido]] |- |} </center> {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Salikato]]j == Literaturo == * [https://www.parchem.com/chemical-supplier-distributor/Menthyl-salicylate-028952.aspx Parchem] * [https://www.chemeo.com/cid/67-677-7/Menthyl%20salicylate Chemeo] * [https://www.chemexper.com/chemicals/supplier/cas/89-46-3+1-Menthyl+salicylate.html ChemExper] * [http://www.molbase.com/cas/89-46-3.html Molbase]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://books.google.com.br/books?id=NN3SIxKLmswC&pg=PA191&lpg=PA191&dq=menthyl+salicylate&source=bl&ots=VCNt7ra4gz&sig=ACfU3U1rk6Tr1GZKlkTHXbb6xXB2QvvmGw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwikkrH0q4_hAhVpGLkGHZynCwA4FBDoATABegQIBRAB#v=onepage&q=menthyl%20salicylate&f=false The Salicylate Handbook: Your Guide to Understanding Salicylate Sensitivity] * [https://books.google.com.br/books?id=MFcHBAAAQBAJ&pg=PA411&dq=menthyl+salicylate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiJ_PGurI_hAhUdIbkGHXHUAo0Q6AEIMjAB#v=onepage&q=menthyl%20salicylate&f=false Medical Modern Toxicology] * [https://books.google.com.br/books?id=dTCzm-KH5KwC&pg=PA597&dq=menthyl+salicylate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiJ_PGurI_hAhUdIbkGHXHUAo0Q6AEIPDAD#v=onepage&q=menthyl%20salicylate&f=false Comprehensive Dermatologic Drug Therapy] * [https://books.google.com.br/books?id=JxorBgAAQBAJ&pg=PA56&dq=menthyl+salicylate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiY74f1rI_hAhUVIrkGHQY6AX84ChDoAQhFMAY#v=onepage&q=menthyl%20salicylate&f=false Poucher’s Perfumes, Cosmetics and Soaps] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Portalo|kemio}} {{Salikatoj}} [[Kategorio:Salikatoj]] [[Kategorio:Esteroj]] lb4xfyha0pbc0yx6pis9935ulkwbef2 0 640150 9423378 8681516 2026-07-08T14:18:48Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423378 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Metila cianoacetato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl cyanoacetate structure.svg|200px|metila cianoacetato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Metila cianoacetato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|200px|metila cianoacetato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Metila cianoacetato''' |- style="background: green; color: white" |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Metila estero de la cianoacetata acido * Cianoacetato de metilo |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|4|H|5|NO|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=105-34-0 105-34-0] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.13867413.html 13867413] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/7747 7747] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora aŭ flaveca, lumsensiva likvaĵo |- |[[Molmaso]]||99,089 g·mol^-1 |- |[[Denseco]]|| 1,123g cm⁻³<ref>[https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/aldrich/108421?lang=pt&region=BR Sigma Aldrich]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||-13°C<ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB9485583.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||204°C |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.4185}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||113 °C |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:Nesolvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||400 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R22|R22]] [[Listo da R-Deklaroj#R34|R34]] [[Listo da R-Deklaroj#R52/53|R52/53]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#S36/37/39|S36/37/39]] [[Listo da S-Deklaroj#S45|S45]] [[Listo da S-Deklaroj#S61|S61]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|T|Xn}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|319}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|264|280|305+351+338|337+313}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/methyl_cyanoacetate#section=Safety-and-Hazards PubChem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Metila cianoacetato''' aŭ '''C₄H₅NO₂''' estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la [[estero]]j de la [[cianoacetata acido]] kaj [[metanolo]]. Metila cianoacetato estas senkolora aŭ flaveca, lumsensiva likvaĵo, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun [[sulfata acido]] kiel katalizilo. Metila cianoacetato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en [[etanolo|alkoholo]], [[duetila etero]], [[kloroformo]] kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Metila cianoacetato reakcias kun fortaj oksidigagentoj. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per agado de [[cianoacetata acido]] kaj [[metanolo|metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Cyanoacetic_acid3D.png|70px|cianoacetata acido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40px|akvo]] |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado per traktado de ''cianoacetata anhidrido'' kaj [[metanolo|metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Cyanoacetic_anhydride3D.png|70px|cianoacetata anhidrido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]+[[Dosiero:Cyanoacetic_acid3D.png|70px|cianoacetata acido]] |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per reakcio de [[klorometano|metila klorido]] kaj [[cianoacetata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]]+[[Dosiero:Cyanoacetic_acid3D.png|70px|cianoacetata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]] |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado per interagado de [[klorometano|metila klorido]] kaj ''natria cianoacetato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]]+[[Dosiero:Sodium_cyanoacetate3D.png|70px|natria cianoacetato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]+[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|50px|natria klorido]] |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado per transesterigo inter [[metila acetato]] kaj [[benzila cianoacetato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl-acetate-3D-balls.png|50px|metila acetato]]+[[Dosiero:Benzyl_cyanoacetate3D.png|70px|benzila cianoacetato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]+[[Dosiero:Benzyl acetate 3D.png|70px|benzila acetato]] |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado per acida transesterigo inter [[metila benzoato]] kaj [[cianoacetata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl benzoate 3D.png|70px|metila benzoato]]+[[Dosiero:Cyanoacetic_acid3D.png|70px|cianoacetata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50px|benzoata acido]] |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado per alkohola transesterigo inter [[benzila cianoacetato]] kaj [[metanolo|metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Benzyl_cyanoacetate3D.png|70px|benzila cianoacetato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]+[[Dosiero:Benzyl-alcohol-3D-balls.png|50px|benzila alkoholo]] |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''metila cianoacetato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40px|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Cyanoacetic_acid3D.png|70px|cianoacetata acido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 2 === * Sapigo de la ''metila cianoacetato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90px]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sodium_cyanoacetate3D.png|70px|natria cianoacetato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 3 === * Reakcio per acida transesterigo kun [[formiata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|50px|formiata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl formate 3D.png|50px|metila formiato]]+[[Dosiero:Cyanoacetic_acid3D.png|70px|cianoacetata acido]] |} </center> === Reakcio 4 === * Reakcio per alkohola transesterigo kun [[benzila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]+[[Dosiero:Benzyl-alcohol-3D-balls.png|50px|benzila alkoholo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Benzyl_cyanoacetate3D.png|70px|benzila cianoacetato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 5 === * Reduktigo de la ''metila cianoacetato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{2[H]}\, }</math>[[Dosiero:Cyanoacetaldehyde3D.png|70px|cianoacetaldehido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 6 === * Reakcio kun [[amoniako|NH3]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|50px|amoniako]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Cyanoacetamide 3D.png|70px|cianoacetamido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 7 === * Reakcio kun [[klorida acido|HCl]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_cyanoacetate_3D.png|70px|metila cianoacetato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Cyanoacetic_acid3D.png|70px|cianoacetata acido]]+[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]] |} </center> {{Div col end}} == Literaturo == * [https://www.sciencedirect.com/topics/chemistry/methyl-cyanoacetate Science Direct] * [http://www.molbase.com/en/synthesis_105-34-0-moldata-2929.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190428082331/http://www.molbase.com/en/synthesis_105-34-0-moldata-2929.html |date=2019-04-28 }} * [http://www.chemicalland21.com/specialtychem/perchem/METHYL%20CYANOACETATE.htm Chemicalland21] * [http://www.oakwoodchemical.com/ProductsList.aspx?CategoryID=-2&txtSearch=28746&ExtHyperLink=1 Oakwood Chemicals] * [https://books.google.com.br/books?id=PTXyS7Yj6zUC&pg=PA162&dq=methyl+cyanoacetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiFltWRrfLhAhUKGbkGHabpBBcQ6AEIKjAA#v=onepage&q=methyl%20cyanoacetate&f=false Purification of Laboratory Chemicals] * [https://books.google.com.br/books?id=oWdc2qcb3QsC&pg=PA402&dq=methyl+cyanoacetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiFltWRrfLhAhUKGbkGHabpBBcQ6AEIMTAB#v=onepage&q=methyl%20cyanoacetate&f=false Gardner's Commercially Important Chemicals] * [https://books.google.com.br/books?id=IOeIAwAAQBAJ&pg=PA110&dq=methyl+cyanoacetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiFltWRrfLhAhUKGbkGHabpBBcQ6AEINjAC#v=onepage&q=methyl%20cyanoacetate&f=false Science of Synthesis: Houben-Weyl Methods of Molecular Transformations] * [https://books.google.com.br/books?id=E7-zjIVUekUC&pg=PA118&dq=methyl+cyanoacetate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiFltWRrfLhAhUKGbkGHabpBBcQ6AEIOzAD#v=onepage&q=methyl%20cyanoacetate&f=false Fused Pyrimidines] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Cianoacetatoj]] [[Kategorio:Metilaj esteroj|cianoacetato]] ios6m3bhmymv62k31s6nhcl9cpa9q4i 0 640691 9423402 8681789 2026-07-08T14:41:12Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423402 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Metila glutarato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl_glutarate2D.png|220px|metila glutarato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Metila glutarato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|220px|metila glutarato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Metila glutarato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Metila estero de la [[glutarata acido]] * Glutarato de metilo |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|7|H|12|O|4'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=1119-40-0 1119-40-0] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.13605.html 13605] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/14242 14242] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo kun agrabla odoro |- |[[Molmaso]]||160,169 g·mol⁻¹ |- |[[Denseco]]|| 1,087g cm⁻³<ref>[https://www.alfa.com/en/catalog/B24359/ Alfa Aesar]</ref> |- |[[Fandpunkto]]||{{GdC|−37}} |- |[[Bolpunkto]]||{{GdC|210}}<ref>[http://datasheets.scbt.com/sc-255106.pdf Santa Cruz Biotechnology]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.423}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||{{GdC|109}} |- |[[Memsparka temperaturo]]||{{GdC|365}}<ref>[https://www.sigmaaldrich.com/catalog/product/sigma/g5260?lang=pt&region=BR Sigma Aldrich]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:53 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||2227&nbsp;mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R20/21/22|R20/21/22]] <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/en/msds_1119-40-0-moldata-3545.html |titolo=Molbase |alirdato=2019-05-02 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20190502132212/http://www.molbase.com/en/msds_1119-40-0-moldata-3545.html |arkivdato=2019-05-02 }}</ref> |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S24|S24]] [[Listo da S-Deklaroj#S25|S25]] [[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#S36|S36]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xn|T}} {{Danĝerosimboloj|N|F}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|06|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|315|319|331|373}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|260|261|264|270|271|280|301+312|302+352|304+340|305+351+338|311|314|321|330|332+313|337+313|362|403+233|405|501}}<ref>[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/dimethyl_glutarate#section=Safety-and-Hazards PubChem]</ref> |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />({{GdC|25}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Metila glutarato''' aŭ '''C₇H₁₂O₄''' estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la [[estero]]j de la [[glutarata acido]] kaj [[metanolo]]. Metila glutarato estas senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun [[sulfata acido]] kiel katalizilo. Metila glutarato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en [[etanolo|alkoholo]], [[duetila etero]], [[kloroformo]] kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Metila glutarato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per agado de [[glutarata acido]] kaj [[metanolo|metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Glutaric_acid_molecule_ball_from_xtal.png|70px|glutarata acido]]+2[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|70px|metila glutarato]]+2[[Dosiero:Water_molecule.svg|40px|akvo]] |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado per traktado de ''glutarata anhidrido'' kaj [[metanolo|metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Glutaric_anhydride.png|70px|glutarata anhidrido]]+2[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|70px|metila glutarato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40px|akvo]] |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per reakcio de [[klorometano|metila klorido]] kaj [[glutarata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 2[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]]+[[Dosiero:Glutaric_acid_molecule_ball_from_xtal.png|70px|glutarata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|70px|metila glutarato]]+2[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]] |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado per interagado de [[klorometano|metila klorido]] kaj ''natria glutarato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 2[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]]+[[Dosiero:Sodium_glutarate3D.png|70px|natria glutarato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|70px|metila glutarato]]+2[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|50px|natria klorido]] |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado per transesterigo inter [[metila heksanato]] kaj [[propila glutarato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 2[[Dosiero:Methyl hexanoate 3D.png|70px|metila heksanato]]+[[Dosiero:Propyl_glutarate3D.png|90px|propila glutarato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|70px|metila glutarato]]+2[[Dosiero:Propyl hexanoate3D.png|70px|propila heksanato]] |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado per acida transesterigo inter [[metila cinamato]] kaj [[glutarata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 2[[Dosiero:Methyl cinnamate 3D ball.png|70px|metila cinamato]]+[[Dosiero:Glutaric_acid_molecule_ball_from_xtal.png|70px|glutarata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|70px|metila glutarato]]+2[[Dosiero:Cinnamic_acid_3D_ball.png|50px|cinamata acido]] |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado per alkohola transesterigo inter [[etila glutarato]] kaj [[metanolo|metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Ethyl_glutarate3D.png|90px|etila glutarato]]+2[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|70px|metila glutarato]]+2[[Dosiero:Ethanol 3D.png|50px|etanolo]] |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''metila glutarato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|100px|metila glutarato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40px|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Glutaric_acid_molecule_ball_from_xtal.png|70px|glutarata acido]]+2[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 2 === * Sapigo de la ''metila glutarato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|100px|metila glutarato]]+2[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90px]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sodium_glutarate3D.png|70px|natria glutarato]]+2[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 3 === * Reakcio per acida transesterigo kun [[formiata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|100px|metila glutarato]]+2[[Dosiero:Formic acid 3D.png|50px|formiata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>2[[Dosiero:Methyl formate 3D.png|50px|metila formiato]]+[[Dosiero:Glutaric_acid_molecule_ball_from_xtal.png|70px|glutarata acido]] |} </center> === Reakcio 4 === * Reakcio per alkohola transesterigo kun [[butanolo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|100px|metila glutarato]]+2[[Dosiero:N-Butanol.png|70px|1-butanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Butyl_glutarate3D.png|70px|butila glutarato]]+2[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 5 === * Reduktigo de la ''metila glutarato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|100px|metila glutarato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{2[H]}\, }</math>[[Dosiero:Glutaraldehyde_3D_ball.png|70px|glutaraldehido]]+2[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 6 === * Reakcio kun [[amoniako|NH3]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|100px|metila glutarato]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|50px|amoniako]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Glutaramide3D.png|70px|glutaramido]]+2[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 7 === * Reakcio kun [[klorida acido|HCl]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl_glutarate3D.png|100px|metila glutarato]]+2[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Glutaric_acid_molecule_ball_from_xtal.png|70px|glutarata acido]]+2[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]] |} </center> {{Div col end}} == Literaturo == * [http://www.thegoodscentscompany.com/data/rw1234371.html The Good Scents Company] * [http://www.jrhessco.com/dimethyl-esters-a-versatile-alternative-solvent/dimethyl-glutarate/ J R Hess Company] * [https://cameochemicals.noaa.gov/chemical/17806 Cameo Chemicals] * [https://books.google.com.br/books?id=pKrBNbkE2c0C&pg=PA473&lpg=PA473&dq=dimethyl+glutarate&source=bl&ots=4FlRIuTmfL&sig=ACfU3U33pHNLJPmQT1_Yhgl8ow666FRdwA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjM6tXL__rhAhVIEawKHfsiBtMQ6AEwB3oECAkQAQ#v=onepage&q=dimethyl%20glutarate&f=false Handbook of Green Chemicals] * [https://books.google.com.br/books?id=zFyeAgAAQBAJ&pg=PA845&dq=dimethyl+glutarate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiR4MmSgPvhAhWBK7kGHWiGCDYQ6AEIMDAB#v=onepage&q&f=false Mechanisms of Atmospheric Oxidation of the Oxygenates] * [https://books.google.com.br/books?id=jYOTws6bHRoC&pg=PA179&dq=dimethyl+glutarate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiR4MmSgPvhAhWBK7kGHWiGCDYQ6AEIODAC#v=onepage&q=dimethyl%20glutarate&f=false Liquid Phase Oxidation] * [https://books.google.com.br/books?id=VHi4zP1Z8psC&pg=PA461&dq=dimethyl+glutarate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiR4MmSgPvhAhWBK7kGHWiGCDYQ6AEIPTAD#v=onepage&q=dimethyl%20glutarate&f=false Hazardous and Industrial Waste Proceedings] * [https://books.google.com.br/books?id=3hLmyma2-MsC&pg=PA202&dq=dimethyl+glutarate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiR4MmSgPvhAhWBK7kGHWiGCDYQ6AEITTAG#v=onepage&q=dimethyl%20glutarate&f=false A Consumer's Dictionary of Cosmetic Ingredients] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Glutaratoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Metilaj esteroj|glutarato]] [[Kategorio:Glutaratoj]] 0ielvrtesc9n2yrmqfyxb5krnshdivh 0 644240 9423563 8364795 2026-07-08T17:42:27Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423563 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=SA}} [[Dosiero:Mazzeh Highway.jpg|eta|300px|Fajez Mansur Strato (Mezzeha Aŭtoŝoseo).]] '''Mezzeh''' ({{lang-ar|المزة}}, ankaŭ kiel al-Mazzah, el-Mezze, ktp.) estas [[Municipoj de Damasko|municipo]] en [[Damasko]], [[Sirio]], ĝuste okcidente de [[Kafr Susa]]. Ĝi kuŝas sudokcidente de centra Damasko, laŭlonge de la Mezzeha aŭtoŝoseo (konata ankaŭ kiel Fajez Mansur). Ĝi ekgraviĝis kiam la [[Francio|francoj]] konstruis la Mezzehan Militistan Flughavenon, kiu estis la ĉefa [[flughaveno]] en Damasko ĝis malfermiĝis la [[Damaska Internacia Flughaveno]]. Ĝi enhavis ankaŭ la konatan Mezzehan [[prizono]]n ĝis 2000. La municipo inkludis ankaŭ la instalaĵojn de la [[Damaska Universitato]] kaj enhavas multajn [[ambasadejo]]jn.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://francona.blogspot.com/2012/07/syria-uprising-and-mezzeh.html|titolo=Syria, the uprising and Mezzeh}}</ref> La nuna prezidenta palaco kuŝas sur la pinto de la Monto Mezzeh kaj superrigardas la tuton de Damasko.<ref name="protestors">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.nytimes.com/2012/02/19/world/middleeast/syrian-protesters-fill-streets-of-damascus.html|titolo=Syrian protestors fill streets of Damascus}}</ref> It is one of the most modern and expensive areas of Damascus, especially the areas along the highway.<ref name="rocks">[https://www.nytimes.com/2012/03/20/world/middleeast/heavy-fighting-rocks-damascus-neighborhood.html "Heavy fighting rocks Damascus neighborhood".] Alirita la 21an de majo 2019.</ref> == Distriktoj == * Al-Jalaa (loĝ. 3,514)<ref name=damacen>[https://web.archive.org/web/20260129043718/https://www.cbssyr.org/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB01-1-2004.htm Damascus governorate population 2004 census] Alirita la 21an de majo 2019.</ref> * Fe'alat al-Gharbijah (loĝ. 12,393) * Fe'alat al-Ŝarkijah (loĝ. 13,776) * Mezzeh 86 (loĝ. 33,191) * Mezzeh al-Kadimeh (Malnova Mezzeh) (loĝ. 13,555) * Mezzeh Jabal (Monto Mezzeh) (loĝ. 22,655) * Al-Rabŭa (loĝ. 10,002) * Al-Sumarijah (loĝ. 14,227) {{Koord|33|30|11|N|36|15|30|E|display=inline,title}} == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Geografio de Damasko]] n7c1kxdcqf6qjbmc56jyx28qahgeb8u 0 645915 9423769 9051898 2026-07-09T04:13:22Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423769 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<big><big>Tetradekila benzoato</big></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Myristyl_benzoate2D.png|250px|miristila benzoato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Miristila benzoato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|250px|miristila benzoato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Miristila benzoato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Miristila estero de la [[benzoata acido]] * Benzoato de miristilo * Tetradekila estero de la [[benzoata acido]] * Benzoato de tetradekilo |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|21|H|34|O|2'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=70682-72-3 70682-72-3] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.58220.html 58220] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/64671 64671] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora solidaĵo |- |[[Molmaso]]||318,2558 g·mol⁻¹ |- |[[Fandpunkto]]||18&nbsp;{{GdC|}}<ref>[https://patents.google.com/patent/US4275222A/en Benzoate ester compositions]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:<0,01 g/L |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S26|S26]] [[Listo da S-Deklaroj#S36|S36]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|271|280|302+352|304+340|305+351+338|321|332+313|337+313|362|403+233|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25&nbsp;{{GdC|}} kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Miristila benzoato''' aŭ '''benzoato de tetradekilo''' estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la [[estero]]j de la [[benzoata acido]] kaj [[miristila alkoholo]]. Miristila benzoato estas senkolora solidaĵo, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun [[sulfata acido]] kiel katalizilo. Miristila benzoato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en [[etanolo|alkoholo]], [[duetila etero]], [[kloroformo]] kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Miristila benzoato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per agado de [[benzoata acido]] kaj [[miristila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50px|benzoata acido]]+[[Dosiero:Myristyl_alcohol3D.png|100px|miristila alkoholo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40px|akvo]] |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado per traktado de ''benzoata anhidrido'' kaj [[miristila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Benzoic anhydride 3D.png|70px|benzoata anhidrido]]+[[Dosiero:Myristyl_alcohol3D.png|100px|miristila alkoholo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50px|benzoata acido]] |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per reakcio de [[benzoata acido]] kaj ''miristila klorido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50px|benzoata acido]]+[[Dosiero:Myristyl chloride3D.png|100px|miristila klorido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]] |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado per interagado de [[natria benzoato]] kaj ''miristila klorido'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sodium benzoate 3D.png|70px|natria benzoato]]+[[Dosiero:Myristyl chloride3D.png|100px|miristila klorido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]+[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|50px|natria klorido]] |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado per interagado de [[fenetila benzoato]] kaj [[miristila formiato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Phenethyl benzoate3D.png|70px|fenetila benzoato]]+[[Dosiero:Myristyl formate3D.png|100px|miristila formiato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]+[[Dosiero:Phenethyl formate 3D.png|70px|fenetila formiato]] |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado per acida transesterigo inter [[benzoata acido]] kaj [[miristila acetato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50px|benzoata acido]]+[[Dosiero:Myristyl_acetate3D.png|100px|miristila acetato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]+[[Dosiero:Acetic acid 3D.png|40px|acetata acido]] |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado per alkohola transesterigo inter [[alila benzoato]] kaj [[miristila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Allyl benzoate 3D.png|70px|alila benzoato]]+[[Dosiero:Myristyl_alcohol3D.png|100px|miristila alkoholo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]+[[Dosiero:Allyl alcohol 3D.png|50px|alila alkoholo]] |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''miristila benzoato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|40px|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50px|benzoata acido]]+[[Dosiero:Myristyl_alcohol3D.png|100px|miristila alkoholo]] |} </center> === Reakcio 2 === * Sapigo de la ''miristila benzoato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90px]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sodium benzoate 3D.png|70px|natria benzoato]]+[[Dosiero:Myristyl_alcohol3D.png|100px|miristila alkoholo]] |} </center> === Reakcio 3 === * Reakcio per acida transesterigo kun [[formiata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|40px|formiata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50px|benzoata acido]]+[[Dosiero:Myristyl formate3D.png|100px|miristila formiato]] |} </center> === Reakcio 4 === * Reakcio per alkohola transesterigo kun [[metanolo|metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl benzoate 3D.png|70px|metila benzoato]]+[[Dosiero:Myristyl_alcohol3D.png|100px|miristila alkoholo]] |} </center> === Reakcio 5 === * Reduktigo de la ''miristila benzoato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{2[H]}\, }</math>[[Dosiero:Benzaldehyde 3D.png|40px|benzaldehido]]+[[Dosiero:Myristyl_alcohol3D.png|100px|miristila alkoholo]] |} </center> === Reakcio 6 === * Reakcio kun [[amoniako|NH3]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|50px|amoniako]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Benzamide 3D.png|50px|benzamido]]+[[Dosiero:Myristyl_alcohol3D.png|100px|miristila alkoholo]] |} </center> === Reakcio 7 === * Reakcio kun [[klorida acido|HCl]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Myristyl_benzoate3D.png|100px|miristila benzoato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50px|benzoata acido]]+[[Dosiero:Myristyl chloride3D.png|100px|miristila klorido]] |} </center> {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Benzoato]]j == Literaturo == * [https://books.google.com.br/books?id=w2P4SELIVAQC&pg=PA558&lpg=PA558&dq=myristyl+benzoate&source=bl&ots=UN27Xy9rb_&sig=ACfU3U3viRcCRqsRVUJeV0bYNRMVTgNXzA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjopfWCjMjiAhWLTd8KHcLDAcE4ChDoATAFegQICBAB#v=onepage&q=myristyl%20benzoate&f=false A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other Sciences] * [http://www.molbase.com/en/cas-70682-72-3.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190601105918/http://www.molbase.com/en/cas-70682-72-3.html |date=2019-06-01 }} * [https://books.google.com.br/books?id=f_ETtcJM_0gC&pg=PA126&dq=myristyl+benzoate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwibkf6sjcjiAhUt01kKHXg7BxQQ6AEIKjAA#v=onepage&q=myristyl%20benzoate&f=false Conditioning Agents for Hair and Skin] * [https://books.google.com.br/books?id=EwXoYmUt_B0C&pg=RA1-PA50&dq=myristyl+benzoate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwibkf6sjcjiAhUt01kKHXg7BxQQ6AEILjAB#v=onepage&q=myristyl%20benzoate&f=false Toxic substances control act] * [https://books.google.com.br/books?id=zSj50dCDiYMC&pg=PA256&dq=myristyl+benzoate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwibkf6sjcjiAhUt01kKHXg7BxQQ6AEIMzAC#v=onepage&q=myristyl%20benzoate&f=false Green Solvents for Chemistry: Perspectives and Practice] * [https://books.google.com.br/books?id=gpTrv2-BaYAC&pg=PA324&dq=myristyl+benzoate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwibkf6sjcjiAhUt01kKHXg7BxQQ6AEIRDAG#v=onepage&q=myristyl%20benzoate&f=false Siloxanes—Advances in Research and Application] * [https://books.google.com.br/books?id=Ud0jOl-8eG4C&pg=PA761&dq=myristyl+benzoate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiO9qX8jcjiAhXL1FkKHSk5CgQ4ChDoAQguMAE#v=onepage&q=myristyl%20benzoate&f=false Unwanted Effects of Cosmetics and Drugs Used in Dermatology] * [https://books.google.com.br/books?id=VgLX47TnQcoC&pg=PT204&dq=myristyl+benzoate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiO9qX8jcjiAhXL1FkKHSk5CgQ4ChDoAQhRMAg#v=onepage&q=myristyl%20benzoate&f=false Was ist wirklich drin?: Produkte aus dem Supermarkt] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Benzoatoj}} [[Kategorio:Benzoatoj]] [[Kategorio:Miristilaj kombinaĵoj|benzoato]] 6y169y44mjv1b4lskfx8sotb9fgyl4k 0 657199 9423817 8525861 2026-07-09T05:45:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423817 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Miĥail Miĥajloviĉ Dostojevskij''' ({{lang-ru|Михаил Михайлович Достоевский}}; la {{daton|25|11|1820}} — la {{daton|22|7|1864}}) estis rusa novelisto, publikigisto, literatura kritikisto kaj pli aĝa frato de [[Fjodor Dostojevskij]].<ref>Granda Sovetia Enciklopedio, 3a eldono.</ref> La du fratoj estis malpli ol unu jaron aparte kaj ili pasigis sian infanaĝon kune.<ref>Lantz, K. A. (2004). [https://books.google.es/books?id=XfDOcmJisn0C&dq=inauthor:%22K.+A.+Lantz%22&hl=en&source=gbs_navlinks_s&redir_esc=y The Dostoevsky Encyclopedia.] Greenwood Publishing Group. p. 110. ISBN 0-313-30384-3. Alirita la 2an de septembro 2019.</ref> En 1849 li estis arestita, kun sia frato, pro siaj konektoj kun la Petraŝevskij Rondo.<ref>Potaŝev, I. [https://web.archive.org/web/20170709161414/http://emsu.ru/um/excurs/Yaroslavl/zodchie.htm Ярославские зодчие. Андрей Михайлович Достоевский.] Arkivita el la original en 10a de julio 2012. Alirita la 2an de septembro 2019.</ref> En 1861 li fondis [[gazeto]]n titolitan ''Vremja'' ({{lang-ru|Время}}, tr. ''Tempo''). Dostojevskij deziris krei plinovigan sendependan komunikilon, senpartian liberan, elteneblan kaj ekster ajna aŭtoritato.<ref name="rvb">{{Citaĵo el libro|titolo=F. M. Dostoyevsky. Collection of works in 15 volumes|jaro=1993|volumo=11|ĉapitro=A few words about Mikhail Mikhailovich Dostoyevsky|loko=Leningrad|eldoninto=Nauka|paĝoj=361–365}}</ref> Samtempe, li alvokis la popolon por inspirigi pri la studo de iliaj vivoj kaj vivprincipoj. Miĥail Dostojevskij estis konvinkita, ke la malbonoj en la socio de Rusio devenis el "apatia" [[kosmopolitismo]].<ref name="rvb"/> ''Vremja'' iĝis unu el la plej popularaj gazetoj komence de la 1860-aj jaroj kun proksimume 4000 abonantoj.<ref name="magazines">{{Citaĵo el la reto|url=http://magazines.russ.ru/nlo/2002/58/uil-pr.html|titolo=Dostoevsky as a professional writer: profession, occupation, ethics|alirdato=18a de junio 2010|jaro=2002|eldoninto=Zhurnalnyj zal|lingvo=ru}}</ref> Oficiale Miĥail estis la publikigisto kaj redaktoro, sed la redaktora artikolo estis verkita plej ofte de Fjodor Dostojevskij, kiu laboris kiel kolumnisto, kritikisto, [[eseisto]] kaj verkisto.<ref name="magazines"/> ''Vremja'' estis malpermesita en aprilo 1863 pro la publikigo de artikoloj de Nikolaj Straĥov. En 1864 Dostojevskij fondis gazeton ''Epoĥa'' (''Epoko''). Superŝutita pro la financaj necesoj kiujn la nova gazeto postulis kaj suferanta hepatan malsanon, la 19-an de julio 1864, Miĥail kolapsis en [[Sankt-Peterburgo]] post aŭdi, ke grava artikolo estis malakceptita de la cenzuro.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Dostoevsky. A Writer in His Time|jaro=2010|eldoninto=Princeton University Press}}</ref> Tri tagojn poste, estante 45-jaraĝa<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://magazines.russ.ru/nlo/2005/76/kn33.html|titolo=New books|alirdato=18a de junio 2010|familia nomo=Sergeev|persona nomo=Pavel|jaro=2005|eldoninto=Zhurnalnyj zal|lingvo=ru}}</ref>, li mortis. == Verkoj == [[Dosiero:Mikhail Mikhailovich Dostoyevsky.jpg|dekstra|eta|250px|Miĥail Dostojevskij.]] En la 1840-aj jaroj la noveloj de Miĥail Dostojevskij estis publikigitaj en la gazeto ''Notoj de la Patrujo'': * ''Filinjo'' ({{lang-ru|Дочка}}; 1848) * ''S-ro. Svetelkin'' ({{lang-ru|Господин Светелкин}}; 1848) * ''Pasero'' ({{lang-ru|Воробей}}; 1848) * ''Du maljunuletoj'' ({{lang-ru|Два старичка}}; 1849) * ''Kvindek jaroj'' ({{lang-ru|Пятьдесят лет}}; 1850) * ''La pliaĝulino kaj malpliaĝulino'' ({{lang-ru|Старшая и меньшая}}; 1851) Li tradukis kelkajn eŭropajn literaturajn klasikaĵojn, kiel ''Reineke Fuchs'' de [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] kaj ''Don Carlos'' de [[Friedrich Schiller|Schiller]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * De Lazari, Andrzej (2004). V krugu Fedora Dostoevskogo. Nauka. ISBN 5-02-033377-8. * Lobas, Vladimir (2000). Dostoevskij, Volume 1. Vsemirnaja istorija v licah. AST. ISBN 5-17-003089-4. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Dostojevskij, Miĥail}} [[Kategorio:Verkistoj de Moskvo]] [[Kategorio:Rusiaj verkistoj]] [[Kategorio:Rusiaj dramistoj]] [[Kategorio:Rusiaj eldonistoj]] [[Kategorio:Rusiaj tradukistoj]] [[Kategorio:Tradukistoj al la rusa lingvo]] [[Kategorio:Tradukistoj el la germana lingvo]] [[Kategorio:Fjodor Dostojevskij]] [[Kategorio:Rusiaj literaturkritikistoj]] idrvtns5vluz6eca6jpmrgrjwzhf3vp 0 667745 9423928 8369149 2026-07-09T10:13:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423928 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Monkaen Kaenkoon'''<ref>[https://www.nationthailand.com/music/30307622 Towers of energetic strength]</ref> ({{lang-th|มนต์แคน แก่นคูน}}; naskiĝis la {{daton|20|7|1973}}) estas kantisto en [[Tajlando]]. Li kunlaboras kun la sonregistra firmao GMM Grammy.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.siamdara.com/entertain/music/1058973 |titolo=จริงใจไม่เสแสร้ง! เปิดเคล็ดลับ "มนต์แคน แก่นคูน" 10 ปี แรงดีไม่มีตก |alirdato=2019-11-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20191030061027/http://www.siamdara.com/entertain/music/1058973 |arkivdato=2019-10-30 }}</ref> == Diskaro == === Albumoj === * 2005 - ''Yang Koay Thee Soai Derm''<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://millsrecordcompany.com/UPC/8850107483419/Monkaen-Kaenkoon_Young-Kauy-Tee-Soy-Derm |titolo=Young Kauy Tee Soy Derm |alirdato=2019-11-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20191030062344/https://millsrecordcompany.com/UPC/8850107483419/Monkaen-Kaenkoon_Young-Kauy-Tee-Soy-Derm |arkivdato=2019-10-30 }}</ref> * 2006 - ''Yam Tor Khor Toe Haa'' * 2008 - ''Sang Fan Duai Kan Bor'' * 2009 - ''Roang Ngan Pit Kid Hot Nong'' * 2010 - ''Fan Eek Krang Tong Pueng Ther'' * 2012 - ''Trong Nan Kue Na Thee Trong Nee Kue Hua Jai'' * 2016 - ''Hai Khao Rak Ther Muean Ther Rak Khaw''<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.siamdara.com/entertain/music/1038282 |titolo="มนต์แคน"รับบท"จ่าแคน" มิวสิกซีรีส์ ให้เขารักเธอ เหมือนเธอรักเขา |alirdato=2019-11-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20191106024539/http://www.siamdara.com/entertain/music/1038282 |arkivdato=2019-11-06 }}</ref> * 2018 - ''Ai Hak Khaw Toan Jao Bor Hak'' * 2019 - ''San Ya Nam Ta Mae'' == Eksteraj Ligiloj == {{Projektoj}} * {{facebook|Monkanfanpage}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Ĝermo|biografio}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kaenkoon, Monkaen}} [[Kategorio:Tajlandaj kantistoj]] 600b30d25kgtwgbbh05a0yddec68rzx 0 672074 9423565 8886820 2026-07-08T17:42:51Z Sj1mor 12103 9423565 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} En matematiko, '''alĝebro de Lie''' estas algebra strukturo (alĝebro) kun malsimetria dulineara operacio (la '''Lie-krampo'''), por kiu validas la '''idento de Jacobi'''. Super la [[kampo (algebro)|kampo]] de [[reelo|reelaj]] aŭ [[kompleksa nombro|kompleksaj]] nombroj, alĝebro de Lie priskribas la infiniteziman strukturon de reela aŭ kompleksa [[grupo de Lie]]. == Difino == Se <math>K</math> estas [[komuta ringo]] (kun idento), '''alĝebro de Lie''' super <math>K</math> konsistas el <math>K</math>-[[modulo (matematiko)|modulo]] <math>\mathfrak g</math> kune kun dulineara mapo :<math>[-,-] \colon \mathfrak g \times \mathfrak g \to \mathfrak g</math> (la '''Lie-krampo''') kiu plenumas la jenajn du aksiomojn: * (''alterneco'') por ĉiu <math>x\in\mathfrak g</math>, do <math>[x,x] = 0</math> ** Konsekvence, por ĉiu <math>x,y\in\mathfrak g</math>, do <math>[x,y]=-[y,x]</math> (''malsimetrieco''). Se <math>\tfrac12\in K</math>, do malsimetrieco kaj alterneco estas ekvivalentaj, sed ĝenerale alterneco estas pli forta ol malsimetrieco. * (''Jacobi-idento'') por ĉiu <math>x,y,z\in\mathfrak g</math>, do <math>[[x,y],z] + [[y,z],x] + [[z,x],y] = 0</math>. == Rilato kun grupoj == Se <math>G</math> estas (fini-dimensia) [[grupo de Lie]], tiam la [[tanĝa spaco]] <math>\mathrm T_1G</math> estas [[reelo|reela]] fini-dimensia alĝebro de Lie. Inverse, se <math>\mathfrak g</math> estas fini-dimensia reela alĝebro de Lie, tiam ekzistas [[grupo de Lie]] asociita kun <math>\mathfrak g</math>. (Tiu grupo estas, ĝenerale, ne unika.) Simile, kompleksa alĝebro de Lie estas asociita kun kompleksa [[grupo de Lie]]. == Historio == La koncepton de la alĝebro de Lie difinis [[Sophus Lie]], dum lia studado pri [[grupo de Lie|grupoj de Lie]]. == Referencoj == * {{citaĵo de libro | persona nomo = Nicolas | familia nomo = Bourbaki | titolo = Éléments de mathématique : Groupes et algèbres de Lie | eldoninto = Springer-Verlag | jaro = 2006 | lingvo = fr }} == Eksteraj ligiloj == * {{MathWorld|id=LieAlgebra|title=Lie algebra}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Alĝebroj de Lie| ]] 8tyxwkcezx27wtnxw8qgq32kpkxhqc2 0 680650 9423418 9052140 2026-07-08T14:57:27Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423418 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=20% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue"><big><big>'''Metila p-nitrobenzoato'''</font></big></big></span> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 2D.png|300px|metila p-nitrobenzoato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Plata kemia strukturo de la Metila p-nitrobenzoato''' |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|300px|metila p-nitrobenzoato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Tridimensia kemia strukturo de la Metila p-nitrobenzoato''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Metila estero de la p-[[nitrobenzoata acido]] |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|8|H|7|NO|4'''}}</big></center></big> |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://www.chembk.com/en/chem/619-50-1 619-50-1] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.5363455.html 5363455] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/ ‎69260 ‎69260] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||palflava solidaĵo |- |[[Molmaso]]||181,145 g·mol^-1 |- |[[Denseco]]|| 1,4283g cm⁻³ |- |[[Fandpunkto]]||94°C-96°C<ref>[https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB3142268.htm Chemical Book]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||302,6°C<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/619-50-1_1102553.html Chemsrc]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5468}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||167,6 °C<ref>[https://www.chembk.com/en/chem/619-50-1 Chembk]</ref> |- |[[Konstanto pri dissociigo de acidoj|Acideco (pKa)]]||3,41 |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:0,539 g/L <ref>[http://chemicalland21.com/specialtychem/nd/METHYL%204-NITROBENZOATE.htm Chemicalland21]</ref> |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||1890 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Deklaroj pri Risko kaj Sekureco|'''Sekurecaj Indikoj''']] |- |[[Listo da R-Deklaroj|Riskoj]]||[[Listo da R-Deklaroj#R36/37/38|R36/37/38]] |- |[[Listo da S-Deklaroj|Sekureco]]||[[Listo da S-Deklaroj#S22|S22]] [[Listo da S-Deklaroj#R24/25|S24/25]] |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Pridanĝeraj indikoj''']] |- |colspan="2" style="text-align: center;" | [[Ŝablono:Danĝerosimboloj|'''Danĝero''']] {{Danĝerosimboloj|Xi}} |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}</center> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|271|272|280|302+352|304+340|305+351+338|321|332+313|333+313|337+313|362|363|403+233|405|501}} |-style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} '''Metila p-nitrobenzoato''' aŭ '''C₈H₇NO₄''' estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la [[estero]]j de la [[nitrobenzoata acido]] kaj [[metanolo]]. Metila nitrobenzoato estas blanka aŭ flaveca solidaĵo nesolvebla en akvo sed solvebla en [[metanolo]], [[etanolo]], [[duetila etero]], [[acetono]] kaj [[kloroformo]]. Ordinare metila nitrobenzoato estas produktata per interagado de la p-[[aminobenzoata acido]] kun metila alkoholo sekvata per oksidigo de la amina grupo (NH₂) al nitrogrupo (NO₂). Nitrokombinaĵoj estas danĝeraj substancoj ĉar ĝiaj derivaĵoj estas volatilaj kaj toksaj. Metila nitrobenzoato uzatas ankaŭ kiel kemia reakciaĵo en organikaj sintezoj kun farmakologiaj proprecoj. == Sintezoj == {{Div col|cols = 2}} === Sintezo 1 === * Preparado per interagado de [[nitrobenzoata acido]] kaj [[metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Nitrobenzoic acid 3D.png|80px|p-nitrobenzoata acido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30px|akvo]] |} </center> === Sintezo 2 === * Preparado ekde la ''nitrobenzoata anhidrido'' kaj [[metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:P-Nitrobenzoic anhydride 3D.png|80px|p-nitrobenzoata anhidrido]]+2[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>2[[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30px|akvo]] |} </center> === Sintezo 3 === * Preparado per traktado de [[nitrobenzoata acido]] kaj [[metila klorido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Nitrobenzoic acid 3D.png|80px|p-nitrobenzoata acido]]+[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]] |} </center> === Sintezo 4 === * Preparado inter ''natria nitrobenzoato'' kaj [[metila klorido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sodium p-nitrobenzoate 3D.png|80px|natria p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|50px|natria klorido]] |} </center> === Sintezo 5 === * Preparado per interagado de ''propila nitrobenzoato'' kaj [[metila formiato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Propyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|propila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Methyl formate 3D.png|50px|metila formiato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Propyl formate 3D.png|70px|propila formiato]] |} </center> === Sintezo 6 === * Preparado per acida transesterigo inter [[nitrobenzoata acido]] kaj [[metila benzoato]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Nitrobenzoic acid 3D.png|80px|p-nitrobenzoata acido]]+[[Dosiero:Methyl benzoate 3D.png|70px|metila benzoato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Benzoic acid 3D 2.png|50px|benzoata acido]] |} </center> === Sintezo 7 === * Preparado per alkohola transesterigo inter [[alila nitrobenzoato]] kaj [[metila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Allyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|alila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Allyl alcohol 3D.png|50px|alila alkoholo]] |} </center> {{Div col end}} == Reakcioj == {{Div col|cols = 2}} === Reakcio 1 === * Hidrolizo de la ''metila p-nitrobenzoato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Water_molecule.svg|30px|akvo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Nitrobenzoic acid 3D.png|80px|p-nitrobenzoata acido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 2 === * Sapigo de la ''metila p-nitrobenzoato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Sodium hydroxide 2D.png|natria hidroksido|90px]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Sodium p-nitrobenzoate 3D.png|80px|natria p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado per acida transesterigo inter ''metila nitrobenzoato'' kaj [[formiata acido]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Formic acid 3D.png|40px|formiata acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Nitrobenzoic acid 3D.png|80px|p-nitrobenzoata acido]]+[[Dosiero:Methyl formate 3D.png|50px|metila formiato]] |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado per alkohola transesterigo inter ''metila nitrobenzoato'' kaj [[propila alkoholo]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Propanol 3D.png|50px|propanolo]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Propyl p-nitrobenzoate 3D.png|100px|propila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 5 === * Reduktado de la ''metila p-nitrobenzoato'': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{[H]}\, }</math>[[Dosiero:Nitrobenzaldehyde para 3D.png|80px|p-nitrobenzaldehido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 6 === * Reakcio kun [[Amoniako|NH₃]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Ammonia 3D.png|40px|amoniako]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Nitrobenzamide para 3D.png|80px|p-nitrobenzamido]]+[[Dosiero:Methanol 3D.png|40px|metanolo]] |} </center> === Reakcio 7 === * Reakcio kun [[Klorida acido|HCl]]: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methyl p-nitrobenzoate 3D.png|80px|metila p-nitrobenzoato]]+[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|40px|klorida acido]]<math>\mathsf{ \xrightarrow [\,]{}\, }</math>[[Dosiero:Nitrobenzoic acid 3D.png|80px|p-nitrobenzoata acido]]+[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|50px|klorometano]] |} </center> {{Div col end}} == Literaturo == * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2971861/ NCBI Resources] * [http://www.molbase.com/moldata/48516.html Molbase] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200216065813/http://www.molbase.com/moldata/48516.html |date=2020-02-16 }} * [https://books.google.com.br/books?id=VVezDAAAQBAJ&pg=SA3-PA382&dq=methyl+4-nitrobenzoate+solubility&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi20L-d1dTnAhV2HrkGHQ-0BJUQ6AEIMzAB#v=onepage&q=methyl%204-nitrobenzoate%20solubility&f=false CRC Handbook of Chemistry and Physics] * [https://books.google.com.br/books?id=2FDqHyuB3f8C&pg=PA664-IA17&dq=methyl+4-nitrobenzoate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjUmYfF1dTnAhVHKrkGHQ_ZA8MQ6AEIMTAB#v=onepage&q=methyl%204-nitrobenzoate&f=false Microscale Organic Laboratory: with Multistep and Multiscale Syntheses] * [https://books.google.com.br/books?id=zyzthUMAJ1kC&pg=PA939&dq=methyl+4-nitrobenzoate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjUmYfF1dTnAhVHKrkGHQ_ZA8MQ6AEIWzAG#v=onepage&q=methyl%204-nitrobenzoate&f=false User guide and indices to the initital inventory, substance name index] * [https://books.google.com.br/books?id=fO2IAwAAQBAJ&pg=PT3473&dq=methyl+4-nitrobenzoate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwissfr_1dTnAhWrGbkGHYF1Aqs4FBDoAQhNMAU#v=onepage&q=methyl%204-nitrobenzoate&f=false Pharmaceutical Substances, 5th Edition, 2009: Syntheses, Patents and ...] * [https://books.google.com.br/books?id=deyF5OeOOvgC&pg=PA92&dq=methyl+nitrobenzoate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjXxfH_1tTnAhWxILkGHWymC6MQ6AEIMTAB#v=onepage&q=methyl%20nitrobenzoate&f=false Chemistry in Context] * [https://books.google.com.br/books?id=FInlBwAAQBAJ&pg=PA299&dq=methyl+nitrobenzoate&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjXxfH_1tTnAhWxILkGHWymC6MQ6AEIOjAC#v=onepage&q=methyl%20nitrobenzoate&f=false The Nonclassical Ion Problem] == Vidu ankaŭ == * [[Benzoato#4-Nitrobenzoatoj|Nitrobenzoatoj]] * [[Nitroacetata acido]] * [[Nitrobenzoata acido|p-Nitrobenzoata acido]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Prikemiaj temoj}} {{Unua}} [[Kategorio:Metilaj esteroj|nitrobenzoato]] [[Kategorio:Nitrokombinaĵoj]] [[Kategorio:Nitrobenzoatoj]] 3k5tmy8i00sndb12b233q4sdw089r5s 0 686059 9423485 9073063 2026-07-08T17:08:32Z Sj1mor 12103 9423485 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Fes banner Leather tanning and dying vats.jpg|centre|775px]] {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Dyeing British Library Royal MS 15.E.iii, f. 269 1482.jpg|dekstra|eta|250ra|Lan-tinkturado, 1482: el franca traduko de [[Bartolomaeus Anglicus]].]] '''Tinkturo''' estas [[substanco]] per kiu oni kolorigas [[objekto]]n (kutime [[tolo]], [[vesto]], [[hararo]], [[farbo]], manĝaĵo...) sur tiu kiun ĝi antaŭe havis. Kvankam estas multaj naturaj tinkturoj,<ref> Roquero, Ana: Tintes y tintoreros de América. Catálogo de materias primas y registro etnográfico de México, Centroamérica, Andes Centrales y Selva Amazónica. Instituto del Patrimonio Histórico Español, Madrido (Hispanio) 2006. [http://www.ideassonline.org/public/pdf/br_45_108.pdf La recuperación del uso de tintes orgánicos en práctica.] Alirita la 2an de aprilo 2020. </ref> la majoritato de la tinkturoj uzataj nuntempe enhavas kemiajn produktojn. La harartinkturoj estas dividataj en oksidigaj kaj neoksidigaj. Ĝenerale oni aplikas ĝin en akvosolaĵo kun [[Mordanto (kemio)|mordanto]] kiu faciligas la fiksadon de la tinkturo en la [[fibro]]. La tinkturoj kaj la [[pigmento]]j estas kolorigiloj ĉar absorbas nur kelkajn [[ondolongo]]jn de la videbla [[lumo]]. La tinkturoj ĝenerale estas solveblaj en akvo, dum la pigmentoj ne estas solveblaj. La tinkturoj enhavas varion de elementoj, kiel senmineraligita akvo, cetil-[[alkoholo]], [[proteino]] el [[tritiko]], [[aloo vera]], ekstrakto de mielo, [[natrio]], odoresenco, [[amoniako]] ktp. == Vidu ankaŭ == * [[Kolorigilo]] * [[Tanejo]] == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=tinktu}} [[Kategorio:Teksaĵindustrio]] [[Kategorio:Presado]] [[Kategorio:Kemia industrio]] l9hp9t2ak4hm1a08oan0600kcuvaugw 0 687535 9423555 8274017 2026-07-08T17:40:15Z Sj1mor 12103 9423555 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} En [[diferenciala geometrio]], '''konforma bildigo''' estas [[glata bildigo]], kiu konservas angulojn kaj rilatumojn inter longojn, sed ne la longojn mem. == Difino == Supozu du [[rimana sternaĵo|rimanajn sternaĵojn]] <math>(M,g)</math> kaj <math>(N,h)</math>. [[Glata bildigo]] :<math>f\colon M\to N</math> de <math>M</math> al <math>N</math> estas '''konforma bildigo''' [[se kaj nur se]] ekzistas glata funkcio :<math>\phi\colon M\to\mathbb R</math> tia ke :<math>f^*h = \exp(\phi)g</math>, en kiu <math>f^*h</math> estas la retrotiraĵo de la [[rimana metriko]] <math>h</math> sur la sternaĵon <math>M</math>. Pli eksplicite, ĉe ajna punkto <Math>x\in M</math> kaj ajnaj du tanĝaj vektoroj :<math>X,Y\in\mathrm T_xM</math>, do :<math>h|_{f(x)}(f_*X,f_*Y) = \exp(\phi(x))g|_x(X,Y)</math>, en kiu <math>f_* \colon \mathrm T_xM\to T_{f(x)}N</math> estas la antaŭenpuŝaĵo de tanĝaj vektoroj. == Propraĵoj == La komponaĵo de konformaj bildigoj estas konforma. [[Holomorfa bildigo]] inter [[rimana surfaco|rimanaj surfacoj]] estas konforma, laŭ ajna Kähler-a metriko sur la rimajan surfacoj. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Mathworld|urlname=ConformalMapping|titolo=Conformal mapping}} [[Kategorio:Diferenciala geometrio]] 3ezwsp5pulskbxpdtysgyxsgwm7xxsh 0 689824 9423841 8958344 2026-07-09T06:33:19Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423841 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Modesta tigra papago |dosiero = Psittacella modesta.jpg |priskribo de dosiero = Desegnaĵo pri modestaj tigraj papagoj far [[John Gould]] |statuso = LC |statuso ref = <ref>{{cite iucn|url=https://www.iucnredlist.org/details/22684935/0 |title=''Psittacella modesta'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2012 |access-date=26 November 2013|ref=harv}}</ref> |regno = [[Animalia]] |regno2 = Bestoj |filumo = [[Chordata]] |klaso = [[Aves]] |ordo = [[Psittaciformes]] |superfamilio = [[Psittacoidea]] |familio = [[Psittaculidae]] |genro = ''[[Psittacella]]'' |specio = '''''P. modesta''''' |dunomo = Psittacella modesta |dunomo aŭtoritato = [[Hermann Schlegel|Schlegel]], 1873 | dosiero larĝo=300px |mapo de vivoteritorioj ={{#invoke:Wikidata|claim|P181}} |mapo de vivoteritorioj larĝo = 300px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Proksimuma arealo }} '''Modesta tigra papago''' (''Psittacella modesta'') estas [[specio]] de [[papago]] el [[genro (biologio)|genro]] de [[tigraj papagoj]] el familio ''[[Psittaculidae]]''. ==Priskribo== Modesta tigra papago estas mezgranda papago de 14&nbsp;cm je longo.<ref name=NGB>[http://pngbirds.myspecies.info/taxonomy/term/8263/descriptions Priskribo de la specio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304100850/http://pngbirds.myspecies.info/taxonomy/term/8263/descriptions |date=2016-03-04 }} en New Guinea Birds.</ref> Ĝi havas ioman {{N|seksa duformismo}}. La [[plumaro]] de la iĉo estas plejparte verda kun nigraj strioj ĉie krom la kapo kaj longaj plumoj de la flugilo. La kapo kaj kolo estas olivkoloraj, iom pli malhelaj ĉe la frunto kaj la supra parto de la kapo. Malsupraj partoj de la vosto estas ruĝaj. Ino havas oranĝkoloran bruston kaj la strioj estas ne nigraj sed malhele brunaj. Ambaŭ seksoj havas bluece grizan [[beko]]n kun blanka pinto, iliaj okuloj estas oranĝkoloraj kaj la piedoj grizas. ==Distribuo kaj habitato== La specio estas [[endemio|endemia]] sur [[Novgvineo]], kie ĝi troveblas en [[Arfak-montaro]] kaj [[Altaj Teroj (Novgvineo)|Altaj Teroj]]. Ĝia natura [[habitato]] estas [[subtropiko|subtropikaj]] kaj [[tropiko|tropikaj]] [[montano (ekologio)|montanaj]] [[arbaro]]j. Modestaj tigraj papagoj preferas altecojn de 1700–2800&nbsp;m super la [[marnivelo]].<ref name=NGB /> ==Taksonomio== Oni agnoskas tri [[subspecio]]jn: * ''Psittacella modesta modesta'' <small>Schlegel, 1871</small> — la [[tipo (biologio)|tipa]] subspecio, trovebla el la montoj de la [[Birdokapa Duoninsulo]]; * ''Psittacella modesta subcollaris'' <small>Rand, 1941</small> — trovebla de la nordaj partoj de [[Maoke-montaro]] ĝis [[Hindenburg-montaro]]; * ''Psittacella modesta collaris'' <small>Ogilvie-Grant, 1914</small> — trovebla en sudaj partoj de [[Maoke-montaro]] ==Referencoj== {{referencoj}} [[Kategorio:Papagoj]] hdidd4rurex33p3e7y6lzkbp6dir4gr 0 690693 9423639 9403723 2026-07-08T19:47:49Z Stefangrotz 91903 [[Projekto:Kontrolu_Vikipedion]] rektaj krampoj + purigado 9423639 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Cicerón denuncia a Catilina, por Cesare Maccari.jpg|eta|400x400px|''[[Cicerono]] oratoras kontraŭ Katilina'', de [[Cesare Maccari]].]] '''Oratorarto''' aŭ [[retoriko]] estas la [[arto]] paroli per [[elokventeco]]. Duarange, la termino aludas ankaŭ al [[literatura ĝenro]] formita per teknikoj kiel la [[diskurso]], la militinstigo, la [[disertacio]], la [[prediko]], la [[panegiro]], inter aliaj. Tiu dua signifo pli ampleksa estas aplikata al ĉiuj literaturaj procezoj kiuj estas planitaj aŭ esprimitaj per la sama celo de konvinkaj intencoj. Tiu celo konvinki la ricevanton estas tio kio diferencigas la oratorarton disde aliaj parolaj komunikaj procezoj. Same kiel la celo de la [[didaktiko]] estas instrui kaj la celo de la [[poetiko]] estas distri, la celo de la oratorarto estas konvinki pri io. La persvado konsistas en tio ke per la tialoj esprimataj parole oni deduktas, movas, instigas, pelas, trudas, devigas aliulon kredi aŭ fari ion. Tamen, tiu ne estas ties nura celo. La intencaro de la publika oratorarto povas gami el transdonado de informaro al motivado por ke la homoj iel ajn agadu, sed simple ankaŭ rakonti historion. La bonkvalitaj [[oratoro]]j devus esti kapablaj plifortigi aŭ ĉefe ŝanĝi la [[emocio]]jn de la publiko kaj ne nur informi ilin. La oratorarto povas esti povega ilo uzebla por celoj kiaj motivado, influo, persvado, informado, traduko aŭ simpla distro. == Karakterizaĵoj == * Oftaj [[vokativo]]j (atentalvokoj al tiuj kiuj aŭdas la diskurson: juĝistoj aŭ eĉ normalaj civitanoj, kiujn oni laŭdas). * Abunda uzado de [[Retorika demando|retorikaj demandoj]]. * Abunda uzado de la dua gramatika persono de la singularo. * Oftaj ŝanĝoj de tono kaj infleksio en la voĉo de la oratoro kun tendenco al ascendo. * Abunda subordiga sintakso. == Vidu ankaŭ == * [[English-Speaking Union]] (ESU) * [[Retoriko]] * [[Retoriko (libro)]] == Ekstera rilato == (en) [https://www.esu.org/esu-festival-of-speaking/festival-learning-resources/ Speaking resources] - ESU {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Retoriko]] [[Kategorio:Literaturaj ĝenroj]] 5b546nencgpb18q1rrvhdkyzob9qewf 0 692257 9423809 9407327 2026-07-09T05:19:39Z Sj1mor 12103 9423809 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Lodovico CARDI''' (21a de septembro 1559 – 8a de junio 1613),<ref> Chappell, Miles L. [https://www.oxfordartonline.com/groveart/view/10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7000017762 "Cigoli, Lodovico".] Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Alirita la 10an de septembro, 2013. </ref> konata ankaŭ kiel '''Cigoli''', estis [[Italoj|itala]] [[pentristo]] kaj arkitekto de la fino de la periodo de [[Manierismo]] kaj komenco de la periodo de [[Baroko]], trejnita kaj aktiva en sia ekkariero en [[Florenco]], kaj kiu vivis la lastajn naŭ jarojn de sia vivo en [[Romo]]. Lodovico Cardi naskiĝis en Villa Castelvecchio di Cigoli, submunicipo de [[San Miniato]], en [[Toskanio]], de kie eliris la nomo laŭ kiu li estas ofte konata. Dekomence, Cigoli trejniĝis en Florenco sub instruo de arda manieristo [[Alessandro Allori]]. Poste, influita de la plej elstara el la "Kontraŭ-Manierismaj" pentristoj, nome Santi di Tito, same kiel de Barocci, Cigoli lasis manierismon kaj trempis siajn pentraĵojn per [[ekspresionismo]] ofte mankanta el la 16a-jarcenta florenca pentrarto. Por la roma patrono, Massimo Massimi, li pentris ''[[Jen homo|Ecce Homo]]''<ref>[https://www.wga.hu/frames-e.html?/html/c/cigoli/eccehomo.html ''Ecce Homo'' de CIGOLI] Alirita la 23an de majo 2020.</ref> (nun en Palazzo Pitti). Supozite nekonate por ajna el la pentristoj, du aliaj elstaraj tiutempaj pentristoj, nome Domenico Passignano kaj Caravaggio, ricevis komisiojn de olepentraĵojn pri la sama temo. Tiu verko estis poste portita de [[Napoleono]] al [[Luvro]], kaj estis redonita al Florenco en 1815. Unu el liaj fruaj pentraĵoj estis pri [[Kaino]] murdante [[Abelo]]n. Li poste enposteniĝis ĉe la Grand-Duko en kelkaj verkoj por la Palazzo Pitti, kie li pentris ''Venuso kaj Satiruso'' kaj ''Buĉofero de Isaak''. == Notoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Wittkower, Rudolf (1993). "Art and Architecture Italy, 1600-1750". Pelican History of Art. 1980. Penguin Books Ltd. pp. 97–98. * Chisholm, Hugh, ed. (1911). [https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Cigoli "Cigoli".] [[Encyclopædia Britannica]]. 6 (11a eld.). Cambridge University Press. p. 365. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cigoli}} [[Kategorio:Italaj pentristoj]] 7bh4lydvlhxha3d32ulvh1kmxj1qirb 0 695117 9423488 9097237 2026-07-08T17:09:36Z Sj1mor 12103 9423488 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Eastern riveted armor.JPG|eta|Maŝkuto ''zirah bagtar''. Tia armaĵo estis enkondukita en Barato dum la regado de Mogoloj.]] '''Maŝkuto''', '''maŝ-kuto''' aŭ '''maŝa kuto'''<ref>[[maŝo]] estas "Ĉiu el la nodoj, kiun formas la lanaj, silkaj ks fadenoj en trikita teksaĵo aŭ en reto" [http://vortaro.net/#ma%C5%9Do] kaj kuto estas "Vestaĵo, kiun kavaliroj metadis super la kiraso" [http://vortaro.net/#kuto] [[PIV]] Alirita la 19an de junio 2020.</ref>, ankaŭ '''maŝkiraso'''<ref>[http://vortaro.net/#kiraso] [[PIV]]</ref> estas tipo de [[armaĵo]] konsistanta el malgrandaj metalaj [[ringo]]j ligitaj kune laŭ modelo por formi [[maŝo]]n. Ĝi estis ĝenerale en ofta milita uzado inter la 3a jarcento a.n.e. kaj la 14a jarcento d.n.e. La plej fruaj ekzemploj de survivanta maŝo estis trovitaj en la [[Karpata baseno]] en tombo de Horný Jatov, [[Slovakio]], datita en la 3a jarcento, kaj en tombo de ĉefo en [[Ciumești]], [[Rumanio]].<ref name="urlCeltic Chainmail | Brendan Mac Gonagle - Academia.edu">{{Citaĵo el la reto|url=https://www.academia.edu/3891226|titolo=Celtic Chainmail &#124; Brendan Mac Gonagle - Academia.edu}}</ref><ref name="urlCeltic chainmail – Balkan Celts">{{Citaĵo el la reto|url=https://balkancelts.wordpress.com/tag/celtic-chainmail/|titolo=Celtic chainmail – Balkan Celts}}</ref><ref>Rusu, M., "Das Keltische Fürstengrab von Ciumeşti in Rumänien", Germania 50, 1969, pp. 267–269</ref> Ties invento estas ofte atribuita al [[Keltoj]],<ref name="books.google.com">{{Citaĵo el la reto |url=https://books.google.com/books?id=HscIwvtkq2UC&pg=PA79&dq=laminar+armor&hl=en&ei=nOMGTqrNNfGv0AGWpbi6Cw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDYQ6AEwAg |titolo=''The ancient world'', Richard A. Gabriel, Greenwood Publishing Group, 2007 P.79 |alirdato=2020-06-19 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200621033221/https://books.google.com/books?id=HscIwvtkq2UC&pg=PA79&dq=laminar+armor&hl=en&ei=nOMGTqrNNfGv0AGWpbi6Cw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDYQ6AEwAg#v=onepage&q=laminar%20armor&f=true |arkivdato=2020-06-21 }}</ref> sed estas ekzemploj de maŝoj de [[Etruskoj|etruska]] modelo datitaj el almenaŭ la 4a jarcento a.n.e.<ref>Oriental Armour, H. Russell Robinson, 1967 Walker and Co., New York, pp. 11-12</ref><ref>Catalogue of the Exhibition of Ancient Helmets and Examples of Mail, William Burgess & Baron De Cosson</ref><ref>Stone, G.C. (1934): A Glossary of the Construction, Decoration and Use of Arms And Armor in All Countries and in All Times, Dover Publications, New York</ref> == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|ReVo=kut.masx0o}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Armiloj]] [[Kategorio:Armaĵo]] pj75oopiajwaqqq2w2z6xwrbpqwlune 0 696410 9423550 9413229 2026-07-08T17:39:05Z ThomasPusch 1869 9423550 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | emblemo = Bologna F.C. 1909 logo.svg <!-- emblemo aktuala en 2023--> | bildo = neniu <!-- intence, ĉar la dua, neprofesia bildo metata en vikidatumoj estus tro ĉi tie --> | lando = {{Italio}} | estro1 = {{flago|Italio}} {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}} | estro1_tipo = Trejnisto }} <!-- Fakte ankaŭ ekzistas {{Informkesto futbalteamo}}, sed ĝin uzi bezonas pli da preparo - vidu ekz. en [[AS Roma]] --> '''Bolonjo FC 1909''' estas futbala klubo de [[Bolonjo]], [[Italio]]. Ili ludas en la [[Serio A]], kies fondaj membroj ili estis en 1929. Dum sia historio, la klubo venkis en la itala liga ĉampioneco sep fojojn, kio faras ilin la sesa plej sukcesa teamo en la historio de la ligo. La klubo agadas kadre de la [[Federacio Italia de Futbalo]], {{lang-it|Federazione Italiana Giuoco Calcio}} (FIGC). La klubo estas kromnomita ''Rossoblù'' (bluruĝuloj) pro la ruĝaj kaj bluaj strioj en la [[T-ĉemizo]]j kiujn ili vestas, kiuj estas ankaŭ la oficialaj koloroj de la urbo. Aktuale, la trejnisto de la nacia teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}}, kaj la teamestro estas {{#invoke:Wikidata|claim|P634|parameter=link}}. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) [[Dosiero:Bologna Football Club 1963-64.jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|La lasta Bolonja teamo kiu venkis la ''scudetto'', en la sezono 1963–64}}]] {{ĝermo|futbalo|Italio}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1909]] [[Kategorio:Bolonjo]] [[Kategorio:Sporto en Emilio-Romanjo]] ohoh62ccm5yeuonr5yp1997fb0rauwq 9423556 9423550 2026-07-08T17:40:24Z ThomasPusch 1869 9423556 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | emblemo = Bologna F.C. 1909 logo.svg <!-- emblemo aktuala en 2023--> | bildo = neniu <!-- intence, ĉar la dua, neprofesia bildo metata en vikidatumoj estus tro ĉi tie --> | lando = {{Italio}} | estro1 = {{flago|Italio}} {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}} | estro1_tipo = Trejnisto }} <!-- Fakte ankaŭ ekzistas {{Informkesto futbalteamo}}, sed ĝin uzi bezonas pli da preparo - vidu ekz. en [[AS Roma]] --> '''Bolonjo FC 1909''' estas futbala klubo de [[Bolonjo]], [[Italio]]. Ili ludas en la [[Serio A]], kies fondaj membroj ili estis en 1929. Dum sia historio, la klubo venkis en la itala liga ĉampioneco sep fojojn, kio faras ilin la sesa plej sukcesa teamo en la historio de la ligo. La klubo agadas kadre de la [[Federacio Italia de Futbalo]], {{lang-it|Federazione Italiana Giuoco Calcio}} (FIGC). La klubo estas kromnomita ''Rossoblù'' (bluruĝuloj) pro la ruĝaj kaj bluaj strioj en la [[T-ĉemizo]]j kiujn ili vestas, kiuj estas ankaŭ la oficialaj koloroj de la urbo. Aktuale, la trejnisto de la unua vira teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}}<!--, kaj la teamestro estas {{#invoke:Wikidata|claim|P634|parameter=link}} - nun ne estas en vikidatumoj-->. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) [[Dosiero:Bologna Football Club 1963-64.jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|La lasta Bolonja teamo kiu venkis la ''scudetto'', en la sezono 1963–64}}]] {{ĝermo|futbalo|Italio}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1909]] [[Kategorio:Bolonjo]] [[Kategorio:Sporto en Emilio-Romanjo]] e2lnp19cw5n1uggd9hues4mvzmneswh 9423564 9423556 2026-07-08T17:42:44Z ThomasPusch 1869 9423564 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | emblemo = Bologna F.C. 1909 logo.svg <!-- emblemo aktuala en 2023--> | bildo = neniu <!-- intence, ĉar la dua, neprofesia bildo metata en vikidatumoj estus tro ĉi tie --> | lando = {{Italio}} | estro1 = {{flago|Italio}} {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}} | estro1_tipo = Trejnisto }} <!-- Fakte ankaŭ ekzistas {{Informkesto futbalteamo}}, sed ĝin uzi bezonas pli da preparo - vidu ekz. en [[AS Roma]] --> '''Bolonjo FC 1909''' estas futbala klubo de [[Bolonjo]], [[Italio]]. La unua vira teamo ludas en la [[Serio A]], inter kies fondaj membroj la klubo estis en 1929. Dum sia historio, la unua vira teamo venkis en la itala liga ĉampioneco sep fojojn, kio faras ĝin la sesa plej sukcesa teamo en la historio de la ligo. La klubo agadas kadre de la [[Federacio Italia de Futbalo]], {{lang-it|Federazione Italiana Giuoco Calcio}} (FIGC). La klubo estas kromnomita ''Rossoblù'' (bluruĝuloj) pro la ruĝaj kaj bluaj strioj en la [[T-ĉemizo]]j kiujn la teamanoj vestas - ruĝo kaj bluo estas ankaŭ la oficialaj koloroj de la urbo. Aktuale, la trejnisto de la unua vira teamo estas {{#invoke:Wikidata|claim|P286|parameter=link}}<!--, kaj la teamestro estas {{#invoke:Wikidata|claim|P634|parameter=link}} - nun ne estas en vikidatumoj-->. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{it}}) [[Dosiero:Bologna Football Club 1963-64.jpg|eta|maldekstra|320ra|{{centre|La lasta Bolonja teamo kiu venkis la ''scudetto'', en la sezono 1963–64}}]] {{ĝermo|futbalo|Italio}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj futbalteamoj]] [[Kategorio:Futbalteamoj fonditaj en 1909]] [[Kategorio:Bolonjo]] [[Kategorio:Sporto en Emilio-Romanjo]] bdgcba6ia22cfp43r94s5hq0673xxj3 0 698171 9423624 9334880 2026-07-08T18:48:55Z Sj1mor 12103 9423624 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Elias Khoury''' [ĥuri] ([[Araba lingvo|arabe]]: {{Lang|rtl|ar|الياس خوري}}; naskiĝis la 12-an de julio {{Dato|12|juillet|1948}} en [[Bejruto]] - mortis la 15-an de septembro [[2024]], samloke) estis [[Libano|libana]] romanverkisto, [[dramaturgo]] kaj kritikisto. Li publikigis ĉirkaŭ dek romanoj, teatraĵojn kaj eseojn. Li estis ĉefredaktoro de ''Al-Mulhaq'', la semajna suplemento de la libana ĵurnalo ''[[Al-Nahar]]'', kaj estis intelektulo de internacia famo<ref>Cachia, Pierre; Campbell, Robert B. (July 1998). "A Aʿlām al-adab al-ʿarabī al-muʿaṣir: Siyar wa siyar dhātiyya. English Title Page: Contemporary Arab Writers: Biographies and Autobiographies". ''Journal of the American Oriental Society''. '''118''' (3): 410. doi:[[doi:10.2307/606073|10.2307/606073]]. ISSN 0003-0279. JSTOR 606073.</ref>. La verkoj de Elias Khoury estis tradukitaj en [[Angla lingvo|angla]]<nowiki/>n, [[Franca lingvo|francan]], [[Germana lingvo|germana]]<nowiki/>n, [[Hebrea lingvo|hebrea]]<nowiki/>n, [[Itala lingvo|itala]]<nowiki/>n, [[Kataluna lingvo|kataluna]]<nowiki/>n kaj [[Sveda lingvo|svedan]]. Li ankaŭ instruis ĉe la [[Universitato Kolumbio]] en Novjorko, ĉe la [[Usona Universitato de Bejruto]], ĉe la [[Universitato Libana]] kaj ĉe la [[Universitato de Novjorko]]<ref>Allen, Roger; al-Baze'i, Sa'd (1993). "Thaqafah al-sahra': Dirasah fi adab al-jazirah al-'Arabiyyah al-mu'asir". ''[[World Literature Today]]''. '''67''' (1): 225. [[doi:10.2307/40149019]]. ISSN 0196-3570. JSTOR 40149019.</ref>. == Stilo == La romanoj de Khoury elstaras je sia kompleksa aliro al politikaj temoj same kiel fundamentaj demandoj pri [[homa konduto]]. Lia eposa metodo tendencas impliki [[Interna monologo|internan monologon]], kiu foje kulminas per ekesto de [[konscio]]. En siaj lastaj verkoj, li frekventis uzi elementojn de la parola araba lingvo, kvankam la romanoj restis plejparte skribitaj en la literatura lingvo. La uzo de parolita dialekto aldonas al la kredindeco kaj alirebleco de liaj rakontoj. Dum la uzo de la parola lingvo estas relative ofta en dialogoj en moderna araba literaturo, Khoury ankaŭ uzas ĝin en la ĉefintrigo, nekutima paŝo sed forte identigita kun la stilo de Khoury. == Verkaro (elekto) == === Romanoj === * 1975 ''La ligoj de la cirklo'' * 1977 ''La monteto'' * 1981 ''La pordoj de la urbo'' * 1981 ''Blankaj Vizaĝoj'' * 1989 ''La vojaĝo de la malgranda Gandhi'' * 1992 ''Parfumo'' ''de'' la ''paradizo'', * 1993 ''La reĝlando de la fremduloj'' * 1994 ''La kofreto kun sekretoj'' * 1998 ''La pordo de la suno'' * 2000 ''La odoro de la sapo'' * 2004 ''Yalo'', * 2007 ''Kvazaŭ ŝi dormis'', * 2009 ''La Kofro de la sekretoj'', * 2013 Romitaj speguloj, ''Sinalcol'', * 2018 ''La infanoj de la geto: Mi nomiĝas Adam,'' === Noveloj === * 1984 ''La nominala Frazo'' === Eseoj === * 1974 ''La esplorado de horizonto'' * 1979 ''Poezia kritiko'' * 1982 ''La memoro perdita'' * 1985 ''La tempo de la okupado'' * 1987 ''La malgranda monto'', * 1995 ''La malgranda viro kaj la milito'', * 2000 ''Nova domo kaj la rozo'' * 2002 ''La pordo de la suno'', * 2004 ''Yalo'', * 2004 ''La malgranda viro kaj la milito'', == Palestinaj rifuĝintoj == La romano ''Bab al-Shams'' (باب الشمس) aŭ en [[Esperanto]] ''La pordo de la Suno'' (1998) rakontas la epopeon de la palestinaj rifuĝintoj en [[Libano]] ekde la "Nakba" en [[1948]]. Ĝi elvokas en subtila maniero la ideojn pri la rememoro, vero kaj atesto. La egipta filmisto Yousry Nasrallah faris filmon surbaze de tiu libro. Intervjuita de la [[Israelo|israela]] ĵurnalo [[Jediot Aĥronot|Yediot Aharonot]] sekve de la eldono en [[Hebrea lingvo|hebrea]] de la romano, Khoury klarigis:<blockquote>Kiam mi prilaboris ĉi tiun libron, mi malkovris ke la "alia" estas spegulo de "mi". Ĉar mi verkis preskaŭ duonjarcenton pri la palestina sperto, ne eblis legi ĉi tiun sperton krom en la spegulo de la israela 'alia'. Pro tio, kiam mi verkis ĉi tiun romanon, mi multe klopodis eviti la stereotipojn de la palestinano, sed ankaŭ la stereotipojn de la israelano kiel tiu aperas en la araba literaturo kaj specife en la palestina literaturo de [[Ghassan Kanafani]], ekzemple, aŭ eĉ de [[Emil Habibi]]. La israelano ne nur estas la policisto aŭ la okupanto, li estas la "alia", kiu ankaŭ havas homan sperton, kaj ni bezonas tiun sperton. Nia legado de lia sperto estas spegulo por nia legado de la palestina sperto.</blockquote> == Vidu ankaŭ == [[Palestinaj rifuĝintoj]] == Noto kaj referencoj == {{Portalo|littérature|Liban}}Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la artikolo [[:fr:Elias_Khoury|Elias Khoury]] en la franca vikipedio, [https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Elias_Khoury&action=history listo de aŭtoroj]. {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Khoury, Elias}} [[Kategorio:Libanaj verkistoj]] r2vdq34ly2ke6gmrjvreh538pxdn00d 9423625 9423624 2026-07-08T18:49:56Z Sj1mor 12103 9423625 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Elias Khoury''' [ĥuri] ([[Araba lingvo|arabe]]: {{Lang|rtl|ar|الياس خوري}}; naskiĝis la 12-an de julio {{Dato|12|juillet|1948}} en [[Bejruto]] - mortis la 15-an de septembro [[2024]], samloke) estis [[Libano|libana]] romanverkisto, [[dramaturgo]] kaj kritikisto. Li publikigis ĉirkaŭ dek romanoj, teatraĵojn kaj eseojn. Li estis ĉefredaktoro de ''Al-Mulhaq'', la semajna suplemento de la libana ĵurnalo ''[[Al-Nahar]]'', kaj estis intelektulo de internacia famo<ref>Cachia, Pierre; Campbell, Robert B. (July 1998). "A Aʿlām al-adab al-ʿarabī al-muʿaṣir: Siyar wa siyar dhātiyya. English Title Page: Contemporary Arab Writers: Biographies and Autobiographies". ''Journal of the American Oriental Society''. '''118''' (3): 410. doi:[[doi:10.2307/606073|10.2307/606073]]. ISSN 0003-0279. JSTOR 606073.</ref>. La verkoj de Elias Khoury estis tradukitaj en [[Angla lingvo|angla]]<nowiki/>n, [[Franca lingvo|francan]], [[Germana lingvo|germana]]<nowiki/>n, [[Hebrea lingvo|hebrea]]<nowiki/>n, [[Itala lingvo|itala]]<nowiki/>n, [[Kataluna lingvo|kataluna]]<nowiki/>n kaj [[Sveda lingvo|svedan]]. Li ankaŭ instruis ĉe la [[Universitato Kolumbio]] en Novjorko, ĉe la [[Usona Universitato de Bejruto]], ĉe la [[Universitato Libana]] kaj ĉe la [[Universitato de Novjorko]]<ref>Allen, Roger; al-Baze'i, Sa'd (1993). "Thaqafah al-sahra': Dirasah fi adab al-jazirah al-'Arabiyyah al-mu'asir". ''[[World Literature Today]]''. '''67''' (1): 225. [[doi:10.2307/40149019]]. ISSN 0196-3570. JSTOR 40149019.</ref>. == Stilo == La romanoj de Khoury elstaras je sia kompleksa aliro al politikaj temoj same kiel fundamentaj demandoj pri [[homa konduto]]. Lia eposa metodo tendencas impliki [[Interna monologo|internan monologon]], kiu foje kulminas per ekesto de [[konscio]]. En siaj lastaj verkoj, li frekventis uzi elementojn de la parola araba lingvo, kvankam la romanoj restis plejparte skribitaj en la literatura lingvo. La uzo de parolita dialekto aldonas al la kredindeco kaj alirebleco de liaj rakontoj. Dum la uzo de la parola lingvo estas relative ofta en dialogoj en moderna araba literaturo, Khoury ankaŭ uzas ĝin en la ĉefintrigo, nekutima paŝo sed forte identigita kun la stilo de Khoury. == Verkaro (elekto) == === Romanoj === * 1975 ''La ligoj de la cirklo'' * 1977 ''La monteto'' * 1981 ''La pordoj de la urbo'' * 1981 ''Blankaj Vizaĝoj'' * 1989 ''La vojaĝo de la malgranda Gandhi'' * 1992 ''Parfumo'' ''de'' la ''paradizo'', * 1993 ''La reĝlando de la fremduloj'' * 1994 ''La kofreto kun sekretoj'' * 1998 ''La pordo de la suno'' * 2000 ''La odoro de la sapo'' * 2004 ''Yalo'', * 2007 ''Kvazaŭ ŝi dormis'', * 2009 ''La Kofro de la sekretoj'', * 2013 Romitaj speguloj, ''Sinalcol'', * 2018 ''La infanoj de la geto: Mi nomiĝas Adam,'' === Noveloj === * 1984 ''La nominala Frazo'' === Eseoj === * 1974 ''La esplorado de horizonto'' * 1979 ''Poezia kritiko'' * 1982 ''La memoro perdita'' * 1985 ''La tempo de la okupado'' * 1987 ''La malgranda monto'', * 1995 ''La malgranda viro kaj la milito'', * 2000 ''Nova domo kaj la rozo'' * 2002 ''La pordo de la suno'', * 2004 ''Yalo'', * 2004 ''La malgranda viro kaj la milito'', == Palestinaj rifuĝintoj == La romano ''Bab al-Shams'' (باب الشمس) aŭ en [[Esperanto]] ''La pordo de la Suno'' (1998) rakontas la epopeon de la palestinaj rifuĝintoj en [[Libano]] ekde la "Nakba" en [[1948]]. Ĝi elvokas en subtila maniero la ideojn pri la rememoro, vero kaj atesto. La egipta filmisto Yousry Nasrallah faris filmon surbaze de tiu libro. Intervjuita de la [[Israelo|israela]] ĵurnalo [[Jediot Aĥronot|Yediot Aharonot]] sekve de la eldono en [[Hebrea lingvo|hebrea]] de la romano, Khoury klarigis:<blockquote>Kiam mi prilaboris ĉi tiun libron, mi malkovris ke la "alia" estas spegulo de "mi". Ĉar mi verkis preskaŭ duonjarcenton pri la palestina sperto, ne eblis legi ĉi tiun sperton krom en la spegulo de la israela 'alia'. Pro tio, kiam mi verkis ĉi tiun romanon, mi multe klopodis eviti la stereotipojn de la palestinano, sed ankaŭ la stereotipojn de la israelano kiel tiu aperas en la araba literaturo kaj specife en la palestina literaturo de [[Ghassan Kanafani]], ekzemple, aŭ eĉ de [[Emil Habibi]]. La israelano ne nur estas la policisto aŭ la okupanto, li estas la "alia", kiu ankaŭ havas homan sperton, kaj ni bezonas tiun sperton. Nia legado de lia sperto estas spegulo por nia legado de la palestina sperto.</blockquote> == Vidu ankaŭ == [[Palestinaj rifuĝintoj]] == Noto kaj referencoj == {{Portalo|littérature|Liban}}Tiu ĉi artikolo estas parta traduko de la artikolo [[:fr:Elias_Khoury|Elias Khoury]] en la franca vikipedio, [https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Elias_Khoury&action=history listo de aŭtoroj]. {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Khoury, Elias}} [[Kategorio:Libanaj verkistoj]] bj8cvra9kdepfts39x0az85k8jqhwhu 0 699623 9423712 8795857 2026-07-08T22:27:33Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423712 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Mikalaj "Kolja" Aljaksandraviĉ Lukaŝenka''', {{Lang-be|Мікалай Аляксандравіч Лукашэнка}}, {{Lang-ru|Николай Александрович Лукашенко}} – ''Nikolaj Aleksandroviĉ Lukaŝenko'' (naskiĝis la [[31-an de aŭgusto]] [[2004]] en [[Minsko]]) estas la tria filo de [[Aljaksandr Lukaŝenka]], la prezidanto de [[Belorusio]]. == Biografio == === Frua vivo kaj edukado === [[Dosiero:2020_Moscow_Victory_Day_Parade_072.jpg|eta|Mikalaj kun sia patro dum la parado okaze de la [[Venkotago|Tago de Venko]] en [[Moskvo]], 2020]] Ne ekzistas oficiala informo koncerne la identecon de la patrino de Mikalaj. Tamen, laŭ disvastiĝinta versio, lia patrino estas Irina Abelskaja, iama persona kuracisto de Aljaksandr Lukaŝenka. Aljaksandr Lukaŝenka restas formale edzo de Halina Lukaŝenka, kvankam la paro estas separiĝinta. En 2011 Mikalaj Lukaŝenka eklernis en la mezlernejo de Astraŝicki Haradok. En 2020 li eklernis en la liceo de la [[Belorusa Ŝtata Universitato]]<ref>{{ru}} [https://news.tut.by/society/687192.html ''Николай Лукашенко поступил в Лицей БГУ. Здесь также будет учиться внучка президента Беларуси''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200702001712/https://news.tut.by/society/687192.html |date=2020-07-02 }}, tut.by, 30.06.2020.</ref>. === Publika rolo === Lukaŝenka unuafoje aperis publike en 2008. Li allogis grandan atenton de la [[Amaskomunikilo|amasinformiloj]] ĉar lia patro, prezidanto Aljaksandr Lukaŝenkа, prenis lin kun si al oficialaj ceremonioj kaj ŝtataj vizitoj, ekz. renkontiĝoj kun la [[Venezuelo|venezuela]] prezidanto [[Hugo Chávez]], la prezidanto de [[Rusio]] [[Dmitrij Medvedev]] kaj la [[Benedikto la 16-a|papo Benedikto la 16-a]]. En 2013 Mikalaj allogis plian atenton de la amasinformiloj kiam Aljaksandr deklaris, ke li povus iĝi prezidanto de Belorusio, kio elvokis multajn konjektojn en la gazetaro; en aŭgusto 2020, en la tempo de balota kampanjo li diris tamen, ke ne volas, ke Mikalaj prezidantiĝu<ref>{{ru}} [https://ria.ru/20200806/1575465012.html ''Лукашенко заявил, что не готовит своего младшего сына в преемники'']</ref>. En 2015 Lukaŝenko, en la aĝo de 10 jaroj, partoprenis en sesio de la [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]]. En junio 2020 li kaj lia patro ĉeestis la paradon okaze de la [[Venkotago|Tago de Venko]] sur la [[Ruĝa Placo (Moskvo)|Ruĝa Placo]]<ref>{{ru}} [https://www.tatler.ru/heroes/nikolaj-lukashenko-syn-prezidenta-belorussii-drug-vladimira-putina-i-talantlivyj-muzykant ''Николай Лукашенко — сын президента Белоруссии, друг Владимира Путина и талантливый музыкант''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220223160118/https://www.tatler.ru/heroes/nikolaj-lukashenko-syn-prezidenta-belorussii-drug-vladimira-putina-i-talantlivyj-muzykant |date=2022-02-23 }}</ref>. La 23-an de aŭgusto 2020, en la tempo de la [[Protestoj en Belorusio (2020)|protestoj en Belorusio]], aperis filmregistraĵoj montrantaj Mikalaj Lukaŝenka ĉe la Palaco de Sendependeco en Minsko, kie li videblas kun sia patro, vestita kiel kontraŭtumulta policisto kaj tenanta pafilon<ref>https://t.me/nexta_live/9370</ref><ref>https://t.me/belsat/14694</ref>. Poste aperis foto montranta Mikalaj kun [[Sturmofusilo|aŭtomatpafilo]], sidanta kun sia patro ĉe la tablo de la registaro en la palaco<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://mediazona.by/online/2020/08/23/belvybary-15#34917 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-08-24 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200823090249/https://mediazona.by/online/2020/08/23/belvybary-15#34917 |arkivdato=2020-08-23 }}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Belorusoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 31-an de aŭgusto]] 3pmhj3tgzoonpzoxp94epcxft0393xw 0 706142 9423905 8973165 2026-07-09T09:35:30Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423905 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" cellpadding="5" cellspacing="0" style="width:36%; border-collapse:collapse; text-align:center;" |- | style="text-align:center; font-size:115%"|'''Defendanta ĉampiono''' | style="text-align:center; font-size:115%"|'''Defianto''' |- | width=33% | [[Dosiero:VishyAnand09.jpg|center|Viswanathan Anand|140px]] | width=33% | [[Dosiero:London Chess Classic 2010 Calsen 02.jpg|center|Magnus Carlsen|150px]] |- | style="text-align:center"|'''[[Viswanathan Anand]]''' {{IND}} | style="text-align:center"|'''[[Magnus Carlsen]]''' {{NOR}} |- style="font-size:200%;" | style="text-align:center"|3½ | style="text-align:center"|6½ |- | style="text-align:center"|Naskiĝis la 11an de decembro 1969 <br />43-jaraĝa | style="text-align:center"| Naskiĝis la 30an de novembro 1990 <br />22-jaraĝa |- | style="text-align:center"|Gajninto de la [[Monda Ŝaka Ĉampionumo 2012]] | style="text-align:center"|Gajninto de la [[Kandidata Turniro|Kandidata Turniro 2013]] |- | style="text-align:center"|[[Elo-nombro|Elo]]: 2775 ([[FIDE rangolisto|Monda rangolisto #8]]) | style="text-align:center"|[[Elo-nombro|Elo]]: 2870 ([[FIDE rangolisto|Monda rangolisto #1]]) |- |style="text-align:left"| ← [[Monda Ŝaka Ĉampionumo 2012|2012]] |style="text-align:right"| [[Monda Ŝaka Ĉampionumo 2014|2014]] → |} La '''Monda Ŝaka Ĉampionumo 2013''' estis oficiala [[Monda Ŝaka Ĉampionumo]] la matĉo inter la reganta [[Mondĉampiono pri ŝako|mondĉampiono]] [[Viswanathan Anand]] kaj la defianto [[Magnus Carlsen]]. Anand estis mondĉampiono dum Carlsen klasifikis kiel defianto per venko en la Kandidata Turniro 2013. Ĝi okazis de la 9an ĝis 22an de novembro 2013 en [[Ĉenajo]], [[Barato]], sub la aŭspicio de la [[FIDE]]. Carlsen venkis en la matĉo 6½-3½ post dek el la dek du planitaj ludoj, fariĝante la nova monda ĉampiono. Tio estis anoncita de [[Garri Kasparov]] kaj aliaj kiel la komenco de nova epoko en ŝako, kie Carlsen estas la unua ĉampiono kiu evoluigis sian ludon en la tempo de super-fortaj ŝakkomputiloj.<ref>{{citaĵo el la reto|url= http://time100.time.com/2013/11/25/a-new-king-for-a-new-era-in-chess/|titolo= A New King for a New Era in Chess|titolo-aldono= |alirdato= 2020-06-03|persona nomo= Garry|familia nomo= Kasparov|aŭtoroligilo= |kunaŭtoroj= |redaktinto= |dato= 2013-11-25|formato= |verko= |eldoninto= Time|paĝoj= |lingvo= en|arkivurl= https://web.archive.org/web/20160116121956/http://time100.time.com/2013/11/25/a-new-king-for-a-new-era-in-chess/|arkivdato= 2016-01-16|citaĵo= }}</ref> == Rezultoj == :{| class="wikitable" style="text-align:center; background:white; color:black" |+Monda Ŝaka Ĉampionumo 2013 |- ! !! Elo !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 !! 10 !! 11 !! 12 !! Poentoj |- | align=left | '''[[Viswanathan Anand]]''' {{IND}} || 2775 | style="background:black; color:white" | ½ || ½ | style="background:black; color:white" | ½ || ½ | style="background:black; color:white" | 0 || 0 | ½ || style="background:black; color:white" | ½ | 0 || style="background:black; color:white" | ½ |colspan="2" rowspan="2" align="center"|Ne bezonataj | 3½ |- | align=left | '''[[Magnus Carlsen]]''' {{NOR}} || '''2870''' | ½ || style="background:black; color:white" | ½ | ½ || style="background:black; color:white" | ½ | 1 || style="background:black; color:white" | 1 | style="background:black; color:white" | ½ || ½ | style="background:black; color:white" | 1 || ½ | '''6½''' |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|http://chennai2013.fide.com/}} ({{en}}) * [https://www.youtube.com/user/aicfofficial Monda Ŝaka Ĉampionumo 2013] Jutuba kanalo {{Ŝako}} {{Mondaj Ŝakaj Ĉampionumoj}} [[Kategorio:Mondaj Ŝakaj Ĉampionumoj|2013]] [[Kategorio:Ŝako en Barato]] [[Kategorio:Ŝako en 2013]] s4xigxcbcg0gd4sngj365onsh14hg54 0 719009 9423449 8937638 2026-07-08T16:50:17Z Sj1mor 12103 9423449 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |regiono-ISO=FI |tipo1=reliefo |zomo=8 }} '''Perho''' estas komunumo en Finnlando en provinco [[Meza Ostrobotnio]]. Ĝia areo estas 775,19 km², el kio estas akvo 27,32 km². 31-a de decembro 2020 la komunumo havis 2708 loĝantojn. Administra centro de la komunumo estas kirkvilaĝo de Perho. Pli ol duono de areo de Perho estas marĉo. En Perho fluas rivero Perhonjoki. La najbaraj komunumoj estas Alajärvi, Halsua, Kinnula, Kivijärvi, Kyyjärvi, Lestijärvi, Veteli kaj Vimpeli. Komunumestro de Perho estas en la jaro 2022 Lauri Laajala. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{fi}}) [[Kategorio:Komunumoj de Finnlando]] 90s0ea0hqxohickrb94r68d47o25u20 0 719741 9423454 9366461 2026-07-08T16:50:51Z Sj1mor 12103 9423454 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Toimi Kankaanniemi''' (naskiĝinta la {{daton|26|februaro|1950}} en [[Tyrvää]], malantaŭa Vammala, nuntempa [[Sastamala]]) estas finna konservativa politikisto. Li estas membro de finna parlamento ekde de jaro 1987. Li estis ministro de evoluhelpo kaj senalkoholo. Lia partio estas [[Perussuomalaiset]] (antaŭe [[Kristandemokratoj de Finnlando|Kristandemokratoj]]). En la jaroj 1989–1995 li estis prezidanto de Kristandemokratoj de Finnlando. Li estis komunumestro de [[Siikainen]]. Kankaanniemi havas du filojn kaj unu filinon. Lia elektodistrikto estas la distrikto ''Keski-Suomi'' ([[Meza Finnlando]]). [[Dosiero:Toimi Kankaanniemi.jpg|eta|200ra|maldekstra|Kankaanniemi en finna parlamento.]] {{Projektoj}} {{Vivtempo|Kankaanniemi, Toimi}} [[Kategorio:Finnaj politikistoj]] lp21dzesqrfnhib8qn2f2r9pzlo1vq1 0 719743 9423445 9001213 2026-07-08T16:49:48Z Sj1mor 12103 9423445 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |bildo= <!-- kutime el vikidatumoj--> |regiono-ISO=FI-17 |lando={{Finnlando}} |provinco ={{Satakunta}} |tipo1=reliefo |zomo=8 }} '''Siiakainen''' estas [[komunumo]] en sudokcidenta marborda areo de [[Finnlando]] en provinco [[Satakunta]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Al tiu tera areo aldoniĝas ankoraŭ {{unuo|28.02|km²}} da akvo. La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La komunumestro de Siikainen estas Heli Kaskiluoto.<!--stato fino de 2024 --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} de la komunumo ({{fi}}) [[Dosiero:Siikaisten kotiseutumuseo.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka muzeo}}]] <!-- [[Dosiero:eble ankoraŭ unu|eta|maldekstra|300ra|{{centre|priskribo}}]] --> {{projektoj}} {{ĝermo|Finnlando}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Finnlando]] i167spngab3oaqbv6wo5u5bu1z5ccbr 0 721092 9423452 9344421 2026-07-08T16:50:38Z Sj1mor 12103 9423452 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=FI-04}} '''Pertunmaa''' estas eksa komunumo de [[Finnlando]] en provinco [[Suda Savonio]]. Ĝi estis ligita al [[Mäntyharju]] en komenco de la jaro 2025. La areo de la komunumo estas {{unuo|454.20|km²}}, el kio {{unuo|79.74|km²}} estas akvo. 31-a de decembro 2021 la komunumo havis {{formatnum:1654}} loĝantojn. La komunumo estis fondita en 1926. La lasta komunumestro de Pertunmaa estis Leena Ruotsalainen. Popolkulture kaj dialekte la areo de la eksa komunumo apartenas parte al [[Tavastio]], parte al [[Savonio]]. [[Suontee]] estas grava lago parte en Pertunmaa. Laŭvorte Pertunmaa signifas "landon de [[Bartolomeo]]". En la areo pre jarcentoj vere vivis loka notebla viro Perttu (Bartolomeo), laŭ kiu la areo estis nomita. [[Kategorio:Komunumoj de Finnlando]] hf2nplobhimn4tpcfowimbwwhcjovy5 0 721149 9423450 8558116 2026-07-08T16:50:22Z Sj1mor 12103 9423450 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | provinco = [[Pirkanmaa]] | titolo de administra unuo1 = Eksa gubernio | administra unuo1 = [[Okcidenta Finnlando]] | regiono-ISO = FI-11 }} '''{{PAĜONOMO}}''' estas komunumo en [[Finnlando]]. Ĝi apartenas al la [[Provincoj de Finnlando|provinco]] [[Pirkanmaa]] kaj ĝis 2009 apartenis al la pli vasta gubernio [[Okcidenta Finnlando]]. La komunuma areo estas {{unuo|307|km²}}, el kio estas akvo {{unuo|37|km²}}. Vilaĝoj de Lempäälä estas Ahtiala, Aimala, Alkkula, Hahkala, Hakkari, Haurala, Hemminkilä, Herrala, Hietaniemi, Hollo, Hulaus, Hyrkkäälä, Häihenmatka, Hävättilä, Ihamaa, Innilä, Jokipohja, Kelho, Korkeamäki, Kuivaspää, Kulju, Kuokkala, Kärppälä, Lahti, Lastunen, Lietsamo, Lippo, Lumiainen, Maisenranta, Miemola, Moisio, Nurkkila, Nurmi, Perälä, Pyhältö, Rikala, Ruuhola, Ryynikkä, Sarvikas, Sotavalta, Sukkila, Säijä, Sääksjärvi, Taipale kaj Vaihmala. La 31-an de decembro 2020 la komunumo havis {{nombro|23822}} loĝantojn. Granda plejparto el loĝantoj de Lempäälä loĝas en urbsetlejo de [[Tampere]]. Areo de Lempäälä estas malebena. La plej alta loko estas pinto de monteto Vuoresvuori. Ŝoseoj 3 kaj 9 de Finnlando kaj Helsinko-Tampereo-fervojo iras laŭ Lempäälä. En Lempäälä situas ankaŭ Ideapark, la plej granda vendejaro en Finnlando. Komunumestro de Lempäälä estas ekde 2015 Heidi Rämö. {{ĝermo|Finnlando}} [[Kategorio:Komunumoj de Finnlando]] 20v716snfu88jmdz5ie8uowr59cvduv 0 723740 9423448 9001201 2026-07-08T16:50:10Z Sj1mor 12103 9423448 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |bildo= Säkylä church 2010-05-31.JPG |regiono-ISO=FI-17 |lando={{Finnlando}} |provinco ={{Satakunta}} |tipo1=reliefo |zomo=9 }} '''Säkylä''' estas komunumo de [[Finnlando]] en provinco [[Satakunta]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Al tiu tera areo aldoniĝas ankoraŭ {{unuo|120.96|km²}} da akvo. La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. Komunumestro de Säkylä estas Teijo Mäenpää ekde 2009.<!--ankoraŭ aktualas fine de 2024--> La antaŭe najbara komunumo [[Köyliö]] estis ligita al Säkylä komence de [[2016]]. En la pejzaĝoj de la komunumo speciale menciindas la lago [[Pyhäjärvi (Säkylä)|Pyhäjärvi]] kaj la terspino Säkylänharju. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} de la komunumo ({{fi}}) [[Dosiero:Köyliö church 2010-06-01.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la kieko de la loĝloko [[Köyliö]]}}]] <!-- [[Dosiero:eble ankoraŭ unu|eta|maldekstra|300ra|{{centre|priskribo}}]] --> {{projektoj}} {{ĝermo|Finnlando}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Finnlando]] bh8qtbxvbhipnel9w9bigxxisrvu88r 0 729181 9423599 8953056 2026-07-08T18:01:20Z Tirolischleioans 254019 9423599 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Johann(es) PFEFFINGER''' (naskiĝinta la {{Daton|27|12|1493}} en [[Wasserburg am Inn]], mortinta la {{Daton|1|1|1573}} en [[Lepsiko]]) estis grava [[germanio|germana]] teologo kaj [[reformacio|reformisto]]. == Vivo == Post frekvento de [[latinlernejo]] en Annaberg (Amberg) en 1499, li iĝis en 1515 [[akolito]] kaj en 1518 sub[[diakono]] en [[Salcburgo]]. [[Ordinacio]] sacerdota iĝis en printempo 1518. La sekvajn jarojn li deĵoris en [[Bad Reichenhall]], [[Saalfelden]] kaj en 1521 kiel konventa predikisto en [[Passau]]. En 1523 li eksuspektitis pri ŝato de ideoj de [[Marteno Lutero]] kaj fuĝis je [[Lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]], kie li enmatrikuliĝis en la 15.11.1524. Inter 1527 kaj 1530 li laboris kiel paroĥestro en [[Sonnewalde]]. Forpelite fare de la episkopo de [[Meißen]] li ekpredikistis ĉe la princelektista Klostro Eicha apud [[Naunhof]]. En 1532 li iĝis paroĥestro en [[Belgern]] ĉeestante la oficialan enkondukon de Reformacio en Lepsiko. En la pentekosta mardo de 1539 li faris sian unuan protestantisman predikon en la [[Preĝejo Sankta Nikolao (Lepsiko)]]. Unu jaron pli poste, en la 24.8.1540, li iĝis superintendanto lepsika kaj bakalaŭriĝis en la 6.9.1541 pri teologio ĉe la [[Universitato de Lepsiko]]. Sekve li rajtis fari multajn [[biblio|bibliajn]] [[ekzegezo|ekzegezajn]] seminariojn kaj predikojn, ekz. ankaŭ en [[Glauchau]], kun la komisio pretigi la regionojn de la Schönburg-regado por la nova kredo. En la 6.9.1543 Pfeffinger iĝis [[licencio|licenciulo]] pri teologio kaj en la 10.10.1543 doktoro (cetere la unua doktoro pri teologio Lepsike). Ses monatojn pli malfrue li ekprofesoris. Enprelege li ofte traktis la verkon ''Loci communes'' de [[Filipo Melanktono]]. En la jaroj 1549, 1552, 1555, 1557, 1561, 1565 kaj 1569 li dekanis ĉe la fakultato pri teologio kaj estis en 1555 vickanceliero de la lepsika altlernejo. La saman jaron li atingis la katedestrecon. En 1542 realiĝis sub lia observado la finfina venko de Reformacio en la Schönburg-regionoj. En 1549 li iĝis kapelano en Meißen, konsistoria asesoro kaj ano de dekvira kolegio. Per la en 1555 publikigita tezo - ke dumkonvertiĝe la homoj kune kun la [[Sankta Spirito]] agus - li provokis la t.n. ''sinergian kverelon'' (1555–1560): tio estas sendube - teologihistorie - la plej grava punkto en la scienca vivo de Pfeffinger. Krome li famiĝis kiel aŭtoro de la tre disvastiĝinta edifa libreto ''Trostbüchlein'' kiun komence li faris nur por si mem post la ĉagreniga morto de la filo. En la lepsika urbokvartalo Connewitz nomitis strato por li. == Familio == Pfeffinger nuptis en 1528 en Sonnewalde Bertha Elisabeth Kühlstein (1503-1560), filino de la sonnewald-a burĝo Valentin Kühlstein. Kun ŝi li havis infanojn el kiuj konatas Johannes Pfeffinger (1529-3.9.1551), Martin Pfeffinger († 1534), Paul Pfeffinger (1533-26.7.1576 en Rochlitz) iĝis en 1562 superintendanto en Delitzsch kaj en 1574 en Rochlitz, kaj la filino Elisabeth († 1576) kiu edziniĝis en la 18.11.1550 en Lepsiko al [[Heinrich Salmuth]]. == Verkoj == * Themata ordinariae disputationis, futurae ad diem XXIII mensis Maii, praesidente Ioanne Pfeffingero, sacrae Theologiae Doctore et pastore Ecclesiae Lipsensis, de ministerio tam Ecclesiastico quàm civili, et quod inter haec discrimen sit, applicata ad Evangelii Matthei caput IX. Leipzig 1544 ([http://digitale.bibliothek.uni-halle.de/vd16/content/pageview/3049310 Online] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190102200443/http://digitale.bibliothek.uni-halle.de/vd16/content/pageview/3049310 |date=2019-01-02 }}) * Grüntlicher und warhafftiger Bericht der vorigen und jetzigen für und nach dem Kriege ergangen Handlungen von den Adiaphoris oder Mitteldingen : sampt einer christlichen kurtzen Verantwortung. Leipzig 1550 ([https://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11119226_00005.htmlOnline]) * De Cap. V. Matthaei. Leipzig 1550 ([https://histbest.ub.uni-leipzig.de/rsc/viewer/UBLHistBestCBU_derivate_00000719/off_lips_bapst_36_005.jpg Online]{{404|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) * Von den Traditionibvs, Ceremoniis, Oder Mitteldingen, Christlicher warer bericht : allen lieben Christen in disen letzten und gefehrlichen zeitten, nützlich zu wissen. Leipzig 1550 ([http://daten.digitale-sammlungen.de/0003/bsb00035790/images/index.html?id=00035790&groesser=&fip=ewqxssdasxdsydsdasqrsxdsydewqeaya&no=1&seite=3 Online]) * De gradibus et vocatione ministrorum. Leipzig 1550 ([https://histbest.ub.uni-leipzig.de/rsc/viewer/UBLHistBestCBU_derivate_00000720/off_lips_bapst_34_005.jpg Online]{{404|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) * Capita disputationis de peccato originis. Leipzig 1551 ([https://histbest.ub.uni-leipzig.de/rsc/viewer/UBLHistBestCBU_derivate_00000718/off_lips_bapst_42_005.jpg Online]{{404|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) * Trostbüchlin, aus Gottes Wort/ inn, manicherley vnd schweren fellen, so an folgendem Bladt verzeichnet. Leipzig 1552 ([http://daten.digitale-sammlungen.de/0001/bsb00018776/images/index.html?id=00018776&groesser=&fip=ewqxssdasxdsydsdasqrsxdsydewqeaya&no=4&seite=6 Online]); 1553 ([https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/EAT352IXUPEMSCO72UKCCBAYJV6QBLWO Online] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190412125114/https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/EAT352IXUPEMSCO72UKCCBAYJV6QBLWO |date=2019-04-12 }}); 1554 ([https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/6DWSHMQBVEKHWTA6ZGXLKSB2DZD4P6EN Online] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190412124928/https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/6DWSHMQBVEKHWTA6ZGXLKSB2DZD4P6EN |date=2019-04-12 }}); 1564 ([https://histbest.ub.uni-leipzig.de/rsc/viewer/UBLHistBestCBU_derivate_00000673/pred_1757_003.jpg Online]{{404|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}); 1566 ([https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/JRM3B55M3ZV6HVYBQBBEYXWT2CSFQ4K5 Online] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190412130712/https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/JRM3B55M3ZV6HVYBQBBEYXWT2CSFQ4K5 |date=2019-04-12 }}), Hamburg 1582 ([https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/HT5ALPFT63NG2IMR2BBHNAEBYUIOLRUP Online] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190412125348/https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/HT5ALPFT63NG2IMR2BBHNAEBYUIOLRUP |date=2019-04-12 }}); * Eine Predigt uber die Leich des Durchleuchtigisten Hochgebornen Fürsten und Herren Herren Moritzen Hertzogen und Churfürsten zu Sachssen etc. Hochlöblicher Christlicher und seliger gedechtnis : Gethan zu Leipzig, den 19. Iulii nachmittag, Anno MDLIII. Leipzig 1553 ([http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00080465/images/ Online]) * Unsers Lieben Herrn Jesu Christi Legenda oder Historia, mit lehr und Trost in ein kurtze Summa zusammen gezogen. Leipzig 1553 ([https://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10998160_00005.html Online]) * De libertate voluntatis humanae quaestiones quinque. Leipzig 1555 ([http://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0003/bsb00035713/images/ Online]) * Themata ordinariae disputationis, de vocatione Gentium, proposita. Leipzig 1556 ([http://daten.digitale-sammlungen.de/0002/bsb00029698/images/index.html?id=00029698&groesser=&fip=ewqxssdasxdsydsdasqrsxdsydewqeaya&no=2&seite=4 Online]) * Antwort: Auff die Offentliche Bekentnis der reinen Lare des Evangelii, und Confutation der itzigen Schwermerey, Niclasen von Ambsdorff. Wittenberg 1558 ([https://archive.thulb.uni-jena.de/collections/rsc/viewer/HisBest_derivate_00003000/Wartburg_FS_0197_0005.tif Online]) * Demonstratio manifesti Mendacii: quo infamare conatur Doctorem Joh. Pfeff. libellus quidam maledicus et sycophanticus germanice editus titulo Nicolai ab Amsdorff, Necessaria propter Veritatis assertionem & aversionem Scandali, & tuendam existimationem sincerae doctrinae. Psalm, 140. Acuerunt linguas suas sicut serpentes, venenum aspidum sub labiis eorum. Wittenberg 1558 ([https://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11226010_00003.html Online]) * In hoc Libello continentur utiles Disputationes de praecipuis capitibus doctrinae christianae, quae propositae fuerunt in academica Lipsica. Frankfurt/Oder, 1558 ([https://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb10194412_00003.html Online]) * Capita De Discrimine Baptismi Johannis & Christi, proposita in disputatione ordinaria. Leipzig 1558 ([http://daten.digitale-sammlungen.de/0002/bsb00029891/images/index.html?id=00029891&groesser=&fip=ewqxssdasxdsydsdasqrsxdsydewqeaya&no=5&seite=7 Online]) * Nochmals gruendlicher, klarer, warhafftiger Bericht vnd Bekentnis, der bittern lautern Warheit, reiner Lere, vnstrefflichen Handlungen, vnd vnuermeidliche notwendige Verantwortunge Johannis Pfeffingers Doctoris : Wider den Luegengeist vnd Lesterschrifften newlich in Druck vnter dem Namen Matthiae Flaccij Jllyrici ausgangen. Wittenberg 1559 ([http://daten.digitale-sammlungen.de/0008/bsb00086616/images/index.html?id=00086616&groesser=&fip=ewqxssdasxdsydsdasqrsxdsydewqeaya&no=1&seite=3 Online]) * Ein Predigt vber || der Leich des Gestrengen vnd || Ehrnuehsten Heinrichen von || Lindenaw seligen. Den. 22.|| Julij 1561. Leipzig 1561 ([http://digitale.bibliothek.uni-halle.de/vd16/content/pageview/2881725 Online] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190102195406/http://digitale.bibliothek.uni-halle.de/vd16/content/pageview/2881725 |date=2019-01-02 }}) * Themata de invocatione, proposita ad disputandum ad ordinarie, a Ioanne Pfeffingero Doctore, & Pastore Ecclesiae Christi in urbe Lipsia. Ad ultimam diem Ianuarii, in auditorio Theologorum. Leipzig 1561 ([https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/F4EX2XLBQZHIXJ45R5ARHD27STYMMAMS Online] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190412125001/https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/F4EX2XLBQZHIXJ45R5ARHD27STYMMAMS |date=2019-04-12 }}) * Eine Trostschrifft in Sterbensleufften an die lieben Christen zu Breßlaw geschickt. Leipzig 1568 ([http://daten.digitale-sammlungen.de/0003/bsb00038205/images/index.html?id=00038205&groesser=&fip=ewqxssdasxdsydsdasqrsxdsydewqeaya&no=3&seite=5 Online]); 1581 ([https://reader.digitale-sammlungen.de/resolve/display/bsb11290902.html Online]) * Christliche Legenda das ist die gantze Historia von vnserem lieben Herrn vnd Heylande Jesu Christo, ordentlich in gewisse Stück abgeteilt und nöthige Lehr- und Trost, sat derselben angehengten Application und Gebetlein, mit Fleis zusamen gezogen. Leipzig, 1582, ([https://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11291567_00003.html Online]) == Literaturo == * Laurentius Mathesius: ''Leichpredigt, gehalten bey dem begrebnus des Ehrwirdigen und Hochgelarten Herrn Johan. Pfeffingers, der heiligen Schrifft Doctorn, und der Kirchen zu Leipzig Pastorn und Superintendenten bis in die 34. Jar, welcher an dem newen Jarstag des 73. Jars, umb 3. Uhr nach Mittage, seines Alters im 80. Jar, selig in Gott entschlaffen und in die Pfarkirchen zu S. Nicolaus den 3. Januar zur Erden in sein Ruhebetlein ist bestetigt worden.'' Martorff, Leipzig, 1573 ([https://reader.digitale-sammlungen.de/resolve/display/bsb11099970.html Online]) * {{ADB|25|624|630|Pfeffinger, Johannes|Gotthard Lechler|ADB:Pfeffinger, Johannes}} * Erdmann Hannibal Albrecht: ''Sächsische evangelisch-luther'sche Kirchen- und Predigengeschichte, von ihrem Ursprung an die bis auf gegenwärtige Zeiten.'' Leipzig, 1799, S. 37 ([http://books.google.de/books?id=2hJBAAAAcAAJ&dq=Georg%20Weinrich&pg=PA37#v=onepage&q&f=false Online]) * Friedrich Seifert: ''Johann Pfeffinger – der erste lutherische Pastor zu St. Nikolai und Superintendent in Leipzig.'' In Beiträge zur sächsischen Kirchengeschichte. Johann Ambrosius Barth, Leipzig, 1888, Bd. 4, S. 33 ff. ([http://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/92198/41/0/ Online]) * {{BBKL|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070629045442/http://www.bautz.de/bbkl/p/pfeffinger_j.shtml |band=7|spalten=413-416|autor=[[Karl Friedrich Ulrichs]]|artikel=Pfeffinger, Johann}} * Markus Hein, Helmar Junghans: ''Die Professoren und Dozenten der Theologischen Fakultät der Universität Leipzig von 1409 bis 2009.'' Evangelische Verlagsanstalt, Leipzig, 2009, ISBN 978-3-374-02704-0, S. 250 ff. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * ''[http://www.controversia-et-confessio.de/id/c52dcd8c-d73f-48a7-b3c3-fae006af962a Pfeffinger, Johann].'' Ĉe: Irene Dingel: Controversia et Confessio Digital. * [https://research.uni-leipzig.de/catalogus-professorum-lipsiensium/leipzig/Pfeffinger_1309/ En la lepsika universitatprofesora katalogo] * [http://swb.bsz-bw.de/DB=2.304//CMD?ACT=SRCHA&IKT=8549&TRM=122760441&COOKIE=Us998,Pbszgast,I2017,B20728+,SY,NRecherche-DB,D2.304,E5cf47ca8-4fe,A,H,R77.23.248.85,FY Informo ĉe ''Saksia Bibliografio''] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pfeffinger, Johann}} [[Kategorio:Superintendantoj]] [[Kategorio:Akademianoj]] [[Kategorio:Reformistoj]] [[Kategorio:Germanaj teologoj]] tbhwkuvb1woct00xmvta2ppneby451w 0 730314 9423695 9026528 2026-07-08T20:49:59Z Sj1mor 12103 9423695 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Polydactyly_01_Rhand_AP.jpg|eta|[[Polidaktilio]] - pli alta ol normala nombro da fingroj - estas hereda malsano]] [[Dosiero:Sicklecells.jpg|eta|[[Serpoĉela anemio]] estas unu el la plej konataj kaj plej studataj heredaj malsanoj]] '''Genetika malsano''' aŭ '''malordo''' estas [[Patologio|patologia]] afekcio okazigita per ŝanĝo de la [[genaro]].<ref> Pozo, S. de Castro del; Arellano, José Luis Pérez (2006). [https://books.google.es/books?id=HdOrVw-0h0UC&pg=PA56&dq=enfermedad++trastorno+gen%C3%A9tico+es&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwiuj6_5vKzXAhULvBoKHXwSCggQ6AEIVDAI#v=onepage&q=enfermedad%20trastorno%20gen%C3%A9tico%20es&f=false Manual de patología :-----general.] Elsevier España. ISBN 9788445815403. Konsultita la 29an de Junio 2021. </ref>​ Tiu povas estis ĉu hereda ĉu nehereda; se la [[geno]] ŝanĝita estas en la [[gameto]]j ([[Ovolo (bestoscienco)|ovoloj]] kaj [[spermatozoo]]j) de la genlinio, tiu estos hereda (ĝi pasos el [[generacio]] en generacion); male, se ĝi tuŝas nur la korpajn ĉelojn, ĝi ne estos hereda. Ili povas estis unugenaj, plurgenaj aŭ kromosomaj.<ref> Arderiu, X. Fuentes (1998). [https://books.google.es/books?id=nM8ED6gYou0C&pg=PA1001&dq=monog%C3%A9nicas,+polig%C3%A9nicas+o+cromosomicas&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwiSkLfQvazXAhXM1hoKHZGxAycQ6AEIJjAA#v=onepage&q=monog%C3%A9nicas%2C%20polig%C3%A9nicas%20o%20cromosomicas&f=false Bioquímica clínica y patología molecular.] Reverte. ISBN 9788429118551. Konsultita la 29an de Junio 2021. </ref>​ == Kaŭzoj == Estas variaj eblaj kaŭzoj: * [[Mutacio]], kiel por ekzemplo multaj [[kancero]]j. * [[Trisomio 21|Trisomio]] de la [[kromosomo]]j, kiel en la [[Down-sindromo]], aŭ ripetita duobligo de unu parto de la kromosomo, kiel en la sindromo de fragila [[kromosomo X]] (ikso). * Forigo de unu regiono de unu kromosomo, kiel en la 22q13-foriga sindromo aŭ sindromo Phelan-McDermid, en kiu la pinto de la longa brako de la kromosomo 22 forestas, aŭ de unu kompleta kromosomo, kiel ĉe la sindromo de Turner en kiu mankas unu [[Kromosomo#Homaj kromosomoj|seksa kromosomo]]. * Unu aŭ pliaj [[geno]]j hereditaj de la gepatroj; tiuokaze la malordo estas nomata "hereda malsano". Ofte la gepatroj estas sanaj, se ili estas portantoj de unu [[Dominant-recesiva rilato|recesiva geno]], kiel ĉe la [[mukoviskozeco]], kvankam estas malmultaj genetikaj difektoj dominantaj, kiel [[aĥondroplazio]]. == Epidemiologio == Hodiaŭ, ĉirkaŭ 4.000 genetikaj difektoj estas konataj, kvankam verŝajne multaj malsanoj, kiuj estiĝas kaj kiel ili okazas, ne estas ankoraŭ konataj, estas fakte genetikaj malsanoj. La granda plimulto de genetikaj difektoj estas tre maloftaj kaj okazas po unu homo en malmultaj miloj aŭ milionoj. [[Mukoviskozeco]] estas la plej ofta hereda malsano; ĉirkaŭ 5% da usonaj loĝantoj portas la difektitan genon; unu bebo el ĉiu 2.500 suferas la malsanon kaj ĉirkaŭ 60.000 homoj tra la mondo suferas ĝin. Down-sindromo, menciita supre, estas la plej ofta kromosoma difekto. Ĝi okazas unufoje en 660 naskiĝoj averaĝe, kaj la patrina aĝo havas decidan efikon: ĉe patrinoj en iliaj 20-aj jaroj la proporcio de beboj kun Down-sindromo estas 1 el 5.000, dum ĉe patrinoj 49-jara la salto al unu el 11 beboj. == Notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == *[[Malofta malsano]] == Bibliografio == * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?call=bv.View..ShowTOC&rid=gnd.TOC&depth=2 Genoj kaj malsanoj] * [http://www.cidr.jhmi.edu/ Centro por esplorado de heredaj malsanoj] * [http://omim.org/entry/271900 Canavan disease {{en}}] * [http://omim.org/entry/606482 CHARCOT-MARIE-TOOTH DISEASE, DOMINANT INTERMEDIATE B; CMTDIB {{en}}] * [http://omim.org/entry/261600 Phenylketonuria, PKU {{en}}] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Genetikaj malsanoj| ]] [[Kategorio:Genetiko]] [[Kategorio:Malsanoj]] izqvb8shwkrgxi8cvjeycg1yw0df0o5 0 731382 9423446 9289495 2026-07-08T16:49:57Z Sj1mor 12103 9423446 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |regiono-ISO=FI-16 |lando={{Finnlando}} |provinco ={{Päijänne-Tavastio}} |tipo1=reliefo |zomo=9 }} '''Padasjoki''' estas komunumo de [[Finnlando]] en provinco [[Päijänne-Tavastio]] {{lang-fi|Päijät-Häme}} sur okcidenta strando de lago [[Päijänne]]. Areo de la komunumo estas {{unuo|729.81|km²}}, el kio {{unuo|523.09|km²}} estas tero kaj {{unuo|206.72|km²}} akvo. La 31-an de marto 2021 la komunumo havis {{formatnum:2858}} loĝantojn. Ĝis la jaro 1997 Padasjoki estis parto de Gubernio Tavastio kaj 1997–2010 parto de Gubernio Okcidenta Finnlando. En Padasjoki estas parto de la [[Nacia Parko Päijänne]]. Insuloj de Päijänne en Padasjoki estas k.a. [[Virmailansaari]] kaj [[Kelvenne]]. Ekzistas multaj terspinoj en Padasjoki. La finnlanda ŝoseo 24 inter [[Lahti]] kaj [[Jämsä]] iras tra Padasjoki. En Padasjoki situas 206 lagoj. Ili apartenas al du akvokolektaj areoj: akvokolekta areo de [[Kymijoki]] kaj akvokolekta areo de [[Kokemäenjoki]]. Ekzistas multaj da Natura 2000 -areoj en Padasjoki. Komunumestro de Padasjoki estas en 2026 Juha Rehula. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{oficiala retejo}} ({{fi}}) {{ĝermo|Finnlando}} [[Kategorio:Komunumoj de Finnlando]] qj5h0k17e0pttiwu5jv9oxu6hc7nujk 0 733060 9423451 9001190 2026-07-08T16:50:30Z Sj1mor 12103 9423451 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=FI-07|zomo=8}} '''Puumala''' estas komunumo de [[Finnlando]] en provinco [[Suda Savonio]]. La areo de la komunumo estas {{unuo|1237.75|km²}}, el kio {{unuo|443.57|km²}} estas akvo. La 31-an de marto 2021 Puumala havis {{formatnum:2123}} loĝantojn. Puumala inkludas proksimume 3000 km da rojoj kaj pli ol 700 insulojn. Komunuma centro de Puumala situas sur strando de markolo Puumalansalmi, kio estas aparte grava por enlandakva trafiko en orienta Finnlando. Puumala estas dirita "Ĝibraltaro de [[Saimaa]]". En Puumala situas aparte multe somerdometoj. La industrio de Puumala estas escepta bona. Juva, Mikkeli, Ruokolahti, Savitaipale, Sulkava kaj Taipalsaari estas najbaroj de Puumala. La komunumestro de Puumala estas Niina Kuuva. {{Projektoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Finnlando]] 1qe764pystrkdi8q7ge7yb086qa3r8b 0 733883 9423434 9379690 2026-07-08T16:37:29Z Näin on näreet 255377 [[Uzanto:Moldur]], legu. 9423434 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | bildo = François-Auguste Biard - Le Pasteur Læstadius instruisant les Lapons.jpg | bildo_priskribo = Laestadius predikas al [[sameoj]] }} '''Lestadianismo''' ({{lang-sv|læstadianism}}, {{lang-fi|lestadiolaisuus}}) estas konservativa movado de [[kristana reviviĝo]] ene de la [[luterana eklezio]], nomata laŭ [[Lars Levi Læstadius]] (1800–1861), kiu estis botanikisto kaj pastro en la paroĥoj de Pajala en la svedia diocezo [[Luleå]] kaj Karesuando en svedia [[Laponio]]. Baldaŭ ĝi vastigis speciale al [[Finnlando]]. Ĝi estas difinata luterana grupo. Tamen multaj ĝiaj instruoj, ekzemple pri bapto, eŭkaristio kaj absolvo, malsimilas tre multe el tipa luteranismo. Pro tio ne ĉiuj finnaj teologoj konsideras lestadianismon luterana grupo. La plej granda branĉo de lestadianismo estas [[konservativa lestadianismo]]. La aliaj branĉoj estas multe malpli grandaj. En Finnlando lestadianismo, speciale konservativa lestadianismo, estas iom pensata krom kiel religio ankaŭ kiel subkulturo, kiu inkludas ekzemple multinfanajn familiojn, sentelevidilajn hejmojn kaj eviti plejparton de la muziko. ==Historio== Lestadianismo ekestis nur post la morto de Laestadius. Laestadius ne estis lestadiano. La [[pento]]-[[prediko]]j de Laestadius kaŭzis movadon kiu rapide disvastiĝis tra la regiono [[Norda Kaloto]]. Interalie inter [[sameoj]] multaj ŝanĝis sian vivkonduton kaj malpliigis sian [[alkoholismo]]n. Pli poste ĝi disvastiĝis ankaŭ al [[Nordameriko]]. Plej granda ĝi estas en [[Finnlando]]. Post la morto de Læstadius, lia amiko [[Johan Raattamaa|Johan (en finna ''Juhani'') Raattamaa]] fariĝis gvidanto de la movado. Post lia morto en 1899 la movado dissplitiĝis en plurajn branĉojn. En [[Norvegio]] kaj Nordameriko dominas la [[okcidenta lestadianismo]] ({{lang-sv|västlæstadianism}}, {{lang-fi|esikoislestadiolaisuus}}, ankaŭ nomataj "unuenaskitaj lestadianoj"), en [[Svedio]] (kaj inter svedlingvaj lestadianoj en Finnlando) la [[orienta lestadianismo]] ({{lang-sv|östlæstadianism}}, {{lang-fi|rauhansanalaisuus}}, ankaŭ nomataj "lestadianoj de la vorto de paco"). En Finnlando dominas la [[konservativa lestadianismo]] ({{lang-sv|gammallæstadianism}}, {{lang-fi|vanhoillislestadiolaisuus}}), kiu estas la plej granda branĉo, kun pli ol 100 000 anoj tutmonde. En Finnlando kadre de la [[1960-aj jaroj]] ankoraŭ apartiĝis de la [[konservativa lestadionismo]] la branĉo ''Elämänsanalaisuus'' ([[finna]] signifo laŭvorte "provizo de vivaj vortoj"). Multaj pastroj de konservativa lestadianismo kiel [[Kaarlo Johannes Leinonen]] movis tiam al ''Elämänsanalaisuus''. == Bapto == Unu escepta penso en lestadionismo estas, ke ĉiuj infanoj naskiĝas en kristana kredo. En lestadianismo estas uzata bapto de infano, sed alimaniere ol en plejparto el aliaj infanaj baptaj grupoj, ne estas teologia penso en la lestadianaj grupoj, ke infano ricevus kredon en bapto. Anstataŭe normale en lestadianismo estas kredata, ke infanoj naskiĝas en kristana kredo kaj oni baptu la infanojn, ĉar la infanoj jam kredas aŭtomate. == Vidu ankaŭ == * [[Lestadianismo kaj kontraŭkoncipo]]. == Eksteraj ligiloj == * [https://www.suviseurat.fi/fr retejo pri la someraj kunvenoj de la] [[konservativa lestadianismo]] (jen france, ankaŭ havebla angle, estone, finne, germane, hispane, hungare, ruse kaj svede) {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Lestadianismo| ]] [[Kategorio:Protestantismo en Finnlando]] [[Kategorio:Protestantismo en Svedio]] [[Kategorio:Protestantismo en Norvegio]] [[Kategorio:Ismoj]] 39oh0n9ch5qgv6mm1yr4qr7rsic0nc4 9423442 9423434 2026-07-08T16:43:33Z Näin on näreet 255377 9423442 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo | bildo = François-Auguste Biard - Le Pasteur Læstadius instruisant les Lapons.jpg | bildo_priskribo = Laestadius predikas al [[sameoj]] }} '''Lestadianismo''' ({{lang-sv|læstadianism}}, {{lang-fi|lestadiolaisuus}}) estas konservativa movado de [[kristana reviviĝo]] ene de la [[luterana eklezio]], nomata laŭ [[Lars Levi Læstadius]] (1800–1861), kiu estis botanikisto kaj pastro en la paroĥoj de Pajala en la svedia diocezo [[Luleå]] kaj Karesuando en svedia [[Laponio]]. Baldaŭ ĝi vastigis speciale al [[Finnlando]]. Ĝi estas difinata luterana grupo. Tamen multaj ĝiaj instruoj, ekzemple pri bapto, eŭkaristio kaj absolvo, malsimilas tre multe el tipa luteranismo. Pro tio ne ĉiuj finnaj teologoj konsideras lestadianismon luterana grupo. La plej granda branĉo de lestadianismo estas [[konservativa lestadianismo]]. La aliaj branĉoj estas multe malpli grandaj. En Finnlando lestadianismo, speciale konservativa lestadianismo, estas iom pensata krom kiel religio ankaŭ kiel subkulturo, kiu inkludas ekzemple multinfanajn familiojn, sentelevidilajn hejmojn kaj eviti plejparton de la muziko. ==Historio== Lestadianismo ekestis nur post la morto de Laestadius sub la influo de la agado de [[Johan Raattamaa]]. Laestadius ne estis lestadiano. La [[pento]]-[[prediko]]j de Laestadius kaŭzis movadon kiu rapide disvastiĝis tra la regiono [[Norda Kaloto]]. Interalie inter [[sameoj]] multaj ŝanĝis sian vivkonduton kaj malpliigis sian [[alkoholismo]]n. Neniu alia en Finnlando sukcesis redukti alkoholkonsumon pli ol Laestadius. Pli poste ĝi disvastiĝis ankaŭ al [[Nordameriko]]. Plej granda ĝi estas en [[Finnlando]]. Post la morto de Læstadius, lia amiko [[Johan Raattamaa|Johan (en finna ''Juhani'') Raattamaa]] fariĝis gvidanto de la movado. Post lia morto en 1899 la movado dissplitiĝis en plurajn branĉojn. En [[Norvegio]] kaj Nordameriko dominas la [[okcidenta lestadianismo]] ({{lang-sv|västlæstadianism}}, {{lang-fi|esikoislestadiolaisuus}}, ankaŭ nomataj "unuenaskitaj lestadianoj"), en [[Svedio]] (kaj inter svedlingvaj lestadianoj en Finnlando) la [[orienta lestadianismo]] ({{lang-sv|östlæstadianism}}, {{lang-fi|rauhansanalaisuus}}, ankaŭ nomataj "lestadianoj de la vorto de paco"). En Finnlando dominas la [[konservativa lestadianismo]] ({{lang-sv|gammallæstadianism}}, {{lang-fi|vanhoillislestadiolaisuus}}), kiu estas la plej granda branĉo, kun pli ol 100 000 anoj tutmonde. En Finnlando kadre de la [[1960-aj jaroj]] ankoraŭ apartiĝis de la [[konservativa lestadionismo]] la branĉo ''Elämänsanalaisuus'' ([[finna]] signifo laŭvorte "provizo de vivaj vortoj"). Multaj pastroj de konservativa lestadianismo kiel [[Kaarlo Johannes Leinonen]] movis tiam al ''Elämänsanalaisuus''. == Bapto == Unu escepta penso en lestadionismo estas, ke ĉiuj infanoj naskiĝas en kristana kredo. En lestadianismo estas uzata bapto de infano, sed alimaniere ol en plejparto el aliaj infanaj baptaj grupoj, ne estas teologia penso en la lestadianaj grupoj, ke infano ricevus kredon en bapto. Anstataŭe normale en lestadianismo estas kredata, ke infanoj naskiĝas en kristana kredo kaj oni baptu la infanojn, ĉar la infanoj jam kredas aŭtomate. == Vidu ankaŭ == * [[Lestadianismo kaj kontraŭkoncipo]]. == Eksteraj ligiloj == * [https://www.suviseurat.fi/fr retejo pri la someraj kunvenoj de la] [[konservativa lestadianismo]] (jen france, ankaŭ havebla angle, estone, finne, germane, hispane, hungare, ruse kaj svede) {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Lestadianismo| ]] [[Kategorio:Protestantismo en Finnlando]] [[Kategorio:Protestantismo en Svedio]] [[Kategorio:Protestantismo en Norvegio]] [[Kategorio:Ismoj]] hxyag4q6ox7usbx2whhsqv28spo0h3o 0 738806 9423790 8963641 2026-07-09T04:52:08Z Tirolischleioans 254019 9423790 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo = <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="yellow"><big><big>'''Johannes Forsterus<br />(1496-1556)'''</font></big></big></span> |dosiero =Dictionarium Hebraicum novum (1557).jpeg |priskribo ="Dictionarium Hebraicum novum" verko eldonita en (1557) far Johann Forster. |dato de naskiĝo =[[10-a de julio]] [[1496]] |loko de naskiĝo = [[Augsburg|Aŭgsburgo]] [[Germana regno]] |dato de morto =[[8-a de decembro]] [[1556]] |loko de morto = [[Wittenberg]] [[Germana regno]] | alma_mater = [[Universitato de Ingolstadt]]<br />[[Universitato de Lepsiko]]<br />[[Universitato de Tübingen]]<br />[[Universitato de Wittenberg]] }} '''Johann Forster (1496-1556)''' estis germana luterana teologo, hebreisto, latinisto, orientalisto kaj profesoro pri la hebrea en la Universitato de Wittenberg. Li estis amiko de [[Marteno Lutero]], [[Melanktono]] kaj estis lernanto de [[Johannes Reuchlin]]. == Biografio == Johann Forster estis filo de la seruristo en Aŭgsburgo Veit Forster kaj lia edzino Felitzitas Nagler. Frekventinte lernejon en sia hejmurbo, li enskribiĝis en la Universitato de Ingolstadt la 24-an de septembro, 1515. En 1517 li akiris la akademian diplomon kiel bakalaŭro kaj en januaro 1520 la gradon de magistro en la liberalaj artoj. Li ankaŭ akiris ampleksan scion pri la hebrea lingvo en la "Bavara Ŝtata Universitato" sub gvidado de [[Johannes Reuchlin]]. Kiam Ingolstadt estis frapita de la pesto, Forster translokiĝis al la Universitato de Lepsiko, kie li enmatrikuliĝis en la somera semestro 1521 kaj aŭskultis lecionojn de la humanisto [[Petrus Mosellanus]]. [[Dosiero:JJ Haid - Johann Forster (Schabkunst Augsburg 1747).jpg|eta|maldekstre|300px|<center>Bildo de Johann Forster.</center>]] En majo 1525 li estis nomumita de la konsilio en [[Zwickau]] por instrui la hebrean lingvon al la tiea kolegio. Post vizito al la preĝejo de [[Georgo Spalatino]], [[Antonio Musa Brassavola|Antono Musa]] kaj "Anarg zu Wildenfels" (1490-1539), li petis translokigon ĉar li estis preterpasita kiam la rektoreco de la lernejo estis renomumita. En aprilo 1529 li adiaŭis Zwickau-on kaj sin turnis al la Universitato de Wittenberg, kie li eniris la studentan registron de la universitato la 1-an de junio, 1530. Printempe li ricevis predikan postenon en la [[Kastela preĝejo (Wittenberg)|kastela preĝejo]]. En ĉi tiu posteno li pruvis sin tiel bone, ke laŭ la peto de [[Marteno Lutero]], kiun li helpis kun la traduko de la Biblio, li estis nomumita de la Konsilio de Wittenberg kiel diakono en la urba preĝejo. Forster estis unu el la ĉiutagaj intimaj kunuloj en la domo de Lutero. En 1535, laŭ la peto de la aŭgsburga konsilio, Forster estis sendita kiel predikisto al la preĝejo de Sankta Johano en Aŭgsburgo. Post kiam li fariĝis predikisto ĉe la Sankta Kruca Preĝejo en Aŭgsburgo la 12-an de julio, 1537, li partoprenis en disputoj kun siaj kolegoj kaj la urbestraro. Novembro 1538 estis pasinta. Tial, en decembro 1538, li akceptis la inviton de [[Joakimo Kameraro la Maljuna / Joachim Camerarius la Maljuna|Joachim Camerarius]] alpreni la katedron por la hebrea lingvo en la Universitato de Tübingen. Li alvenis tie la 15-an de januaro, 1539, eniris la teologian fakultaton la 7-an de februaro, 1539 kaj fariĝis profesoro pri la hebrea la 17-an de februaro, 1539. Tie, li doktoriĝis la 8-an de decembro samjare. Tamen lia aliĝo al la ideoj de la reformacio rezultis en la perdo de sia posteno en 1541. En 1541 Forster fariĝis administranto de la rektoro en [[Sankta Laŭrenco (Nurenbergo)|Sankta Lorenco en Nurenbergo]]. La 5-an de oktobro, laŭ peto de la urbestraro de [[Regensburg]]o, li estis sendita tien por kelkaj monatoj por enkonduki la reformacion. La 5-an de januaro 1543 li revenis al [[Nurenbergo]]. La 25-an de septembro 1543, Forster, kiu estis vokita al la graflando Henneberg-Schleusingen por la Reformacio, ricevis sian atestilon pri servo al la Urba Konsilio de Nurenbergo kaj meze de oktobro sian nomumon kiel reformatoro de la graflando de Henneberg-Schleusingen, subskribita de la tiama katolika grafo Vilhelmo la 4-a (1478-1559). Ekde 1544 ĝis 1547 Forster enkondukis la reformacion tie per vizitoj kaj enkonduko de respondaj reformaci-ordoj - inkluzive kun partopreno de Veit Dietrichs (1506-1549) - same kiel ordenigoj (almenaŭ ĝis la Pasko 1547). Disputoj kun la du akuzoj pri eklezia disciplino kaj la sinteno de la grafoj en la alvokoj. La "Milito de Ŝmalkalden" instigis Forster al petado de sia eksigo el la oficejo en 1547. Tamen oficialaj kaj personaj rilatoj, inkluzivante la Domon de la Grafo mem, restis ĝis la lastaj jaroj de Forster. En marto 1548 Forster alprenis sian postenon kiel inspektoron de la diocezo [[Merseburg]]o. Li administris ĉi tiun oficon ĝis ĉirkaŭ Pasko 1549, kiam li denove estis vokita al Wittenberg. Ĉi tie Forster sukcedis la forpasintan [[Caspar Cruciger la malplijuna|Caspar Cruciger la Maljuna]] en la katedro de la profesoro pri teologio kaj hebrea lingvo en la Universitato de Wittenberg kaj en la rilata predikista pozicio same kiel sur la predikejo de la kastela preĝejo. En la lastaj jaroj de sia vivo, Forster povis kompletigi la verkon el sia granda scienca vivo, la plurvoluman "Hebrean-latinan leksikon" ("Dictionarium hebraicum novum", [[Bazelo]], 1557), antaŭ ol morti la 8-an de decembro, 1556. == Verkaro == {{Div col|cols = 3}} * [https://www.google.com.br/books/edition/Dictionarium_Hebraicum_novum/1zRMAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Dictionarium+Hebraicum+novum&printsec=frontcover Dictionarium Hebraicum novum], [[1557]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Commentar_in_omn_reg_iur_lib_duo/6zZFAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Johann+Forster%22&printsec=frontcover Commentariorvm in omnes regvlas jvris. ...], [[1606]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Libri_tres_consultationum_ac_disputation/iOBFAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Johann+Forster%22&printsec=frontcover Consultationum ac disputationum iuridicarum ...], [[1604]] * [https://www.google.com.br/books/edition/JOH_HULSEMANNI_Doctoris_Theologi_in_Acad/qGRmAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Johann+Forster%22&printsec=frontcover Methodus Concionandi], [[1638]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Joanni_Fridericidos_id_est_de_rebus_tum/6NhoAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Johann+Forster%22&printsec=frontcover Friderico Gvilielmo, Dvci Saxoniae, ...], [[1602]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Idranar_Ithrott_edur_Sa_Gyllene_Skriptar/VpPuCXY_KJYC?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Johann+Forster%22&printsec=frontcover Idranar Ithrott edur. Sa Gyllene Skriptargangur Manassis Kongs,...], [[1693]] * Theses de naturali humanae animae origine, Georg Renner, [[1593]] * Commentarius in Esaiam succinctus et perspicuus, [[1664]] * Exercitationum theologicarum disputatio ..., [[1608]] * Cynosura utriusque iuris, sive commentariorum in omnes regulas iuris, tam civilis, quam canonici, Johann Ramus, [[1604]] {{Div col end}} == Literaturo == * [https://persondata.toolforge.org/p/Johann_Forster_(Theologe) Personensuche] * [http://www.worldcat.org/identities/lccn-nr2005-24959/ WorldCat Identities] * [https://www.deutsche-biographie.de/pnd11895623X.html#ndbcontent Deutsche Biographie] * [https://www.mediastorehouse.co.uk/fine-art-finder/artists/theodore-bry/johann-forster-1496-1558-lutheran-theologian-22387458.html Media Store House] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210921023033/https://www.mediastorehouse.co.uk/fine-art-finder/artists/theodore-bry/johann-forster-1496-1558-lutheran-theologian-22387458.html |date=2021-09-21 }} * [https://kalliope-verbund.info/de/eac?eac.id=11895623X Kalliope-Verbund] * [https://www.wlb-stuttgart.de/literatursuche/fachinformationen/theologie/links/theologie-in-wuerttemberg/theologieprofessoren-in-tuebingen-1535-1817/ Württembergische LandesBibliothek] == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 3}} * [[Johannes Reuchlin]] (1455-1522) * [[Marteno Lutero]] (1483-1546) * [[Georgo Spalatino]] (1484-1545) * [[Eobanus Hessus|Helius Eobanus Hessus]] (1488-1540) * [[Petrus Mosellanus]] (1493-1524) * [[Melanktono|Filipo Melanktono]] (1497-1560) * [[Joakimo Kameraro la Maljuna]] (1500-1574) * [[Caspar Cruciger la malplijuna|Caspar Cruciger la Maljuna]] (1504-1548) * [[Teodoro de Bry|Theodor de Bry]] (1528-1598) * [[Jean-Jacques Boissard]] (1528-1602) * [[Johannes Buxtorf]] (1564-1629) * [[Johann Heinrich Zedler]] (1706-1751) {{Div col end}} == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Forster, Johann}} [[Kategorio:Naskiĝintoj la 10-an de julio]] [[Kategorio:Mortintoj la 8-an de decembro]] [[Kategorio:Mortintoj en 1556]] [[Kategorio:Germanaj luteranaj teologoj]] [[Kategorio:Germanaj religiuloj]] [[Kategorio:Germanaj tradukistoj]] [[Kategorio:Germanaj latinistoj]] [[Kategorio:Germanaj hebreistoj]] 6q299eloyuhtgtwqfq77cdyk3tbux6o 0 738875 9423787 9231050 2026-07-09T04:50:42Z Tirolischleioans 254019 9423787 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo = <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="yellow"><big><big>'''Henning Göde<br />(1450-1521)'''</font></big></big></span> |dosiero =HenningGoede.jpg |priskribo =Portreto de Henning Göde surbaze de la bildkolekto de Martin Friedrich Seidel (1621-1693). |dato de naskiĝo =[[1450]] |loko de naskiĝo = [[Werben (Elbo)|Werben]] [[Germana regno]] |dato de morto =[[21-a de januaro]] [[1521]] |loko de morto = [[Wittenberg]] [[Germana regno]] | alma_mater = [[Universitato de Erfurto]]<br />[[Universitato de Wittenberg]] }} '''Henning Göde (1450-1521)''' estis germana juristo, rektoro, kleriko kaj unua profesoro pri teologio en la Universitato de Wittenberg kaj profesoro pri juro en la [[Universitato de Erfurto]]. == Biografio == Göde enmatrikuliĝis en la Universitato de Erfurto en la somera semestro 1464 kaj akiris la akademian gradon kiel "Magistro pri Artoj" en 1474. En 1478 li estis sendita al Romo de la urbo Erfurto por akiri permeson transloĝigi la erfurtan monaĥejo por ke oni konstruu kastelon kiel ĝia anstataŭaĵo. Jam en 1486 li akiris la "Licentia gradum sumendi"<ref>Latine: Permeso por fari la paŝon, dokumento kiu donas permeson por preni ĉiujn rimedojn por solvi situacion.</ref> kaj ekde tiam li povis profesori en la universitato. La 26-an de oktobro, 1489 li doktoriĝis pri ambaŭ juroj, laika kaj eklezia juro, kaj estis akceptita kiel membro de la jura fakultato. En sia funkcio kiel advokato, li asistis la konsiliojn de la urboj, precipe en la norda Germanio. Li ankaŭ laboris por diversaj reĝaj domoj kaj reprezentis ilin kiel bonegan oratoron ĉe dietoj, ŝtataj parlamentoj kaj ĉe pacaj intertraktadoj. Li ankaŭ laboris kiel asesoro de la Urba Konsilio de Erfurto, kies servo estis al li pagita. Per siaj agadoj li atingis vaste agnoskitan reputacion, tiel ke li estis elektita rektoro de la institucio en la Universitato de Erfurto en la vintra semestro 1486 kaj en la vintra semestro 1489. Kiam li iĝis dekano de la jura fakultato, li estis nomumita kanono de la beatae Mariae virginis kolegiata preĝejo. La verkoj, kiujn li lasis, montras, ke, kiel juristo, li elstariĝis super la tiutempa mezumo. Li estis malferma al novaj ideoj, kaj instigis siajn studentojn studi puran filozofion, kaj estis sincera apoganto de la emerĝanta humanismo. En 1509 okazis disputoj kun la konsilio de Erfurto, kaj rezulte Göde forlasis la urbon la 13-an de julio. Li turnis sin al Gotha por disponigi sin kiel princa konsilio por la patronoj de Wettin. Somere 1510 al li estis ofertita la ĉefprofesoro de la jura fakultato fare de [[Frederiko la 3-a (Saksio)|Frederiko la Saĝa]] en la saksia elektorezidejo en la Universitato de Wittenberg. Li ekoficis la 8-an de oktobro, iĝante preposto de la [[Kastela preĝejo (Wittenberg)|kastela preĝejo]] kaj prelegante pri la dekreto "De constitutionibus". Kiel konsilisto de la elektisto, li estis aktiva ĝis la elekto de [[Karlo la 5-a (Sankta Romia Imperio)|Karolo la 5-a]] kiel imperiestro. Göde ne komprenis la teologion de la reformacio, kiu ĵus aperis per Marteno Lutero, ĉar li dubis pri ĝia seriozeco. En sia sinteno antaŭ la kurio, li deklaris, ke li volas rezervi sian propran sendependan juĝon kaj estas sufiĉe neŭtrala pri ĉi tiu demando. Li do malvarme komentis, ke la [[Buleo (papo)|Malpermeso-Buleo]]<ref>Exsurge Domine (Leviĝu, Sinjoro)</ref> de la 13-a de junio 1520 ne multe damaĝus pro formomanko. En 1516 okazis repaciĝo kun la konsilio de Erfurto kaj Göde revenis tien, sed tuj reiris al Wittenberg kie li mortis tie fraŭla kaj seninfana. Kiel riĉulo, li havis riĉaĵon je 15 mil guldenoj kaj domon en Erfurto. Ĉi tiu fortuno venis en la manojn de la [[universitato de Wittenberg]] kaj estis uzata por pagi stipendiojn. Li trovis sian finan ripozejon en la kastela preĝejo de Wittenberg. Estas bronza plako sur la tombo, ĵetita de Peter Vischer (1455-1529) en Nurenbergo. La samo videblas denove en la Katedralo de Erfurto, ĉar Göde estis kanoniko tie. [[Dosiero:De Libellis formandis (1552).jpeg|eta|maldekstre|380px|<center>De Libellis formandis, eldonita en ([[1552]]) far Henning Göde (1450-1521).</center>]] == Verkaro == {{Div col|cols = 3}} * Mandat an den Klerus, [[1509]] * Nec noua. nec nullis exemplis prodita res est Sacra deo populis scripta legenda dari Precipue ceu praesentis referentia Christi Horrores., [[1520]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Ordinis_judiciarii_processus_de_novo_ed/iyBnAAAAcAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=inauthor:%22Henning+G%C3%B6de%22&printsec=frontcover Ordinis judiciarii processus ...], [[1538]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Consilia_Henningi_Goden/2WhkAAAAcAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=inauthor:%22Henning+G%C3%B6de%22&printsec=frontcover Consilia reverendi et clarissimi ac ingenio eruditione...], Melchior Kling, Wittenberg, [[1545]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Dn_Henningi_Goeden_Havelbergensis_Ivreco/OxU8AAAAcAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=G%C3%B6de,+Henning+super+authentico&pg=PP134&printsec=frontcover Dn. Henningi Goeden Havelbergensis Ivreconsulti clarißimi, Iudiciarij ordinis Processus], [[1552]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Dn_Henningi_Goeden_Havelbergensis_Ivreco/OxU8AAAAcAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=inauthor:%22Henning+G%C3%B6de%22&printsec=frontcover Iudiciarij ordinis Processus], [[1552]] * Processus. Item Dom. Odofredi summa de libellis formandis, [[1552]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Dn_Rofredi_Beneuentani_Tractatus_in_quo/FM2zO51WIn8C?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=inauthor:%22Henning+G%C3%B6de%22&printsec=frontcover Tractatus in quo ordinis iudiciarij...], [[1561]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Processus_ordinis_iudiciarii/VRU8AAAAcAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=inauthor:%22Henning+G%C3%B6de%22&printsec=frontcover Processus ordinis iudiciarii], [[1563]] * [https://www.google.com.br/books/edition/Consilia_Celeberrimi_ac_ingenio_eruditio/vmJXAAAAcAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=inauthor:%22Henning+G%C3%B6de%22&printsec=frontcover Consilia Celeberrimi, ac ingenio, eruditione], [[1609]] {{Div col end}} == Literaturo == * [https://persondata.toolforge.org/p/Henning_G%C3%B6de Personensuche] * [https://www.google.com.br/books/edition/Martin_Luther_and_the_Reformation_in_Ger/HWMXAAAAIAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=Henning+G%C3%B6de&pg=PA175&printsec=frontcover Martin Luther and the Reformation in Germany] * [https://www.google.com.br/books/edition/International_Dictionary_of_University_H/6x3S8eM3spAC?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=Henning+G%C3%B6de&pg=PA258&printsec=frontcover International Dictionary of University Histories] * [https://www.google.com.br/books/edition/Christian_Treasury/TldDAQAAMAAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=Henning+G%C3%B6de&pg=PA557&printsec=frontcover The Christian Treasury] * [https://www.google.com.br/books/edition/The_Personal_Luther/IfU4DwAAQBAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=Henning+G%C3%B6de&pg=PA175&printsec=frontcover The Personal Luther: Essays on the Reformer from a Cultural Historical Perspective] * [https://www.google.com.br/books/edition/The_Poetic_Works_of_Helius_Eobanus_Hessu/FtQ6DQAAQBAJ?hl=pt-BR&gbpv=1&dq=Henning+G%C3%B6de+1521&pg=PA338&printsec=frontcover The Poetic Works of Helius Eobanus Hessus] * [http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/adam/adam3/s043.html Melchior Adam] * [https://de.wikisource.org/wiki/ADB%3AG%C3%B6de%2C_Henning_%281._Artikel%29 Wikisource] * [https://www.google.com.br/books/edition/Balde_Bode/S6lmAAAAcAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Maderi+Centuria+Scriptorum+insign.&pg=PA795&printsec=frontcover Allgemeine Deutsche Biographie] * [https://de.wikisource.org/wiki/ADB:G%C3%B6de,_Henning_(2._Artikel) Deutsche Biographie] == Vidu ankaŭ == {{Div col|cols = 3}} * [[Albreĥto (Prusio)|Alberto (Prusio)]] * [[Andreo Karlostado|Andreas Bodenstein]] * [[Eobanus Hessus]] * [[Filipo (Palatinato)|Filipo la Justulo]] * [[Filipo de Palatinato]] * [[Frederiko la 3-a (Saksio)|Frederiko la saĝa]] * [[Gerolamo Cardano]] * [[Girolamo Aleandro|Ĝirolamo Aleandro]] * [[Gregor Brück]] * [[Hans Grüninger]] * [[Hermann von Neuenahr, la maljuna|Hermann von Neuenahr]] * [[Johann von Staupitz|Johannes von Staupitz]] * [[Johannes Cochläus|Johannes Dobeneck]] * [[Johannes Eck]] * [[Johannes Osthusen]] * [[Johannes Petreius]] * [[Johano Frederiko la Grandanima]] * [[Justus Jonas la Maljuna|Jodocus Koch]] * [[Konrad von Megenberg]] * [[Leonhard Thurneysser]] * [[Lucas Cranach la Maljuna]] * [[Marteno Lutero]] * [[Martin Pollich]] * [[Nikolaus von Amsdorf]] * [[Oswald Myconius]] * [[Ulrich von Hutten]] * [[Willibald Pirckheimer]] {{Div col end}} == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Göde, Henning}} [[Kategorio:Mortintoj la 21-an de januaro]] [[Kategorio:Germanaj juristoj]] [[Kategorio:Germanaj rektoroj]] o6vrh437x8uf8ddg8ar4slzwriw811l 0 741842 9423453 7685711 2026-07-08T16:50:45Z Sj1mor 12103 9423453 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=FI-19|zomo=8}} '''Pyhäranta''' estas komunumo de [[Finnlando]] en provinco [[Origina Finnlando]]. Ĝia areo estas {{unuo|291.74|km²}}. El ĝi estas tero {{unuo|143.51|km²}}, maro {{unuo|143.36|km²}} kaj enlanda akvo {{unuo|4.87|km²}}. En la 30-a de junio 2021 la komunumo Pyhäranta havis {{formatnum:1983}} loĝantojn. La komunuma centro estas Rohdainen. En Rohdainen estas ekzemple [[butiko]], [[banko]], [[kafejo]], sancentro kaj kampadejo. La komunumestro en la jaro 2022 estas Harri Hiitiö. Nacia parko de Botnia Maro situas parte en Pyhäranta. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Urboj de Finnlando]] [[Kategorio:Origina Finnlando]] 4t6udf1bw324qcg56xozlokexul9c79 828 747904 9423968 8154771 2026-07-09T10:51:23Z Uzume 26203 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q24733825|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 9423968 Scribunto text/plain -- Original module located at [[:en:Module:Wd]] and [[:en:Module:Wd/i18n]]. require("strict") local p = {} local module_arg = ... local i18n local i18nPath local function loadI18n(aliasesP, frame) local title if frame then -- current module invoked by page/template, get its title from frame title = frame:getTitle() else -- current module included by other module, get its title from ... title = module_arg end if not i18n then i18nPath = title .. "/i18n" i18n = require(i18nPath).init(aliasesP) end end p.claimCommands = { property = "property", properties = "properties", qualifier = "qualifier", qualifiers = "qualifiers", reference = "reference", references = "references" } p.generalCommands = { label = "label", title = "title", description = "description", alias = "alias", aliases = "aliases", badge = "badge", badges = "badges" } p.flags = { linked = "linked", short = "short", raw = "raw", multilanguage = "multilanguage", unit = "unit", ------------- preferred = "preferred", normal = "normal", deprecated = "deprecated", best = "best", future = "future", current = "current", former = "former", edit = "edit", editAtEnd = "edit@end", mdy = "mdy", single = "single", sourced = "sourced" } p.args = { eid = "eid", page = "page", date = "date", globalSiteId = "globalSiteId" } local aliasesP = { coord = "P625", ----------------------- image = "P18", author = "P50", authorNameString = "P2093", publisher = "P123", importedFrom = "P143", wikimediaImportURL = "P4656", statedIn = "P248", pages = "P304", language = "P407", hasPart = "P527", publicationDate = "P577", startTime = "P580", endTime = "P582", chapter = "P792", retrieved = "P813", referenceURL = "P854", sectionVerseOrParagraph = "P958", archiveURL = "P1065", title = "P1476", formatterURL = "P1630", quote = "P1683", shortName = "P1813", definingFormula = "P2534", archiveDate = "P2960", inferredFrom = "P3452", typeOfReference = "P3865", column = "P3903", subjectNamedAs = "P1810", wikidataProperty = "P1687", publishedIn = "P1433", lastUpdate = "P5017" } local aliasesQ = { percentage = "Q11229", prolepticJulianCalendar = "Q1985786", citeWeb = "Q5637226", citeQ = "Q22321052" } local parameters = { property = "%p", qualifier = "%q", reference = "%r", alias = "%a", badge = "%b", separator = "%s", general = "%x" } local formats = { property = "%p[%s][%r]", qualifier = "%q[%s][%r]", reference = "%r", propertyWithQualifier = "%p[ <span style=\"font-size:85\\%\">(%q)</span>][%s][%r]", alias = "%a[%s]", badge = "%b[%s]" } local hookNames = { -- {level_1, level_2} [parameters.property] = {"getProperty"}, [parameters.reference] = {"getReferences", "getReference"}, [parameters.qualifier] = {"getAllQualifiers"}, [parameters.qualifier.."\\d"] = {"getQualifiers", "getQualifier"}, [parameters.alias] = {"getAlias"}, [parameters.badge] = {"getBadge"} } -- default value objects, should NOT be mutated but instead copied local defaultSeparators = { ["sep"] = {" "}, ["sep%s"] = {","}, ["sep%q"] = {"; "}, ["sep%q\\d"] = {", "}, ["sep%r"] = nil, -- none ["punc"] = nil -- none } local rankTable = { ["preferred"] = 1, ["normal"] = 2, ["deprecated"] = 3 } local function replaceAlias(id) if aliasesP[id] then id = aliasesP[id] end return id end local function errorText(code, ...) local text = i18n["errors"][code] if arg then text = mw.ustring.format(text, unpack(arg)) end return text end local function throwError(errorMessage, ...) error(errorText(errorMessage, unpack(arg))) end local function replaceDecimalMark(num) return mw.ustring.gsub(num, "[.]", i18n['numeric']['decimal-mark'], 1) end local function padZeros(num, numDigits) local numZeros local negative = false if num < 0 then negative = true num = num * -1 end num = tostring(num) numZeros = numDigits - num:len() for _ = 1, numZeros do num = "0"..num end if negative then num = "-"..num end return num end local function replaceSpecialChar(chr) if chr == '_' then -- replace underscores with spaces return ' ' else return chr end end local function replaceSpecialChars(str) local chr local esc = false local strOut = "" for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then esc = true else strOut = strOut .. replaceSpecialChar(chr) end else strOut = strOut .. chr esc = false end end return strOut end local function buildWikilink(target, label) if not label or target == label then return "[[" .. target .. "]]" else return "[[" .. target .. "|" .. label .. "]]" end end -- used to make frame.args mutable, to replace #frame.args (which is always 0) -- with the actual amount and to simply copy tables local function copyTable(tIn) if not tIn then return nil end local tOut = {} for i, v in pairs(tIn) do tOut[i] = v end return tOut end -- used to merge output arrays together; -- note that it currently mutates the first input array local function mergeArrays(a1, a2) for i = 1, #a2 do a1[#a1 + 1] = a2[i] end return a1 end local function split(str, del) local out = {} local i, j = str:find(del) if i and j then out[1] = str:sub(1, i - 1) out[2] = str:sub(j + 1) else out[1] = str end return out end local function parseWikidataURL(url) local id if url:match('^http[s]?://') then id = split(url, "Q") if id[2] then return "Q" .. id[2] end end return nil end local function parseDate(dateStr, precision) precision = precision or "d" local i, j, index, ptr local parts = {nil, nil, nil} if dateStr == nil then return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end -- 'T' for snak values, '/' for outputs with '/Julian' attached i, j = dateStr:find("[T/]") if i then dateStr = dateStr:sub(1, i-1) end local from = 1 if dateStr:sub(1,1) == "-" then -- this is a negative number, look further ahead from = 2 end index = 1 ptr = 1 i, j = dateStr:find("-", from) if i then -- year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) -- explicitly give base 10 to prevent error if parts[index] == -0 then parts[index] = tonumber("0") -- for some reason, 'parts[index] = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end if precision == "y" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 i, j = dateStr:find("-", ptr) if i then -- month parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) if precision == "m" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 end end if dateStr:sub(ptr) ~= "" then -- day if we have month, month if we have year, or year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr), 10) end return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end local function datePrecedesDate(aY, aM, aD, bY, bM, bD) if aY == nil or bY == nil then return nil end aM = aM or 1 aD = aD or 1 bM = bM or 1 bD = bD or 1 if aY < bY then return true end if aY > bY then return false end if aM < bM then return true end if aM > bM then return false end if aD < bD then return true end return false end local function getHookName(param, index) if hookNames[param] then return hookNames[param][index] elseif param:len() > 2 then return hookNames[param:sub(1, 2).."\\d"][index] else return nil end end local function alwaysTrue() return true end -- The following function parses a format string. -- -- The example below shows how a parsed string is structured in memory. -- Variables other than 'str' and 'child' are left out for clarity's sake. -- -- Example: -- "A %p B [%s[%q1]] C [%r] D" -- -- Structure: -- [ -- { -- str = "A " -- }, -- { -- str = "%p" -- }, -- { -- str = " B ", -- child = -- [ -- { -- str = "%s", -- child = -- [ -- { -- str = "%q1" -- } -- ] -- } -- ] -- }, -- { -- str = " C ", -- child = -- [ -- { -- str = "%r" -- } -- ] -- }, -- { -- str = " D" -- } -- ] -- local function parseFormat(str) local chr, esc, param, root, cur, prev, new local params = {} local function newObject(array) local obj = {} -- new object obj.str = "" array[#array + 1] = obj -- array{object} obj.parent = array return obj end local function endParam() if param > 0 then if cur.str ~= "" then cur.str = "%"..cur.str cur.param = true params[cur.str] = true cur.parent.req[cur.str] = true prev = cur cur = newObject(cur.parent) end param = 0 end end root = {} -- array root.req = {} cur = newObject(root) prev = nil esc = false param = 0 for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then endParam() esc = true elseif chr == '%' then endParam() if cur.str ~= "" then cur = newObject(cur.parent) end param = 2 elseif chr == '[' then endParam() if prev and cur.str == "" then table.remove(cur.parent) cur = prev end cur.child = {} -- new array cur.child.req = {} cur.child.parent = cur cur = newObject(cur.child) elseif chr == ']' then endParam() if cur.parent.parent then new = newObject(cur.parent.parent.parent) if cur.str == "" then table.remove(cur.parent) end cur = new end else if param > 1 then param = param - 1 elseif param == 1 then if not chr:match('%d') then endParam() end end cur.str = cur.str .. replaceSpecialChar(chr) end else cur.str = cur.str .. chr esc = false end prev = nil end endParam() -- make sure that at least one required parameter has been defined if not next(root.req) then throwError("missing-required-parameter") end -- make sure that the separator parameter "%s" is not amongst the required parameters if root.req[parameters.separator] then throwError("extra-required-parameter", parameters.separator) end return root, params end local function sortOnRank(claims) local rankPos local ranks = {{}, {}, {}, {}} -- preferred, normal, deprecated, (default) local sorted = {} for _, v in ipairs(claims) do rankPos = rankTable[v.rank] or 4 ranks[rankPos][#ranks[rankPos] + 1] = v end sorted = ranks[1] sorted = mergeArrays(sorted, ranks[2]) sorted = mergeArrays(sorted, ranks[3]) return sorted end local function isValueInTable(searchedItem, inputTable) for _, item in pairs(inputTable) do if item == searchedItem then return true end end return false end local Config = {} -- allows for recursive calls function Config:new() local cfg = {} setmetatable(cfg, self) self.__index = self cfg.separators = { -- single value objects wrapped in arrays so that we can pass by reference ["sep"] = {copyTable(defaultSeparators["sep"])}, ["sep%s"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%s"])}, ["sep%q"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q"])}, ["sep%r"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%r"])}, ["punc"] = {copyTable(defaultSeparators["punc"])} } cfg.entity = nil cfg.entityID = nil cfg.propertyID = nil cfg.propertyValue = nil cfg.qualifierIDs = {} cfg.qualifierIDsAndValues = {} cfg.bestRank = true cfg.ranks = {true, true, false} -- preferred = true, normal = true, deprecated = false cfg.foundRank = #cfg.ranks cfg.flagBest = false cfg.flagRank = false cfg.periods = {true, true, true} -- future = true, current = true, former = true cfg.flagPeriod = false cfg.atDate = {parseDate(os.date('!%Y-%m-%d'))} -- today as {year, month, day} cfg.mdyDate = false cfg.singleClaim = false cfg.sourcedOnly = false cfg.editable = false cfg.editAtEnd = false cfg.inSitelinks = false cfg.langCode = mw.language.getContentLanguage().code cfg.langName = mw.language.fetchLanguageName(cfg.langCode, cfg.langCode) cfg.langObj = mw.language.new(cfg.langCode) cfg.siteID = mw.wikibase.getGlobalSiteId() cfg.states = {} cfg.states.qualifiersCount = 0 cfg.curState = nil cfg.prefetchedRefs = nil return cfg end local State = {} function State:new(cfg, type) local stt = {} setmetatable(stt, self) self.__index = self stt.conf = cfg stt.type = type stt.results = {} stt.parsedFormat = {} stt.separator = {} stt.movSeparator = {} stt.puncMark = {} stt.linked = false stt.rawValue = false stt.shortName = false stt.anyLanguage = false stt.unitOnly = false stt.singleValue = false return stt end -- if id == nil then item connected to current page is used function Config:getLabel(id, raw, link, short) local label = nil local prefix, title= "", nil if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if not id then return "" end end id = id:upper() -- just to be sure if raw then -- check if given id actually exists if mw.wikibase.isValidEntityId(id) and mw.wikibase.entityExists(id) then label = id end prefix, title = "d:Special:EntityPage/", label -- may be nil else -- try short name first if requested if short then label = p._property{aliasesP.shortName, [p.args.eid] = id} -- get short name if label == "" then label = nil end end -- get label if not label then label = mw.wikibase.getLabel(id) end end if not label then label = "" elseif link then -- build a link if requested if not title then if id:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(id) elseif id:sub(1,1) == "P" then -- properties have no sitelink, link to Wikidata instead prefix, title = "d:Special:EntityPage/", id end end label = mw.text.nowiki(label) -- escape raw label text so it cannot be wikitext markup if title then label = buildWikilink(prefix .. title, label) end end return label end function Config:getEditIcon() local value = "" local prefix = "" local front = "&nbsp;" local back = "" if self.entityID:sub(1,1) == "P" then prefix = "Property:" end if self.editAtEnd then front = '<span style="float:' if self.langObj:isRTL() then front = front .. 'left' else front = front .. 'right' end front = front .. '">' back = '</span>' end value = "[[File:OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg|frameless|text-top|10px|alt=" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. prefix .. self.entityID .. "?uselang=" .. self.langCode if self.propertyID then value = value .. "#" .. self.propertyID elseif self.inSitelinks then value = value .. "#sitelinks-wikipedia" end value = value .. "|" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "]]" return front .. value .. back end -- used to create the final output string when it's all done, so that for references the -- function extensionTag("ref", ...) is only called when they really ended up in the final output function Config:concatValues(valuesArray) local outString = "" local j, skip for i = 1, #valuesArray do -- check if this is a reference if valuesArray[i].refHash then j = i - 1 skip = false -- skip this reference if it is part of a continuous row of references that already contains the exact same reference while valuesArray[j] and valuesArray[j].refHash do if valuesArray[i].refHash == valuesArray[j].refHash then skip = true break end j = j - 1 end if not skip then -- add <ref> tag with the reference's hash as its name (to deduplicate references) outString = outString .. mw.getCurrentFrame():extensionTag("ref", valuesArray[i][1], {name = valuesArray[i].refHash}) end else outString = outString .. valuesArray[i][1] end end return outString end function Config:convertUnit(unit, raw, link, short, unitOnly) local space = " " local label = "" local itemID if unit == "" or unit == "1" then return nil end if unitOnly then space = "" end itemID = parseWikidataURL(unit) if itemID then if itemID == aliasesQ.percentage then return "%" else label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label ~= "" then return space .. label end end end return "" end function State:getValue(snak) return self.conf:getValue(snak, self.rawValue, self.linked, self.shortName, self.anyLanguage, self.unitOnly, false, self.type:sub(1,2)) end function Config:getValue(snak, raw, link, short, anyLang, unitOnly, noSpecial, type) if snak.snaktype == 'value' then local datatype = snak.datavalue.type local subtype = snak.datatype local datavalue = snak.datavalue.value if datatype == 'string' then if subtype == 'url' and link then -- create link explicitly if raw then -- will render as a linked number like [1] return "[" .. datavalue .. "]" else return "[" .. datavalue .. " " .. datavalue .. "]" end elseif subtype == 'commonsMedia' then if link then return buildWikilink("c:File:" .. datavalue, datavalue) elseif not raw then return "[[File:" .. datavalue .. "]]" else return datavalue end elseif subtype == 'geo-shape' and link then return buildWikilink("c:" .. datavalue, datavalue) elseif subtype == 'math' and not raw then local attribute = nil if (type == parameters.property or (type == parameters.qualifier and self.propertyID == aliasesP.hasPart)) and snak.property == aliasesP.definingFormula then attribute = {qid = self.entityID} end return mw.getCurrentFrame():extensionTag("math", datavalue, attribute) elseif subtype == 'external-id' and link then local url = p._property{aliasesP.formatterURL, [p.args.eid] = snak.property} -- get formatter URL if url ~= "" then url = mw.ustring.gsub(url, "$1", datavalue) return "[" .. url .. " " .. datavalue .. "]" else return datavalue end else return datavalue end elseif datatype == 'monolingualtext' then if anyLang or datavalue['language'] == self.langCode then return datavalue['text'] else return nil end elseif datatype == 'quantity' then local value = "" local unit if not unitOnly then -- get value and strip + signs from front value = mw.ustring.gsub(datavalue['amount'], "^%+(.+)$", "%1") if raw then return value end -- replace decimal mark based on locale value = replaceDecimalMark(value) -- add delimiters for readability value = i18n.addDelimiters(value) end unit = self:convertUnit(datavalue['unit'], raw, link, short, unitOnly) if unit then value = value .. unit end return value elseif datatype == 'time' then local y, m, d, p, yDiv, yRound, yFull, value, calendarID, dateStr local yFactor = 1 local sign = 1 local prefix = "" local suffix = "" local mayAddCalendar = false local calendar = "" local precision = datavalue['precision'] if precision == 11 then p = "d" elseif precision == 10 then p = "m" else p = "y" yFactor = 10^(9-precision) end y, m, d = parseDate(datavalue['time'], p) if y < 0 then sign = -1 y = y * sign end -- if precision is tens/hundreds/thousands/millions/billions of years if precision <= 8 then yDiv = y / yFactor -- if precision is tens/hundreds/thousands of years if precision >= 6 then mayAddCalendar = true if precision <= 7 then -- round centuries/millenniums up (e.g. 20th century or 3rd millennium) yRound = math.ceil(yDiv) if not raw then if precision == 6 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['millennium'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['century'] end suffix = i18n.getOrdinalSuffix(yRound) .. suffix else -- if not verbose, take the first year of the century/millennium -- (e.g. 1901 for 20th century or 2001 for 3rd millennium) yRound = (yRound - 1) * yFactor + 1 end else -- precision == 8 -- round decades down (e.g. 2010s) yRound = math.floor(yDiv) * yFactor if not raw then prefix = i18n['datetime']['prefixes']['decade-period'] suffix = i18n['datetime']['suffixes']['decade-period'] end end if raw and sign < 0 then -- if BCE then compensate for "counting backwards" -- (e.g. -2019 for 2010s BCE, -2000 for 20th century BCE or -3000 for 3rd millennium BCE) yRound = yRound + yFactor - 1 end else local yReFactor, yReDiv, yReRound -- round to nearest for tens of thousands of years or more yRound = math.floor(yDiv + 0.5) if yRound == 0 then if precision <= 2 and y ~= 0 then yReFactor = 1e6 yReDiv = y / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years only if we have a whole number of them precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end if yRound == 0 then -- otherwise, take the unrounded (original) number of years precision = 5 yFactor = 1 yRound = y mayAddCalendar = true end end if precision >= 1 and y ~= 0 then yFull = yRound * yFactor yReFactor = 1e9 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to billions of years if we're in that range precision = 0 yFactor = yReFactor yRound = yReRound else yReFactor = 1e6 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years if we're in that range precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end end if not raw then if precision == 3 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['million-years'] elseif precision == 0 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['billion-years'] else yRound = yRound * yFactor if yRound == 1 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['year'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['years'] end end else yRound = yRound * yFactor end end else yRound = y mayAddCalendar = true end if mayAddCalendar then calendarID = parseWikidataURL(datavalue['calendarmodel']) if calendarID and calendarID == aliasesQ.prolepticJulianCalendar then if not raw then if link then calendar = " ("..buildWikilink(i18n['datetime']['julian-calendar'], i18n['datetime']['julian'])..")" else calendar = " ("..i18n['datetime']['julian']..")" end else calendar = "/"..i18n['datetime']['julian'] end end end if not raw then local ce = nil if sign < 0 then ce = i18n['datetime']['BCE'] elseif precision <= 5 then ce = i18n['datetime']['CE'] end if ce then if link then ce = buildWikilink(i18n['datetime']['common-era'], ce) end suffix = suffix .. " " .. ce end value = tostring(yRound) if m then dateStr = self.langObj:formatDate("F", "1-"..m.."-1") if d then if self.mdyDate then dateStr = dateStr .. " " .. d .. "," else dateStr = d .. " " .. dateStr end end value = dateStr .. " " .. value end value = prefix .. value .. suffix .. calendar else value = padZeros(yRound * sign, 4) if m then value = value .. "-" .. padZeros(m, 2) if d then value = value .. "-" .. padZeros(d, 2) end end value = value .. calendar end return value elseif datatype == 'globecoordinate' then -- logic from https://github.com/DataValues/Geo (v4.0.1) local precision, unitsPerDegree, numDigits, strFormat, value, globe local latitude, latConv, latValue, latLink local longitude, lonConv, lonValue, lonLink local latDirection, latDirectionN, latDirectionS, latDirectionEN local lonDirection, lonDirectionE, lonDirectionW, lonDirectionEN local degSymbol, minSymbol, secSymbol, separator local latDegrees = nil local latMinutes = nil local latSeconds = nil local lonDegrees = nil local lonMinutes = nil local lonSeconds = nil local latDegSym = "" local latMinSym = "" local latSecSym = "" local lonDegSym = "" local lonMinSym = "" local lonSecSym = "" local latDirectionEN_N = "N" local latDirectionEN_S = "S" local lonDirectionEN_E = "E" local lonDirectionEN_W = "W" if not raw then latDirectionN = i18n['coord']['latitude-north'] latDirectionS = i18n['coord']['latitude-south'] lonDirectionE = i18n['coord']['longitude-east'] lonDirectionW = i18n['coord']['longitude-west'] degSymbol = i18n['coord']['degrees'] minSymbol = i18n['coord']['minutes'] secSymbol = i18n['coord']['seconds'] separator = i18n['coord']['separator'] else latDirectionN = latDirectionEN_N latDirectionS = latDirectionEN_S lonDirectionE = lonDirectionEN_E lonDirectionW = lonDirectionEN_W degSymbol = "/" minSymbol = "/" secSymbol = "/" separator = "/" end latitude = datavalue['latitude'] longitude = datavalue['longitude'] if latitude < 0 then latDirection = latDirectionS latDirectionEN = latDirectionEN_S latitude = math.abs(latitude) else latDirection = latDirectionN latDirectionEN = latDirectionEN_N end if longitude < 0 then lonDirection = lonDirectionW lonDirectionEN = lonDirectionEN_W longitude = math.abs(longitude) else lonDirection = lonDirectionE lonDirectionEN = lonDirectionEN_E end precision = datavalue['precision'] if not precision or precision <= 0 then precision = 1 / 3600 -- precision not set (correctly), set to arcsecond end -- remove insignificant detail latitude = math.floor(latitude / precision + 0.5) * precision longitude = math.floor(longitude / precision + 0.5) * precision if precision >= 1 - (1 / 60) and precision < 1 then precision = 1 elseif precision >= (1 / 60) - (1 / 3600) and precision < (1 / 60) then precision = 1 / 60 end if precision >= 1 then unitsPerDegree = 1 elseif precision >= (1 / 60) then unitsPerDegree = 60 else unitsPerDegree = 3600 end numDigits = math.ceil(-math.log10(unitsPerDegree * precision)) if numDigits <= 0 then numDigits = tonumber("0") -- for some reason, 'numDigits = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end strFormat = "%." .. numDigits .. "f" if precision >= 1 then latDegrees = strFormat:format(latitude) lonDegrees = strFormat:format(longitude) if not raw then latDegSym = replaceDecimalMark(latDegrees) .. degSymbol lonDegSym = replaceDecimalMark(lonDegrees) .. degSymbol else latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol end else latConv = math.floor(latitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits lonConv = math.floor(longitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits if precision >= (1 / 60) then latMinutes = latConv lonMinutes = lonConv else latSeconds = latConv lonSeconds = lonConv latMinutes = math.floor(latSeconds / 60) lonMinutes = math.floor(lonSeconds / 60) latSeconds = strFormat:format(latSeconds - (latMinutes * 60)) lonSeconds = strFormat:format(lonSeconds - (lonMinutes * 60)) if not raw then latSecSym = replaceDecimalMark(latSeconds) .. secSymbol lonSecSym = replaceDecimalMark(lonSeconds) .. secSymbol else latSecSym = latSeconds .. secSymbol lonSecSym = lonSeconds .. secSymbol end end latDegrees = math.floor(latMinutes / 60) lonDegrees = math.floor(lonMinutes / 60) latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol latMinutes = latMinutes - (latDegrees * 60) lonMinutes = lonMinutes - (lonDegrees * 60) if precision >= (1 / 60) then latMinutes = strFormat:format(latMinutes) lonMinutes = strFormat:format(lonMinutes) if not raw then latMinSym = replaceDecimalMark(latMinutes) .. minSymbol lonMinSym = replaceDecimalMark(lonMinutes) .. minSymbol else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end end latValue = latDegSym .. latMinSym .. latSecSym .. latDirection lonValue = lonDegSym .. lonMinSym .. lonSecSym .. lonDirection value = latValue .. separator .. lonValue if link then globe = parseWikidataURL(datavalue['globe']) if globe then globe = mw.wikibase.getLabelByLang(globe, "en"):lower() else globe = "earth" end latLink = table.concat({latDegrees, latMinutes, latSeconds}, "_") lonLink = table.concat({lonDegrees, lonMinutes, lonSeconds}, "_") value = "[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language="..self.langCode.."&params="..latLink.."_"..latDirectionEN.."_"..lonLink.."_"..lonDirectionEN.."_globe:"..globe.." "..value.."]" end return value elseif datatype == 'wikibase-entityid' then local label local itemID = datavalue['numeric-id'] if subtype == 'wikibase-item' then itemID = "Q" .. itemID elseif subtype == 'wikibase-property' then itemID = "P" .. itemID else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', subtype) .. '</strong>' end label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label == "" then label = nil end return label else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', datatype) .. '</strong>' end elseif snak.snaktype == 'somevalue' and not noSpecial then if raw then return " " -- single space represents 'somevalue' else return i18n['values']['unknown'] end elseif snak.snaktype == 'novalue' and not noSpecial then if raw then return "" -- empty string represents 'novalue' else return i18n['values']['none'] end else return nil end end function Config:getSingleRawQualifier(claim, qualifierID) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[qualifierID] end if qualifiers and qualifiers[1] then return self:getValue(qualifiers[1], true) -- raw = true else return nil end end function Config:snakEqualsValue(snak, value) local snakValue = self:getValue(snak, true) -- raw = true if snakValue and snak.snaktype == 'value' and snak.datavalue.type == 'wikibase-entityid' then value = value:upper() end return snakValue == value end function Config:setRank(rank) local rankPos if rank == p.flags.best then self.bestRank = true self.flagBest = true -- mark that 'best' flag was given return end if rank:sub(1,9) == p.flags.preferred then rankPos = 1 elseif rank:sub(1,6) == p.flags.normal then rankPos = 2 elseif rank:sub(1,10) == p.flags.deprecated then rankPos = 3 else return end -- one of the rank flags was given, check if another one was given before if not self.flagRank then self.ranks = {false, false, false} -- no other rank flag given before, so unset ranks self.bestRank = self.flagBest -- unsets bestRank only if 'best' flag was not given before self.flagRank = true -- mark that a rank flag was given end if rank:sub(-1) == "+" then for i = rankPos, 1, -1 do self.ranks[i] = true end elseif rank:sub(-1) == "-" then for i = rankPos, #self.ranks do self.ranks[i] = true end else self.ranks[rankPos] = true end end function Config:setPeriod(period) local periodPos if period == p.flags.future then periodPos = 1 elseif period == p.flags.current then periodPos = 2 elseif period == p.flags.former then periodPos = 3 else return end -- one of the period flags was given, check if another one was given before if not self.flagPeriod then self.periods = {false, false, false} -- no other period flag given before, so unset periods self.flagPeriod = true -- mark that a period flag was given end self.periods[periodPos] = true end function Config:qualifierMatches(claim, id, value) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[id] end if qualifiers then for _, v in pairs(qualifiers) do if self:snakEqualsValue(v, value) then return true end end elseif value == "" then -- if the qualifier is not present then treat it the same as the special value 'novalue' return true end return false end function Config:rankMatches(rankPos) if self.bestRank then return (self.ranks[rankPos] and self.foundRank >= rankPos) else return self.ranks[rankPos] end end function Config:timeMatches(claim) local startTime = nil local startTimeY = nil local startTimeM = nil local startTimeD = nil local endTime = nil local endTimeY = nil local endTimeM = nil local endTimeD = nil if self.periods[1] and self.periods[2] and self.periods[3] then -- any time return true end startTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.startTime) if startTime and startTime ~= "" and startTime ~= " " then startTimeY, startTimeM, startTimeD = parseDate(startTime) end endTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.endTime) if endTime and endTime ~= "" and endTime ~= " " then endTimeY, endTimeM, endTimeD = parseDate(endTime) end if startTimeY ~= nil and endTimeY ~= nil and datePrecedesDate(endTimeY, endTimeM, endTimeD, startTimeY, startTimeM, startTimeD) then -- invalidate end time if it precedes start time endTimeY = nil endTimeM = nil endTimeD = nil end if self.periods[1] then -- future if startTimeY and datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD) then return true end end if self.periods[2] then -- current if (startTimeY == nil or not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD)) and (endTimeY == nil or datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD)) then return true end end if self.periods[3] then -- former if endTimeY and not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD) then return true end end return false end function Config:processFlag(flag) if not flag then return false end if flag == p.flags.linked then self.curState.linked = true return true elseif flag == p.flags.raw then self.curState.rawValue = true if self.curState == self.states[parameters.reference] then -- raw reference values end with periods and require a separator (other than none) self.separators["sep%r"][1] = {" "} end return true elseif flag == p.flags.short then self.curState.shortName = true return true elseif flag == p.flags.multilanguage then self.curState.anyLanguage = true return true elseif flag == p.flags.unit then self.curState.unitOnly = true return true elseif flag == p.flags.mdy then self.mdyDate = true return true elseif flag == p.flags.single then self.singleClaim = true return true elseif flag == p.flags.sourced then self.sourcedOnly = true return true elseif flag == p.flags.edit then self.editable = true return true elseif flag == p.flags.editAtEnd then self.editable = true self.editAtEnd = true return true elseif flag == p.flags.best or flag:match('^'..p.flags.preferred..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.normal..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.deprecated..'[+-]?$') then self:setRank(flag) return true elseif flag == p.flags.future or flag == p.flags.current or flag == p.flags.former then self:setPeriod(flag) return true elseif flag == "" then -- ignore empty flags and carry on return true else return false end end function Config:processFlagOrCommand(flag) local param = "" if not flag then return false end if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.properties then param = parameters.property elseif flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.qualifiers then self.states.qualifiersCount = self.states.qualifiersCount + 1 param = parameters.qualifier .. self.states.qualifiersCount self.separators["sep"..param] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q\\d"])} elseif flag == p.claimCommands.reference or flag == p.claimCommands.references then param = parameters.reference else return self:processFlag(flag) end if self.states[param] then return false end -- create a new state for each command self.states[param] = State:new(self, param) -- use "%x" as the general parameter name self.states[param].parsedFormat = parseFormat(parameters.general) -- will be overwritten for param=="%p" -- set the separator self.states[param].separator = self.separators["sep"..param] -- will be nil for param=="%p", which will be set separately if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.reference then self.states[param].singleValue = true end self.curState = self.states[param] return true end function Config:processSeparators(args) local sep for i, v in pairs(self.separators) do if args[i] then sep = replaceSpecialChars(args[i]) if sep ~= "" then self.separators[i][1] = {sep} else self.separators[i][1] = nil end end end end function Config:setFormatAndSeparators(state, parsedFormat) state.parsedFormat = parsedFormat state.separator = self.separators["sep"] state.movSeparator = self.separators["sep"..parameters.separator] state.puncMark = self.separators["punc"] end -- determines if a claim has references by prefetching them from the claim using getReferences, -- which applies some filtering that determines if a reference is actually returned, -- and caches the references for later use function State:isSourced(claim) self.conf.prefetchedRefs = self:getReferences(claim) return (#self.conf.prefetchedRefs > 0) end function State:resetCaches() -- any prefetched references of the previous claim must not be used self.conf.prefetchedRefs = nil end function State:claimMatches(claim) local matches, rankPos -- first of all, reset any cached values used for the previous claim self:resetCaches() -- if a property value was given, check if it matches the claim's property value if self.conf.propertyValue then matches = self.conf:snakEqualsValue(claim.mainsnak, self.conf.propertyValue) else matches = true end -- if any qualifier values were given, check if each matches one of the claim's qualifier values for i, v in pairs(self.conf.qualifierIDsAndValues) do matches = (matches and self.conf:qualifierMatches(claim, i, v)) end -- check if the claim's rank and time period match rankPos = rankTable[claim.rank] or 4 matches = (matches and self.conf:rankMatches(rankPos) and self.conf:timeMatches(claim)) -- if only claims with references must be returned, check if this one has any if self.conf.sourcedOnly then matches = (matches and self:isSourced(claim)) -- prefetches and caches references end return matches, rankPos end function State:out() local result -- collection of arrays with value objects local valuesArray -- array with value objects local sep = nil -- value object local out = {} -- array with value objects local function walk(formatTable, result) local valuesArray = {} -- array with value objects for i, v in pairs(formatTable.req) do if not result[i] or not result[i][1] then -- we've got no result for a parameter that is required on this level, -- so skip this level (and its children) by returning an empty result return {} end end for _, v in ipairs(formatTable) do if v.param then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, result[v.str]) elseif v.str ~= "" then valuesArray[#valuesArray + 1] = {v.str} end if v.child then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, walk(v.child, result)) end end return valuesArray end -- iterate through the results from back to front, so that we know when to add separators for i = #self.results, 1, -1 do result = self.results[i] -- if there is already some output, then add the separators if #out > 0 then sep = self.separator[1] -- fixed separator result[parameters.separator] = {self.movSeparator[1]} -- movable separator else sep = nil result[parameters.separator] = {self.puncMark[1]} -- optional punctuation mark end valuesArray = walk(self.parsedFormat, result) if #valuesArray > 0 then if sep then valuesArray[#valuesArray + 1] = sep end out = mergeArrays(valuesArray, out) end end -- reset state before next iteration self.results = {} return out end -- level 1 hook function State:getProperty(claim) local value = {self:getValue(claim.mainsnak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getQualifiers(claim, param) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[self.conf.qualifierIDs[param]] end if qualifiers then -- iterate through claim's qualifier statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[param]:iterate(qualifiers, {[parameters.general] = hookNames[parameters.qualifier.."\\d"][2], count = 1}) -- pass qualifier state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getQualifier(snak) local value = {self:getValue(snak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getAllQualifiers(claim, param, result, hooks) local out = {} -- array with value objects local sep = self.conf.separators["sep"..parameters.qualifier][1] -- value object -- iterate through the output of the separate "qualifier(s)" commands for i = 1, self.conf.states.qualifiersCount do -- if a hook has not been called yet, call it now if not result[parameters.qualifier..i] then self:callHook(parameters.qualifier..i, hooks, claim, result) end -- if there is output for this particular "qualifier(s)" command, then add it if result[parameters.qualifier..i] and result[parameters.qualifier..i][1] then -- if there is already some output, then add the separator if #out > 0 and sep then out[#out + 1] = sep end out = mergeArrays(out, result[parameters.qualifier..i]) end end return out end -- level 1 hook function State:getReferences(claim) if self.conf.prefetchedRefs then -- return references that have been prefetched by isSourced return self.conf.prefetchedRefs end if claim.references then -- iterate through claim's reference statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[parameters.reference]:iterate(claim.references, {[parameters.general] = hookNames[parameters.reference][2], count = 1}) -- pass reference state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getReference(statement) local citeParamMapping = i18n['cite']['param-mapping'] local citeConfig = i18n['cite']['config'] local citeTypes = i18n['cite']['output-types'] -- will hold rendered properties of the reference which are not directly from statement.snaks, -- Namely, is URL generated from an external ID. local additionalProcessedProperties = {} -- for each citation type, there will be an associative array that associates lists of rendered properties -- to citation-template parameters local candidateParams = {} -- like above, but only associates one rendered property to each parameter; if the above variable -- contains more strings for a parameter, the strings will be assigned to numbered params (e.g. "author1") local citeParams = {} local citeErrors = {} local referenceEmpty = true -- will be set to false if at least one parameter is left unremoved local version = 12 -- increment this each time the below logic is changed to avoid conflict errors if not statement.snaks then return {} end -- don't use bot-added references referencing Wikimedia projects or containing "inferred from" (such references are not usable on Wikipedia) if statement.snaks[aliasesP.importedFrom] or statement.snaks[aliasesP.wikimediaImportURL] or statement.snaks[aliasesP.inferredFrom] then return {} end -- don't include "type of reference" if statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] then statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] = nil end -- don't include "image" to prevent littering if statement.snaks[aliasesP.image] then statement.snaks[aliasesP.image] = nil end -- don't include "language" if it is equal to the local one if self:getReferenceDetail(statement.snaks, aliasesP.language) == self.conf.langName then statement.snaks[aliasesP.language] = nil end if statement.snaks[aliasesP.statedIn] and not statement.snaks[aliasesP.referenceURL] then -- "stated in" was given but "reference URL" was not. -- get "Wikidata property" properties from the item in "stated in" -- if any of the returned properties of the external-id datatype is in statement.snaks, generate a link from it and use the link in the reference -- find the "Wikidata property" properties in the item from "stated in" local wikidataPropertiesOfSource = mw.text.split(p._properties{p.flags.raw, aliasesP.wikidataProperty, [p.args.eid] = self.conf:getValue(statement.snaks[aliasesP.statedIn][1], true, false)}, ", ", true) for i, wikidataPropertyOfSource in pairs(wikidataPropertiesOfSource) do if statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] and statement.snaks[wikidataPropertyOfSource][1].datatype == "external-id" then local tempLink = self:getReferenceDetail(statement.snaks, wikidataPropertyOfSource, false, true) -- not raw, linked if mw.ustring.match(tempLink, "^%[%Z- %Z+%]$") then -- getValue returned a URL in square brackets. -- the link is in wiki markup, so strip the square brackets and the display text -- gsub also returns another, discarted value, therefore the result is assigned to tempLink first tempLink = mw.ustring.gsub(tempLink, "^%[(%Z-) %Z+%]$", "%1") additionalProcessedProperties[aliasesP.referenceURL] = {tempLink} statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] = nil break end end end end -- initialize candidateParams and citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do candidateParams[citeType] = {} citeParams[citeType] = {} end -- fill candidateParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do -- This will contain value--priority pairs for each param name. local candidateValuesAndPriorities = {} -- fill candidateValuesAndPriorities for refProperty in pairs(statement.snaks) do if citeErrors[citeType] then break end repeat -- just a simple wrapper to emulate "continue" -- set mappingKey and prefix local mappingKey local prefix = "" if statement.snaks[refProperty][1].datatype == 'external-id' then mappingKey = "external-id" prefix = self.conf:getLabel(refProperty) if prefix ~= "" then prefix = prefix .. " " end else mappingKey = refProperty end local paramName = citeParamMapping[citeType][mappingKey] -- skip properties with empty parameter name if paramName == "" then break -- skip this property for this value of citeType end -- handle unknown properties in the reference if not paramName then referenceEmpty = false local error_message = errorText("unknown-property-in-ref", refProperty) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message break end -- set processedProperty local processedProperty local raw = false -- if the value is wanted raw if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["raw-value-params"] or {}) then raw = true end if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then -- Multiple values may be given. processedProperty = self:getReferenceDetails(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked, true) -- anyLang = true else -- If multiple values are given, all but the first suitable one are discarted. processedProperty = {self:getReferenceDetail(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked and (statement.snaks[refProperty][1].datatype ~= 'url'), true)} -- link = true/false, anyLang = true end if #processedProperty == 0 then break end referenceEmpty = false -- add an empty entry to candidateValuesAndPriorities, if there isn't one already if not candidateValuesAndPriorities[paramName] then candidateValuesAndPriorities[paramName] = {} end -- find the priority of refProperty local thisPropertyPriority = -1 local thisParamPrioritization = citeConfig[citeType]["prioritization"][paramName] if thisParamPrioritization then for i_priority, i_property in ipairs(thisParamPrioritization) do if i_property == refProperty then thisPropertyPriority = i_priority end end end for _, propertyValue in pairs(processedProperty) do table.insert( candidateValuesAndPriorities[paramName], {prefix .. propertyValue, thisPropertyPriority} ) end until true end -- fill candidateParams[citeType] if not citeErrors[citeType] then local compareValuePriorities = function(pair1, pair2) if pair1[2] == -1 and pair2[2] ~= -1 then return false end if pair1[2] ~= -1 and pair2[2] == -1 then return true end return pair1[2] < pair2[2] end -- fill candidateParams[citeType][paramName] for each used param for paramName, _ in pairs(candidateValuesAndPriorities) do table.sort(candidateValuesAndPriorities[paramName], compareValuePriorities) candidateParams[citeType][paramName] = {} for _, valuePriorityPair in ipairs(candidateValuesAndPriorities[paramName]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], valuePriorityPair[1]) end end end end -- handle additional properties for refProperty in pairs(additionalProcessedProperties) do for _, citeType in ipairs(citeTypes) do repeat -- skip if there already have been errors if citeErrors[citeType] then break end local paramName = citeParamMapping[citeType][refProperty] -- handle unknown properties in the reference if not paramName then -- Skip this additional property, but do not cause an error. break end if paramName == "" then break end referenceEmpty = false if not candidateParams[citeType][paramName] then candidateParams[citeType][paramName] = {} end for _, propertyValue in pairs(additionalProcessedProperties[refProperty]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], propertyValue) end until true end end -- fill citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for paramName, paramValues in pairs(candidateParams[citeType]) do if #paramValues == 1 or not isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then citeParams[citeType][paramName] = paramValues[1] else -- There is more than one value for this parameter - the values will -- go into separate numbered parameters (e.g. "author1", "author2") for paramNum, paramValue in pairs(paramValues) do citeParams[citeType][paramName .. paramNum] = paramValue end end end end -- handle missing mandatory parameters for the templates for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for _, requiredCiteParam in pairs(citeConfig[citeType]["mandatory-params"] or {}) do if not citeParams[citeType][requiredCiteParam] then -- The required param is not present. if citeErrors[citeType] then -- Do not override the previous error, if it exists. break end local error_message = errorText("missing-mandatory-param", requiredCiteParam) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message end end end local citeTypeToUse = nil -- choose the output template for _, citeType in ipairs(citeTypes) do if not citeErrors[citeType] then citeTypeToUse = citeType break end end -- set refContent local refContent = "" if citeTypeToUse then local templateToUse = citeConfig[citeTypeToUse]["template"] local paramsToUse = citeParams[citeTypeToUse] if not templateToUse or templateToUse == "" then throwError("no-such-reference-template", tostring(templateToUse), i18nPath, citeTypeToUse) end -- if this module is being substituted then build a regular template call, otherwise expand the template if mw.isSubsting() then for i, v in pairs(paramsToUse) do refContent = refContent .. "|" .. i .. "=" .. v end refContent = "{{" .. templateToUse .. refContent .. "}}" else xpcall( function () refContent = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title=templateToUse, args=paramsToUse} end, function () throwError("no-such-reference-template", templateToUse, i18nPath, citeTypeToUse) end ) end -- If the citation couldn't be displayed using any template, but is not empty (barring ignored propeties), throw an error. elseif not referenceEmpty then refContent = errorText("malformed-reference-header") for _, citeType in ipairs(citeTypes) do refContent = refContent .. errorText("template-failure-reason", citeConfig[citeType]["template"], citeErrors[citeType]) end refContent = refContent .. errorText("malformed-reference-footer") end -- wrap refContent local ref = {} if refContent ~= "" then ref = {refContent} if not self.rawValue then -- this should become a <ref> tag, so save the reference's hash for later ref.refHash = "wikidata-" .. statement.hash .. "-v" .. (tonumber(i18n['version']) + version) end return {ref} else return {} end end -- gets a detail of one particular type for a reference function State:getReferenceDetail(snaks, dType, raw, link, anyLang) local switchLang = anyLang local value = nil if not snaks[dType] then return nil end -- if anyLang, first try the local language and otherwise any language repeat for _, v in ipairs(snaks[dType]) do value = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang and not switchLang, false, true) -- noSpecial = true if value then break end end if value or not anyLang then break end switchLang = not switchLang until anyLang and switchLang return value end -- gets the details of one particular type for a reference function State:getReferenceDetails(snaks, dType, raw, link, anyLang) local values = {} if not snaks[dType] then return {} end for _, v in ipairs(snaks[dType]) do -- if nil is returned then it will not be added to the table values[#values + 1] = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang, false, true) -- noSpecial = true end return values end -- level 1 hook function State:getAlias(object) local value = object.value local title = nil if value and self.linked then if self.conf.entityID:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(self.conf.entityID) elseif self.conf.entityID:sub(1,1) == "P" then title = "d:Property:" .. self.conf.entityID end if title then value = buildWikilink(title, value) end end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getBadge(value) value = self.conf:getLabel(value, self.rawValue, self.linked, self.shortName) if value == "" then value = nil end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end function State:callHook(param, hooks, statement, result) -- call a parameter's hook if it has been defined and if it has not been called before if not result[param] and hooks[param] then local valuesArray = self[hooks[param]](self, statement, param, result, hooks) -- array with value objects -- add to the result if #valuesArray > 0 then result[param] = valuesArray result.count = result.count + 1 else result[param] = {} -- an empty array to indicate that we've tried this hook already return true -- miss == true end end return false end -- iterate through claims, claim's qualifiers or claim's references to collect values function State:iterate(statements, hooks, matchHook) matchHook = matchHook or alwaysTrue local matches = false local rankPos = nil local result, gotRequired for _, v in ipairs(statements) do -- rankPos will be nil for non-claim statements (e.g. qualifiers, references, etc.) matches, rankPos = matchHook(self, v) if matches then result = {count = 0} -- collection of arrays with value objects local function walk(formatTable) local miss for i2, v2 in pairs(formatTable.req) do -- call a hook, adding its return value to the result miss = self:callHook(i2, hooks, v, result) if miss then -- we miss a required value for this level, so return false return false end if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point breaks the loop return true end end for _, v2 in ipairs(formatTable) do if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point prevents further childs from being processed return true end if v2.child then walk(v2.child) end end return true end gotRequired = walk(self.parsedFormat) -- only append the result if we got values for all required parameters on the root level if gotRequired then -- if we have a rankPos (only with matchHook() for complete claims), then update the foundRank if rankPos and self.conf.foundRank > rankPos then self.conf.foundRank = rankPos end -- append the result self.results[#self.results + 1] = result -- break if we only need a single value if self.singleValue then break end end end end return self:out() end local function getEntityId(arg, eid, page, allowOmitPropPrefix, globalSiteId) local id = nil local prop = nil if arg then if arg:sub(1,1) == ":" then page = arg eid = nil elseif arg:sub(1,1):upper() == "Q" or arg:sub(1,9):lower() == "property:" or allowOmitPropPrefix then eid = arg page = nil else prop = arg end end if eid then if eid:sub(1,9):lower() == "property:" then id = replaceAlias(mw.text.trim(eid:sub(10))) if id:sub(1,1):upper() ~= "P" then id = "" end else id = replaceAlias(eid) end elseif page then if page:sub(1,1) == ":" then page = mw.text.trim(page:sub(2)) end id = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(page, globalSiteId) or "" end if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or "" end id = id:upper() if not mw.wikibase.isValidEntityId(id) then id = "" end return id, prop end local function nextArg(args) local arg = args[args.pointer] if arg then args.pointer = args.pointer + 1 return mw.text.trim(arg) else return nil end end local function claimCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg:processFlagOrCommand(funcName) -- process first command (== function name) local lastArg, parsedFormat, formatParams, claims, value local hooks = {count = 0} -- set the date if given; -- must come BEFORE processing the flags if args[p.args.date] then cfg.atDate = {parseDate(args[p.args.date])} cfg.periods = {false, true, false} -- change default time constraint to 'current' end -- process flags and commands repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlagOrCommand(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID, cfg.propertyID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], false, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" then return "" -- we cannot continue without a valid entity ID end cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if not cfg.propertyID then cfg.propertyID = nextArg(args) end cfg.propertyID = replaceAlias(cfg.propertyID) if not cfg.entity or not cfg.propertyID then return "" -- we cannot continue without an entity or a property ID end cfg.propertyID = cfg.propertyID:upper() if not cfg.entity.claims or not cfg.entity.claims[cfg.propertyID] then return "" -- there is no use to continue without any claims end claims = cfg.entity.claims[cfg.propertyID] if cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- do further processing if "qualifier(s)" command was given if #args - args.pointer + 1 > cfg.states.qualifiersCount then -- claim ID or literal value has been given cfg.propertyValue = nextArg(args) end for i = 1, cfg.states.qualifiersCount do -- check if given qualifier ID is an alias and add it cfg.qualifierIDs[parameters.qualifier..i] = replaceAlias(nextArg(args) or ""):upper() end elseif cfg.states[parameters.reference] then -- do further processing if "reference(s)" command was given cfg.propertyValue = nextArg(args) end -- check for special property value 'somevalue' or 'novalue' if cfg.propertyValue then cfg.propertyValue = replaceSpecialChars(cfg.propertyValue) if cfg.propertyValue ~= "" and mw.text.trim(cfg.propertyValue) == "" then cfg.propertyValue = " " -- single space represents 'somevalue', whereas empty string represents 'novalue' else cfg.propertyValue = mw.text.trim(cfg.propertyValue) end end -- parse the desired format, or choose an appropriate format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) elseif cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- "qualifier(s)" command given if cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.propertyWithQualifier) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.qualifier) end elseif cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.property) else -- "reference(s)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.reference) end -- if a "qualifier(s)" command and no "propert(y|ies)" command has been given, make the movable separator a semicolon if cfg.states.qualifiersCount > 0 and not cfg.states[parameters.property] then cfg.separators["sep"..parameters.separator][1] = {";"} end -- if only "reference(s)" has been given, set the default separator to none (except when raw) if cfg.states[parameters.reference] and not cfg.states[parameters.property] and cfg.states.qualifiersCount == 0 and not cfg.states[parameters.reference].rawValue then cfg.separators["sep"][1] = nil end -- if exactly one "qualifier(s)" command has been given, make "sep%q" point to "sep%q1" to make them equivalent if cfg.states.qualifiersCount == 1 then cfg.separators["sep"..parameters.qualifier] = cfg.separators["sep"..parameters.qualifier.."1"] end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hooks that should be called (getProperty, getQualifiers, getReferences); -- only define a hook if both its command ("propert(y|ies)", "reference(s)", "qualifier(s)") and its parameter ("%p", "%r", "%q1", "%q2", "%q3") have been given for i, v in pairs(cfg.states) do -- e.g. 'formatParams["%q1"] or formatParams["%q"]' to define hook even if "%q1" was not defined to be able to build a complete value for "%q" if formatParams[i] or formatParams[i:sub(1, 2)] then hooks[i] = getHookName(i, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end end -- the "%q" parameter is not attached to a state, but is a collection of the results of multiple states (attached to "%q1", "%q2", "%q3", ...); -- so if this parameter is given then this hook must be defined separately, but only if at least one "qualifier(s)" command has been given if formatParams[parameters.qualifier] and cfg.states.qualifiersCount > 0 then hooks[parameters.qualifier] = getHookName(parameters.qualifier, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- create a state for "properties" if it doesn't exist yet, which will be used as a base configuration for each claim iteration; -- must come AFTER defining the hooks if not cfg.states[parameters.property] then cfg.states[parameters.property] = State:new(cfg, parameters.property) -- if the "single" flag has been given then this state should be equivalent to "property" (singular) if cfg.singleClaim then cfg.states[parameters.property].singleValue = true end end -- if the "sourced" flag has been given then create a state for "reference" if it doesn't exist yet, using default values, -- which must exist in order to be able to determine if a claim has any references; -- must come AFTER defining the hooks if cfg.sourcedOnly and not cfg.states[parameters.reference] then cfg:processFlagOrCommand(p.claimCommands.reference) -- use singular "reference" to minimize overhead end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark); -- must come AFTER creating the additonal states cfg:setFormatAndSeparators(cfg.states[parameters.property], parsedFormat) -- process qualifier matching values, analogous to cfg.propertyValue for i, v in pairs(args) do i = tostring(i) if i:match('^[Pp]%d+$') or aliasesP[i] then v = replaceSpecialChars(v) -- check for special qualifier value 'somevalue' if v ~= "" and mw.text.trim(v) == "" then v = " " -- single space represents 'somevalue' end cfg.qualifierIDsAndValues[replaceAlias(i):upper()] = v end end -- first sort the claims on rank to pre-define the order of output (preferred first, then normal, then deprecated) claims = sortOnRank(claims) -- then iterate through the claims to collect values value = cfg:concatValues(cfg.states[parameters.property]:iterate(claims, hooks, State.claimMatches)) -- pass property state with level 1 hooks and matchHook -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned values on Wikidata if cfg.editable and value ~= "" then value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end local function generalCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg.curState = State:new(cfg) local lastArg local value = nil repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlag(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], true, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" or not mw.wikibase.entityExists(cfg.entityID) then return "" -- we cannot continue without an entity end -- serve according to the given command if funcName == p.generalCommands.label then value = cfg:getLabel(cfg.entityID, cfg.curState.rawValue, cfg.curState.linked, cfg.curState.shortName) elseif funcName == p.generalCommands.title then cfg.inSitelinks = true if cfg.entityID:sub(1,1) == "Q" then value = mw.wikibase.getSitelink(cfg.entityID) end if cfg.curState.linked and value then value = buildWikilink(value) end elseif funcName == p.generalCommands.description then value = mw.wikibase.getDescription(cfg.entityID) else local parsedFormat, formatParams local hooks = {count = 0} cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.badge then cfg.curState.singleValue = true end if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.aliases then if not cfg.entity.aliases or not cfg.entity.aliases[cfg.langCode] then return "" -- there is no use to continue without any aliasses end local aliases = cfg.entity.aliases[cfg.langCode] -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.alias) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getAlias); -- only define the hook if the parameter ("%a") has been given if formatParams[parameters.alias] then hooks[parameters.alias] = getHookName(parameters.alias, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(aliases, hooks)) elseif funcName == p.generalCommands.badge or funcName == p.generalCommands.badges then if not cfg.entity.sitelinks or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID] or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges then return "" -- there is no use to continue without any badges end local badges = cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges cfg.inSitelinks = true -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.badge) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getBadge); -- only define the hook if the parameter ("%b") has been given if formatParams[parameters.badge] then hooks[parameters.badge] = getHookName(parameters.badge, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(badges, hooks)) end end value = value or "" if cfg.editable and value ~= "" then -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned value on Wikidata value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end -- modules that include this module should call the functions with an underscore prepended, e.g.: p._property(args) local function establishCommands(commandList, commandFunc) for _, commandName in pairs(commandList) do local function wikitextWrapper(frame) local args = copyTable(frame.args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP, frame) return commandFunc(args, commandName) end p[commandName] = wikitextWrapper local function luaWrapper(args) args = copyTable(args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP) return commandFunc(args, commandName) end p["_" .. commandName] = luaWrapper end end establishCommands(p.claimCommands, claimCommand) establishCommands(p.generalCommands, generalCommand) -- main function that is supposed to be used by wrapper templates function p.main(frame) if not mw.wikibase then return nil end local f, args loadI18n(aliasesP, frame) -- get the parent frame to take the arguments that were passed to the wrapper template frame = frame:getParent() or frame if not frame.args[1] then throwError("no-function-specified") end f = mw.text.trim(frame.args[1]) if f == "main" then throwError("main-called-twice") end assert(p["_"..f], errorText('no-such-function', f)) -- copy arguments from immutable to mutable table args = copyTable(frame.args) -- remove the function name from the list table.remove(args, 1) return p["_"..f](args) end return p j5a6l03tjwodgrvfnv3lb4x5up93wlv 1 748347 9423683 7364889 2026-07-08T20:39:10Z Sj1mor 12103 /* */ Respondo 9423683 wikitext text/x-wiki Mi konscias ke en la e-lingva vikipedio ne facilas ŝanĝi landnomon en artikola nomo. Tamen, en mia 40-jara esperantisteco mi tre malofte vidis la formon "Svisujo" (konsentite ke mi ne vivis fine de la 19-a jarcento), kaj ĝi aspektas al mi komprenebla anakronismo - dum la vortoj "Schweiz", "Suisse" kaj "Svizzera", kiujn la vorto penas traduki, aspektas al mi tute normalaj vortoj de la 21-a jarcento. Mi konsentas lasi senŝanĝe e-lingvan presitan libron kiu havus la formon "Svisujo" en sia titolo, sed ŝajnas al mi ke la formo "La malgranda Svisujo" nenie presitas en la e-lingva literaturo, nur estas hazarda prefero de anonima kontribuanto ''217.8.209.96'', kiu antaŭ dek jaroj komencis la paĝon. Mi ''ne'' volus ŝanĝon al la de mi persone preferata formo "Svisio", ĉar baze nek temas pri mi nek pri ''217.8.209.96''. Sed mi proponas apliki la diplomatan kompromison de [[Edmond Privat]], kiu jam antaŭ cent jaroj en la alpa lando pacigis interbatalantajn subtenantojn de la nomoj "Svisio" kaj "Svisujo" - nome uzi la neŭtralan formon "Svislando" - kiu laŭ mia percepto aspektas al mi tute normala vorto de la 21-a jarcento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:09, 19 dec. 2021 (UTC) :Ĉu oni deziras fari ion kun tiu ĉi artikolo? Se ĝi ne havas koordinatojn verŝajne ĝi estas inventaĵo senreala. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 20:39, 8 jul. 2026 (UTC) 9j3m7g1nzj6idr3g1yhb0l390ess7um 9423699 9423683 2026-07-08T21:04:34Z Arbarulo 135469 9423699 wikitext text/x-wiki Mi konscias ke en la e-lingva vikipedio ne facilas ŝanĝi landnomon en artikola nomo. Tamen, en mia 40-jara esperantisteco mi tre malofte vidis la formon "Svisujo" (konsentite ke mi ne vivis fine de la 19-a jarcento), kaj ĝi aspektas al mi komprenebla anakronismo - dum la vortoj "Schweiz", "Suisse" kaj "Svizzera", kiujn la vorto penas traduki, aspektas al mi tute normalaj vortoj de la 21-a jarcento. Mi konsentas lasi senŝanĝe e-lingvan presitan libron kiu havus la formon "Svisujo" en sia titolo, sed ŝajnas al mi ke la formo "La malgranda Svisujo" nenie presitas en la e-lingva literaturo, nur estas hazarda prefero de anonima kontribuanto ''217.8.209.96'', kiu antaŭ dek jaroj komencis la paĝon. Mi ''ne'' volus ŝanĝon al la de mi persone preferata formo "Svisio", ĉar baze nek temas pri mi nek pri ''217.8.209.96''. Sed mi proponas apliki la diplomatan kompromison de [[Edmond Privat]], kiu jam antaŭ cent jaroj en la alpa lando pacigis interbatalantajn subtenantojn de la nomoj "Svisio" kaj "Svisujo" - nome uzi la neŭtralan formon "Svislando" - kiu laŭ mia percepto aspektas al mi tute normala vorto de la 21-a jarcento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:09, 19 dec. 2021 (UTC) :Ĉu oni deziras fari ion kun tiu ĉi artikolo? Se ĝi ne havas koordinatojn verŝajne ĝi estas inventaĵo senreala. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 20:39, 8 jul. 2026 (UTC) ::Jes, ĝi ekzistas, mi jam aŭdis pri tio kaj guglo-serĉo por "pequeña Suiza" konfirmas. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:04, 8 jul. 2026 (UTC) 50i4mck61q90o7uq0xo969iwy63wh5k 0 754104 9423818 9260537 2026-07-09T05:46:00Z Sj1mor 12103 9423818 wikitext text/x-wiki [[dosiero:Der zwölfjährige Jesus im Tempel.jpg|eta|280px|{{centre|'''''La dekdujara Jesuo en la Templo'''''<br/>[[Max Liebermann]], 1879<br/>[[oleopentraĵo]] sur [[kanvaso]]<br/>149,6 × 130,8 cm<br/>[[Artgalerio de Hamburgo]] }}]] '''La Dekdujara Jesuo en la Templo''' estas grandformata [[oleopentraĵo]] de [[Max Liebermann]], kiu troviĝas en la [[Artgalerio de Hamburgo]]. Ĝi estis montrita ĉe la Internacia Arta Ekspozicio de 1879 en la [[Vitropalaco de Munkeno]] kaj kaŭzis [[skandalo]]n ĉar la bildigo de la infano [[Jesuo]] ne konformis al tiutempaj konvencioj en la [[Germana Regno]]. La "nelavita knabo en malpura ĉemizo" havus "vulgaran marĉandan mienon" sur sia vizaĝo kiu ofendus "religiajn sentemojn", ekzemple en recenzo skribis anonima aŭtoro en la tiutempa munkena gazeto ''Bayerischer Landbote'', la 3-an de aŭgusto 1879.<ref>origine [[germane]] ''Der „ungewaschene Bube im schmutzigen Hemd“ habe einen „ordinären Schacherzug“ im Gesicht, der das „religiöse Empfinden“ beleidige'', anonima aŭtoro "E.F." en la munkena gazeto ''Bayerischer Landbote'', la 3-an de aŭgusto 1879.</ref> La [[Antisemitismo|antisemitaj eksplodoj]] instigis la pentriston Liebermann superpentri la figuron de Jesuo. Nuntempe, kristanoj ĝenerale tre pozitive juĝas kaj apreze recenzas la pentraĵon.<ref>[http://benoit-et-moi.fr/2015-I-1/actualites/jesus-a-12-ans-au-temple.html franclingva recenzo en la katolika retejo ''Benoît et moi'' de 2015]</ref><ref>[https://www.reforme.net/arts-plastiques/2021/04/22/les-tableaux-religieux-qui-ont-choque-leur-temps-3-4-jesus-a-douze-ans-au-temple-de-max-liebermann/ recenzo de 2021 en la franclingva protestantisma revuo ''Reforme'']</ref> == Biblia rakonto == ''La Dekdujara Jesuo en la Templo'' estas rakonto el la [[evangelio laŭ Luko]], 2 41-51, kiu estis ofte prezentita en kristana arto. {{citaĵo|⁴¹ Kaj liaj gepatroj iris ĉiujare al [[Jerusalemo]] ĉe la [[Pesaĥo|Paska festo]] (''Pesaĥo''). ⁴² Kaj kiam li estis dekdujara, ili supreniris laŭ la kutimo de la festo; ⁴³ kaj kiam ili jam pasigis la tagojn, ĉe ilia returniĝo la knabo Jesuo restis en Jerusalemo, kaj liaj gepatroj tion ne sciis; ⁴⁴ sed supozante, ke li estas en la karavano, ili iris tagan vojaĝon, kaj serĉis lin inter siaj parencoj kaj konatoj; ⁴⁵ kaj ne trovinte lin, ili reiris al Jerusalemo, serĉante lin. ⁴⁶ Kaj post tri tagoj ili trovis lin en la templo, kie li sidis meze de la instruistoj, aŭskultante ilin kaj metante al ili demandojn; ⁴⁷ kaj ĉiuj, kiuj aŭdis lin, miregis pro lia kompreno kaj liaj respondoj. ⁴⁸ Kaj ili miris, vidante lin, kaj lia patrino diris al li: Filo, kial vi tiel agis kontraŭ ni? jen via patro kaj mi serĉis vin kun malĝojo. ⁴⁹ Kaj li diris al ili: Kial vi serĉis min? ĉu vi ne sciis, ke mi devas esti en la domo de mia Patro? ⁵⁰ Kaj ili ne komprenis la diron, kiun li parolis al ili. ⁵¹ Kaj li malsupreniris kun ili, kaj venis en [[Nazareto]]n, kaj li estis obeema al ili; kaj lia patrino konservis ĉiujn tiujn dirojn en sia koro.|[https://www.steloj.de/esperanto/biblio/libro_luk.html evangelio laŭ Luko, 2 41-51,] laŭ la [[Biblio en Esperanto]], [[Nova testamento]], tradukita kunordigite per la [[Brita kaj Alilanda Biblia Societo|Brita]] kaj [[Nacia Biblia Societo de Skotlando|Skota]] Bibliaj Societoj en 1912}} {{-}} {| align="right" |[[dosiero:Der zwölfjährige Jesus im Tempel Original.jpg|eta|185px|<small>{{centre|la origina bildo antaŭ la prilaboro en [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/XTMD6NYOWIBD6G7FAC6NWXO44NURQJ3J libro de R. Muther el 1894, p. 633]}}</small>]] |[[dosiero:Liebermann Skizze Jesus.jpg|eta|150px|<small>{{centre|krajona skizo (kolekto Vilao Liebermann, Berlino)}}</small>]] |} == Ekesto de la bildo == Liebermann havis la ideon por tiu bildo kiam li vizitis la [[Amsterdamo|Amsterdaman]] judan kvartalon (''Jodenbuurt'') dum vojaĝo al [[Holando]] en 1876, sekvante la laborlokojn de [[Rembrandt van Rijn]].<ref>Inna Goudz: ''La koncepto de juda arto en arthistorio. Provo pri difino'', origine [[germane]] ''Der Begriff der Jüdischen Kunst in der Kunstgeschichte. Versuch einer Definition'', eldonejo [[De Gruyter]], Berlino/Bostono 2020, paĝoj 85–91.</ref> Li faris la unuajn arkitekturajn skizojn de la [[Portugala-Israela Sinagogo]] tie. En la [[Sefardoj|Sefarda]] sinagogo ''(Scola levantina)'' de Venecio, pliaj studoj estis faritaj en 1878; de tie Liebermann transprenis la kurban ŝtuparon, kiu tiam estis efektivigita kiel helikforma ŝtuparo en la pentraĵo.<ref>Hildegard Frübis: ''La "Kazo Liebermann". Interplektitaj historioj - antisemitismo kaj kontraŭmodernismo en la disputo pri la pentraĵo La dekdujara Jesuo en la Templo (1879)'', same origine [[germane]], Göttingen 2019, p. 152.</ref> Ambaŭ la bildigoj pri la temo per [[Rembrandt van Rijn]] sur du [[akvaforto]]j same kiel pentraĵo de la same baroka nederlanda pentristo [[Matthias Stom]] (naskiĝis ĉ. 1600, mortis post 1652), kiun Liebermann verŝajne vidis en la [[Malnova Pinakoteko]] de [[Munkeno]] havis efikon al la dezajno de Liebermann de la grupo de figuroj. La lumigado, aliflanke, estas influita fare de [[Giovanni Battista Tiepolo]]. La nederlanda pentristo Matthias Stom, kiel multaj samepokuloj tre influitaj per la verkoj de [[Michelangelo Merisi da Caravaggio|Karavaĝo]], havis la ideon meti Jesuon kaj la skribistojn sur egalan bazon prezentante la infanon starantan kaj siajn plenkreskajn interparolantojn sidantaj (ĉ. 1640/45); Liebermann transprenos tion. {{-}} <center><gallery> Matthias Stom - Der zwölfjährige Jesus unter den Schriftgelehrten - 1796 - Bavarian State Painting Collections.jpg|Stom 1640/45 B065 Rembrandt.jpg|Rembrandt 1652 B064 Rembrandt.jpg|Rembrandt 1654 BlaDSCF7298Portuguese Synagogue.jpg|la [[Portugala-Israela Sinagogo|Portugala Sinagogo]] en Amsterdamo </gallery></center> == Reagoj == La pentraĵo estis montrita ĉe la Internacia Arta Ekspozicio en la [[Vitropalaco de Munkeno]] en 1879; la verko estis tie en unu el 64 salonoj, kies muroj estis plenplenaj de ĉiaspecaj artaĵoj. Sed ĝi estis tuj rimarkebla. Munkenaj artistoj kiel ekzemple ''Heinrich von Zügel'' kaj ''Lorenz Gedon'' laŭdis la bildigon. Sed eĉ ĉe la malfermo de la ekspozicio, princo reganto [[Luitpold de Bavario]] kaj la reĝa familio reagis negative. La pentraĵo estis supozeble movita pro tio al malpli elstara loko, sed tio ne plu povas esti kontrolita. Recenzoj de kaj la loka kaj nacia gazetaro estis negativaj, kiuj komence ligis la bildon de Liebermann al aliaj realismaj verkoj ekspoziciitaj en la Vitra Palaco. Tiuj verkoj estis konsideritaj krudaj kaj bagatelaj ĉar ili ne egalrilatis al la idealisma vidpunkto de arto kiu regis ĝis tiu momento. En la kritiko de la bildo de Liebermann miksiĝis estetikaj valorjuĝoj, kiuj vidis la pentriston kiel reprezentanto de realismo, kaj etne-rasismaj argumentadoj. Tamen pri tiu ĉi konkreta pentraĵo aldoniĝis akuzo de [[blasfemo]]. Kontraste al samtema bildigo fare de [[Adolph Menzel]], ekzemple, la pentraĵo de Liebermann malhavis ajnan referencon al la dieco de la Jesuo-infano; li restas simpla juda knabo. Liebermann interpretis la epizodon de la evangelio de Luko de ne-kristana perspektivo. ''Friedrich Pecht'' esence kritikis, ke la biblia rakonto estas komprenata pure humure sen religia respekto – sprita infano, kiu mokas kelkajn maljunulojn. Liebermann laŭ tiu kritikisto ankaŭ traktis la [[rabeno]]jn kiuj diskutis kun la knabo senrespekte kiel "pakaĵo de plej malkleraj marĉandaj judoj". Leteroj al la redaktisto en la loka gazetaro atakis Liebermann kiel judo kiu ofendis kristanajn sentojn. La 3-an de aŭgusto 1879, anonima komento aperis en la berlina gazeto ''Börsen-Kurier'', kiu instigis kortegan pastron ''Adolf Stoecker'' fari antisemitajn rimarkojn. En la komento, en imagita juĝa proceso pri blasfemo Max Liebermann pravigas sin dirante, ke li estas moderna persono kaj pentris "realisman" bildon. Jesuo estas filo de Jozefo kaj tial juda knabo. ''"Judaj knaboj ofte havas rufan hararon. Kial Kristo ne havus rufa hararon? Israelitaj knaboj foje portas malpurajn vestaĵojn. Kial Kristo devus porti tute puran?"'' Samtempe kun la ekscito ĉirkaŭ la bildo de Liebermann komenciĝis antisemitisma polemiko en Berlino, kiu daŭris plenajn tri jarojn. En januaro 1880, la bavara ŝtata parlamento diskutis la temon dum du tagoj. Tio implikis la demandon de kiom forte la ŝtato povus influi la organizantojn de la Internacia Artekspozicio en la Munkena Vitropalaco, uzante financan subtenon kiel rimedon de premo; laŭ kelkaj diskutantoj, tia ekspozicio devus respekti la religiajn sentojn de la bavara loĝantaro. La deputito ''Balthasar von Daller'' deklaris "ke ĉiu pozitive kredanta kristano" sentus sin "profunde ofendita per tiu blasfema bildo." Post tio, Max Liebermann evitis religiajn temojn kaj, je la bedaŭro de ekzemple la verkisto ''Georg Hermann'', ne evoluis en biblipentriston. En 1911 Liebermann skribis al ''Alfred Lichtwark'' ke kiel rezulto de la "plej abomenaj gazetaj atakoj" li decidis ne pentri plu bibliajn temojn. Liebermann elstarigis kiom forte la pastro ''Adolf Stoecker'' radikaligis la bildon en antisemita maniero, sekve de kiu "miaj samreligianoj igis min multe suferi dum verŝajne 15 jaroj antaŭ ol ili denove aĉetis miajn bildojn." Tamen Liebermann ankaŭ menciis ke la ''Dekdujara Jesuo en la Templo'' ne nur alportis al li rekonon en munkenaj artistaj rondoj. Li renkontis la francan pentristan kolegon [[Edgar Degas]] nur unufoje; Edgar Degas renkontis lin "kun vortoj de la plej alta laŭdo pri la pentraĵo pri Jesuo kaj diris ke la pentraĵo instigis lin ĉie serĉi mian laboron!" <ref> Max Liebermann: ''Letero al Alfred Lichtwark'', transskribo en: ''Martin Faass'' (red.): ''La skandalo de Jesuo. Bildo de Liebermann en la interpafado de kritiko'', origine [[germane]] ''Der Jesus-Skandal. Ein Liebermann-Bild im Kreuzfeuer der Kritik'', Berlino 2009, paĝoj 144-149.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Dekdujara Jesuo en La Templo}} [[Kategorio:Pentraĵoj de Max Liebermann]] [[Kategorio:Jesuo en pentraĵoj]] n7i6kjoonlm0nilolakvm1hh6tuv159 0 764484 9423380 9272738 2026-07-08T14:23:01Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423380 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''Metila dubromoetanoato'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|3|H|4|Br|2|O|2'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl dibromoacetate 2D.png|200px|Metila dubromoacetato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br>Metila dubromoacetato'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl dibromoacetate 3D.png|200px|Metila dubromoacetato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la Metila dubromoacetato'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Metila estero de la dudubromoacetata acido * Metila dubromoetanoata acido * Dubromoetanoato de metilo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?ref=6482-26-4 6482-26-4] |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.455471.html 455471] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/522140 522140] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||231,871g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||2,141 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/6482-26-4.html Guidechem]</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/1552901.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-03-29 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220329175818/http://www.molbase.com/moldata/1552901.html |arkivdato=2022-03-29 }}</ref> |- |[[Bolpunkto]]||182,5°C <ref>[http://www.chemnet.com/cas/supplier.cgi?terms=6482-26-4&l=en&exact=dict&f=plist&mark=&submit.x=0&submit.y=0 Chemnet]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.524}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||56,9°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/6482-26-4_36424.html Chemsrc]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj| 302|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|270|271|280|301+317|302+352|304+340|305+351+338|319|321|330|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''Metila dubromoacetato'''</big> aŭ <big>'''C₃H₄Br₂O₂'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[dubromoacetata acido]] kun [[metanolo]], senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Metila dubromoacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Saloj kaj esteroj de la dubromoacetata acido estas malstabilaj kaj malkomponiĝas kiam temperaturo altiĝas formantaj liberan bromon, [[bromoformo]]n kaj karbonan duoksidon. ==Reakcioj== ===Reakcio 1=== * Preparado de '''metila dubromoacetato''' per traktado de '''dubromoacetata acido''' kun '''metila alkoholo''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methanol 3D.png|metila alkoholo|120px]] +[[Dosiero:Dibromoacetic acid 3D 2.png|dubromoacetata acido|90px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl dibromoacetate 3D.png|metila dubromoacetato|120px]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50px]] |- |} </center> ===Reakcio 2=== * Preparado de '''metila dubromoacetato''' per traktado de '''dubromoacetata anhidrido''' kun '''metila alkoholo''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 2 [[Dosiero:Methanol 3D.png|metila alkoholo|120px]] + [[Dosiero:Dibromoacetic anhydride 3D.png|dubromoacetata anhidrido|120px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>2 [[Dosiero:Methyl dibromoacetate 3D.png|metila dubromoacetato|120px]] +[[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|50px]] |- |} </center> ===Reakcio 3=== * Preparado de '''metila dubromoacetato''' per traktado de '''dubromoacetata acido''' kun '''metila klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Chloromethane 3D.png|metila klorido|120px]] +[[Dosiero:Dibromoacetic acid 3D 2.png|dubromoacetata acido|90px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl dibromoacetate 3D.png|metila dubromoacetato|120px]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50px]] |- |} </center> ===Reakcio 4=== * Preparado de '''metila dubromoacetato''' per traktado de '''dubromoacetata anhidrido''' kun '''metila klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Chloromethane 3D.png|metila klorido|120px]] +[[Dosiero:Dibromoacetic anhydride 3D.png|dubromoacetata anhidrido|120px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl dibromoacetate 3D.png|metila dubromoacetato|120px]] +[[Dosiero:Dibromoacetyl chloride 3D.png|dubromoacetila klorido|90px]] |- |} </center> ==Vidu ankaŭ== * [[Acetato#Dubromoacetatoj|Dubromoacetatoj]] == Referencoj == {{referencoj|3}} [[Kategorio:Acetatoj]] {{Acetatoj}} 9e8qi5ix4trsbs79jzsau6pfnxbttlm 0 764649 9423661 8148331 2026-07-08T20:18:46Z Sj1mor 12103 9423661 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Elsa Kaisa "Elissa" AALTO''' (1922–1994) estis finna [[arkitekto]]. Ŝi estis dua edzino de [[Alvar Aalto]]. Ŝi studis en teknika altlernejo en [[Helsinko]]. Ŝi laboris en oficejo de sia edzo kaj helpis Alvar-on en plano de ekzemple komunumdomo de Säynätsalo, konstruaĵoj de [[Universitato de Jyväskylä]] kaj muzeo de Ålberg en Danio. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo| Aalto, Elissa}} [[Kategorio:Finnaj arkitektoj]] kb3k5gldlnw4bdl2i7tv2mci8trrqs8 0 764671 9423390 9262458 2026-07-08T14:35:26Z Näin on näreet 255377 /* Historio */ 9423390 wikitext text/x-wiki {{Informkesto insulo |nomo= |dosiero1=Gogland aerial photo.jpg |priskribo de dosiero1= Aera foto de la insulo |dosiero2=Hogland.png |priskribo de dosiero2=Situo de la insulo Suursaari |akvejo=[[Finna golfo]] |insularo= |latitudo=60/3/0/N |longitudo=26/59/0/E |regiono-ISO=RU-LEN |zomo=10 |mapo1= |situo sur mapo= |longo=10.9 |larĝo=3 |areo=21 |altaĵo=Lounatkorkia |alteco=176 |alteco-rilato= |ĉefa loko=Surkjulja (Суркюля) |loĝantaro-prefikso= |loĝantaro=47 |loĝantaro-speco= |censo= 2010 |censo-referenco= }} '''Gogland''' (en rusa: ''Гогланд'', transliterumaĵo el origina sveda: ''Hogland''; en finna: ''Suursaari'', "grandinsulo"; estone ''Suursaar'', "grandinsulo") estas la plej granda insulo de [[Finna Golfo]] oriente de la [[Balta Maro]] en [[Leningrada provinco]], [[Rusio]]. Ĝis la [[Vintra milito]] ĝi apartenis al [[Finnlando]] kun la nomo [[Suursaari]]. ==Geografio== [[Dosiero:Pohjoiskorkia.jpg|eta|maldekstre|[[Lumturo]] en norda Hogland]] Areo de la insulo estas proksimume 21 km² kaj la longo estas 10,9 km. Ĝi kuŝas 180 km okcidente el [[Sankt-Peterburgo]] kaj 35 km el la marbordo de Finnlando (ĉe [[Kotka]]). La insulo konsistas plejparte el ĉeftero. El la areo estas lagoj proksimume 14 hektaroj. Ekzistas kvar lagoj Liivalahdenjärvi, Veteljärvi, Lonatjärvi kaj Ruokolahdenjärvi kaj lageto Pahalampi. En la insulo estas kvar montetoj: Pohjoiskorkia (113 m alta), Mäkiinpäällys (126 m), Haukkavuori (142 m) kaj Lounatkorkia (176 m). ==Historio== La unua konata skribita menciaĵo pri la insulo estas el la jaro 1435. Ankaŭ la unuaj fontoj pri la loĝantoj en la insulo estas el la 15-a jarcento. La loĝantoj estis finnlingvaj. Laŭ tiuj fontoj insulaj fiŝkaptistoj rakontis pri siaj impostoj al paroĥo de Viipuri. [[Svedio]] postulis la insulon kaj sukcesis, sed en Traktato de Nystad la insulo estis ligita al Rusio. Suursaari, same ol multaj aliaj finnloĝantaraj lokoj, kiujn Svedio perdis al Rusio dum 18-a jarcento, estis ligita al aŭtonomia Finnlando en 1812. Ekzistis en finnlanda epoko komunumo Suursaari, kiu inkludis insulon Suursaari, apudajn malgrandajn insuletojn kaj ĝis 1898 insulon [[Tytärsaari]]. En la insulo estis preskaŭ nenie kampoj, kaj tial ekzemple grenon oni devis elporti al la insulo. Laboroj de la insulanoj estis ekzemple fiŝkaptado kaj ĉasado de fokoj. Ekzistis du vilaĝoj: Suurkylä kaj Kiiskinkylä. La komunumo havis 772 loĝantojn la 31-an de decembro 1939. Finnlando perdis Suursaarin al Sovetunio en [[Vintra milito]] 1940 kaj denove en [[1944]]. Multaj ĝiaj loĝantoj transloĝiĝis al komunumoj sur kontinenta norda bordo de Finna Golfo kiel al [[Kotka]]. ==Aktualo== Nuntempe tie loĝas nur proksimume 50 homoj. Ili loĝas en suda kaj norda pintoj de Gogland. Sur la insulo estis fondita hotelo en 2004. Plej multaj turistoj venas el Sankt-Peterburgo, kaj kelkaj el Finnlando. En 2006, tamen, rusaj aŭtoritatoj deklaris Gogland "landlima areo", pro kio eksterlandanoj ne rajtas veturi al la insulo sen speciala permesilo. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Insuloj en Finna golfo]] [[Kategorio:Insuloj en Rusio]] s7hmwir1ws3nji555w1c9tyeyqlun8k 0 765595 9423385 9052693 2026-07-08T14:27:14Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423385 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="black"><big><big>'''Metila dufluoroetanato'''</font></big></big></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<big><center>{{KemiaFormulo|<big>'''C|3|H|4|F|2|O|2'''}}</big></center></big> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl difluoroacetate 2D.png|200px|Metila dufluoroacetato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br>Metila dufluoroetanato'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl difluoroacetate 3D.png|200px|Metila dufluoroacetato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la Metila dufluoroetanato'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Metila estero de la dufluoroacetata acido * Metila dufluoroetanato * Dufluoroetanato de metilo |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[http://www.molbase.com/moldata/112628.html 433-53-4]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.71345.html 71345] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/79012 79012] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Molmaso]]||110,059g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1,272 g/cm⁻³<ref>[https://www.guidechem.com/cas/433-53-4.html Guidechem]</ref> |- |[[Bolpunkto]]||85°C <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.molbase.com/moldata/112628.html |titolo=Molbase |alirdato=2022-04-07 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220407113224/http://www.molbase.com/moldata/112628.html |arkivdato=2022-04-07 }}</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.312}}<ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/433-53-4_1106533.html Chemsrc]</ref> |- |[[Ekflama temperaturo]]||24°C <ref>[https://www.chemblink.com/products/433-53-4.htm Chemblink]</ref> |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:malmulte solvebla<ref>[https://www.chemicalbook.com/ProductList_En.aspx?kwd=433-53-4 Chemical Book]{{404|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|02|05}}{{GHS Piktogramo|09}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Damaĝa substanco |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|225|226|314|318|411}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|210|233|240|241|242|243|260|264|264+265|273|280|301+330+331|302+361+354|303+361+353|304+340|305+354+338|316|317|321|363|370+378|391|403+235|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''Metila dufluoroacetato'''</big> aŭ <big>'''C₃H₄F₂O₂'''</big> estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la [[dufluoroacetata acido]] kun [[metanolo]], senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Metila dufluoroacetato estas malmulte solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj. Saloj kaj esteroj de la dufluoroacetata acido estas malstabilaj kaj malkomponiĝas kiam temperaturo altiĝas formantaj liberan fluoron, [[fluoroformo]]n kaj karbonan duoksidon. ==Reakcioj== ===Reakcio 1=== * Preparado de '''metila dufluoroacetato''' per traktado de '''dufluoroacetata acido''' kun '''metila alkoholo''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Methanol 3D.png|metila alkoholo|120px]] + [[Dosiero:Difluoroacetic acid 3D 2.png|dufluoroacetata acido|90px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl difluoroacetate 3D.png|metila dufluoroacetato|150px]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70px]] |- |} </center> ===Reakcio 2=== * Preparado de '''metila dufluoroacetato''' per traktado de '''dufluoroacetata anhidrido''' kun '''metila alkoholo''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 2 [[Dosiero:Methanol 3D.png|metila alkoholo|120px]] +[[Dosiero:Difluoroacetic anhydride 3D.png|dufluoroacetata anhidrido|120px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>2 [[Dosiero:Methyl difluoroacetate 3D.png|metila dufluoroacetato|150px]] + [[Dosiero:Water_molecule.svg|akvo|70px]] |- |} </center> ===Reakcio 3=== * Preparado de '''metila dufluoroacetato''' per traktado de '''dufluoroacetata acido''' kun '''metila klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Chloromethane 3D.png|metila klorido|120px]] +[[Dosiero:Difluoroacetic acid 3D 2.png|dufluoroacetata acido|90px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl difluoroacetate 3D.png|metila dufluoroacetato|150px]] +[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|50px]] |- |} </center> ===Reakcio 4=== * Preparado de '''metila dufluoroacetato''' per traktado de '''dufluoroacetata anhidrido''' kun '''metila klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Chloromethane 3D.png|metila klorido|120px]] +[[Dosiero:Difluoroacetic anhydride 3D.png|dufluoroacetata anhidrido|120px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl difluoroacetate 3D.png|metila dufluoroacetato|150px]] +[[Dosiero:Difluoroacetyl chloride 3D.png|dufluorometila klorido|90px]] |- |} </center> ==Vidu ankaŭ== * [[Acetato#Dufluoroacetatoj|Dufluoroacetatoj]] == Referencoj == {{referencoj|3}} [[Kategorio:Acetatoj]] {{Acetatoj}} rvo6028i0fvvlgnsb21g0dbvkpqdal2 0 766128 9423741 9403700 2026-07-09T00:46:53Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423741 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Microplastics in sediments.jpg|eta|346x346px|Mikroplastaĵoj en sedimentoj el kvar riveroj en Germanujo. Rimarku la diversajn formojn indikatajn per blankaj sagoj. (La blankaj linioj mezuras 1 mm por montri skalon.)]] [[Dosiero:Plastic straw photo-degraded and brittle.webm|eta|346x346px|Lumdifektita plasta pajlo. Tuŝeto diserigas pli grandan pajlon en mikroplastaĵojn.]] '''Mikroplastaĵoj''' estas "sintezaj solidaj partikloj aŭ [[polimero|polimeraj]] matricoj, kun regula aŭ malregula formo kaj grando gamanta de 1 μm ĝis 5 mm, aŭ de unuavica aŭ de duavica fabrika origino, kiuj estas [[solvebleco|nesolveblaj]] en akvo."<ref name="Microplastics: Finding a consensus">{{cite journal |last1=Boctor |first1=Joseph |title=Microplastics and nanoplastics: fate, transport, and governance from agricultural soil to food webs and humans |journal=Environmental Science Europe |date=2025 |volume=37 |issue=1 |article-number=68 |doi=10.1186/s12302-025-01104-x |bibcode=2025ESEur..37...68B |doi-access=free }}</ref> Ili [[poluo|poluas]] enirinte [[ekosistemo]]jn el diversaj fontoj, interalie [[kosmetikaĵo]]j, [[vesto|vestaĵo]]j, [[konstruado]], {{Ill|lingvo=d|trad=Q2144402|eo=renovigado}}, {{Ill|lingvo=d|trad=Q25380418|eo=manĝaĵa pakumo|teksto=manĝaĵaj pakumoj}}, kaj industriaj procezoj. La termino ''mikroplastaĵo'' uziĝas por distingi ilin de pli grandaj, senmikroskope videblaj [[plasta poluo|plastaj ruboj]]. Microplastaĵoj probable disfalas en malpli grandajn [[nanoplastaĵo]]jn (malpli ol 1{{spaces}}μm) pere de kemiaj malkomponaj procezoj, mekanika disrompado, kaj eĉ digestado fare de bestoj.<ref name="USEPA">{{cite web |date=22 Apr 2022 |title=Microplastics Research |url=https://www.epa.gov/water-research/microplastics-research |access-date=16 Dec 2024 |website=US EPA}}</ref> La plej malgrandaj plasteroj, de 1 ĝis maksimume 1000 nanometroj, povas nomiĝi [[nanoplastaĵo]]j. Oni povas distingi inter mikroplastaĵoj unuavicaj kaj duavicaj. Unuavicaj mikroplastaĵoj estis produktitaj jam je grando de malpli ol 5&nbsp;mm. Tio inkludas [[mikrofibro]]jn de vestaĵoj, {{Ill|lingvo=d|trad=Q6839236|eo=mikrobido|teksto=mikrobidojn}}, plastan [[brilpulvoro]]n<ref>{{cite journal |last1=Green |first1=Dannielle Senga |last2=Jefferson |first2=Megan |last3=Boots |first3=Bas |last4=Stone |first4=Leon |title=All that glitters is litter? Ecological impacts of conventional versus biodegradable glitter in a freshwater habitat |journal=Journal of Hazardous Materials |date=January 2021 |volume=402 |article-number=124070 |doi=10.1016/j.jhazmat.2020.124070 |pmid=33254837 |bibcode=2021JHzM..40224070G }}</ref> kaj aliajn kosmetikaĵojn, [[fabrika plastero|fabrikajn plasterojn]].<ref name="Cole-2013">{{cite journal |last1=Cole |first1=M |last2=Lindeque |first2=P |last3=Fileman |first3=E |last4=Halsband |first4=C |last5=Goodhead |first5=R |last6=Moger |first6=J |last7=Galloway |first7=TS |title=Microplastic Ingestion by Zooplankton |journal=Environmental Science & Technology |year=2013 |volume=47 |issue=12 |pages=6646–6655 |doi=10.1021/es400663f |pmid=23692270 |bibcode=2013EnST...47.6646C |hdl=10871/19651 |url=http://plymsea.ac.uk/id/eprint/5461/1/Cole%20et%20al.pdf |hdl-access=free}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.marinelitterthefacts.com/sources |title=Where Does Marine Litter Come From? |website=Marine Litter Facts |publisher=British Plastics Federation |access-date=25 September 2018 |archive-date=18 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518161039/https://www.marinelitterthefacts.com/sources |url-status=live}}</ref><ref name="Boucher-2017">{{cite book |last1=Boucher |first1=Julien |last2=Friot |first2=Damien |year=2017 |title=Primary microplastics in the oceans: A global evaluation of sources |doi=10.2305/IUCN.CH.2017.01.en |isbn=978-2-8317-1827-9}}</ref> kaj plastaĵojn uzatajn en [[dentopasto]]j aŭ [[vindotuko]]j por beboj. Duavicaj mikroplastaĵoj devenis el la [[disfalo de plasto]] post kiam ĝi eniras la vivmedion. Kelkaj fontoj de duavicaj mikroplastaĵoj estas fiŝretoj, boteloj, sakoj, mikroondotaŭgaj kuir[[ujo]]j, tesaketoj, kaj pneŭa defalaĵo.<ref>{{cite journal |last1=Kovochich |first1=Michael |last2=Liong |first2=Monty |last3=Parker |first3=Jillian A. |last4=Oh |first4=Su Cheun |last5=Lee |first5=Jessica P. |last6=Xi |first6=Luan |last7=Kreider |first7=Marisa L. |last8=Unice |first8=Kenneth M. |title=Chemical mapping of tire and road wear particles for single particle analysis |journal=Science of the Total Environment |date=February 2021 |volume=757 |pages=144085 |doi=10.1016/j.scitotenv.2020.144085 |issn=0048-9697 |pmid=33333431 |bibcode=2021ScTEn.757n4085K |s2cid=229318535 |doi-access=free }}</ref><ref name=":3">{{cite book |last1=Boucher |first1=Julien |last2=Friot |first2=Damien |year=2017 |title=Primary microplastics in the oceans: A global evaluation of sources |doi=10.2305/IUCN.CH.2017.01.en |isbn=978-2-8317-1827-9 }}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite journal |doi=10.1007/s00267-017-0947-8 |pmid=29043380 |title=Are We Underestimating Microplastic Contamination in Aquatic Environments? |journal=Environmental Management |volume=61 |issue=1 |pages=1–8|year=2018 |last1=Conkle |first1=Jeremy L. |last2=Báez Del Valle |first2=Christian D. |last3=Turner |first3=Jeffrey W. |s2cid=40970384 |bibcode=2018EnMan..61....1C }}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-07-11|title=Plastic free July: How to stop accidentally consuming plastic particles from packaging|url=https://www.stuff.co.nz/environment/114132313/plastic-free-july-how-to-stop-accidentally-consuming-plastic-particles-from-packaging|access-date=2021-04-13|website=Stuff|language=en}}</ref> Ambaŭ specoj daŭras en la medio en altaj kvantoj, precipe en [[akva ekosistemo|akvaj ekosistemoj]] kiel [[akvopoluado|akva poluo]]<ref name=":9">{{Cite web|title=Development solutions: Building a better ocean|url=https://www.eib.org/en/essays/plastic-pollution|access-date=2020-08-19|website=European Investment Bank}}</ref>. Ambaŭ specoj de mikroplastaĵoj konstateble daŭras grandakvante en la natura medio, precipe en [[mara ekosistemo|maraj]] kaj aliaj [[akva ekosistemo|akvaj ekosistemoj]], kiujn ili [[akvopoluado|poluas]].<ref name="European Investment Bank">{{Cite web |title=Development solutions: Building a better ocean |url=https://www.eib.org/en/essays/plastic-pollution |access-date=19-a de aŭgusto 2020 |website=European Investment Bank |archive-date=21-a de oktobro 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021115556/https://www.eib.org/en/essays/plastic-pollution |url-status=live}}</ref> Ili ankaŭ povas akumuliĝi en la aero kaj [[tera ekosistemo|teraj ekosistemo]]j. Mikroplastaĵoj estas malfacile detrueblaj kaj havas [[denso]]n similan al tiu de akvo. Ĉar ili nek falas funden nek rapide malkomponiĝas (ili povos daŭri centojn aŭ milojn da jaroj),<ref>{{Cite journal|doi = 10.1021/acssuschemeng.9b06635|title = Degradation Rates of Plastics in the Environment|year = 2020|last1 = Chamas|first1 = Ali|last2 = Moon|first2 = Hyunjin|last3 = Zheng|first3 = Jiajia|last4 = Qiu|first4 = Yang|last5 = Tabassum|first5 = Tarnuma|last6 = Jang|first6 = Jun Hee|last7 = Abu-Omar|first7 = Mahdi|last8 = Scott|first8 = Susannah L.|last9 = Suh|first9 = Sangwon |author-link9=Sangwon Suh |journal = ACS Sustainable Chemistry & Engineering|volume = 8|issue = 9|pages = 3494–3511|doi-access = free}}</ref><ref>{{cite book | vauthors = Klein S, Dimzon IK, Eubeler J, Knepper TP | date = 2018 | chapter = Analysis, Occurrence, and Degradation of Microplastics in the Aqueous Environment. | veditors = Wagner M, Lambert S | title = Freshwater Microplastics. | series = The Handbook of Environmental Chemistry | volume = 58 | pages = 51–67 | publisher = Springer | location = Cham. | doi = 10.1007/978-3-319-61615-5_3 | isbn = 978-3-319-61614-8 }} See Section 3, "Environmental Degradation of Synthetic Polymers".</ref> mikroplastaĵoj havas grandan eblon esti enkorpigitaj, enhistigitaj, kaj [[bioakumulado|akumulitaj]] de multaj organismoj. Interalie ili estas trovitaj en homa sango.<ref name=humanblood>{{Cite news |title= Microplastics found in human blood for the first time |newspaper=Independent |date=26 March 2022 |url= https://www.independent.co.uk/climate-change/news/human-blood-microplastics-pollution-environment-b2043751.html}}</ref><ref name=":23">{{Cite journal |last=Leslie |first=Heather A. |last2=van Velzena, Martin J.M.; Brandsmaa, Sicco H.; Vethaakab, A. Dick; Garcia-Vallejoc, Juan J.; Lamoree, Maria H. |date=2022 |title=Discovery and quantification of plastic particle pollution in human blood |url=http://dx.doi.org/10.1016/0160-4120(78)90043-0 |journal=Environment International |volume=1 |issue=3 |pages=117 |doi=10.1016/0160-4120(78)90043-0 |issn=0160-4120}}</ref> La sanriskoj pro la toksaj kemiaĵoj estas nesciataj por homoj, sed gravaj por malpli grandaj organismoj, kaj la substancoj povas [[biomagnifiko|biomagnifikiĝi]] tra la [[manĝoĉeno]].<ref name="Grossman">{{cite news |last=Grossman |first=Elizabeth |date=2015-01-15 |title=How Plastics from Your Clothes Can End up in Your Fish |url=http://time.com/3669084/plastics-pollution-fish/ |magazine=Time }} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201118092803/https://time.com/3669084/plastics-pollution-fish/ |date=2020-11-18 }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://4ocean.com/blogs/blog/how-long-does-it-take-trash-to-biodegrade|title=How Long Does it Take Trash to Decompose|date=20-an de januaro 2017|work=4Ocean|access-date=25 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180925065338/https://4ocean.com/blogs/blog/how-long-does-it-take-trash-to-biodegrade|archive-date=25 September 2018|url-status=dead}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180925065338/https://4ocean.com/blogs/blog/how-long-does-it-take-trash-to-biodegrade |date=2018-09-25 }}</ref> En teraj medioj, oni pruvis, ke mikroplastaĵoj malplivigligas [[grundo|grundajn]] ekosistemojn kaj malpliigas la mason de lumbrikoj.<ref name=":02">{{Cite web|title=Why food's plastic problem is bigger than we realise|url=https://www.bbc.com/future/bespoke/follow-the-food/why-foods-plastic-problem-is-bigger-than-we-realise.html|access-date=2021-03-27|website=www.bbc.com|language=en}}</ref><ref>{{Citaĵo el libro|titolo=How to garden the low carbon way: the steps you can take to help combat climate change|familia nomo=Nex|persona nomo=Sally|dato=2021|eldono=First American|loko=Nov-Jorko|ISBN=978-0-7440-2928-4|OCLC=1241100709}}</ref> La movociklo de mikroplastaĵoj en la medio estas esplorata kaj ne tute konata. Ili estas trovitaj eĉ sur altaj montoj, ege malproksime de siaj fontoj.<ref name=mountains>{{Cite news |title=No mountain high enough: study finds plastic in 'clean' air |agency=AFP |newspaper=The Guardian |date=21 December 2021 |url= https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/21/no-mountain-high-enough-study-finds-plastic-in-clean-air}}</ref> ==Fontoj== La ekzisto de mikroplastaĵoj en la medio ofte konstatiĝas pere de akvaj esploroj. Tio povas inkludi prenadon de specimenoj de [[planktono]], analizadon de sablaj kaj kotaj [[sedimento]]j, observadon de la manĝado de [[vertebrulo]]j kaj [[senvertebrulo]]j, kaj esploradon de interagado de kemiaj [[poluilo|poluaĵoj]].<ref>{{cite journal |last1=Ivar do Sul |first1=Juliana A. |last2=Costa |first2=Monica F. |year=2014 |title=The present and future of microplastic pollution in the marine environment |journal=[[Environmental Pollution]] |volume=185 |pages=352–364 |doi=10.1016/j.envpol.2013.10.036 |pmid=24275078 |bibcode=2014EPoll.185..352I}}</ref> Tiel oni pruvis ke la medio enhavas mikroplastaĵojn de multaj fontoj. La totalo kaj relativa kvanto de diversaj fontoj de mikroplastaĵoj estas malcertaj. Oni taksas, ke la plejparto (ĉ. 80%) de la totala [[plasta poluo]] atinganta la maron estas terdevenaj makroplastaj ruboj, 15% estas unuavicaj mikroplastaĵoj, kaj 5% estas plastaĵoj perditaj aŭ ĵetitaj rekte en la maron, precipe fiŝretoj. La plej grandaj fontoj de unuavicaj mikroplastaĵoj ŝajnas esti plastaj [[farbo]]j, pneŭa [[polvo]], ŝtofaj mikrofibroj, kaj fabrikaj plasteroj.<ref>{{Cite web |date=Julio 2023 |title=Plastic paint and the environment |url=https://www.e-a.earth/wp-content/uploads/2023/07/plastic-paint-the-environment.pdf%5B%5D |access-date=5-a de aprilo 2025 |website=www.e-a.earth }}{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Unuavicaj mikroplastaĵoj eble kontribuas ĝis 30% de la [[Pacifika Rubovortico]], kaj en multaj riĉaj landoj estas pli granda fonto de {{Ill|lingvo=d|trad=Q55951346|eo=mara plasta poluado}} ol la pli grandaj videblaj plastaĵoj.<ref name="Boucher-2017" /> Maraj mikroplastaĵoj estas grava fonto de [[pezmetalo|pezaj metaloj]]<ref>{{harvnb|Howell et al.|2012}}; {{harvnb|Cole et al.|2011|pp=2589–2590}}</ref> pro la enesto de farbokemiaĵoj enhavantaj kromion, manganezon, kobalton, kupron, zinkon, zirkonion, molibdenon, arĝenton, stanon, prazeodimion, neodimion, erbion, volframon, iridion, aŭron, plumbon, aŭ uranion.<ref>{{harvnb|Emsley|2011|pp=135; 313; 141; 495; 626; 479; 630; 334; 495; 556; 424; 339; 169; 571; 252; 205; 286; 599}}</ref> Mikroplastoj eniras surterajn sistemojn tra pluraj vojoj, interalie pro disfalo de plastaj filmoj uzataj en mulĉado, en kompoŝto kaj kloakaĵo uzata kiel sterko, atmosfera demetado, tersurfaca akvofluado, kaj irigacio.<ref name="Liu2020">Liu, M. et al. (2020). Microplastics in terrestrial ecosystems: sources, fate, and impacts. ''Environmental Science & Technology''.</ref> Ilia situo en la grundo influiĝas de teruzado, agrikulturaj praktikoj, kaj mediaj kondiĉoj.<ref name="Liu2020" /> Mikroplastaĵoj estas detektitaj en grundoj al kiuj neniu plasto rekte aplikiĝis, pruvante la gravecon de malkoncentritaj enirvojoj kaj longadaŭra akumulado.<ref name="Piehl2018">Piehl, S. et al. (2018). Identification and quantification of macro- and microplastics on agricultural farmland. ''Scientific Reports''.</ref> Mikroplastaĵoj troveblas ankaŭ en la aero kiel atmosfera [[mikropolvo]].<ref name="pmid35228011">{{cite journal |vauthors=Xie Y, Li Y, Feng Y, Cheng W, Wang Y |title=Inhalable microplastics prevails in air: Exploring the size detection limit |journal=Environ Int |volume=162 |issue= |article-number=107151 |date=Aprilo 2022 |pmid=35228011 |doi=10.1016/j.envint.2022.107151 |bibcode=2022EnInt.16207151X |url=|doi-access=free }}</ref><ref name="pmid31039519">{{cite journal |vauthors=Liu C, Li J, Zhang Y, Wang L, Deng J, Gao Y, Yu L, Zhang J, Sun H |title=Widespread distribution of PET and PC microplastics in dust in urban China and their estimated human exposure |journal=Environ Int |volume=128 |issue= |pages=116–124 |date=Julio 2019 |pmid=31039519 |doi=10.1016/j.envint.2019.04.024 |bibcode=2019EnInt.128..116L |url=|doi-access=free }}</ref><ref name="Yuk">{{cite journal | last1=Yuk | first1=Hyeonseong | last2=Jo | first2=Ho Hyeon | last3=Nam | first3=Jihee | last4=Kim | first4=Young Uk | last5=Kim | first5=Sumin | title=Microplastic: A particulate matter(PM) generated by deterioration of building materials | journal=Journal of Hazardous Materials | volume=437 | year=2022 | doi=10.1016/j.jhazmat.2022.129290 | article-number=129290| pmid=35753297 | bibcode=2022JHzM..43729290Y }}</ref> ===Fiŝkaptado=== [[File:Outer harbour, Portreath - geograph.org.uk - 928797.jpg|thumbnail|Multaj mikroplastaĵoj originas de la fiŝkapta industrio.]] [[Fiŝhokado]] kaj [[komerca fiŝkaptado]], fiŝkaptaj [[akvoveturilo]]j, kaj aliaj maraj industrioj estas fontoj de plasto, kiu rekte eniras la maran medion, konsistiganta riskon al vivaĵoj kaj kiel makroplastaĵoj kaj kiel duavicaj mikroplastaĵoj post disfalado. [[Fiŝkaptilo]]j konsideriĝas kiel mardevena plasta rubo. Forlasitaj aŭ perditaj fiŝkaptiloj, interalie plasta unufilamenta ŝnuro kaj nilonaj [[fiŝreto|retoj]], fariĝas [[fantoma fiŝkaptilo|fantomaj fiŝkaptiloj]]. Ili kutime havas neŭtralan {{Ill|lingvo=d|trad=Q6497624|eo=flosemo|teksto=flosemon}} kaj tial povas drivi je iu ajn profundeco en la maro. Akumulado de mikroplastaĵoj el fiŝkaptiloj kaj aliaj fontoj estas trovitaj en diversaj akvobestoj mortigitaj por manĝado. En Indonezio, 55% de ĉiuj fiŝaj specioj enhavis fabrikitajn rubojn, kaj en Usono 67%.<ref>{{cite journal |doi=10.1038/srep14340 |pmid=26399762 |pmc=4585829 |title=Anthropogenic debris in seafood: Plastic debris and fibers from textiles in fish and bivalves sold for human consumption |journal=Scientific Reports |volume=5 |article-number=14340 |year=2015 |last1=Rochman |first1=Chelsea M.|author1-link=Chelsea Rochman |last2=Tahir |first2=Akbar |last3=Williams |first3=Susan L. |last4=Baxa |first4=Dolores V. |last5=Lam |first5=Rosalyn |last6=Miller |first6=Jeffrey T. |last7=Teh |first7=Foo-Ching |last8=Werorilangi |first8=Shinta |last9=Teh |first9=Swee J. |issue=1 |bibcode=2015NatSR...514340R}}</ref> Tamen la plejparto de la rubo en la indoneziaj fiŝoj estis plasta, dum la usonaj havis plejparte neplastajn fibrojn uzitajn en vestoj kaj iaj retoj<ref>{{Cite journal |last1=Alberghini |first1=Leonardo |last2=Truant |first2=Alessandro |last3=Santonicola |first3=Serena |last4=Colavita |first4=Giampaolo |last5=Giaccone |first5=Valerio |date=2022-12-31 |title=Microplastics in Fish and Fishery Products and Risks for Human Health: A Review |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |volume=20 |issue=1 |page=789 |doi=10.3390/ijerph20010789 |doi-access=free |issn=1660-4601 |pmc=9819327 |pmid=36613111 |bibcode=2022IJERP..20..789A }}</ref> [[Marrubo]] ankaŭ metiĝas sur strandojn de apudbordaj marfluoj. ===Transportado=== [[File:Witherslack Meathop and Ulpha , Meathop Roundable - geograph.org.uk - 6357861.jpg|thumbnail|Veturilaj pneŭoj estas grava fonto de mikroplastaĵoj.]] ====Pneŭoj==== Fortrivado de [[pneŭo]]j signife kontribuas al la enmediiĝado de mikroplastaĵoj. Oni taksas, ke la pohoma kvanto da plasto, kiu eniras la medion kiel pneŭa trivaĵo, estas 0.23-4.7&nbsp;kg/jaro, kun tutmonda averaĝo de 0.81&nbsp;kg/jaro. La relativa kontribuo de pneŭa trivado al la totala monda enmariĝado de plastoj taksiĝas je 5–10%. En la aero, oni taksas ke 3–7% de la [[mikropolvo]] (MP_2.5) konsistas el pneŭa trivaĵo. Ĝi ankaŭ eniras la [[nutroĉeno]]n.<ref>{{Cite journal |last1=Kole |first1=Pieter Jan |last2=Löhr |first2=Ansje J. |last3=Van Belleghem |first3=Frank |last4=Ragas |first4=Ad |last5=Kole |first5=Pieter Jan |last6=Löhr |first6=Ansje J. |last7=Van Belleghem |first7=Frank G. A. J. |last8=Ragas |first8=Ad M. J. |year=2017 |title=Wear and Tear of Tyres: A Stealthy Source of Microplastics in the Environment |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |volume=14 |issue=10 |page=1265 |doi=10.3390/ijerph14101265 |pmc=5664766 |pmid=29053641 |doi-access=free |bibcode=2017IJERP..14.1265K }}</ref> ====Varŝipoj==== {{Ill|lingvo=d|trad=Q651658|eo=Vartransportado}} signife kontribuas al [[marpoluado]]. En 1970, komercaj varŝipoj ĵetis pli ol 23 mil tunojn da plasta rubo en la maran medion. En 1988 internacia interkonsento ({{Ill|lingvo=d|trad=Q651219|eo=MARPOL 73/78}}, aneksaĵo 5) malpermesis ĵetadon de ruboj de ŝipoj en la maron. En Usono la Leĝo pri Esplorado kaj Regado de Mara Plasta Poluo de 1987 malpermesas ĵetadon de plastoj en la maron, inklude de mararmeaj ŝipoj.<ref>{{cite journal |last1=Derraik |first1=José G.B. |year=2002 |title=The pollution of the marine environment by plastic debris: a review |journal=Marine Pollution Bulletin |volume=44 |issue=99 |pages=842–852 |bibcode=2002MarPB..44..842D |doi=10.1016/S0025-326X(02)00220-5 |pmid=12405208 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite web |last1=Craig S. Alig |last2=Larry Koss |last3=Tom Scarano |last4=Fred Chitty |year=1990 |title=Control of Plastic Wastes Aboard Naval Ships at Sea |url=https://swfsc.noaa.gov/publications/TM/SWFSC/NOAA-TM-NMFS-SWFSC-154_P879.PDF |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125203752/http://swfsc.noaa.gov/publications/TM/SWFSC/NOAA-TM-NMFS-SWFSC-154_P879.PDF |archive-date=25-a de januaro 2017 |access-date=20-a de decembro 2018 |website=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |publisher=ProceedingsoftheSecondInternational Conference on Marine Debris, 2–7 April 1989, Honolulu, Hawaii}}</ref> Tamen vartransportado restas granda fonto de [[plasta poluo]], kontribuinta proksimume 6.5 milionojn da tunoj frue en la jardeko de 1990.<ref name="Derraik-2002">{{cite journal |doi=10.1016/S0025-326X(02)00220-5 |title=The pollution of the marine environment by plastic debris: A review |journal=Marine Pollution Bulletin |volume=44 |issue=9 |pages=842–852 |year=2002 |last1=Derraik |first1=José G.B |pmid=12405208 |bibcode=2002MarPB..44..842D |doi-access=free}}</ref><ref name=pmid19528054>{{cite journal |doi=10.1098/rstb.2008.0284 |pmid=19528054 |pmc=2873017 |title=Transport and release of chemicals from plastics to the environment and to wildlife |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=364 |issue=1526 |pages=2027–2045 |year=2009 |last1=Teuten |first1=E. L. |last2=Saquing |first2=J. M. |last3=Knappe |first3=D. R. U. |last4=Barlaz |first4=M. A. |last5=Jonsson |first5=S. |last6=Bjorn |first6=A. |last7=Rowland |first7=S. J. |last8=Thompson |first8=R. C. |last9=Galloway |first9=T. S. |last10=Yamashita |first10=R. |last11=Ochi |first11=D. |last12=Watanuki |first12=Y. |last13=Moore |first13=C. |last14=Viet |first14=P. H. |last15=Tana |first15=T. S. |last16=Prudente |first16=M. |last17=Boonyatumanond |first17=R. |last18=Zakaria |first18=M. P. |last19=Akkhavong |first19=K. |last20=Ogata |first20=Y. |last21=Hirai |first21=H. |last22=Iwasa |first22=S. |last23=Mizukawa |first23=K. |last24=Hagino |first24=Y. |last25=Imamura |first25=A. |last26=Saha |first26=M. |last27=Takada |first27=H.}}</ref> Proksimume 10% de la surstranda plasto en [[Havajo]] estas fabrikaj plasteroj.<ref name="Thompson-2009">{{cite journal |last1=Thompson |first1=R. C. |last2=Moore |first2=C. J. |last3=Vom Saal |first3=F. S. |last4=Swan |first4=S. H. |year=2009 |title=Plastics, the environment and human health: Current consensus and future trends |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=364 |issue=1526 |pages=2153–2166 |doi=10.1098/rstb.2009.0053 |pmc=2873021 |pmid=19528062}}</ref> En unu akcidento la 24-an de julio 2012, 150 tunoj da fabrikaj plasteroj kaj aliaj krudaj plastaĵoj elŝutiĝis de vartransporta ŝipo de la ĉina kompanio [[Sinopec]] proksime al [[Honkongo]] post granda ŝtormo. Oni raportis grandan kvanton da la rubo amasigita sur strandoj. Esploristoj spekulativas ke malpli grandaj akcidentoj okazadas kaj kontribuas al mikroplastaĵa poluado.<ref name="Sundt-2015">Sundt, Peter, and Schulze, Per-Erik: "Sources of microplastic-pollution to the marine environment", "Mepex for the Norwegian Environment Agency", 2015</ref> ===Unuuzaj plastaĵoj=== Unuuzaj plastaj produktoj atingas akvajn mediojn<ref>{{cite journal |last1=Li |first1=Chaoran |last2=Busquets |first2=Rosa |last3=Campos |first3=Luiza C. |title=Assessment of microplastics in freshwater systems: A review |journal=Science of the Total Environment |date=March 2020 |volume=707 |article-number=135578 |doi=10.1016/j.scitotenv.2019.135578 |pmid=31784176 |bibcode=2020ScTEn.70735578L |url=https://eprints.kingston.ac.uk/id/eprint/44516/1/Li-C-44516-AAM.pdf }}</ref> kaj "[l]okaj kaj regnaj politikoj, kiuj malpliigas unuuzan plaston, estis identigitaj kiel efikaj leĝaj agoj, kiujn komunumoj povas fari por alfronti plastan poluadon".<ref>{{cite journal |last1=Rochman |first1=Chelsea M.|author1-link=Chelsea Rochman |last2=Munno |first2=Keenan |last3=Box |first3=Carolynn |last4=Cummins |first4=Anna |last5=Zhu |first5=Xia |last6=Sutton |first6=Rebecca |date=5-a de januaro 2021 |title=Think Global, Act Local: Local Knowledge Is Critical to Inform Positive Change When It Comes to Microplastics |journal=Environmental Science & Technology |language=en |volume=55 |issue=1 |pages=4–6 |bibcode=2021EnST...55....4R |doi=10.1021/acs.est.0c05746 |pmid=33296180 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Okeke |first1=Emmanuel Sunday |last2=Okoye |first2=Charles Obinwanne |last3=Atakpa |first3=Edidiong Okokon |last4=Ita |first4=Richard Ekeng |last5=Nyaruaba |first5=Raphael |last6=Mgbechidinma |first6=Chiamaka Linda |last7=Akan |first7=Otobong Donald |date=1-a de februaro 2022 |title=Microplastics in agroecosystems-impacts on ecosystem functions and food chain |journal=Resources, Conservation and Recycling |language=en |volume=177 |article-number=105961 |bibcode=2022RCR...17705961O |doi=10.1016/j.resconrec.2021.105961 }}</ref> ===Ujoj kaj pakumoj=== Plastaj ujoj povas elmeti mikroplastaĵojn kaj [[nanopartiklo]]jn en manĝaĵojn kaj trinkaĵojn.<ref>{{cite journal |last1=Hussain |first1=Kazi Albab |last2=Romanova |first2=Svetlana |last3=Okur |first3=Ilhami |last4=Zhang |first4=Dong |last5=Kuebler |first5=Jesse |last6=Huang |first6=Xi |last7=Wang |first7=Bing |last8=Fernandez-Ballester |first8=Lucia |last9=Lu |first9=Yongfeng |last10=Schubert |first10=Mathias |last11=Li |first11=Yusong |title=Assessing the Release of Microplastics and Nanoplastics from Plastic Containers and Reusable Food Pouches: Implications for Human Health |journal=Environmental Science & Technology |date=4-a de julio 2023 |volume=57 |issue=26 |pages=9782–9792 |doi=10.1021/acs.est.3c01942 |pmid=37343248 |bibcode=2023EnST...57.9782H }}</ref> En unu studo, 93% de la enboteligita akvo de 11 markoj poluĝis per averaĝe po 325 mikroplastaj partikloj.<ref name="Mason-2018">{{cite journal |last1=Mason |first1=Sherri A. |last2=Welch |first2=Victoria G. |last3=Neratko |first3=Joseph |date=11 September 2018 |title=Synthetic Polymer Contamination in Bottled Water |journal=Frontiers in Chemistry |volume=6 |article-number=407 |bibcode=2018FrCh....6..407M |doi=10.3389/fchem.2018.00407 |pmc=6141690 |pmid=30255015 |doi-access=free}}</ref> Alia studo trovis 240 mil fragmentojn en ĉiu litro.<ref name="Doubek-2024">{{cite news |author-first1=James |author-last1=Doubek |date=10 January 2024 |title=Researchers find a massive number of plastic particles in bottled water |url=https://www.npr.org/2024/01/10/1223730333/bottled-water-plastic-microplastic-nanoplastic-study |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217203211/https://www.npr.org/2024/01/10/1223730333/bottled-water-plastic-microplastic-nanoplastic-study |archive-date=17 February 2024 |access-date=17 February 2024 |publisher=[[NPR]]}}</ref>Parto verŝajne eniris la akvon dum la enboteligado kaj pakado de la akvo,<ref name="Mason-2018" /> kaj eble de filtroj, per kiuj oni purigis la akvon.<ref name="Doubek-2024" /> Laŭ alia studo [[Polipropileno|polipropilenaj]] [[suĉbotelo|bebaj suĉoboteloj]] eksponis bebojn al 14 600 ĝis 4 550 000 partikloj por individuo en tago, kaj polipropilenaj manĝoskatoloj estas similaj.<ref>{{cite journal |last1=Li |first1=Dunzhu |last2=Shi |first2=Yunhong |last3=Yang |first3=Luming |last4=Xiao |first4=Liwen |last5=Kehoe |first5=Daniel K. |last6=Gun'ko |first6=Yurii K. |last7=Boland |first7=John J. |last8=Wang |first8=Jing Jing |year=2020 |title=Microplastic release from the degradation of polypropylene feeding bottles during infant formula preparation |journal=Nature Food |volume=1 |issue=11 |pages=746–754 |doi=10.1038/s43016-020-00171-y |pmid=37128027 |hdl-access=free |hdl=2262/94127}}</ref> [[File:Kaffe og mandarin (5198912077).jpg|thumbnail|Papera taso kun ena plasta filmo povas elmeti nanoplastaĵojn en la akvon.<ref>{{Cite journal |last1=Son |first1=Ji-Won |last2=Nam |first2=Yejin |last3=Kim |first3=Changwoo |date=15 February 2024 |title=Nanoplastics from disposable paper cups and microwavable food containers |journal=Journal of Hazardous Materials |volume=464 |article-number=133014 |bibcode=2024JHzM..46433014S |doi=10.1016/j.jhazmat.2023.133014 |pmid=37984146 }}</ref><ref name="UPI">{{cite news |title=Take-out coffee cups may be shedding trillions of plastic nanoparticles, study says |url=https://www.upi.com/Science_News/2022/05/06/to-go-coffee-cups-trillions-plastic-nanoparticles/4821651596271/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220509160238/https://www.upi.com/Science_News/2022/05/06/to-go-coffee-cups-trillions-plastic-nanoparticles/4821651596271/ |archive-date=9 May 2022 |access-date=14-a de majo 2022 |work=UPI |language=en}}</ref>]] Plastaj tasoj aŭ eĉ [[papera taso|paperaj tasoj]] kun maldika plasta filmo sur la ena faco elmetas duilionojn da mikroplastaj [[nanopartiklo]]j en ĉiun litron da akvo dum normala uzado.<ref name="UPI" /><ref>{{Cite journal |last1=Zhou |first1=Guanyu |last2=Wu |first2=Qidong |last3=Tang |first3=Peng |last4=Chen |first4=Chen |last5=Cheng |first5=Xin |last6=Wei |first6=Xin-Feng |last7=Ma |first7=Jun |last8=Liu |first8=Baicang |date=2023 |title=How many microplastics do we ingest when using disposable drink cups? |journal=Journal of Hazardous Materials |volume=441 |article-number=129982 |bibcode=2023JHzM..44129982Z |doi=10.1016/j.jhazmat.2022.129982 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Zangmeister |first1=Christopher D. |last2=Radney |first2=James G. |last3=Benkstein |first3=Kurt D. |last4=Kalanyan |first4=Berc |title=Common Single-Use Consumer Plastic Products Release Trillions of Sub-100 nm Nanoparticles per Liter into Water during Normal Use |journal=Environmental Science & Technology |date=3 May 2022 |volume=56 |issue=9 |pages=5448–5455 |bibcode=2022EnST...56.5448Z |doi=10.1021/acs.est.1c06768 |pmid=35441513 }}</ref> ===Konstruado kaj renovigado=== Plasto multe uziĝas en la industrio de konstruado kaj renovigado de konstruaĵoj.<ref name=Turner>{{Cite journal |last=Turner |first=Andrew |date=2021-08-01 |title=Paint particles in the marine environment: An overlooked component of microplastics |journal=Water Research X |volume=12 |article-number=100110 |doi=10.1016/j.wroa.2021.100110 |pmid=34401707 |bibcode=2021WRX....1200110T |pmc=8350503 }}</ref> Aera mikroplasta polvo produktiĝas dum [[renovigado]] kaj konstruado de domoj, vojoj kaj pontoj<ref name="construction">{{cite journal |last1=Prasittisopin |first1=Lapyote |last2=Ferdous |first2=Wahid |last3=Kamchoom |first3=Viroon |year=2023 |title=Microplastics in construction and built environment |journal=Developments in the Built Environment |publisher=Elsevier BV |volume=15 |article-number=100188 |doi=10.1016/j.dibe.2023.100188 |doi-access=free}}</ref> kaj dum uzado de [[energiilo|energiaj iloj]].<ref name="powertool">{{cite web |last=Galloway |first=Nanette LoBiondo |date=13 Sep 2024 |title=Ventnor introduces ordinance to control microplastics contamination |url=https://downbeach.com/news/2024/sep/13/ventnor-introduces-ordinance-to-control-microplastics-contamination/ |access-date=2 Okt 2024 |website=DownBeach}}</ref> [[Konstrumaterialo]]j<ref name="Yuk" /> kaj farboj enhavantaj [[polivinil-klorido]]n (PVK), {{Ill|lingvo=d|trad=Q62246|eo=polikarbonato|teksto=polikarbonaton}}, [[polipropileno]]n, kaj [[Poli(Metila metakrilato)|akrilon]] povas disfali dum tempo, elmetante mikriplastaĵojn.<ref name=Turner /> Plasta [[konstrua rubo]] konsistas ankaŭ el unuuzaj plastaj ujoj kaj volvaĵoj forĵetataj dum la konstruado.<ref>{{Cite journal |last1=Santos |first1=Guadalupe |last2=Esmizadeh |first2=Elnaz |last3=Riahinezhad |first3=Marzieh |date=2024-02-01 |title=Recycling Construction, Renovation, and Demolition Plastic Waste: Review of the Status Quo, Challenges and Opportunities |journal=Journal of Polymers and the Environment |language=en |volume=32 |issue=2 |pages=479–509 |doi=10.1007/s10924-023-02982-z |doi-access=free }}</ref> Tiuj plastoj estas malfacile recikleblaj, do finiĝas en rubdeponejoj, kie ili disfalas dum longa tempo, kaŭzante riskon de enfiltriĝo en la grundon kaj ellaso en la aeron de mikroplastaĵoj.<ref>{{Cite journal |last1=Wojnowska-Baryła |first1=Irena |last2=Bernat |first2=Katarzyna |last3=Zaborowska |first3=Magdalena |date=januaro 2022 |title=Plastic Waste Degradation in Landfill Conditions: The Problem with Microplastics, and Their Direct and Indirect Environmental Effects |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |language=en |volume=19 |issue=20 |article-number=13223 |doi=10.3390/ijerph192013223 |doi-access=free |pmid=36293805 |pmc=9602440 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Singh |first1=Sandeep |last2=Malyan |first2=Sandeep K. |last3=Maithani |first3=Chinmay |last4=Kashyap |first4=Sujata |last5=Tyagi |first5=Vinay Kumar |last6=Singh |first6=Rajesh |last7=Malhotra |first7=Sarthak |last8=Sharma |first8=Manish |last9=Kumar |first9=Amit |last10=Panday |first10=Bijay K. |last11=Pandey |first11=R.P. |title=Microplastics in landfill leachate: Occurrence, health concerns, and removal strategies |journal=Journal of Environmental Management |date=septembro 2023 |volume=342 |article-number=118220 |doi=10.1016/j.jenvman.2023.118220 |pmid=37290308 |bibcode=2023JEnvM.34218220S }}</ref> Administraj praktikoj por mildigi la kreadon de plasta rubo en la konstrua-renoviga sektoro estas bezonataj.<ref>{{cite journal |last1=Tahir |first1=Furqan |last2=Sbahieh |first2=Sami |last3=Al-Ghamdi |first3=Sami G. |title=Environmental impacts of using recycled plastics in concrete |journal=Materials Today: Proceedings |date=2022 |volume=62 |pages=4013–4017 |doi=10.1016/j.matpr.2022.04.593 }}</ref><ref name=lapyote2023>{{cite journal |last1=Prasittisopin |first1=Lapyote |last2=Ferdous |first2=Wahid |last3=Kamchoom |first3=Viroon |title=Microplastics in construction and built environment |journal=Developments in the Built Environment |date=October 2023 |volume=15 |article-number=100188 |doi=10.1016/j.dibe.2023.100188 |doi-access=free }}{{Creative Commons text attribution notice|cc=by4|from this source=yes}} </ref><ref>{{cite journal |last1=Ahmed |first1=Nadia |title=Utilizing plastic waste in the building and construction industry: A pathway towards the circular economy |journal=Construction and Building Materials |date=junio 2023 |volume=383 |article-number=131311 |doi=10.1016/j.conbuildmat.2023.131311 |bibcode=2023CBMat.38331311A }}</ref> Kvankam multaj sciencistoj studis la problemon, konstruado esence ne estas naturamika agado. Unu provo estas meti plastan rubon en [[betono]]n kiel aglomeraĵojn. Tamen tiu solvo de la problemo de multeco de plasta rubo povus estigi novan problemon de enfiltriĝo de mikroplastaĵoj. La nesciataĵoj estas multegaj kaj bezonas studon.<ref name=lapyote2023 /> Proksimume 20% de ĉiuj plastaĵoj kaj 70% de la [[polivinil-klorido]] (PVK) produktata en la mondo uziĝas de la konstrua industrio.<ref name=rics2023>{{cite web | last=Smethurst | first=Tom | title=Why we must limit use of construction plastics | website=RICS | date=18 Maj 2023 | url=https://ww3.rics.org/uk/en/journals/built-environment-journal/plastics-construction-materials-health.html | access-date=5 Dec 2024}}</ref><ref name=sage2022>{{cite journal | last1=Hernandez | first1=German | last2=Low | first2=Joanne | last3=Nand | first3=Ashveen | last4=Bu | first4=Alex | last5=Wallis | first5=Shannon L | last6=Kestle | first6=Linda | last7=Berry | first7=Terri-Ann | title=Quantifying and managing plastic waste generated from building construction in Auckland, New Zealand | journal=Waste Management & Research: The Journal for a Sustainable Circular Economy | publisher=SAGE Publications | volume=41 | issue=1 | date=13 Jun 2022 | doi=10.1177/0734242x221105425 | doi-access=free | pages=205–213| pmid=35698793 | pmc=9925883 | hdl=10652/5874 | hdl-access=free }}</ref> Oni supozas ke ankoraŭ pli produktiĝos kaj uziĝos estonte.<ref name=rics2023 /> Oftaj specoj:<ref name=sage2022 /> * Polivinilklorido (PVK)<ref name=sage2022 /> * Polietileno (PE)<ref name=sage2022 /> * Polipropileno (PP)<ref name=sage2022 /> * Pligrandigebla polistireno (PPS)<ref name=sage2022 /> * Poliuretano (PU)<ref name=sage2022 /> Malrektuzaj materialoj (pakumoj de konstrumaterialoj):<ref name=sage2022 /> * Folioj kaj baroj kontraŭ malsekeco<ref name=sage2022 /> * Kovriloj<ref name=sage2022 /> * Molaj plastaj volvaĵoj<ref name=sage2022 /> * Sakoj el PPS and PP sacks<ref name=sage2022 /> Rektuzaj materialoj (konstrumaterialoj):<ref name=sage2022 /> * Strukturaj produktoj<ref name=sage2022 /> ** Varmizolaĵoj<ref name=sage2022 /> ** Akvizolaĵoj<ref name=sage2022 /> ** Plankoj<ref name=sage2022 /> ** Tegmentoj<ref name=sage2022 /> ** Fenestroj<ref name=sage2022 /> ** Lamenoj<ref name=sage2022 /> * Endomaj instalaĵoj<ref name=sage2022 /> ** Tuboj<ref name=sage2022 /> ** Kabloj<ref name=sage2022 /> * Eksteraj traktadoj<ref name=sage2022 /> ** Farboj<ref name=sage2022 /> ** Vernisoj<ref name=sage2022 /> ** Obturaĵoj<ref name=sage2022 /> ** Gluoj<ref name=sage2022 /> ** Rezinoj<ref name=sage2022 /> * Kovriloj<ref name=sage2022 /> ** Ŝrumpfolio<ref name=sage2022 /> ** Baŝoj<ref name=sage2022 /> ==Manieroj de alveno al organismoj== Homoj, kiuj manĝas marajn bestojn, povas enkorpigi mikroplastaĵojn ĉeestantajn en ties histoj.<ref>{{cite journal |doi=10.1007/s13197-019-04138-1 |title=Microplastics: an emerging threat to food security and human health |journal=Journal of Food Science and Technology |year=2019 |last1=De-la-Torre |first1=Gabriel E. |volume=57 |issue=5 |pages=1601–8 |pmid=32327770 |pmc=7171031 }}</ref> == Efikoj == Partoprenantoj en la Internacia Esplorada Metiejo pri la Ĉeesto, Efikoj, kaj Sorto de Mikroplastaĵa Marrubo en 2008 ĉe la [[Universitato de Vaŝingtonio]] en Tacoma<ref>{{cite journal |editor1-last=Arthur |editor1-first=Courtney |editor2-last=Baker |editor2-first=Joel |editor3-last=Bamford |editor3-first=Holly |title=Proceedings of the International Research Workshop on the Occurrence, Effects, and Fate of Microplastic Marine Debris, September 9-11, 2008 |journal=Technical Memorandum NOS-OR&R-30 |year=2009 |page=49 |url=https://marinedebris.noaa.gov/file/2192/download?token=5dvqb-YY}}</ref> konkludis ke mikroplastaĵoj problemas en la mara medio, pro: * la pruvita ĉeesto de mikroplastaĵoj en la mara medio, * iliaj longaj restotempoj, kaj la sekva probableco, ke future ili akumuliĝos, kaj * ilia pruvita enkorpigado fare de {{Ill|lingvo=d|trad=Q1230015|eo=mara organismo|teksto=maraj organismoj}}. Laŭ ampleksa revuo de la scienca indikaro publikigita de la [[Scienckonsila Mekanismo]] de la [[Eŭropa Unio]] en 2019, mikroplastaĵoj jam ĉeestas en ĉiu parto de la natura medio. Kvankam ankoraŭ ne estas indikoj pri ekosistemskala risko pro mikroplastaĵa poluo, tia risko probable estiĝos post malpli ol jarcento se poluado daŭros je la nuna rapido.<ref name="SAPEA Scientific Advice for Policy by European Academies 2019">{{Citaĵo el libro|url=https://www.sapea.info/topics/microplastics/|titolo=A scientific perspective on microplastics in nature and society|jaro=2019|eldoninto=Scientific Advice for Policy by European Academies|ISBN=978-3-9820301-0-4}}</ref> Esploro en 2023 formale identigis "plastozon", t.e. fibrozan malsanon estigitan de enkorpigado de plastaĵoj, distingante ĝin de ĝenerala korpa damaĝo per detala priskribo de la kronika restrukturado kaj inflamado de histoj, kiujn ĝi okazigas al al digesta sistemo de marbirdoj.<ref>{{cite journal |last1=Charlton-Howard |first1=Hayley S. |last2=Bond |first2=Alexander L. |last3=Rivers-Auty |first3=Jack |last4=Lavers |first4=Jennifer L. |title=Plasticosis: Characterising macro- and microplastic-associated fibrosis in seabird tissues |journal=Journal of Hazardous Materials |date=2023 |volume=443 |article-number=131293 |doi=10.1016/j.jhazmat.2023.131293|pmid=37002998 |doi-access=free }}</ref> ===Akvobestoj=== Mikroplastaĵoj estas malfacile percepteblaj kaj facile renkonteblaj por ĉiuj akvobestaj specioj. Ili eniras la nutroĉenon de malsupre kaj fiksiĝas en bestaj histoj. Mikroplastaĵoj kaj nanoplastaĵoj povas fiksiĝi en besta histo pro englutado aŭ enspirado. Englutitaj partikloj akumuliĝas en la intesto kaj enspiritaj en la brankoj. La unua pruvo, ke bestoj akumulas mikroplastaĵojn, estis farita per intenca elmeto de la bestoj al alta denseco de mikroplastaĵoj dum longa tempo. Diversaj anelidaj specioj, kiel la [[arenikolo]] (''Arenicola marina''), akumulis mikroplastaĵojn fiksitajn en la {{Ill|lingvo=d|trad=Q11829360|eo=nutrokanalo}}. Ankaŭ multaj [[krustuloj]], kiel la borda krabo ''{{Ill|lingvo=d|trad=Q27779|eo=Carcinus maenas}}'', fiksis mikroplastaĵojn kaj en la spira kaj en la nutra tuboj.<ref name="Grossman-2015b">Grossman, Elizabeth: "How Microplastics from Your Fleece Could End up on Your Plate", "Civil Eats", 15-a de januaro 2015</ref><ref>{{cite journal |last1=Periyasamy |first1=Aravin Prince |last2=Tehrani-Bagha |first2=Ali |title=A review of microplastic emission from textile materials and its reduction techniques |journal=Polymer Degradation and Stability |date=March 2022 |volume=199 |article-number=109901 |doi=10.1016/j.polymdegradstab.2022.109901 |doi-access=free}}</ref><ref name="pmid24972075"> * {{cite journal |doi=10.1021/es501090e |pmid=24972075 |title=Uptake and Retention of Microplastics by the Shore Crab Carcinus maenas |journal=Environmental Science & Technology |volume=48 |issue=15 |pages=8823–30 |year=2014 |last1=Watts |first1=Andrew J. R. |last2=Lewis |first2=Ceri |last3=Goodhead |first3=Rhys M. |last4=Beckett |first4=Stephen J. |last5=Moger |first5=Julian |last6=Tyler |first6=Charles R. |last7=Galloway |first7=Tamara S. |bibcode=2014EnST...48.8823W}} * {{cite magazine |first=Nsikan |last=Akpan |date=8-a de julio 2014 |title=Microplastics lodge in crab gills and guts |magazine=Science News |url=https://www.sciencenews.org/article/microplastics-lodge-crab-gills-and-guts |access-date=15-a de marto 2015 |archive-date=2-a de aprilo 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402141423/https://www.sciencenews.org/article/microplastics-lodge-crab-gills-and-guts |url-status=live}}</ref><ref name="Thompson-2004">{{cite journal |doi=10.1126/science.1094559 |pmid=15131299 |title=Lost at Sea: Where is All the Plastic? |journal=Science |volume=304 |issue=5672 |page=838 |year=2004 |last1=Thompson |first1=R. C. |last2=Olsen |first2=Y. |last3=Mitchell |first3=R. P. |last4=Davis |first4=A. |last5=Rowland |first5=S. J. |last6=John |first6=A. W. |last7=McGonigle |first7=D. |last8=Russell |first8=A. E. }}</ref> Fiŝoj kutime enkorpigas mikroplastaĵojn senintence.<ref>{{cite journal |last1=Li |first1=Bowen |last2=Liang |first2=Weiwenhui |last3=Liu |first3=Quan-Xing |last4=Fu |first4=Shijian |last5=Ma |first5=Cuizhu |last6=Chen |first6=Qiqing |last7=Su |first7=Lei |last8=Craig |first8=Nicholas J. |last9=Shi |first9=Huahong |title=Fish Ingest Microplastics Unintentionally |journal=Environmental Science & Technology |date=3-a de aŭgusto 2021 |volume=55 |issue=15 |pages=10471–10479 |doi=10.1021/acs.est.1c01753 |pmid=34297559 |bibcode=2021EnST...5510471L }}</ref> La unuaj trovitaj bioakumulitaj mikroplastaĵoj kaj nanoplastaĵoj en liberaj bestoj estis en la haŭta mukozo de salmoj, kaj oni supozis, ke la mukozo fiksis ilin pro simileco kun la ŝelo de la virusoj, kiujn ĝi normale fiksus.<ref>{{cite news |last1=Peeples |first1=Lynne |title=Surprise Finding Heightens Concern Over Tiny Bits Of Plastic Polluting Our Oceans |url=https://www.huffpost.com/entry/plastic-ocean-pollution-fish-health_n_6923872 |access-date=28 April 2024 |publisher=Huffpost |date=23-a de marĉo 2015 |archive-date=28-a de aprilo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428062754/https://www.huffpost.com/entry/plastic-ocean-pollution-fish-health_n_6923872 |url-status=live }}</ref> La trovo estis tute hazarda, ĉar la intenco de la esploristoj estis izoli [[ĥitino]]n de vertebrulo por la unua fojo.<ref>{{cite journal |last1=Tang |first1=Joyce |last2=Fernandez |first2=Javier |last3=Sohn |first3=Joel |last4=Amemiya |first4=Chris |title=Chitin Is Endogenously Produced in Vertebrates |journal=Current Biology |date=Marto 2015 |volume=25 |issue=7 |pages=897–900 |doi=10.1016/j.cub.2015.01.058|pmid=25772447 |bibcode=2015CBio...25..897T |pmc=4382437 }}</ref> En 2026, esploro de fiŝoj mortigitaj en oceanmezaj pacifikaj insuloj trovis almenaŭ unu mikroplastaĵon en 33% de la bestoj.<ref>Europa Press. 2026. "Se encuentran microplásticos en un tercio de los peces estudiados en las costas de islas remotas del Pacífico". ''La Nación''. [https://www.nacion.com/ciencia/microplasticos-contaminan-a-un-tercio-de-los-peces/BLL5VZY2D5G7ZKEOJJ34WF2V6E/story]</ref> [[Duvalvulo]]j enkorpigas mikroplastaĵojn kaj nanoplastaĵojn dum ili filtras sian nutraĵon el la akvo.<ref name=":15">{{cite journal |last1=Tallec |first1=Kevin |last2=Huvet |first2=Arnaud |last3=Di Poi |first3=Carole |last4=González-Fernández |first4=Carmen |last5=Lambert |first5=Christophe |last6=Petton |first6=Bruno |last7=Le Goïc |first7=Nelly |last8=Berchel |first8=Mathieu |last9=Soudant |first9=Philippe |last10=Paul-Pont |first10=Ika |title=Nanoplastics impaired oyster free living stages, gametes and embryos |journal=Environmental Pollution |date=novembro 2018 |volume=242 |issue=Pt B |pages=1226–1235 |doi=10.1016/j.envpol.2018.08.020 |pmid=30118910 |s2cid=52030350 |url=https://archimer.ifremer.fr/doc/00453/56419/58090.pdf }}</ref> Ilia filtra kapablo malpliiĝas post ĉeveno de mikroplastaĵoj.<ref name=":16">{{Cite journal|last1=Oliveira|first1=Patrícia|last2=Barboza|first2=Luís Gabriel Antão|last3=Branco|first3=Vasco|last4=Figueiredo|first4=Neusa|last5=Carvalho|first5=Cristina|last6=Guilhermino|first6=Lúcia|year=2018|title=Effects of microplastics and mercury in the freshwater bivalve Corbicula fluminea (Müller, 1774): Filtration rate, biochemical biomarkers and mercury bioconcentration|journal=Ecotoxicology and Environmental Safety|volume=164|pages=155–63|doi=10.1016/j.ecoenv.2018.07.062|pmid=30107325|doi-access=free}}</ref> Pluraj sinsekvaj efikoj rezultas, interalie imunsistema kaj nerva tokseco.<ref name=":17">{{cite journal |last1=Tang |first1=Yu |last2=Rong |first2=Jiahuan |last3=Guan |first3=Xiaofan |last4=Zha |first4=Shanjie |last5=Shi |first5=Wei |last6=Han |first6=Yu |last7=Du |first7=Xueying |last8=Wu |first8=Fangzhu |last9=Huang |first9=Wei |last10=Liu |first10=Guangxu |title=Immunotoxicity of microplastics and two persistent organic pollutants alone or in combination to a bivalve species |journal=Environmental Pollution |date=marto 2020 |volume=258 |pages=113845 |doi=10.1016/j.envpol.2019.113845 |pmid=31883493 |s2cid=209501817 }}</ref><ref name=":18">{{Cite journal|last1=Sun|first1=Shuge|last2=Shi|first2=Wei|last3=Tang|first3=Yu|last4=Han|first4=Yu|last5=Du|first5=Xueying|last6=Zhou|first6=Weishang|last7=Hu|first7=Yuan|last8=Zhou|first8=Chaosheng|last9=Liu|first9=Guangxu|year=2020|title=Immunotoxicity of petroleum hydrocarbons and microplastics alone or in combination to a bivalve species: Synergic impacts and potential toxication mechanisms|journal=Science of the Total Environment|volume=728|page=138852|doi=10.1016/j.scitotenv.2020.138852|pmid=32570313|bibcode=2020ScTEn.728m8852S|doi-access=free}}</ref><ref name=":19">{{cite journal |last1=Tang |first1=Yu |last2=Zhou |first2=Weishang |last3=Sun |first3=Shuge |last4=Du |first4=Xueying |last5=Han |first5=Yu |last6=Shi |first6=Wei |last7=Liu |first7=Guangxu |title=Immunotoxicity and neurotoxicity of bisphenol A and microplastics alone or in combination to a bivalve species, Tegillarca granosa |journal=Environmental Pollution |date=October 2020 |volume=265 |issue=Pt A |pages=115115 |doi=10.1016/j.envpol.2020.115115 |pmid=32806413 |s2cid=221166666 }}</ref> Malpliiĝo de imunsistema funkciado rezultas el maltroaj [[fagocitado]] kaj aktiveco de [[NF-κB]]-aj genoj.<ref name=":17" /><ref name=":19" /> Malpliiĝo de nerva funkciado rezultas el inhibo de [[kolinesterazo]] kaj enzimoj regulantaj nervotransigilojn.<ref name=":19" /> Duvalvuloj ankaŭ spertas {{Ill|lingvo=d|trad=Q898814|eo=oksidiga streso|teksto=oksidigan streson}}, kio indikas, ke difektiĝis la kapablo maltoksigi enkorpajn substancojn, kio povas fine difekti DNA.<ref name=":18" /> Mikroplastaĵoj difektas ankaŭ duvalvulajn gametojn kaj larvojn. Kreskohaltoj kaj misformiĝoj plioftiĝas kaj fekundiĝo malplioftiĝas.<ref name=":15" /><ref>{{Cite journal|last1=Bringer|first1=Arno|last2=Thomas|first2=Hélène|last3=Prunier|first3=Grégoire|last4=Dubillot|first4=Emmanuel|last5=Bossut|first5=Noémie|last6=Churlaud|first6=Carine|last7=Clérandeau|first7=Christelle|last8=Le Bihanic|first8=Florane|last9=Cachot|first9=Jérôme|year=2020|title=High density polyethylene (HDPE) microplastics impair development and swimming activity of Pacific oyster D-larvae, Crassostrea gigas, depending on particle size|journal=Environmental Pollution|volume=260|page=113978|doi=10.1016/j.envpol.2020.113978|pmid=31991353|doi-access=free}}</ref> Unu esploro analizis la plastodevenajn kemiaĵojn nomatajn [[plurbromaj dufenilaj eteroj]] (PBDEs) en la stomakoj de [[fajnbeka pufino|fajnbekaj pufinoj]]. Kvarono de la birdoj enhavis [[parenco (kemio)|parencojn]] nature ne troveblajn en iliaj predoj. Ĝi eniris iliajn korpojn de plasto, kiun oni trovis en iliaj stomakoj.<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.marpolbul.2012.12.010 |pmid=23298431 |title=Accumulation of plastic-derived chemicals in tissues of seabirds ingesting marine plastics |journal=Marine Pollution Bulletin |volume=69 |issue=1–2 |pages=219–222 |year=2013 |last1=Tanaka |first1=Kosuke |last2=Takada |first2=Hideshige |last3=Yamashita |first3=Rei |last4=Mizukawa |first4=Kaoruko |last5=Fukuwaka |first5=Masa-aki |last6=Watanuki |first6=Yutaka |bibcode=2013MarPB..69..219T}}</ref> Krom libere moviĝantaj bestoj, ankaŭ {{Ill|lingvo=d|trad=Q195605|eo=malmolaj koraloj}} povas enkorpigi mikroplastaĵojn.<ref name="Hall-2015">{{Cite journal |first1=N.M. |last1=Hall |first2=K.L.E. |last2=Berry |first3=L. |last3=Rintoul |first4=M.O. |last4=Hoogenboom |year=2015 |title=Microplastic ingestion by scleractinian corals |journal=Marine Biology |doi=10.1007/s00227-015-2619-7 |volume=162 |issue=3 |pages=725–732 |bibcode=2015MarBi.162..725H}}</ref> Tiuj estas la precipaj riffaraj koraloj. Ĉiuj tri partoj de la korala anatomio (ekstera muko, histo, kaj skeleto) povas enhavi mikroplastaĵojn.<ref>{{cite web |last1= |date=20-a de septembro 2024 |title=Microplastics found in coral skeletons |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2024/09/240920112714.htm |access-date=5-a de aprilo 2025 |website=Science Daily}}</ref> En esploro de 2019, malgrandapolipaj koraloj (''P''. cf. ''damicornis'' kaj ''P. lutea'') akumulis pli da mikroplastaĵoj ol grandapolipaj.<ref>{{cite journal |last1=Mouchi |first1=Vincent |last2=Chapron |first2=Leila |last3=Peru |first3=Erwan |last4=Pruski |first4=Audrey M. |last5=Meistertzheim |first5=Anne-Leila |last6=Vétion |first6=Gilles |last7=Galand |first7=Pierre E. |last8=Lartaud |first8=Franck |title=Long-term aquaria study suggests species-specific responses of two cold-water corals to macro-and microplastics exposure |journal=Environmental Pollution |date=Oktobro 2019 |volume=253 |pages=322–329 |doi=10.1016/j.envpol.2019.07.024 |pmid=31323615 |bibcode=2019EPoll.253..322M |url=https://hal.sorbonne-universite.fr/hal-02292677 }}</ref> La interagado de precipitado, ventfluoj, kaj marfluoj efikas al la denseco de mikroplastaĵoj en la akvo kaj sekve en la koraloj. Ĉar estas granda maso da koralrifoj en la mondo kaj iliaj skeletoj verŝajne povas enteni mikroplastaĵojn dum jarmiloj, ili povas akumuli grandan nombron da mikroplastaĵoj kaj funkcii kiel malfonto de mara plasto.<ref>{{cite journal |last1=Jandang |first1=Suppakarn |last2=Alfonso |first2=María Belén |last3=Nakano |first3=Haruka |last4=Phinchan |first4=Nopphawit |last5=Darumas |first5=Udomsak |last6=Viyakarn |first6=Voranop |last7=Chavanich |first7=Suchana |last8=Isobe |first8=Atsuhiko |title=Possible sink of missing ocean plastic: Accumulation patterns in reef-building corals in the Gulf of Thailand |journal=Science of the Total Environment |date=December 2024 |volume=954 |article-number=176210 |doi=10.1016/j.scitotenv.2024.176210 |pmid=39278501 |bibcode=2024ScTEn.95476210J |doi-access=free }}</ref> ==== Digestosistemaj efikoj ==== Mikroplastaĵoj povas efiki al la digesta tubo de akvobestoj, kie ĝi daŭre restas precipa loko de interagado post engluto. En fiŝoj kiel ''Danio rerio'', mikroplastaj partikloj akumuliĝas en la intesto kaj povas estigi biologiajn respondojn kiel inflamiĝon kaj ŝanĝojn de la intesta mikrobaro.<ref>Jin k. al. (2018). Environmental Pollution.</ref> Ekspono al mikroplastaĵoj estas asociita kun aliiĝoj de mikrobaj proporcioj, interalie pliiĝoj de ''Proteobacteria'' kaj malpliiĝoj de ''Firmicutes'' kaj ''Bacteroidetes'', kiuj ligiĝis al inflamiĝoj kaj damaĝoj al intesta funkciado.<ref>Jin et al. (2018). Environmental Pollution.</ref> Ekspono al mikroplastaĵoj asociiĝis ankaŭ kun ĉelpatologiaj ŝanĝiĝoj de la intesta epitelio. Inter la observitaj ŝanĝoj estas damaĝoj al la intestaj viloj, pliigita sekreciado de muko, kaj malstrukturado de la epitelio, kiuj povas damaĝi ensorbadon de nutrosubstancoj kaj elbaradon de damaĝaj substancoj.<ref>Rashid et al. (2025). Water Air Soil Pollution.</ref> Krome, eksponado de mikroplastaĵoj estas ligita al pliigo de la trairebleco de la intesto kaj damaĝoj al striktaj kunligoj. Ankaŭ tio malhelpas la elbaradon de damaĝaj substancoj<ref>Yu et al. (2023/2024). Chemosphere / Aquatic Toxicology.</ref> Krome, mikroplastaĵoj povas porti poluajn kemiaĵojn. Pro sia hidrofoba eksteraĵo, partikloj kiel polistireno povas alsorbi persistajn organikajn poluaĵojn, interalie DDT-on, fenantrenon, perfluoroktanoikan acidon (PFOA), kaj du-2-etilheksilan ftalaton (DEHF).<ref>Bakir et al. (2014). Environmental Pollution.</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Akvopoluado]] [[Kategorio:Ruboj]] 6p6bo4ykux3ncdftdgps975cq6zwkrh 0 774103 9423734 8725651 2026-07-08T23:13:31Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423734 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Miklós Hajdufy |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Nikolao|Miklós]] Hajdufy''' [miklOŝ hajdufi], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Hajdufy Miklós''' estis [[Hungario|hungara]] [[reĝisoro]], [[scenaristo]]. Miklós Hajdufy<ref>https://www.imdb.com/name/nm0354465/</ref><ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM57100</ref> naskiĝis la {{daton|25|aprilo|1932}} en [[Szombathely]], li mortis la {{daton|8|aprilo|2021}}. == Biografio == Miklós Hajdufy maturiĝis en [[gimnazio]] en [[Budapeŝto]] en [[1950]], poste li estis laboristo kaj deviga soldato. Inter 1956-1958 li estis [[helporeĝisoro]] de [[Teatro de Kecskemét]], inter 1958-1960 de [[Hungara Televizio]]. Li akiris televidreĝisoran [[diplomo]]n en [[Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto)|Altlernejo pri Teatro kaj Filmo]] en [[1965]]. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Félix Máriássy]] kaj [[Károly Makk]]. Li restis plu en la televizio, kie li havis reĝisoran [[statuso]]n inter 1983-1992. Li ankaŭ estis teatra lernejestro inter 1991-2006, dum li pensiuliĝis en [[1996]]. Li ricevis [[premio]]jn inter 1966-2006. == Liaj televidaj filmaj reĝisoraĵoj (elekto) == * ''Lázadás reggelig'' (1964) * ''Ficzek úr'' (1974) * ''Klapka légió'' (1983) - ankaŭ scenaristo * ''Egy történet története'' (1992) - ankaŭ scenaristo == Liaj scenarlibroj (elekto) == * ''Széchenyi meggyilkoltatása'' (1971) - ankaŭ reĝisoro * ''Szerelmek'' (1984) - ankaŭ reĝisoro * ''Nem válok el'' (1992) - ankaŭ reĝisoro == Liaj televidaj filmoj kiel helporeĝisoro == * ''Viharban'' (1966) * ''Oly korban éltünk'' (1967) == Fontoj == * [https://magyar.film.hu/filmhu/hir/meghalt-hajdufy-miklos hungarlingva biografio kun foto] * [http://www.tvmt.hu/HajdufyMiklos.htm hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250120101101/http://www.tvmt.hu/HajdufyMiklos.htm |date=2025-01-20 }} * [http://www.budakesziiranytu.hu/cikk/6369-hajdufy-miklos-filmrendezotilde-80-eves hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220810141545/http://budakesziiranytu.hu/cikk/6369-hajdufy-miklos-filmrendezotilde-80-eves |date=2022-08-10 }} * [https://port.hu/adatlap/szemely/hajdufy-miklos/person-16604 filmoj] * [https://www.mafab.hu/people/hajdufy-miklos-454260.html filmoj] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hajdufy Miklos}} [[Kategorio:Hungaraj reĝisoroj]] [[Kategorio:Hungaraj scenaristoj]] {{Portalstrio|Biografio|Filmo}} a1rpfqvdybnqiiyvdfg6ntf6f81o4tn 0 780989 9423826 8367990 2026-07-09T05:58:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423826 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filmo}} '''''Miŝki protiv Judeniĉa''''' ({{Lang-ru|Мишки против Юденича}}, Miŝka kontraŭ Judeniĉ) filmita en la jaro [[1925]] estis [[filmo]] de reĝisoroj [[Grigorij Kozincev]] kaj [[Leonid Trauberg]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://regnum.ru/news/cultura/2130281.html |titolo=«Лев Толстой» Сергея Герасимова — на большом экране в Москве |alirdato=2022-07-16 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20220401032459/https://regnum.ru/news/cultura/2130281.html |arkivdato=2022-04-01 }}</ref><ref>[https://www.km.ru/kino/encyclopedia/mishki-protiv-yudenicha МИШКИ ПРОТИВ ЮДЕНИЧА]</ref> Ŝajne la filmo perdiĝis. La filmo estas komedio pri la aventuroj de knabo nome Miŝka kaj urso ĉe la stabanejo de Generalo Nikolai Judeniĉ dum la [[Rusa Enlanda Milito]], kiu okazis inter 1917 kaj 1922. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filmoj aperintaj en 1925]] [[Kategorio:Ruslingvaj filmoj]] [[Kategorio:Sovetiaj filmoj]] a7ximtawcj29roxogk6nw41ygxymb9z 0 782129 9423687 8778557 2026-07-08T20:43:53Z Sj1mor 12103 9423687 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=ES|zomo=10}} [[Dosiero:SalinasPoza.jpg|eta|dekstre|250ra|Montrado de salproduktado.]] La '''Salejoj de Poza de la Sal''' estas antikva minekspluatejo de [[salo]] en la municipo [[Poza de la Sal]] kiun ili nomigas. Ili estas sur [[depresio]] ĉe la orienta limo de Páramo de Masa (stepo Masa), formata per kruta deklivo de la tereno el 1100 msm de Páramo, ĝis 650 msm de la ebenaĵo de [[La Bureba]]. Survoje al la zono de la salejoj, estas la Domo de Administrado de la Reĝaj Salejoj kaj, ĉe la rivero, la komplekso nomita «Bona» aŭ «Malbona Fonto», formita per serio de fontoj kiuj servas al lavejoj, brutotrinkejoj kaj iama tanejo, ĉio el la [[18-a jarcento]], kun kelkaj malmultaj romiaj restaĵoj. La florado de la loĝloko Poza de la Sal estis ligita al siaj salejoj, jam ekspluatitaj el antaŭ la [[Romia Imperio|romia epoko]] kun tiom strategia valoro, ke ĝi rezultis en la fortikigo de la urbo por ties defendo en la Mezepoko. Tiuj salejoj kun tiuj de Añana en Alavo estis la plej gravaj de la nordo de Iberio. La produktado de salo en Poza estis realigita kondukante akvon el la fontoj tra reto de kondukiloj ĝis horizontalaj platformoj el ligno kaj ŝtono kie la akvo estas disigita sur ortangulaj terpecoj. La vaporiĝo de akvo pretigas la salon por ĝia kolektado en ujoj protektitaj el pluvo. La propraĵoj de tiu rimedo pasis tra diversaj posedantoj ĝis en 1564 [[Filipo la 2-a]] dekretis la monopolon de la salo, kiu daŭris ĝis 1888. La uzado de aliaj konserviloj por manĝaĵoj kaj speciale la utiligo de malvarmo tiucele malgravigis la komercon de la salo. La lasta salejo estis fermita en [[1974]], kiam la elfosado de salo estis definitive abandonita en Poza. En [[2001]], la salejoj estis deklaritaj «Havaĵo de Kultura Intereso» kaj oni iniciatis ties rekuperon por turisma celo. En 2003, oni malfermis interpretejon pri salo en la iama Domo de Administrado de la Reĝaj Salejoj kaj oni rekuperis laborlokojn kaj salakvujojn por kultura disvastigo. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Minado]] [[Kategorio:Salo]] [[Kategorio:Vizitindaĵoj en Kastilio kaj Leono]] ekaixf1i11ggztyyuipv6swwslpolmp 9423689 9423687 2026-07-08T20:44:15Z Sj1mor 12103 9423689 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=ES|zomo=9}} [[Dosiero:SalinasPoza.jpg|eta|dekstre|250ra|Montrado de salproduktado.]] La '''Salejoj de Poza de la Sal''' estas antikva minekspluatejo de [[salo]] en la municipo [[Poza de la Sal]] kiun ili nomigas. Ili estas sur [[depresio]] ĉe la orienta limo de Páramo de Masa (stepo Masa), formata per kruta deklivo de la tereno el 1100 msm de Páramo, ĝis 650 msm de la ebenaĵo de [[La Bureba]]. Survoje al la zono de la salejoj, estas la Domo de Administrado de la Reĝaj Salejoj kaj, ĉe la rivero, la komplekso nomita «Bona» aŭ «Malbona Fonto», formita per serio de fontoj kiuj servas al lavejoj, brutotrinkejoj kaj iama tanejo, ĉio el la [[18-a jarcento]], kun kelkaj malmultaj romiaj restaĵoj. La florado de la loĝloko Poza de la Sal estis ligita al siaj salejoj, jam ekspluatitaj el antaŭ la [[Romia Imperio|romia epoko]] kun tiom strategia valoro, ke ĝi rezultis en la fortikigo de la urbo por ties defendo en la Mezepoko. Tiuj salejoj kun tiuj de Añana en Alavo estis la plej gravaj de la nordo de Iberio. La produktado de salo en Poza estis realigita kondukante akvon el la fontoj tra reto de kondukiloj ĝis horizontalaj platformoj el ligno kaj ŝtono kie la akvo estas disigita sur ortangulaj terpecoj. La vaporiĝo de akvo pretigas la salon por ĝia kolektado en ujoj protektitaj el pluvo. La propraĵoj de tiu rimedo pasis tra diversaj posedantoj ĝis en 1564 [[Filipo la 2-a]] dekretis la monopolon de la salo, kiu daŭris ĝis 1888. La uzado de aliaj konserviloj por manĝaĵoj kaj speciale la utiligo de malvarmo tiucele malgravigis la komercon de la salo. La lasta salejo estis fermita en [[1974]], kiam la elfosado de salo estis definitive abandonita en Poza. En [[2001]], la salejoj estis deklaritaj «Havaĵo de Kultura Intereso» kaj oni iniciatis ties rekuperon por turisma celo. En 2003, oni malfermis interpretejon pri salo en la iama Domo de Administrado de la Reĝaj Salejoj kaj oni rekuperis laborlokojn kaj salakvujojn por kultura disvastigo. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Minado]] [[Kategorio:Salo]] [[Kategorio:Vizitindaĵoj en Kastilio kaj Leono]] 8pcc8ztyijrtne43el9ztasfjiuxdr9 0 782407 9423873 8963459 2026-07-09T08:34:35Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423873 wikitext text/x-wiki {{Informkesto konstruaĵo |regiono-ISO=ES |zomo=13 }} La '''Monaĥejo de Santo Domingo de Silos''' estas [[monaĥejo]] de [[benediktanoj]] en la orienta parto de malgranda valo, kiun frua dokumento de la Arkivo de Silos, de la jaro 954, jam nomis Tapadillo apartenanta al la hispana municipo [[Santo Domingo de Silos]], en la [[provinco Burgoso]]. Ĝi estas alirebla per tri duarangaj ŝoseoj kiuj komunikas tra [[Aranda de Duero]] kaj tra [[Lerma]], kun la nacia ŝoseo A-1, kaj tra Hacinas, kun la N-234. Ties duetaĝa [[klostro]] estas unu de la majstroverkoj de la hispana [[romaniko]]. Krom la klostra korto estas aliaj vidindaĵoj kiel la kunvenejo, [[mudeĥara]] [[kasonaro]], biblioteko kun pli ol 160 000 ekzempleroj, apoteko, kaj muzeo. Ĝi estis deklartia Havaĵo de Kultura Intereso. [[Dosiero:Sto Dom de Sil-0.JPG|eta|maldekstre|300px|Klostro de la monaĥejo.]] En la jaro 1000 naskiĝis en [[Cañas]] [[Domingo de Silos]], kiu agadis en la loko, en la proksimeco kaj en la [[Monaĥejo de San Millán de la Cogolla]], ĝis estis elterigita disde la regno Navaro pro ordono de la reĝo García Sánchez la 3-a, "el de Nájera". Tiam li ekziliĝis al regno Kastilio kaj fondis la monaĥejon kiu nun havas sian nomon, nome la Monaĥejo de Santo Domingo de Silos. Tie protektis lin la reĝo [[Fernando la 1-a (Leono)|Fernando la 1-a]]. Pro fekunda administrado, kaj de la vivo kaj de la monaĥeja havaĵo, la abatejo prenis por la estonteco la nomon Santo Domingo de Silos. En la klostro estas lia tombo. Temas pri tre fama monaĥejo en Hispanio, kun eksterlandaj rilatoj. Ekzemple en la romano ''[[Il nome della rosa]]'' de [[Umberto Eco]] oni asertas, ke la kopio de la dua libro de la ''Poetiko'' de [[Aristotelo]] estis prenita el la monaĥejo de Santo Domingo de Silos kaj portita al la itala monaĥejo de la romano de Eco. La hispana poeto de la [[Generacio de 1927]] nome [[Gerardo Diego]] verkis faman soneton "El ciprés de Silos" omaĝe al la [[cipreso]] de la klostro.​ == Bildoj == <gallery> Silos-Claustro.jpg|Klostro de la monaĥejo Silos-CapitelDoble1.jpg|Kapitelo de la monaĥejo Silos-CapitelDoble2.jpg|Kapitelo de la monaĥejo </gallery> == Eksteraj ligiloj == * {{Projektoj}} * [http://www.abadiadesilos.es/ oficiala retejo de la Monasterio de Santo Domingo de Silos] * [https://web.archive.org/web/20071021174016/http://www.terres-romanes.lu/silos.htm persona retejo "Terres-romanes" (en franca) - Klostro de Santo Domingo de Silos] * [https://web.archive.org/web/20130716191106/http://arqfotografiaromanico.blogspot.com.es/2012/05/el-claustro-de-silos-planimetria.html Planimetrioj de la Klostro de Santo Domingo de Silos] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Monumentoj en provinco Burgoso]] [[Kategorio:Vizitindaĵoj en Kastilio kaj Leono]] [[Kategorio:Benediktanaj monaĥejoj en Hispanio]] cwi4t0oyi3786u7wa7tqsnuny960hk4 0 790335 9423372 9053414 2026-07-08T14:00:42Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423372 wikitext text/x-wiki {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Arial" color="blue"><span style="font-size:200%;">Metila 3-etilfenilmetanato</span></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<span style="font-size:300%;"> <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue">'''C₁₀H₁₂O₂'''</font></span></span> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl 3-ethylbenzoate 2D.png|300px|Metila 3-etilbenzoato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br>Metila 3-etilfenilmetanato'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Methyl 3-ethylbenzoate 3D.png|300px|Metila 3-etilbenzoato]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la Metila 3-etilfenilmetanato'''</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" | * Metila 3-etilfenilmetanato * Metila estero de la 3-etilfenilmetanata acido * Metila estero de la 3-etilfenilkarboksilata acido |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=50604-00-7 50604-00-7]<br> |- |[[ChemSpider|ChemSpider kodo]]||[http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.14374031.html 14374031] |- |[[PubChem|PubChem-kodo]]||[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/12430992 12430992] |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||senkolora likvaĵo |- |[[Molmaso]]||164,204g mol⁻¹ |- |[[Denseco]]||1 g/cm⁻³ |- |[[Bolpunkto]]||239,2°C <ref>[https://www.chemsrc.com/en/cas/50604-00-7_1618401.html Chemsrc]</ref> |- |[[Refrakta indico]]||{{refraktindico|T=20|λ=761|k=4.0|1.5061}} |- |[[Ekflama temperaturo]]||103,7°C |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:<0,1 g/L |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||>2000 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}}<ref>[https://aobchem.com/methyl-3-ethylbenzoate.html AOBChem]{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|302|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|264+265|270|271|280|301+317|302+352|304+340|305+351+338|319|321|330|332+317|337+317|362+364|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br>(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''Metila 3-etilbenzoato'''</big> aŭ <big>'''metila 3-etilfenilkarboksilato'''</big> estas organika kombinaĵo apartenanta al la familio de la esteroj, rezultanta el interagado de la [[3-Etilbenzoata acido]] kaj [[metanolo]]. Metila 3-etilbenzoato estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo sed solvebla en alkoholoj kaj aliaj nepolaraj organikaj solvantoj. Metila 3-etilbenzoato prezentas 3-Etilbenzoatan grupon ligitan al metila grupo. Ĝi konsistas je 10 karbonatomoj, 12 hidrogenatomoj, 2 oksigenatomoj kaj posedas antifungajn kaj antimikrobajn proprecojn. == Reakcioj == ===Reakcio 1=== * Preparado de '''metila 3-etilbenzoato''' per traktado de '''metanolo''' kun '''3-etilbenzoata acido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Ethylbenzoic acid 3D.png|3-etilbenzoata acido|120px]] + [[Dosiero:Methanol 3D.png|metanolo|90px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl 3-ethylbenzoate 3D.png|metila 3-etilbenzoato|150px]] + [[Dosiero:Water molecule.svg|akvo|70px]] |- |} </center> ===Reakcio 2=== * Preparado de '''metila 3-etilbenzoato''' per traktado de '''3-etilbenzoata anhidrido''' kun '''metanolo''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Ethylbenzoic anhydride 3D.png|3-etilbenzoata anhidrido|190px]] + 2 [[Dosiero:Methanol 3D.png|metanolo|90px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>2 [[Dosiero:Methyl 3-ethylbenzoate 3D.png|metila 3-etilbenzoato|150px]] + [[Dosiero:Water molecule.svg|akvo|70px]] |- |} </center> ===Reakcio 3=== * Preparado de '''metila 3-etilbenzoato''' per traktado de '''3-etilbenzoata acido''' kun '''metila klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:3-Ethylbenzoic acid 3D.png|3-etilbenzoata acido|120px]]+[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|metila klorido|90px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Methyl 3-ethylbenzoate 3D.png|metila 3-etilbenzoato|150px]] + [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|70px]] |- |} </center> ===Reakcio 4=== * Preparado de '''metila 3-etilbenzoato''' per traktado de '''natria 3-etilbenzoato''' kun '''metila klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Sodium 3-ethylbenzoate 3D.png|natria 3-etilbenzoato|150px]] +[[Dosiero:Chloromethane 3D.png|metila klorido|90px]]<math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math> [[Dosiero:Methyl 3-ethylbenzoate 3D.png|metila 3-etilbenzoato|150px]] + [[Dosiero:Formula chimica del cloruro di sodio.png|natria klorido|90px]] |- |} </center> ==Vidu ankaŭ== * [[Benzoato#Metilbenzoatoj|Etilbenzoatoj]] == Referencoj == {{referencoj|3}} [[Kategorio:Etilbenzoatoj]] {{Benzoatoj}} 560t0o5r0m4trd4zg1upzyd9ryq9vix 0 792024 9423973 8518123 2026-07-09T10:53:19Z Sj1mor 12103 9423973 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo|priskribo=Portreto de Giambattista Marino je ĉ. 1621,<br> far de [[Frans Pourbus la juna]]}} '''Giambattista MARINO''' (literumita ankaŭ Giovan Battista Marini, 18-a de Oktobro 1569, [[Napolo]] - 26-a de Marto 1625, Napolo) estis itala [[poeto]], fondinto de la stilo nomita [[Marinismo]], poste ''secentismo'', karakterizita per ekstravaganca kaj troa uzado de [[koncepto]]j-, kiu hegemoniis en la itala poezio de la 17-a jarcento. Lia nocio pri [[poezio]], bazita sur la troigo de la [[manierismo|manierisma]] artefaritaĵaro, estas plenplena je [[antitezo]]j kaj je ampleksa gamo de [[vortoludo]]j, abunda je priskriboj kaj je sensisma muzikeco. Li atingis grandan sukceson siatempe, kompareble al tiu kiun atingis [[Petrarko]] antaŭ li. Li estis tre imitita en [[Italio]], [[Francio]] (kie estis idolo de la membroj de la skolo “précieux” kaj de la nomitaj “libertins”), [[Hispanio]] (kie ĉefa admiranto estis [[Lope de Vega]]) kaj aliaj katolikaj landoj kiel [[Portugalio]] kaj [[Pollando]], same kiel ĉe [[Germanio]]. En [[Anglio]] li estis aprezita de [[John Milton]] kaj estis tradukita al angla fare de [[Richard Crashaw]]. Li estis referencpunkto de la baroka poezio dum ĝi pintis. En la 18-a kaj 19-a jarcentoj li estis klasita tamen kiel fonto kaj ekzemplo de la “malbona baroka plaĉo”. Pro renaskigo en la 20-a jarcento de la intereso por similaj poeziaj proceduroj, lia verkaro denove reviviĝis: li estis atente legita de [[Benedetto Croce]] kaj Carlo Calcaterra, kaj havis multajn kaj gravajn fakulojn, kiel Giovanni Pozzi, Marziano Guglielminetti, Marzio Pieri kaj Alessandro Martini. [[Dosiero:Marino Adone.jpg|eta|maldekstre|240px|''L'Adone'' (1623)]] Li studis por esti advokato, sed Marino elektis ne plenumi tiun profesion kaj anstataŭe ege sukcesis per la poezio kiun li sukcesis publikigi spite la [[cenzuro]]n. Lia plej grava verko, nome laboro de pli ol 20 jaroj, estas ''L'Adone'' (1623), longa [[poemo]] (pli ol 40 000 versoj) kiu rakontas, kun multaj devojiĝoj, la historio de la amo inter [[Venuso (diino)|Venuso]] kaj [[Adoniso]]. Lia verkaro, laŭdita tra tuta Eŭropo, superis tiujn de liaj imitantoj, kiuj tiom troigis liajn komplikajn vortoludojn kaj prilaboritan altatonecon kaj [[metaforo]]jn ke "[[marinismo]]" iĝis pejorativa termino. {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Marino, Giambattista}} [[Kategorio:Italaj poetoj]] [[Kategorio:Literaturo de Italio]] dq88nzb7d8gxllyp06tpol92g2qcyim 10 802395 9423342 9323543 2026-07-08T12:56:02Z ThomasPusch 1869 9423342 wikitext text/x-wiki {{navigilo2 |nomo = Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022 |titolo= [[Belga nacia teamo de futbalo|Belga nacia teamo]] &nbsp;&nbsp; [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|25px|border|Flago de Belgio]] &nbsp;&nbsp; [[Futbala Mondpokalo 2022]] |bildo = [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|40px|Flago de Belgio]] |stato = collapsed |stilo = width: 85%; |stilo de ĉefa titolo = background:#EF3340; border:1px solid black; color:#FDDA25; |titolstilo=color:#FDDA25; |bodyclass=hlist |listo1 = *<small>1</small>&nbsp;[[Thibaut Courtois|Courtois]] *<small>2</small>&nbsp;[[Toby Alderweireld|Alderweireld]] *<small>3</small>&nbsp;[[Arthur Theate|Theate]] *<small>4</small>&nbsp;[[Wout Faes|Faes]] *<small>5</small>&nbsp;[[Jan Vertonghen|Vertonghen]] *<small>6</small>&nbsp;[[Axel Witsel|Witsel]] *<small>7</small>&nbsp;[[Kevin De Bruyne|De Bruyne]] *<small>8</small>&nbsp;[[Youri Tielemans|Tielemans]] *<small>9</small>&nbsp;[[Romelu Lukaku|Lukaku]] *<small>10</small>&nbsp;[[Eden Hazard|E. Hazard]]&nbsp;(teamestro) *<small>11</small>&nbsp;[[Yannick Carrasco|Carrasco]] *<small>12</small>&nbsp;[[Simon Mignolet|Mignolet]] *<small>13</small>&nbsp;[[Koen Casteels|Casteels]] *<small>14</small>&nbsp;[[Dries Mertens|Mertens]] *<small>15</small>&nbsp;[[Thomas Meunier|Meunier]] *<small>16</small>&nbsp;[[Thorgan Hazard|T. Hazard]] *<small>17</small>&nbsp;[[Leandro Trossard|Trossard]] *<small>18</small>&nbsp;[[Amadou Onana|Onana]] *<small>19</small>&nbsp;[[Leander Dendoncker|Dendoncker]] *<small>20</small>&nbsp;[[Hans Vanaken|Vanaken]] *<small>21</small>&nbsp;[[Timothy Castagne|Castagne]] *<small>22</small>&nbsp;[[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] *<small>23</small>&nbsp;[[Michy Batshuayi|Batshuayi]] *<small>24</small>&nbsp;[[Loïs Openda|Openda]] *<small>25</small>&nbsp;[[Jérémy Doku|Doku]] *<small>26</small>&nbsp;[[Zeno Debast|Debast]] *<small>trejnisto</small>&nbsp;[[Roberto Martínez|Martínez]] }}<noinclude> [[Kategorio:Belga nacia teamo de futbalo|!]] [[Kategorio:Navigilo:Belgio|{{paĝonomo}}]] [[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{paĝonomo}}]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2022|!]] </noinclude> 3v96x50uibybpusp25lr06vxnhokik2 0 807068 9423855 9053917 2026-07-09T07:33:56Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423855 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Molibdena (III) klorido|Molibdena (V) klorido|Molibdena (VI) klorido}} {{Tabela informkesto|Informkesto kemia substanco}} {| class="wikitable floatright" width=10% |-style="background: yellow; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;"|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Arial" color="blue"><span style="font-size:200%;">Molibdena tetraklorido</span></span> |- ||[[Kemia formulo]]||<center><span style="font-size:300%;"> <span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font face="Trebuchet MS" color="blue">'''MoCl₄'''</font></span></span></center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Molybdenum (IV) chloride 2D.png|300px|Molibdena (IV) klorido]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Plata kemia strukturo de la <br />Molibdena (IV) klorido'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:Molybdenum (IV) chloride 3D.png|300px|Molibdena (IV) klorido]]</center> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<center>'''Tridimensia kemia strukturo de la Molibdena (IV) klorido'''</center> |- |colspan="2" style="text-align: center;"|<center>[[Dosiero:MoCl4.png|300px|MoCl4.png]]</center>''' |- |colspan="2" style="text-align: center;" |'''<small>Kristala strukturo de la Molibdena (IV) klorido<br />{{kolora kesto|Gray}}[[Molibdeno|Mo]]³⁺ {{kolora kesto|Green}}[[Kloro|Cl]]⁻.</small>''' |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |<big>Alternativa(j) nomo(j)</big> |- |colspan="2" style="text-align: center;" |* Tetraklorido de molibdeno |- |[[CAS-numero|CAS-numero-kodo]]||[https://commonchemistry.cas.org/detail?cas_rn=13320-71-3 13320-71-3]<br /> |- style="background: green; color: white" |colspan="2" style="text-align: center;" |'''Fizikaj proprecoj''' |- |[[Aspekto]]||nigraj kristaloj |- |[[Molmaso]]||237,7508g mol⁻¹ |- |[[Solvebleco]]||[[Akvo]]:nesolvebla |- |[[Mortiga dozo (LD50)]]||>2000 mg/kg (buŝe) |- style="background: yellow; color: black" |colspan="2" style="text-align: center;" |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|'''GHS etikedigo de kemiaĵoj''']] |- |[[GHS Damaĝo-piktogramoj|GHS Damaĝo Piktogramo]]||<center>{{GHS Piktogramo|07}} |- |[[GHS pri klasado kaj etikedado de kemiaĵoj|GHS Signalvorto]]||Averto |- |[[GHS Deklaroj pri damaĝoj]]||{{H-Frazoj|315|319|335}} |- |[[GHS Deklaroj pri antaŭgardoj]]|| {{P-Frazoj|261|264|271|280|302+352|304+340|305+351+338|312|321|332+313|337+313|362|403+233|405|501}} |-style="background: yellow;color: black" |colspan="2" style="text-align: center with=50%;"|<center><small>Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo<br />(25 °C kaj 100 kPa)</small></center> |} <big>'''Molibdena (IV) klorido'''</big> aŭ <big>'''tetraklorido de molibdeno'''</big> estas neorganika kombinaĵo apartenanta al la familio de la kloridoj, rezultanta el interagado de la '''molibdena hidroksido''' kaj '''klorida acido'''. Molibdena (IV) klorido estas nigra solidaĵo nesolvebla en akvo. Molibdena (IV) klorido prezentas kvar klorajn jonojn ligitajn al molibdenatomo. Ĝi konsistas je 1 molibdenatomo, 4 kloratomoj, kaj uzatas en kemiaj sintezoj. == Reakcioj == === Reakcio 1 === * Preparado de '''molibdena (IV) klorido''' per traktado de '''molibdena (IV) klorido''' kun '''kloro''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Molybdenum (II) chloride 3D.png|molibdena (II) klorido|220px]] + [[Dosiero:Chlorine-3D-vdW.png|kloro|70px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math> [[Dosiero:Molybdenum (IV) chloride 3D.png|molibdena (IV) klorido|220px]] |- |} </center> === Reakcio 2 === * Preparado de '''molibdena (IV) klorido''' per traktado de '''klorida acido''' kun '''stano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Molybdenum element.png|molibdeno|80px]] + 4 [[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|70px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math> [[Dosiero:Molybdenum (IV) chloride 3D.png|molibdena (IV) klorido|220px]] +2[[Dosiero:Hydrogen 3D.png|hidrogeno|80px]] |- |} </center> === Reakcio 3 === * Preparado de '''molibdena (II) klorido''' per malkomponado de '''molibdena (IV) klorido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Molybdenum (IV) chloride 3D.png|molibdena (IV) klorido|220px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Molybdenum (II) chloride 3D.png|molibdena (II) klorido|180px]] +[[Dosiero:Chlorine-3D-vdW.png|kloro|70px]] |- |} </center> === Reakcio 4 === * Preparado de '''molibdena (IV) klorido''' per traktado de '''klorida acido''' kun '''stano''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Molybdenum element.png|molibdeno|80px]] +2 [[Dosiero:Chlorine-3D-vdW.png|kloro|70px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>[[Dosiero:Molybdenum (IV) chloride 3D.png|molibdena (IV) klorido|220px]] |- |} </center> === Reakcio 5 === * Preparado de '''molibdena (IV) klorido''' per malkomponado de la '''heksakloromolibdenata acido''': <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Hexachloromolybdenic (IV) acid 3D.png|Heksakloro-molibdenata acido|120px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{varmo}\, }</math> [[Dosiero:Molybdenum (IV) chloride 3D.png|molibdena (IV) klorido|220px]] +2[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|70px]] |- |} </center> === Reakcio 6 === * Preparado de '''kalia tetrakloromolibdenato (II)'''<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.sciencemadness.org/smwiki/index.php/Potassium_hexachlorostannate#:~:text=Potassium%20hexachlorostannate%20is%20an%20inorganic,obtaining%20Molybdenum(IV)%20chloride. |titolo=Science Madness |alirdato=2023-01-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20221216113340/http://www.sciencemadness.org/smwiki/index.php/Potassium_hexachlorostannate#:~:text=Potassium%20hexachlorostannate%20is%20an%20inorganic,obtaining%20Molybdenum(IV)%20chloride. |arkivdato=2022-12-16 }}</ref> per traktado de '''molibdena(IV) klorido''' kun '''kalia klorido''' <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Molybdenum (IV) chloride 3D.png|molibdena(IV) klorido|220px]] +2 [[Dosiero:Potassium chloride 3D.png|kalia klorido|200px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math> [[Dosiero:Potassium hexachloromolybdenate (IV) 3D.png|kalia heksakloro-molibdenato (IV)|120px]] |- |} </center> === Reakcio 7 === * Preparado de '''heksaklorostanata acido''' per interagado de '''molibdena(IV) klorido''' kaj '''klorida acido''':<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/Principles_of_Organic_Chemistry/nYDl4kO4HKUC?hl=en&gbpv=1&dq=Molybdenum(iv)+hydroxide&pg=PA208&printsec=frontcover Principles of Organic Chemistry]</ref> <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Molybdenum (IV) chloride 3D.png|molibdena(IV) klorido|220px]] +2[[Dosiero:Hydrogen-chloride-3D-vdW-labelled.svg|klorida acido|70px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math> [[Dosiero:Hexachloromolybdenic (IV) acid 3D.png|Heksakloro-molibdenata acido|100px]] |- |} </center> === Reakcio 8 === * Preparado de '''molibdena (IV) klorido''' per traktado de '''molibdena (V) klorido''' kun '''tetrakloroetileno''' <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | 2[[Dosiero:Molybdenum (V) chloride 3D.png|molibdena (V) klorido|220px]] + [[Dosiero:Tetrachloroethylene-3D-balls.png|tetrakloroetileno|120px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math>2[[Dosiero:Molybdenum (IV) chloride 3D.png|molibdena (IV) klorido|220px]] + [[Dosiero:Hexachloroethane 3D.png|heksakloroetano|120px]] |- |} </center> === Reakcio 9 === * Kiam varmigita en malferma ujo, tiam molibdena tetraklorido liberigas kloron, donante molibdenan trikloridon: <center> {|cellspacing=10 cellpadding=10 border=5 | [[Dosiero:Molybdenum (IV) chloride 3D.png|molibdena (IV) klorido|220px]] <math>\mathsf{ \xrightarrow []{}\, }</math> [[Dosiero:Molybdenum (III) chloride 3D.png|molibdena (III) klorido|220px]] + [[Dosiero:Chlorine-3D-vdW.png|kloro|70px]] |- |} </center> == Vidu ankaŭ == * [[Klorido]]j == Referencoj == {{Referencoj|3}} [[Kategorio:Kloridoj]] 8hoscy3uu9woszbi28f9lgv8scvoopk 0 809523 9423458 9403403 2026-07-08T16:54:23Z Näin on näreet 255377 9423458 wikitext text/x-wiki La '''[[sveda lingvo]] en Finnlando''' estas unu el la du oficialaj lingvoj tie - la alia estas la [[finna lingvo|finna]]. Ambaŭ lingvoj estas naciaj lingvoj laŭ la finnlanda konstitucio. La svedan parolas kiel gepatra lingvo nuntempe nur proksimume 5 % el la finnlandanoj kaj granda parto el tiu minoritato estas praktike dulingva (parolas kiel gepatra lingvo ankaŭ la finnan), sed por politikaj kaj historiaj kialoj ankaŭ la sveda havas tian pozicion. La sveda havas vere fortan rolon en la historio de la lando. Nuntempe la sveda estas deviga en la plej multaj lernejoj en Finnlando, kaj pri tio devo oni disputis multe. La [[Sveda Popola Partio de Finnlando]] estas preskaŭ ĉiam en la registaro. Ĝi havas multe da lingvopolitika forto. La ŝtato, kaj tiuj finnlandaj komunumoj kiuj estas oficiale dulingvaj, devas servi al siaj civitanoj en ambaŭ lingvoj, kvankam eĉ en la ĉiuj tiaj komunumoj ne multe loĝas svedlingvanoj – ekzemple en [[Vantaa]] nur 2–3 %. Ankaŭ ekzemple la cxiuj kuracistoj en tiuj komunumoj devas kapabli servi en la ambaŭ lingvoj. En tiuj municipoj la strataj signoj devas esti dulingvaj (finna kaj sveda). En la tuta lando en la ĉiuj produktaj pakoj devas esti tekstoen la ambaŭ lingvoj, sed nuntempe la svedlingva rubriko estas ofte ofte pli malgranda ol la finnlingva. El la televidaj programoj de [[Yleisradio]] (ŝtata radia kaj televida entrepreno) estas svedlingvaj multe pli granda relativa parto ol estas la relativa parto de la denaskaj svedlingvuloj el la loĝantaro. Escepto de tiu dulingveco estas la aŭtonoma regiono [[Alando]], kiu estas unulingve sveda. Multaj ŝtataj kaj universitataj postenoj postulas la konon de ambaŭ lingvoj. La pozicio de la sveda peris multajn disputojn en la historio de Finnlando. La svedlingvanoj de [[Uusimaa]] kaj kontinenta parto de [[Origina Finnlando]] estas precipe lingva malplimulto (svedparolantaj finnoj), sed la svedlingvanoj de la nuna provinco [[Ostrobotnio]] kaj insularo de Origina Finnlando kaj speciale Alando estas klare ankaŭ aliel diversaj ol la finnparolantoj. Tio, ke do eta minoritata lingvo, kiu ne estas internacie grava (uzata aliloke en la mondo preskaŭ nur en unu najbara lando), havas do fortan rolon (speciale la deviga lerneja instruo kaj la postuloj por ke ricevi laboron) peras fortajn, grandparte emociajn opiniojn kaj postulojn por kaj kontraŭ. Iuj, ekzemple la partio [[Veraj finnoj]], volus igi la svedan nur normala maplimulta lingvo, sed la Sveda Popola Partio de Finnlando postulas fortigon de la pozicio de la sveda. Nuntempe, alimaniere ol antaŭe, la argumentoj por kaj kontraŭ estas precipe ideologiaj. Politikistoj, kiuj ideologie diskutis pri la afero, estas ekzemple la malapogantoj [[Timo Soini]], [[Laura Huhtasaari]] kaj [[Sampo Terho]] kaj la apogantoj [[Björn Månsson]] kaj [[Anna-Maja Henriksson]]. Jam en la 1990-aj jaroj, finnaj gazetoj prenis pozicion kaj por kaj kontraŭ la deviga sveda lingvo, inkluzive de pedagogiaj kialoj. Plu en la 2010-aj jaroj la devon je pedagogiaj kialoj apogis almenau [[Mikaela Nylander]]. == Diferencoj inter la finnlanda sveda kaj svedlanda sveda == Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale la sveda estas iomete tonala lingvo kaj ekzemple la vortoj ''andel'' (anaso) kaj ''andel'' (spirito) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj [[svedlingvaj finnlandanoj]]. Ekzemple en la dialekto de [[Närpes]] ekzistas tri gramatikaj genusoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple [[Ida Asplund]] en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. Ekzistas vario ene en la alanda sveda: komunan kun la finnlanda sveda havas orienta alanda sveda pli ol okcidenta alanda sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton ''muminspråk'' (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri [[mumintroloj]], kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel [[Haaparanta]] kaj [[Komunumo Övertorneå]] havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. == Historio == La sveda estis la sola oficiala lingvo kiam Finnlando estis parto de Svedio. [[Rusio]] atakis Finnlandon en 1808 kaj igis ĝin aŭtonomia grandprinclando en 1812 kaj decidis, ke la antaŭaj leĝoj estis konservita, ankaŭ la pozicion de lingvoj difinataj leĝoj. Tial la sveda estis la nura oficiala lingvo. Ekzistis grandega lingvopolitika konflikto, demando pri la oficiala lingvo. La regado de Rusio rekomendis, ke la oficialaj lingvoj de la grandprinclando estu la finna kaj la rusa. La svekomanoj volis konservi la nuran oficialan lingvan pozicion de la sveda, sed la fennomanoj apogis ŝanĝigi la oficialan lingvon al la finna. En 1892 oni difinis ke la finna kaj la sveda estis oficialaj lingvoj la ambaŭ. Je la sendependiĝo de Finnlando en [[1917]], la sveda ankoraŭ havis fortan rolon en ŝtataj kaj universitataj strukturoj. La unua prezidanto (en la pozicio 1919 - 1925) [[Kaarlo Juho Ståhlberg]] apogis la finnan kiel nura oficiala lingvo. En la konstitucio en 1919 kaj la finna kaj la sveda estis difinata oficialaj. La lerni la svedan ne tamen estis deviga por ĉiuj pre la lerneja reformo 1972 - 1981. Dum la epoko de la sveda regado estis svedparolantoj el la finnlandanoj eble kvinono kaj en 1900 la sveda malplimulto konsistigis 13 % de la finna populacio, sed post ondoj de finna naciismo, finnlingva forta movo al eksaj svedlingvaj areoj, miksaj geedzecoj kaj elmigrado dum la 2-a mondmilito, ilia proporcio falis al 5,1 % hodiaŭ.<ref>[https://sprachmittler.eu/2010/08/schwierige-lage-des-schwedischen-in-finnland/ Radim Sochorek: ''Schwierige Lage des Schwedischen in Finnland'' (germane: "Malfacila situacio de la sveda en Finnlando")] en la retejo ''sprachmittler.eu'' aŭguste 2010 {{de}}</ref> Ankaŭ la absoluta nombro longe malkreskis. Post kiam Finnlando perdis siajn teritoriojn al Sovetunio dum la Dua Mondmilito, la agrikultura loĝantaro ricevis novajn loĝejojn en la restanta areo de Finnlando. Laŭ insisto de J. K. Paasikivi, oni kondiĉis, ke ĉi tiu asigno ne povus ŝanĝi la lingvajn rilatojn de la municipoj je pli ol 2%. Ĉar tre malmultaj svedlingvaj agrikulturistoj loĝis en la ceditaj areoj, la decido, kiun Paasikivi trudis, rezultigis, ke la svedlingvaj municipoj apenaŭ devis partopreni en la setlado de tiuj homoj. Paasikivi pravigis la regulon per la konservado de bonaj rilatoj kun Svedio kaj ankaŭ defendis ĝin per tio en letero, kiun li sendis al Urho Kekkonen. Pri la svedlingvanoj ekzistas en Finnlando stereotipioj pri "sinjorpopolo", riĉa grupo, kiu regas kaj difinas sin pli bona ol la aliaj. Tia stereotipiaro estas troigita kaj parte malaktualigita. Nuntempe la riĉeca diverseco inter la du lingvogrupoj ne estas plu ega almenaŭ sude. Tamen la Sveda Popola Partio havas escepte fortan pozicion en la finnlanda politiko. La sveda lingvo estis dum longa tempo la ĉefa lingvo de supera edukado en Finnlando. Dum la sveda regado, sekundara kaj supera edukado estis establita nur en la sveda. Dum ili fariĝis pli kleraj, multaj finnlingvaj familioj kaj kelkaj familioj de rusa origino, kiuj translokiĝis al Finnlando, fariĝis svedlingvaj. Ankaŭ la plej multaj finnlandaj judoj estis svedlingvanoj. La unuaj finnlingvaj doktoraj disertaĵoj estis akceptitaj en la 1860-aj jaroj, sed nur en 1921 la finna lingvo estis adoptita kiel la instrulingvo ĉe la Universitato de Helsinko kune kun la sveda kaj iĝis la ĉefa instrulingvo en la universitato en 1937. Ekzistas termo ''kielirauha'' (lingvotrankvilo) pri la situacio, kiu iĝis, kiam la finna, la granda pleja lingvo, ricevis ankaŭ en la administro sed la sveda konservis fortan pozicion kiel grava dua lingvo en tio. La lingva paco finis, kiam fine de la 1960-aj jaroj komencis nova lingva konflikto, kiun peras la deviga lerneja instruo de la sveda. == Deviga instruo de la sveda == La sveda estas nuntempe deviga fako en Finnlando en la jaroj 6 - 9 de la bazlernejo, en la ĉiuj mezlernejoj kaj en la ĉiuj faklernejoj, universitatoj kaj fakaltlernejoj en la ĉiuj kampoj kaj en la polica lernejo kaj parte armee. Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando. Kontraŭe al populara kredo, deviga sveda edukado ne estas difinita en la finna konstitucio, sed ekzistas tiom da ordinaraj leĝoj, kiuj postulus amendon por abolicii devigan edukadon, ke estas neverŝajne, ke ĝi estos aboliciita en la proksima venonteco. La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Ofte oni apogas la devon dirante, ke Finnlando estas dulingva lando. Aliflanke oni povas kritiki tian argumenton je tio, ke Finnlando estis dulingva jam pre la absoluta devo lerni la svedan kaj je tio, ke ankoraux ekzistas ankaux tiaj dulingvaj landoj, kie ne ekzistas samtipa devo por la lingva plejo lerni la alian oficialan lingvon, sed kiel konstitucie dulingva lando Finnlando estas escepta tiel, ke unu el la du lingvaj grupoj estas relative do malgranda. Iuj kiel [[Mikaela Nylander]] taksas, ke praktike la deviga sveda estas necesa por tio, ke la finnlandan oficialan dulingvismon oni povas konservi. En la lastaj jardekoj, du forte lingvo- kaj etnonaciismaj partioj forte subtenis la sintenojn pri deviga instruado de la sveda lingvo: la Sveda Popola Partio de Finnlando kiel defendanta partio kaj la Veraj Finnoj kiel la kontraŭa partio. La Finna Sveda Popola Partio estas subtenata de la asocio [[Finlandssvensk samling]] kaj la Finna Partio de la [[Ligo de Finneco]]. La unumenciita Partio ankaŭ ricevas fortan subtenon de la Asocio de la instruistoj de la sveda en Finnlando. Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. ''Oppikoulu'' konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''/''läroverk''. En tiu sistemo la porfinnlingvana devo lerni la svedan lerneje ne estis absoluta (en la finnlingvaj lernejoj ''kansakoulu'' kaj ''kansalaiskoulu'' oni ne normale instruis lingvojn krom la finna), sed en ''oppikoulu'' la sveda estis deviga por la finnlingvanoj kaj en ''keskikoulu'' kaj en ''lukio''. En ''keskikoulu'' oni devis lerni ankaŭ unu alia ol enlanda lingvo. Tiu alia lingvo estis normale la germana krom ekde fino de la 1950-aj jaroj normale la angla. En ''lukio'' oni devis daŭrigi lerni la lingvojn, kiujn oni lernis en ''keskikoulu'' kaj lerni unu alian lingvon, kiu en la lastaj tempoj de tiu lerneja sistemo estis plej ofte la germana. La instruo de la sveda ĉe la lernejo "oppikoulu" estis altkvalita - la plimulto de nunaj emeritiĝ-aĝaj finnoj (naskitaj antaŭ proksimume la jaro 1958) ne lernis la svedan lingvon, sed tiuj, kiuj ja lernis ĝin, lernis ĝin bone - en la paralera lerneja sistemo la instruo de la sveda estis altkvalita. En la 1960-aj jaroj oni multe planis reformon, kie la lernejoj ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' unuiĝu kiel nauxjara ''peruskoulu''/''grundskola'' kaj ''lukio'' iĝu aparta trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj iru el ''peruskoulu''. La ĉiuj lernejreformaj komitatoj apogis, ke en la finnlingva lernejo ''peruskoulu'' la angla estu deviga fako kaj en la tri lastaj jaroj ekzistu libervola instruo de la sveda kaj eventuale ankaŭ libervola instruo en iuj aliaj lingvoj kiel la germana kaj la franca. Sed laŭ la planoj de tiuj komitatoj lingvoscio de la sveda estu tamen postulo por ke iri al ''lukio''. Do tiuj planoj estis tiel problemaj, ke la lernantoj de ''peruskoulu'' devus jarojn pre la fino de la ''peruskoulu'' decidi, ĉu ili provos iri al ''lukio''. "Kvankam lernejaj fakuloj argumentis por unusola fremda lingvo, la angla, la parlamento voĉdonis kun 137 kontraŭ 24 voĉoj ke ĉiu lernejano studu apud sia gepatra lingvo devige du lingvojn, unu fremdan kaj kiel la alian la "enlandan lingvon", t.e. la svedan. Multaj finnlingvaj politikistoj motivigis la decidon per la dulingveco de la lando, egaleco kaj la nordia kunlaboro. La plej grava argumento estis la [[Nordia Konsilantaro|nordia kunlaboro]]. La sveda lingvo pruvis ke Finnlando apartenis al la nordiaj landoj, do al la Okcidento, kio dum la [[Malvarma Milito]] multe gravis. La logiko de la Malvarma Milito tiel diktis la lingvopolitikan direkton."<ref name="undervisningshistoria">[https://undervisningshistoria.se/svenska-som-obligatoriskt-amne-i-finland/ Janne Väistö: "La sveda kiel deviga lernfako en Finnlando"], 4-a de novembro 2017 en retejo ''undervisningshistoria.se'' pri historio de edukado {{sv}}</ref>. Speciale [[Johannes Virolainen]] uzis tiajn argumentojn. Pre tio li el [[J. K. Paasikivi]] adoptis la argumenton ''lännen turva'' (sekuro de okcidento), la penson, laŭ kiu por la sveda kaj ĝiaj parolantoj oni devas en Finnlando agi vere bone, por ke Svedio havu motivon helpi Finnlandon kontraŭ Rusio (Sovetunio). Dum preskaŭ dudek jaroj estis trankvile, preskaŭ neniuj disputoj aŭdiĝis publike pri la lingvopolitiko<ref name="undervisningshistoria"/>. Ekde la [[1980-aj jaroj]] aŭdiĝis pli da kritiko kontraŭ la deviga sveda, kaj la finna parlamento en [[1993]] malpliigis la elementlernejan devigan svedan kaj en [[2004]] forigis la svedan kiel deviga fako en la [[abitura ekzameno en Finnlando|abitura ekzameno]]. Marte 2011, okazis manifestacio antaŭ la finna parlamento por fini la devigan svedan instruadon. Aliflanke, estis kontraŭmanifestaciantoj.<ref>https://yle.fi/a/3-5335265</ref> En 2015, la parlamento malakceptis civitanan iniciaton por igi la svedan instruadon laŭvola<ref>https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/eduskunta-hylkasi-kansalaisaloitteen-pakkoruotsi-jatkuu/4846920</ref>. En 2019 la Sveda Popola Partio de Finnlando preskaŭ sukcesis rekonstruigi la mezlernejfinan ekzamenan devigan svedan, sed tio peris do multe koleron en la popolo, ke oni ne kuraĝis realigi la decidon. Lingvonaciisma politikisto [[Anna-Maja Henriksson]] protestis.<ref>https://lansi-uusimaa.fi/uutissuomalainen/4675735</ref> Aliflanke estis decidita, ke la semajnaj lekcionoj de la sveda en la sepa bazlerneja deviga sveda estos pliigata el 2 al tri. Tio realigis en 2024.<ref>https://yle.fi/a/7420063866{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://oph.fi/fi/koulutus-ja-tutkinnot/b1-kielten-uudet-opetussuunnitelman-perusteet{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sekvantjare la Sveda Popola Partio postulis, ke oni kreu infangardenan devigan svedan<ref>https://yle.fi/a/74/20141342{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Ekde 1987 al la ĉiuj universitataj ekzamenoj apartenas deviga finekzameno de la sveda, "virkamiesruotsi" (oficista sveda). Poste ĝi estis vastigita al multaj aliaj altlernejoj. Ekde la 1990-aj jaroj ankaŭ en la ĉiuj faklernejoj, komercaj lernejoj, faklernejoj kaj fakaltlernejoj kaj ekde 2007 en la polica lernejo la sveda estas deviga. Armee la sveda estas deviga por tiuj, kiuj ricevos gvidpozicion. Laŭ intervjuoj, kiuj estas farita jam pli ol 35 jarojn, proksimume 65 - 75 % el la finnlanda loĝantaro malapogas la devon. Post forigo de la deviga ekzameno de la sveda en la abitura ekzameno la lingvoscio de la sveda en Finnlando multe malfortigxis - la mezlernejanoj ne lernas la svedan do forte ol antaŭe<ref>https://savonsanomat.fi/paikalliset3053314{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Alia kialo por la malfortiĝo estas, ke en 2016 parto el la bazlerneja deviga sveda estis movita al la 6-a lerneja jaro, por tiuj klasoj estas malfacile trovi instruiston de la sveda kaj tial la bazlernejan devigan svedan instruas nun parte klasinstruistoj, kiuj eble forgesis grandparte sian lingvoscion de la sveda. La bazlernejoj en Finnlando estas normale tiaj, kiuj inkludas nur la klasoj 1–6 aŭ 7–9. Kelkaj municipoj havas vojaĝantan svedan instruiston, kiu instruas la svedan lingvon al la sesaklasanoj de ĉiuj kompletaj lernejoj en la municipo. Instruistoj de la sveda anoncis, ke tiu ŝanĝo en 2016 estis malbona.<ref>https://mtvuutiset.fi/opettajat/ruotsin-taito-heikkeni-kun-opetus-varhennettiin-alkamaan-alakoulussa/8276714{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Multaj studoj restas nekompletaj en finnaj universitatoj ĉar la postulo pri sveda scipovo en universitato estas alta, male al elementlerneje kaj gimnazie. [[Dosiero:Pois pakkoruotsi.svg|eta|dekstra|180ra|{{centre|Logotipo ''Pois pakkoruotsi'' ("For la trudsvedan"), uzata de la [[Ligo de finneco]]. La litero '''[[Å]]''' simbolas la svedan lingvon.}}]] Multaj finnlingvaj civitanoj, ĉefe en la nordaj kaj orientaj regionoj, apenaŭ iam ajn havas bezonon por la sveda lingvo. Kontraŭantoj de la sveda lingvoinstruado nomas ĝin malŝate "trudsveda" (finne ''pakkoruotsi'', svede ''tvångssvenska'') kaj postulas ĝian forigon, inter ili la [[Ligo de finneco]] kaj la politika partio [[Veraj finnoj]]. La malan pozicion reprezentas la [[Sveda Popola Partio]], kiu volas konservi aŭ eĉ plifortigi la statuson de la sveda lingvo. Pri tio ekestis kelkfoje polemikaj kaj emociaj konfliktoj. En lastaj jardekoj la plej gravaj apogantoj de la deviga sveda estis du virinpolitikistoj de la Sveda Popola Partio de Finnlando: [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]]. Iliaj argumentoj estas grandparte diversaj: Henriksson estas finn-sveda lingvonaciisto, kaj Nylander, kiu estas pri sia identeco finno, timas, ke forigo de la deviga sveda estus danĝera por la svedlingvaj finnlandanoj. La 30-an de novembro 2010 en finna televido programo ''[[Ajankohtainen kakkonen]]'' (en Esperanto proksimume "Aktuala numero du") aranĝis longan diskutan programon ''Pakkoruotsi-ilta'' ("Vespero pri la trudsveda"), kie la plej grava apoganto de la deviga sveda estis politikisto [[Mikaela Nylander]] kaj la plej grava malapoganto ''Heikki Tala'', prezidanto de [[Suomalaisuuden liitto]], la Ligo de finneco. La programo estis unu el la plej spektataj finnaj televidprogramoj de la jaro. La [[Sveda Popola Partio]] de Finnlando radikaliĝis. En la 2010-aj kaj 2020-aj jaroj, la partio postulis, ekzemple, ke la studo de la sveda estu antaŭenigita en la bazlernejo (tio efektive okazis) kaj ke la sveda estu deviga por infanoj jam sub lerneja aĝo kaj estu aranĝitaj aparte multe lingvobanoj. Kroma postulo estis, ke la devo de svedlingvaj funkciuloj bone paroli la finnan estu forigata.<ref>[[Anna-Maja Henriksson]]: [https://sfp.fi/fi/artikkelit/rkp-ja-ruotsalainen-eduskuntaryhma-esittelevat-toimenpideohjelmaa-kaksikielisyyden-vahvistamiseksi-suomessa/ "la Sveda Popola Partio kaj la sveda parlamenta grupo prezentas programon de rimedoj por plifortigi dulingvismon en Finnlando", finne fine de aŭgusto 2022 en la partia retejo]</ref> En la du unuaj jardekoj de la tria jarmilo estis en orienta Finnlando multaj postulis, ke la rusa estu lerneje alternativo de la sveda. Tio estis pravigita, ekzemple, per la fakto, ke butikoj, kies pagantaj klientoj estis rusaj turistoj, ne bezonus dungi rusojn el Rusio kiel klientservajn agentojn. Sed poste la Milito de Ukraino plinegativiĝis pensadon pri la rusa kaj la orienta landlimo de Finnlando estas fermita kaj turismo inter Finnlando kaj Rusio vere multe malpliiĝis kaj tial ne nun en 2026 supozeble estas en Finnlando multe da fervoro lerni la rusan. Sed radikaliĝis ankaŭ la kontraŭuloj de la deviga sveda: en la eŭropa gazetaro aparte eĥis ekzemple informo de septembro 2013, kiam la svedlingva finna radioprezentistino ''Bettina Sågbom'' de nekonatulo ricevis skriban minacon pri murdo, se ŝi ne sukcesos en sian programon inviti parolistojn de la finnaj naciistoj, kiuj per la programo volis laŭte postuli forigon de la deviga sveda.<ref>[https://www.weser-kurier.de/politik/viele-finnen-wollen-kein-schwedisch-mehr-lernen-doc7e4anvyao87tevlimbv artikolo ''Viele Finnen wollen kein Schwedisch mehr lernen - Morddrohung per E-Mail'' (germane: "Multaj finnoj ne plu volas lerni la svedan - mortminaco per retpoŝto"] en la germana gazeto ''Weser-Kurier'', [[Bremeno]], septembre 2013 {{de}}</ref> Ekzistas areaj malsimiloj en la afero. Ekzemple en la nuna provinco [[Ostrobotnio]] (kiu estas multe malpli vasta ol [[Ostrobotnio (historia)|historia Ostrobotnio]] kaj en la Finnlanda insularo la deviga svedinstruo estas en la plej multaj kazoj funkcia kaj kredas normale fortan lingvoscion de la sveda, sed en plejo de la lando ĝi estas simbola afero kaj la lernejaj taskoj ne estas do pezaj kiel en areoj de funkcia deviga sveda. Ĝia celo en siaj simbolaj areoj estas grandparte simboli, ke Finnlando apartenas al la okcidento kaj Nordio kaj estas proksima speciale kun Svedio. En tiaj areoj la plejo el la loĝantaro parolas pli bone la anglan ol la svedan kaj parolas ofte la anglan ankaŭ kun svedaj vizitantoj. Iam oni uzas la vortojn ''pakkosuomi'' kaj ''tvångsfinska'' pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en [[Uusimaa]], ekzemple [[Helsinko]] kaj kontinenta parto de [[Origina Finnlando]], ekzemple [[Turku]], eĉ pli ol 85 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en [[Uusimaa]], estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna ''modersmålsinriktad finska'' (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo ''mofi'', kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. Unu argumento uzata en Svedio por apogi la devigan instruadon de la sveda en Finnlando estas, ke dum longa tempo la sveda funkciis kiel la ĉefa lingvo de la finnlanda administracio kaj alta kulturo, kaj tial ĝia regado fortigas la ligojn de finnoj al sia propra historio. Estas multe da finnoj kiuj parolas la finnan lingvon kaj devenas de svedlingvanoj, kiuj siavice devenas de finlingvanoj. Argumentoj kontraŭ la devo estas ekzemple tio, ke ĝi peras nacian humiligon kaj tio, ke ĝi unuflankigas la lingvoscion en la lando. Ekzistas en Finnlando, alimaniere ol en Svedio, vere malmultaj spertuloj de ekzemple la hispana. Kun lingvoinstruaj argumentoj en la 1960- aj kaj 1970-aj jaroj granda plejo ekzemple el popollernejaj instruistoj malapogis forte la devigan svedan. Ĉefministro [[Mauno Koivisto]] dubis, ke la Sveda Popola Partio miksis lingvopolitikon al pedagogiko. Laŭ profezoro [[Kari Sajavaara]] la motivo de la Sveda Popola Partio estis volo malpliigi tempon kaj energion de finnlingvanoj. Esploroj montras, ke la deviga sveda ne en la plej multaj kazoj eĉ peras bonan lingvoscion de la sveda - kvankam preskaŭ ĉiuj adoltaj finnoj naskiĝintaj post proksimume la jaro 1962 lernis la svedan minimume tri jarojn kaj preskaŭ ĉiuj adoltaj finnoj naskiĝintaj en la 1980-aj jaroj kaj poste, lernis la svedan minimume ses jarojn, ne la plejo el la loĝantaro de Finnlando ankoraŭ en 2026 kapablas bone uzi la svedan. Unu argumento de la kritikantoj estas ankaŭ tio, ke la devo apogas Svedion koste de Finnlando.La devon oni kritikis eĉ en Svedio. Ekzemple laŭ sveda lingvisto [[Lars Melin]] ĝi kreis en Finnlando ne-necesan konflikton. La devo peras ankaŭ koleron kaj eĉ perforton kontraŭ svedlingvaj finnlandanoj. == Vidu ankaŭ == *[[Sveda lingvo#La sveda en Finnlando]] *[[Johannes Virolainen#Virolainen kaj la sveda lingvo]] *[[svekomanio]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [[Kalle Kniivilä]]: [https://www.glasnost.se/2010/la-sveda-lingvo-sankta-bovino-en-finna-politiko/ artikolo "Sveda lingvo – tabuo en la finna politiko" en la retejo glastnost.se] {{eo}} * [https://www.svt.se/nyheter/lokalt/norrbotten/allt-yngre-finska-barn-lar-sig-svenska-i-skolan artikolo "Allt yngre finska barn lär sig svenska i skolan'', "Pli kaj pli junaj finnaj infanoj lernas la svedan en la lernejo"], retejo de la Sveda Televido, 20-an de februaro 2017 {{sv}} * [https://www.suomenuutiset.fi/kansalaisaloitteelle-jarean-tason-taustatukea-pakkoruotsille-ei-ole-jarkiperusteita/ artikolo ''Kansalaisaloitteelle järeän tason taustatukea – “Pakkoruotsille ei ole järki perusteita”'', "Granda nivelo de fona subteno por la Civitana Iniciato - “Por deviga sveda, ne ekzistas raciaj kialoj”"], retejo ''Suomen uutiset'' (Finnaj novaĵoj) {{fi}} * [https://jennifersandstrom.se/hatet-mot-svensktalande-finland Jennifer Sandström: artikolo ''Hatet mot svensktalande i Finland?'', "Ĉu svedlingvanoj en Finnlando malamatas?"], 7-a de septembro 2016 {{sv}} [[Kategorio:Sveda lingvo]] [[Kategorio:Lingvoj de Finnlando]] [[Kategorio:Lingvopolitiko]] [[Kategorio:politiko de Finnlando]] [[Kategorio:Edukado en Finnlando]] p4ksbuajrf93coumhpkcft45z46pfz6 9423459 9423458 2026-07-08T16:56:16Z Näin on näreet 255377 /* Diferencoj inter la finnlanda sveda kaj svedlanda sveda */ 9423459 wikitext text/x-wiki La '''[[sveda lingvo]] en Finnlando''' estas unu el la du oficialaj lingvoj tie - la alia estas la [[finna lingvo|finna]]. Ambaŭ lingvoj estas naciaj lingvoj laŭ la finnlanda konstitucio. La svedan parolas kiel gepatra lingvo nuntempe nur proksimume 5 % el la finnlandanoj kaj granda parto el tiu minoritato estas praktike dulingva (parolas kiel gepatra lingvo ankaŭ la finnan), sed por politikaj kaj historiaj kialoj ankaŭ la sveda havas tian pozicion. La sveda havas vere fortan rolon en la historio de la lando. Nuntempe la sveda estas deviga en la plej multaj lernejoj en Finnlando, kaj pri tio devo oni disputis multe. La [[Sveda Popola Partio de Finnlando]] estas preskaŭ ĉiam en la registaro. Ĝi havas multe da lingvopolitika forto. La ŝtato, kaj tiuj finnlandaj komunumoj kiuj estas oficiale dulingvaj, devas servi al siaj civitanoj en ambaŭ lingvoj, kvankam eĉ en la ĉiuj tiaj komunumoj ne multe loĝas svedlingvanoj – ekzemple en [[Vantaa]] nur 2–3 %. Ankaŭ ekzemple la cxiuj kuracistoj en tiuj komunumoj devas kapabli servi en la ambaŭ lingvoj. En tiuj municipoj la strataj signoj devas esti dulingvaj (finna kaj sveda). En la tuta lando en la ĉiuj produktaj pakoj devas esti tekstoen la ambaŭ lingvoj, sed nuntempe la svedlingva rubriko estas ofte ofte pli malgranda ol la finnlingva. El la televidaj programoj de [[Yleisradio]] (ŝtata radia kaj televida entrepreno) estas svedlingvaj multe pli granda relativa parto ol estas la relativa parto de la denaskaj svedlingvuloj el la loĝantaro. Escepto de tiu dulingveco estas la aŭtonoma regiono [[Alando]], kiu estas unulingve sveda. Multaj ŝtataj kaj universitataj postenoj postulas la konon de ambaŭ lingvoj. La pozicio de la sveda peris multajn disputojn en la historio de Finnlando. La svedlingvanoj de [[Uusimaa]] kaj kontinenta parto de [[Origina Finnlando]] estas precipe lingva malplimulto (svedparolantaj finnoj), sed la svedlingvanoj de la nuna provinco [[Ostrobotnio]] kaj insularo de Origina Finnlando kaj speciale Alando estas klare ankaŭ aliel diversaj ol la finnparolantoj. Tio, ke do eta minoritata lingvo, kiu ne estas internacie grava (uzata aliloke en la mondo preskaŭ nur en unu najbara lando), havas do fortan rolon (speciale la deviga lerneja instruo kaj la postuloj por ke ricevi laboron) peras fortajn, grandparte emociajn opiniojn kaj postulojn por kaj kontraŭ. Iuj, ekzemple la partio [[Veraj finnoj]], volus igi la svedan nur normala maplimulta lingvo, sed la Sveda Popola Partio de Finnlando postulas fortigon de la pozicio de la sveda. Nuntempe, alimaniere ol antaŭe, la argumentoj por kaj kontraŭ estas precipe ideologiaj. Politikistoj, kiuj ideologie diskutis pri la afero, estas ekzemple la malapogantoj [[Timo Soini]], [[Laura Huhtasaari]] kaj [[Sampo Terho]] kaj la apogantoj [[Björn Månsson]] kaj [[Anna-Maja Henriksson]]. Jam en la 1990-aj jaroj, finnaj gazetoj prenis pozicion kaj por kaj kontraŭ la deviga sveda lingvo, inkluzive de pedagogiaj kialoj. Plu en la 2010-aj jaroj la devon je pedagogiaj kialoj apogis almenau [[Mikaela Nylander]]. == Diferencoj inter la finnlanda sveda kaj svedlanda sveda == Klasike oni diras, ke la svedia sveda kaj la finnlanda sveda estas kiel la brita angla kaj la usona angla. Pri vere granda parto tio certe estas tute realisme dirita. La gramatiko estas preskaŭ sama, same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. En la vortaro estas inter la svedia kaj finnlanda sveda iomete pli diversecoj ol inter la brita kaj usona angla. En la prononco la diverseco estas klare pli granda ol en la skribaĵo, sed ĉar la diverseco estas precipe en la intonacio, ĝi ne multe malhelpas la komprenon inter la du lingvaj variantoj - same kiel en la kazo de la brita kaj usona angla. Tamen en la finnlanda sveda mankas aspiro de k, p kaj t. En vere multaj kazoj ekzistas anstataŭ tia longa k, p aux t, kiuj estas tipaj al la finna - tia eco estas fremda al la svedia sveda, sed normale ĝi ne malhelpas la komprenon. La diferencoj inter la finnlanda kaj svedia sveda peris kaj la influo de la finna kaj tio, ke ne aranĝis ĉiuj samaj ŝangxoj kiel en la svedia sveda. En la finnlanda sveda mankas tonaleco - normale la sveda estas iomete tonala lingvo kaj ekzemple la vortoj ''anden'' (anaso) kaj ''anden'' (spirito) diferencas kun si aliaj laŭ la melodio, sed en la finnlanda sveda ne estas tiu diferenco. Esceptoj estas iuj vere arkaiaj finn-svedaj dialektoj en kamparo de la svedparolanta Ostrobotnio - ili povas esti malfacilaj kompreni por la svedoj kaj eĉ por la aliaj [[svedlingvaj finnlandanoj]]. Ekzemple en la dialekto de [[Närpes]] ekzistas tri gramatikaj genusoj kiel en la germana. Tian dialekton uzas ekzemple [[Ida Asplund]] en iuj el siaj kantoj. La alanda sveda estas kompromiso inter la finnlanda sveda kaj la svedia sveda. Ekzistas vario ene en la alanda sveda: komunan kun la finnlanda sveda havas orienta alanda sveda pli ol okcidenta alanda sveda. En Svedio oni iam humure uzas pri la finnlanda sveda la vorton ''muminspråk'' (muminlingvo). Tiu esprimo iĝis, kiam en Svedio televide aperis serio pri [[mumintroloj]], kie la svedlingvaj voĉaktoroj estis finnlandanoj kaj tial parolis finnlandan svedan. La svedaj rigardantoj komprenis la grandan plejon el la parolado de Mumin-figuroj sed miris pri ilia stranga prononco. En norda Svedio la sveda en finnpleja areo kiel [[Haaparanta]] kaj [[Komunumo Övertorneå]] havas iom da samajn trajtojn kiel la finnlanda sveda. == Historio == La sveda estis la sola oficiala lingvo kiam Finnlando estis parto de Svedio. [[Rusio]] atakis Finnlandon en 1808 kaj igis ĝin aŭtonomia grandprinclando en 1812 kaj decidis, ke la antaŭaj leĝoj estis konservita, ankaŭ la pozicion de lingvoj difinataj leĝoj. Tial la sveda estis la nura oficiala lingvo. Ekzistis grandega lingvopolitika konflikto, demando pri la oficiala lingvo. La regado de Rusio rekomendis, ke la oficialaj lingvoj de la grandprinclando estu la finna kaj la rusa. La svekomanoj volis konservi la nuran oficialan lingvan pozicion de la sveda, sed la fennomanoj apogis ŝanĝigi la oficialan lingvon al la finna. En 1892 oni difinis ke la finna kaj la sveda estis oficialaj lingvoj la ambaŭ. Je la sendependiĝo de Finnlando en [[1917]], la sveda ankoraŭ havis fortan rolon en ŝtataj kaj universitataj strukturoj. La unua prezidanto (en la pozicio 1919 - 1925) [[Kaarlo Juho Ståhlberg]] apogis la finnan kiel nura oficiala lingvo. En la konstitucio en 1919 kaj la finna kaj la sveda estis difinata oficialaj. La lerni la svedan ne tamen estis deviga por ĉiuj pre la lerneja reformo 1972 - 1981. Dum la epoko de la sveda regado estis svedparolantoj el la finnlandanoj eble kvinono kaj en 1900 la sveda malplimulto konsistigis 13 % de la finna populacio, sed post ondoj de finna naciismo, finnlingva forta movo al eksaj svedlingvaj areoj, miksaj geedzecoj kaj elmigrado dum la 2-a mondmilito, ilia proporcio falis al 5,1 % hodiaŭ.<ref>[https://sprachmittler.eu/2010/08/schwierige-lage-des-schwedischen-in-finnland/ Radim Sochorek: ''Schwierige Lage des Schwedischen in Finnland'' (germane: "Malfacila situacio de la sveda en Finnlando")] en la retejo ''sprachmittler.eu'' aŭguste 2010 {{de}}</ref> Ankaŭ la absoluta nombro longe malkreskis. Post kiam Finnlando perdis siajn teritoriojn al Sovetunio dum la Dua Mondmilito, la agrikultura loĝantaro ricevis novajn loĝejojn en la restanta areo de Finnlando. Laŭ insisto de J. K. Paasikivi, oni kondiĉis, ke ĉi tiu asigno ne povus ŝanĝi la lingvajn rilatojn de la municipoj je pli ol 2%. Ĉar tre malmultaj svedlingvaj agrikulturistoj loĝis en la ceditaj areoj, la decido, kiun Paasikivi trudis, rezultigis, ke la svedlingvaj municipoj apenaŭ devis partopreni en la setlado de tiuj homoj. Paasikivi pravigis la regulon per la konservado de bonaj rilatoj kun Svedio kaj ankaŭ defendis ĝin per tio en letero, kiun li sendis al Urho Kekkonen. Pri la svedlingvanoj ekzistas en Finnlando stereotipioj pri "sinjorpopolo", riĉa grupo, kiu regas kaj difinas sin pli bona ol la aliaj. Tia stereotipiaro estas troigita kaj parte malaktualigita. Nuntempe la riĉeca diverseco inter la du lingvogrupoj ne estas plu ega almenaŭ sude. Tamen la Sveda Popola Partio havas escepte fortan pozicion en la finnlanda politiko. La sveda lingvo estis dum longa tempo la ĉefa lingvo de supera edukado en Finnlando. Dum la sveda regado, sekundara kaj supera edukado estis establita nur en la sveda. Dum ili fariĝis pli kleraj, multaj finnlingvaj familioj kaj kelkaj familioj de rusa origino, kiuj translokiĝis al Finnlando, fariĝis svedlingvaj. Ankaŭ la plej multaj finnlandaj judoj estis svedlingvanoj. La unuaj finnlingvaj doktoraj disertaĵoj estis akceptitaj en la 1860-aj jaroj, sed nur en 1921 la finna lingvo estis adoptita kiel la instrulingvo ĉe la Universitato de Helsinko kune kun la sveda kaj iĝis la ĉefa instrulingvo en la universitato en 1937. Ekzistas termo ''kielirauha'' (lingvotrankvilo) pri la situacio, kiu iĝis, kiam la finna, la granda pleja lingvo, ricevis ankaŭ en la administro sed la sveda konservis fortan pozicion kiel grava dua lingvo en tio. La lingva paco finis, kiam fine de la 1960-aj jaroj komencis nova lingva konflikto, kiun peras la deviga lerneja instruo de la sveda. == Deviga instruo de la sveda == La sveda estas nuntempe deviga fako en Finnlando en la jaroj 6 - 9 de la bazlernejo, en la ĉiuj mezlernejoj kaj en la ĉiuj faklernejoj, universitatoj kaj fakaltlernejoj en la ĉiuj kampoj kaj en la polica lernejo kaj parte armee. Ĉu oni devus forigi la porfinnlingvanan devon lerni la svedan el lernejoj estis tra jardekoj unu el la plej malfacilaj demandoj en la politiko de Finnlando. Kontraŭe al populara kredo, deviga sveda edukado ne estas difinita en la finna konstitucio, sed ekzistas tiom da ordinaraj leĝoj, kiuj postulus amendon por abolicii devigan edukadon, ke estas neverŝajne, ke ĝi estos aboliciita en la proksima venonteco. La devon oni apogas kaj malapogas nuntempe precipe ideologie: iuj admiras pri gxi sed aliaj spertas mensan angoron kaj senton de nacia humiligo. Antaŭe la devon oni apogis kaj malapogis ankaŭ pedagogie. En la finnlanda publiko la devigeco de la lerneja sveda estas afero, pri kiu diskuto fortigas kaj poste plejparte silentas en cikloj proksimume 15 - 20 jaroj. Diskuto pri gxi estis forta en la unua duono de la 1970-aj jaroj, en la unua duono de la 1990-aj jaroj kaj en la dua duono de la 2000-aj jaroj kaj en la unua duono de la 2010-aj jaroj. En la lastaj jaroj, la tabuo ĉirkaŭ rezisto kontraŭ deviga sveda lingvo kreskis. Ofte oni apogas la devon dirante, ke Finnlando estas dulingva lando. Aliflanke oni povas kritiki tian argumenton je tio, ke Finnlando estis dulingva jam pre la absoluta devo lerni la svedan kaj je tio, ke ankoraux ekzistas ankaux tiaj dulingvaj landoj, kie ne ekzistas samtipa devo por la lingva plejo lerni la alian oficialan lingvon, sed kiel konstitucie dulingva lando Finnlando estas escepta tiel, ke unu el la du lingvaj grupoj estas relative do malgranda. Iuj kiel [[Mikaela Nylander]] taksas, ke praktike la deviga sveda estas necesa por tio, ke la finnlandan oficialan dulingvismon oni povas konservi. En la lastaj jardekoj, du forte lingvo- kaj etnonaciismaj partioj forte subtenis la sintenojn pri deviga instruado de la sveda lingvo: la Sveda Popola Partio de Finnlando kiel defendanta partio kaj la Veraj Finnoj kiel la kontraŭa partio. La Finna Sveda Popola Partio estas subtenata de la asocio [[Finlandssvensk samling]] kaj la Finna Partio de la [[Ligo de Finneco]]. La unumenciita Partio ankaŭ ricevas fortan subtenon de la Asocio de la instruistoj de la sveda en Finnlando. Pre granda lerneja reformo de Finnlando en la 1970-aj jaroj la bazlernejoj en la lando estis normale sesjaraj popollernejoj (''kansakoulu'', ''folkskola''). Ili estis ses- aŭ sepjaraj, sed tiuj, kiuj iris al la lernejo ''oppikoulu''/''läroverk'' estis en popollernejo normale nur kvar aŭ kvin jaroj. ''Oppikoulu'' konsistis el kvinjara (por knabinoj eble sesjara) ''keskikoulu''/''mellanskola'' kaj trijara ''lukio''/''gymnasium''. En la lastaj tempoj de tiu sistemo (pararela lerneja sistemo) ekzistis krom ''kansakoulu'' kaj ''oppikoulu'' dujara civitana lernejo, kiu estis deviga por tiuj, kiuj ne iris al ''oppikoulu''/''läroverk''. En tiu sistemo la porfinnlingvana devo lerni la svedan lerneje ne estis absoluta (en la finnlingvaj lernejoj ''kansakoulu'' kaj ''kansalaiskoulu'' oni ne normale instruis lingvojn krom la finna), sed en ''oppikoulu'' la sveda estis deviga por la finnlingvanoj kaj en ''keskikoulu'' kaj en ''lukio''. En ''keskikoulu'' oni devis lerni ankaŭ unu alia ol enlanda lingvo. Tiu alia lingvo estis normale la germana krom ekde fino de la 1950-aj jaroj normale la angla. En ''lukio'' oni devis daŭrigi lerni la lingvojn, kiujn oni lernis en ''keskikoulu'' kaj lerni unu alian lingvon, kiu en la lastaj tempoj de tiu lerneja sistemo estis plej ofte la germana. La instruo de la sveda ĉe la lernejo "oppikoulu" estis altkvalita - la plimulto de nunaj emeritiĝ-aĝaj finnoj (naskitaj antaŭ proksimume la jaro 1958) ne lernis la svedan lingvon, sed tiuj, kiuj ja lernis ĝin, lernis ĝin bone - en la paralera lerneja sistemo la instruo de la sveda estis altkvalita. En la 1960-aj jaroj oni multe planis reformon, kie la lernejoj ''kansakoulu'', ''kansalaiskoulu'' kaj ''keskikoulu'' unuiĝu kiel nauxjara ''peruskoulu''/''grundskola'' kaj ''lukio'' iĝu aparta trijara lernejo, al kiu parto el la finnlandaj junuloj iru el ''peruskoulu''. La ĉiuj lernejreformaj komitatoj apogis, ke en la finnlingva lernejo ''peruskoulu'' la angla estu deviga fako kaj en la tri lastaj jaroj ekzistu libervola instruo de la sveda kaj eventuale ankaŭ libervola instruo en iuj aliaj lingvoj kiel la germana kaj la franca. Sed laŭ la planoj de tiuj komitatoj lingvoscio de la sveda estu tamen postulo por ke iri al ''lukio''. Do tiuj planoj estis tiel problemaj, ke la lernantoj de ''peruskoulu'' devus jarojn pre la fino de la ''peruskoulu'' decidi, ĉu ili provos iri al ''lukio''. "Kvankam lernejaj fakuloj argumentis por unusola fremda lingvo, la angla, la parlamento voĉdonis kun 137 kontraŭ 24 voĉoj ke ĉiu lernejano studu apud sia gepatra lingvo devige du lingvojn, unu fremdan kaj kiel la alian la "enlandan lingvon", t.e. la svedan. Multaj finnlingvaj politikistoj motivigis la decidon per la dulingveco de la lando, egaleco kaj la nordia kunlaboro. La plej grava argumento estis la [[Nordia Konsilantaro|nordia kunlaboro]]. La sveda lingvo pruvis ke Finnlando apartenis al la nordiaj landoj, do al la Okcidento, kio dum la [[Malvarma Milito]] multe gravis. La logiko de la Malvarma Milito tiel diktis la lingvopolitikan direkton."<ref name="undervisningshistoria">[https://undervisningshistoria.se/svenska-som-obligatoriskt-amne-i-finland/ Janne Väistö: "La sveda kiel deviga lernfako en Finnlando"], 4-a de novembro 2017 en retejo ''undervisningshistoria.se'' pri historio de edukado {{sv}}</ref>. Speciale [[Johannes Virolainen]] uzis tiajn argumentojn. Pre tio li el [[J. K. Paasikivi]] adoptis la argumenton ''lännen turva'' (sekuro de okcidento), la penson, laŭ kiu por la sveda kaj ĝiaj parolantoj oni devas en Finnlando agi vere bone, por ke Svedio havu motivon helpi Finnlandon kontraŭ Rusio (Sovetunio). Dum preskaŭ dudek jaroj estis trankvile, preskaŭ neniuj disputoj aŭdiĝis publike pri la lingvopolitiko<ref name="undervisningshistoria"/>. Ekde la [[1980-aj jaroj]] aŭdiĝis pli da kritiko kontraŭ la deviga sveda, kaj la finna parlamento en [[1993]] malpliigis la elementlernejan devigan svedan kaj en [[2004]] forigis la svedan kiel deviga fako en la [[abitura ekzameno en Finnlando|abitura ekzameno]]. Marte 2011, okazis manifestacio antaŭ la finna parlamento por fini la devigan svedan instruadon. Aliflanke, estis kontraŭmanifestaciantoj.<ref>https://yle.fi/a/3-5335265</ref> En 2015, la parlamento malakceptis civitanan iniciaton por igi la svedan instruadon laŭvola<ref>https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/eduskunta-hylkasi-kansalaisaloitteen-pakkoruotsi-jatkuu/4846920</ref>. En 2019 la Sveda Popola Partio de Finnlando preskaŭ sukcesis rekonstruigi la mezlernejfinan ekzamenan devigan svedan, sed tio peris do multe koleron en la popolo, ke oni ne kuraĝis realigi la decidon. Lingvonaciisma politikisto [[Anna-Maja Henriksson]] protestis.<ref>https://lansi-uusimaa.fi/uutissuomalainen/4675735</ref> Aliflanke estis decidita, ke la semajnaj lekcionoj de la sveda en la sepa bazlerneja deviga sveda estos pliigata el 2 al tri. Tio realigis en 2024.<ref>https://yle.fi/a/7420063866{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://oph.fi/fi/koulutus-ja-tutkinnot/b1-kielten-uudet-opetussuunnitelman-perusteet{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sekvantjare la Sveda Popola Partio postulis, ke oni kreu infangardenan devigan svedan<ref>https://yle.fi/a/74/20141342{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Ekde 1987 al la ĉiuj universitataj ekzamenoj apartenas deviga finekzameno de la sveda, "virkamiesruotsi" (oficista sveda). Poste ĝi estis vastigita al multaj aliaj altlernejoj. Ekde la 1990-aj jaroj ankaŭ en la ĉiuj faklernejoj, komercaj lernejoj, faklernejoj kaj fakaltlernejoj kaj ekde 2007 en la polica lernejo la sveda estas deviga. Armee la sveda estas deviga por tiuj, kiuj ricevos gvidpozicion. Laŭ intervjuoj, kiuj estas farita jam pli ol 35 jarojn, proksimume 65 - 75 % el la finnlanda loĝantaro malapogas la devon. Post forigo de la deviga ekzameno de la sveda en la abitura ekzameno la lingvoscio de la sveda en Finnlando multe malfortigxis - la mezlernejanoj ne lernas la svedan do forte ol antaŭe<ref>https://savonsanomat.fi/paikalliset3053314{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Alia kialo por la malfortiĝo estas, ke en 2016 parto el la bazlerneja deviga sveda estis movita al la 6-a lerneja jaro, por tiuj klasoj estas malfacile trovi instruiston de la sveda kaj tial la bazlernejan devigan svedan instruas nun parte klasinstruistoj, kiuj eble forgesis grandparte sian lingvoscion de la sveda. La bazlernejoj en Finnlando estas normale tiaj, kiuj inkludas nur la klasoj 1–6 aŭ 7–9. Kelkaj municipoj havas vojaĝantan svedan instruiston, kiu instruas la svedan lingvon al la sesaklasanoj de ĉiuj kompletaj lernejoj en la municipo. Instruistoj de la sveda anoncis, ke tiu ŝanĝo en 2016 estis malbona.<ref>https://mtvuutiset.fi/opettajat/ruotsin-taito-heikkeni-kun-opetus-varhennettiin-alkamaan-alakoulussa/8276714{{404|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Multaj studoj restas nekompletaj en finnaj universitatoj ĉar la postulo pri sveda scipovo en universitato estas alta, male al elementlerneje kaj gimnazie. [[Dosiero:Pois pakkoruotsi.svg|eta|dekstra|180ra|{{centre|Logotipo ''Pois pakkoruotsi'' ("For la trudsvedan"), uzata de la [[Ligo de finneco]]. La litero '''[[Å]]''' simbolas la svedan lingvon.}}]] Multaj finnlingvaj civitanoj, ĉefe en la nordaj kaj orientaj regionoj, apenaŭ iam ajn havas bezonon por la sveda lingvo. Kontraŭantoj de la sveda lingvoinstruado nomas ĝin malŝate "trudsveda" (finne ''pakkoruotsi'', svede ''tvångssvenska'') kaj postulas ĝian forigon, inter ili la [[Ligo de finneco]] kaj la politika partio [[Veraj finnoj]]. La malan pozicion reprezentas la [[Sveda Popola Partio]], kiu volas konservi aŭ eĉ plifortigi la statuson de la sveda lingvo. Pri tio ekestis kelkfoje polemikaj kaj emociaj konfliktoj. En lastaj jardekoj la plej gravaj apogantoj de la deviga sveda estis du virinpolitikistoj de la Sveda Popola Partio de Finnlando: [[Anna-Maja Henriksson]] kaj [[Mikaela Nylander]]. Iliaj argumentoj estas grandparte diversaj: Henriksson estas finn-sveda lingvonaciisto, kaj Nylander, kiu estas pri sia identeco finno, timas, ke forigo de la deviga sveda estus danĝera por la svedlingvaj finnlandanoj. La 30-an de novembro 2010 en finna televido programo ''[[Ajankohtainen kakkonen]]'' (en Esperanto proksimume "Aktuala numero du") aranĝis longan diskutan programon ''Pakkoruotsi-ilta'' ("Vespero pri la trudsveda"), kie la plej grava apoganto de la deviga sveda estis politikisto [[Mikaela Nylander]] kaj la plej grava malapoganto ''Heikki Tala'', prezidanto de [[Suomalaisuuden liitto]], la Ligo de finneco. La programo estis unu el la plej spektataj finnaj televidprogramoj de la jaro. La [[Sveda Popola Partio]] de Finnlando radikaliĝis. En la 2010-aj kaj 2020-aj jaroj, la partio postulis, ekzemple, ke la studo de la sveda estu antaŭenigita en la bazlernejo (tio efektive okazis) kaj ke la sveda estu deviga por infanoj jam sub lerneja aĝo kaj estu aranĝitaj aparte multe lingvobanoj. Kroma postulo estis, ke la devo de svedlingvaj funkciuloj bone paroli la finnan estu forigata.<ref>[[Anna-Maja Henriksson]]: [https://sfp.fi/fi/artikkelit/rkp-ja-ruotsalainen-eduskuntaryhma-esittelevat-toimenpideohjelmaa-kaksikielisyyden-vahvistamiseksi-suomessa/ "la Sveda Popola Partio kaj la sveda parlamenta grupo prezentas programon de rimedoj por plifortigi dulingvismon en Finnlando", finne fine de aŭgusto 2022 en la partia retejo]</ref> En la du unuaj jardekoj de la tria jarmilo estis en orienta Finnlando multaj postulis, ke la rusa estu lerneje alternativo de la sveda. Tio estis pravigita, ekzemple, per la fakto, ke butikoj, kies pagantaj klientoj estis rusaj turistoj, ne bezonus dungi rusojn el Rusio kiel klientservajn agentojn. Sed poste la Milito de Ukraino plinegativiĝis pensadon pri la rusa kaj la orienta landlimo de Finnlando estas fermita kaj turismo inter Finnlando kaj Rusio vere multe malpliiĝis kaj tial ne nun en 2026 supozeble estas en Finnlando multe da fervoro lerni la rusan. Sed radikaliĝis ankaŭ la kontraŭuloj de la deviga sveda: en la eŭropa gazetaro aparte eĥis ekzemple informo de septembro 2013, kiam la svedlingva finna radioprezentistino ''Bettina Sågbom'' de nekonatulo ricevis skriban minacon pri murdo, se ŝi ne sukcesos en sian programon inviti parolistojn de la finnaj naciistoj, kiuj per la programo volis laŭte postuli forigon de la deviga sveda.<ref>[https://www.weser-kurier.de/politik/viele-finnen-wollen-kein-schwedisch-mehr-lernen-doc7e4anvyao87tevlimbv artikolo ''Viele Finnen wollen kein Schwedisch mehr lernen - Morddrohung per E-Mail'' (germane: "Multaj finnoj ne plu volas lerni la svedan - mortminaco per retpoŝto"] en la germana gazeto ''Weser-Kurier'', [[Bremeno]], septembre 2013 {{de}}</ref> Ekzistas areaj malsimiloj en la afero. Ekzemple en la nuna provinco [[Ostrobotnio]] (kiu estas multe malpli vasta ol [[Ostrobotnio (historia)|historia Ostrobotnio]] kaj en la Finnlanda insularo la deviga svedinstruo estas en la plej multaj kazoj funkcia kaj kredas normale fortan lingvoscion de la sveda, sed en plejo de la lando ĝi estas simbola afero kaj la lernejaj taskoj ne estas do pezaj kiel en areoj de funkcia deviga sveda. Ĝia celo en siaj simbolaj areoj estas grandparte simboli, ke Finnlando apartenas al la okcidento kaj Nordio kaj estas proksima speciale kun Svedio. En tiaj areoj la plejo el la loĝantaro parolas pli bone la anglan ol la svedan kaj parolas ofte la anglan ankaŭ kun svedaj vizitantoj. Iam oni uzas la vortojn ''pakkosuomi'' kaj ''tvångsfinska'' pri la deviga instruo de la finna por la finnlandaj svedaj denaskaj parolantoj. Tamen, ĝi ne estas tute simila fenomeno en ĉiuj aspektoj. Tio ŝuldiĝas al la diferenco en grandeco de la du lingvogrupoj. Pro tio multaj kredas, ke estas malkonvene rekomendi devigan svedan lingvon tiel, ke svedlingvanoj en Finnlando estas devigitaj lerni la finnan. Klare pli ol duono, en [[Uusimaa]], ekzemple [[Helsinko]] kaj kontinenta parto de [[Origina Finnlando]], ekzemple [[Turku]], eĉ pli ol 85 % el la finnlandaj svedlingvanoj uzas ĉiutage ankaŭ la finnan lingvon. Deviga bazlerneja instruo de la finna por la finnlandaj svedlingvanoj, aliel ol deviga bazlerneja instruo de la sveda por la finnlandaj finnlingvanoj, apartenas al komunaj opinioj de la planantoj de la finnlanda bazlerneja sistemo jam ekde la 1960-aj jaroj. Ankaŭ la finnlanda svedlingvanoj mem ne disputas pri la deviga finna samece kiel la finnlandaj finnlingvanoj pri la deviga sveda. Praktike la instruo de la "alia enlanda lingvo" en la svedlingvaj lernejoj en la Finnlando estas klare pli amplekse ol en la finnlandaj finnlingvaj lernejoj. La svedlingvaj finnlandaj bazlernejanoj komencas la lernon de la finna normale jam en la dua lerneja jaro. Parto el la denaskaj parolantoj de la sveda en Finnlando, speciale en [[Uusimaa]], estas praktike dulingvaj. Por tiuj lernantoj en iuj finnlandaj svedlingvaj lernantoj estas kiel alternativo de la normala porsvedlingvana instruo de la finna ''modersmålsinriktad finska'' (hejmlingvsimila finna), pri mallongigo sia nomo ''mofi'', kiu estas instruo de la finna kiel alia gepatra lingvo. Unu argumento uzata en Svedio por apogi la devigan instruadon de la sveda en Finnlando estas, ke dum longa tempo la sveda funkciis kiel la ĉefa lingvo de la finnlanda administracio kaj alta kulturo, kaj tial ĝia regado fortigas la ligojn de finnoj al sia propra historio. Estas multe da finnoj kiuj parolas la finnan lingvon kaj devenas de svedlingvanoj, kiuj siavice devenas de finlingvanoj. Argumentoj kontraŭ la devo estas ekzemple tio, ke ĝi peras nacian humiligon kaj tio, ke ĝi unuflankigas la lingvoscion en la lando. Ekzistas en Finnlando, alimaniere ol en Svedio, vere malmultaj spertuloj de ekzemple la hispana. Kun lingvoinstruaj argumentoj en la 1960- aj kaj 1970-aj jaroj granda plejo ekzemple el popollernejaj instruistoj malapogis forte la devigan svedan. Ĉefministro [[Mauno Koivisto]] dubis, ke la Sveda Popola Partio miksis lingvopolitikon al pedagogiko. Laŭ profezoro [[Kari Sajavaara]] la motivo de la Sveda Popola Partio estis volo malpliigi tempon kaj energion de finnlingvanoj. Esploroj montras, ke la deviga sveda ne en la plej multaj kazoj eĉ peras bonan lingvoscion de la sveda - kvankam preskaŭ ĉiuj adoltaj finnoj naskiĝintaj post proksimume la jaro 1962 lernis la svedan minimume tri jarojn kaj preskaŭ ĉiuj adoltaj finnoj naskiĝintaj en la 1980-aj jaroj kaj poste, lernis la svedan minimume ses jarojn, ne la plejo el la loĝantaro de Finnlando ankoraŭ en 2026 kapablas bone uzi la svedan. Unu argumento de la kritikantoj estas ankaŭ tio, ke la devo apogas Svedion koste de Finnlando.La devon oni kritikis eĉ en Svedio. Ekzemple laŭ sveda lingvisto [[Lars Melin]] ĝi kreis en Finnlando ne-necesan konflikton. La devo peras ankaŭ koleron kaj eĉ perforton kontraŭ svedlingvaj finnlandanoj. == Vidu ankaŭ == *[[Sveda lingvo#La sveda en Finnlando]] *[[Johannes Virolainen#Virolainen kaj la sveda lingvo]] *[[svekomanio]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [[Kalle Kniivilä]]: [https://www.glasnost.se/2010/la-sveda-lingvo-sankta-bovino-en-finna-politiko/ artikolo "Sveda lingvo – tabuo en la finna politiko" en la retejo glastnost.se] {{eo}} * [https://www.svt.se/nyheter/lokalt/norrbotten/allt-yngre-finska-barn-lar-sig-svenska-i-skolan artikolo "Allt yngre finska barn lär sig svenska i skolan'', "Pli kaj pli junaj finnaj infanoj lernas la svedan en la lernejo"], retejo de la Sveda Televido, 20-an de februaro 2017 {{sv}} * [https://www.suomenuutiset.fi/kansalaisaloitteelle-jarean-tason-taustatukea-pakkoruotsille-ei-ole-jarkiperusteita/ artikolo ''Kansalaisaloitteelle järeän tason taustatukea – “Pakkoruotsille ei ole järki perusteita”'', "Granda nivelo de fona subteno por la Civitana Iniciato - “Por deviga sveda, ne ekzistas raciaj kialoj”"], retejo ''Suomen uutiset'' (Finnaj novaĵoj) {{fi}} * [https://jennifersandstrom.se/hatet-mot-svensktalande-finland Jennifer Sandström: artikolo ''Hatet mot svensktalande i Finland?'', "Ĉu svedlingvanoj en Finnlando malamatas?"], 7-a de septembro 2016 {{sv}} [[Kategorio:Sveda lingvo]] [[Kategorio:Lingvoj de Finnlando]] [[Kategorio:Lingvopolitiko]] [[Kategorio:politiko de Finnlando]] [[Kategorio:Edukado en Finnlando]] tog7ug516kp3m6icfkcceugq05rxv4c 0 809710 9423360 9159673 2026-07-08T13:26:00Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423360 wikitext text/x-wiki {{Vidu ankaŭ|Akrilato|Cianoakrilato|3-Fenilakrilata acido|Fenilakrilata acido}} <big>'''Metakrilatoj'''</big> (IUPAC: 2-metilpropenatoj) estas la saloj, esteroj, kaj konjugaciaj bazoj de [[metakrilata acido]]. La metakrilata jono estas la anjono H₃C-C=CH₂-COO^-. Ofte, metakrilato rilatas al esteroj de metakrilata acido, la plej ofta membro estanta [[metila metakrilato]]. Tiuj metakrilatoj enhavas vinilenan grupon. Tiuj kunmetaĵoj estas interesaj ĉar ili estas dufunkciaj: la vinilena grupo estas sentema al polimerigo kaj la karboksila grupo portas miriadon de funkcioj. Modifitaj metakrilatoj ankaŭ estas multaj, kelkaj ekzemploj estante akrilatoj (CH₂=CHCOO−R) kaj cianometakrilatoj (CH2=C(CN)CO2R). Metakrilato ankaŭ povas rilati al polimetakrilatoj preparitaj tra la polimerigo de la vinilenaj grupoj de metakrilataj monomeroj. == Kelkaj metakrilatoj == <center> <Gallery> Dosiero:Allyl methacrylate 3D.png|<center>[[Alila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=96-05-9 96-05-9] Dosiero:Amyl methacrylate 3D.png|<center>[[Amila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=2849-98-1 2849-98-1] Dosiero:Isoamyl methacrylate 3D.png|<center>[[Izoamila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=7336-27-8 7336-27-8] Dosiero:Anisyl methacrylate 3D.png|<center>[[Anizila metakrilato]] Dosiero:Barium methacrylate 3D.png|<center>[[Baria metakrilato]]<br />[https://www.americanelements.com/barium-methacrylate-17989-77-4 17989-77-4] Dosiero:Benzyl methacrylate 3D.png|<center>[[Benzila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=2495-37-6 2495-37-6] Dosiero:Isobornyl methacrylate 2D.png|<center>[[Izobornila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=7534-94-3 7534-94-3 ] Dosiero:2-Butyl methacrylate 3D.png|<center>[[2-Butila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=2998-18-7 2998-18-7] Dosiero:Butyl methacrylate 3D.png|<center>[[Butila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=97-88-1 97-88-1] Dosiero:Isobutyl methacrylate 3D.png|<center>[[Izobutila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=97-86-9 97-86-9] Dosiero:T-Butyl methacrylate 3D.png|<center>[[t-Butila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=585-07-9 585-07-9] Dosiero:Cyanoethyl methacrylate 3D.png|<center>[[Cianoetila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=4513-53-5 4513-53-5] Dosiero:Cyclobutyl methacrylate 3D.png|<center>[[Ciklobutila metakrilato]] Dosiero:Cyclohexyl methacrylate 3D.png|<center>[[Cikloheksila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=101-43-9 101-43-9] Dosiero:Cyclopentyl methacrylate 3D.png|<center>[[Ciklopentila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=16868-14-7 16868-14-7] Dosiero:Cinnamyl methacrylate 3D.png|<center>[[Cinamila metakrilato]]<br />[https://www.alfa-chemistry.com/cinnamyl-methacrylate-cas-31736-34-2-item-128825.htm 31736-34-2] Dosiero:Citronellyl methacrylate 3D.png|<center>[[Citronelila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=38582-32-0 38582-32-0] Dosiero:Decyl methacrylate 3D.png|<center>[[Dekila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=3179-47-3 3179-47-3] Dosiero:Isodecyl methacrylate 3D.png|<center>[[Izodekila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=37200-12-7 37200-12-7] Dosiero:Undecyl methacrylate 3D.png|<center>[[Undekila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=16493-35-9 16493-35-9] Dosiero:Dodecyl methacrylate 3D.png|<center>[[Dodekila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=142-90-5 142-90-5] Dosiero:Eicosyl methacrylate 3D.png|<center>[[Ejkozila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=45294-18-6 45294-18-6] Dosiero:Ethyl methacrylate 3D.png|<center>[[Etila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=97-63-2 97-63-2] Dosiero:2-Ethylhexyl methacrylate 3D.png|<center>[[2-Etilheksila metakrilato|Etilheksila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=688-84-6 688-84-6] Dosiero:Eugenyl methacrylate 3D.png|<center>[[Eŭgenila metakrilato]]<br />[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/16081947 16081947] Dosiero:Isoeugenyl methacrylate 3D.png|<center>[[Izoeŭgenila metakrilato]] Dosiero:Phenethyl methacrylate 3D.png|<center>[[Fenetila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=3683-12-3 3683-12-3] Dosiero:Phenyl methacrylate 3D.png|<center>[[Fenila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=2177-70-0 2177-70-0] Dosiero:3-(2-Furyl)acrylic acid 3D.png|<center>[[Furanakrilata acido]]<br />[https://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?InChI=ZCJLOOJRNPHKAV-ONEGZZNKSA-N 539-47-9] Dosiero:Furfuryl methacrylate 3D.png|<center>[[Furfurila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=3454-28-2 3454-28-2] Dosiero:Geranyl methacrylate 3D.png|<center>[[Geranila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=94070-95-8 94070-95-8] Dosiero:Hexyl methacrylate 3D.png|<center>[[Heksila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=142-09-6 142-09-6] Dosiero:Heptyl methacrylate 3D.png|<center>[[Heptila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=5459-37-0 5459-37-0] Dosiero:Hydroxyethyl_methacrylate_molecule_ball.png|<center>[[Hidroksoetila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=868-77-9 868-77-9] Dosiero:Hydroxymethyl methacrylate 3D.png|<center>[[Hidroksometila metakrilato]]<br />[https://comptox.epa.gov/dashboard/chemical/properties/DTXSID20619931 21982-30-9]{{404|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Dosiero:Calcium methacrylate 3D.png|<center>[[Kalcia metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=16809-88-4 16809-88-4] Dosiero:Potassium methacrylate 3D.png|<center>[[Kalia metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=10192-85-5 10192-85-5] Dosiero:Cobalt methacrylate 3D.png|<center>[[Kobalta (II) metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=67952-53-8 67952-53-8] Dosiero:Lithium methacrylate 3D.png|<center>[[Litia metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=13234-23-6 13234-23-6] Dosiero:Magnesium methacrylate 3D.png|<center>[[Magnezia metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=7095-16-1 7095-16-1] Dosiero:Menthyl methacrylate 3D.png|<center>[[Mentila metakrilato]]<br />[https://www.molbase.com/name/menthyl%20methacrylate.html 46700-94-1] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230208133503/https://www.molbase.com/name/menthyl%20methacrylate.html |date=2023-02-08 }} Dosiero:Methyl methacrylate molecule ball.png|<center>[[Metila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=80-62-6 80-62-6] Dosiero:Myristyl methacrylate 3D.png|<center>[[Miristila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=2549-53-3 2549-53-3] Dosiero:Sodium methacrylate 3D.png|<center>[[Natria metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=5536-61-8 5536-61-8] Dosiero:neryl methacrylate 3D.png|<center>[[Nerila metakrilato]]<br />[https://webbook.nist.gov/cgi/inchi?ID=R518235&Units=CAL 87359211] Dosiero:Propyl methacrylate 3D.png|<center>[[Propila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=2210-28-8 2210-28-8] Dosiero:Isopropyl methacrylate 3D.png|<center>[[Izopropila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=4655-34-9 4655-34-9] Dosiero:Tetrahydrofuranyl methacrylate 3D.png|<center>[[Tetrahidrofuranila metakrilato]]<br />[https://www.guidechem.com/cas/15895-80-4.html 15895-80-4] Dosiero:Tetrahydrofurfuryl_methacrylate_3D.png|<center>[[Tetrahidrofurfurila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=2455-24-5 2455-24-5] Dosiero:Tetrahydropyranyl methacrylate 3D.png|<center>[[Tetrahidropiranila metakrilato]]<br />[https://comptox.epa.gov/dashboard/chemical/details/DTXSID20619931 52858-57-8]{{404|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Dosiero:Vanillyl methacrylate 3D.png|<center>[[Vanilila metakrilato]]<br />[https://comptox.epa.gov/dashboard/chemical/properties/DTXSID20338599 36195-34-3]{{404|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Dosiero:Vinyl methacrylate 3D.png|<center>[[Vinila metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=4245-37-8 4245-37-8] Dosiero:Zinc methacrylate 3D.png|<center>[[Zinka metakrilato]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=13189-00-9 13189-00-9] </Gallery> </center> == Vidu ankaŭ == * [[Akrilato]]j {{Projektoj}} [[Kategorio:Metakrilatoj| ]] 56sbdanbngfpucrj8zoj5abdhkcpfb8 828 811854 9423969 8154666 2026-07-09T10:51:27Z Uzume 26203 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q29879601|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 9423969 Scribunto text/plain -- The values and functions in this submodule should be localized per wiki. local p = {} function p.init(aliasesP) p = { ["version"] = "8", -- increment this each time the below parameters are changed to avoid reference conflict errors ["errors"] = { ["unknown-data-type"] = "Unknown or unsupported datatype '%s'.", ["missing-required-parameter"] = "No required parameters defined, needing at least one", ["extra-required-parameter"] = "Parameter '%s' must be defined as optional", ["no-function-specified"] = "You must specify a function to call", -- equal to the standard module error message ["main-called-twice"] = 'The function "main" cannot be called twice', ["no-such-function"] = 'The function "%s" does not exist', -- equal to the standard module error message ["no-such-reference-template"] = 'Error: template "%s", which is set in %s as the output template for the citation-output type "%s", does not exist', -- Parts of the error message signalling a malformed reference. ["malformed-reference-header"] = "<span style=\"color:#dd3333\">\nError: Unable to display the reference from Wikidata properly. Technical details:\n", ["malformed-reference-footer"] = "See [[Module:wd/doc#References|the documentation]] for further details.\n</span>\n[[Category:Module:Wd reference errors]]", ["template-failure-reason"] = "* Reason for the failure of {{tl|%s}}: %s\n", ["missing-mandatory-param"] = 'The output template call would miss the mandatory parameter <code>%s</code>.', ["unknown-property-in-ref"] = 'The Wikidata reference contains the property {{property|%s}}, which is not assigned to any parameter of this template.' }, ["info"] = { ["edit-on-wikidata"] = "Edit this on Wikidata" }, ["numeric"] = { ["decimal-mark"] = ".", ["delimiter"] = "," }, ["datetime"] = { ["prefixes"] = { ["decade-period"] = "" }, ["suffixes"] = { ["decade-period"] = "s", ["millennium"] = " millennium", ["century"] = " century", ["million-years"] = " million years", ["billion-years"] = " billion years", ["year"] = " year", ["years"] = " years" }, ["julian-calendar"] = "Julian calendar", -- linked page title ["julian"] = "Julian", ["BCE"] = "BCE", ["CE"] = "CE", ["common-era"] = "Common Era" -- linked page title }, ["coord"] = { ["latitude-north"] = "N", ["latitude-south"] = "S", ["longitude-east"] = "E", ["longitude-west"] = "W", ["degrees"] = "°", ["minutes"] = "'", ["seconds"] = '"', ["separator"] = ", " }, ["values"] = { ["unknown"] = "unknown", ["none"] = "none" }, ["cite"] = { ["output-types"] = {"web", "q"}, -- In this order, the output types will be tried ["param-mapping"] = { ["web"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *web page sources* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite web]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "website", [aliasesP.referenceURL] = "url", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date", [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.subjectNamedAs] = "title", [aliasesP.archiveURL] = "archive-url", [aliasesP.archiveDate] = "archive-date", [aliasesP.language] = "language", [aliasesP.author] = "author", [aliasesP.authorNameString] = "author", [aliasesP.publisher] = "publisher", [aliasesP.quote] = "quote", [aliasesP.pages] = "pages", -- extra option [aliasesP.publishedIn] = "website", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "at" }, ["q"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *sources other than web pages* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite Q]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "1", [aliasesP.pages] = "pages", [aliasesP.column] = "at", [aliasesP.chapter] = "chapter", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "section", ["external-id"] = "id", -- used for any type of database property ID [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date" } }, ["config"] = { -- supported fields: -- - template: name of the template used for output -- - numbered-params: citation params accepting an arbitrary number of values by numbering the params (e.g. author1, author2) -- - raw-value-params: params taking a raw value (which means the property is rendered with getValue with raw=true) -- - mandatory-params: params that are required be in the template call (after potentially appending numbers to params listed in numbered-params) -- - prioritization: table associating a list of properties, in the order in which they are preferred, to template parameters; -- properties not mentioned here have the lowest priority; -- prioritization of properties handled through additionalProcessedProperties is unsupported; -- no key of this table can be from numbered-params -- Leaving out the "template" field causes the output type to be ignored. ["web"] = { ["template"] = "Cite web", ["numbered-params"] = {"author"}, ["mandatory-params"] = {"url"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate}, ["title"] = {aliasesP.title, aliasesP.subjectNamedAs} } }, ["q"] = { ["template"] = "Cite Q", ["raw-value-params"] = {"1"}, -- the first, unnamed parameter of CiteQ takes a QID, not the name of the item cited ["mandatory-params"] = {"1"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate} } } } } } p.getOrdinalSuffix = function(num) if tostring(num):sub(-2,-2) == '1' then return "th" -- 10th, 11th, 12th, 13th, ... 19th end num = tostring(num):sub(-1) if num == '1' then return "st" elseif num == '2' then return "nd" elseif num == '3' then return "rd" else return "th" end end p.addDelimiters = function(n) local left, num, right = string.match(n, "^([^%d]*%d)(%d*)(.-)$") if left and num and right then return left .. (num:reverse():gsub("(%d%d%d)", "%1" .. p['numeric']['delimiter']):reverse()) .. right else return n end end return p end return p pgkxz3kqyoyu0zj2nmtkjkdr0ntnin5 0 812958 9423356 9421440 2026-07-08T13:18:13Z ThomasPusch 1869 9423356 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Courtois 2018 (cropped).jpg }} '''Thibaut Courtois''' estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto|futbalista]] golisto. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1992|5|11}} en [[Bree (Belgio)|Bree]], do nun estas {{aĝo|1992|5|11}}-jara. Post dek junularaj jaroj en la klubo de la urbeto [[Genk]] li de 2011 ĝis 2018 kunkonkuris en la klubo [[Chelsea F.C.]] en [[Anglio]] kaj ekde 2018 membras en la unua vira teamo de la hispana klubo [[Real Madrid]]. Krome ekde la jaro 2011 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post antaŭaj du jaroj en la nacia teamo de sub-18-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2014]], [[Futbala Mondpokalo 2018|2018]], [[Futbala Mondpokalo 2022|2022]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2026|2026]] kaj same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]] kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|2020 (prokrastita al 2021)]] - do li paŭzis pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]], sed estis revenigita en 2026. Matĉe li en ĉiuj aperoj en la nacia teamo rekoneblis per la numero "1". [[dosiero:Beau Lowette & Thibaut Courtois (cropped).jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|en 2026}}]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) {{Komunejokat|Thibaut Courtois|pri li}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Courtois, T}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 04uyv46c4wgj8cqxfau7fhaf0mm7cb8 9423647 9423356 2026-07-08T19:57:40Z ThomasPusch 1869 9423647 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Courtois 2018 (cropped).jpg }} '''Thibaut Courtois''' estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto|futbalista]] golisto. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1992|5|11}} en [[Bree (Belgio)|Bree]], do nun estas {{aĝo|1992|5|11}}-jara. Post dek junularaj jaroj en la klubo de la urbeto [[Genk]] li de 2011 ĝis 2018 kunkonkuris en la klubo [[Chelsea F.C.]] en [[Anglio]] kaj ekde 2018 membras en la unua vira teamo de la hispana klubo [[Real Madrid]]. Krome ekde la jaro 2011 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post antaŭaj du jaroj en la nacia teamo de sub-18-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2014]], [[Futbala Mondpokalo 2018|2018]], [[Futbala Mondpokalo 2022|2022]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2026|2026]] kaj same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]] kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|2020 (prokrastita al 2021)]] - do li paŭzis pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]], sed estis revenigita en 2026. Matĉe li en ĉiuj aperoj en la nacia teamo rekoneblis per la numero "1". [[dosiero:Beau Lowette & Thibaut Courtois (cropped).jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|en 2026}}]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} ({{en}}) {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Courtois, T}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] dpqedu3wfoctglgn8lx3zn60bf5iips 0 812961 9423583 9421452 2026-07-08T17:55:37Z ThomasPusch 1869 {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} 9423583 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Arthur Theate Nations League Italy 2021.jpg }} '''{{paĝonomo}}''' <!--- prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] ---> estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|2000|5|25}} en [[Lieĝo]], do nun estas {{aĝo|2000|5|25}}-jara. Ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la klubo [[Stade Rennais F.C.]], post jam antaŭa profesia kariero ekde 2020. Krome ekde la jaro 2021 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kaj samtempe al jaroj inter 2015 kaj 2022 en la nacia teamo de sub-15- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "3". Krome li ekde [[2024]] apartenas al la unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Eintracht Frankfurt]]''. {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Theate, A}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] rw1sgf7txab7k9plh1yqik980fbaqsi 9423586 9423583 2026-07-08T17:57:23Z ThomasPusch 1869 9423586 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Arthur Theate Nations League Italy 2021.jpg }} '''{{paĝonomo}}''' <!--- prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] ---> estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|2000|5|25}} en [[Lieĝo]], do nun estas {{aĝo|2000|5|25}}-jara. Ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la klubo [[Stade Rennais F.C.]], post jam antaŭa profesia kariero ekde 2020. Krome ekde la jaro 2021 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kaj samtempe al jaroj inter 2015 kaj 2022 en la nacia teamo de sub-15- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "3". Krome li ekde [[2024]] apartenas al la unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Eintracht Frankfurt]]''. {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Theate, A}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] t8nebf81sowa3k36i38w4ptgh61bkfp 9423646 9423586 2026-07-08T19:52:22Z ThomasPusch 1869 9423646 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Arthur Theate Nations League Italy 2021.jpg }} '''{{paĝonomo}}''' <!--- prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] ---> estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|2000|5|25}} en [[Lieĝo]], do nun estas {{aĝo|2000|5|25}}-jara. Ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la klubo [[Stade Rennais F.C.]], post jam antaŭa profesia kariero ekde 2020. Krome ekde la jaro 2021 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kaj samtempe al jaroj inter 2015 kaj 2022 en la nacia teamo de sub-15- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]], pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "3". Krome li ekde [[2024]] apartenas al la unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Eintracht Frankfurt]]''. {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Theate, A}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] gtv5tbvbuyygwy4wuixsk54qxxwea5t 9423648 9423646 2026-07-08T19:59:28Z ThomasPusch 1869 9423648 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Arthur Theate Nations League Italy 2021.jpg }} '''{{paĝonomo}}''' <!--- prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] ---> estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|2000|5|25}} en [[Lieĝo]], do nun estas {{aĝo|2000|5|25}}-jara. Ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la klubo [[Stade Rennais F.C.]], post jam antaŭa profesia kariero ekde 2020. Krome ekde la jaro 2021 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kaj samtempe al jaroj inter 2015 kaj 2022 en la nacia teamo de sub-15- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]], pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "3". Krome li ekde [[2024]] apartenas al la unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Eintracht Frankfurt]]'', unuan jaron prunte, poste fikse. {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Theate, A}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] ejos2xj0w5p4e33tz1rbe777ayek7lp 9423649 9423648 2026-07-08T20:00:00Z ThomasPusch 1869 9423649 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Arthur Theate Nations League Italy 2021.jpg | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2021]] }} '''{{paĝonomo}}''' <!--- prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] ---> estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|2000|5|25}} en [[Lieĝo]], do nun estas {{aĝo|2000|5|25}}-jara. Ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la klubo [[Stade Rennais F.C.]], post jam antaŭa profesia kariero ekde 2020. Krome ekde la jaro 2021 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kaj samtempe al jaroj inter 2015 kaj 2022 en la nacia teamo de sub-15- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li interalie partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]], pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "3". Krome li ekde [[2024]] apartenas al la unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Eintracht Frankfurt]]'', unuan jaron prunte, poste fikse. {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Theate, A}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] idwcr78ibw4tmrwe1qbkfnuekcjw9sl 0 812963 9423630 9421461 2026-07-08T19:17:24Z ThomasPusch 1869 2021 + 2024 9423630 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Romelu Lukaku.jpg | priskribo = en 2010 (17-jara), kiam li ekmembris <br/>en la nacia teamo }} '''{{paĝonomo}}''' - konga prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|ˈroːmeːlu luˈkaːku}}] - estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]] el devene konga familio. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1993|5|13}} en [[Antverpeno]], do nun estas {{aĝo|1993|5|13}}-jara. Ekde 2019 li membras en la unua vira teamo de la klubo [[Inter Milano]], post jam antaŭa profesia kariero ekde 2009, do ekde la 16-a vivjaro. Krome ekde la jaro 2010 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kaj samtempe al jaroj inter 2008 kaj 2011 en la nacia teamo de sub-15- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2014]], [[Futbala Mondpokalo 2018|2018]], [[Futbala Mondpokalo 2022|2022]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2026|2026]] kaj same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]], [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|2020 (prokrastita al 2021)]] kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024|2024]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "9". {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lukaku, R}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] mgyz4qtieb6kh19wf2adkvwpup1qy1p 9423657 9423630 2026-07-08T20:08:04Z ThomasPusch 1869 9423657 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Romelu Lukaku.jpg | priskribo = en 2010 (17-jara), kiam li ekmembris <br/>en la nacia teamo }} '''{{paĝonomo}}''' - konga prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|ˈroːmeːlu luˈkaːku}}] - estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]] el devene konga familio. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1993|5|13}} en [[Antverpeno]], do nun estas {{aĝo|1993|5|13}}-jara. Ekde 2019 li membras en la unua vira teamo de la klubo [[Inter Milano]], post jam antaŭa profesia kariero ekde 2009, do ekde la 16-a vivjaro. Krome ekde la jaro 2010 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kaj samtempe al jaroj inter 2008 kaj 2011 en la nacia teamo de sub-15- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2014]], [[Futbala Mondpokalo 2018|2018]], [[Futbala Mondpokalo 2022|2022]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2026|2026]] kaj same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]], [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|2020 (prokrastita al 2021)]] kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024|2024]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "9". {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lukaku, R}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] tledetmie97j6s6e1l9b1b8injqhxf5 0 812964 9423653 9421453 2026-07-08T20:04:59Z ThomasPusch 1869 9423653 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Youri Tielemans 2018 (cropped).jpg | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2016]] }} '''{{paĝonomo}}''' <!--- prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] ---> estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1997|5|7}} en [[Sint-Pieters-Leeuw]], do nun estas {{aĝo|1997|5|7}}-jara. Ekde <!--.. li membras en la unua vira teamo de la klubo [[...]]. Krome ekde--> la jaro 2016 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post antaŭaj kvar jaroj en la nacia teamo de sub-15 ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li ankaŭ partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], kaj same pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|2020 (prokrastita al 2021)]] kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024|2024]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "8". {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Tielemans, Y}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] h67r2o98ccf59vg819fv3re5zmz0p7u 9423656 9423653 2026-07-08T20:07:02Z ThomasPusch 1869 9423656 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Youri Tielemans 2018 (cropped).jpg | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2016]] }} '''{{paĝonomo}}''' <!--- prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] ---> estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1997|5|7}} en [[Sint-Pieters-Leeuw]], do nun estas {{aĝo|1997|5|7}}-jara. Ekde <!--.. li membras en la unua vira teamo de la klubo [[...]]. Krome ekde--> la jaro 2016 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post antaŭaj kvar jaroj en la nacia teamo de sub-15 ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li ankaŭ partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], same pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] (prokrastita de 2020) kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024|2024]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "8". {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Tielemans, Y}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] fw9xxtf9t2kml4i6x32irxe1k53xd05 0 812967 9423834 7944911 2026-07-09T06:21:08Z ThomasPusch 1869 9423834 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Jan Vertonghen Belgium.jpg | priskribo = kontenta pri la bronza medalo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] de [[2007]] ĝis [[2024]] }} '''{{paĝonomo}}''' <!--- prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] ---> estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1987|4|24}} en [[Sint-Niklaas]], do nun estas {{aĝo|1987|4|24}}-jara. Ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la klubo R.S.C. de la urbo [[Anderlecht]] en la [[Brusela Ĉefurba Regiono]], post jam antaŭa profesia kariero ekde 2006. Krome ekde la jaro 2007 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kaj samtempe al jaroj inter 2006 kaj 2009 en la nacia teamo de sub-16- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en [[Somera Olimpiko 2008]], la [[Futbala Mondpokalo 2014]], [[Futbala Mondpokalo 2018|2018]] (kie rezultiĝis bronza medalo) kaj [[Futbala Mondpokalo 2022|2022]] kaj same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]], [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|2020 (prokrastita al 2021)]] kaj la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "5". [[dosiero:Vertonghen Ajax skipper.jpg|eta|maldekstra|upright|{{centre|en aprilo 2011, 23-jara}}]] {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vertonghen, J}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] jzg0g6i0io0qbi7wttat9bk6c7xxuz5 9423835 9423834 2026-07-09T06:24:28Z ThomasPusch 1869 bildo aldonata 9423835 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Jan Vertonghen Belgium.jpg | priskribo = kontenta pri la bronza medalo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] de [[2007]] ĝis [[2024]] }} '''{{paĝonomo}}''' <!--- prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] ---> estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1987|4|24}} en [[Sint-Niklaas]], do nun estas {{aĝo|1987|4|24}}-jara. Ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la klubo R.S.C. de la urbo [[Anderlecht]] en la [[Brusela Ĉefurba Regiono]], post jam antaŭa profesia kariero ekde 2006. Krome ekde la jaro 2007 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kaj samtempe al jaroj inter 2006 kaj 2009 en la nacia teamo de sub-16- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en [[Somera Olimpiko 2008]], la [[Futbala Mondpokalo 2014]], [[Futbala Mondpokalo 2018|2018]] (kie rezultiĝis bronza medalo) kaj [[Futbala Mondpokalo 2022|2022]] kaj same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]], [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|2020 (prokrastita al 2021)]] kaj la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "5". [[dosiero:Vertonghen Ajax skipper.jpg|eta|maldekstra|220ra|{{centre|en aprilo 2011, 23-jara}}]] <br/> [[dosiero:Shevchenko vertonghen.jpg|eta|maldekstra|220ra|{{centre|en 2010, ludante por la klubo [[Ajax Amsterdam]]}}]] {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vertonghen, J}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] lc52x45dulupcqdz4wrjk8qv46wf8rr 9423836 9423835 2026-07-09T06:26:03Z ThomasPusch 1869 9423836 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Jan Vertonghen Belgium.jpg | priskribo = kontenta pri la bronza medalo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] de [[2007]] ĝis [[2024]] }} '''{{paĝonomo}}''', je plena nomo ''Jan Bert Lieve Vertonghen'', estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1987|4|24}} en [[Sint-Niklaas]], do nun estas {{aĝo|1987|4|24}}-jara. Ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la klubo R.S.C. de la urbo [[Anderlecht]] en la [[Brusela Ĉefurba Regiono]], post jam antaŭa profesia kariero ekde 2006. Krome ekde la jaro 2007 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kaj samtempe al jaroj inter 2006 kaj 2009 en la nacia teamo de sub-16- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en [[Somera Olimpiko 2008]], la [[Futbala Mondpokalo 2014]], [[Futbala Mondpokalo 2018|2018]] (kie rezultiĝis bronza medalo) kaj [[Futbala Mondpokalo 2022|2022]] kaj same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]], [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|2020 (prokrastita al 2021)]] kaj la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "5". [[dosiero:Vertonghen Ajax skipper.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|en aprilo 2011, 23-jara}}]] <br/> [[dosiero:Shevchenko vertonghen.jpg|eta|centra|240ra|{{centre|en 2010, ludante por la klubo [[Ajax Amsterdam]]}}]] {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vertonghen, J}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] g9djkbjt18q9i1oermyx87s9hwqyx9n 9423837 9423836 2026-07-09T06:27:32Z ThomasPusch 1869 9423837 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Jan Vertonghen Belgium.jpg | priskribo = kontenta pri la bronza medalo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] de [[2007]] ĝis [[2024]] }} '''{{paĝonomo}}''', je plena nomo ''Jan Bert Lieve Vertonghen'', estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1987|4|24}} en [[Sint-Niklaas]], en la [[flandra lingvo|nederlandlingva]] [[belgaj provincoj|provinco]] [[Orienta Flandrio]], do nun estas {{aĝo|1987|4|24}}-jara. Ekde 2022 li membras en la unua vira teamo de la klubo R.S.C. de la urbo [[Anderlecht]] en la [[Brusela Ĉefurba Regiono]], post jam antaŭa profesia kariero ekde 2006. Krome ekde la jaro 2007 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kaj samtempe al jaroj inter 2006 kaj 2009 en la nacia teamo de sub-16- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li partoprenis en [[Somera Olimpiko 2008]], la [[Futbala Mondpokalo 2014]], [[Futbala Mondpokalo 2018|2018]] (kie rezultiĝis bronza medalo) kaj [[Futbala Mondpokalo 2022|2022]] kaj same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]], [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|2020 (prokrastita al 2021)]] kaj la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "5". [[dosiero:Vertonghen Ajax skipper.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|en aprilo 2011, 23-jara}}]] <br/> [[dosiero:Shevchenko vertonghen.jpg|eta|centra|240ra|{{centre|en 2010, ludante por la klubo [[Ajax Amsterdam]]}}]] {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vertonghen, J}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] m9do9yu0ubqw2r567denoezn32t1sye 0 812968 9423584 7944514 2026-07-08T17:55:56Z ThomasPusch 1869 {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} 9423584 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = }} '''{{paĝonomo}}''' <!--- prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] ---> estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1998|4|3}}<!--en [[]]-->, do nun estas {{aĝo|1998|4|3}}-jara. Ekde <!--.. li membras en la unua vira teamo de la klubo [[...]]. Krome ekde--> la jaro 2022 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post antaŭaj jaroj inter 2013 kaj 2020 en la nacia teamo de sub-15- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li ankaŭ partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] <!--partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2014]], [[Futbala Mondpokalo 2018|2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022|2022]] kaj same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]] kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|2020 (prokrastita al 2021)]]-->. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "4". {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Faes, W}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 8mwj8ym0qkd3se6tc0qk21l2qfanjko 9423585 9423584 2026-07-08T17:57:11Z ThomasPusch 1869 {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} 9423585 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = }} '''{{paĝonomo}}''' <!--- prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|}}] ---> estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1998|4|3}} en [[Mol (Belgio)|Mol]], do nun estas {{aĝo|1998|4|3}}-jara. Ekde <!--.. li membras en la unua vira teamo de la klubo [[...]]. Krome ekde--> la jaro 2022 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post antaŭaj jaroj inter 2013 kaj 2020 en la nacia teamo de sub-15- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li ankaŭ partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] <!--partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2014]], [[Futbala Mondpokalo 2018|2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022|2022]] kaj same en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2016]] kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|2020 (prokrastita al 2021)]]-->. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblas per la numero "4". {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Projektoj}} {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Faes, W}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] bquz2hm5h6gl4bh5vscl99eqpjd4b6x 9423650 9423585 2026-07-08T20:01:21Z ThomasPusch 1869 9423650 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2022]] }} '''{{paĝonomo}}''' - prononco pli-malpli {{prononco|voŭt FAːS}} - estas [[Belgio|belgia]] [[futbalisto]]. Li naskiĝis {{naskiĝtago|1998|4|3}} en [[Mol (Belgio)|Mol]], do nun estas {{aĝo|1998|4|3}}-jara. Ekde <!--.. li membras en la unua vira teamo de la klubo [[...]]. Krome ekde--> la jaro 2022 li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post antaŭaj jaroj inter 2013 kaj 2020 en la nacia teamo de sub-15- ĝis sub-21-jaruloj. Kadre de la nacia teamo li ankaŭ partoprenis en la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]]. Matĉe li en la aperoj en la nacia teamo kutime rekoneblis per la numero "4". {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} <!--{{Projektoj}}--> {{Ĝermo|futbalisto}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Faes, W}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] pax69d7564ft21wr8bm1g8sk5hl90z2 10 812994 9423346 9323548 2026-07-08T12:56:46Z ThomasPusch 1869 9423346 wikitext text/x-wiki {{navigilo2 |nomo = Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018 |titolo= [[Belga nacia teamo de futbalo|Belga nacia teamo]] &nbsp;&nbsp; [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|25px|border|Flago de Belgio]] &nbsp;&nbsp; [[Futbala Mondpokalo 2018]] |bildo = [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|40px|Flago de Belgio]] |stato = collapsed |stilo = width: 85%; |stilo de ĉefa titolo = background:#EF3340; border:1px solid black; color:#FDDA25; |titolstilo=color:#FDDA25; |bodyclass=hlist |listo1 = *<small>1</small>&nbsp;[[Thibaut Courtois|Courtois]] *<small>2</small>&nbsp;[[Toby Alderweireld|Alderweireld]] *<small>3</small>&nbsp;[[Thomas Vermaelen|Vermaelen]] *<small>4</small>&nbsp;[[Vincent Kompany|Kompany]] *<small>5</small>&nbsp;[[Jan Vertonghen|Vertonghen]] *<small>6</small>&nbsp;[[Axel Witsel|Witsel]] *<small>7</small>&nbsp;[[Kevin De Bruyne|De Bruyne]] *<small>8</small>&nbsp;[[Marouane Fellaini|Fellaini]] *<small>9</small>&nbsp;[[Romelu Lukaku|Lukaku]] *<small>10</small>&nbsp;[[Eden Hazard|E. Hazard]]&nbsp;(teamestro) *<small>11</small>&nbsp;[[Yannick Carrasco|Carrasco]] *<small>12</small>&nbsp;[[Simon Mignolet|Mignolet]] *<small>13</small>&nbsp;[[Koen Casteels|Casteels]] *<small>14</small>&nbsp;[[Dries Mertens|Mertens]] *<small>15</small>&nbsp;[[Thomas Meunier|Meunier]] *<small>16</small>&nbsp;[[Thorgan Hazard|T. Hazard]] *<small>17</small>&nbsp;[[Youri Tielemans|Tielemans]] *<small>18</small>&nbsp;[[Adnan Januzaj|Januzaj]] *<small>19</small>&nbsp;[[Mousa Dembélé|Dembélé]] *<small>20</small>&nbsp;[[Dedryck Boyata|Boyata]] *<small>21</small>&nbsp;[[Michy Batshuayi|Batshuayi]] *<small>22</small>&nbsp;[[Nacer Chadli|Chadli]] *<small>23</small>&nbsp;[[Leander Dendoncker|Dendoncker]] *<small>trejnisto</small>&nbsp;[[Roberto Martínez|Martínez]] }}<noinclude> [[Kategorio:Belga nacia teamo de futbalo|!]] [[Kategorio:Navigilo:Belgio|{{paĝonomo}}]] [[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{paĝonomo}}]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2018|!]] </noinclude> ejf9m0k7wv0cknk9ep1w4vhv83g561b 0 823101 9423330 8914824 2026-07-08T12:19:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423330 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo:Mercadona Nuevo Modelo de Tienda4.jpg}} '''Mercadona''' estas hispana entrepreno de [[superbazaro]]j kun sidejo en la municipo Tabernes Blanques kaj origino en la proksima vilaĝo Puebla de Farnals, ambaŭ apartenantaj al la [[provinco Valencio]] ([[Hispanio]]). Ĝi enhavas 1 676 superbazarojn,<ref name="MA22">[https://info.mercadona.es/document/es/descargar-memoria-2022.pdf «Memoria Anual» (PDF).] www.info.mercadona.es/. 2022. Konsultita la 5an de majo 2023. </ref> el kiuj 1 637 estas en Hispanio (nome en la 52 provincoj, krom Ceuta kaj Melilla)<ref>[https://www.elmundo.es/economia/2016/05/27/574802f4ca474141688b458a.html «Ya no hay provincia sin Mercadona».] EL MUNDO. Konsultita la 27an de majo 2016. «Hasta esta semana quedaba sólo una, Guipúzcoa, pero tras la inauguración esta semana de un establecimiento en Irún, la cadena de distribución ya está presente en todas las provincias españolas. Sólo le falta llegar a "alguna isla de las pequeñas" y a las ciudades de Ceuta y Melilla, donde aún no está presente.» </ref> kaj 39 en Portugalio.<ref name="MA22"/> Tiuj vendejegoj konsistas el averaĝa areo de 1 300 m², kaj estas ĉu ene de la urbaj kernoj ĉu en periferiaj zonoj de vendejegoj, kaj funkcias en distribuado ĉefe de manĝaĵoj, purigiloj, parfumaro kaj diversaĵoj inkludante siajn proprajn "blankajn markojn" (ne propraj de la varoj, sed de la vendejego), kun aliaj komercaj markoj (propraj de la varoj).<ref name="elconfidencial_1">[https://www.elconfidencial.com/empresas/2016-03-03/mercadona-juan-roig-resultados-empresariales-beneficio_1162646/ «Mercadona dispara un 12% su beneficio y ya es la principal fábrica de España . Noticias de Empresas».] El Confidencial. Konsultita la 9an de junio 2017. </ref> Mercadona disponas de dungistaro totala de 99 000 laboristoj (95 500 en Hispanio kaj 3 500 en Portugalio)<ref name="MA22"/> kaj temas pri la ĉeno de superbazaroj kun plej granda kvoto en la sektoro de vendado kaj distribuado en Hispanio: 25,8%.<ref> Molpeceres, Diego (29a de septembro 2022). [https://www.elindependiente.com/economia/2022/09/29/mercadona-carrefour-y-lidl-no-dejan-de-ganar-cuota-y-controlan-ya-el-412-del-mercado/ «Mercadona, Carrefour y Lidl siguen ganando cuota y controlan ya el 41,2% del mercado».] El Independiente. Konsultita la 5an de majo 2023. </ref> ==Historio== Mercadona S.A. naskiĝis en 1977, ene de la grupo Cárnicas Roig,​ posedaĵo de Francisco Roig Ballester, kiam tiu malfermis sian negocon el vendado de [[viando]] al pli diversaj manĝaĵoj. En 1981 Juan Roig aĉetis la entreprenon de siaj gepatroj, kiu tiam havis ok vendejojn de manĝaĵoj. Laŭlonge de la 1980-aj kaj [[1990-aj jaroj]] la entrepreno pliiĝis per la aĉetado de ĉenoj de superbazaroj. En la 21-a jarcento Mercadona realigis esploradon en administrado de la laboristaro, politiko de prezoj, proponoj ktp., kio rezultis en granda ekspansio de la vendejegaro. En 2018 ĝia laboristaro estis komponita de 85 800 dungitoj<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://info.mercadona.es/es/conocenos/sala-de-prensa/hemeroteca/mercadona-invierte-650-millones-de-euros-y-crea-4000-nuevos-puestos-de-trabajo-fijos-en-2012/news?idCategoriaSeleccionada=1470731303723 |titolo=Retejo de Mercadona |alirdato=2023-05-22 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20230522205953/https://info.mercadona.es/es/conocenos/sala-de-prensa/hemeroteca/mercadona-invierte-650-millones-de-euros-y-crea-4000-nuevos-puestos-de-trabajo-fijos-en-2012/news?idCategoriaSeleccionada=1470731303723 |arkivdato=2023-05-22 }}</ref> kun 36 % de viroj kaj ĉirkaŭ 64 % de virinoj.<ref>[https://www.expansion.com/empresas/distribucion/2015/11/04/5639f47b46163f07028b4623.html «¿Cuáles son las cadenas de alimentación con sueldos más altos?».] Expansión. 4 de novembro 2015. Konsultita la 26an de julio 2016. </ref> La kapitalo de Mercadona estas majoritate familia kaj en 2015 la prezidanto de la [[estraro|administrestraro]] estis Juan Roig Alfonso, kaj en la estraro estis ankaŭ liaj edzino, frato kaj filinoj. Inter Juan Roig Alfonso, liaj edzino kaj frato posedas 89% de la [[kapitalo]].<ref name="elconfidencial_1"/> ==Kritikaro== Liveristoj kritikis la politikon de Mercadona koncentri siajn proponojn en blankaj markoj, kio estas malprofito por la fabrikantoj per propra marko.<ref> Expansion.com. [https://www.expansion.com/2009/01/26/empresas/1233006409.html «Mercadona tensa la cuerda en el supermercado a los fabricantes con marca - Expansión.com».] www.expansion.com. Konsultita la 9an de junio 2017. </ref> Diversaj laboristoj kaj sindikatoj kiel [[CNT]] kritikis la politikon de la entrepreno (aŭ de diversaj ties vendejoj) kiu malhelpas la rajton ĝui laborpermeson pro malsanoj, gravedeco, ktp., same kiel trudas la konstantan disponeblon de gelaboristoj en la diversaj fakoj (kasistoj, bretozorgistoj, purigistoj, stokistoj ktp.). Tre ofte kiam okazis tiuj kritikoj, la entrepreno reprezaliis kontraŭ la laboristoj kaj eĉ procesis kontraŭ kelkaj.<ref>[https://www.elplural.com/economia/mercadona-despide-a-una-trabajadora-por-criticar-a-la-empresa-en-twitter_79801102 En El Plural] Alirita la 22an de majo 2023.</ref> Tiukadre la entrepreno sukcesis silentigi kritikojn. ==Referencoj== {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.mercadona.es/ns/index.php Mercadona] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131028011908/https://www.mercadona.es/ns/index.php |date=2013-10-28 }}. * [http://www.infocif.es/ficha-empresa/mercadona-sa Mercadona] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211023172451/https://www.infocif.es/ficha-empresa/mercadona-sa |date=2021-10-23 }} en la retejo Infocif.es. * [http://www.infocif.es/balance-cuentas-anuales/mercadona-sa Kontoj de Mercadona] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220331092212/https://www.infocif.es/balance-cuentas-anuales/mercadona-sa |date=2022-03-31 }} en Infocif. * [http://ranking-empresas.eleconomista.es/MERCADONA.html Slipo de Mercadona] en El Economista. {{Projektoj}} * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Mercadona|revizio=150973057}} [[Kategorio:Aperis en 1977]] [[Kategorio:Ekonomio de Hispanio]] [[Kategorio:Distribuado (merkatiko)]] [[Kategorio:Vendejoj]] akbqoke9silh35owgu9ciaq6292i6ck 0 827827 9423327 9361801 2026-07-08T12:14:22Z Sj1mor 12103 9423327 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Milenko Ergoviĉ''' ({{Lang-hr|Miljenko Jergović}}, n. [[28-a de majo|la 28-an de majo]] [[1966]] en [[Sarajevo]]) estas [[Bosnio kaj Hercegovino|bosnio-hercegovina]] kaj [[Kroatio|kroata]] [[verkisto]], [[Poezio|poeto]] kaj [[eseisto]], verkante ĉefe en la [[kroata lingvo]]. == Biografio == Diplomiĝis ĉe la Fakultato de Filozofio ĉe la [[Universitato de Sarajevo]]. Li okupiĝis pri [[ĵurnalismo]]. Ekde [[1993]] li loĝas en [[Zagrebo]]. == Verkaro == === En Esperanto === ''[[Ruta Tannenbaum]]'', traduko el la kroata eldono (2006) fare de [[Tomasz Chmielik|T. Chmielik]] kaj [[Josip Pleadin|J. Pleadin]], eld. Ars Libri, 2023, Lublin/ Đurđevac<ref>[https://katalogo.uea.org/?inf=4894 Ruta Tannenbaum,] Libroservo de UEA</ref><ref>[https://www.goodreads.com/book/show/192817449-ruta-tannenbaum Ruta Tannenbaum ĉe Goodreads]</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ergoviĉ, Milenko}} [[Kategorio:Historiaj romanistoj]] [[Kategorio:Verkistoj de la 21-a jarcento]] [[Kategorio:Kroataj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Kroataj eseistoj]] [[Kategorio:Kroataj poetoj]] [[Kategorio:Bosnaj poetoj]] [[Kategorio:Kroataj verkistoj]] [[Kategorio:Bosnaj verkistoj]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 28-an de majo]] sptq2i7cgzbtdwg8euk1f9gyy5kdprt 0 828632 9424039 8992370 2026-07-09T11:49:19Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9424039 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = {{paĝonomo}} | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Burgonjo-Franĉkonteo}} | departemento = {{Jura}} | arondismento = [[arondismento Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO=FR-39 | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- se nenio ĉi-tie indikiĝas, kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Jura|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] ''[[Jura (departemento)|Jura]]'', nomita laŭ la montaro [[Ĵuraso (montaro)|Ĵuraso]], en la regiono [[Burgonjo-Franĉkonteo]] ({{lang-fr|Bourgogne-Franche-Comté}}). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. <!-- == Konataj lokanoj == * --> == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} ({{fr}}) * [https://www.jura.fr/communes-du-jura/la-marre/ informa paĝeto en la departementa retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230705122106/https://www.jura.fr/communes-du-jura/la-marre/ |date=2023-07-05 }} ({{fr}}) == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Jura]] <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} [[Dosiero:plia bildo|eta|maldekstra|300px|{{centre|teksto}}]] --> {{Mapo franca komunumo}} {{Projektoj}} {{departemento Jura}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Jura]] e0unpoqud21j8r0bzchy4mzo5imp9d0 0 828649 9423954 8208964 2026-07-09T10:48:34Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423954 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = {{paĝonomo}} | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Burgonjo-Franĉkonteo}} | departemento = {{Jura}} | arondismento = [[arondismento Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]] | kantono = [[kantono Poligny|Poligny]] | regiono-ISO=FR-39 | tipo1 = reliefo | situo sur mapo2=Francio | tipo2 = reliefo | bildo = <!-- se nenio ĉi-tie indikiĝas, kutime preniĝas bildo el vikidatumoj --> | bildo-priskribo = }} '''{{paĝonomo}}''' estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Jura|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] ''[[Jura (departemento)|Jura]]'', nomita laŭ la montaro [[Ĵuraso (montaro)|Ĵuraso]], en la regiono [[Burgonjo-Franĉkonteo]] ({{lang-fr|Bourgogne-Franche-Comté}}). Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Lons-le-Saunier|Lons-le-Saunier]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] [[kantono Poligny|Poligny]]. <!-- == Konataj lokanoj == * --> == Eksteraj ligiloj == * [https://www.jura.fr/communes-du-jura/la-marre/ informa paĝeto en la departementa retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230705122106/https://www.jura.fr/communes-du-jura/la-marre/ |date=2023-07-05 }} ({{fr}}) == Vidu ankaŭ == * [[komunumoj de Jura]] <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} [[Dosiero:plia bildo|eta|maldekstra|300px|{{centre|teksto}}]] --> {{Mapo franca komunumo}} {{Projektoj}} {{departemento Jura}} {{ĝermo|Francio}} [[Kategorio:Komunumoj de Jura]] s67i8qyb9fnb7zpy0egqancomemhu6o 0 829611 9423810 9151215 2026-07-09T05:21:53Z Sj1mor 12103 /* Referencoj */ 9423810 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = {{paĝonomo}} |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1871|3|16}} |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}} {{Aŭstrio-Hungario}} [[Bytča|Nagybiccse]] |dato de morto = {{mortotago|1943|2|26}} |loko de morto = {{Hungario}} [[Budapeŝto]] }} '''{{paĝonomo}},''' laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Heller Bernát''' estis [[Hungario|hungara]] literaturhistoriisto, altlerneja [[instruisto]], instruisto. {{paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM57904;jsessionid=D88673607DD4D9B0BE64806F4F33F091 hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1871|3|16}} en [[Bytča|Nagybiccse]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstrio-Hungario]], nuntempa [[Bytča]] en [[Slovakio]]), li mortis {{mortotago|1943|2|26}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == {{paĝonomo}} devenis el [[juda]] familio. Li studis en [[Juda Universitato (Budapeŝto)|Hungara Rabena Instituto]] kaj [[ELTE|Reĝa Universitato de Budapeŝto]]. Li doktoriĝis en [[1894]], post 2 jaroj li iĝis [[rabeno]], samtempe diplomita [[pedagogo]]. Inter 1896-1919 li instruis en mezlernejo, inter 1919-1922 li estis gimnaziestro de la juda gimnazio en Budapeŝto, poste li instruis en la Rabena Instituto ĝis 1935 (tamen interrompo okazis). Intertempe en 1931 li pensiuliĝis. Li esploris krom la [[Biblio]] judajn, hungarajn kaj arabajn [[fabelo]]jn. Li edziĝis en 1901. == Elektitaj kontribuoj == * ''Az evangéliumi parabola viszonya az Aggádához'' (1894) * ''Mely főszempontokból alakította át Goethe az Iphigeniáját?'' (1899) * ''Éléments, Paralléles et Origines de la Légende des Sept Dormants'' (1904) * ''Le Légende judeo christienne du Compagnon au Paradis'' (1908) * ''Az arab Antar-regény'' (1918) * ''A héber mese I-II.'' (1923-1924) * ''Bibliographie des ouvrages du professeur Ignác Goldziher'' (1927) * ''Das hebräische und arabische Märchen'' (1930) * ''Die Bedeutung des arabischen Antar-Romans für die vergleichende Literaturkunde'' (1931) == Fontoj == * [https://mazsihisz.hu/kozossegeink/magyar-zsido-arckepcsarnok/magyar-zsido-arckepcsarnok-heller-bernat-a-nemzetkozi-hiru-orientalista hungarlingva biografio kun foto] * [https://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC05727/06207.htm hungarlingva biografio] * [https://mek.oszk.hu/02100/02115/html/2-1248.html hungarlingva biografio] * [http://mek-oszk.uz.ua/04000/04093/html/szocikk/12025.htm hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210808221552/http://mek-oszk.uz.ua/04000/04093/html/szocikk/12025.htm |date=2021-08-08 }} == Referencoj == {{Projektoj}}{{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Heller Bernat}} [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj]] [[Kategorio:Hungaraj judoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} dcfzai8uwmse2zssfvocegq0jimwgst 0 834702 9423595 8966006 2026-07-08T18:00:38Z Sj1mor 12103 9423595 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Akva solvaĵo''' estas [[solvaĵo]] en kiu la [[solvanto]] estas akvo. Oni kutime montras tion en [[kemia ekvacio|kemiaj ekvacioj]] aldonante rimarkon '''(aq)''' al la koncerna [[Kemia formulo|formulo]], analoge al rimarkoj (s), (l), (g) por [[materistato]]j, ekzemple: : CO₂ (g) + H₂O (l) ⇄ CO₂ (aq) + H₂O (l) ⇄ H₂CO₃ (aq) Oni reprezentus solvaĵon de ordinara tablosalo aŭ [[natria klorido]] (NaCl) en akvo kiel '''NaCl(aq)'''. Ĉar akvo estas bonega solvanto kaj ankaŭ nature abunda, ĝi estas ĉiea solvanto en [[kemio]]. Substancoj kiuj estas ''[[hidrofoba]]j'' ("akvo-neafinaj") ofte ne dissolviĝas bone en akvo dum tiuj kiuj estas ''[[hidrofila]]j'' ("akvoafinaj") faras. Ekzemplo de hidrofila substanco estas natria klorido. [[Acido]]j kaj [[Bazo (kemio)|bazoj]] estas akvaj solvaĵoj, kiel parto de siaj [[Acida–baza reakcio|difinoj de ''Arrhenius'']]. Ĉu la substanco povas egali aŭ superi la fortajn [[Intermolekula forto#Dipolusaj–dipolusaj interagoj|allogajn fortojn]] kiujn akvaj molekuloj generas inter si determinas la kapablon de substanco dissolviĝi en akvo. Se al la substanco mankas la kapablo dissolviĝi en akvo la molekuloj formas [[Precipitado (kemio)|precipitaĵon]]. [[Kategorio:Kemiaj proprecoj]] [[Kategorio:Solvaĵoj]] s13ck5taykefj8jggzait3klel67f3d 0 836404 9423409 8411149 2026-07-08T14:45:28Z Lpoj50 170867 9423409 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |Lingvo=Jitasama |Koloro=Konstruita |Landoj= |Parolantoj=nekonata |Kreinto=Andrew Meyer |Dato=2023 |Klaisfiko=[[Planlingvo]] |Regulita de= |Mapo = Flag of Jitasama.webp |Skribo=[[latina alfabeto]] |ISO1= |ISO2= |vikipedio= }} '''''Jitasama''''' estas [[internacia helplingvo]], kiu maksimumigas facilecon de prononco, simplisman gramatikon kaj vortprovizon bazitan sur la 16 plej parolataj kaj influaj lingvoj en la mondo<ref>[https://jitasama.fandom.com/wiki/Introduction_(EN) Introduction]</ref>. Ĝiaj ĉefaj strukturaj influoj estas [[Interlingvo]], [[Tokipono]] kaj la kreolaj lingvoj de Karibio. Ĝi havas la sekvajn karakterizaĵojn: * 18 literoj abdefgijklmnoprstu. * Neniu majuskligo de vortoj. * Ĝi estas skribita kiel ĝi sonas. * Neniuj diptongoj. * Ĝia gramatiko estas regula kaj simpla, simila al la kreoloj de la mondo. * Neniu sekso. * Neniu artikolo. * Neniu verbokonjugacio. * Tre limigita aro de afiksoj por vortderivado. == Historio == [[Vicente Costalago]] helpis developi la gramatikon. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.facebook.com/jitaona Oficiala retejo fejsbuka] * [https://jitasama.fandom.com/wiki/Jitasama_Wiki Vikio] {{Planlingvoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Planlingvoj]] [[Kategorio:Konstruitaj lingvoj]] [[Kategorio:Aperis en 2023]] sgyxvs85p2jb8020qftgszaa1o1zxlw 0 839504 9423740 9383504 2026-07-09T00:38:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423740 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Diatoms_through_the_microscope.jpg|300px|eta|upright=1.0| Maraj [[diatomeo]]j vidataj per mikroskopo]] '''Mikroalgoj''' estas [[algo]]j de [[mikroskopo|mikroskopa]] grando. Ili estas unuĉelaj aŭ homogene plurĉelaj [[fotosintezo|fotosintezaj]] [[mikroorganismo]]j, ĉu [[eŭkariotoj]] aŭ [[prokariotoj]] (organismoj respektive havantaj aŭ ne havantaj [[ĉelkerno]]jn kaj [[organeto]]jn). Mikroalgoj estas konsumataj de homoj de antaŭ jarmiloj. Spuroj de konsumo de diversaj mikroalgaj specioj en la aztek-epoka Meksiko estas trovitaj. Industriiĝintaj landoj uzas mikroalgojn kiel [[dieta suplemento|nutrosuplementon]] por homoj kaj en [[akvokulturo|akvokultura]] bredado<ref>{{citaĵo el la reto|lingvo = fr|titolo = livre turquoise|url = http://www.pole-trimatec.fr/app/webroot/kcfinder/files/LIVRE_TURQUOISE-V.screen.pdf|alirdato = 2023-10-08|arkivurl = https://web.archive.org/web/20151119152728/http://www.pole-trimatec.fr/app/webroot/kcfinder/files/LIVRE_TURQUOISE-V.screen.pdf|arkivdato = 2015-11-19}}</ref>. Oni kultivas ilin kaj en eksterdomaj kultivejoj kaj en endomaj [[fotosintezreaktoro]]j<ref>{{citaĵo el la reto|titolo = Culture de microalgues - Délégation de Nouvelle-Calédonie|url = http://wwz.ifremer.fr/ncal/Biodiversite-et-ressources/Microalgues/Culture-de-microalgues|verko = wwz.ifremer.fr|alirdato = 2015-11-18|arkivurl = https://web.archive.org/web/20151119130127/http://wwz.ifremer.fr/ncal/Biodiversite-et-ressources/Microalgues/Culture-de-microalgues|arkivdato = 2015-11-19}}</ref>. Mikroalgoj vivas en akvaj medioj kaj povas havi moviĝokapablon pere de [[flagelo]]. Ili ekkreskas en ĉiu biotopo kiu ricevas lumon. La granda plimulto kapablas nutri sin per [[osmotrofa|osmotrofo]] dum la nokto kaj tiel estas [[miksotrofo|miksotrofa]]j. Ili grave rolas en la [[biogeokemia ciklo|biogeokemiaj cikloj]], de lagoj kaj de la [[oceano]], interalie la [[karbono-ciklo|karbona ciklo]]. Ili estas vundeblaj de kelkaj [[poluo|poluaĵoj]] (ekz. [[kupro]] kaj hidrokarbonoj<ref>Singh, A. K.; Gaur, J. P. ''Effects of petroleum oils and their paraffinic, asphaltic, and aromatic fractions on photosynthesis and respiration of microalgae''. Ecotoxicology and Environmental Safety. 1990; 19 (1):8-16.</ref>) kaj tial uzeblaj kiel [[bioindikilo]]j. Iuj estas gravaj en [[bioakumulado]] kaj [[biokoncentrado]] en la [[manĝoreto]]. == Mikroalgaj brulaĵoj == Esploroj estas farataj interalie de la Eŭropa Unio<ref>Official Journal of the EU: Directive on the promotion of the use of energy from renewable sources (5-a de junio 2009) FR DE</ref> pri la produktado per mikroalgoj de tiel nomataj triageneraciaj [[biobrulaĵo]]j. Tiuj anstataŭus la unuageneraciajn biobrulaĵojn kiuj nun regas la merkaton, produktitajn per kultivado de [[sojfabo|sojo]], [[olepalmo]]j, kaj [[maizo]], kaj evitus ties nedeziratajn efikojn, nome pliigon de la kosto de greno kaj minacon al [[biodiverseco]]. Mikroalgaj brulaĵoj estas pli vere novaj ol la duageneraciaj, kiuj estas farataj el [[lignocelulozo|lignoceluloza]] [[biomaso (ekonomio)|biomaso]] forĵetita de agrikulturo (folioj, arboŝeloj, pajlo, ktp.) kaj el plantoj tre efike kultiveblaj kaj toleremaj pri kreskokondiĉoj ([[bambuo]]j kaj aliaj). La esplorado temas pri 300 specioj de [[fitoplanktono]] elektitaj pro sia riĉeco je [[lipido]]j, interalie kelkaj [[cianobakterioj]] (''[[Spirulina]]''), ''[[Chlorophyceae]]'' ([[klorelo]]j, ''[[Dunaliella]]'', ''Parietochloris incisa''), [[diatomeo]]j (''Amphora'' sp., ''Nitzchia'' sp., ''Chaetoceros'' sp.) kaj ''[[Chrysophyceae]]''. Ili taksiĝas tre produktivaj organismoj (pli ol teraj plantoj), rapidkreskaj (kun duobliĝo de biomaso en unu tago) kaj riĉaj je oleo (la dezirata produkto). La priesploroj estas publikigitaj en la retejo de la National Renewable Energy Laboratory (NREL, 1998)<ref>http://www1.eere.energy.gov/biomass/pdfs/biodiesel_from_algae.pdf</ref>. Laŭ la usona nafta kompaniego Exxon Mobil<ref>http://www.businesswire.com/portal/site/exxonmobil/index.jsp?ndmViewId=news_view&ndmConfigId=1001106&newsId=20090714005554&newsLang=en</ref>, la produktado de algoj povas superi multe la antaŭajn biobrulaĵojn: * Mikroalgoj: 7580 litroj/akreo/jaro * Palmo: 2463 litroj/akreo/jaro * Sukerkano: 1705 litroj/akreo/jaro * Maizo: 947 litroj/akreo/jaro * Sojo: 190 litroj/akreo/jaro La japana kompanio [[Euglena (firmao)|Euglena]] en 2015 provizis aŭtobuson per biobrulaĵo konsistanta 1%-e el [[eŭgleno|eŭglena]] oleo<ref>{{citaĵo el gazeto |aŭtoro=Daniel Eskenazi Tokyo |titolo=Des bus japonais roulent à l’algue |gazeto=[[Le Temps]] |dato=21-09-2015 |url=https://www.letemps.ch/sciences/bus-japonais-roulent-lalgue |alirdato=23-08-2020}}</ref>, kaj ambicias produkti biobrulaĵon por aviado<ref>{{citaĵo el la reto |titolo=Food, face cream and jet fuel : Japanese firm finds many uses for algae |url=https://money.cnn.com/2017/03/24/technology/japan-algae-euglena/index.html |verko=CNNMoney |alirdato=23-08-2020 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20230417013054/https://money.cnn.com/2017/03/24/technology/japan-algae-euglena/index.html |arkivdato=2023-04-17 }}</ref>. ==Referencoj== {{Referencoj}} [[Kategorio:Mikrobiologio]] [[Kategorio:Algoj]] ea9rg7eb6kjy3h8es07etkvx3g79bbo 0 843587 9423614 9185061 2026-07-08T18:16:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423614 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Michael Treharne DAVIES''' (naskiĝinta la {{daton|13|3|1936}} en Yeovil, graflando [[Somerset]], mortinta la {{daton|25|9|2004}}<ref>Michael Matt: [http://www.remnantnewspaper.com/Davies/Davies%20-%20Matt.htm "The Last Letter From London."] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181004163253/http://www.remnantnewspaper.com/Davies/Davies%20-%20Matt.htm |date=2018-10-04 }} (nekrologo de [[The Remnant]])</ref>) estis [[britio|brita]] instruisto kaj tradiciema katoliko. Li verkis multajn librojn priekleziajn por speguligi la evoluojn de post la [[Dua Vatikana koncilio]] (1962-65). Inter 1992 kaj 2004 gvidis Davies la internacian societon [[Una Voce]] kaj engaĝiĝis sukcese unuigi la [[trenta Meso|konservativajn]] samideanojn en [[Usono]].<ref>Leo Darroch: [https://web.archive.org/web/20100717132655/http://www.ifuv.org/docs/miĉaeldavies_01.html "Michael Davies obituary."] - Ĉe: ''Mass of Ages'', 27.5.2005</ref> ==Vivo== Patro lia Cyril Davis estis [[baptismo|baptisto]] el [[Kimrio]], la patrino anino de la [[eklezio de Anglio]]. Ŝajne Michael fieris pri sia [[kimrio|kimreco]]. Dum la sendependiĝ-milito en [[Brita Malajzio]] (1948-60) li soldatis, kiel ankaŭ dum la [[Sueza krizo]] kaj la ribelo de [[EOKA]] en [[Cipro]]. Li mem konvertiĝis je [[katolika Eklezio|katolikismo]] en la 1950-aj jaroj kiam li studentis en Londono kaj Twickenham.<ref>John Bishop: [http://www.christianorder.com/features/features_2004/features_dec04.html "Michael Davies: The Last Interview."] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070915003054/http://www.christianorder.com/features/features_2004/features_dec04.html |date=2007-09-15 }} - Ĉe: ''Christian Order'', decembro 2004</ref> Estinte malfermita al novigoj enekleziaj de post 1965<ref>Sebastian Wall: [https://web.archive.org/web/20071031162859/http://www.sspxafrica.com/documents/2005_JanFeb/Michael_Davies.htm nekrologo]</ref> Davies iĝis kritikisto ĉefe de la liturgiaj ŝanĝoj kaŭzitaj ankaŭ per (intenca?) misinterpreto de konciliaj tekstoj. Poste apogis li la francan arkiepiskopon [[Marcel Lefebvre]], fondanto de la internacia [[Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a]], verkante tri volumojn dikan defendverkon kun la titolo ''Apologia Pro Marcel Lefebvre''. Kvankam Davies ne jesis la episkopajn konsekrojn fare de Lefebvre, sen permeso de la [[Sankta Seĝo]], en la 1988-a jaro, neniam ŝanceliĝis lia publicista fervoro por helpi la ŝatantojn de la [[Trenta Meso]]. William D. Dinges, profesoro pri religio kaj kulturo ĉe [[Katolika Universitato de Ameriko]], konsideris lin unu el la plej gravaj kaj efikaj apologiistoj de konservativa katolikismo.<ref> William D. Dinges (k.a.): ''Fundamentalisms Observed'', American Academy of Arts and Sciences, p. 69, ISBN 0-226-50878-1</ref> Sed Davies taksis imagataj la aperoj de [[maria (patrino de Jesuo)|Mario]] je Medjugorje en [[Bosnio kaj Hercegovino|Hercegovino]]<ref>Michael Davis: [https://aroucapress.com/medjugorje-davies ''Megjugorje after Twenty-One Years – The Definitive History'', Arouca Press, noveldono 2023]</ref> Oni entombigis Davies, kiu mortis en la aĝo de 68 jaroj pro kancero, sur la Maria tombejo de Chislehurst, [[Bromley]]. Postvivis lin du filoj (inter kiuj [[Adrian Davies]], advokato por la maldekstra partio ''Freedom Party'') kaj la edzino Marija.<ref>[http://www.remnantnewspaper.com/davies%20memoriam.htm "Michael Davies ~ In Memoriam."] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231120000245/https://www.remnantnewspaper.com/davies%20memoriam.htm |date=2023-11-20 }} - Ĉe: [[The Remnant]], 8.7.2010</ref> ==Verkoj (elekto)== *''The Liturgical Revolution'' (Vol. I: ''Cranmer's Godly Order'' Roman Catholic Books, vol. II ''Pope John's Council'' & vol III ''Pope Paul's New Mass'': Angelus Press) {{ISBN|978-0912141244}} *''Apologia Pro Marcel Lefebvre'' (Angelus Press) is a three volume book in support of the French Archbishop [[Marcel Lefebvre]], founder of the Society of St. Pius X, {{ISBN|978-0935952193}} * ''The Order of Melchisedech'' – Roman Catholic Books, {{ISBN|978-0870003943}} * ''Partisans of Error (on Modernism)'' – Neumann Press (1982), {{ISBN|978-0911845006}} * ''Newman Against the Liberals'' – Roman Catholic Books (elĉerpite) * ''The Second Vatican Council and Religious Liberty'' – Neumann Press, {{ISBN|978-0911845266}} * ''I am with you always (on the Indefectibility of the Church)'' – Neumann Press * ''For Altar and Throne – The Rising in the Vendée'' – The Remnant Press, {{ISBN|978-1890740009}} * ''St John Fisher'' – Neumann Press, {{ISBN|978-0911845860}} * ''The Wisdom of Adrian Fortescue'' (eldonistece) – Roman Catholic Books, {{ISBN|978-0912141534}} * ''Liturgical Shipwreck'' – TAN Books, {{ISBN|978-0895555359}} *''Liturgical Timebombs in Vatican 2: Destruction of the Faith Through Changes in Catholic Worship –'' TAN Books, {{ISBN|978-0895557735}} ==Eksteraj ligiloj== * [https://web.archive.org/web/20160112020529/http://www.jumpcut.com/fullscreen?id=127E088856C211DDB2DC000423CF3686&type=movie videaĵo] pri Michael Davies en kapelo je Vienna, Virginia, 1988. * [http://www.unavoce.org/wp-content/uploads/2009/03/UVA_Nota_Michael_Davies_tribute.pdf pri Davies ĉe ''Una Voce'' de Usono] * [http://www.catholictradition.org/Eucharist/sanctuary.htm ''The Catholic Sanctuary and the Second Vatican Council'']; kritiko de moderna arkitekturo fare Michael Davies * [http://www.sspxasia.com/Documents/Archbishop-Lefebvre/Apologia Apologia pro Marcel Lefebvre] * [https://novusordowatch.org/wp-content/uploads/michael-davies-evaluation.pdf ''Michael Davies – An Evaluation''] - interpreto de la dumviva agado de Davies fare de [[John S. Daly]], 2015 ==Notoj== {{Referencoj}} {{DEFAULTSORT:Davies, Michael}} [[kategorio:Naskiĝintoj en 1936]] [[kategorio:Mortintoj en 2004]] [[kategorio:Britaj verkistoj]] [[kategorio:Pedagogoj]] [[kategorio:Konvertitoj al katolikismo]] [[kategorio:Konservativistoj]] [[kategorio:Soldatoj]] [[kategorio:Britaj ĵurnalistoj]] [[kategorio:Katolikismo en Britio]] [[Kategorio:Sacerdota Fratio de Sankta Pio la 10-a]] f78hvqgql96kam8nqv10043pvrjqipq 0 844274 9423879 9239768 2026-07-09T09:00:04Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423879 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=US-NY|situo sur mapo=Manhatano|zomo=13}} La '''Monda Monumenta Fonduso''' ({{Lang-en|World Monuments Fund}}, akronime '''WMF''') estas privata internacia organizo bazita en [[Novjorko]], [[Usono]], kun la celo konservi historiajn [[Monumento|monumentojn]] kaj [[Medio|mediojn]] <ref>[https://www.wmf.org/what-we-do "What we do"], World Monuments Fund.</ref>. Ĝi havas lokajn filiojn en, inter aliaj lokoj, [[Kamboĝo]], [[Francio]], [[Peruo]], [[Portugalio]], [[Hispanio]] kaj [[Britio]]. La Monda Monumenta Fonduso estis fondita en 1965 fare de emerita usona armea kolonelo James A. Gray (1909–1994) kun la celo savi la Klinantan [[Turo de Pizo|Turon de Pizo]] stabiligante la fundamentojn sub ĝi. Kiel ĝia unua projekto, la organizo okupiĝis pri la [[Roka arkitekturo|rokaj]] [[Kirko|preĝejoj]] de [[Lalibelo|Lalibela]] en [[Etiopio]] kunlabore kun [[Unesko]]. Poste, la Monda Monumenta Fonduso laboris kun la moaj ŝtonkapoj sur [[Paskinsulo]] kaj, kune kun Unesko, kaj pri inundoprotektado en [[Venecio]] <ref>"[https://www.savevenice.org/about/history-mission History & Mission: History]".</ref>. == Mondaj Monumentoj Watch == [[Dosiero:GokarnaMahadevTemple.jpg|alternative=Gokarna Mahadev Temple|maldekstre|eta|La Mahadev Templo en [[:en:Gokarneshwor|Gokarneshwor]], [[Nepalo]], konserva projekto de la Internacia Fonduso por Monumentoj.]] [[Dosiero:Citadelle_Laferrière.jpg|alternative=Aerial view of the Citadelle Laferrière|eta|Aera vido de la [[Citadelo Laferrière|Citadelle Laferrière]], en norda [[Haitio]], konserva projekto de la Fonduso (1985–87).]] [[Dosiero:Craco0001.jpg|eta|La fantoma urbo de [[Craco]], [[Italio]], konserva projekto de la fonduso (2010)]] Ekde 1996, la Monda Fonduso por Monumentoj publikigas ĉiujn du jarojn ''World Monuments Watch,'' liston de la plej minacataj kulturaj monumentoj en la mondo, kie lokaj grupoj laboras por protekti la objektojn. La listo por 2020 inkluzivas [[Rapa Nui|Rapa Nui Nacia Parko]] sur Paskinsulo ([[erozio]]), la [[Urubamba Valo]] en Peruo ([[turismo]]), la [[Konstruaĵo Woolworth|Woolworth Konstruaĵo]] en [[San Antonio]] en [[Teksaso]], Usono (malkonstruo) kaj malnovaj akvosistemoj sur la Deccan Altebenaĵo en [[Barato]] (manko de bontenado) <ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.wmf.org/pdf/Watch_2008_release.pdf |titolo=Press Release: World Monuments Watch List |alirdato=2023-11-23 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090521000000/https://web.archive.org/web/20090521092007/http://www.wmf.org/pdf/Watch_2008_release.pdf |arkivdato=2009-05-21 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wmf.org/downloads/2010_Watch_Panelists_Bios.pdf|title=2010 World Monuments Watch Panelist Bios|format=PDF|access-date=18 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231123071016/https://www.wmf.org/downloads/2010_Watch_Panelists_Bios.pdf|archivedate=2023-11-23}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.wmf.org/ Monda Fonduso por Monumentoj] * [http://www.wmf.org.uk/ Britia filio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231104035959/https://wmf.org.uk/ |date=2023-11-04 }} * [https://web.archive.org/web/20130304163322/http://www.autoriteapsara.org/en/apsara/about_apsara/projects/wmf.htm Priskribo de WMFaj aktivecoj en Kambodio de la oficiala ''Aŭtoritato por la Protekto kaj Administrado de Angkor kaj la Regiono de Siem Rikoltas'' (APSARA)] * [http://www.artstor.org/what-is-artstor/w-html/col-w-monument.shtml Priskribo de partnereco inter ARTstor kaj WMF] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20131219134848/http://www.artstor.org/what-is-artstor/w-html/col-w-monument.shtml |date=2013-12-19 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1965]] [[Kategorio:Heredaĵaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Konservaj kaj restaŭraj organizaĵoj]] [[Kategorio:Arkitekturaj grupoj]] [[Kategorio:Arkeologiaj organizaĵoj]] 71h0lrv2fbero22ybustzwwjlw6gu33 0 844643 9423745 8789597 2026-07-09T01:33:40Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423745 wikitext text/x-wiki {{Informkesto universitato |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |bildopriskribo= |emblemo= {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |moto = ''Ils s'instruisent pour vaincre''<br>Ili studas por venki |lando = Francio |situo = |establita = |speco = |gvidanto = |nombro de studentoj={{formatnum:}} |nombro de kunlaborantoj={{formatnum:}} |regiono-ISO = FR |situo sur mapo2= |zomo = 12 |retejo = |tipo1 = reliefo }} [[Dosiero:First_Battalion_ESM_Bastille_Day_2007_n1.jpg|eta|[[Kadeto]]j de la École spéciale militaire de Saint-Cyr paradantaj sur la [[Elizeaj Kampoj]] je Tago de la Bastille en 2007]] La '''Speciala Milita Akademio Saint-Cyr''' ({{lang-fr|'''École Spéciale Militaire de Saint-Cyr'''}}, ofte simple nomita '''Saint-Cyr''') estas la plej grava [[Francio|franca]] [[Militista altlernejo|militista akademio]], kiu trejnas [[oficiro]]jn por la [[franca armeo]]. La daŭro de la studoj estas tri jaroj, kaj studentoj eniras la akademion kiam ili estas 21-jaraĝaj kaj devas jam kompletigis edukon en [[altlernejo]] <ref name="st-cyr.terre.defense.gouv.fr">{{cite web|url=http://www.st-cyr.terre.defense.gouv.fr/|title=Les écoles de Saint-Cyr Coëtquidan / Site Saint Cyr Coëtquidan – Les écoles de Saint-Cyr Coëtquidan|access-date=30 January 2015|archiveurl=http://arquivo.pt/wayback/20160516125948/http://www.st-cyr.terre.defense.gouv.fr/|archivedate=2016-05-16}}</ref>. La Akademio estis establita la [[1-a de majo|1-an de majo]] [[1802]] fare de [[Napoleono Bonaparte|Napoleon Bonaparte]] <ref><cite class="citation web cs1 cs1-prop-jul-greg-uncertainty" id="CITEREFGovernment_of_the_French_Republic_(Napoléon_Bonaparte,_First_Consul)1802"><span class="cx-segment" data-segmentid="469">Government of the French Republic (Napoléon Bonaparte, First Consul) (1 May 1802). </span><span class="cx-segment" data-segmentid="470">[https://www.education.gouv.fr/cid101148/loi-generale-sur-l-instruction-publique-du-1er-mai-1802-11-floreal-an-x.html "Loi générale sur l'instruction publique du 1er mai 1802 (11 Floréal An X), Titre VI"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191216014750/https://www.education.gouv.fr/cid101148/loi-generale-sur-l-instruction-publique-du-1er-mai-1802-11-floreal-an-x.html |date=2019-12-16 }}<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="471"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">23 July</span> 2019</span>.</span></cite></ref>. Nuntempe ĝi estas bazita en la tendaro de Coëtquidan en la komunumo de [[Guer]] en Bretonio. La nomo de la lernejo venas de la komunumo de [[Saint-Cyr-l'École]], departemento [[Yvelines]], proksime de [[Parizo]], kie la lernejo translokiĝis en 1808 de [[Fontainebleau]]. Post la malvenko de la franca armeo kaj dum la nazia okupado, la lernejo migris al [[Reĝimo de Vichy|Vichy Francio]], kaj tiam en 1942 ĝi estis dissolvita. Post la [[liberigo de Francio]], la lernejo estis reestablita en nova loko, ekde 1944 ĝi situas en Coëtquidan. Inter la diplomitoj de la lernejo ni povas nomi 3 [[Prezidanto de la Respubliko (Francio)|prezidantojn de Francio]], 11 [[Marŝalo de Francio|marŝalojn de Francio]], du [[Flug-aso|flugasoj]] kaj eĉ unu [[Beatigo|beatulon]]. La akademio konservas muzeon surloke, dokumentante la evoluon de la franca armeo ekde la establado de la lernejo ĝis nuntempe. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.st-cyr.terre.defense.gouv.fr/ Oficiala retejo (france)] {{Webarchiv|url=http://arquivo.pt/wayback/20160516125948/http://www.st-cyr.terre.defense.gouv.fr/ |date=2016-05-16 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Instruado en Bretonio]] [[Kategorio:Oficiraj lernejoj de la franca armeo]] [[Kategorio:Milita speciala lernejo de Saint-Cyr| ]] [[Kategorio:Militakademioj]] r0fzib2a9mkpoal7k8izczjurkqk2v5 0 848847 9423692 9017944 2026-07-08T20:47:00Z Sj1mor 12103 9423692 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|arkeologia situo |priskribo de dosiero= |establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}} |dato_tipo=Konsekro |arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=SY | tipo1 = reliefo |Mapo en angulo= |mapo lokumilo = iso |mapligilo = jes |zomo=10 }} [[Dosiero:Great Colonnade at Apamea, Apamea, Syria.jpg|eta|240ra|Apameo: la granda [[kolonaro]] (2008)]] [[Dosiero:Great Colonnade at Apamea, Facade with columns, Apamea, Syria.jpg|eta|240ra|Apameo: kolona fasado de eksa templo]] [[Dosiero:Great Colonnade at Apamea, Columns 3, Apamea, Syria.jpg|eta|240ra|Apameo: ŝtonoj atendas ordigon]] '''Apameo ĉe Oronto''' (Apamea, {{lang-ar|أفاميا}} aŭ {{lang|ar|آفاميا}}, latinliterigite ''Afāmja'', greke ''Απάμεια της Συρίας'', latinliterigite ''Apameia tis Sirías'') estis antikva urbo situanta ĉe la rivero [[Oronto]], en la nuna norda [[Sirio]]. Ĝi estis la ĉefurbo de la regiono Apameno, poste de la [[romia provinco Sirio]] ''secunda''. == Historio == Origine la urbo nomiĝis ''Farnakes'', kaj post la konkero fare de [[Aleksandro la Granda]] ĝi estis mallonge nomita ''Pella''. La urbo estis refondita de [[Seleŭko la 1-a]] (312[[-281]] [[antaŭ nia erao|a.n.e.]]), reĝo de la [[Seleŭka Imperio]], kaj nomita laŭ lia edzino Apame, filino de [[Spitamenes]]. Ĉi tie estis seleŭcida monfarejo. Baldaŭ antaŭ la mezo de la [[1-a jarcento antaŭ nia erao]]. En [[-63|63 a.n.e.]] [[Gnaeus Pompeius Magnus|Pompeio]] detruis la fortikaĵon, kaj Apamea estis konkerita en la sama jaro, fariĝante parto de la nova romia provinco ''[[Syria]]''. En la [[1-a jarcento]] la grandurbo estis levita al romia civila kolonio sub la nomo ''Colonia Claudia Apamea''. Laŭ la popolnombrado de la siria provincestro ''Publius Sulpicius Quirinius'' en la jaro 6/7, 117 000 liberaj viroj vivis en Apamea, kio signifas ke la urbo (kun sia granda ĉirkaŭaĵo) verŝajne havis entute ĉirkaŭ duonmilionon da loĝantoj kaj estis unu el la plej grandaj urboj en la Oriento (kvankam la kalkulo estas iusence hipoteza). En [[Malfrua Antikveco]] ĝi estis la sidejo de fama lernejo de filozofio kaj havis grandan [[hipodromo]]n. Ĝi estis refortikigita sub imperiestro [[Justiniano la 1-a]] post kiam ĝi kapitulacis sen batalo al la [[Sasanida Imperio]] sub [[Kosroes la 1-a]], kiu okazigis ĉarajn vetkurojn en la [[romia cirko]]. Bonajn sepdek jarojn poste ([[613]]) la urbo falis al la persoj dum pluraj jaroj. Fine ĝi estis prirabita kaj detruita dum la islama konkero de Sirio en la 7-a jarcento ([[636]]–[[638]]). Ekde tiam nur la fortikaĵo restis loĝata. == Konataj urbanoj == * Antonino de Apamea, kristana martiro kaj sanktulo, mortigita en 307 {{Projektoj}} {{Ĝermo|historio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Antikva Sirio]] [[Kategorio:Vizitindaĵoj en Sirio]] rsbijavw37khpk4a5l6vr9rq6bb8oss 9423693 9423692 2026-07-08T20:47:23Z Sj1mor 12103 9423693 wikitext text/x-wiki {{Informkesto geografiaĵo|arkeologia situo |priskribo de dosiero= |establita= {{#invoke:Wikidata|claim|P571}} |dato= {{#invoke:Wikidata|claim|P1619}} |dato_tipo=Konsekro |arkitekto={{#invoke:Wikidata|claim|P84}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=SY | tipo1 = reliefo |mapo lokumilo = iso |mapligilo = jes |zomo=10 }} [[Dosiero:Great Colonnade at Apamea, Apamea, Syria.jpg|eta|240ra|Apameo: la granda [[kolonaro]] (2008)]] [[Dosiero:Great Colonnade at Apamea, Facade with columns, Apamea, Syria.jpg|eta|240ra|Apameo: kolona fasado de eksa templo]] [[Dosiero:Great Colonnade at Apamea, Columns 3, Apamea, Syria.jpg|eta|240ra|Apameo: ŝtonoj atendas ordigon]] '''Apameo ĉe Oronto''' (Apamea, {{lang-ar|أفاميا}} aŭ {{lang|ar|آفاميا}}, latinliterigite ''Afāmja'', greke ''Απάμεια της Συρίας'', latinliterigite ''Apameia tis Sirías'') estis antikva urbo situanta ĉe la rivero [[Oronto]], en la nuna norda [[Sirio]]. Ĝi estis la ĉefurbo de la regiono Apameno, poste de la [[romia provinco Sirio]] ''secunda''. == Historio == Origine la urbo nomiĝis ''Farnakes'', kaj post la konkero fare de [[Aleksandro la Granda]] ĝi estis mallonge nomita ''Pella''. La urbo estis refondita de [[Seleŭko la 1-a]] (312[[-281]] [[antaŭ nia erao|a.n.e.]]), reĝo de la [[Seleŭka Imperio]], kaj nomita laŭ lia edzino Apame, filino de [[Spitamenes]]. Ĉi tie estis seleŭcida monfarejo. Baldaŭ antaŭ la mezo de la [[1-a jarcento antaŭ nia erao]]. En [[-63|63 a.n.e.]] [[Gnaeus Pompeius Magnus|Pompeio]] detruis la fortikaĵon, kaj Apamea estis konkerita en la sama jaro, fariĝante parto de la nova romia provinco ''[[Syria]]''. En la [[1-a jarcento]] la grandurbo estis levita al romia civila kolonio sub la nomo ''Colonia Claudia Apamea''. Laŭ la popolnombrado de la siria provincestro ''Publius Sulpicius Quirinius'' en la jaro 6/7, 117 000 liberaj viroj vivis en Apamea, kio signifas ke la urbo (kun sia granda ĉirkaŭaĵo) verŝajne havis entute ĉirkaŭ duonmilionon da loĝantoj kaj estis unu el la plej grandaj urboj en la Oriento (kvankam la kalkulo estas iusence hipoteza). En [[Malfrua Antikveco]] ĝi estis la sidejo de fama lernejo de filozofio kaj havis grandan [[hipodromo]]n. Ĝi estis refortikigita sub imperiestro [[Justiniano la 1-a]] post kiam ĝi kapitulacis sen batalo al la [[Sasanida Imperio]] sub [[Kosroes la 1-a]], kiu okazigis ĉarajn vetkurojn en la [[romia cirko]]. Bonajn sepdek jarojn poste ([[613]]) la urbo falis al la persoj dum pluraj jaroj. Fine ĝi estis prirabita kaj detruita dum la islama konkero de Sirio en la 7-a jarcento ([[636]]–[[638]]). Ekde tiam nur la fortikaĵo restis loĝata. == Konataj urbanoj == * Antonino de Apamea, kristana martiro kaj sanktulo, mortigita en 307 {{Projektoj}} {{Ĝermo|historio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Antikva Sirio]] [[Kategorio:Vizitindaĵoj en Sirio]] e5vudiemw5hwvgj08oepa2sxokj6mmj 0 849525 9423355 9382854 2026-07-08T13:17:35Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423355 wikitext text/x-wiki {{Informkesto firmao kaj produkto}} '''Meta Platforms, Inc.''', antaŭe '''Facebook, Inc.''',  estas usona [[transnacia firmao]] kun ĉefsidejo en [[Menlo Park (Kalifornio)|Menlo Park]], [[Kalifornio]]. La kompanio posedas la [[Sociaj retoj|sociajn retojn]] [[Facebook]], [[Instagram]] kaj [[Tujmesaĝilo|tujmesaĝilojn]] [[WhatsApp]] kaj [[Facebook Messenger]], kaj la porteblan komputikfirmaon [[Oculus Rift|Oculus]]. La firmao estis fondita en la mezo de 2004, proksimume duonjaron post la establado de la socia retejo Facebook, kiun ĝi posedas. La retejo estis fondita de [[Mark Zuckerberg]], Eduardo Severin, Dustin Moscovitch, Chris Hughes kaj Andrew McCollum dum ili estis studentoj en [[Universitato Harvard]], la [[4-a de februaro|4-an de februaro]] [[2004]]. La ĉefa [[enspezo]] de la firmao venas de [[Reklamo|reklamoj]] en la servoj kiujn ĝi posedas same kiel de ĝiaj reklamoj enkonstruitaj en retejoj de la tuta mondo, sed parto de ĝia enspezo ankaŭ venas de aliaj produktoj, kiel la virtuala [[donacbutiko]] aŭ virtualaj kreditservoj por [[Apo|apoj]], kiel FarmVille. La firmao estas unu el la kvin ''[[Gigantoj de Tekniko|Grand-Tekaj]] firmaoj'' (angle Big Tech) - la plej grandaj [[Informa teknologio|informteknologiaj]] firmaoj en [[Usono]]. == Historio == [[Mark Zuckerberg]] fondis la firmaon la 4-an de februaro [[2007]] por la plua evoluo de la socia reto de la sama nomo, Facebook. La kompanio, tiam nomita ''Facebook, Inc''. estas gvidata de Zuckerberg mem, Chris Cox (Vicprezidanto), Sheryl Sandberg kaj Donald E. Graham. La firmao estis prezentita sur la [[borso]] la 18an de majo [[2012]] <ref>[https://archive.today/20120710232303/articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-14/social-media/31700376_1_mark-zuckerberg-facebook-s-ceo-thefacebook-com The Times of India] Alirita la 18-an de majo 2012</ref>. == La kompanio == Facebook havas ĉefsidejon en Menlo Park, Kalifornio. === Estraro kaj administrado === La supera administrado konsistas el: * Mark Zuckerberg CEO, Facebook * Sheryl Sandberg COO, Facebook * David Wehner CFO, Facebook * Mike Schroepfer CTO, Facebook * Chris Cox CPO, Facebook La kompanio ankaŭ havas estraron, kiu certigas, ke Facebook funkcias kiel ĝi diras, kaj sekvas la dezirojn de la posedantoj. * La estraro estas: prezidanto Mark Zuckerberg, Marc Andreessen, Susan Desmond-Hellmann, Reed Hastings, Erskine Bowles, [[Peter Thiel]], Sheryl Sandberg kaj Jan Koum. La Ĉefa Privateco CPO de 2005 ĝis 2009 estis Chris Kelly. Estis poste du estroj de dungitaro, unu por "Produkto" kaj unu por "Politiko". Sub Erin Egan, Facebook provis "Demandu nian CPO" servon en 2013. 21 rondtablaj konferencoj estis okazigitaj ĉirkaŭ la mondo en 2015-2016, sekvitaj per prezento "Nova Paradigmo por Personaj Datumoj" de "Tutmonda Deputy Chief Private Private Officer", Stephen Deadman. === Posedo === Mark Zuckerberg transdonis la plej multajn el siaj A kaj B-akcioj al la kompanioj Chan Zuckerberg Initiative, LLC (CZI) kaj la Chan Zuckerberg Foundation (antaŭe la Openness Trust), sed li konservis la voĉdonrajtojn en ĉi tiuj akcioj ĉar li estas la sola " kuratoro" de CZI. Li reprezentas ĉirkaŭ 60.1% de kiuj ĉirkaŭ 53.8% estas la voĉdonrajtoj tra B-akcioj posedataj fare de CZI. === Filantropio === En la tago kiam la filino de Chan kaj Zuckerberg naskiĝis, la Chan Zuckerberg Initiative, LLC (CZI) estis anoncita <ref name="kn">{{cite web|title=Will the Chan Zuckerberg Initiative Change Philanthropy?|publisher=Knowledge@Wharton|date=2015-12-16|url=http://knowledge.wharton.upenn.edu/article/will-the-chan-zuckerberg-initiative-change-how-we-invest-in-social-good/|ref={{sfnref | Knowledge@Wharton | 2015}}|accessdate=2016-09-11}}</ref><ref name="reu">{{cite web|authors=Reuters, Fortune|title=Facebook Hit With Lawsuit Over Plan to Issue New Stock|publisher=Fortune|date=2016-04-30|url=http://fortune.com/tag/chan-zuckerberg-foundation/|ref=harv|accessdate=2016-09-11}}</ref>. === Produktoj === Facebook dividis siajn servojn en produktojn, krom aĉeti kompaniojn, kiuj estas produktoj kaj teknologio. Oni anoncis, ke produkto devas havi 1 miliardo da uzantoj por esti identigita kiel komerco ĉe Facebook <ref name="fi">{{cite web|last=Fiegerman|first=Seth|title=Facebook Messenger hits 1 billion monthly users|publisher=CNNMoney|date=2016-07-20|url=http://money.cnn.com/2016/07/20/technology/facebook-messenger-billion-users/index.html|ref=harv|accessdate=2016-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160823054931/http://money.cnn.com/2016/07/20/technology/facebook-messenger-billion-users/index.html|archivedate=2016-08-23}}</ref>. ==== Fejsbuko ==== La socia reto raportas havi 1.13 miliardojn ĉiutagajn aktivajn uzantojn (DAUoj) en junio 2016 <ref name="fb2016">{{cite web|authors=Facebook, Inc.|title=2015 Annual Report|publisher=Facebook|date=2016-09-11|url=https://investor.fb.com/annual-meeting/default.aspx|ref=harv|accessdate=2016-09-11|url-status=død|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170201224737/https://investor.fb.com/annual-meeting/default.aspx|archivedate=2017-02-01|tittel=Arkivert kopi|besøksdato=2016-09-11|arkivurl=https://web.archive.org/web/20170201224737/https://investor.fb.com/annual-meeting/default.aspx|arkivdato=2017-02-01}}</ref>. ==== Messenger ==== En 2014, Facebook dungis David Marcus kiel ĉefon de mesaĝaj servoj (VP ​​mesaĝaj produktoj), sekvita de Messenger estanta apartigita kiel aparta produkto kaj Marcus iĝanta ĉefo de Messenger (VP Messenger). <ref>{{cite web|last=Kuchler|first=Hannah|title=David Marcus, Facebook: Mark Zuckerberg’s chief messenger|publisher=Financial Times|date=2015-10-25|url=http://www.ft.com/cms/s/0/31c9ab26-77c5-11e5-a95a-27d368e1ddf7.html|ref=harv|accessdate=2016-09-14}}</ref><ref name="vp">{{cite web|title=Facebook Messenger's VP says chatbots may be overhyped|publisher=Business Insider Nordic|date=2016-09-14|url=http://nordic.businessinsider.com/facebook-messengers-vp-says-chatbots-may-be-overhyped-2016-9/|ref={{sfnref | Business Insider Nordic | 2016}}|accessdate=2016-09-14|archive-date=2016-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20161126052057/http://nordic.businessinsider.com/facebook-messengers-vp-says-chatbots-may-be-overhyped-2016-9/|url-status=yes}}</ref> Estro de Messengerproduktoj estas Stan Chudnovsky (VP Messenger-produktoj). <ref>{{cite web|last=Constine|first=Josh|title=Fb Messenger’s head of product Stan Chudnovsky will chat about chatbots at Disrupt NY|publisher=TechCrunch|date=2016-04-13|url=http://social.techcrunch.com/2016/04/13/chathead-of-product/|ref=harv|accessdate=2016-09-14|url-status=yes}}{{404|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|last=Bensinger|first=Greg|title=PayPal Global Strategy Chief Jumps to Facebook|publisher=WSJ|date=2014-12-17|url=http://blogs.wsj.com/digits/2014/12/17/paypal-global-strategy-chief-jumps-to-facebook/|ref=harv|accessdate=2016-09-14}}</ref><ref>{{cite web|last=Wagner|first=Kurt|title=Facebook Adds Another PayPal Executive, Stan Chudnovsky, to Messenger Team|publisher=Recode|date=2014-12-17|url=http://www.recode.net/2014/12/17/11633878/facebook-adds-another-paypal-exec-stan-chudnovsky-to-messenger-team|ref=harv|accessdate=2016-09-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160921034814/http://www.recode.net/2014/12/17/11633878/facebook-adds-another-paypal-exec-stan-chudnovsky-to-messenger-team|archivedate=2016-09-21}}</ref> En junio 2016, la produkto havas pli ol 1 miliardon da uzantoj.  Ekzistas antaŭa flanko (la uzantflanko) kaj malantaŭa flanko (la ellaboranto kaj firmaoflanko). Facebook uzas la terminon platformo por la malantaŭa fino. Messenger Platform 1.2 estis lanĉita la 12-an de septembro 2016, kiu nun interalie akceptas pagon por uzantoj en Usono al robotoj kiuj loĝas en la ekosistemo kiun Facebook volas disvolvi <ref>{{cite web|last=Johnson|first=Khari|title=Facebook Messenger bots can now accept payments|publisher=VentureBeat|date=2016-09-12|url=http://venturebeat.com/2016/09/12/facebook-messenger-bots-can-now-accept-payments/|ref=harv|accessdate=2016-09-13}}</ref> Facebook akiris aŭ dungis ŝlosilajn dungitojn de la komputila firmao Zenbe kaj tiuj laboris pri la evoluo de Messenger. ==== WhatsApp ==== * En 2014, Facebook aĉetis WhatsApp. <ref name="is">{{cite web|last=Isaac|first=Mike|title=Facebook's WhatsApp Deal Could Jumpstart Internet.org Plans|publisher=Recode|date=2014-02-21|url=http://www.recode.net/2014/2/21/11623748/facebooks-whatsapp-deal-could-jumpstart-internet-org-plans|ref=harv|accessdate=2016-09-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160910180439/http://www.recode.net/2014/2/21/11623748/facebooks-whatsapp-deal-could-jumpstart-internet-org-plans|archivedate=2016-09-10}}</ref> * En 2016, Facebook sciigis planojn kunfandi uzantdatenojn de WhatsApp kun uzantdatenoj de Facebook. <ref>{{cite web|last=Russell|first=Jon|title=WhatsApp plans to let businesses onto its service before the end of the year|publisher=TechCrunch|date=2016-08-25|url=http://social.techcrunch.com/2016/08/25/whatsapp-plans-to-let-businesses-on-to-its-service-before-the-end-of-the-year/|ref=harv|accessdate=2016-09-10|url-status=yes}}{{404|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> En junio 2016, WhatsApp havas pli ol 1 miliardon da uzantoj. Jan Koum estas la Ĉefoficisto de WhatsApp ==== Instagram ==== En junio 2016, Instagram havas pli ol 500 milionojn da uzantoj. ==== Reklamado ==== La ĉefa parto de la spezo de Facebook estas la vendo de reklamado al kompanioj por merkatado en Facebook. En junio 2016, ekzistas 60 milionoj da aktivaj kompanioj en Facebook. === Dungitoj === En junio 2016, Facebook havas totalon de 14,200 dungitoj == Teknologio == Ekde ĝia komenco, la retejo de Facebook ŝanĝiĝis plurajn fojojn. Konstante okazas, ke novaj "trajtoj" estas enkondukitaj. Laŭ la normo por programaraj kompanioj, ĝi kutime estas unue grupo, kiu provas ĝin antaŭ ol ĝi estas lanĉita por ĉiuj. <ref name="do">{{cite web|last=Dougherty|first=About Jim|title=10 New Facebook Features for 2016|publisher=Cision|date=2015-12-21|url=http://www.cision.com/us/2015/12/10-new-facebook-features-for-2016/|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref><ref>{{cite web|last=Hempel|first=Jessi|title=Facebook Launches M, Its Bold Answer to Siri and Cortana|publisher=WIRED|date=2015-08-26|url=https://www.wired.com/2015/08/facebook-launches-m-new-kind-virtual-assistant/|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> === Facebook Live === En 2015 kaj 2016, Facebook lanĉis funkcion por viva fluado de vidbendo, kie ĉiu individua uzanto povas raporti lokajn "novaĵojn". <ref>{{cite web|last=Constine|first=Josh|title=Facebook Launches “Live” Streaming Video Feature, But Only For Celebrities|publisher=TechCrunch|date=2015-08-05|url=http://social.techcrunch.com/2015/08/05/facescope/|ref=harv|accessdate=2016-09-10|url-status=yes}}{{404|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Por instigi pliigitan uzon de la trajto, Facebook establis strategion kie ili pagas enhavprovizantojn por uzi la teknologion. Pluraj grandaj redakcioj estas pagitaj milionoj por fari vivan vidbendon. <ref>{{cite web|last=Perlberg|first=Steven|last2=Perlberg|first2=Steven|title=Facebook Signs Deals With Media Companies, Celebrities for Facebook Live|publisher=WSJ|date=2016-06-21|url=http://www.wsj.com/articles/facebook-signs-deals-with-media-companies-celebrities-for-facebook-live-1466533472|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> === Novaĵoj === En 2006, Facebook lanĉis funkcion "Novaĵo-fluo" en sia retejo. <ref>Arrington, Mikaelo (6 septembro 2006). " Facebook Users Revolt , Facebook Replies " . TechCrunch.</ref> === Artefarita inteligenteco (AI) === Artefarita inteligenteco (AI) estas, en junio 2016, grava areo por Facebook. ==== Chatbots ==== Unu esprimo de la uzo de Facebook de AI estas la enkonduko de robotoj (Babilaj robotoj), kiujn vi povas demandi pri diversaj aferoj, kiel novaĵoj kaj la vetero. <ref>{{cite web|last=Segall|first=Laurie|title=Hello, bot: Facebook Messenger wants to become your one-stop shop|publisher=CNNMoney|date=2016-04-12|url=http://money.cnn.com/2016/04/12/technology/facebook-messenger-bots/index.html|ref=harv|accessdate=2016-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222113659/http://money.cnn.com/2016/04/12/technology/facebook-messenger-bots/index.html|archivedate=2016-12-22}}</ref> ==== Deep Text (Profunda Teksto) ==== "Profunda Teksto" estas artefarita inteligenteco, kiu ricevis plurajn taskojn ĉe Facebook. <ref>{{cite web|last=World|first=Network|title=Understanding Deep Text, Facebook’s text understanding engine|publisher=Network World|date=2016-06-01|url=http://www.networkworld.com/article/3077998/internet/understanding-deep-text-facebooks-text-understanding-engine.html|ref=harv|accessdate=2016-09-11}}</ref> ==== Esplorkunlaboro ==== En Eŭropo, Facebook ofertis al la akademia medio helpon por esplori AI. Florent Perronnin estas estro de la esploro de Facebook kaj Serkan Piantino estas estro de la fako de inĝenierio pri artefarita inteligenteco (Research Lead / Director of Engineering, Facebook AI Research / FAIR). En februaro kaj aŭgusto 2016 ili donacis entute 47 servilojn kun GPUoj. <ref>{{cite web|last=Novet|first=Jordan|title=Facebook gives away 22 more GPU servers for A.I. research|publisher=VentureBeat|date=2016-08-29|url=http://venturebeat.com/2016/08/29/facebook-gives-away-22-more-gpu-servers-for-a-i-research/|ref=harv|accessdate=2016-09-15}}</ref><ref>{{cite web|last=Novet|first=Jordan|title=Facebook AI Research is donating servers to European academic researchers|publisher=VentureBeat|date=2016-02-25|url=http://venturebeat.com/2016/02/25/facebook-ai-research-will-donate-servers-to-european-academic-reseasrchers/|ref=harv|accessdate=2016-09-15}}</ref> === Virtuala realeco (VR) === En junio 2016, virtuala realeco (VR) estas grava areo por Facebook <ref>{{cite web|last=Robertson|first=Adi|title=Mark Zuckerberg says augmented reality glasses are 'what we're trying to get to'|publisher=The Verge|date=2016-04-12|url=http://www.theverge.com/2016/4/12/11415366/mark-zuckerberg-facebook-f8-virtual-augmented-reality-glasses|ref=harv|accessdate=2016-09-11}}</ref>. ==== Oculus ==== Facebook aĉetis la VR-kompanion Oculus kaj kunlabore kun Samsung ili lanĉis produktojn, kiuj en junio 2016 havas pli ol 1 milionon da uzantoj. ==== Pliigita realeco (AR) ==== Zuckerberg diris, ke Facebook laboras por proponi AR-produktojn. === Grupoj === En junio 2016, Grupoj estas grava areo por Facebook. === Poŝtelefona teknologio === En junio 2016, movebla teknologio estas grava areo por Facebook. === Teknologia Esploro === Esplorgrupoj: * Laboratorio pri Konektebleco * Kerna Datuma Scienco * Facebook AI-Esplorado (FAIR) * Sistemoj Infrastrukturo * Esploro pri Uzanto-Sperto * Reta Grupo * Aplikata Maŝina Lernado == La rolo de la kompanio en la socio == Pluraj fontoj montris biasojn pri kiel Facebook faciligas la uzantojn de la retejo. Zuckerberg havis la ŝancon respondi demandojn pri la rolo de la kompanio kiam, en serio de urbodomaj kunvenoj en Eŭropo en 2016, dum vizito al Romo, li ricevis demandon, kiu traktis ĝuste tion. "Ĉu Facebook estas novaĵagentejo?" Zuckerberg respondis, ke Facebook estas teknologia kompanio. === Fejsbuko kiel novaĵfonto === En 2013, enketo montris, ke 30% de usonanoj iam uzis Fejsbukon kiel novaĵfonton. <ref>{{cite web|last=Mitchell|first=Amy|last2=Kiley|first2=Jocelyn|last3=Gottfried|first3=Jeffrey|last4=Guskin|first4=Emily|title=The Role of News on Facebook|publisher=Pew Research Center's Journalism Project|date=2013-10-24|url=http://www.journalism.org/2013/10/24/the-role-of-news-on-facebook/|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> La sama fonto rafinas tiujn figurojn en 2015. <ref>{{cite web|last=Barthel|first=Michael|last2=Shearer|first2=Elisa|last3=Gottfried|first3=Jeffrey|last4=Mitchell|first4=Amy|title=The Evolving Role of News on Twitter and Facebook|publisher=Pew Research Center's Journalism Project|date=2015-07-14|url=http://www.journalism.org/2015/07/14/the-evolving-role-of-news-on-twitter-and-facebook/|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> En 2015 ĝi estas 41%. <ref>{{cite web|last=Barthel|first=Michael|last2=Shearer|first2=Elisa|last3=Gottfried|first3=Jeffrey|last4=Mitchell|first4=Amy|title=News Use on Facebook and Twitter Is on the Rise|publisher=Pew Research Center's Journalism Project|date=2015-07-14|url=http://www.journalism.org/2015/07/14/news-use-on-facebook-and-twitter-is-on-the-rise/|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> === Partia ''"Novaĵoj"'' === Unu retejo kiu estis atentigita estas partia ''"Novaĵo-fluo"'' ==== Fejsbuko ''"novaĵkuratoroj"'' ==== En 2016, aperis ke Facebook uzis homojn por reklami kaj subpremi enhavon en la "Novaĵo-fluo". <ref>{{cite web|last=Nunez|first=Michael|title=Former Facebook Workers: We Routinely Suppressed Conservative News|publisher=Gizmodo|date=2016-05-09|url=http://gizmodo.com/former-facebook-workers-we-routinely-suppressed-conser-1775461006|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> Baldaŭ poste, tiu teamo estis maldungita, kaj anstataŭigita kun algoritmo. <ref>{{cite web|last=Finley|first=Klint|title=Norway Is Right to Be Pissed at Facebook Over Photo Censorship|publisher=WIRED|date=2016-09-09|url=https://www.wired.com/2016/09/norway-right-pissed-facebook-photo-censorship/|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> === Nudeco === Alia flanko, kiu estis atentigita plurajn fojojn, estas la supra devigo kaj interpreto de seksa sugesto en bildoj, precipe nudeco. # La Universitato de Warwick Remklubo publikigis kalendarojn en kiuj la kalendaro de la virina teamo estis blokita. # La novjorkano publikigis bildstrion kun cicoj, en kiu la cicoj de la virino kaj ne la cicoj de la viro kondukis al fifado. # Richard Metzger afiŝis foton de 2 viroj kisantaj, kiu estis blokita. # Mamnutrantaj virinoj estis blokitaj. # Virinoj, kiuj postvivis maman kanceron, estis blokitaj. ==== "La Napalm Knabino" ==== En septembro 2016, la ĉefredaktoro de ''[[Aftenposten]]'', Espen Egil Hansen, publikigis malferman leteron al Mark Zuckerberg sur la ĉefpaĝo de la gazeto. La kialo estis ke verkinto Tom Egeland afiŝis la bildon "Terror of War" en Facebook kaj estis blokita. La 9an de septembro, li estis apogita fare de ĉefministro Erna Solberg, kiu ankaŭ afiŝis la foton kun referenco al sinesprimlibereco kaj demokratio. Sed la bildo kiun la ĉefministro afiŝis ankaŭ estis forigita. La Ĉefministro estis provokita de Fejsbuko forigante ion en ŝia Fejsbuka paĝo. Pluraj aliaj kiuj apogis Tom Egeland ankaŭ estis blokitaj. Poste en la tago, Facebook turnis sin kaj faris deklaron. La historia bildo havis prioritaton super la gvidlinioj de Facebook. Ĉefoficisto (COO) de Facebook Sheryl Sandberg dankis la ĉefministron pro sia devontigo post la okazaĵo. === La kerno de la afero === Fejsbuko deklaras, ke ili havas normojn en sia retejo, kie nudeco, perforto kaj malamparolado ne estas toleritaj. ==== Taksada procezo ==== Facebook Inc. priskribas ĝian "Facebook-taksadprocezon" por ĝia retejo kiel konsistante el pluraj komponentoj: <ref>{{cite web|last=Hovland|first=Kjetil Malkenes|last2=Seetharaman|first2=Deepa|title=Facebook Backs Down on Censoring ‘Napalm Girl’ Photo|publisher=WSJ|date=2016-09-09|url=http://www.wsj.com/articles/norway-accuses-facebook-of-censorship-over-deleted-photo-of-napalm-girl-1473428032|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> # Programaro # Homoj # Tempo # Kaj krome forumo por diskutado kun eldonejoj Tarleton Gillespie de Cornell University priskribas la sistemon de Facebook jene: <ref name="gi">{{cite web|last=Gillespie|first=Tarleton|title=Algorithms, clickworkers, and the befuddled fury around Facebook Trends|publisher=Nieman Lab|date=2016-05-19|url=http://www.niemanlab.org/2016/05/algorithms-clickworkers-and-the-befuddled-fury-around-facebook-trends/|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> # Gvidlinioj # Multaj tavoloj de homoj Gillespie ankaŭ priskribas procezon kiel ĉi tion: * 1.Uzantoj flago enhavo * 2. La operacia unuo de la reta komunumo, konsistanta el pluraj teamoj tra la mondo * 2.1 Gradaj raportoj laŭ severeco * 2.2 Procezaj prioritataj raportoj * PhotoDNA-teknologio estas uzata por bildoj == Interreto al la mondo == Zuckerberg lanĉis siajn revojn provizi interreton al ĉiuj homoj en la mondo en 2013, ''"Internet.org"''. Multaj el la planoj estas prezentitaj en intervjuo kun Tempo en decembro 2014. <ref>{{cite web|last=Grossman|first=Lev|title=Exclusive: Inside Facebook’s Plan to Wire the World|publisher=TIME.com|date=2014-12-04|url=http://time.com/facebook-world-plan/|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> === WhatsApp kaj internet.org === En 2014, Facebook akiris WhatsApp kiel ebla parto de strategio por internet.org. === Aquila === Aquila estas la satelito kiu elsendas la interretan signalon malsupren al la tero per lasero. Ĝi estis testita en 2016. <ref>{{cite web|last=Riley|first=Charles|title=Mark Zuckerberg gives Pope Francis a Facebook drone|publisher=CNNMoney|date=2016-08-29|url=http://money.cnn.com/2016/08/29/technology/pope-francis-mark-zuckerberg-facebook-italy/index.html|ref=harv|accessdate=2016-09-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160917152106/http://money.cnn.com/2016/08/29/technology/pope-francis-mark-zuckerberg-facebook-italy/index.html|archivedate=2016-09-17}}</ref><ref>{{cite web|last=Weinberger|first=Matt|title=Watch the successful first flight of Aquila - Facebook's solar-powered internet beaming drone|publisher=Business Insider|date=2016-07-21|url=http://www.businessinsider.com/facebook-aquila-drone-test-flight-2016-7|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> === La eksplodo de SpaceX === La raketo, kiu laŭsupoze portis la sateliton Amos-6 en orbiton, eksplodis sur la tero. La satelito devis distribui interreton al Afriko por Facebook. <ref>{{cite web|last=Cameron|first=Doug|title=SpaceX Rocket Test Hit by Explosion|publisher=WSJ|date=2016-09-01|url=http://www.wsj.com/articles/BT-CO-20160901-706226|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref><ref>{{cite web|last=Dillet|first=Romain|title=Mark Zuckerberg is “deeply disappointed” by the Internet.org satellite explosion|publisher=TechCrunch|date=2016-09-01|url=http://social.techcrunch.com/2016/09/01/mark-zuckerberg-is-deeply-disappointed-by-the-internet-org-satellite-explosion/|ref=harv|accessdate=2016-09-10|url-status=yes}}{{404|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Eŭropo == * La eŭropa ĉefsidejo de la firmao, ''Facebook Ireland Holdings Unlimited,'' estis establita en Dublino en 2009. La ĉeesto de la firmao en Irlando konsistas el kelkaj kompanioj, ''Facebook Ireland Holdings Unlimited'' posedas, ekzemple, ''Facebook Ireland Ltd'', kiu estis establita en 2008 en Dublino. <ref>{{cite web|last1=Deegan|first1=Gordon|title=Facebook Ireland pays €3.4m corporate tax on €4.8bn of sales|publisher=Irish Examiner|date=2015-12-08|url=http://www.irishexaminer.com/business/facebook-ireland-pays-34m-corporatetax-on-48bn-of-sales-370278.html|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref><ref>{{cite web|last=Matussek|first=Karin|title=Facebook Wins Ruling Cutting Hamburg Data Regulator's Powers|publisher=Bloomberg.com|date=2016-03-03|url=http://www.bloomberg.com/news/articles/2016-03-03/facebook-wins-ruling-cutting-hamburg-data-regulator-s-powers|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref><ref>{{cite web|last=Fioretti|first=Julia|last2=Humphries|first2=Conor|title=Irish privacy watchdog refers Facebook's U.S. data transfers to EU court|publisher=Reuters|date=2016-05-25|url=http://www.reuters.com/article/us-eu-privacy-facebook-idUSKCN0YG2DL|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref><ref>{{cite web|last=Lardinois|first=Frederic|title=Facebook’s Second European Data Center Is Coming To Ireland|publisher=TechCrunch|date=2016-01-24|url=http://social.techcrunch.com/2016/01/24/facebooks-second-european-data-center-is-coming-ireland/|ref=harv|accessdate=2016-09-10|url-status=yes}}{{404|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|last=Seetharaman|first=Deepa|title=IRS Wants Facebook’s Records on Transfer of Assets to Ireland|publisher=WSJ|date=2016-07-07|url=http://www.wsj.com/articles/irs-wants-facebooks-records-on-transfer-of-assets-to-ireland-1467923716|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> * La firmao havas lokan eŭropan regionan oficejon por la regiono kiu inkludas Skandinavion en la ŝtato de Hamburgo en Germanio. <ref>{{cite web|author=Reuters|title=Facebook offices in Hamburg vandalised|publisher=the Guardian|date=2015-12-13|url=http://www.theguardian.com/technology/2015/dec/13/facebook-offices-hamburg-germany-vandalised|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> * La firmao malfermis oficejon en Oslo en la somero de 2016. <ref>{{cite web|last=Jerijervi|first=Dag Robert|title=Solberg: - Ikke bekymret for Facebooks makt|publisher=Kampanje|date=2016-05-31|url=http://kampanje.com/tech/2016/05/solberg-ikke-bekymret-for-facebooks-makt/|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> * Facebook faras lobiadon por Facebook Ireland Ltd per regiona oficejo en Bruselo. <ref name="eu">{{cite web|title=Transparency Register - Search the register|publisher=European Commission|url=http://ec.europa.eu/transparencyregister/public/consultation/displaylobbyist.do?id=28666427835-74|ref={{sfnref | European Commission}}|accessdate=2016-09-11}}</ref> En 2010, Facebook transdonis la rajtojn tutmonde al la eŭropa ĉefsidejo en Dublino.  Facebook havas servon por aŭtoritatoj en diversaj landoj, kie la aŭtoritatoj povas peti aliron aŭ bloki enhavon. Ĉi tio estas servo, kiun eŭropaj aŭtoritatoj, precipe en Germanio kaj Francio, utiligis kaj vidas kiel grava. <ref name="sev">{{cite web|last=Severin|first=Thorsten|last2=Shalal|first2=Andrea|title=Germany wants Facebook to take initiative in fight against online hate|publisher=Reuters|date=2016-08-29|url=http://www.reuters.com/article/us-germany-facebook-idUSKCN1141S6|ref=harv|accessdate=2016-09-11}}</ref> === Administrado === * Nicola Mendelsohn Vicprezidanto de Facebook Inc. en la regiono EMEA (VP EMEA) <ref>{{cite web|title=The Promise and Peril of 'Targeted' Advertising|publisher=The Wall Street Journal & Breaking News, Business, Financial and Economic News, World News and Video|date=2016-06-23|url=http://www.wsj.com/video/the-promise-and-peril-of-targeted-advertising/C779165E-07E6-48DB-B912-2F80972936AE.html|ref={{sfnref | The Wall Street Journal & Breaking News, Business, Financial and Economic News, World News and Video | 2016}}|accessdate=2016-09-11}}</ref> * Richard Allan Vicprezidanto de "Public Policy" Facebook Inc en la regiono EMEA <ref>{{cite web|last=Eldon|first=Eric|title=A New Facebook Lobbying Team Emerges to Match Increasing Political Scrutiny|publisher=Adweek – Breaking News in Advertising, Media and Technology|date=2011-05-27|url=http://www.adweek.com/socialtimes/a-new-facebook-lobbying-team-emerges-to-match-increasing-political-scrutiny/263156|ref=harv|accessdate=2016-09-11}}</ref> * Gareth Lambe " Sales Operations Director " Facebook Irlando <ref name="eu2">{{cite web|title=Transparency Register - Search the register|publisher=European Commission|url=http://ec.europa.eu/transparencyregister/public/consultation/displaylobbyist.do?id=28666427835-74|ref={{sfnref | European Commission}}|accessdate=2016-09-11}}</ref> * Shane Crehan "Estro de internacia financo", Facebook Ireland <ref name="od">{{cite web|last=O'Donoghue|first=Paul|title=Facebook Ireland is beefing up its board ahead of a European data protection showdown|publisher=Fora.ie|date=2016-08-10|url=https://fora.ie/facebook-ireland-data-protection-2829682-Jun2016/|ref=harv|accessdate=2016-09-11}}</ref> * Yvonne Cunnane "Estro de Datenprotekto kaj Privateco", Facebook Irlando * Thomas Myrup Kristensen Office Manager Facebook Bruselo * Eva Maria Kirschsieper "Estro de Publika Politiko" en Germanio Aŭstrio kaj Svislando, Facebook Berlin. <ref name="sev2">{{cite web|last=Severin|first=Thorsten|last2=Shalal|first2=Andrea|title=Germany wants Facebook to take initiative in fight against online hate|publisher=Reuters|date=2016-08-29|url=http://www.reuters.com/article/us-germany-facebook-idUSKCN1141S6|ref=harv|accessdate=2016-09-11}}</ref> * Martin Ott "Administra Direktoro" por Skandinavio kaj Mezeŭropo, Facebook Hamburgo. <ref>{{cite web|last=Luber|first=Beate-Josefine|title=Eva Maria Kirschsieper aus Weiden ist Lobbyisting bei Facebook: Facebook: Like für Weidenerin|publisher=onetz.de|date=2015-08-05|url=http://www.onetz.de/weiden-in-der-oberpfalz/politik/eva-maria-kirschsieper-aus-weiden-ist-lobbyisting-bei-facebook-facebook-like-fuer-weidenerin-d22011.html|language=de|ref=harv|accessdate=2016-09-11|url-status=død|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920215002/http://www.onetz.de/weiden-in-der-oberpfalz/politik/eva-maria-kirschsieper-aus-weiden-ist-lobbyisting-bei-facebook-facebook-like-fuer-weidenerin-d22011.html|archivedate=2016-09-20|tittel=Arkivert kopi|besøksdato=2016-09-11|arkivurl=https://web.archive.org/web/20160920215002/http://www.onetz.de/weiden-in-der-oberpfalz/politik/eva-maria-kirschsieper-aus-weiden-ist-lobbyisting-bei-facebook-facebook-like-fuer-weidenerin-d22011.html|arkivdato=2016-09-20}} </ref> === WhatsApp kaj personaj datumoj === EU Komisaro por Konkurado Margrethe Vestager komencis enketon en Facebook koncerne Whatsapp kaj la uzon de personaj datenoj en 2016. <ref>{{cite web|last=White|first=Aoife|title=EU Has Questions For Facebook After U-Turn Over WhatsApp Privacy Policy|publisher=Bloomberg.com|date=2016-09-09|url=http://www.bloomberg.com/news/articles/2016-09-09/facebook-grilled-by-eu-s-vestager-over-whatsapp-merger-u-turn|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref><ref>{{cite web|last=White|first=Aoife|last2=Levring|first2=Peter|title=EU Deal Probes May Weigh Value of Personal Data: Vestager|publisher=Bloomberg.com|date=2015-04-09|url=http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-04-09/eu-deal-reviews-may-weigh-value-of-personal-data-vestager-says|ref=harv|accessdate=2016-09-10}}</ref> === Dungitoj === En marto 2016, Facebook Ireland havis 1,300 dungitojn. <ref>{{cite web|last=O'Brien|first=Ciara|last2=Taylor|first2=Charlie|title=Facebook announces plans to create 200 jobs in Dublin|publisher=The Irish Times|date=2013-03-21|url=http://www.irishtimes.com/business/technology/facebook-announces-plans-to-create-200-jobs-in-dublin-1.2572430|ref=harv|accessdate=2016-09-11}}</ref> == Imposto == Usonaj fiskaj aŭtoritatoj reagis al la fakto, ke la rajtoj pri Facebook tutmonde estis transdonitaj al la eŭropa ĉefsidejo. == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Bibliotekoj}}{{Tradukita|lingvo=norvega|artikolo=Meta|revizio=la 8an de januaro 2024}} [[Kategorio:Facebook]] [[Kategorio:Transnaciaj firmaoj]] [[Kategorio:Usonaj firmaoj]] 0m5uvhskiu73x98dmmonwhhf1mszgfw 0 851512 9423706 9159752 2026-07-08T21:44:27Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423706 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Mikaelo|Mihály]] Patai''' [mihAj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Patai Mihály''' estas [[Hungario|hungara]] [[bankisto]]. {{Paĝonomo}} naskiĝis {{naskiĝtago|1953|6|21}} en [[Békéscsaba]]<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == {{Paĝonomo}} estis edukita en farmo ĝis sia aĝo 18. Li akiris diplomon en [[Universitato Corvinus de Budapeŝto|Universitato Károly Marx]] en [[1976]], post 3 jaroj li doktoriĝis. Post la diplomo li eklaboris en la [[Hungara Nacia Banko]], inter 1978-1988 li laboris en la financa ministerio. Intertempe li havis [[stipendio]]jn en [[Moskvo]] (1978), [[Vieno]] (1981) kaj [[Londono]] (1985). Li estis sendita al [[Monda Banko]] (1988-1993), hejmenveninta li estis bankestro en pluraj bankoj, fine li estis vicbankestro de la Hungara Nacia Banko. Li edziĝis, tiam li estis bofilo de [[Béla Biszku]] sed divorco okazis en 1978. == Elektitaj kontribuoj == * ''Nemzetközi pénzügyek aktuális kérdései'' (kunaŭtoro, 1977) * ''A szocialista integrációról'' (kunaŭtoro, 1982) * ''Bankkonszolidáció, 1992-1994'' (1995) * ''Stabilitás Évkönyv 2008'' (kunaŭtoro, 2008) * ''Magyarország a változó világban'' (kunaŭtoro, 2015) * ''Age of Eurasia: future directions of knowledge, technology, money and sustainable geoeconomics'' (kunaŭtoro, 2021) == Fontoj == * [https://20szazadhangja.tk.hu/hu/dr-patai-mihaly biografio hungare kun foto kaj video] * [https://adatbazis.k-monitor.hu/adatbazis/cimkek/patai-mihaly biografio hungare kun foto] * [https://www.mnb.hu/a-jegybank/informaciok-a-jegybankrol/mnb-iranyitasa-es-ellenorzese/dr-patai-mihaly-eletrajza biografio hungare]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240120042416/https://www.mnb.hu/a-jegybank/informaciok-a-jegybankrol/mnb-iranyitasa-es-ellenorzese/dr-patai-mihaly-eletrajza |date=2024-01-20 }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Patai Mihaly}} [[Kategorio:Hungaraj bankistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} bhd44w101qbon8ux8mcp37ldtpbe64v 0 853341 9423950 9065656 2026-07-09T10:46:39Z Sj1mor 12103 9423950 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|priskribo=Portreto de Guillaume du Vair,<br> far de [[Frans Pourbus la juna]]}} '''Guillaume du VAIR''' (naskiĝinta la {{daton|17|3|1556}} en [[Parizo]], mortinta la {{daton|31|8|1621}} en [[Tonneins]]) estis [[francio|franca]] eseisto kaj politikisto. == Vivo == Vair farigis en 1584 parlamenta konsilisto kaj influis politikaj decidojn je la fino de la [[francaj religiaj militoj]]. En 1593 li jesis la agnoskon de [[henriko la 4-a (Francio)|Henriko la 4-a]] sur la reĝa trono se tiu ĉi konvertiĝus je [[katolikismo]]. Poste li diplomatis en [[Anglujo]] kaj estis guberniestro en [[Provenco]]. En 1617 Vair nomumiĝis episkopo kaj grafo de [[Lisieux]]. Verkis li plurajn eseojn, en kiuj li volis morale akordigi la moralon de antikva [[stoikismo]] kun kristanismo. Brilis lia stilo kiun imitis [[Renato Kartezio]] kaj [[Blaise Pascal]], grandaj filozofoj de la 17-a jarcento. ''De la constance et consolation des calamités publiques'' (1593) estis dialogo pri kredo en tempoj de malbono. Vair skribis ankaŭ fakaĵon pri la [[franca lingvo]]: ''De l'Éloquence françoise'' (Paris 1595). Amiko lia estis [[François de Malherbe]]. == Literaturo == * R. Radouant: ''Guillaume du Vair, l'homme et l’orateur''. 1908, 1970 * Günter Abel: ''Stoizismus und Frühe Neuzeit. Zur Entstehungsgeschichte modernen Denkens im Felde von Ethik und Politik''. Berlin / New York 1978 * [https://www.retrobibliothek.de/retrobib/seite.html?id=106055#Franz%C3%B6sische%20Litteratur "Französische Litteratur (Rechtswissenschaft, Beredsamkeit, Geographie, Philologie)".] Ĉe: ''Meyers Konversations-Lexikon'' 1885–1892, volumo 6, p. 613 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB-Portal|118528351}} * [https://www.britannica.com/biography/Guillaume-du-Vair informoj ĉe ''Encyclopædia Britannica''] * [https://web.archive.org/web/20060618030309/http://members.aol.com/OlivThill/duvair1.htm etbiografio de Olivier Thill] - kun interesaj citaĵoj el liaj verkoj * [https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bduvair.html Du Vair ene de la katolika hierarkio] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Vair, Guillaume du}} [[Kategorio:Francaj politikistoj]] [[Kategorio:Romkatolikaj episkopoj]] [[Kategorio:Francaj verkistoj]] [[Kategorio:Francaj advokatoj]] apdf2n15vfns87am11kaovwdjjdnyd8 0 854751 9423819 9411894 2026-07-09T05:48:12Z Sj1mor 12103 9423819 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = ES-VC |situo sur mapo = Hispanio Valencio |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} La '''Muzeo de Belartoj de Valencio''' ({{lang-es|'''Museu de Belles Arts de València'''}}) estas la plej granda [[artmuzeo]] en la urbo [[Valencio]], ĉefurbo de la [[Valencio (provinco)|samnoma hispana provinco]], kiu havas unu el la plej riĉaj kolektoj de antikvaj pentraĵoj en Hispanio. La muzeo estis kreita la 24-an de julio 1913. La kolekto estis bazita sur la pentraĵkolekto de la Reĝa Akademio de Belartoj de San Carlos (Valencia Akademio de Belartoj . Dum la venontaj cent jaroj kaj pli, la financo de la muzeo estis signife replenigitaj, kaj kelkaj valenciaj patronoj donacis aŭ testamentis al la muzeo kaj individuajn artaĵojn kaj tutajn artaĵkolektojn. La muzeo situas sur la bordoj de la malnova fluejo de la rivero [[Turia (rivero)|Turia]], nun parko. Ĝi situas en la 18 - ajarcenta konstruaĵo de la [[Seminario|Katolika Seminario]] nomita laŭ sankta [[Pio la 5-a]]. La konstruaĵo konsistas el du historiaj partoj - la seminario mem kaj la seminaria preĝejo. La [[fasado]] de la kvadrata konstruaĵo estas ornamita per du imponaj [[Turo|turoj]], la anguloj de la konstruaĵo estas kamparumitaj (rustikigitaj), la tegmento estas kronita per kontinua [[balustrado]] kun ornamadoj en la formo de masivaj [[Florpoto|florpotoj]] kaj buloj. La duonronda granda [[kupolo]] de la preĝejo estas kovrita kun bluaj ceramikaj [[Kahelo|kaheloj]], kaj estas pintita per alta [[Tamburo (arkitekturo)|tamburo]] kun pli malgranda kupolo. La muzeo estis loĝigita en tiu konstruaĵo post la fino de la [[Hispana Enlanda Milito]], ĉar la konstruaĵo de la Carmen Calzado Monaĥejo kiu antaŭe okupis ĝin estis tre difektita kiel rezulto de la batalado. Ĉiuj ekspozicioj estis malmuntitaj dum la Civita milito, kaj la pentraĵoj estis kaŝitaj en la keloj. La tiama direktoro, artkritikisto kaj kolektanto Manuel González Martí, kies nomo hodiaŭ portas la Valencian Ceramikan Muzeon, kiun li fondis, multe faris por savi la kolektojn de la muzeo kaj por ĝia postmilita restaŭrado. La Belarta Muzeo de Valencio havas riĉan kolekton de gotikaj [[Retablo|retabloj]] kaj antikvaj, gotikaj kaj renesancaj, inkluzive de lokaj, valenciaj religiaj pentraĵoj. La perloj de la kolekto de la muzeo estas "Johano la Baptisto ", penikoj de [[El Greco]], surĉevala portreto de Francisco de Moncado de [[Van Dyck]], "La Virgulino kaj Infano" de [[Pinturicchio]], "Memportreto" de [[Velázquez|Velazquez]], verkoj de Goya. Ĝenerale, la kolekto de la muzeo prezentas vizitantojn al la evoluo de eŭropa pentraĵo de la [[Mezepoko]] ĝis la komenco de la [[20-a jarcento|20a-jarcento]]. La kolekto de grafikaĵoj inkludas kolekton de verkoj de [[Giovanni Battista Piranesi|Piranesi]], sed la plej multaj el la grafikaĵoj estas en stokado ĉar [[sunlumo]] estas malutila al ili. En la muzeo vi povas ankaŭ vidi kelkajn antikvajn verkojn de [[Aplikataj artoj|aplikata arto]]. __TOC__ {{-}} == Galerio == <gallery> Dosiero:Museu_pius.jpg|Muzea konstruaĵo. Dosiero:Cupula_Museo_Bellas_Artes_de_Valencia_1.JPG|Muzea kupolo, vido de interne Dosiero:Museu_de_Belles_Arts_de_València,_gòtic.JPG|Gotika Salono. Dosiero:Interior_del_museu_de_Belles_Arts_de_València,_retaule_de_la_Puríssima_Concepció.JPG|Gotika pentraĵo Dosiero:San_Juan_Bautista_-_El_Greco_-_Lienzo_-_hacia_1600_-_1605.jpg|El Greco . " Johano la Baptisto " , ĉ. 1600-1605. Dosiero:Coecke01-800px.jpg|Peter Cook van Aelst . " Adoro de la Paŝtistoj ", ĉ. 1530. Dosiero:Bodas_místicas_del_Venerable_Agnesio.Joan_de_Joanes_03.jpg|Juan de Juanes . "La Mistika Fianĉiĝo de Sankta Agnesio", ĉ. 1553-1558. Dosiero:Retrats_femenins,_museu_de_Belles_Arts_de_València.JPG|Virinaj portretoj de la 19-a jarcento. Dosiero:Bargueño_-_Museo_de_Bellas_Artes_de_Valencia.JPG|Antikva kabineto , finita per bronzaj platoj kaj testudŝelaj platoj. Dosiero:Castell_de_la_Mota,_Darío_de_Regoyos,_Museu_de_Belles_Arts_de_València.JPG|Dario de Regoyos . "Kastelo de la Mota", 1909 Dosiero:Joaquin_Sorolla_Academia_del_natural.jpg|Joakimo Sorolla . Studo de vartistino, 1887 Dosiero:La_sega_de_l'arròs_a_l'albufera_de_València,_Antoni_Fillol_Granell,_Museu_de_Belles_Arts_de_València.JPG|Antonio Fillol Granell . "Kolektante rizon en la ĉirkaŭaĵo de Valencio ." </gallery> === Pentraĵoj === <gallery> Dosiero:Coronación_de_la_Virgen_en_presencia_de_San_Pedro_y_San_Pablo_(Museo_de_Bellas_Artes_de_Valencia).jpg|alternative=Coronación de la Virgen en presencia de San Pedro y San Pablo. Unknown master.|''Coronación de la Virgen en presencia de San Petro y San Pablo''. Nekonata majstro. Dosiero:San_Lucas_incorporado_al_Colegio_Apostólico,_del_Maestro_de_Villahermosa_(Museo_de_Bellas_Artes_de_Valencia).jpg|alternative=San Lucas incorporado al Colegio Apostólico. Unknown master.|''San Lucas incorporado al Colegio Apostólico''. Nekonata majstro. Dosiero:San_Lucas_recibiendo_de_la_Virgen_su_Verónica,_del_Maestro_de_Villahermosa_(Museo_de_Bellas_Artes_de_Valencia).jpg|alternative=San Lucas recibiendo de la Virgen su Verónica. Unknown master.|''San Lucas recibiendo de la Virgen su Verónica''. Nekonata majstro. Dosiero:Gonçal_Peris,_verònica.jpg|''Verònica''. [[Gonzalo Pérez]]. Dosiero:Taller-Vrancke-800px.jpg|alternative=The Flagellation. Vrancke van der Stockt.|La Flagelado. [[Vrancke van der Stockt]]. Dosiero:Sant_Jaume_i_Sant_Gil_Abat,_Joan_Reixac,_Museu_de_Belles_Arts_de_València.JPG|alternative=St James and St Giles Abad. Jacomart.|St James kaj St Giles Abad. Jacomart. Dosiero:Peris-Sarria-02.jpg|alternative=Altarpiece of Saints Ursula, Martin and Anthony. Gonzalo Pérez.|Retablo de Sanktuloj Ursula, Martin kaj Anthony. [[Gonzalo Pérez]]. Dosiero:Michiel_Coxie_-_Saint_Peter.jpg|alternative=St Peter. Michiel Coxie.|[[Petro (apostolo)|Sankta Petro]]. [[Michiel Coxie]]. Dosiero:Cristo_ante_Pilatos,_de_Francisco_de_Osona_(Museo_de_Bellas_Artes_de_Valencia).jpg|''Cristo ante Pilatos''. [[Francisco de Osona]]. Dosiero:Juan_de_Juanes_-_In_omnibus_operibus.jpg|alternative=Calavera (Memento Mori). Vicente Masip.|''[[Memento mori|Calavera (Memoraĵo Mori)]]''. [[Vicente Masip]]. Dosiero:Tríptico_de_la_Passión_Museo_de_Bellas_Artes_de_Valecia.jpg|alternative=Passion Triptych. Follower of Hieronymus Bosch.|Pasia [[Triptiko]]. Adepto de [[Hieronymus Bosch]]. Dosiero:Flagel·lació_(detall),_Hernando_Llanos,_Museu_de_Belles_Arts_de_València.JPG|alternative=Flagellation. Hernando de los Llanos.|Flagelado. [[Hernando de los Llanos]]. Dosiero:Maestro-Calzada01-800px.jpg|alternative=Presentation of the Virgin to the Temple. Calzada Master.|Prezento de la Virgulino al la Templo. majstro Calzada. Dosiero:Nicolau_Borràs,_Sant_Pere,_finals_sXVI_Cotalba.jpg|alternative=San Pedro. Nicolas Borras.|''[[Petro (apostolo)|San Petro]]''. [[Nicolas Borras]]. Dosiero:Qk-Joan-de-Joanes-Salvador.jpg|alternative=Christ the Saviour. Juan de Juanes.|Kristo la Savinto. [[Juan de Juanes]]. Dosiero:Coecke01-800px.jpg|alternative=The Adoration of the Shepherds. Pieter Coecke van Aelst.|La Adorado de la Ŝafistoj. [[Pieter Coecke van Aelst]]. Dosiero:Francisco_de_Borja.jpg|alternative=Madonna and Child with a Bishop. Pinturicchio.|Madonna kaj Infano kun Episkopo. [[Pinturicchio]]. Dosiero:Yañez-aparicion_de_cristo_a_su_madre-mba_valencia.jpg|alternative=Aparición de Cristo resucitado a la Virgen. Fernando Yanez de la Almedina.|''Aparición de Cristo resucitado la Virgen''. [[Fernando Yáñez de la Almedina]]. Dosiero:Qk-Maestro-de-Artes.jpg|alternative=Pietà. Master of Artes.|''[[Pietato (tipo de artaĵo)|Pietato]]''. majstro de Artes. Dosiero:Maerten01-800px.jpg|alternative=The Marriage of Tobias and Sarah. Circle of Maerten de Vos.|La Geedziĝo de Tobias kaj Sarah. Cirklo de Maerten de Vos. Dosiero:Bartolomé_Bermejo,_Mare_de_Déu_de_la_Llet,_Museu_de_Belles_Arts_de_València.jpg|alternative=Nursing Madonna. Bartolomé Bermejo.|Mamnutranta [[Madono]]. Bartolomé Bermejo. Dosiero:Virgen_de_la_Leche_con_el_niño_Jesús,_San_Juanito_y_un_Ángel,_del_círculo_de_Juan_de_Juanes_(Museo_de_Bellas_Artes_de_Valencia).jpg|alternative=Virgen de la Leche con el niño Jesús, San Juanito y un Ángel. Vincente Juan Macip.|''Virgen de la Leche trompo el niño Jesuo, San Juanito y un Ángel''. [[Vincente Juan Macip]]. Dosiero:Santa_Àgata_de_Massimo_Stanzione,_Museu_de_Belles_Arts_de_València.JPG|alternative=Saint Agata. Massimo Stanzione.|Sankta Agata. [[Massimo Stanzione]]. Dosiero:San_Sebastián_atendido_por_Santa_Irene_y_una_esclava_(Museo_de_Bellas_Artes_de_Valencia).jpg|alternative=Saint Sebastian tended by Saint Irene and a Maid. Matthias Stom.|Sankta Sebastian traktata de Sanktulino Irene kaj Domservistino. [[Matthias Stom]]. Dosiero:Yañez-resurrección-mba_valencia.jpg|alternative=Resurrección de Cristo. Fernando Yanez de la Almedina.|''Resurrección de Cristo''. [[Fernando Yáñez de la Almedina]]. Dosiero:Sant_Miquel_Arcàngel,_Miquel_Esteve,_Museu_de_Belles_Arts_de_València.jpg|alternative=St. Michael the Archangel. Miguel Esteve.|Sankta [[Ĉefanĝelo Miĥaelo|Miĥaelo la Ĉefanĝelo]]. [[:es:Miguel Esteve|Miguel Esteve]]. Dosiero:La_Magdalena,_de_Jerónimo_Jacinto_Espinosa_(Museo_de_Bellas_Artes_de_Valencia).jpg|alternative=Santa Maria Magdalena. Jerónimo Jacinto de Espinosa.|''[[Maria Magdala|Sankta Maria Magdalena]]''. [[Jerónimo Jacinto de Espinosa]]. Dosiero:Francisco_fernandez.jpg|''Saul atentando contra David''. [[Francisco Fernández]]. Dosiero:San_Juan_Bautista_-_El_Greco_-_Lienzo_-_hacia_1600_-_1605.jpg|alternative=Saint John the Baptist. El Greco.|Sankta John la Baptisto. [[El Greco]]. Dosiero:Diego_Velázquez_Autorretrato_45_x_38_cm_-_Colección_Real_Academia_de_Bellas_Artes_de_San_Carlos_-_Museo_de_Bellas_Artes_de_Valencia.jpg|alternative=Self Portrait. Diego Velázquez.|Memportreto. [[Diego Velázquez]]. Dosiero:Anthony_van_Dyck_-_Portrait_of_Francesc_de_Montcada.jpg|alternative=Equestrian portrait of Francisco de Moncada. Anthony van Dyck.|[[:es:Retrato ecuestre de Francisco de Moncada|Ĉevalrajda portreto de Francisco de Moncada]]. [[Antoon van Dyck|Anthony van Dyck]]. Dosiero:Marina_con_torre_y_barcas,_del_círculo_de_Jan_van_Goyen_(Museo_de_Bellas_Artes_de_Valencia).jpg|''Marina con torre y barcas''. [[Jan van Goyen]]. Dosiero:Orrente-martirio_santiago.jpg|alternative=Martyrdom of Saint James the Less. Pedro Orrente.|[[Jakobo la pli juna|Martiriĝo de Sanktulo Jakobo la pli juna]]. Petro Orrente. Dosiero:Martirio_de_San_Bartolomé,_de_Luca_Giordano_(Museo_de_Bellas_Artes_de_Valencia).jpg|''Martirio de San Bartolomé''. [[Luca Giordano]]. Dosiero:Embarcadero,_del_círculo_de_Adrien_Manglard_(Museo_de_Bellas_Artes_de_Valencia).jpg|alternative=Embarcadero. Circle of Adrien Manglard.|''Embarcadero''. Cirklo de [[Adrien Manglard]]. Dosiero:Gabriele.jpg|''[[Ĉefanĝelo Gabrielo|Arcángel San Gabriel]]''. José Camarón Bonanat. Dosiero:El_balancín.jpg|''[[:es:El balancín|El balancín]]''. [[Francisco de Goya|Francisco Goya]]. Dosiero:Retrato_de_Francisco_Bayeu,_por_Goya_1786.jpg|alternative=Portrait of Francisco Bayeu. Francisco Goya.|Portreto de Francisco Bayeu. [[Francisco de Goya|Francisco Goya]]. Dosiero:Ramon_Maria_Narvaez.jpg|alternative=Ramón María Narváez, primer duque de Valencia, Vicente López Portaña.|''Ramón María Narváez, enkonduko duque de Valencia'', [[Vicente López Portaña|Vicente López-Portaña]]. Dosiero:Joaquin_Sorolla_y_Bastida_1863_-_1923_Grupa_valenciana_Óleo_sobre_lienzo_200_5_x_187_cm_Museo_de_Bellas_Artes_de_Valencia.JPG|''Grupa valenciana''. [[Joaquín Sorolla]]. </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == * [http://museobellasartesvalencia.gva.es/ Muzeo de Belartoj de Valencio] {{PlurajLingvokodoj|es}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Artmuzeoj en Hispanio]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Informkesto mapligilo sen OSM-rilata ID sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Valencio]] im0q881n0hw3fs4n3ivknm7qr2k1c12 0 855450 9423522 9347243 2026-07-08T17:22:49Z Sj1mor 12103 9423522 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Acideco''' estas la kvalito de [[acido]]. Ĝi povas prezenti karakterizojn kiel acida gusto, elsendo de [[hidrogeno]], aŭ [[pH (kemia parametro)|pH]] malpli ol 7 (je 25 °C). La plej ofta skalo por kvantigi la acidecon aŭ la bazecon estas la pH, kiu aplikeblas nur por akva solvaĵo.<ref> Sánchez, David Ignacio Machuca; Torres, Miriam Hervás (30a de septembro 2014). [https://web.archive.org/web/20180123072434/https://books.google.es/books?id=-6anBAAAQBAJ&pg=PT124&dq=escala+m%C3%A1s+com%C3%BAn+para+cuantificar+la+acidez&hl=es&sa=X&ved=0ahUKEwjEsYepkuzYAhXDIlAKHSpjCBcQ6AEILjAB#v=onepage&q=escala%20m%C3%A1s%20com%C3%BAn%20para%20cuantificar%20la%20acidez&f=false Operaciones unitarias y proceso químico.] QUIE0108. IC Editorial. ISBN 9788416207039. Arkivita el originalo la 23an de januaro 2018. Konsultita la 22an de januaro 2018. </ref>​ Tamen, krom ĉe akvaj solvaĵoj eblas determini kaj kvantigi ankaŭ la acidecon de diversaj substancoj. Oni povas kompari, por ekzemplo, la acideco de la gasoj [[karbona dioksido]] (CO₂, acida), [[sulfura trioksido]] (SO₃, pli [[Forta acido|forte]] acida) kaj dinitrogeno (N₂, neŭtra). Krome, en likva [[amoniako]] la [[metalo|metala]] [[natrio]] estas pli baza ol [[magnezio]] aŭ [[aluminio]]. ==Referencoj== {{Referencoj}} {{-}} * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Acidez|revizio=155966405}} {{Projektoj|wikt=acideco}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kemiaj proprecoj]] [[Kategorio:Acido-baza kemio]] mdk7tunyfmapab6f8n7knexbxxybi3i 0 858703 9423753 8699433 2026-07-09T02:28:36Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423753 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} La '''Mina Konsila Grupo''' ({{Lang-en|'''Mines Advisory Group'''}}, akronime '''MAG''') estas internacie aktiva [[neregistara organizaĵo]] kiu purigas minojn, malpezajn armilojn kaj municiorestaĵojn en nunaj kaj iamaj konflikto- kaj krizaj lokoj. La asocio, bazita en [[Manĉestro]], estas financita ĉefe per donacoj kaj registara subteno <ref>{{Webarchiv|text=''About MAG''|url=http://maginternational.org/about/about-mag/|wayback=20110127111653|date=}}. Webseite der Mines Advisory Group. Abgerufen am 2. März 2011.</ref>. == Historio == Ĝi estis fondita en 1989 de iama inĝeniero en la [[Brita Armeo]] kaj lia frato kontraŭ la fono de la retiro de sovetiaj trupoj el [[Afganio]] (la [[soveta-afgana milito]]) <ref name="Maghistory">{{citation|url=http://www.maginternational.org/about/mags-history/|title=Mag's history|work=MAG international|accessdate=2009-04-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090302113800/http://www.maginternational.org/about/mags-history/|archivedate=2009-03-02}}</ref>. La du gefratoj volis labori por batali kaj malbari grundajn minojn en konfliktregionoj. Kunlabore kun diversaj NROj, la laboro disetendiĝis internacie en la sekvaj jaroj. En 1992, MAG helpis fondi la [[Internacia Kampanjo por la Malpermeso de Grundminoj|Internacian Kampanjon por Malpermesi grundminojn]]. Ĝis 2010, la organizaĵo estis kaj jam estis aktiva en 37 landoj <ref>[http://www.maginternational.org/where-we-work/ ''Where we work'']. Webseite der Mines Advisory Group. Abgerufen am 2. März 2011.</ref>. == Agadkampoj == La organizaĵo ĉefe forigas grundajn minojn kiuj estas aŭ estis direktitaj kontraŭ homoj aŭ veturiloj. Sed ĉiu eksplodema municio aŭ neeksplodiĝintaj eksplodiloj postlasitaj ankaŭ estas forigitaj. La forigo de [[Manpafilo|manpafiloj]] kaj [[Malpeza armilo|malpezaj armiloj]], kiel ekzemple [[Pistolo|pistoloj]], [[Fusilo|fusiloj]], [[Kontraŭtanka armilo|kontraŭtankaj armiloj]] aŭ [[raketo]] kaj mortero-bombokanonaj sistemoj kun [[kalibro]] de malpli ol 100 mm ankaŭ estas unu el la respondecaj kampoj de la MAG. La areoj de agado de la organizaĵo estas ĉie en la mondo. La Mina Konsila Grupo estas precipe aktiva en iamaj kaj nunaj krizaj areoj en [[Afriko]], [[Sudorienta Azio]] kaj [[Sudameriko]]. Sed [[Irako]] kaj la [[Gaza-strio]], ekzemple, ankaŭ estas areoj de agado. == Literaturo == * Human Rights Watch: ''Landmine Monitor Report'', [[:de:Spezial:ISBN-Suche/9781564323279|ISBN 978-1-56432-327-9]]. == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.maginternational.org/ MAG retejo] * [https://www.youtube.com/v/BSFt8H9PCNc&hl=en&fs=1 Oficiala MAGa filmo - ''Konflikta Retrovo''] * [https://web.archive.org/web/20080311153154/http://www.bombharvest.com/synopsis.html ''Bomba Rikolto''], filmo pri MAG * [https://web.archive.org/web/20120404061749/http://www.abdphoto.net/photographs/mines-advisory-group.html MAGaj fotoj de Quang Tri, Vjetnamio] * [https://www.flickr.com/search/?q=mines+advisory+group&m=text/, MAGaj fotoj de nunaj agadoj tutmonde.] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Internaciaj karitataj organizaĵoj]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1989]] [[Kategorio:Teraj minoj]] eicug6433f8svdmc1aeyac8nxw1br1h 0 862639 9423910 8689255 2026-07-09T09:42:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423910 wikitext text/x-wiki {{Informkesto premio |prikribo de bildo=Prezento de la '''World Travel Awards''' ĉe WTA-festo (2014) en [[Ekvadoro]] }} La '''Mondaj Premioj de Vojaĝo''' ({{lang-en|World Travel Awards}}, akronime '''WTA''') estis fonditaj en 1993 kaj estas prezentitaj ĉiujare kiel premio fare de la [[Londono|Londona]] [[Mayfair]]-bazita amaskomunikila firmao ''World Travel Awards Ltd.'' aljuĝita por rekoni elstarajn atingojn en ĉiuj ŝlosilaj sektoroj de la [[vojaĝo]], [[turismo]] kaj [[Gastama industrio|gastama industrioj]] tutmonde fare de la [[Monda Konsilio pri Vojaĝado kaj Turismo]] <ref>{{cite book|url=https://books.google.ca/books?id=DzvFWbOsiv0C&pg=PA289&dq=world+travel+awards&hl=en&sa=X&ei=VA3dVPHUGMOVyASlrIIY&ved=0CCkQ6AEwAg#v=onepage&q=world%20travel%20awards&f=false|title=Sustainability in the Hospitality Industry: Principles of Sustainable Operations|page=289|author1=Sloan, Philip|author2=Legrand, Willy|author3=Chen, Joseph C.|author4=Chen, Joseph S.|publisher=[[Routledge]]|year=2012}}</ref>. En la nomumoj partoprenas kelkaj miloj turismindustriaj profesiuloj de ĉiuj kontinentoj, kiuj laboras en agentejoj, [[Hotelo|hoteloj]], [[Flugkompanio|flugkompanioj]], turismaj centroj kaj aliaj turismaj institucioj. La voĉoj kaj premioj tiam estas aljuĝitaj fare de internacia [[ĵurio]] de turismaj fakuloj kaj kolegoj. La premioj estas donitaj kaj sur la tutmonda nivelo kaj sur la nivelo de dek internaciaj ĉefaj regionoj en ampleksa vario de kategorioj, inkluzive de hoteloj kaj aliaj loĝejoj, turismaj [[Vidindaĵo|vidindaĵoj]], [[Flugkompanio|flugkompanioj]], vojaĝagentejoj, [[Krozoŝipo (pasaĝera)|krozolinioj]], [[Safario|safariaj]] kompanioj, turismaj funkciistoj, festivaloj kaj okazaĵcellokoj, [[naturrezervejo]]j, [[Nacia parko|naciaj parkoj]], respondeca turismo ( [[ekoturismo]]) kaj multe pli <ref>{{cite news|author=Staff|url=http://www.inquisitr.com/1830809/cayman-islands-earns-world-travel-award-anticipates-2015-win/|publisher=Inquisitr|access-date=24 de junio de 2015|date=10 de febrero de 2015|title=Cayman Islands Earns World Travel Award, Anticipates 2015 Win}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240407091535/https://www.inquisitr.com/1830809/cayman-islands-earns-world-travel-award-anticipates-2015-win |date=2024-04-07 }}</ref>. La premioj ofte estas referitaj kiel la "[[Oskar-premio|Oskaroj]] de la vojaĝindustrio" <ref>{{cite magazine|url=https://www.forbes.com/sites/ceciliarodriguez/2019/06/16/summer-in-europe-best-beaches-islands-and-hotels-winners-of-world-travel-awards-2019/#40147d7846e9|magazine=Forbes|title=Summer In Europe: Best Beaches, Islands And Hotels, Winners Of World Travel Awards 2019|author=Cecilia Rodriguez|quote=Known as the Oscars of tourism, the World Travel Awards named Portugal for the third consecutive year as "Europe's Leading Tourist Destination"...}}</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Kultura turismo]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Turismo]] [[Kategorio:Premioj]] ibaq3dr24v346f11top4k00n2g7xcbw 0 874150 9423613 8773566 2026-07-08T18:10:34Z Sj1mor 12103 9423613 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | municipo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Trhové Dušníky | devena_nomo = | alia_nomo = | kategorio = municipo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Trhové Dušníky | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Trh.Dušniky.JPG | dosiero_priskribo = Trhové Dušníky - suma vido <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flag of Trhové Dušníky.gif | blazono = Coats of arms Trhové Dušníky.jpeg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Mezbohemia regiono | distrikto = Distrikto Příbram | municipo = Příbram | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = Litavka | rivero_tipo = | memorindaĵo = | memorindaĵo_noto = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | ŝoseo = | montaro = Brda montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Trhové Dušníky | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 450 | lat_d = 49 | lat_m = 42 | lat_s = 50 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 00 | long_s = 44 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 6.90 | areo_rondumo = 2 | areo_tipo = Katastro | areo_noto = Trhové Dušníky <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1321 | establita_tipo = Unua skribmencio | dato = | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 261 01 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = CZ020 | kodo_tipo = [[NUTS|NUTS 3]] | kodo1 = CZ020B | kodo1_tipo = [[NUTS|NUTS 4]] | kodo2 = CZ020B 598429 | kodo2_tipo = [[NUTS|NUTS 5]] <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 1 | libera_tipo = Katastraj teritorioj | libera1 = 1 | libera1_tipo = Partoj de municipo | libera2 = 1 | libera2_tipo = Bazaj setlejunuoj <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.trhovedusniky.cz/ www.trhovedusniky.cz] | commons = Trhové Dušníky | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Trhové Dušníky''' estas municipo en [[distrikto Příbram]] en [[Ĉeĥio]] proksimume 4 km norde de [[Příbram]]. Vivas ĉi tie {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} ({{WikidataLoĝantaroDato}}). {{Najbaraj municipoj}} == Historio == La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro [[1321]], en la pasinteco minado de [[arĝento]]. == Loĝantaro == {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} ==Memorindaĵoj== * Kapelo de La plej sankta Triunuo * Niĉa kapeleto de sankta Johano Nepomuka * [[Hereda ŝtolo de imperiestro Jozeso la 2-a|Erca minejo – hereda ŝtolo de imperiestro Jozeso la 2-a]] * Baroka kastelo post la jaro 1950 damaĝigita kaj en la jaro 1973 detruita * Baroka triflanka dia torturo == Pluaj fotoj == <gallery> Litavka TD.JPG|Rivero Litavka en Trhové Dušníky Sv.Trojice.JPG|Preĝejo de sankta Triunuo Kaple TD.JPG|Kapelo de sankta Johano Nepomuka </gallery> {{Municipoj de Mezbohemia regiono|Distrikto Příbram}} [[Kategorio:Municipoj en distrikto Příbram]] [[Kategorio:Vilaĝoj en distrikto Příbram]] [[Kategorio:Setlejoj en Brda montetaro]] kdgqmlyyaitbhwdt1sy310qctv4yoo7 0 875921 9423611 9383306 2026-07-08T18:09:58Z Sj1mor 12103 9423611 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font color="white"><big><big><b>Marcus Cluvius Rufus<br>(10-69)</b></font></big></big></span> |dosiero =Marcus Cluvius Rufus (17-53).png |priskribo =Kodekso pri Aleksandro la Granda, verkita per karolidaj literoj, Ilustrita kaj latine verkita manuskripto. |dato de naskiĝo =[[10]] |loko de naskiĝo = |dato de morto =[[69]] |loko de morto =[[Romo]], [[Italio]] | alma_mater = }} <big>'''Marko Kluvio Rufo (10-69)'''</big> estis romia konsulo, senatano, guberniestro kaj historiisto, kiu estas plurfoje menciata de [[Tacito]], [[Suetonio]], [[Kasio Diono]], [[Jozefo Flavio]] kaj [[Plutarko]]. Cluvius Rufus estis grava historiisto kies skribo kaj atestaĵo, kvankam nun perditaj, certe formis modernan komprenon pri la unua-jarcenta Romo. Li estis samtempulo de [[Kaligulo]], [[Klaŭdio]] kaj [[Nerono]], sed malmulto estas konata pri la amplekso de lia laboro krom ke ĝi rilatis al okazaĵoj dum la regado de tiuj imperiestroj. Cluvius estis unu el la ĉeffontoj por "Analoj" kaj "Historioj" de [[Tacito]], "La vivoj de la dekdu Cezaroj" de [[Suetonio]], "Antikvaĵoj de la judoj" de [[Jozefo]], "Paralelaj vivoj" de [[Plutarko]] kaj verŝajne por pli postaj historiistoj. ==La murdo de Kaligulo== Estas necerte ĉu Kluvio menciita de Flavio Jozefo povas esti identigita kun la historiisto. Jozefo registras konversacion kiu okazis en la teatro la 24-an de januaro, 41 p.K., baldaŭ antaŭ la murdo de imperiestro Kaligulo: “Tiam Vacinio, viro kunn senatana rango kaj iama pretoro, demandis Kluvio, iama konsulo, kiu sidis apud li, ĉu li aŭdis ion novan. Sed li parolis tiel zorge, ke neniu alia povis kompreni lin. Kluvio respondis, ke li nenion aŭdis kaj nun Vacinio flustris al li: 'Hodiaŭ, kara Kluvio, estos farata la spektaklo de la murdo de la tirano!' La manuskriptoj ne diras "Kluvio", sed prefere "Klujtos". Ĉar tia nomo ne estas konata, [[Theodor Mommsen]] suspektis ke Kluvio Rufo-on li volis diri. Gavin B. Townend (konkludis el la flustrita konversacio ke unu el tiuj implikitaj, supozeble Kluvio, eble raportis tiun scenon kaj tiris la troigan konkludon ke Kluvio ne devas esti prenita serioze kiel historiisto. Ĉiukaze, estas necerte ĉu tio rilatas al la historiisto mem aŭ eble lia patro. Eblas ke Jozefo nur anakronisme nomis Kluvio-on iama konsulo. ==La Heroldo de Nerono== Dum la regado de Nerono (54–68), Kluvio Rufo plenumis heroldajn servojn por la imperiestro. Suetonio raportas en la dua [https://www.jstor.org/stable/636569 Neronia Festivalo], en la somero de 65 ke post lia preludo la reganto faris la iaman konsulon Kluvio Rufo proklami ke li nun kantos "Niobon". Kasio Diono registras ke dum la vojaĝo de Nerono al Grekio en 67, Kluvio Rufo akceptis tiun funkcion en ĉiu urbo kie Nerono partoprenis en artaj konkursoj kaj postulis la servojn de heroldo. Citaĵo pri lia historia verko, transdonita de Plutarko, atestas la okupitecon de Kluvio kun la teatro: “Kial la romianoj nomas la dioniziajn artistojn histrionoj? Ĉu estus tiu la kialo raportita de Kluvio Rufo? Ĉar li klarigas ke en tre antikvaj tempoj, sub la konsulejo de Gaius Sulpicius kaj Licinius Stolo [361 a.K.] pest-simila malsano ekestis en Romo kaj mortigis ĉiujn krom unu viron kiu aperis sur la scenejo. Sekve, laŭ peto de la romianoj, venis multaj gravaj artistoj el Etrurio, el kiuj la plej distingitaj kaj la plej longe sukcesaj en siaj teatroj portis la nomon 'Hister'; kaj tial ĉiuj aktoroj nomiĝas histrionoj omaĝe al li.” ==Guberniestro de Hispanio== La amikeco de Kluvio Rufo kun Nerono estis neniu kialo por lia posteulo Galba (imperiestro ekde la 1-a de aprilo ĝis la 8-a de junio, 68) por sendi lin kiel guberniestro al la provinco de Hispania Tarraconensis. En tiu kunteksto, Tacitus mencias Kluvio kiel "elokventan viron, bone sperta en aferoj de paco, sed daŭre neeksperta pri milito." La trairejo estas koruptita en la Tacitus-manuskriptoj ("Corruptela"), sed la teksto, jam ne povas esti rekonstruita, eble en la plej bona kazo disponigi kontraston inter la armea kaj civila talentoj de Kluvio . Post la murdo de Galba (la 15-an de januaro, 69), li montris lojalecon al la lastatempe proklamita imperiestro Otho kaj faris liajn legiojn ĵuri omaĝon al la eksa imperiestro. Tacito raportas ke Oto antaŭ nelonge sendis rekomendleteron al Kluvio Rufo kiam li sciis ke Rufo deturnis sin de li kaj turnis sin al la nova kandidato por la trono, [[Vitelio]]. Plutarko citas trairejon de la historia laboro de Rufo, laŭ kiu Oto aldonis la kromnomon "Nero" al sia propra nomo en la imperiaj identigiloj por la oficialaj leterportistoj. Tamen li rapide retiris tion, kiam li rimarkis, ke la politika elito kondamnis ĉi tiun rimedon. Dume, Lucceius Albinus, guberniestro de la du nordafrikaj provincoj Mauretania Caesariensis kaj Mauretania Tingitana, minacis Hispanion ĉar li daŭre subtenis la kandidaton por la trono Oto kaj volis vastigi sian propran influkampon. Kluvio Rufo tiam ordonis al la [https://www.livius.org/articles/legion/legio-x-gemina/ Legio X Gemina] marŝi al la suda hispana marbordo kaj doni la impreson ke la soldatoj volis transiri al Afriko. En la sama tempo, centestroj estis senditaj al Maŭretanio por alporti la maŭrojn vivantajn tie al la flanko de Vitelio kaj por miskreditigi Lucceius Albinus. Kiam Vitelio iĝis la sola reganto pro la memmortigo de Oto en aprilo 69, Kluvio trovis sin sur la flanko de la venkinto denove. Tamen, la ripetaj ŝanĝoj de la partio de Kluvio Rufo ankaŭ levis dubojn pri lia lojaleco. Kontribuanta faktoro estis ke dum la turbula periodo de la Kvar Imperiestroj en la jaro 69 p.K., li ŝajne kreis oficialajn dokumentojn en kiuj li tute preterlasis la imperian nomon, verŝajne por ke li ne estus poste suspektita je lojaleco al imperiestro kiu poste estus detronigita de potenco. Tamen, la imperia liberiginto Hilario interpretis tion signifante ke li volas eviti imperian regadon kaj establi sian propran sferon de potenco en Hispanio. Hilario tiel denuncis Kluvio Rufo al Vitelio kaj ankaŭ interpretis laŭe kelkajn pasaĵojn en siaj paroladoj. Por savi sin kaj sian reputacion, Kluvio rapide iris al Vitelio, kiu ĵus forlasis Lugdunum (nuntempa Liono). Lia apero antaŭ la reganto estis tiel sukcesa ke Hilario estis punita, sed Kluvio estis akceptita en la akompanantaron de Vitelio. Tamen, Kluvio ankaŭ retenis la provincon de Hispanio, kiun li poste administris en la foresto de Hilario. Eĉ post kiam Vitelio estis venkita kelkajn monatojn pli malfrue fare de la nova [[tronpostulanto]] al la trono, Vespaziano, Kluvio retenis sian altan reputacion. Tacito raportas en parolado en la Senato per kiu Gaius Helvidius Priscus provis politike flankenmeti Titus Clodius Eprius Marcellus komence de 70 pro lia proksimeco al la antaŭa imperiestro Nerono. Pro tio Helvidius komparis lin precipe kun Kluvio Rufo, kiu estis same riĉa kaj talenta kiel oratoro, sed - male al Epiro - neniam faris ion ajn al neniu sub la komando de Nerono. Per tiu ĉi parolado li inspiris multajn senatanojn atingi ilian celon, eĉ se la akuzito estis finfine savita pro siaj bonaj rilatoj kun Vespaziano. ==La Historiisto== La dato de morto de Kluvio Rufo estas nekonata. Li verŝajne nur kompletigis sian historian laboron sub Vespaziano. Se li estis fakte jam konsulo en 41, li plej verŝajne mortus sub ĉi tiu imperiestro. La fragmentoj estas kolektitaj en "La Fragmentoj de la Romiaj Historiistoj. ==Periodo de la Historio de Kluvio == Estas polemika kiun periodon la historia verko de Kluvio Rufo kovris. Ĝia komenco estas precipe necerta, sed ĝi eble kovris almenaŭ la tutan regadon de Klaŭdio (41–54). Tamen, estas ankaŭ eble ke la detala raporto pri la murdo de Kaligulo, kiu estis transdonita fare de Jozefo, devenas el Kluvio. Estas ankaŭ neklare en kiu tempo la historia laboro finiĝis. La supozoj intervalas ekde la morto de Nerono aŭ la fino de la jaro 68 (Gavin B. Townend) ĝis la morto de Vitelio (Mommsen) kaj la morto de la imperiestro Vespaziano. Tamen, Kluvio verŝajne ne kovris la finon de la jaro 69. ==Taksado kiel historiisto== Ekde la signifa studo de Theodor Mommsen, Kluvio Rufo estas konsiderita "bonega fonto" kaj la ĉeffonto por la priskribo de Tacito el la Nerona periodo. Plutarko citas lin kaj Suetonio kaj Kasio Diono ankaŭ referencis al la historiisto. Lia alta pozicio permesis al li akiri profundan komprenon pri la okazaĵoj de sia tempo: "viro kiu sciis ĉion kion li faris" (Schmal). Lia elokventeco estis senkontesta. En du lokoj Tacito klarigas ke lia raporto estas bazita sur la informoj disponigitaj fare de Kluvio Rufo, kiu en ambaŭ kazoj konsentas kun aliaj historiistoj, dum li - Tacito - konsideras la malsamajn informojn de Fabius Rusticus kiel malpli kredindaj. Unuflanke, li skribis ke la pretoria prefekto Sextus Afranius Burrus mallonge falis en malfavoron kun Nerono en 55, kaj aliflanke, ke Nerono delogis sian patrinon Agrippina la Juna kaj ne inverse. En letero, Plinio la Juna raportas konversacion inter Kluvio Rufo kaj Lucius Verginius Rufus (14-97), kiu elstarigas la senkondiĉan lojalecon de Kluvio Rufo al la fonto kaj amo pro vero: “Nur unu fojon li [Verginius] sukcesis raporti pri siaj aferoj en mia ĉeesto, nome kiam Kluvio diris al li: 'Vi scias, Verginius, kian objektivecon oni ŝuldas al la verkado de historio. Do bonvolu pardoni min, se vi legas ion en mia historio malsame ol vi volas. Tiam Verginio rediris: "Ĉu vi ne scias, Kluvio, ke mi faris tion, por ke vi povu skribi tion kion vi volas?" ==Vidu ankaŭ== {{Div col|cols = 3}} * [[Salustio]] (86 a. K. -35 a. K.) * [[Klaŭdio]] (10 a. K. - 54 p. K.) * [[Galbo]] (3 a. K. - 69 p. K.) * [[Kaligulo]] (12-41) * [[Vitelio]] (15-69) * [[Vespaziano]] (18-79) * [[Oto]] (32-69) * [[Jozefo Flavio|Jozefo]] (37-100) * [[Nerono]] (37-68) * [[Plutarko]] (46-100) * Fabius Rusticus (54-118) * [[Tacito (verkisto)|Kornelio Tacito]] (55-117) * Lucceius Albinus (m. 69) guberniestro kaj prokuroro de la [[Judeo (romia provinco)|Judeo]] * [[Plinio la Juna]] (61-113) * Titus Flavius Sabinus (m. 69 p. K.) frato de la Imperiestro [[Vespaziano]] * [[Suetonio]] (70-140) * Gaius Helvidius Priscus (m. 75), romia stoika kaj filozofo * Titus Clodius Eprius Marcellus (m. 79) romia senatano * [[Lucius Flavius Arrianus]] (86-160) * Publio Nigidio Figulo (98 a. K. - 45 a. K.) * [[Kasio Diono]] (155-235) {{Div col end}} == Referencoj == {{referencoj|3}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 10]] [[Kategorio:Mortintoj en 69]] [[Kategorio:Mortintoj en Romo]] [[Kategorio:Romiaj historiistoj]] [[Kategorio:Romiaj kronikistoj]] [[Kategorio:Romiaj militistoj]] [[Kategorio:Romiaj senatanoj]] j1hjryk2i92jfd0159mckbemm4ar01u 0 882128 9423626 9407985 2026-07-08T19:07:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423626 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto}} '''Michal ROVNER''' ({{Lang-he|מיכל רובנר}}; naskita 1957), ankaŭ konata kiel '''Michal Rovner''' Hammer, estas israela [[nuntempa artisto]], [[fotisto]], [[kinisto]] kaj videartisto <ref>{{Cite web|url=https://museum.imj.org.il/artcenter/newsite/en/?artist=Rovner,%20Michal&list=R|title=Artists: Michal Rovner (Hammer)|website=Information Center for Israeli Art, The Israel Museum, Jerusalem|access-date=2020-03-10}}</ref>. Rovner estas internacie konata kun ekspozicioj ĉe gravaj muzeoj, inkluzivanta la [[Luvro|Louvre]] (2011) kaj la [[Muzeo Whitney de Usona Arto]] (2002) <ref>{{Cite news|url=https://www.haaretz.com/1.5017031|title=In a Field of Her Own|date=2011-05-27|work=Haaretz|access-date=2020-03-10|language=en|quote=Michal Rovner is probably the best known Israeli artist in the world, a status set to be enhanced by 'Histories,' a colossal new exhibition at the Louvre.}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210506224310/https://www.haaretz.com/1.5017031 |date=2021-05-06 }}</ref>. En [[2006]], ŝia artaĵo '''''loko 1''''' estis vendita por {{Unuo|850000}} USD, la plej multekosta [[artverko]] vendita de israela artisto. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://web.archive.org/web/20160304042738/http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/artists/bios/3812 Guggenheim: Michal Rovner] * Video: [https://www.youtube.com/watch?v=kc3m5sRRnq0 MICHAL ROVNER - NUNA / Ruhrtriennale 2012] intervjuo de Ruhrtriennale ĉe YouTube {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Rovner, M}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1957]] [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Israelaj artistoj]] [[Kategorio:Kavaliroj de la Federacia Meritkruco (Germanio)]] [[Kategorio:Ordeno de Artoj kaj Literaturo (Francio)]] 7nsbqs3qyvgidreksgivlazuv0ci9hk 0 884710 9423338 9333257 2026-07-08T12:40:34Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423338 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=IL|situo sur mapo=Jerusalemo|zomo=13}} '''Merkaz HaRav''' (oficiale, {{Lang-he|מרכז הרב - הישיבה המרכזית העולמית}}, "La Centro de Rabeno [Kook] - la Centra Universala Jeŝivo" <ref>{{cite web|url=http://www.mercazharav.org/about.htm|title=Yeshivat Mercaz HaRav Israeli Site|publisher=Yeshivat Mercaz Harav|access-date=2012-05-08|archive-date=2015-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150122223450/http://www.mercazharav.org/about.htm|url-status=dead}}</ref>) estas [[Cionismo|naci-religia]] [[jeŝivo]] en [[Jerusalemo]], fondita en 1924 de la [[Aŝkenazoj|ashkenaza]] [[Ĉefrabeno de Israelo|Ĉefrabeno]] [[Abraham Isaak Kook]] kaj post lia morto ĝi estis renomita en lia honoro en 1935 <ref>{{cite web|url=http://ded213eams.maximumasp.com/Item/24350/Central_Universal_Yeshiva_Merkaz_Harav/|title=Central Universal Yeshiva Merkaz Harav|publisher=Virtual Judaica|access-date=2018-07-24|archive-date=2018-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180724032455/http://ded213eams.maximumasp.com/Item/24350/Central_Universal_Yeshiva_Merkaz_Harav/|url-status=dead}}</ref><ref name="about2">{{cite web|url=http://www.mercazharav.org/about.htm|title=About Yeshivat Mercaz HaRav|publisher=Friends of Mercaz Harav|access-date=2012-05-08|archive-date=2015-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150122223450/http://www.mercazharav.org/about.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="mercaz2">{{cite web|url=http://www.mercazharav.org.il/?pg=11|title=About the Yeshiva|publisher=Mercaz Harav|language=he}}</ref>. [[Dosiero:Mercaz_HaRav_(21).JPG|eta|maldekstre|[[Betmidraŝo]] en Merkaz HaRav]] Laŭ la israela Ekstera Ministerio, Yeshiva Merkaz HaRav estas la gvida ([[Flagŝipo|flagŝipa]]) naci-religia jeŝivo en Israelo, kun centoj da studentoj. Inter ĝiaj miloj da diplomiĝintoj estas elstaraj politikistoj, altrangaj rabenoj kaj IDF- oficiroj <ref name="haaretz2">{{cite news|url=http://www.haaretz.com/news/mercaz-harav-the-flagship-of-national-religious-yeshivas-1.240887|title=Mercaz Harav - the flagship of national-religious yeshivas|first=Yair|last=Sheleg|date=March 7, 2008|newspaper=haaretz}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170403003831/http://www.haaretz.com/news/mercaz-harav-the-flagship-of-national-religious-yeshivas-1.240887 |date=2017-04-03 }}</ref>. La graveco de la yeshiva pliiĝis post la [[Sestaga Milito]]. Post la [[Milito de Jom Kippur]], la gvidantoj de la movado [[Guŝ Emunim]] (la iniciato de juda setlejado en [[Cisjordanio]]) havis ĝian ideologian bazon en tiu instituto. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://mercazharav.org.il/en/front-page/ Oficiala retejo] {{PlurajLingvokodoj|en}} * [http://www.mercazharav.org.il Oficiala retejo] ({{PlurajLingvokodoj|he}}) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Judaj lernejoj]] [[Kategorio:Jeŝivoj en Israelo]] fqumre93r8ks9jbq4d48mvr25jx0z1e 0 888047 9423669 9390297 2026-07-08T20:24:32Z Sj1mor 12103 9423669 wikitext text/x-wiki {{Informkesto konstruaĵo|regiono-ISO=DE-BY|tersituo=Centra Coburg/Coburg|zomo=14}} [[file:Nikolaus Coburg innen.jpg|eta|altarejo]] '''Kapelo Sankta Nikolao''' (germane: ''St.-Nikolaus-Kapelle'') estas kirko de la [[prakatolika Eklezio|prakatolikoj]] en [[coburg|Koburgo]] (Germanujo, Ketschendorfer Straße 30). En la kuro de la tempo ĝin utiligis kvar kristanaj konfesioj kaj la juda komunumo. == Konstruhistorio == La konstruaĵo estis farita en 1442 ĉe la vojo disde Koburgo al (la nun koburga kvartalo) Ketschendorf krom [[lepro|leprejo]] en 1336 starigita. Funkcio ĝi estis do en la servo de lepruloj estante sub la patroneco de [[Nikolao de Mira]]. En 1618/19 ĝi ricevis novan tegmentan trabaron.<ref>Saskia Hilski: "Die Entwicklung der Dachtragwerke in der Stadt Coburg bis zum 30jährigen Krieg." Ĉe: ''Jahrbuch der Coburger Landesstiftung'' 60 (2016), p. 65-66</ref> En 1649/50 estis barokiĝo per munto de nova altaro kaj ligna kasona plafono. En 1706 suprenmetiĝis [[firstotureto]] kun [[bulba kupolo|italstila spajro]]. Kiam gastis judoj, la [[altaro]] alifariĝis en 1874 je [[toraujo]]; en 1876 pligrandiĝis la porvirina galerio kaj en 1888 estis forigitaj la predikejo kaj la sakristio. En 1910 la juda komunumo prenis la planojn de la koburga ĉefkonstruisto [[Max Böhme]] por alkonstruigi ĉe la gabla flanko (por anstataŭo de ligna antaŭhalo de 1888) eron duetaĝan kaj kvinflankan kun oblikvigitaj anguloj kaj [[groptegmento]]. La galerio etendiĝis okcidenten kaj ricevis aldonan eksteran ŝtuparon norde. Krome niĉoj estis aranĝitaj teretaĝe kaj galerie por havigi pli da sidlokoj. Tiel oni atingis la sumon de 230 sidlokoj.<ref>Hubert Fromm: ''Die Coburger Juden – Geschichte und Schicksal''. Evangelisches Bildungswerk Coburg e.V. und Initiative Stadtmuseum Coburg e.V., dua eldono, Coburg 2001, ISBN 3-9808006-0-1, p. 330-331</ref> Fine de la 1960-aj jaroj oni plikurtigis la flankajn galeriojn dume ja konserviĝis la orgena galerio. Ekstere de la ĥoreja cimaturo estas dek [[ĉevrono]]j de la tegmentaro, kiujn [[dendrokronologio]] datumigis en la jarojn 1618/19. La selotegmento havas [[spano (arkitekturo)|spanojn]] de ĉirkaŭ 7,7 metroj, altecon de 6,2 metroj, longecon de 13,3 metroj kaj inklinon de ne tute 59 gradoj. La blanke ŝmirita, masiva konstruaĵo estas longa (sen antaŭhalo) je 18 metroj kaj larĝa je 6 metroj: ĝi havas halegon kaj sesflankajn altarejon kun tri ogivarkaj fenestroj.Paul Lehfeldt kaj Georg Voß:<ref>[https://digitalesammlungen.uni-weimar.de/viewer/image/PPN632584440/446/LOG_0075/ ''Bau- und Kunstdenkmäler Thüringens''] - kvara volumo, Verlag Gustav Fischer, Jena 1907, p. 324</ref> Ene estas i.a. okagula, baroka [[baptujo]] kaj malfrugotikajn freskojn ĥoreje (makovro en 1947). La uesta portalo havas supre de profilkadon medalonon kun girlandoj kaj [[abundokoro]]j kaj enskriba kartoĉo kun apenaŭ legeblaj hebreaj literoj tekstantaj ''Jen la pordo al Dio''. == Uzoj == Post [[Reformacio]] la kapelo malkatolikiĝis. Dum la unua duono de la 17-a jarcento ĝi estis intertempe tombeja kirko kaj dum la 18-a jarcento liturgiaĵoj en ĝi tute ĉesis. En 1806 duko [[Ernesto la 1-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao)]] permesis al la [[katolika Eklezio|katolikoj]] festi ene [[meso (diservo)|sanktajn mesojn]]. Post konstruo de la granda [[preĝejo Sankta Aŭgusteno (Koburgo)|Aŭgusteno-preĝejo]], la katolikoj forlasis la ĉi lokon. Inter 1873 kaj 1932 la tuto estis [[sinagogo]]. Sekvante petskribon de ĉefurbestro [[Franz Schwede]] la urbaj konsilianoj decidis en septembro 1932 ne plu longigi la lukontrakton. En marto 1933 la sinagogo fermiĝis kaj ĝis 1936 la judoj devis pagi 6000 markojn por restaŭradoj. Ĝis novembroj okazis la preĝejkunvenoj de ili en la privata domo de la predikisto Hermann Hirsch (Hohe Straße 30). Post la sinagogo je [[seßlach|Seßlach-Autenhausen]] (en 1928 jam) temis pri la dua sinagogo en tuta Germanujo kies funkcio ĉesis pro nazia influo antaŭ ties potencakirko en januaro 1933.<ref>Lothar Hofmann: ''Denkmale Region Coburg – Neustadt – Sonneberg: Orte der Einkehr und des Gebets. Historische Sakralbauten. Ein Führer durch die Kirchen der Landkreise Coburg und Sonneberg'', p. 34</ref> Ĝis sendependaj evangeliaj kristanoj uzis la kapelon en 1945, la nedetruita kapelo restis senfunkcia. En 1961 la [[baptismo|baptismaj]] kristanoj translokis siajn edifajn kunvenojn al propra, pli vasta ejo. Ekde 1962 gastas ĉi tie la prakatolikoj. Tamen posedanto de la Nikolao-ejo estas daŭre la urbo Koburgo. == Literaturo == * Hubert Fromm: ''Die Coburger Juden – Geschichte und Schicksal''. Evangelisches Bildungswerk Coburg e.V. und Initiative Stadtmuseum Coburg e.V., dua eldono, Coburg 2001, ISBN 3-9808006-0-1 * Lothar Hofmann: ''Denkmale Region Coburg – Neustadt – Sonneberg: Orte der Einkehr und des Gebets. Historische Sakralbauten. Ein Führer durch die Kirchen der Landkreise Coburg und Sonneberg''. Verlag Gerätemuseum des Coburger Landes, Ahorn 2007, ISBN 3-930531-04-6 * Peter Morsbach, Otto Titz: ''Stadt Coburg. Ensembles-Baudenkmäler-Archäologische Denkmäler''. Denkmäler in Bayern. Band IV.48. Karl M. Lipp Verlag, München 2006, ISBN 3-87490-590-X == Eksteraj ligiloj == {{commonscat}} * [https://www.alt-katholisch.de/unsere-gemeinden/gemeinde-coburg-startseite/ hejmpaĝo de la prakatolikoj koburgaj] * [http://www.alemannia-judaica.de/coburg_synagoge.htm historio de la koburga sinagogo] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Konstruaĵoj en Coburg]] [[Kategorio:Pereintaj sinagogoj]] [[Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Nikolao|Koburgo]] [[Kategorio:Prakatolika Eklezio|Coburg]] bv39oof1dfabesz7ih0ta8ggtkbbdp6 4 893281 9423849 9420776 2026-07-09T07:09:26Z ListeriaBot 119734 Wikidata list updated [V2] 9423849 wikitext text/x-wiki Tiu ĉi paĝo montras liston kun artikoloj kun pli ol 60 artikoloj en vikipedioj, sed sen artikolo en la esperanta vikipedio. La tabelo baziĝas sur la informpeto en la nederlanda paĝo [[:nl:Wikipedia:Artikelen in veel andere talen maar niet in het Nederlands]] . == Fonto de la datumoj == Jen la baza [https://query.wikidata.org/#SELECT%20%3Fitem%20%3FitemLabel%20%3FitemDescription%20%3Fsitelinks%0AWITH%0A%7B%0A%20%20SELECT%20%3Fitem%20%3Fsitelinks%0A%20%20WHERE%0A%20%20%7B%0A%20%20%20%20%3Fitem%20wikibase%3Asitelinks%20%3Fsitelinks.%0A%20%20%20%20hint%3APrior%20hint%3ArangeSafe%20true.%0A%20%20%20%20FILTER%20%28%3Fsitelinks%20%3E%2060%20%29%0A%20%20%20%20MINUS%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279%2a%20wd%3AQ17379835.%20%7D%20%23%20nur%20en%20la%20%C4%89efa%20nomspaco%0A%20%20%20%20MINUS%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279%2a%20wd%3AQ4663903.%20%7D%20%20%23%20sen%20portaloj%0A%20%20%20%20MINUS%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279%2a%20wd%3AQ39911.%20%7D%20%23%20sen%20jardekoj%0A%20%20%20%20MINUS%0A%20%20%20%20%7B%0A%20%20%20%20%20%20%3Farticle%20schema%3Aabout%20%3Fitem.%0A%20%20%20%20%20%20%3Farticle%20schema%3AisPartOf%20%3Chttps%3A%2F%2Feo.wikipedia.org%2F%3E.%0A%20%20%20%20%7D%0A%20%20%7D%0A%7D%0AAS%20%25sub%0AWHERE%0A%7B%0A%20%20INCLUDE%20%25sub%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%0A%20%20%20%20%3Fitem%20rdfs%3Alabel%20%3FitemLabel.%0A%20%20%20%20FILTER%28LANG%28%3FitemLabel%29%20%3D%20%22eo%22%29%0A%20%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%0A%20%20%20%20%3Fitem%20schema%3Adescription%20%3FitemDescription.%0A%20%20%20%20FILTER%28LANG%28%3FitemDescription%29%20%3D%20%22eo%22%29%0A%20%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20DESC%28%3Fsitelinks%29%0ALIMIT%20400 Wikidata Query] (aŭ informpeto). Klaku al ▶️ por vidi la rezulton. La informpeto montros ĉiuj artikoloj kun pli ol 60 artikoloj en vikipedioj, sed sen artikolo en la esperanta vikipedio. (sen [[:Kategorio:Vikipedio:Portaloj|Portaloj]] kaj sen [[:Kategorio:Jardekoj|Jardekoj]]) == Kiel uzi la tabelojn == Ne ĉiu linio en la tabulo bezonas novan artikolon. Ekzemple ofte estas du artikoloj pri la sama temo (ekzemple la scienca nomo kaj la ordinara nomo) kaj unu de la du jam ekzistas. Tiam krei alidirekton ofte jam sufiĉas. (vidu [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Sitelinks_to_redirects Wkidata:Sitelinks_to_redirects]) La nomoj estas nuraj proponoj kaj venas el vikidatumo. Vi povas kaj ofte devas uzi alian titolon. Kiam la ruĝa ligilo enhavas Q-nombron, (ekzemple "'''Ekzemplo (Q14944328)'''" ) tiam tio signifas, ke la nomo de la paĝo ekzistas dufoje por malsamaj temoj kaj la alia temo jam havas artikolon. Oni povas solvi tion tiel: * oni povas krei duan artikolon kun alia nomo * oni povas krei alidirekton kaj konektigi la alidirekton al la vikidatuma objekto * oni povas ŝanĝigi la esperantan nomon en la vikidatuma objekto == Listoj laŭ temoj == {{Kolumnoj|* [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Esperantistoj|Esperantistoj]] * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Urboj|Urboj]] * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Lingvoj|Lingvoj]] * [[Vikipedio:Listo de artikoloj kiuj ekzistas en multaj lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio/Aŭtoroj|Aŭtoroj]] |nombro=2}} === Iloj === * https://not-in-the-other-language.toolforge.org/ - kreu proprajn listojn uzante kategoriojn == Listo de 400 artikoloj kiuj ekzistas en pli ol 60 lingvoj kaj forestas en la esperanta Vikipedio == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?itemLabel ?itemDescription ?sitelinks WITH { SELECT ?item ?sitelinks WHERE { ?item wikibase:sitelinks ?sitelinks. hint:Prior hint:rangeSafe true. FILTER (?sitelinks > 60 ) MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q17379835. } # nur en la ĉefa nomspaco MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q4663903. } # sen portaloj MINUS { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q39911. } # sen jardekoj MINUS { ?article schema:about ?item. ?article schema:isPartOf <https://eo.wikipedia.org/>. } } } AS %sub WHERE { INCLUDE %sub OPTIONAL { ?item rdfs:label ?itemLabel. FILTER(LANG(?itemLabel) = "eo") } OPTIONAL { ?item schema:description ?itemDescription. FILTER(LANG(?itemDescription) = "eo") } } ORDER BY DESC(?sitelinks) LIMIT 400 |columns=label:nomo (propono),description:priskribo,item:vikidatuma ero,?sitelinks:nombro de ligiloj |thumb=200 |links=red |summary=200 plej kunligitaj elementoj }} {| class='wikitable sortable' ! nomo (propono) ! priskribo ! vikidatuma ero ! nombro de ligiloj |- | [[Sylheti]] | hindarja lingvo | [[:d:Q2044560|Q2044560]] | 201 |- | [[Paltoga]] | vilaĝo en Rusio | [[:d:Q23520|Q23520]] | 144 |- | [[Paramore]] | usona rokmuzika bando | [[:d:Q473466|Q473466]] | 143 |- | [[delfeno]] | familio de maraj kaj riveraj mamuloj | [[:d:Q7369|Q7369]] | 129 |- | [[Surao de la Malfermanta]] | la unua surao de la Korano | [[:d:Q219669|Q219669]] | 121 |- | [[enigmo]] | Tasko, kiu devas esti solvita per pensado | [[:d:Q47054|Q47054]] | 118 |- | [[Cicer arietinum]] | genro | [[:d:Q81375|Q81375]] | 117 |- | [[fragario]] | genro | [[:d:Q745|Q745]] | 117 |- | [[nasko]] | forpuŝo de ido(j) for de la utero | [[:d:Q14819852|Q14819852]] | 112 |- | [[potenco (sociologio)]] | kapablo influi la konduto de aliuloj | [[:d:Q25107|Q25107]] | 109 |- | [[Lens culinaris]] | specio | [[:d:Q131226|Q131226]] | 107 |- | [[ĉin-japana skribo]] | uzo de ĉin-devena skribsistemo por skribo de japana lingvo | [[:d:Q82772|Q82772]] | 105 |- | [[Surao de la Bovino]] | la dua kaj la plej longa surao de la Korano | [[:d:Q219675|Q219675]] | 104 |- | [[Ricino]] | specio | [[:d:Q155867|Q155867]] | 102 |- | [[gvidado-estreco]] | kapablo de individuo aŭ organizo gvidi aliajn individuojn, teamojn aŭ tutajn organizojn | [[:d:Q484275|Q484275]] | 102 |- | [[usona prezidenta baloto de 2020]] | baloto | [[:d:Q22923830|Q22923830]] | 100 |- | [[Oryctolagus cuniculus]] | specio de mamulo | [[:d:Q25851|Q25851]] | 100 |- | [[hepatito A]] | virusa malsano en la hepato | [[:d:Q157661|Q157661]] | 99 |- | [[Zika viruso]] | speco de viruso | [[:d:Q202864|Q202864]] | 97 |- | [[homa voĉo]] | sonoj kreitaj per la homa buŝo kaj gorĝo | [[:d:Q7390|Q7390]] | 97 |- | [[hepatito B]] | virusa malsano en la hepato | [[:d:Q6853|Q6853]] | 97 |- | [[novelo]] | literatura ĝenro; skriba, fikcia, proza ​​rakonto kutime pli longa ol novelo sed pli mallonga ol romano | [[:d:Q149537|Q149537]] | 96 |- | [[usona prezidenta baloto de 2024]] | baloto | [[:d:Q101110072|Q101110072]] | 96 |- | [[Iksodo]] | | [[:d:Q10304508|Q10304508]] | 96 |- | [[Opipapavo]] | specio de papavo | [[:d:Q131584|Q131584]] | 95 |- | [[regiono de Italio]] | administra unuo de Italio | [[:d:Q16110|Q16110]] | 95 |- | [[Ginko]] | specio de plantoj | [[:d:Q43284|Q43284]] | 95 |- | [[subaĉetado]] | delogi per mondonaco kaŝita | [[:d:Q187436|Q187436]] | 93 |- | [[Galatasaray SK]] | turka futbala kaj ĝenerale sporta klubo el Istanbulo | [[:d:Q495299|Q495299]] | 93 |- | [[motivo]] | kialo de agado | [[:d:Q644302|Q644302]] | 93 |- | [[Leicester City F.C.]] | angla futbola klubo | [[:d:Q19481|Q19481]] | 93 |- | [[The Jungle Book]] | usona animacia filmo de 1967 | [[:d:Q199839|Q199839]] | 92 |- | [[Fenerbahçe Istanbul]] | turka futbala klubo | [[:d:Q6601875|Q6601875]] | 92 |- | [[Ŝafo]] | unua zodiaka signo | [[:d:Q32067|Q32067]] | 91 |- | [[:Terminator 2: Judgment Day| Judgment Day]] | | [[:d:Q170564|Q170564]] | 91 |- | [[aplikaĵo]] | programo aŭ grupo de programoj dizajnitaj por fin-uzantoj | [[:d:Q166142|Q166142]] | 90 |- | [[geavoj]] | generinto de generinto, avo aŭ avino | [[:d:Q167918|Q167918]] | 90 |- | [[Mawlid]] | naskiĝtago de Mohamedo | [[:d:Q193027|Q193027]] | 90 |- | [[Tangled]] | usona animacia filmo de 2010 | [[:d:Q188439|Q188439]] | 90 |- | [[Elefanto]] | mamula familio de la subordo rostruloj | [[:d:Q2372824|Q2372824]] | 90 |- | [[Cannabis sativa]] | planta specio | [[:d:Q26726|Q26726]] | 89 |- | [[Aŝuro]] | sankta tago en Islamo; la deka tago de la monato Muharam en la islama kalendaro | [[:d:Q183283|Q183283]] | 88 |- | [[fazeolo]] | manĝeblaj guŝoj kaj/aŭ semoj de herboj aŭ lianoj de la genroj fazeoluso, vigno, Dolichos kaj Lablab, do sume fabacoj, kaj la plantoj mem | [[:d:Q379813|Q379813]] | 88 |- | [[Attack on Titan]] | japana mangaa serio (2009–2021) | [[:d:Q586025|Q586025]] | 88 |- | [[Moana]] | usona animacia filmo (2016) | [[:d:Q18647981|Q18647981]] | 88 |- | [[Normandio]] | historia kultura regiono en Francio kaj la manikaj insuloj de Britio | [[:d:Q15878|Q15878]] | 88 |- | [[Karoto]] | planta specio | [[:d:Q30056|Q30056]] | 88 |- | [[Oryza sativa]] | | [[:d:Q161426|Q161426]] | 88 |- | [[historio de Irano]] | | [[:d:Q28926|Q28926]] | 88 |- | [[Taŭro]] | dua zodiaka signo | [[:d:Q164016|Q164016]] | 87 |- | [[Kung Fu Panda]] | animacia filmo (2008) | [[:d:Q129193|Q129193]] | 87 |- | [[Surao de la Sincereco]] | 112-a surao de Korano | [[:d:Q234214|Q234214]] | 87 |- | [[Persepolo FK]] | futbala klubo en Irano | [[:d:Q242260|Q242260]] | 87 |- | [[Monsters, Inc.]] | usona animacia filmo (2001) | [[:d:Q187726|Q187726]] | 86 |- | [[Surao de la Gento de Imran]] | la 3a surao de la Korano | [[:d:Q219682|Q219682]] | 86 |- | [[usonanoj]] | civitanoj aŭ loĝantoj de Usono de Ameriko | [[:d:Q846570|Q846570]] | 86 |- | [[al-Muharram]] | unua monato de la Islama kalendaro | [[:d:Q1952053|Q1952053]] | 86 |- | [[Inside Out]] | desegnofilmo de Pete Docter, publikigita en 2015 | [[:d:Q6144664|Q6144664]] | 86 |- | [[interkona retejo]] | | [[:d:Q3220391|Q3220391]] | 86 |- | [[benjeto]] | deserto | [[:d:Q192783|Q192783]] | 85 |- | [[Dead Poets Society]] | filmo de 1989 reĝisorita de Peter Weir | [[:d:Q106316|Q106316]] | 85 |- | [[Amforo]] | dekunua zodiaka signo | [[:d:Q162119|Q162119]] | 85 |- | [[Ĝemeloj]] | tria zodiaka signo | [[:d:Q129214|Q129214]] | 85 |- | [[The Walking Dead]] | usone televida serio (2010-2022) | [[:d:Q232737|Q232737]] | 85 |- | [[Sagitario]] | naŭa zodiaka signo | [[:d:Q2194186|Q2194186]] | 85 |- | [[Artemisia vulgaris]] | planta specio | [[:d:Q26663|Q26663]] | 85 |- | [[Gjongi]] | provinco de Sud-Koreio | [[:d:Q20937|Q20937]] | 85 |- | [[Iron Man]] | filmo | [[:d:Q192724|Q192724]] | 84 |- | [[AS Monako FK]] | futbala klubo ĉe Monako | [[:d:Q180305|Q180305]] | 84 |- | [[usona prezidenta baloto de 2016]] | baloto | [[:d:Q699872|Q699872]] | 84 |- | [[Ligo 1]] | plej alta ligo de la vira futbalo en francujo | [[:d:Q13394|Q13394]] | 84 |- | [[Wolverhampton Wanderers F.C.]] | angla futbola klubo | [[:d:Q19500|Q19500]] | 84 |- | [[Old Trafford]] | | [[:d:Q83457|Q83457]] | 84 |- | [[Leeds United F.C.]] | | [[:d:Q1128631|Q1128631]] | 84 |- | [[300]] | filmo de Zack Snyder (2006) | [[:d:Q131390|Q131390]] | 83 |- | [[brando]] | alkoholaĵo produktita per distilado de vino | [[:d:Q146470|Q146470]] | 83 |- | [[Siluro]] | fiŝa specio | [[:d:Q159323|Q159323]] | 83 |- | [[Fiŝoj]] | dekdua zodiaka signo | [[:d:Q1254190|Q1254190]] | 83 |- | [[Okcident-eŭropa erinaco]] | erinacedo en norda kaj okcidenta eŭropo | [[:d:Q6145|Q6145]] | 83 |- | [[Fulham FC]] | angla futbalklubo | [[:d:Q18708|Q18708]] | 83 |- | [[Prionailurus bengalensis]] | specio | [[:d:Q42627|Q42627]] | 83 |- | [[Salix alba]] | | [[:d:Q156918|Q156918]] | 83 |- | [[ansero]] | | [[:d:Q16529344|Q16529344]] | 83 |- | [[Pesilo]] | sepa zodiaka signo | [[:d:Q134394|Q134394]] | 82 |- | [[Skorpio]] | oka zodiaka signo | [[:d:Q134398|Q134398]] | 82 |- | [[Virgo]] | sesa zodiaka signo | [[:d:Q134061|Q134061]] | 82 |- | [[sildenafil]] | kemia kombinaĵo | [[:d:Q191521|Q191521]] | 82 |- | [[Hari Poter kaj la Sanktaĵoj de la Morto (Unua Parto)]] | filmo de 2010 | [[:d:Q161678|Q161678]] | 82 |- | [[soleco]] | neplaĉa emocio pro izolo | [[:d:Q223270|Q223270]] | 82 |- | [[fumaĵita lardo]] | porka ventraĵo salita kaj fumaĵita | [[:d:Q11106|Q11106]] | 82 |- | [[Kristal-Palaca Futbala Klubo]] | futbala klubo en Londono | [[:d:Q19467|Q19467]] | 82 |- | [[uterkola kancero]] | | [[:d:Q160105|Q160105]] | 82 |- | [[FK Žalgiris]] | | [[:d:Q500988|Q500988]] | 82 |- | [[hepatito C]] | homa virusa malsano | [[:d:Q154869|Q154869]] | 81 |- | [[Cars]] | usona animacia filmo (2006) | [[:d:Q182153|Q182153]] | 81 |- | [[Leono]] | kvina zodiaka signo | [[:d:Q159816|Q159816]] | 81 |- | [[Kankro]] | kvara zodiaka signo | [[:d:Q161701|Q161701]] | 81 |- | [[Cynodon dactylon]] | planta specio | [[:d:Q208705|Q208705]] | 81 |- | [[Surao de la Tablo Kovrita]] | kvina surao de Korano | [[:d:Q219701|Q219701]] | 81 |- | [[Surao de la Virinoj]] | kvara surao de Korano | [[:d:Q219696|Q219696]] | 81 |- | [[narkotaĵo]] | klaso de psikoaktivaj drogoj | [[:d:Q940|Q940]] | 81 |- | [[fiprogramaro]] | malica programaro | [[:d:Q14001|Q14001]] | 81 |- | [[Celtic FC]] | sportoklubo | [[:d:Q19593|Q19593]] | 81 |- | [[Carthamus tinctorius]] | | [[:d:Q156625|Q156625]] | 81 |- | [[brulvundo]] | | [[:d:Q170518|Q170518]] | 81 |- | [[Castor fiber]] | | [[:d:Q181191|Q181191]] | 81 |- | [[materialscienco]] | | [[:d:Q228736|Q228736]] | 81 |- | [[produktado]] | | [[:d:Q739302|Q739302]] | 81 |- | [[FK Panevėžys]] | | [[:d:Q23894576|Q23894576]] | 81 |- | [[Kaprikorno]] | deka zodiaka signo | [[:d:Q164272|Q164272]] | 80 |- | [[medicina diagnozo]] | identigo de malsano per esploro de la simptomoj prezentataj de la paciento | [[:d:Q177719|Q177719]] | 80 |- | [[rupio]] | nomo de pluraj valutoj | [[:d:Q178843|Q178843]] | 80 |- | [[festo]] | socia kunvena evento | [[:d:Q200538|Q200538]] | 80 |- | [[asfalto]] | petrola materialo | [[:d:Q202251|Q202251]] | 80 |- | [[Herkulo]] | filmo de 1997 | [[:d:Q271189|Q271189]] | 80 |- | [[Panamaj Dokumentoj]] | skandalo en 2016 pri bankaj dokumentoj el panamo | [[:d:Q23702848|Q23702848]] | 80 |- | [[Oppenheimer]] | filmo el la jaro 2023 | [[:d:Q108839994|Q108839994]] | 80 |- | [[Sunderland AFC]] | angla futbala klubo | [[:d:Q18739|Q18739]] | 80 |- | [[Usona prezidenta elekto de 2008]] | 56a prezidenta elekto en usono | [[:d:Q45578|Q45578]] | 80 |- | [[Hari Poter kaj la Sanktaĵoj de la Morto (Dua Parto)]] | | [[:d:Q232009|Q232009]] | 80 |- | [[FK Sūduva]] | | [[:d:Q757104|Q757104]] | 80 |- | [[FK Kauno Žalgiris]] | | [[:d:Q12654411|Q12654411]] | 80 |- | [[taĝeto]] | genro | [[:d:Q147552|Q147552]] | 79 |- | [[skotoj]] | loĝantoj de Skotlando | [[:d:Q181634|Q181634]] | 79 |- | [[Setaria italica]] | planta specio | [[:d:Q161211|Q161211]] | 79 |- | [[Surao de la Homoj]] | 114-a kaj lasta surao de Korano | [[:d:Q234248|Q234248]] | 79 |- | [[:Captain America: The First Avenger| The First Avenger]] | usona filmo de 2011 | [[:d:Q275120|Q275120]] | 79 |- | [[homa dento]] | malmola organo en la buŝo de homoj | [[:d:Q561|Q561]] | 79 |- | [[Kaporo]] | | [[:d:Q156251|Q156251]] | 79 |- | [[enspezo]] | | [[:d:Q1527264|Q1527264]] | 79 |- | [[nacia futbala teamo de Serbio]] | vira nacia futbala teamo | [[:d:Q182740|Q182740]] | 78 |- | [[Tuscaloosa]] | sidejo de Kantono Tuscaloosa, Alabamo, Usono | [[:d:Q79580|Q79580]] | 78 |- | [[Brave]] | usona animacia filmo (2012) | [[:d:Q126796|Q126796]] | 78 |- | [[Surao de la Altrando]] | sepa surao de Korano | [[:d:Q219713|Q219713]] | 78 |- | [[Surao de la Batalakiraĵo]] | oka surao de Korano | [[:d:Q219720|Q219720]] | 78 |- | [[Thor]] | filmo de enneth Branagh (2011) | [[:d:Q217020|Q217020]] | 78 |- | [[ĉinkorea skribo]] | ĉina skribo uzita por skribi koreajn vortojn | [[:d:Q485619|Q485619]] | 78 |- | [[Homo sapiens]] | specio | [[:d:Q15978631|Q15978631]] | 78 |- | [[Blackburn Rovers]] | angla futbala klubo | [[:d:Q19446|Q19446]] | 78 |- | [[Burnley FC]] | angla futbala klubo | [[:d:Q19458|Q19458]] | 78 |- | [[Usona Belulino]] | usona anglalingva filmo el 1999, reĝisorita de Sam Mendes | [[:d:Q25139|Q25139]] | 78 |- | [[Markolo de Koreio]] | markolo inter duoninsulo Koreio kaj Japanio, inter la Flava Maro kaj la Japana Maro | [[:d:Q52052|Q52052]] | 78 |- | [[Valeriana officinalis]] | | [[:d:Q157819|Q157819]] | 78 |- | [[Dianthus caryophyllus]] | | [[:d:Q158984|Q158984]] | 78 |- | [[Microchiroptera]] | | [[:d:Q971343|Q971343]] | 78 |- | [[FK Riteriai]] | | [[:d:Q14657783|Q14657783]] | 78 |- | [[Viveredoj]] | familio | [[:d:Q185864|Q185864]] | 77 |- | [[Sherlock]] | brita televida serio (2010–2017) | [[:d:Q192837|Q192837]] | 77 |- | [[Spinosaurus]] | genro | [[:d:Q130966|Q130966]] | 77 |- | [[nurlega memoro]] | disko nurlegebla | [[:d:Q160710|Q160710]] | 77 |- | [[Surao de la Gregoj]] | sesa surao de Korano | [[:d:Q219707|Q219707]] | 77 |- | [[Surao de la Pento]] | naŭa surao de Korano | [[:d:Q219738|Q219738]] | 77 |- | [[Stegosaŭro]] | genro de herbovoraj dinosaŭroj vivintaj dum la ĵurasio kaj frua kretaceo | [[:d:Q14388|Q14388]] | 77 |- | [[AFC Bournemouth]] | angla futbala klubo | [[:d:Q19568|Q19568]] | 77 |- | [[Okcidenta Mezlando]] | metropola provinco de Anglio | [[:d:Q23124|Q23124]] | 77 |- | [[nacia futbala teamo de Egiptio]] | vira futbala teamo de egiptio | [[:d:Q28089|Q28089]] | 77 |- | [[gastrito]] | | [[:d:Q183130|Q183130]] | 77 |- | [[Unua Opia Milito]] | milito inter Britio kaj Ĉinio je la 19-a jarcento | [[:d:Q191282|Q191282]] | 76 |- | [[geografia poluso]] | punkto de intersekco de la surfaco de ĉiela korpo kaj ĝia rotacia akso | [[:d:Q183273|Q183273]] | 76 |- | [[Loxodonta]] | genro de afrikaj elefantoj | [[:d:Q185038|Q185038]] | 76 |- | [[atoma modelo de Bohr]] | atommodelo publikigita de Niels Bohr en 1913 | [[:d:Q172948|Q172948]] | 76 |- | [[flago de Britio]] | la nacia flago de la Unuiĝinta Reĝlando de Britio kaj Nord-Irlando | [[:d:Q83278|Q83278]] | 76 |- | [[valoro]] | persona valoro, bazo por etika agado | [[:d:Q194112|Q194112]] | 76 |- | [[kvantuma impliko]] | rilato inter mezuraj rezultoj de space apartaj kvantumaj sistemoj | [[:d:Q215675|Q215675]] | 76 |- | [[Surao de Abrahamo]] | la 14a surao de la Korano | [[:d:Q219906|Q219906]] | 76 |- | [[The Great Mouse Detective]] | animacia filmo (1986) | [[:d:Q334132|Q334132]] | 76 |- | [[12 Years a Slave]] | usona filmo de 2013 | [[:d:Q3023357|Q3023357]] | 76 |- | [[Provinco Torino]] | eksa itala provinco | [[:d:Q16287|Q16287]] | 76 |- | [[trako]] | | [[:d:Q160342|Q160342]] | 76 |- | [[Syzygium cumini]] | | [[:d:Q232571|Q232571]] | 76 |- | [[n-a radiko]] | | [[:d:Q601053|Q601053]] | 76 |- | [[FK Banga Gargždai]] | | [[:d:Q806459|Q806459]] | 76 |- | [[Histriko]] | | [[:d:Q1223829|Q1223829]] | 76 |- | [[Illicium verum]] | | [[:d:Q2878644|Q2878644]] | 76 |- | [[lageto]] | | [[:d:Q12719646|Q12719646]] | 76 |- | [[satrapo]] | estro de satrapio (provinco) en Persio | [[:d:Q170305|Q170305]] | 75 |- | [[stomaka ulcero]] | ulcero en la stomaka mukozo | [[:d:Q172941|Q172941]] | 75 |- | [[Osman la 2-a]] | sultano de la Otomana Imperio | [[:d:Q172056|Q172056]] | 75 |- | [[rivero biobio]] | rivero en Ĉilio | [[:d:Q93360|Q93360]] | 75 |- | [[Supernatural]] | usona televida serio (2005–2020) | [[:d:Q130585|Q130585]] | 75 |- | [[Tarzan]] | usona animacia filmo (1999) | [[:d:Q208696|Q208696]] | 75 |- | [[Ismailismo]] | branĉo de ŝijaisma islamo | [[:d:Q230386|Q230386]] | 75 |- | [[Klubo Nacia de Futbalo]] | Uruguaja futbala kluo de Montevideo, Uruguajo | [[:d:Q499616|Q499616]] | 75 |- | [[provinco de Irano]] | administra unuo (ostân) de Irano | [[:d:Q1344695|Q1344695]] | 75 |- | [[Cagliari Calcio]] | itala futbalklubo | [[:d:Q1900|Q1900]] | 75 |- | [[Dek Du Koleruloj]] | usona filmo de 1957 | [[:d:Q2345|Q2345]] | 75 |- | [[taksonomio]] | sistemo por la klasigado de aferoj | [[:d:Q7211|Q7211]] | 75 |- | [[Lacuna Coil]] | itala metalroka muzikgrupo | [[:d:Q46573|Q46573]] | 75 |- | [[uzantinterfaco]] | ilo por la interago de uzanto kaj maŝino | [[:d:Q47146|Q47146]] | 75 |- | [[Dua Krucmilito]] | armea ekspedicio inter 1146 kaj 1149 | [[:d:Q51654|Q51654]] | 75 |- | [[vira nacia futbala teamo de Bosnio-Hercegovino]] | | [[:d:Q181190|Q181190]] | 75 |- | [[Antilope cervicapra]] | | [[:d:Q183339|Q183339]] | 75 |- | [[haŭta kancero]] | | [[:d:Q192102|Q192102]] | 75 |- | [[springbok]] | | [[:d:Q213084|Q213084]] | 75 |- | [[Hippopotamidae]] | | [[:d:Q213336|Q213336]] | 75 |- | [[geografia lokigo]] | | [[:d:Q2221906|Q2221906]] | 75 |- | [[Phalacrocoracidae]] | | [[:d:Q3901247|Q3901247]] | 75 |- | [[bejo]] | Otomana reganta titolo | [[:d:Q181217|Q181217]] | 74 |- | [[termosfero]] | tavolo de atmosfero | [[:d:Q178043|Q178043]] | 74 |- | [[kardivaskula ŝoko]] | malsana stato | [[:d:Q178061|Q178061]] | 74 |- | [[Twilight]] | usona filmo de Catherine Hardwicke (2008) | [[:d:Q160071|Q160071]] | 74 |- | [[The Hunchback of Notre Dame]] | animacia filmo de Gary Trousdale kaj Kirk Wise (1996) | [[:d:Q213787|Q213787]] | 74 |- | [[Surao Ja-Sin]] | la 36a surao de la Korano | [[:d:Q230014|Q230014]] | 74 |- | [[414 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232679|Q232679]] | 74 |- | [[Antarkta regiono]] | polusa regiono ĉirkaŭ la suda poluso de la Tero | [[:d:Q1555938|Q1555938]] | 74 |- | [[Coco]] | usona movbilda filmo de 2017 | [[:d:Q5815826|Q5815826]] | 74 |- | [[Andrew Tate]] | brit-usona komercisto kaj piedbatboksisto, ekstremdekstra reta personeco | [[:d:Q18637166|Q18637166]] | 74 |- | [[:PUBG: Battlegrounds| Battlegrounds]] | videoludo (2017) | [[:d:Q28937399|Q28937399]] | 74 |- | [[Stoke City F.C.]] | angla futbala klubo | [[:d:Q18736|Q18736]] | 74 |- | [[Rangers F.C.]] | skota futbala klubo | [[:d:Q19597|Q19597]] | 74 |- | [[Gruntbovo]] | mamula specio | [[:d:Q26547|Q26547]] | 74 |- | [[Wreck-It Ralph]] | usona animacia filmo (2012) | [[:d:Q28891|Q28891]] | 74 |- | [[4-a Generacio de Portebla Telefonio]] | | [[:d:Q79697|Q79697]] | 74 |- | [[Hibiscus rosa-sinensis]] | | [[:d:Q159534|Q159534]] | 74 |- | [[Eredivisie]] | | [[:d:Q167541|Q167541]] | 74 |- | [[sepioj]] | | [[:d:Q184479|Q184479]] | 74 |- | [[The Social Network]] | | [[:d:Q185888|Q185888]] | 74 |- | [[:Madagascar: Escape 2 Africa| Escape 2 Africa]] | | [[:d:Q188474|Q188474]] | 74 |- | [[hordeolo]] | | [[:d:Q202173|Q202173]] | 74 |- | [[The Godfather Part III]] | | [[:d:Q202326|Q202326]] | 74 |- | [[Iron Man 2]] | | [[:d:Q205028|Q205028]] | 74 |- | [[407 a.K.]] | | [[:d:Q232058|Q232058]] | 74 |- | [[FC Hegelmann]] | | [[:d:Q12654265|Q12654265]] | 74 |- | [[Birdman]] | | [[:d:Q13255497|Q13255497]] | 74 |- | [[tertremo je aprilo 2015 en Nepalo]] | | [[:d:Q19830062|Q19830062]] | 74 |- | [[Fanta]] | | [[:d:Q9935|Q9935]] | 74 |- | [[Apatosaurus]] | | [[:d:Q14326|Q14326]] | 74 |- | [[durio]] | manĝebla frukto | [[:d:Q134185|Q134185]] | 73 |- | [[takbir]] | ("Dio estas granda") arablingva diraĵo, uzata de islamanoj | [[:d:Q191811|Q191811]] | 73 |- | [[Fraŭlino Mondo]] | internacia beleco-konkurso. | [[:d:Q173402|Q173402]] | 73 |- | [[Life of Pi]] | 2012 filmo de Ang Lee | [[:d:Q152780|Q152780]] | 73 |- | [[Black Swan]] | usona filmo (2010) | [[:d:Q180214|Q180214]] | 73 |- | [[sintrompado]] | simptomo, en kiu oni mise kredas ion malgraŭ pruvo de la malo | [[:d:Q189643|Q189643]] | 73 |- | [[hieroglifo]] | piktograma skribsimbolo | [[:d:Q193762|Q193762]] | 73 |- | [[The Rescuers Down Under]] | filmo de 1990 | [[:d:Q202371|Q202371]] | 73 |- | [[Surao de Jona]] | deka surao de Korano | [[:d:Q219752|Q219752]] | 73 |- | [[Surao de Hud]] | dekunua surao de Korano | [[:d:Q219786|Q219786]] | 73 |- | [[Pocahontas]] | Usona movbilda filmo | [[:d:Q218894|Q218894]] | 73 |- | [[Surao de la Kaverno]] | dekoka surao de Korano | [[:d:Q220706|Q220706]] | 73 |- | [[408 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232148|Q232148]] | 73 |- | [[Surao de la Abundo]] | 108-a surao de Korano | [[:d:Q233811|Q233811]] | 73 |- | [[Surao de la Matenruĝo]] | 113-a surao de Korano | [[:d:Q234228|Q234228]] | 73 |- | [[438 a.K.]] | jaro | [[:d:Q234276|Q234276]] | 73 |- | [[449 a.K.]] | jaro | [[:d:Q234820|Q234820]] | 73 |- | [[453 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235094|Q235094]] | 73 |- | [[Evanescence]] | usona rokgrupo | [[:d:Q1777698|Q1777698]] | 73 |- | [[La La Land]] | usona filmo de Damien Chazelle (2016) | [[:d:Q20856802|Q20856802]] | 73 |- | [[fibro]] | natura aŭ sinteza substanco, kiu estas signife pli longa ol larĝa | [[:d:Q161|Q161]] | 73 |- | [[Birmingham City F.C]] | futbala klubo en Birmingham, Anglio | [[:d:Q19444|Q19444]] | 73 |- | [[3-a Generacio de Portebla Telefonio]] | | [[:d:Q79692|Q79692]] | 73 |- | [[cirkvitkarto]] | | [[:d:Q173350|Q173350]] | 73 |- | [[Supera Ligo de Futbalo en Rusio]] | | [[:d:Q182165|Q182165]] | 73 |- | [[Hieno]] | | [[:d:Q188657|Q188657]] | 73 |- | [[akromegalio]] | | [[:d:Q189580|Q189580]] | 73 |- | [[Seven]] | | [[:d:Q190908|Q190908]] | 73 |- | [[kalumnio]] | | [[:d:Q191783|Q191783]] | 73 |- | [[pavo]] | | [[:d:Q201251|Q201251]] | 73 |- | [[Tunceli]] | | [[:d:Q202195|Q202195]] | 73 |- | [[nacia futbala teamo de Peruo]] | | [[:d:Q212166|Q212166]] | 73 |- | [[as-salamu alaykum]] | | [[:d:Q212695|Q212695]] | 73 |- | [[kritika pensado]] | | [[:d:Q843894|Q843894]] | 73 |- | [[FC Džiugas]] | | [[:d:Q12654311|Q12654311]] | 73 |- | [[FA Šiauliai]] | | [[:d:Q16478096|Q16478096]] | 73 |- | [[Doctor Strange]] | | [[:d:Q18406872|Q18406872]] | 73 |- | [[Auvernia]] | | [[:d:Q24082791|Q24082791]] | 73 |- | [[DFK Dainava]] | | [[:d:Q25497952|Q25497952]] | 73 |- | [[Tria Krucmilito]] | | [[:d:Q51655|Q51655]] | 73 |- | [[2026 United States strikes in Venezuela]] | | [[:d:Q137671016|Q137671016]] | 73 |- | [[fizika antropologio]] | | [[:d:Q27172|Q27172]] | 73 |- | [[Nesinkrona Javaskripto kaj XML]] | grupo de interrilataj retaj programadteknikoj | [[:d:Q134471|Q134471]] | 72 |- | [[megalodon]] | formortinta specio de ŝarko | [[:d:Q163873|Q163873]] | 72 |- | [[2012]] | usona filmo de Roland Emmerich (2009) | [[:d:Q184605|Q184605]] | 72 |- | [[Londona Akcia Borso]] | Borso en Londono | [[:d:Q171240|Q171240]] | 72 |- | [[logikpordo]] | komputila ekipaĵo, fizika aŭ teoria, kiu plenumas bulean logikan funkcion | [[:d:Q170451|Q170451]] | 72 |- | [[Pac-Man]] | 1980 arkadludo de Namco | [[:d:Q173626|Q173626]] | 72 |- | [[kanao]] | japana silaba skribsistemo, nuntempe uzata kune kun ĉin-japanaj skribsignoj en moderna japana ortografio | [[:d:Q187659|Q187659]] | 72 |- | [[:La Hobito: neatendita vojaĝo| neatendita vojaĝo]] | kineja filmo de 2012 | [[:d:Q80379|Q80379]] | 72 |- | [[454 a.K.]] | jaro | [[:d:Q178381|Q178381]] | 72 |- | [[gravitono]] | elementa partiklo, kiu estas kvantumo de gravitaj ondoj | [[:d:Q103585|Q103585]] | 72 |- | [[Gurua Libro Sankta]] | sika sankta libro | [[:d:Q203249|Q203249]] | 72 |- | [[korna bulko]] | speco de delikata bakaĵo; fama bakaĵo el la franca kuirarto, nomita laŭ sia formo de lunarko. | [[:d:Q207832|Q207832]] | 72 |- | [[Internacia Flughaveno Haneda]] | internacia flughaveno ĉe Tokio, Japanio | [[:d:Q204853|Q204853]] | 72 |- | [[Betty Ford]] | Prezidentedzino de Usono de 1974 ĝis 1977 | [[:d:Q213122|Q213122]] | 72 |- | [[Surao de Maria]] | deknaŭa surao de Korano | [[:d:Q220716|Q220716]] | 72 |- | [[418 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232931|Q232931]] | 72 |- | [[481 a.K.]] | jaro | [[:d:Q236893|Q236893]] | 72 |- | [[489 a.K.]] | jaro | [[:d:Q237343|Q237343]] | 72 |- | [[509 a.K.]] | jaro | [[:d:Q241318|Q241318]] | 72 |- | [[Safar]] | dua monato de la Islama kalendaro | [[:d:Q489557|Q489557]] | 72 |- | [[Prezidento de Ukrainio]] | ŝtatestro de Ukrainio | [[:d:Q579677|Q579677]] | 72 |- | [[Togg]] | turka aŭtofabrikanto | [[:d:Q6039733|Q6039733]] | 72 |- | [[Watford F.C.]] | angla futbala klubo | [[:d:Q2714|Q2714]] | 72 |- | [[aŭtovetkuro]] | sporto, kiun oni praktikas per aŭtomobiloj | [[:d:Q5386|Q5386]] | 72 |- | [[Provinco Venecio]] | eksa itala provinco en la regiono de Veneto, Italio | [[:d:Q16310|Q16310]] | 72 |- | [[James Peace]] | brita komponisto | [[:d:Q91013155|Q91013155]] | 72 |- | [[The Vampire Diaries]] | usona televida serio | [[:d:Q28537|Q28537]] | 72 |- | [[Majaa popolo]] | popolo de suda Venezuelo kaj norda Mezameriko | [[:d:Q45914|Q45914]] | 72 |- | [[Akademia Premio por la Plej Bona Filmo]] | | [[:d:Q102427|Q102427]] | 72 |- | [[juglandonukso]] | | [[:d:Q208021|Q208021]] | 72 |- | [[materialo]] | | [[:d:Q214609|Q214609]] | 72 |- | [[konservado de maso]] | | [[:d:Q483948|Q483948]] | 72 |- | [[Guardians of the Galaxy]] | | [[:d:Q5887360|Q5887360]] | 72 |- | [[UEFA Nations League]] | | [[:d:Q15980635|Q15980635]] | 72 |- | [[Artemis II]] | | [[:d:Q16947045|Q16947045]] | 72 |- | [[Mölnlycke]] | | [[:d:Q25462|Q25462]] | 72 |- | [[fire salamander]] | | [[:d:Q26395|Q26395]] | 72 |- | [[ŝultrotuko]] | vestaĵo | [[:d:Q191022|Q191022]] | 71 |- | [[Million Dollar Baby]] | filmo de Clint Eastwood (2004) | [[:d:Q184255|Q184255]] | 71 |- | [[Al-Masudi]] | araba historiisto, geografo kaj vojaĝanto | [[:d:Q168705|Q168705]] | 71 |- | [[Mikoyan-Gurevich MiG-21]] | soveta jetmotora ĉasaviadilo | [[:d:Q150609|Q150609]] | 71 |- | [[Casino Royale]] | 2006 filmo de Martin Campbell | [[:d:Q151904|Q151904]] | 71 |- | [[Fluminense F.C.]] | sporta klubo en Rio-de-Ĵanejro, Brazilo | [[:d:Q80987|Q80987]] | 71 |- | [[Ruĝa Stelo de Beogrado]] | futbala klubo en Serbio | [[:d:Q173009|Q173009]] | 71 |- | [[Arbara elefanto]] | specio de mamulo | [[:d:Q189514|Q189514]] | 71 |- | [[Rani Lakŝmibai]] | reĝino de princa ŝtato en Hindio | [[:d:Q181878|Q181878]] | 71 |- | [[Lago Kukunor]] | la plej granda lago en Ĉinio | [[:d:Q201294|Q201294]] | 71 |- | [[Denver Nuggets]] | usona basketbala teamo | [[:d:Q162954|Q162954]] | 71 |- | [[Charlotte Hornets]] | usona profesia basketbalteamo bazita en Charlotte, Norda Karolino | [[:d:Q163480|Q163480]] | 71 |- | [[spicherbo]] | planto uzata kiel manĝaĵo, medikamento, parfumo aŭ por doni guston | [[:d:Q207123|Q207123]] | 71 |- | [[Surao de Jozefo]] | dekdua surao de Korano | [[:d:Q219815|Q219815]] | 71 |- | [[Surao de la Tondro]] | dektria surao de Korano | [[:d:Q219871|Q219871]] | 71 |- | [[Surao de la Ŝtonejo]] | la 15a surao de la Korano | [[:d:Q219933|Q219933]] | 71 |- | [[Surao de la Konfederacianoj]] | tridektria surao de Korano | [[:d:Q229923|Q229923]] | 71 |- | [[416 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232800|Q232800]] | 71 |- | [[442 a.K.]] | jaro | [[:d:Q234517|Q234517]] | 71 |- | [[448 a.K.]] | jaro | [[:d:Q234780|Q234780]] | 71 |- | [[455 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235202|Q235202]] | 71 |- | [[466 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235786|Q235786]] | 71 |- | [[468 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235898|Q235898]] | 71 |- | [[Sunny Leone]] | usona-kanada aktorino, modelino kaj iama pornografia aktorino | [[:d:Q260794|Q260794]] | 71 |- | [[Jeffrey Dahmer]] | usona seria murdisto | [[:d:Q298364|Q298364]] | 71 |- | [[zodiaka signo]] | unu de la dek du konstelacioj de la zodiako; uzita en astrologio | [[:d:Q1795024|Q1795024]] | 71 |- | [[Claire Holt]] | usona aktorino | [[:d:Q4189|Q4189]] | 71 |- | [[kapitano]] | armea rango | [[:d:Q19100|Q19100]] | 71 |- | [[Kanisformaj]] | subordo de mamuloj | [[:d:Q27414|Q27414]] | 71 |- | [[Suda Ĝolla]] | provinco de Sud-Koreio | [[:d:Q41161|Q41161]] | 71 |- | [[sukerkano]] | pluraj specioj de herbo kultivitaj por sukerproduktado | [[:d:Q36940|Q36940]] | 71 |- | [[Pioneer 10]] | usona kosmosondilo | [[:d:Q59103|Q59103]] | 71 |- | [[beta-partiklo]] | | [[:d:Q103531|Q103531]] | 71 |- | [[barbiro]] | | [[:d:Q107198|Q107198]] | 71 |- | [[marĉo]] | | [[:d:Q166735|Q166735]] | 71 |- | [[Wilt Chamberlain]] | | [[:d:Q182455|Q182455]] | 71 |- | [[The Mummy]] | | [[:d:Q202508|Q202508]] | 71 |- | [[formo]] | | [[:d:Q207961|Q207961]] | 71 |- | [[Iron Man 3]] | | [[:d:Q209538|Q209538]] | 71 |- | [[Rio]] | | [[:d:Q223359|Q223359]] | 71 |- | [[Myrmeleontidae]] | | [[:d:Q231439|Q231439]] | 71 |- | [[417 BC]] | | [[:d:Q232861|Q232861]] | 71 |- | [[cerba tumoro]] | | [[:d:Q233309|Q233309]] | 71 |- | [[Hrithik Roshan]] | | [[:d:Q233619|Q233619]] | 71 |- | [[Kalpana Chawla]] | | [[:d:Q237879|Q237879]] | 71 |- | [[novedzino]] | | [[:d:Q353673|Q353673]] | 71 |- | [[Arda Turan]] | | [[:d:Q487459|Q487459]] | 71 |- | [[Billie Joe Armstrong]] | | [[:d:Q712592|Q712592]] | 71 |- | [[:Captain America: The Winter Soldier| The Winter Soldier]] | | [[:d:Q1765358|Q1765358]] | 71 |- | [[:Thor: Ragnarok| Ragnarok]] | | [[:d:Q22665878|Q22665878]] | 71 |- | [[Green Book]] | | [[:d:Q48673898|Q48673898]] | 71 |- | [[.NET Framework]] | | [[:d:Q5289|Q5289]] | 71 |- | [[televida programo]] | | [[:d:Q15416|Q15416]] | 71 |- | [[Lille OSC]] | | [[:d:Q19516|Q19516]] | 71 |- | [[Reservoir Dogs]] | Usona filmo de Quentin Tarantino (1992) | [[:d:Q72962|Q72962]] | 70 |- | [[Rubin Kazan]] | rusa futbala klubo en Kazano, Tatarstano | [[:d:Q170040|Q170040]] | 70 |- | [[ekzosfero]] | plej ekstera tavolo de Tera atmosfero | [[:d:Q170332|Q170332]] | 70 |- | [[Supera normala lernejo de Parizo]] | Franca "granda lernejo" | [[:d:Q83259|Q83259]] | 70 |- | [[FK Stelo Bukareŝto]] | futbala klubo ĉe Bukareŝto, Rumanio | [[:d:Q179658|Q179658]] | 70 |- | [[Unua Bulgara Imperio]] | mezepoka ŝtato (681–1018) en Eŭropo | [[:d:Q203817|Q203817]] | 70 |- | [[Renzo Piano]] | itala arkitekto | [[:d:Q190148|Q190148]] | 70 |- | [[replikado de DNA]] | ĉela metabola procezo | [[:d:Q130996|Q130996]] | 70 |- | [[Bolt]] | usona animacia filmo de 2008 | [[:d:Q212792|Q212792]] | 70 |- | [[Monto Taj]] | monto en Ŝandongo, Ĉinio | [[:d:Q216059|Q216059]] | 70 |- | [[419 a.K.]] | jaro | [[:d:Q232998|Q232998]] | 70 |- | [[452 a.K.]] | jaro | [[:d:Q235040|Q235040]] | 70 |- | [[473 BC]] | jaro | [[:d:Q236284|Q236284]] | 70 |- | [[komunikaj amaskomunikiloj]] | stokado kaj liverado de informoj aŭ datumoj | [[:d:Q340169|Q340169]] | 70 |- | [[Surao de la Miskredantoj]] | la 109a surao de la Korano | [[:d:Q24000496|Q24000496]] | 70 |- | [[Bolton Wanderers FC]] | angla futbala klubo | [[:d:Q19451|Q19451]] | 70 |- | [[Felisformaj]] | subordo de mamuloj | [[:d:Q27070|Q27070]] | 70 |- | [[avadhia]] | hindia lingvo | [[:d:Q29579|Q29579]] | 70 |- | [[Billboard Hot 100]] | | [[:d:Q180072|Q180072]] | 70 |- | [[reŭmatoida artrito]] | | [[:d:Q187255|Q187255]] | 70 |- | [[Dendroaspis polylepis]] | | [[:d:Q188690|Q188690]] | 70 |- | [[Ely]] | | [[:d:Q209176|Q209176]] | 70 |- | [[The Killers]] | | [[:d:Q220730|Q220730]] | 70 |- | [[nacia futbala teamo de Panamo]] | | [[:d:Q223748|Q223748]] | 70 |- | [[463 BC]] | | [[:d:Q235620|Q235620]] | 70 |- | [[Emmanuel Adebayor]] | | [[:d:Q386876|Q386876]] | 70 |- | [[Al-Nassr]] | | [[:d:Q482764|Q482764]] | 70 |- | [[My Chemical Romance]] | | [[:d:Q483285|Q483285]] | 70 |- | [[Shrek 2]] | | [[:d:Q485983|Q485983]] | 70 |- | [[termonuklea armilo]] | | [[:d:Q625107|Q625107]] | 70 |- | [[Khabib Nurmagomedov]] | | [[:d:Q3526023|Q3526023]] | 70 |- | [[Tut-Atena Futbala Klubo]] | | [[:d:Q4122219|Q4122219]] | 70 |- | [[Cymbopogon]] | | [[:d:Q5727732|Q5727732]] | 70 |- | [[Barbie]] | | [[:d:Q55436290|Q55436290]] | 70 |- | [[Nicolas Anelka]] | | [[:d:Q1939|Q1939]] | 70 |- | [[kuketo]] | | [[:d:Q13266|Q13266]] | 70 |- | [[Provinco Milano]] | | [[:d:Q15121|Q15121]] | 70 |- | [[Kardif-Urba Futbala Klubo]] | | [[:d:Q18662|Q18662]] | 70 |- | [[Norwich City F.C.]] | | [[:d:Q18721|Q18721]] | 70 |- | [[sekto]] | | [[:d:Q19097|Q19097]] | 70 |} {{Wikidata list end}} [[Kategorio:Vikipedio:Projektoj]] 16p1neqv5tah9iv5ysotmmh1pwde0ix 0 895385 9423320 9421250 2026-07-08T12:05:43Z Crosstor 3176 /* F */ 9423320 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj [[studento]]j en [[Universitato de Sopron]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Ilona Ásványi]] == B == * [[János Balogh (aktoro)]] * [[Zoltán Beck]] == C == * [[Attila Cziczó]] == D == * [[Ilona Dávid]] == F == * [[Sándor Faragó (arbarinĝeniero)]] * [[György Feiszt]] * [[Géza Forgó]] == G == * [[György Gazsó]] * [[Nóra Géczy]] == H == * [[Adrián Horváth]] * [[Sándor Domonkos Horváth]] == K == * [[Gergely Kollmann]] * [[István Kónya (liutisto)]] * [[Éva Rebecca Kovács]] == L == * [[Csaba Lentner]] == M == * [[Zsuzsanna Mikó]] == P == * [[Polina Pasztircsák]] * [[Zoltán Pogátsa]] == S == * [[József Sáfrány]] * [[Olivér Sin]] * [[Annamária Szalai]] * [[Jenő Szász]] * [[Tamás Szén Molnár]] * [[Géza Szily]] * [[Kinga Szűcs]] == Z == * [[Gábor Zombor]] == Vidu ankaŭ == * [[Listo de instruistoj en Universitato de Sopron]] == Fontoj == * La listo estas elekto el la koncernaj [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj de homoj]] 9wpr8ahmnfk011k62oznq3tahngeyk3 0 899987 9423508 9240742 2026-07-08T17:16:45Z Sj1mor 12103 9423508 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[dosiero:Gas-Sensor.jpg|eta|170ra|{{centre|sensilo por detekti [[metano]]n (aŭ aliajn brulemajn gasojn kiel [[benzeno]])}}]] En [[teĥniko]], '''sensilo''' (el la [[latina]] verbo ''sentire'', "sensi" aŭ "senti")<ref>Sensilo en [[ReVo]] [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sens.0ilo]</ref>, konata ankaŭ kiel '''detektilo''' kaj '''sentilo'''<ref>Sentilo = Sensilo en [[ReVo]] [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sent.0ilo]</ref>, estas [[ilo]], kiu permesas [[detektilo|detekti]] kaj [[mezuro|mezuri]] certajn fizikajn aŭ ĥemiajn proprecojn. Do temas pri aranĝaĵo transformanta fizikan aŭ [[ĥemio|ĥemian]] [[fizika grando|grandon]] en aparate aŭ komputile trakteblan [[signalo|elektran signalon]], kiu povas esti plu prilaborata. Tiaj fizikaj aŭ ĥemiaj ecoj aŭ proprecoj povas esti ekzemple [[temperaturo]], [[humido]], [[premo (fiziko)|premo]], [[laŭteco]], [[lumeco]], [[akcelo]], [[elektra kampo]], do [[elektromagneta radiado]] kaj [[elektra indukdenso]], [[radiaktiveco]] aŭ ĥemiaj parametroj kiel [[pH (kemia parametro)|potenco hidrogena]], do [[acideco]]/[[bazo (kemio)|bazeco]] aŭ [[saleco]]. En [[biologio]], '''sensilo'''<ref>Sensilo en [[NPIV]] [https://vortaro.net/#sensilo_kd]</ref> aŭ '''perceptilo''' estas [[ĉelo]] aŭ ĉelaro, per kiu la plurĉelaj animaloj ricevas sensaĵojn, kaj kiu troviĝas en [[sensorgano]]j aŭ en aliaj [[organo]]j. Tiaj ĉeloj permesas [[percepto|percepti]] certajn el la ĉi-supraj [[parametro]]j, kiel ekzemple [[lumsensilo]]j pri [[lumo]]. == Referencoj kaj notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{projektoj|ReVo=sens.0ilo.TEK}} * [[biometrio]] * [[metaldetektilo]] * [[fotodiodo]] * [[optika distingokapablo|optika]], kaj specife [[bilda distingokapablo]] * [[skanilo]] * [[veterstacio]] * [[Detektilo]] {| |[[dosiero:Light sensor.png|eta|200ra|{{centre|diversaj [[fotosensilo]]j]]}} |[[Dosiero:Pepperl+Fuchs inductive proximity switch 3RG4113-3AG33-PF.jpg|eta|256ra|{{centre|industria indukta sensilo}}]] |} [[Kategorio:Biologio]] [[Kategorio:Mezuriloj]] [[Kategorio:Sensiloj| ]] 8r7l8e7u8skhvkw0svdqm7jj081anf2 9423509 9423508 2026-07-08T17:17:35Z Sj1mor 12103 /* Vidu ankaŭ */ 9423509 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[dosiero:Gas-Sensor.jpg|eta|170ra|{{centre|sensilo por detekti [[metano]]n (aŭ aliajn brulemajn gasojn kiel [[benzeno]])}}]] En [[teĥniko]], '''sensilo''' (el la [[latina]] verbo ''sentire'', "sensi" aŭ "senti")<ref>Sensilo en [[ReVo]] [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sens.0ilo]</ref>, konata ankaŭ kiel '''detektilo''' kaj '''sentilo'''<ref>Sentilo = Sensilo en [[ReVo]] [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sent.0ilo]</ref>, estas [[ilo]], kiu permesas [[detektilo|detekti]] kaj [[mezuro|mezuri]] certajn fizikajn aŭ ĥemiajn proprecojn. Do temas pri aranĝaĵo transformanta fizikan aŭ [[ĥemio|ĥemian]] [[fizika grando|grandon]] en aparate aŭ komputile trakteblan [[signalo|elektran signalon]], kiu povas esti plu prilaborata. Tiaj fizikaj aŭ ĥemiaj ecoj aŭ proprecoj povas esti ekzemple [[temperaturo]], [[humido]], [[premo (fiziko)|premo]], [[laŭteco]], [[lumeco]], [[akcelo]], [[elektra kampo]], do [[elektromagneta radiado]] kaj [[elektra indukdenso]], [[radiaktiveco]] aŭ ĥemiaj parametroj kiel [[pH (kemia parametro)|potenco hidrogena]], do [[acideco]]/[[bazo (kemio)|bazeco]] aŭ [[saleco]]. En [[biologio]], '''sensilo'''<ref>Sensilo en [[NPIV]] [https://vortaro.net/#sensilo_kd]</ref> aŭ '''perceptilo''' estas [[ĉelo]] aŭ ĉelaro, per kiu la plurĉelaj animaloj ricevas sensaĵojn, kaj kiu troviĝas en [[sensorgano]]j aŭ en aliaj [[organo]]j. Tiaj ĉeloj permesas [[percepto|percepti]] certajn el la ĉi-supraj [[parametro]]j, kiel ekzemple [[lumsensilo]]j pri [[lumo]]. == Referencoj kaj notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{projektoj|ReVo=sens.0ilo.TEK}} * [[biometrio]] * [[metaldetektilo]] * [[fotodiodo]] * [[optika distingokapablo|optika]], kaj specife [[bilda distingokapablo]] * [[skanilo]] * [[veterstacio]] * [[Detektilo]] {| |[[dosiero:Light sensor.png|eta|200ra|{{centre|diversaj [[fotosensilo]]j]]}}]] |[[Dosiero:Pepperl+Fuchs inductive proximity switch 3RG4113-3AG33-PF.jpg|eta|256ra|{{centre|industria indukta sensilo}}]] |} [[Kategorio:Biologio]] [[Kategorio:Mezuriloj]] [[Kategorio:Sensiloj| ]] sqs8mct0pp5n0q3coapq7doxhi1z2cm 9423510 9423509 2026-07-08T17:18:02Z Sj1mor 12103 9423510 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[dosiero:Gas-Sensor.jpg|eta|170ra|{{centre|sensilo por detekti [[metano]]n (aŭ aliajn brulemajn gasojn kiel [[benzeno]])}}]] En [[teĥniko]], '''sensilo''' (el la [[latina]] verbo ''sentire'', "sensi" aŭ "senti")<ref>Sensilo en [[ReVo]] [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sens.0ilo]</ref>, konata ankaŭ kiel '''detektilo''' kaj '''sentilo'''<ref>Sentilo = Sensilo en [[ReVo]] [https://www.reta-vortaro.de/revo/dlg/index-2m.html#sent.0ilo]</ref>, estas [[ilo]], kiu permesas [[detektilo|detekti]] kaj [[mezuro|mezuri]] certajn fizikajn aŭ ĥemiajn proprecojn. Do temas pri aranĝaĵo transformanta fizikan aŭ [[ĥemio|ĥemian]] [[fizika grando|grandon]] en aparate aŭ komputile trakteblan [[signalo|elektran signalon]], kiu povas esti plu prilaborata. Tiaj fizikaj aŭ ĥemiaj ecoj aŭ proprecoj povas esti ekzemple [[temperaturo]], [[humido]], [[premo (fiziko)|premo]], [[laŭteco]], [[lumeco]], [[akcelo]], [[elektra kampo]], do [[elektromagneta radiado]] kaj [[elektra indukdenso]], [[radiaktiveco]] aŭ ĥemiaj parametroj kiel [[pH (kemia parametro)|potenco hidrogena]], do [[acideco]]/[[bazo (kemio)|bazeco]] aŭ [[saleco]]. En [[biologio]], '''sensilo'''<ref>Sensilo en [[NPIV]] [https://vortaro.net/#sensilo_kd]</ref> aŭ '''perceptilo''' estas [[ĉelo]] aŭ ĉelaro, per kiu la plurĉelaj animaloj ricevas sensaĵojn, kaj kiu troviĝas en [[sensorgano]]j aŭ en aliaj [[organo]]j. Tiaj ĉeloj permesas [[percepto|percepti]] certajn el la ĉi-supraj [[parametro]]j, kiel ekzemple [[lumsensilo]]j pri [[lumo]]. == Referencoj kaj notoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == {{projektoj|ReVo=sens.0ilo.TEK}} * [[biometrio]] * [[metaldetektilo]] * [[fotodiodo]] * [[optika distingokapablo|optika]], kaj specife [[bilda distingokapablo]] * [[skanilo]] * [[veterstacio]] * [[Detektilo]] {| |[[dosiero:Light sensor.png|eta|200ra|{{centre|diversaj [[fotosensilo]]j}}]] |[[Dosiero:Pepperl+Fuchs inductive proximity switch 3RG4113-3AG33-PF.jpg|eta|256ra|{{centre|industria indukta sensilo}}]] |} [[Kategorio:Biologio]] [[Kategorio:Mezuriloj]] [[Kategorio:Sensiloj| ]] cdix7pz48i7hmhqji531xtmwqa39ukp 0 907586 9424040 9422058 2026-07-09T11:50:31Z ThomasPusch 1869 9424040 wikitext text/x-wiki {{informkesto aktoro |loko de naskiĝo = [[Opdorp]], municipo [[Buggenhout]] en [[orienta Flandrio]] }} '''Lou Goossens''' - n. la 24-an de februaro 2009 en [[Opdorp]], municipo [[Buggenhout]] en [[orienta Flandrio]], do nun {{aĝo|2009|2|24}}-jaraĝa - estas belga [[aktoro]]. Li internacie vaste konatiĝis en aĝo de 14 jaroj, kiam li kun [[Marius De Saeger]] estis unu el du ĉefroluloj en la romantika [[kino|kineja filmo]] de angla titolo ''[[Young Hearts (2024)|Young Hearts]]'' ({{l-eo|"Junaj Koroj"}}), [[Belgio|belga]]-[[Nederlando|nederlanda]] [[longa filmo]] de la reĝisoro [[Anthony Schatteman]] filmita en [[2023]] kaj publike prezentita en [[2024]] pri [[Adolesko|adoleska maturiĝo]]. [[dosiero:LouGoossens.png|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 2024, tre kontenta en prezento de la [[kino|kineja filmo]] ''[[Young Hearts (2024)|Young Hearts]]''}}]] Lou Goossens komencis sian aktoran karieron en 2022, 13-jara, kun la mallonga filmo ''Alleen Ik'' (''Nur mi''), en kiu li ludis la rolon de ''Flor''. Samjare li ankaŭ faris plurajn reklamajn filmetojn, pri okulvitroj kaj, aparte sprite, iujn edukajn filmetojn pri teatra arto. En la sama jaro 2024, kiam publikiĝis la romantika [[kino|kineja filmo]] ''[[Young Hearts (2024)|Young Hearts]]'', li ankaŭ aperis en la televidserio ''Moresnet'', historie dividita loĝloko ĉe la limo inter Belgio kaj Germanio, inter esperantistoj aparte konata pro la parto [[Moresnet neŭtrala]], la "preskaŭ unua Esperantlingva [[mikroŝtato]]", en kiu li ludis la junan ''Ben Schotz''.<ref>[https://www.themoviedb.org/person/3724154-lou-goossens?language=nl-BE informoj el la retejo ''themoviedb.org''] (TMDB, plurlingve, jen {{nl}})</ref>''' == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{IMDb nomo}} {{projektoj}} {{vivtempo|Goossens, Lou}} [[Kategorio:Belgaj aktoroj]] [[Kategorio:Belgaj infanaj aktoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 4if9hrqx6dra6uhbg94a9gbpqgj9izf 0 911487 9423623 9110643 2026-07-08T18:48:04Z Sj1mor 12103 9423623 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''{{Paĝonomo}}''' [ĉila prileski], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Prileszky Csilla''' estis [[Hungario|hungara]] [[tradukisto]], arabisto, altlerneja [[instruisto]]. Ŝia [[edzo]] estis [[Róbert Simon]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM867612 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=1676281&date=2025-05-31 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1939|4|17}}, ŝi mortis {{mortotago|1995|6|25}}. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en belarta [[mezlernejo]], poste ŝi akiris diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1965]]. En la lasta jaro ŝi studis la araban lingvon en [[Egiptio]]. Ŝi poste instruis en altlernejo de eksterlandaj stipendiuloj en Budapeŝto ĝis sia morto. Aldone al siaj tradukoj ŝi verkis lernolibrojn por eksterlandanoj, kiuj studis la hungaran lingvon. Ŝia plej fama traduko estis la rakontoj pri la [[Mil kaj unu noktoj]] publikigita en sep volumoj. Ĝi estas konsiderata unu el la elita hungara tradukliteraturo. Ŝi edziniĝis kaj naskis filon en 1966. == Elektitaj libroj == * ''Színes magyar nyelvkönyv'' al medicina branĉo (lernolibro, 1978) * ''Színes magyar nyelvkönyv'' (lernolibro, 1981) * ''Színes magyar nyelvkönyv'' al agrikultura branĉo (lernolibro, 1981) * ''Színes magyar nyelvkönyv'' al filozofia branĉo (lernolibro, 1986) * ''Hungarian words and pictures.'' (lernolibro, 1986) * ''Halló, itt Magyarország! Magyar nyelvkönyv külföldieknek'' (kunaŭtoro, 1992) == Elektitaj tradukaĵoj == * ''Pilgrimado kaj migrado de [[Ibn Batuta]]'' (kuntradukisto, 1964) * [[Naguib Mahfouz]]: ''Útvesztő.'' (1965) * [[Ghassan Kanafani]]: ''Lángoló ég alatt.'' (1970) * ''Kalila és Dimna'' (klasikaj arabaj fabeloj, 1978) * '''Mil kaj unu noktoj''' (la unua hungara plena tradukaĵo, 7 volumoj) == Fontoj == * [https://moly.hu/alkotok/prileszky-csilla/wikipedia biografio hungare] * [https://epa.oszk.hu/02200/02287/00008/pdf/Hungarologiai_Evkonyv_08_185-190.pdf datenoj hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Prileszky Csilla}} [[Kategorio:Hungaraj arabistoj]] [[Kategorio:Hungaraj tradukistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} ey4xcpki2th1gqn27ls52kfps2uxro3 0 918865 9423546 9178791 2026-07-08T17:35:32Z Sj1mor 12103 9423546 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Velocidad_radial.PNG|eta|La rapido V(t) de objekto je la pozicio x(t) havas komponanton radiusan '''<span style="color:green;">V_R(t)</span>''' kies direkto sekvas la linion kiu ligas la objekton al la observanto. Ĝia grandeco ege varias laŭ la loko de la objekto sur ĝia trajektorio (ruĝa punktita linio).|280x280ra]] La '''radiusa rapido''' estas la [[rapido]] de objekto mezurita laŭ la direkto de la vidlinio kiu ligas tiun objekton al la observanto. Ĝi havas negativan valoron kiam la objekto alproksimiĝas. Ĝi havas pozitivan valoron kiam la objekto foriras. La mezuro de la ''radiusa rapido'' estas uzita en multnombraj fakoj kaj fariĝas plurmaniere kiel inter alie per [[Efiko de Doppler|Dopleraj]] radaroj, [[Sonaro|sonaroj]], [[Sonografio|sonografioj]] kaj en [[astronomio]]. == Principo == La movo de objekto rilate al la observanto povas esti malkombinita laŭ du ortaj aksoj : radiusa kaj tanĝanta. La radiusa rapido {{math|(''v{{ind|r}}'')}} (V_R(t) sur la grafikaĵo) sekve ne donas la valoron de la vektoro rapido de la objekto {{math|(''v{{ind|s}}'')}} (V(t) sur la grafikaĵo), sed nur la komponanto de ĉi tiu sur la vidlinio. La radiusa rapido estas do {{Matematiko|''v{{ind|r}}'' {{=}} ''v{{ind|s}}'' cos ''θ''}} kie ''θ'' estas la angulo inter la vidlinio kaj la direkto de la movo de la objekto laŭ ĝia trajektorio. Por kalkuli la tanĝantan komponanton (V_T(t) sur la grafikaĵo), oni plej ofte uzas la ebenaĵon ortan al la vidlinio en kiu oni malkombinas la tanĝantan komponanton en du komponantojn, ekzemple vertikalan kaj horizontalan. Sed por tion fari, necesas ĝenerale observi la [[Propra movo|propran movon]] de la objekto, kaj ĝian distancon. Tiuj observadoj estas kvazaŭ ĉiam malfacilaj, ĉefe la unua. == Mezuro == [[Dosiero:Radialgeschwindigkeit.gif|eta|Malkombino de la propra rapido (ruĝaj sagoj) en radiusan rapidon (verdaj sagoj) kaj en tanĝantan rapidon (bluaj sagoj) uzante la ekzemplon de aviadilo fluganta preter radaro]] Eblas mezuri la radiusan rapidon plurmaniere. En simpla situacio, la observanto notas la momenton kiam la objekto preterpasas markilojn kies distancoj al la observanto estas konataj. Ekzemple, eblas al aŭtomobilisto sur aŭtovojo taksi la radiusan rapidon de aŭtomobilo kiu veturas sur la alvenvojo. La radaroj kaj la eĥolokaliziloj elsendas ondojn kiuj estas retroreflektitaj pro la ĉeesto de la celita objekto. La retrosendita ondo havas propran ondofrekvencon laŭ la [[Efiko de Doppler|Doplera efiko]]. Tio estas kiam la objekto malproksimiĝas la [[frekvenco]] {{math|(''F{{ind|t}}'')}} de la ricevita ondo malkreskas (ŝoviĝo al la ruĝo), konvencie, ĝia radiusa rapido estas pozitiva. Same inverse, kiam la objekto proksimiĝas la [[frekvenco]] {{math|(''F{{ind|t}}'')}} de la ricevita ondo kreskas (ŝoviĝo al la bluo), konvencie, ĝia radiusa rapido estas negativa. El tiu variaĵo, ''F_d'', la sistemo kalkulas la radiusan rapidon jene : : <math>F_d \approx 2v_r \frac {F_t}{c} </math> kun ''c'' la [[Lumrapido|rapido de la lumo]] por la elektromagnetaj ondoj kaj la [[Rapido de sono|rapido de la sono]] por la sonaj ondoj. == Astronomio == [[Dosiero:The radial velocity method (artist’s impression).jpg|eta|Serĉo pri ekstersunsistemaj planedoj: Se la stelo havas (nevideblan) kunulon, la radiusa rapido fluktuas pro la movado ĉirkaŭ la komuna pezocentro: ruĝenŝoviĝo dum malproksimiĝo de la Tero, inverse bluŝoviĝo.]] En astronomio, ni kaptas la elektromagnetajn ondojn, kiel la lumo, elsenditajn el la [[Astro|ĉielaj objektoj]]. Laŭ ilia kemia konsisto, aperas por ĉiu atomo ties spektrolinioj je precizaj frekvencoj. La kutimo, en astronomio, estas analizi tiujn ŝanĝojn pli laŭ la ondolongoj ol laŭ la frekvencoj, ĉar ĉiel ambaŭ estas matematike ligitaj. La radiusa rapido konkretiĝas kiel ŝoviĝo de tiuj spektrolinioj (λ_m) kompare kun la senmovo ({{math|λ{{ind|0}}}}). Ruĝen, la radiusa rapido estas pozitiva. Bluen la radiusa rapido estas negativa. El ilia ŝoviĝo oni kalkulas la radiusan rapidon (''v_r'') jene: : <math>v_{r} = c \left(\frac{\lambda_{\rm m}}{\lambda_0} - 1\right)</math>, kun ''c'' la [[Lumrapido|rapido de la lumo]]. Konkrete, tiu formulo validas nur por malgrandaj rapidoj, tio estas por rapidoj multege malpli rapidaj ol la [[Lumrapido|rapido de la lumo]]. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Fizika kvanto]] [[Kategorio:Kinematiko]] [[Kategorio:Astrometrio]] hn0qetcxz7lzl6qdpdn2rf8bpbg1eb6 9423547 9423546 2026-07-08T17:35:56Z Sj1mor 12103 /* Principo */ 9423547 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Velocidad_radial.PNG|eta|La rapido V(t) de objekto je la pozicio x(t) havas komponanton radiusan '''<span style="color:green;">V_R(t)</span>''' kies direkto sekvas la linion kiu ligas la objekton al la observanto. Ĝia grandeco ege varias laŭ la loko de la objekto sur ĝia trajektorio (ruĝa punktita linio).|280x280ra]] La '''radiusa rapido''' estas la [[rapido]] de objekto mezurita laŭ la direkto de la vidlinio kiu ligas tiun objekton al la observanto. Ĝi havas negativan valoron kiam la objekto alproksimiĝas. Ĝi havas pozitivan valoron kiam la objekto foriras. La mezuro de la ''radiusa rapido'' estas uzita en multnombraj fakoj kaj fariĝas plurmaniere kiel inter alie per [[Efiko de Doppler|Dopleraj]] radaroj, [[Sonaro|sonaroj]], [[Sonografio|sonografioj]] kaj en [[astronomio]]. == Principo == La movo de objekto rilate al la observanto povas esti malkombinita laŭ du ortaj aksoj : radiusa kaj tanĝanta. La radiusa rapido {{math|(''v{{ind|r}}'')}} (V_R(t) sur la grafikaĵo) sekve ne donas la valoron de la [[vektora rapido]] de la objekto {{math|(''v{{ind|s}}'')}} (V(t) sur la grafikaĵo), sed nur la komponanto de ĉi tiu sur la vidlinio. La radiusa rapido estas do {{Matematiko|''v{{ind|r}}'' {{=}} ''v{{ind|s}}'' cos ''θ''}} kie ''θ'' estas la angulo inter la vidlinio kaj la direkto de la movo de la objekto laŭ ĝia trajektorio. Por kalkuli la tanĝantan komponanton (V_T(t) sur la grafikaĵo), oni plej ofte uzas la ebenaĵon ortan al la vidlinio en kiu oni malkombinas la tanĝantan komponanton en du komponantojn, ekzemple vertikalan kaj horizontalan. Sed por tion fari, necesas ĝenerale observi la [[Propra movo|propran movon]] de la objekto, kaj ĝian distancon. Tiuj observadoj estas kvazaŭ ĉiam malfacilaj, ĉefe la unua. == Mezuro == [[Dosiero:Radialgeschwindigkeit.gif|eta|Malkombino de la propra rapido (ruĝaj sagoj) en radiusan rapidon (verdaj sagoj) kaj en tanĝantan rapidon (bluaj sagoj) uzante la ekzemplon de aviadilo fluganta preter radaro]] Eblas mezuri la radiusan rapidon plurmaniere. En simpla situacio, la observanto notas la momenton kiam la objekto preterpasas markilojn kies distancoj al la observanto estas konataj. Ekzemple, eblas al aŭtomobilisto sur aŭtovojo taksi la radiusan rapidon de aŭtomobilo kiu veturas sur la alvenvojo. La radaroj kaj la eĥolokaliziloj elsendas ondojn kiuj estas retroreflektitaj pro la ĉeesto de la celita objekto. La retrosendita ondo havas propran ondofrekvencon laŭ la [[Efiko de Doppler|Doplera efiko]]. Tio estas kiam la objekto malproksimiĝas la [[frekvenco]] {{math|(''F{{ind|t}}'')}} de la ricevita ondo malkreskas (ŝoviĝo al la ruĝo), konvencie, ĝia radiusa rapido estas pozitiva. Same inverse, kiam la objekto proksimiĝas la [[frekvenco]] {{math|(''F{{ind|t}}'')}} de la ricevita ondo kreskas (ŝoviĝo al la bluo), konvencie, ĝia radiusa rapido estas negativa. El tiu variaĵo, ''F_d'', la sistemo kalkulas la radiusan rapidon jene : : <math>F_d \approx 2v_r \frac {F_t}{c} </math> kun ''c'' la [[Lumrapido|rapido de la lumo]] por la elektromagnetaj ondoj kaj la [[Rapido de sono|rapido de la sono]] por la sonaj ondoj. == Astronomio == [[Dosiero:The radial velocity method (artist’s impression).jpg|eta|Serĉo pri ekstersunsistemaj planedoj: Se la stelo havas (nevideblan) kunulon, la radiusa rapido fluktuas pro la movado ĉirkaŭ la komuna pezocentro: ruĝenŝoviĝo dum malproksimiĝo de la Tero, inverse bluŝoviĝo.]] En astronomio, ni kaptas la elektromagnetajn ondojn, kiel la lumo, elsenditajn el la [[Astro|ĉielaj objektoj]]. Laŭ ilia kemia konsisto, aperas por ĉiu atomo ties spektrolinioj je precizaj frekvencoj. La kutimo, en astronomio, estas analizi tiujn ŝanĝojn pli laŭ la ondolongoj ol laŭ la frekvencoj, ĉar ĉiel ambaŭ estas matematike ligitaj. La radiusa rapido konkretiĝas kiel ŝoviĝo de tiuj spektrolinioj (λ_m) kompare kun la senmovo ({{math|λ{{ind|0}}}}). Ruĝen, la radiusa rapido estas pozitiva. Bluen la radiusa rapido estas negativa. El ilia ŝoviĝo oni kalkulas la radiusan rapidon (''v_r'') jene: : <math>v_{r} = c \left(\frac{\lambda_{\rm m}}{\lambda_0} - 1\right)</math>, kun ''c'' la [[Lumrapido|rapido de la lumo]]. Konkrete, tiu formulo validas nur por malgrandaj rapidoj, tio estas por rapidoj multege malpli rapidaj ol la [[Lumrapido|rapido de la lumo]]. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Fizika kvanto]] [[Kategorio:Kinematiko]] [[Kategorio:Astrometrio]] 3v94cl8eodsenwxbjm95fmru6eudozn 0 921256 9423777 9342450 2026-07-09T04:39:07Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423777 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Okhmatdyt after Russian attack, 2024-07-08 (50).jpg|eta|Konstruaĵoj de la [[infanhospitalo]] [[Oĥmatdit]] en Kievo post rusa misilatako kontraŭ Ukrainio la 8-an de julio 2024. La toksikologia konstruaĵo de la hospitalo estis detruita, la plej multaj aliaj konstruaĵoj estis difektitaj, du homoj mortis kaj 32 estis vunditaj.]] Amasa '''misilatako kontraŭ Ukrainio okazis la 8-an de julio 2024''' dum la [[Rus-ukraina milito|Rusa-Ukraina Milito]]. [[Kievo]], [[Krivij-Riho]], [[Dnipro (urbo)|Dnipro]], [[Kropivnickij]], kaj [[Pokrovsk (Donecka provinco)|Pokrovsk]] estis sub fajro de pli ol kvardek misiloj de la [[Armitaj Fortoj de Rusia Federacio|rusia militistaro]]<ref name= ft>Koshiw, Isobel; Miller, Christopher; Seddon, Max. "[https://www.ft.com/content/4075caad-7bf0-48a0-9106-7b953ccb9ee9 Russian missile hits children's cancer hospital in Kyiv]" (). [[Financial Times]], 8-a de julio 2024.</ref>. Entute, almenaŭ 47 homoj estis mortigitaj kaj ĉirkaŭ 170 estis vunditaj<ref>Sean Seddon (9-a de Julio 2024). "[https://www.bbc.com/news/articles/cd162vj804go Ukraine mourns after day of Russian air strikes]". [[BBC News]].</ref><ref>"[https://kyivindependent.com/ukraine-war-latest-mass-russian-missile-strike-kills-dozens-across-ukraine/ Ukraine war latest: Mass Russian missile strike kills, injures over 200 civilians]". The Kyiv Independent. 8-a de Julio 2024</ref>. En Kievo, atakoj difektis loĝdomojn kaj infrastrukturon, precipe inkluzive de la [[infanhospitalo]] [[Oĥmatdit]], la plej granda de la lando, kiu mortigis du plenkreskulojn<ref>"[https://suspilne.media/kyiv/785619-u-kievi-e-vlucanna-u-primisenna-ditacoi-likarni-ohmatdit/ Дитяча лікарня "Охматдит" постраждала під час обстрілу Києва: волонтери розбирають завали]". Suspilne. 8-a de Julio 2024.</ref>. La milita fabriko Artem de la urbo ankaŭ estis trafita<ref>[https://www.lemonde.fr/international/article/2024/07/09/a-kiev-un-hopital-pediatrique-et-une-maternite-touches-a-la-suite-de-frappes-russes-les-russes-ont-fait-expres-de-tirer-sur-un-hopital-pour-enfants_6248074_3210.html Guerre en Ukraine : « Les Russes ont fait exprès de tirer sur un hôpital pour enfants »] ''[[Le Monde]]'', 9-a de Julio 2024</ref>. La internacia komunumo kondamnis la atakojn. La Sekureca Servo de Ukrainio difinis la atakon de Rusio kontraŭ la infanhospitalo Oĥmatdit kiel [[militkrimo]]n kaj komencis krimajn procedurojn pri la afero<ref>[СБУ встановила, якою ракетою Росія вдарила по "Охматдиту" https://www.pravda.com.ua/news/2024/07/8/7464649/], Українська правда. 8-a de Julio 2024</ref>. [[Human Rights Watch]] ankaŭ skribis, ke la atako kontraŭ la infanhospitalo devus esti esplorita kiel militkrimo<ref name= HRW>"[https://www.hrw.org/news/2024/07/11/russias-july-8-attack-childrens-hospital-ukraine Russia's July 8 Attack on a Children's Hospital in Ukraine]". Human Rights Watch. 11-a de Julio 2024.</ref>. == Atako == Ĉirkaŭ la 10a horo matene rusiaj fortoj lanĉis pli ol 40 misilojn al Ukrainio<ref> « [https://www.bbc.com/news/articles/cl4y1pjk2dzo Children's hospital hit as Russian strikes kill dozens in Ukraine] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fnews%2Farticles%2Fcl4y1pjk2dzo arkivo]), ĉe www.bbc.com</ref>. La komunumo de analizistoj Molfar asertis, ke la atakon kontraŭ Oĥmatdit plenumis pilotoj kaj riparistoj de la aerbazo Engels-2 en [[Saratova provinco]]<ref>"[https://molfar.com/en/blog/russians-who-shelled-okhmatdyt They shelled Okhmatdyt. Fact-check of the attack on the children's hospital in Kyiv and the deanon of the Russian military]". molfar.com. 8-a de Julio 2024.</ref>. === Kievo === ==== Infanhospitalo Oĥmatdit ==== Misilo trafis la [[Toksologio|toksologian]] sekcion de la infanhospitalo [[Oĥmatdit]]. La tegmento de la konstruaĵo kolapsis, rezultigante la morton de du plenkreskuloj. Ukrainaj aŭtoritatoj deklaris, ke 16 homoj estis vunditaj, inkluzive de sep infanoj<ref>"[https://www.aljazeera.com/news/2024/7/8/as-ukraines-largest-childrens-hospital-is-hit-anger-towards-russia-rages As Ukraine's largest children's hospital is hit, anger towards Russia rages]". [[Al-Ĝazira]].</ref>. Kancermalsanuloj estis evakuitaj el la hospitalo kun siaj gepatroj<ref>"[https://news.sky.com/story/childrens-hospital-in-kyiv-hit-by-missiles-as-russia-unleashes-deadly-barrage-across-ukraine-13174922 Children's hospital in Kyiv hit by missiles as Russia unleashes deadly barrage across Ukraine, killing at least 31]" ([https://web.archive.org/web/20240708091823/https://news.sky.com/story/childrens-hospital-in-kyiv-hit-by-missiles-as-russia-unleashes-deadly-barrage-across-ukraine-13174922 arkivo]). Sky News. 8-a de Julio 2024</ref>. Dum la atako, estis pli ol 600 pacientoj en la hospitalo. Inter ili estis infanoj el najbara [[Moldavio]], unu el kiuj estis ĉe la operacia tablo en tiu momento<ref>Cotoros, Alina. "[https://adevarul.ro/stiri-externe/republica-moldova/copii-din-republica-moldova-printre-victimele-2375635.html Copii din Republica Moldova, printre victimele atacului rus asupra spitalului din Kiev]", 16-a de juloi 2024. Adevărul </ref>. Rusio asertis, ke la atakoj estis reprezalioj kaj trafis celojn de la defendindustrio<ref>"[https://www.reuters.com/world/europe/russia-says-it-hit-defence-targets-aviation-bases-ukraine-2024-07-08/ Russia says it hit defence targets, aviation bases in Ukraine]". Meduza. 8-a de Julio 2024.</ref> kaj la detruon kaŭzis ukrainaj aerdefendoj<ref>"[https://meduza.io/news/2024/07/08/foto-i-video-odnoznachno-podtverzhdayut-fakt-razrusheniy-vsledstvie-padeniya-ukrainskoy-rakety-pvo-minoborony-rf-o-raketnom-udare-po-kievu "Фото и видео однозначно подтверждают факт разрушений вследствие падения украинской ракеты ПВО". Минобороны РФ — о ракетном ударе по Киеву]". Meduza. 8-a de Julio 2024</ref>. La Sekureca Servo de Ukrainio diris, ke ĝi trovis fragmentojn de rusia misilo Kh-101<ref>"[https://www.bbc.com/ukrainian/articles/cley16111v2o Пошкоджена дитяча лікарня "Охматдит" у Києві. Росія масовано обстріляла Україну ракетами, загиблих щонайменше - 30]". BBC News. 8-a de Julio 2024</ref>. Laŭ analizo de OSINT, la misilo Kh-101 estis plene funkcia, funkciigita per jetmotoro dumfluge kaj nedifektita ĝis la kolizio<ref>"[https://molfar.com/en/blog/russians-who-shelled-okhmatdyt They shelled Okhmatdyt. Fact-check of the attack on the children's hospital in Kyiv and the deanon of the Russian military]". molfar.com. </ref><ref>Michael Sheldon; Giancarlo Fiorella; Jake Godin; Carlos Gonzales (9 July 2024). "[https://www.bellingcat.com/news/2024/07/09/russian-missile-identified-in-kyiv-childrens-hospital-attack/ Russian Missile Identified in Kyiv Children's Hospital Attack]". bellingcat.</ref>. Reprezentantoj de la Misio de UN pri Homaj Rajtoj konfirmis ĉi tiujn trovojn kun "alta probableco" post vizito al la kolizioloko<ref>Helen Regan; Hira Humayun (10-a de Julio 2024). "[https://www.cnn.com/2024/07/10/europe/russian-missile-strike-kyiv-hospital-un-intl-hnk/index.html UN says 'high likelihood' a Russian cruise missile hit Ukraine's main children's hospital]". CNN.</ref>. ==== Aliaj atakoj ==== En Kievo, la distriktoj Solomianskij, Dniprovskij, Darnicskij, Svjatoŝinskij, Desnjanskij, Ŝevĉenkivskij kaj Holosiivskij de la urbo estis trafitaj. Ses rusaj misiloj trafis la militfabrikon Artem<ref> Emmanuel Grynszpan "[https://www.lemonde.fr/international/article/2024/07/09/a-kiev-un-hopital-pediatrique-et-une-maternite-touches-a-la-suite-de-frappes-russes-les-russes-ont-fait-expres-de-tirer-sur-un-hopital-pour-enfants_6248074_3210.html Guerre en Ukraine : « Les Russes ont fait exprès de tirer sur un hôpital pour enfants »]" [[Le Monde]], 9-a de julio 2024</ref>. Rusio asertas, ke la fabriko produktis municion, dum la ukraina flanko neas tion<ref>"[https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-july-8-2024 RUSSIAN OFFENSIVE CAMPAIGN ASSESSMENT, JULY 8, 2024]". [[Instituto por la Esplorado pri Milito]].</ref><ref>"[https://www.mirror.co.uk/news/world-news/ukraine-hits-back-strikes-after-33198355 Ukraine hits back with strikes after Russia's 'genocidal' attack on kids hospital]". Daily Mirror. 9-a de Julio 2024.</ref>. [[Associated Press]] deklaris, ke la fabriko produktis "komponentojn por diversaj milit-nivelaj misiloj"<ref>"[https://apnews.com/article/russia-ukraine-war-aerial-attack-missiles-drones-fe3fb596cdea0035573a6a677f17070c Russia launches the biggest aerial barrage of the war and kills 30 civilians, Ukraine says]". Associated Press. 29-a de decembro 2023.</ref>. La fabriko jam estis trafita dum rusiaj misilaj atakoj en decembro 2023<ref>Méheut, Constant; Mitiuk, Daria (29-a de Decembro 2023). "[https://www.nytimes.com/2023/12/29/world/europe/russia-ukraine-missile-attacks.html Russia Pounds Ukrainian Cities in One of the Largest Air Attacks of the War]" ([https://web.archive.org/web/20240102232403/https://www.nytimes.com/2023/12/29/world/europe/russia-ukraine-missile-attacks.html arkivo]). [[The New York Times]]</ref>. En la distrikto Solomianskij, misiloj trafis konstruaĵon kun oficejoj, same kiel plurajn etaĝojn de pluretaĝa konstruaĵo. La tuta areo de detruo estis 1 500 kvadrataj metroj, kaj sep homoj mortis. En la distrikto Holosiivskij, loĝdomoj, garaĝoj kaj aŭtoj estis difektitaj. En la distrikto Dniprovskij okazis misilatako. En la distrikto Darnycskij, privata domo estis difektita de la misilkolizio. Incendioj ekis en la distriktoj Desnjanskij kaj Svjatoŝinskij pro la atako. En la distrikto Ŝevĉenkivskij, etaĝkonstruaĵo estis detruita, kaj unu enirejo estis tute detruita. La loĝantoj devis esti evakuitaj<ref>"[https://meduza.io/feature/2024/07/08/rossiyskie-voyska-nanesli-massirovannyy-raketnyy-udar-po-kievu-oblomki-raket-upali-na-zhilye-doma-i-detskuyu-bolnitsu Российские войска нанесли массированный удар по Киеву. Ракета попала в детскую больницу]". Meduza. 8-a de Julio 2024</ref>. Entute en Kievo, 33 homoj mortis, inkluzive de kvin infanoj, kaj 121 vundiĝis, 10 el ili infanoj, laŭ oficialuloj<ref>Fenbert, Abbey; Fornusek, Martin (10-a de Julio 2024). "[https://kyivindependent.com/emergency-workers-end-rescue-operations-in-kyiv-after-mass-missile-strike/ Updated: Emergency workers end rescue operations in Kyiv after mass missile strike]". The Kyiv Independent.</ref>. === Krivij-Riho === En [[Krivij-Riho]], 10 homoj mortis<ref>"[https://meduza.io/feature/2024/07/08/v-detskoy-bolnitse-povrezhdeny-operatsionnye-i-onkologicheskoe-otdelenie-v-zhilom-dome-razrushen-tselyy-pod-ezd В детской больнице повреждены операционные и отделение онкологии. В жилом доме разрушен целый подъезд]" ([https://web.archive.org/web/20240708130220/https://meduza.io/feature/2024/07/08/v-detskoy-bolnitse-povrezhdeny-operatsionnye-i-onkologicheskoe-otdelenie-v-zhilom-dome-razrushen-tselyy-pod-ezd arkivo]). Meduza. 8-a de Julio 2024.</ref> kaj 53 pliaj vundiĝis<ref>"[https://kyivindependent.com/number-of-injured-in-russian-july-8-attack-against-kryvyi-rih-rises-to-53/ Number of injured in Russia's July 8 attack on Kryvyi Rih rises to 53]" . The Kyiv Independent. 11-a de Julio 2024</ref> post kiam rusia misilatako trafis administran konstruaĵon ĉe karbopretigfabriko<ref>Koshiw, Isobel; Miller, Christopher; Seddon, Max (8-a de Julio 2024). "[https://www.ft.com/content/4075caad-7bf0-48a0-9106-7b953ccb9ee9 Russian missile hits children's cancer hospital in Kyiv]" (). [[Financial Times]]</ref>. === Dnipro === En [[Dnipro (urbo)|Dnipro]], atako trafis turdomon, mortigante unu personon kaj vundante 12 aliajn<ref>"[https://armyinform.com.ua/2024/07/08/u-dnipri-pokazaly-naslidky-rosijskogo-udaru/ У Дніпрі показали наслідки російського удару]" ([https://web.archive.org/web/20240709003039/https://armyinform.com.ua/2024/07/08/u-dnipri-pokazaly-naslidky-rosijskogo-udaru/ arkivo]). armyinform.com.ua.</ref>. === Pokrovsk === En [[Pokrovsk (Donecka provinco)|Pokrovsk]], tri homoj mortis<ref>"[https://armyinform.com.ua/2024/07/08/u-pokrovsku-shhonajmenshe-3-zagyblyh-unaslidok-rosijskogo-obstrilu/ У Покровську щонайменше троє загиблих унаслідок російського обстрілу]" ([https://web.archive.org/web/20240709003112/https://armyinform.com.ua/2024/07/08/u-pokrovsku-shhonajmenshe-3-zagyblyh-unaslidok-rosijskogo-obstrilu/ arkivo]). armyinform.com.ua .</ref>, dum tri aliaj vundiĝis<ref>"[https://kyivindependent.com/russian-strike-on-pokrovsk/ 3 killed, 3 injured in Russian strike on Pokrovsk in Donetsk Oblast, governor says]". The Kyiv Independent. 8-a de Julio 2024</ref>. == Reagoj == === En Ukrainio === La prezidanto [[Volodimir Zelenskij]] alvokis la membroŝtatojn de [[NATO]] montri ''"pli grandan rezistemon kaj pli fortan respondon"'' al la atakoj de Rusio kontraŭ ukrainia tero kaj infanoj, alvokante konkretan agon por provizi aerdefendon. Prezidenta konsilisto Miĥailo Podoljak deklaris, ke alvokoj por ''"tuja batalhalto"'' fare de Hungario kaj Ĉinio nur antaŭenigas plian rusian agreson disvastigante ''"malveran senton"'', ke ''"la agresanto rajtas mortigi ĉar li parolas pri 'paco', kaj la viktimo ne devas defendi sin"''<ref name= uras>Uras, Umut. "[https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/7/8/russia-ukraine-war-live-news-barrage-of-missiles-hits-ukrainian-cities Russia-Ukraine war updates: At least 31 killed in missile strikes]" ([https://web.archive.org/web/20240708200602/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/7/8/russia-ukraine-war-live-news-barrage-of-missiles-hits-ukrainian-cities arkivo]). [[Al-Ĝazira|Al Jazeera]]</ref>. La atakoj okazis ĝuste antaŭ ol estis planita NATO-pintkunveno en [[Vaŝingtono]], kun partopreno de Ukrainio<ref name= ft/>. La ĝenerala prokuroro Andrij Kostin raportis, ke li sendis ĉiujn informojn pri la atakoj al la [[Internacia Puna Kortumo]]<ref name= uras/>. === En Rusio === La 8-an de julio la [[Ministerio pri Defendo de la Rusia Federacio|rusia ministerio pri defendo]] deklaris, ke ''"responde al provoj de la Kieva reĝimo damaĝi rusiajn energiajn kaj ekonomiajn instalaĵojn"'', rusiaj fortoj efektivigis atakojn kontraŭ celoj de la defendindustrio kaj aviadaj bazoj en Ukrainio,[35] asertante, ke damaĝo al civila infrastrukturo estis kaŭzita de falanta ukrainia aerdefenda misilo lanĉita el la urbo.[36] La ministerio asertis, ke ĝi atingis siajn celojn kaj trafis ĉiujn difinitajn celojn<ref>"[https://www.theguardian.com/world/live/2024/jul/08/international-community-should-create-conditions-for-negotiations-says-xi-jinping-ukraine-war-live?CMP=share_btn_url&page=with%3Ablock-668bcdc58f08f1ee80f4e295#block-668bcdc58f08f1ee80f4e295 The Russian defence ministry said that its forces had carried out strikes on defence industry targets and aviation bases in Ukraine, where officials said a barrage of missiles had killed over 20 people]" ([https://web.archive.org/web/20240709003041/https://www.theguardian.com/world/live/2024/jul/08/international-community-should-create-conditions-for-negotiations-says-xi-jinping-ukraine-war-live?CMP=share_btn_url&page=with%3Ablock-668bcdc58f08f1ee80f4e295#b arkivo]). [[The Guardian]]. 8-a de Julio 2024</ref><ref>"[https://tass.com/politics/1814005 Moscow rejects Kiev's allegations of Russian missile strike on civilian targets]" ([https://web.archive.org/web/20240708173947/https://tass.com/politics/1814005 arkivo]). [[TASS]]. 8 July 2024.</ref>. === UN kaj NRG === La [[Ĝenerala Sekretario de la Unuiĝintaj Nacioj|Ĝenerala Sekretario de UN]] [[António Guterres]] nomis la misilatakojn de Rusio "aparte ŝokaj"<ref>"[https://apnews.com/article/russia-ukraine-war-kyiv-attack-33aecd50cf252ff6184c0c14f90588b5 Russia's heaviest bombardment of Kyiv in 4 months kills at least 31 and hits a children's hospital]". AP News. 9-a de Julio 2024.</ref>. Denise Brown, kunordiganto de UN-helpo en Ukrainio, kondamnis la atakon kaj alvokis al protektado de civiluloj. Munir Mammadzade, reprezentanto de [[UNICEF]], diris, ke la rusia invado ''"daŭre efikas sur infanojn misproporcie"''<ref>"[https://news.un.org/en/story/2024/07/1151836 Several Ukrainian cities hit in new wave of Russia missile attacks]" ([https://web.archive.org/web/20240709003043/https://news.un.org/en/story/2024/07/1151836 arkivo]). UN News. 8-a de Julio 2024.</ref>. La Konsilio de Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj planis ''ad hoc'' kunvenon la 9-an de julio responde al la civilaj atakoj post peto de [[Francio]], [[Britio]], [[Slovenio]], [[Ekvadoro]] kaj [[Usono]]. [[Amnestio Internacia]] kondamnis la atakon kaj kulpigis Rusion, nomante ĝian provon kulpigi Ukrainion pri la atako ''"senkompata aŭdaco"''<ref>"[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/07/ukraine-major-damage-to-childrens-hospital-by-direct-russian-missile-hit-dozens-killed-across-the-country/ Ukraine: Major damage to children's hospital by direct Russian missile hit, dozens killed across the country]" ([https://web.archive.org/web/20240709003215/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/07/ukraine-major-damage-to-childrens-hospital-by-direct-russian-missile-hit-dozens-killed-across-the-country/ arkivo]). [[Amnestio Internacia]]. 8-a de Julio 2024.</ref>. [[Human Rights Watch]] skribis: "Atakoj direktitaj al medicinaj instalaĵoj estas militkrimoj laŭ internacia humanitara juro, kaj la atako, kiu trafis la porinfanan malsanulejonon Oĥmatdit, devus esti enketita kiel ebla [[militkrimo]]"<ref name= HRW/>. == Referencoj == {{referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Aviadilatako sur la hospitalo en Mariupolo]] [[Kategorio:Invado de Rusio en Ukrainion (2022)]] mpaikg1ydp4a6adbibxum0dzeucre68 0 923697 9423635 9373246 2026-07-08T19:32:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423635 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Michel SOGNY''' (naskiĝis la [[21-a de novembro|21-an de novembro]] [[1947]] en [[Paŭo (Francio)|Pau]], [[Francio]]) estas franca pianisto, komponisto kaj verkisto de [[Hungario|hungara]] deveno.<ref>Valérie Sasportas (23 April 2010). [http://www.lefigaro.fr/livres/2010/04/22/03005-20100422ARTFIG00623-michel-sogny-la-musique-sans-soupir-.php «&nbsp;Michel Sogny, La musique sans soupirs&nbsp;»]. ''[[Le Figaro]]''.</ref><ref>Radio Classique (December 2015). [http://www.radioclassique.fr/actu-classique/dossiers/dossiers-detail/lart-et-la-methode-de-michel-sogny.html "L’art et la Méthode de Michel Sogny"].</ref> Li evoluis novan aliron al la instruado de piano. Lia metodo ebligis al multaj lernantoj de ĉiuj aĝoj ĝui la praktikigon de ĉi tiu instrumento, ĉar pianludado estas ĝenerale konsiderata neatingebla se ne instruata dum infaneco.<ref>«&nbsp;L'histoire d'une adulte prodige&nbsp;», Piano n°19, 2005–2006.</ref> ==Biografio== Michel Sogny ĉeestis la Normalan Muzikan Lernejon de Parizo, kie li studis pianon sub la gvido de Jules Gentil kaj Yvonne Desportes. Li havas magistran gradon en [[psikologio]], bakalaŭran gradon en literaturo kaj doktoran gradon en [[filozofio]],<ref>''Le Processus de l'esprit créateur chez Liszt'', SUDOC, 040853942</ref> kiun li kompletigis ĉe la Sorbono en 1974 sub la gvido de Vladimir Jankélévitch. Michel Sogny estas la fondinto de la Fondaĵo SOS Talents. Kune kun [[Valéry Giscard d’Estaing|Valéry Giscard d'Estaing]] kaj la posteulino de Franz Liszt, Blandine Ollivier de Prévaux, Sogny estis unu el la fondintaj membroj de la Franca Asocio Franz Liszt.<ref>Association française Franz Liszt 1972 », Documentation Association Franz Liszt,‎ octobre 1972</ref><ref>{{cite news |title=Une Association Franz Liszt|work=[[Le Figaro]]|date=16 October 1973|page=29|url=https://www.flickr.com/photos/60784876@N06/49472640182/in/dateposted-public}}</ref> ==La pianmetodo de Michel Sogny== La metodologio de Sogny estas instruata en liaj lernejoj en Parizo kaj Ĝenevo. Ekde 1974, pli ol 20,000 lernantoj majstras pianon laŭ la metodo de Sogny.<ref>{{cite news |first=Thierry |last=Hillériteau|title=Les antiques accords de Michel Sogny|work=[[Le Figaro]]|date=2 May 2014|url=http://www.lefigaro.fr/mon-figaro/2014/05/02/10001-20140502ARTFIG00286-les-antiques-accords-de-michel-sogny.php}}</ref><ref>{{cite news |title=L'HUMANISTEDE LA MUSIQUE|date=18 May 2017|url=https://studylibfr.com/doc/5076546/de-la-musique---%C3%A9ditions-michel-de-maule}}</ref> La metodo konsistas el du ĉefaj komponantoj: didaktikaj verkoj – Prolegomenoj, kiuj reprezentas etajn ekzercojn.<ref>François Lancel, "En avant la musique", ''Le Parisien'',‎ mai 1981</ref> La Prolegomenoj disvolvas la percepton de muzika simfonio kaj sono.<ref>Stephan Friedrich, ''"L'Art et la Méthode", Classica L'Express"'',‎ décembre 2015, p. 4</ref> La dua direkto konsistas el la ciklo de etudoj, kie la koncentriĝo estas sur la disvolvigo de teknikaj kapabloj, kiel mangestoj kaj pozicioj.<ref>Georges Hilleret, "Le bonheur de jouer Bach après quelques mois de pratique", Télé 7 Jours,‎ 26 mai 1984</ref> Unu el la lernantoj de Sogny, kiu komencis pianpraktikon jam kiel plenkreskulo, estis la franclingva profesoro Michel Paris.<ref>Stephan Friedrich, ''"Michèle Paris – L'adulte prodige"'', Classica L'Express,‎ décembre 2014, p. 9</ref> Post la kompletigo de la 4-jara metodologia kurso de Sogny, en la aĝo de 30 jaroj ŝi prezentis solan koncerton en la [[Théâtre des Champs-Elysées|Teatro des Champs-Élysées]] sub la patroneco de la Ministerio de Kulturo.<ref>Edgar Schneider, ''"Jours de France"'', Le Carnet de la Semaine,‎ 3 mai 1980</ref> Alia sukcesa lernanto de Michel Sogny estis Claudine Zévaco, kiu prezentis en la Teatro des Champs-Élysées en 1983 kaj 1984.<ref>"En Bref- Récital à la Fondation Cziffra", ''Le Monde'',‎ 26 mai 1984</ref> En 1981, la Senato formale turniĝis al la Ministro de Kulturo, Jack Lang, por diskuti la enkondukон de la metodologio de Michel Sogny tra la tuta [[Francio]].<ref>{{cite news |title=Enseignement de la musique : extension du centre Michel Sogny – Sénat|url=https://www.flickr.com/photos/60784876@N06/25294925464}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.michelsogny.ch/ Michel Sogny Oficiala retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221017174615/http://www.michelsogny.ch/ |date=2022-10-17 }} * [https://www.lefigaro.fr/musique/michel-sogny-l-art-de-la-resilience-20220605 Michel Sogny, l’art de la résilience] [[Le Figaro]] * [http://www.academie-michel-sogny.ch Michel Sogny Academy] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221017174620/http://www.academie-michel-sogny.ch/ |date=2022-10-17 }} * [http://www.michelsogny.com Michel Sogny persona retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220508032616/http://www.michelsogny.com/ |date=2022-05-08 }} * [http://www.sos-talents.ch Fondaĵo SOS Talents] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221021030101/http://www.sos-talents.ch/ |date=2022-10-21 }} * [https://web.archive.org/web/20150822211931/http://www.artchipel.net/fr/compositeur/sogny-michel/ Verkaro ĉe Artchipel] * [https://www.laflutedepan.com/recherche?Effiltre=1&Effiltre2=0&tri=0&page=0001&boutique=&instrument=&style=&motcle=michel+sogny laflutedepan.com] [[Kategorio:Francaj komponistoj]] [[Kategorio:Francaj pianistoj]] du0dysfgt0cgnbdx6kbjksjd7jehkdu 0 925121 9423622 9218222 2026-07-08T18:47:08Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423622 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Michael MELCHIOR''' ({{lang-he|מיכאל מלכיאור}}; naskiĝis la 31-a de januaro 1954 en [[Kopenhago]]) estas dan-norvega ortodoksa [[rabeno]] kaj israela politikisto de la modera, maldekstra religia partio Meimad.<ref>{{cite news|last=Schwartz|first=Yaakov|title=Former Danish chief rabbi Bent Melchior dies at 92|url=https://www.timesofisrael.com/former-danish-chief-rabbi-bent-melchior-dies-at-92/|access-date=2021-10-15|website=[[The Times of Israel]]|language=en-US|issn=0040-7909}}</ref> Melchior devenas de dana rabena familio, studis en [[Jerusalemo]] kaj estis Ĉefrabeno de Norvegio dum 30 jaroj.<ref>{{Cite web|date=2003-01-02|title=הרב מיכאל מלכיאור - העבודה, מימד - וואלה! חדשות|url=https://news.walla.co.il/item/330591|access-date=2021-10-15|website=וואלה!|language=he}}</ref> Ekde 1986 li loĝas ĉefe en Israelo.<ref name="Haaretz">{{cite news|date=December 29, 2011|url=https://www.haaretz.com/jewish-world/israeli-rabbi-michael-melchior-seen-as-top-contender-for-britain-s-chief-rabbi-post-1.404452|title=Israeli Rabbi Michael Melchior seen as contender for Britain's chief rabbi post|newspaper=[[Haaretz]]|archivedate=December 29, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111229215521/http://www.haaretz.com/jewish-world/israeli-rabbi-michael-melchior-seen-as-top-contender-for-britain-s-chief-rabbi-post-1.404452|url-status=live}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20111229215521/http://www.haaretz.com/jewish-world/israeli-rabbi-michael-melchior-seen-as-top-contender-for-britain-s-chief-rabbi-post-1.404452 |date=2011-12-29 }}</ref> Li estris la Meimad ekde 1996 kaj estis elektita al la Knesset en 1999. Li estis reelektita en 2003 kaj 2006.<ref>{{Cite web|title=Public Activity and Publications|url=https://main.knesset.gov.il/mk/Apps/mk/mk-public-activity-publications/220|access-date=2021-10-15|website=The Knesset}}</ref> De aŭgusto 1999 ĝis marto 2001 li estis Ministro pri Sociaj Aferoj kaj Diasporaj Aferoj, poste sub [[Ŝimon Peres]] de marto 2001 ĝis novembro 2002 li estis Vicministro pri Eksterlandaj Aferoj. En januaro 2005, en la posta registaro sub [[Ariel Ŝaron]], li unu estis nomumita vicministro pri edukado, kulturo kaj sporto, post kiam la Laborista Partio reeniris la registaron. En junio 2006, li fariĝis vicministro pri sociaj kaj diasporaj aferoj, sed denove demisiis post kiam la Laborista Partio retiriĝis el la registaro en novembro de la sama jaro. Melchior estis reelektita kiel Knesset-membro en 2006, kaj fariĝis la prezidanto de la Komitato pri Edukado, Kulturo kaj Sportoj.<ref>{{Cite news|last=אלון|first=גדעון|date=2007-03-10|title=בחינוך, אנחנו כבר מדינת עולם שלישי|language=he|work=הארץ|url=https://www.haaretz.co.il/misc/1.1393180|access-date=2021-10-15}}</ref> Kiam la partio Meimad finis sian kunlaboron kun la Laborista Partio, ĝi kandidatiĝis en la elektoj de 2009 en alianco kun la Israela Verda Movado . Ĝi ne sukcesis transiri la balotsojlon, kaj Melchior mem ne atingis la Knesset-on.<ref>{{cite news|url=https://www.jpost.com/Diplomacy-and-Politics/Meimads-Melchior-to-work-in-civil-society|author=Sharon Udasin|title=Meimad's Melchior to work in civil society|newspaper=[[The Jerusalem Post]]|date=December 14, 2012|accessdate=April 12, 2014|archivedate=April 12, 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140412051736/http://www.jpost.com/Diplomacy-and-Politics/Meimads-Melchior-to-work-in-civil-society}}</ref> Unu el liaj filoj, Jair Melchior, estas ĉefrabeno de Danio ekde septembro 2014. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://fathomjournal.org/doing-god-or-the-importance-of-religious-peacemaking-an-interview-with-rabbi-michael-melchior/ 'Farante Dion' aŭ la graveco de religia pacfarado: intervjuo kun Rabeno Melchior - revuo Fathom] {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Melchior, Michael }} [[Kategorio:Israelaj ministroj]] [[Kategorio:Israelaj rabenoj]] [[Kategorio:Israelaj politikistoj]] iayq6z52qtp8y2655sswyxs5ji5g393 0 928003 9423612 9236596 2026-07-08T18:10:31Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423612 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Mikaelo Bar-ZOHAR''' ({{lang-he|מיכאל בר-זהר}}, naskiĝis la 30-a de januaro 1938 en [[Sofio]], [[Bulgario]]) estas israela historiisto, politikisto kaj verkisto de bulgara deveno.<ref>[http://www.harpercollins.com/authors/15636/Michael_BarZohar/index.aspx Michael Bar-Zohar, HarperCollins]</ref> == Vivo == Bar-Zohar venis al Israelo en 1948 en la aĝo de dek jaroj. Lia familio ekloĝis proksime de [[Jafo]]. Li finis sian lernadon en [[Tel-Avivo]] kaj poste komencis studi ekonomikon ĉe la [[Universitato de Jerusalemo]]. Li daŭris sian studadon en la [[Universitato de Parizo]] por studi politikan sciencon, kie li doktoriĝis. Li aliĝis al la [[israela armeo]] en 1956 kaj partoprenis en la [[Sueza krizo]] en la sama jaro, kaj en la [[Sestaga Milito]] dek unu jarojn poste. En 1973, Bar-Zohar estis membro de komandunuo kiu batalis parte malantaŭ la frontoj en la [[Milito de Jom Kippur]]. En 1964, li komencis verki historiaĵojn - kaj sciencajn kaj popularajn - pri la historio de Israelo, precipe pri ĝiaj [[sekretaj servoj]]. Li verkis oficialajn biografiojn de [[David Ben-Gurion]] kaj [[Ŝimon Peres]] kaj plurajn spionromanojn. Li ankaŭ publikigis en la franca kaj angla lingvoj. En 2010, kune kun ĵurnalisto Nissim Mishal, li publikigis libron pri la historio de Mossad – ''Mossad: La Plej Gravaj Misioj de la Israela Sekreta Servo'', kiu fariĝis israela furorlibro kaj du jarojn poste estis publikigita en dudek landoj.<ref name="Haaretz1">{{cite news|author=Ofer Matan|date=Nov 22, 2010|title=Who really wrote the sagas of Israel's spies?|newspaper=Haaretz|url=https://www.haaretz.com/news/features/who-really-wrote-the-sagas-of-israel-s-spies-1.326072}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150403033653/http://www.haaretz.com/news/features/who-really-wrote-the-sagas-of-israel-s-spies-1.326072 |date=2015-04-03 }}</ref><ref name="Haaretz22">{{cite news|author=Maya Sela|date=Aug 26, 2013|title=Israeli reporter, accused of badmouthing book on Mossad, sued for libel|newspaper=Haaretz|url=https://www.haaretz.com/news/national/.premium-1.543501}}</ref><ref name="Haaretz3">{{cite news|author=Maya Sela|title=Mossad book sparks NIS 4 million lawsuit by journalist|newspaper=Haaretz|date=November 22, 2013|url=https://www.haaretz.com/weekend/magazine/.premium-1.557308}}</ref> == Verkaro == * ''A Bridge Over the Mediterranean: Franco-Israeli Relations Between 1947-1964'' (1964) * ''Hunting for the German Scientists'' (1965) * ''The Longest Month'' (1965) * ''The Avengers'' (1968) * ''The Paratroopers Book'' (1969) * ''The Custodian: [[:en:Isser_Harel|Isser Harel]] and the Adventures of the Shin Bet'' (1970)<ref>[https://www.knesset.gov.il/mk/eng/mk_eng.asp?mk_individual_id_t=385 Knesset Member, Isser Harel]</ref> * ''Spies in the promised land'' Houghton Mifflin (1972) {{ISBN|0-395-13641-5}} {{ISBN|978-0395136416}} * ''The Third Truth'' Houghton Mifflin (1973) {{ISBN|0-395-15458-8}} and in paperback under the name Michael Hastings by Collier/Macmillan (1973) {{ISBN|0-02--043560-6}} as part of the Collier Spymaster Series. * ''The Spy Who Died Twice'' Houghton Mifflin (1975) {{ISBN|0-395-19417-2}} * ''Ben Gurion: a biography'' (centennial edition). New York: Adama Books, 1986 (c.1978). {{ISBN|0-915361-59-0}}[[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]]&nbsp;[[:en:Special:BookSources/0-915361-59-0|<bdi>0-915361-59-0</bdi>]] (hc) {{ISBN|0-915361-60-4}} (pbk) * {{cite book|title=Beyond Hitler's grasp: the heroic rescue of Bulgaria's Jews.|place=Holbrook, Mass.|publisher=Adams Media|year=1998|url=https://archive.org/details/beyondhitlersgra0000barz|url-access=registration|isbn=1-58062-060-4}}. * ''The Quest for The Red Prince: The Israeli Hunt for [[:en:Ali_Hassan_Salameh|Ali Hassan Salameh]] the [[:en:PLO|PLO]] leader who masterminded the [[:en:Olympic_Games|Olympic Games]] Massacre''. De Michael Bar-Zohar kaj Eitan Haber. Inkluzivas nigrablankajn fotografiajn platojn, kiuj inkluzivas [[Jaser Arafat]], kune kun indekso. * Dr. Michael Bar-Zohar and [[:en:Eitan_Haber|Eitan Haber]] (1983) ''Massacre in Munich'' The Lyons Press, {{ISBN|1-59228-945-2}} * ''Hitler's Jewish Spy: The Most Extraordinary True Spy Story of World War II'' Sidgwick & Jackson (1985) {{ISBN|0-283-99293-X}} {{ISBN|978-0283992933}}. The biography of [[:en:Paul_Ernst_Fackenheim|Paul Ernst Fackenheim]] * ''Brothers'' (1993) * ''Bitter Scent: The Case of [[:en:L'Oreal|L'Oreal]], Nazis, and the Arab Boycott'' (1996) {{ISBN|978-0-525-94068-5}} * ''Shimon Peres The Biography'' (2006) {{ISBN|978-1-4000-6292-8}} * ''Mossad: The Great Operations'' (2010, kun Nissim Mishal) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Bar-Zohar, Michael}} [[Kategorio:Sofianoj]] [[Kategorio:Studentaro de la Universitato de Parizo]] [[Kategorio:Israelaj politikistoj]] [[Kategorio:Israelaj verkistoj]] h0oqz51mgc56k5zyvu0n0abm6rl8d8v 0 932035 9424002 9421414 2026-07-09T11:21:12Z ~2026-38778-15 260066 9424002 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Dunszt}}{{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller|grandeco de subskribo=|priskribo=|subskribo=}} '''Vilmos DUNSZT'''<ref name=":0">[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 La vivovojo de Dunszt en port.hu]</ref><ref>[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]</ref> (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''<ref>[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]</ref><ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]</ref><ref>[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]</ref><ref name=":5">[https://magyarnemzetinevter.hu/person/1840124 Dunszt Vilmos - Személyi névtér – Nemzeti Névtér]</ref>; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]<ref>[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]</ref><ref>[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]</ref><ref>[https://www.discogs.com/artist/15221415-William-Dunst William Dunst Discography: Vinyl, CDs, & More | Discogs]</ref><ref name=":5" />) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.<ref>[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Li estas la kreinto, fondinto kaj kreiva direktoro de la moda marko [[William Dunst (marko)|William Dunst]], fondita en 2025. Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de [[Adelsheim]], devenanta el [[Veszprém (urbo)]] kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.<ref name=":1">https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/</ref><ref name=":4">[https://orcid.org/0009-0006-0139-3397 William Dunst (0009-0006-0139-3397) - ORCID]</ref> Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ pustoj, kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst<ref>[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] </ref>; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].<ref>[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 La familio de Dunszt en Usono, historio kaj fonaj informoj pri liaj prapatroj]</ref><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]</ref> En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de [[Hungario]].<ref name=":2" /> == Kariero == Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun [[Ferenc Molnár (kantisto)|Ferenc Molnár]], titolita „Anya, veszed a jövőm?”.<ref name=":0" /><ref>[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]</ref> Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la lernejo ''Kővirágok Énekiskola'' ("kantolernejo Ŝtonfloroj"), gvidata de [[Judit Kővári]], kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos.<ref name=":6">[https://www.zeneszoveg.hu/egyuttes/9050/william-dunst-dalszovegei.html William Dunst dalszövegei, albumok, kotta, videó - Zeneszöveg.hu - Ahol a dalszövegek laknak]</ref> Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola ("muziklernejo Vecsés" en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' ("La Sono de Muziko", adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' ("La Subtegmento", ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').<ref name=":0" /><ref name=":4" /> En 2021 li fondis sian propran diskeldonejon, [[Dunst Records]], kiu havas plurajn filiojn ĉefe en [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Kanado]], [[Francio]] kaj [[Hungario]].<ref name=":3" /><ref>[https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8 Dunst Records - Credits]</ref><ref name=":6" /> En landoj, kie ne ekzistas aparta loka filio, la ĉefa etikedo Dunst Records aŭ ofte la marko Dunst Records International estas uzata por distribui la kantojn de internaciaj artistoj.<ref name=":3">[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records?srsltid=AfmBOopRIzXxw9ayDjK-EJS5ckjE2GzjGKjGNiLkF2-2ztR5ZpfsZCac Dunst Records | Discogs]</ref> En 2025, li fondis sian samnoman modmarkon, [[William Dunst (marko)|William Dunst]], kiu ekde tiam organizis plurajn bonfarajn eventojn, precipe en la Unuiĝinta Reĝlando. La marko ĉefe fokusiĝas al pretportaj kolektoj, inkluzive de sportkostumoj, havajaj ĉemizoj, T-ĉemizoj, kapuĉaj sveteroj, ŝvitĉemizoj kaj aliaj altkvalitaj produktoj.<ref>https://www.thestar.co.uk/community/william-dunst-launches-his-own-clothing-brand-donates-profits-to-help-children-in-the-uk-5262925</ref> En 2026, en [[Tokio]], li fondis la kompaniojn Intervia Music Co., Ltd. kaj Dunacom Records, kiuj okupiĝas pri rajt-administrado, distribuado kaj eldonado, en partnereco kun la muzikaj kompanioj [[Believe Music|Believe]] kaj BIG UP!. Ĉi tiuj entreprenoj funkcias kiel sub-etikedoj de Dunst Records Japan, filio de [[Dunst Records]], kaj estas ĉefe dediĉitaj al la distribuado kaj administrado de japanaj kaj aziaj artistoj.<ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]</ref> == Familio kaj deveno == Li devenas de la [[Katolika Eklezio|romkatolika]], devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst).<ref>[https://gratteaumagazine.com/2026/05/11/qa-with-william-dunst-the-architect-of-heritage/ Q&A WITH WILLIAM DUNST: THE ARCHITECT OF HERITAGE] gratteaumagazine.com</ref> Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924).<ref>[[commons:File:Grab_Frau_und_Herr_István_Dunszt_†1924,_†1928,_2024_Bakonybél.jpg|Wikimedia Commons]]</ref> Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).<ref name=":2" /> Inter liaj prapatroj troviĝas interalie [[Maria Dunszt|Mária Dunszt]] (1936–1994), operkantistino; [[Ferenc Dunst]] (1815–1883), iama urbestro de [[Veszprém]], parlamentano kaj ledkomercisto; [[Károly Dunszt]] (1939–2012), majstro de sukeraĵarto; kaj [[Kálmán Donászy|Kálmán Dunszt]] (nomvariaĵo: ''Donászy''; 1897–1985), ĵurnalisto kaj politikisto.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * [https://kboo.fm/media/126887-rose-city-native-radio-042425 William Dunst ludata ĉe Rose City Native Radio la 24-an de aprilo 2025 ĉe kboo.fm] * [https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst Biografio kaj filmografio de William Dunst ĉe TMDB (La Datumbazo de Filmoj)] == Vidu ankaŭ == * [[Dunst Records]] * [[Dunst|Familio Dunst]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.williamdunst.com/default.aspx Vilmos Dunszt Oficiala Retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240917214319/https://www.williamdunst.com/|date=2024-09-17}} * [https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Vilmos Dunszt] ĉe [[PORT.hu|PORT]] * [https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Vilmos Dunszt] en la [[Hungara Filma Datumbazo]] * [[imdbname:16933419|Vilmos Dunszt]] ĉe [[Interreta filma datumbazo|Interreta Filma Datumbazo]] * [https://belmontstar.com/?s=William+Dunst Artikoloj pri Vilmos Dunszt en Belmont Star]<br /> {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Dunszt, V}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]] [[Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] 5u4rzvhs523i467dmito3u7hm4jkbuf 0 932965 9423850 9285342 2026-07-09T07:10:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423850 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Mohsin HAMID''' ({{lang-ur|محسن حامد}}; naskita la 23-an de julio 1971 en [[Lahoro]], [[Pakistano]]) estas brit-pakistana verkisto. Li loĝas en [[Londono]] kaj ricevis la plej altan pakistanan civilan premion, la Sitara-i-Imtiaz, en 2018. Hamid studis ekonomikon ĉe la universitatoj [[Universitato Harvard|Harvard]] kaj [[Universitato Princeton|Princeton]] en [[Usono]]. Li laboris kiel administrada konsultisto en [[Novjorko]] kaj kiel [[sendependa ĵurnalisto]] en Lahoro. Post longa tempo loĝante en Novjorko kaj Londono, li translokiĝis reen al Lahoro en 2009.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/10/12/world/americas/12iht-profile.4.7870760.html|title=Mohsin Hamid: A Muslim novelist's eye on U.S. and Europe|last=Perlez|first=Jane|date=12 October 2007|work=The New York Times|access-date=13 November 2018}}</ref> Li debutis en 2000 per la libro ''"Moth Smoke"'' kaj verkas en la angla . Lia dua verko, la romano ''The Reluctant Fundamentalist'', estis en la mallonga listo por la Booker-premio de 2007. Ĝi estas plejparte aŭtobiografia - ĝia ĉefrolulo estas juna pakistanano, diplomiĝinto de Princeton, kiu komencas sian profesian karieron ĉe respektata financa institucio en Novjorko. Post la [[Atencoj de la 11-a de septembro 2001|eventoj de la 11-a de septembro 2001]], lia vivo (kaj [[Kredo|kredoj]]) spertas draman transformiĝon.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2008/jun/06/whyiwrite|title=Why I write: Mohsin Hamid|last=Kinson|first=Sarah|date=6 June 2008|work=The Guardian|access-date=13 November 2018}}</ref> == Verkaro == * ''[[:en:Moth_Smoke|Moth Smoke]]'' (2000) {{ISBN|0-374-21354-2}} * ''[[:en:The_Reluctant_Fundamentalist|The Reluctant Fundamentalist]]'' (2007) {{ISBN|0-241-14365-9}} * ''[[:en:How_to_Get_Filthy_Rich_in_Rising_Asia|How to Get Filthy Rich in Rising Asia]]'' (2013) {{ISBN|978-1-59448-729-3}} * ''[[:en:Exit_West|Exit West]]'' (2017) {{ISBN|978-0-241-97907-5}} * ''[[:en:The_Last_White_Man|The Last White Man]]'' (2022) {{ISBN|978-0-593-53881-4}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.mohsinhamid.com La retejo de Mohsin Hamid] * [http://www.granta.com/Contributors/Mohsin-Hamid Mohsin Hamid ĉe Granta] * [http://www.holtzbrinckpublishers.com/academic/Book/BookDisplay.asp?BookKey=371632 Mohsin Hamid ĉe Holtzbrinck] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080111230917/http://www.holtzbrinckpublishers.com/academic/Book/BookDisplay.asp?BookKey=371632 |date=2008-01-11 }} * [http://www.penguin.co.uk/nf/Author/AuthorPage/0,,0_1000071818,00.html?sym=BIO Mohsin Hamid ĉe Penguin] {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Hamid, Mohsin}} [[Kategorio:Britaj romanistoj]] 2k3dkwkx97kk7ha3st6fh1y3x9y65yw 0 937203 9423637 9421771 2026-07-08T19:47:00Z Stefangrotz 91903 /* Vastiĝo */ [[Projekto:Kontrolu_Vikipedion]] rektaj krampoj 9423637 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto |nomo =<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font color="white"><big><b>Θεόδωρος Β΄ Λάσκαρης Βατάτζης<br>(1221-1258)</b></font></big></big></span> |dosiero =Theodoros_II_Laskaris.jpg | grandeco de dosiero = 250px |priskribo =Bildo de Teodoro la 2-a Laskaro, ilustraĵo el la verko "Historio" de [[:en:George Pachymeres|Georgo Pakimero]]. |dato de naskiĝo =[[1221]] |loko de naskiĝo =[[İznik|Niceo]] [[Bursa|Burso]], [[Turkio]] |dato de morto =[[16-a de aŭgusto]] [[1258]] |loko de morto =[[Magnesia ĉe rivero Meandro|Magnezio sur la Meandro]], [[Ionio]], [[Turkio]] }} <big>'''Teodoro la 2-a Laskaro'''</big> aŭ greke:<big>'''Θεόδωρος Β΄ Λάσκαρης Βατάτζης'''</big> estis imperiestro de Niceo inter la 4-a de novembro 1254 kaj 16-a de aŭgusto 1258. Li estis la sola infano de la imperiestro [[Johano la 3-a Dukas Vataco]] kaj imperiestrino [[:en:Irene Laskarina|Irene Laskarina]] (1194-1240). Lia patrino estis la plej aĝa filino de [[Teodoro la 1-a Laskaro]], kiu fondis la [[Nicea imperio|Imperion de Niceo]] kiel sinsekvan ŝtaton de la [[Bizanca Imperio]] en Malgranda Azio post kiam la krucmilitistoj konkeris la bizancan ĉefurbon, Konstantinopolon, dum la [[Kvara Krucmilito]] en 1204. Teodoro ricevis bonegan edukadon de du famaj akademiuloj, [[:en:Nikephoros Blemmydes|Nikeforo Blemido]] (1197-1272) kaj [[:en:George Akropolites|George Akropolito]] (1217-1282). Li amikiĝis kun junaj intelektuloj, precipe kun paĝo de malalta deveno, [[:en:George Mouzalon|George Muzalono]] (1220-1258). Teodoro komencis verki traktaĵojn pri teologiaj, historiaj kaj filozofiaj temoj en sia junaĝo. Imperiestro Johano la 3-a aranĝis, ke Teodoro edziĝu kun [[:en:Elena Asenina of Bulgaria|Elena Azenina]] (1224-1252) en 1235, por forĝi aliancon kun ŝia patro, [[:en:Ivan Asen II|Ivano Aseno la 2-a]] (1190-1241), imperiestro de [[:en:Second Bulgarian Empire|Bulgario]], kontraŭ la [[Latina imperio]] de Konstantinopolo. Laŭ Teodoro mem, ilia geedziĝo estis feliĉa, kaj ili havis kvin aŭ ses infanojn, inter ili [[:en:John IV Doukas Laskaris|Johano la 4-a Dukas Laskaro]] (1250-1305), [https://www.geni.com/people/Irene-Doukaina-of-Nicaea/375744968260002776 Irene Dukajna] (1245-1268), [https://www.geni.com/people/Maria-Laskarina/6000000003073089673 Maria Laskarina] (1245-1258), [https://www.geni.com/people/Eudoxia-Laskarina/6000000000460790288 Eŭdokaj Laskarina] (1248-1311) kaj [https://www.geni.com/people/Theodora-%D0%9B%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0/6000000003388622997 Teodora Laskarina] (1247-1273), kiu edziniĝis kun [[:en:Jacob Svetoslav|Jakobo Svetoslavo la 1-a]] de Bulgario. [[Dosiero:Durrës_city_wall.jpg|eta|maldekstre|300px|<center>Ruinoj de la bizanca [[:en:Durrës Castle|fortikaĵo]] ĉirkaŭ [[Duraso|Dyrrachium]], [[Albanio]].</center>]] [[Dosiero:Nicaea's_Byzantine_fortifications,_Iznik,_Turkey_(37799778844).jpg|eta|maldekstre|300px|<center>Ruinoj de la muroj de [[İznik|Niceo]], [[Turkio]].</center>]] [[Dosiero:ShepherdByzempire1265.jpg|eta|maldekstre|300px|<center>La restaŭrita Bizanca Imperio komence de la regado de [[Mikaelo la 8-a (Bizancio)|Mikaelo la 8-a Palajologo]] (1265) — la plej multaj eŭropaj teritorioj estis konfiskitaj de la patro de Teodoro inter 1246 kaj 1254.</center>]] [[Dosiero:LatinEmpire-fr.png|eta|dekstre|400px|<center>Mapo de la Imperio de Niceo kelkajn jarojn post la divido de la Bizanca Imperio en 1204. Sub [[Johano la 3-a Dukas Vataco|Johano la 3-a]], ĝi reakiris parton de la teroj ĉirkaŭ [[Tesaloniko]] kaj la okcidenta regiono de la Latina Imperio de Konstantinopolo, ĉirkaŭ [[Edirne|Andrinopolo]], same kiel grandan parton de la aziaj posedaĵoj de tiu sama Imperio.</center>]] [[Dosiero:Bataille_de_Közä_Dagh_(1243).jpeg|eta|maldekstre|300px|<center>La [[:en:Battle of Köse Dağ|Batalo de Kose Dağ]], en kiu la [[:en:Anatolian peoples|anatoliaj]] [[turkoj]] suferis pezan malvenkon fare de la [[mongoloj]], helpis stabiligi la orientan limon de la [[Nicea imperio]], ĉar ĝia potenca najbaro, la [[Ruma sultanlando|Sultanlando de Rumo]], estis pli okupata pro la mongola minaco.</center>]] [[Dosiero:Theodore_II_Laskaris.jpg|eta|dekstre|300px|<center>Teodoro la 2-a Laskaro, laŭ manuskripto de la Historio de [[:en:George Pachymeres|Georgo Pakimero]] konservita en la [https://www.rp-group.com/fr/showcase/Musee-de-lhistoire-de-la-Baviere/69307 Muzeo de la Bavara Ŝtata], [Munkeno].</center>]] [[Dosiero:John_IV_Laskaris_miniature.jpg|eta|maldekstre|200px|<center>[[:en:John IV Doukas Laskaris|Johano la 4-a Laskaro]], manuskripto de [[Zonaras]] el la [[:en:Biblioteca Estense|Biblioteko de la Familio Este]], en [[Modeno]], dua duono de la 15-a jarcento.</center>]] [[Dosiero:Macedonia_topography-en.svg|eta|dekstre|300px|<center>Topografia mapo de la [[Makedonio]].</center>]] [[Dosiero:Roman_Empire_125.png|eta|maldekstre|300px|<center>Lokigo de [[Trakio]] dum la Romia Imperio.</center>]] [[Dosiero:Via_Egnatia-en.jpg|eta|dekstre|300px|<center>Antikva romia [[:en:Via Egnatia|Vojo Egnacia]] transiranta la sudon de Balkanio.</center>]] [[Dosiero:Магнесия_на_Меандре._Пропилеи.jpg|eta|maldekstre|300px|<center>La [[:en:Propylon|propileo]] ("monumenta pordego") de [[:en:Magnesia on the Maeander|Magnezio]].</center>]] [[Dosiero:Suruksou_Vue_prise_sur_les_bords_du_Lycus_souterrein_-_Laborde_Léon_Emmanuel_Simon_Joseph_-_1838.jpg|eta|dekstre|300px|<center>Subtera vidado de la [[:en:Lycus (river of Phrygia)|Rivero Liko]], bildo de la franca arkeologo [[:en:Léon de Laborde|Emmanuel Simon Joseph Léon de Laborde]] (1807-1869), el la verko "Vojaĝo al Malgrandazio", de [[:en:Alexandre de Laborde|Alexandre de Laborde]] (1773-1842), presita en 1838 de [[:en:Firmin Didot|Firmin Didot]] (1764-1836).</center>]] [[Dosiero:AncientGreekDialects_%28Woodard%29_en.svg|eta|maldekstre|300px|<center>Grekaj dialektoj parolataj dum la klasika periodo.</center>]] Ekde 1241, Teodoro funkciis kiel [[leŭtenanto]] de sia patro en Malgranda Azio dum liaj oftaj militaj kampanjoj en la [[Balkana duoninsulo]]. Ekde ĉirkaŭ 1242, li estis kunreganto de sia patro, sed ne li estis kronita kiel kunimperiestro. Dum ĉi tiu periodo, lia rilato kun kelkaj eminentaj aristokratoj, precipe [[:en:Theodore Philes|Teodoro Filezo]]<ref>[https://www.google.com.br/books/edition/George_Akropolites_The_History/So8SDAAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Theodore+Philes&pg=PA27&printsec=frontcover George Akropolites: The History]</ref> kaj [[Mikaelo la 8-a (Bizancio)|Mikaelo Palajologo]], fariĝis streĉa. Teodoro sukcedis sian patron la 4-an de novembro 1254. Li maldungis multajn altajn oficistojn kaj armekomandantojn el aristokrata origino, anstataŭigante ilin per lojalaj amikoj, inkluzive de kelkaj de malalta deveno. En la sama jaro, li faris defendan aliancon kun [[:en:Kaykaus II|Kajkaus la 2-a]], la [[Selĝukoj|Selĝuka]] [[Ruma sultanlando|Sultano de Rumo]], kontraŭ la [[Mongola Imperio]]. En 1256, li repuŝis bulgaran invadon de [[Trakio]] kaj [[Makedonio]] kaj devigis [[:en:Michael II Komnenos Doukas|Mikaelon la 2-an Dukason]] [https://www.geni.com/people/Michael-II-Komnenos-Doukas/6000000002240804430 (1205-1271)], la Despoton de Epiro, cedi [[Duraso|Durakion]], [[Albanio]], ĉe la marbordo de la [[Adriatiko|Adriatika Maro]] al Niceo. Li reformis la militistaron, rekrutante pli da soldatoj el la indiĝenaj kamparanoj de Malgranda Azio. Fine, Mikaelo la 2-a de Epiro forĝis aliancon kun [[:en:Stefan Uroš I|Stefano Uroš]] la 1-a (1223-1277), reĝo de [[Serbio]], kaj [[:en:Manfred, King of Sicily|Manfredo de Sicilio]] (1232-1266) kontraŭ Niceo. La nove nomumitaj generaloj de Teodoro ne povis rezisti ilian kunan invadon en 1257. Teodoro grave malsaniĝis kaj malofte povis partopreni en la ŝtata administrado dum la lastaj monatoj de sia vivo. Li nomumis Georgon Muzalonon kiel regento por sia neplenaĝa filo, [[:en:John IV Doukas Laskaris|Johano la 4-a]] (1250-1305), antaŭ ol morti pro aŭ kronika [[epilepsio]] aŭ [[kancero]]. Post dek tagoj, Muzalono fariĝis viktimo de aristokrata komploto, kaj Mikaelo la 8-a Palajologo transprenis la regadon, uzurpante la tronon baldaŭ poste. ==Frua vivo== ===Infanaĝo=== Teodoro naskiĝis de la imperiestro [[Johano la 3-a Dukas Vataco]] (reĝinto 1221–1254) kaj [[:en:Irene Laskarina|Irene Laskarina]] en la imperiestra palaco en [[İznik|Niceo]] fine de 1221 aŭ komence de 1222. Irene estis la plej aĝa filino de [[Teodoro la 1-a Laskaro]] (reĝinto 1205–1221), la fondinto de la [[Nicea Imperio|Imperio de Niceo]]. Niceo estis sukceda ŝtato de la [[Bizanca Imperio]], establita post kiam la katolikaj ("latinaj") krucmilitistoj konkeris Konstantinopolon dum la [[Kvara krucmilito]] en 1204. Vataco estis la tria edzo de Irene. Li naskiĝis en bizancan aristokratan familion parencan al la imperiaj [[Komnena dinastio|dinastioj de la Komnenoj]] kaj [[:en:Angelos|Anĝeloj]], kaj funkciis kiel la komandanto de la imperia gvardio. Kvankam la du fratoj de Irene mortis trofrue, Teodoro la 1-a ne nomis iun Vatacon kiel sian oficialan heredanton. Li plej verŝajne atendis, ke lia tria edzino, la latina [[:en:Maria de Courtenay|Maria de Kurteneo]] (1204-1228), naskus filojn, sed ŝi ne naskis infanojn kun li. Teodoro la 1-a mortis en novembro 1221. Vataco devis venki la fratojn de la forpasinta imperiestro, [[:en:Alexios Laskaris|Aleksio]] (1178-1224) kaj [https://www.geni.com/people/Isaakios-Lascaris/6000000002562651509 Izaako Laskaro] (1180-1227), por kapti la tronon. Lia venko super ili kaj iliaj latinaj aliancanoj en la [[:en:Battle of Poimanenon|Batalo de Pemanenono]] en la vintro de 1223–1224 malfermis la vojon por la rekonkero de bizancaj teritorioj perditaj al la latinoj en Malgranda Azio. Teodoro estis la sola infano de siaj gepatroj. Lia patrino havis rajdakcidenton kaj ne povis naski infanojn post lia naskiĝo. Li adoptis la familian nomon de sia patrino. Li estis "edukita kiel kutime kiel reĝa infano", laŭ siaj propraj vortoj, plej verŝajne aludante al lia edukado en la virina kvartalo de la palaco kaj al la lukso kiu ĉirkaŭis lin. Lia infanaĝo estis ĝoja kaj li "ofte ricevis fortajn ĉirkaŭbrakojn" de sia patro. Li ankaŭ memoris, ke liaj gepatroj ne punis lin kiam lia [[mentoro|tutoro]] akuzis lin pri malobeoj. ==Eduko== Teodoro estis verŝajne konfidita al la zorgo de elementa instruisto en 1228, ĉar la formala edukado de la plej multaj infanoj el la aristokrataj niceaj lernejoj komenciĝis ĉirkaŭ la aĝo de ses jaroj. Kiel parto de sia edukado, li parkerigis tekstojn el la Biblio kaj preĝis tri fojojn tage. Li povis citi parkere la Psalmojn kaj la paraboloj de Jesuo ĝis la fino de sia vivo. La sekundara edukado de Teodoro komenciĝis ĉirkaŭ 1230. Li abomenis sian ĉefan [[preceptoro]]n (aŭ [[:en:Baioulos|bajoŭlos]]) kaj priskribis lin kiel "grandan babilemulon" en siaj verkoj, sen mencii lian nomon. Li studis gramatikon (tio estas, la [[Atika (dialekto)|atikan grekan dialekton]]), poezion, retorikon, logikon, matematikon, astronomion, geometrion kaj muzikon dum tri jaroj. Liaj gramatikaj studoj vekis lian dumvivan intereson pri vortoj kun pluraj signifoj kaj pri [[etimologio]]j. La juna Teodoro estis fascinita de la paroladoj de [[Demosteno]] kaj [[:en:Hermogenes of Tarsus|Hermogeno de Tarso]] (f. 161-180 p.K.). Li ankaŭ alte taksis la teologon [[Gregorio de Nazianco]]. Lia instruisto mokis lin pro "filozofiado" kaj instigis Teodoron pasigi pli da tempo kun militaj kaj diplomatiaj studoj. Teodoro estis pasia ĉasisto kaj pololudanto kun rimarkindaj rajdkapabloj. Intertraktadoj pri la geedziĝo de Teodoro kun [[:en:Elena Asenina of Bulgaria|Elena Azenina]] komenciĝis baldaŭ post la [[:en:Battle of Klokotnitsa|Batalo de Klokotnica]], en la 9-a de marto 1230, kie la patro de Elena, imperiestro (aŭ caro) [[:en:Ivan Asen II|Ivano Aseno la 2-a]] de Bulgario (regnis 1218–1241), kaŭzis gigantan malvenkon al la imperiestro de [[Tesaloniko]] kaj reganto de [[Epiro]], [[:en:Theodore Komnenos Doukas|Teodoro Komneno Dukas]] (regnis 1215–1230). La batalo malfortigis [[Epiro]]n kaj [[Tesaloniko]]n, la okcidentan rivalon de la Nicea Imperio por la revivigo de la Bizanca Imperio, kaj igis Bulgarion la superregata potenco de la Balkana Duoninsulo. La geedziĝo de Teodoro kaj Elena sigelis la aliancon de iliaj patroj kontraŭ la Latina Imperio de Konstantinopolo en 1235. En la sama jaro, bulgaraj kaj niceaj trupoj sieĝis Konstantinopolon, sed ne povis konkeri la urbon. En 1237, Ivano Aseno tiam ŝanĝis sian pozicion, alianciĝinte kun la latinoj por haltigi la nicean ekspansion en Trakion, nur por reveni al sia alianco kun Niceo antaŭ la fino de la jaro. La taktikaj movoj de lia bopatro konvinkis Teodoron, ke li ne povis plene fidi la bulgarojn — vidpunkton, kiun li tenis dum la resto de sia vivo. Teodoro prenis filozofiajn lecionojn el tre fama instruisto, [[:en:Nikephoros Blemmydes|Nikeforo Blemido]]. Ĉar Blemido estis la [[Egumeno|hegumenos]] (abato) de monaĥejo en [[Efezo]], Teodoro ĉeestis liajn kursojn dum li loĝis en la vintra palaco de sia patro ĉe la proksima [[Kemalpaşa|Nimfaiono]]. La fervora Aristotelismo de Blemido havis fortan efikon sur Teodoro, kiu ofte menciis aristotelajn nociojn, kiel potencialon kaj aktualecon, en siaj skribaĵoj. Blemido estis akuzita pri [[Publika malversacio|defraŭdo]] fare de unu el siaj studentoj komence de la 1240-aj jaroj. Kvankam la interveno de Vataco savis Blemidon de malliberigo, li forlasis instruadon. Teodoro daŭre vizitis Blemidon regule kaj konservis korespondadon kun li. Juna akademiulo, [[Georgo Akropolito]], anstataŭigis Blemidon kiel la ĉefa preceptoro de Teodoro. Naskita en Konstantinopolo, Akropolito havis personan sperton pri la latina regado en la urbo. Li kompletigis la edukadon de Teodoro pri logiko kaj matematiko. Ankaŭ historiisto, Akropolito kompletigus la plej detalan [https://www.google.com.br/books/edition/Georgii_Logothetae_Acropolitae_Chronicon/UDgfAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=inauthor:%22Ge%C5%8Drgios+Akropolit%C4%93s%22&printsec=frontcover kronikon] pri la Imperio de Niceo. La patrino de Teodoro mortis fine de 1239. Vataco reedziĝis fine de la somero de 1240, prenante ekstergeedzan filinon de [[Frederiko la 2-a (Sankta Romia Imperio)|Frederiko la 2-a]], kiel la [[Sankta Romia Imperio|Sankta Romia Imperiestro]] (reg. 1220–1250), [[:en:Anna of Hohenstaufen|Konstanca]], kies nomo estis ŝanĝita al Anna. Ŝi estis ĉirkaŭ dekjara kaj Vataco komencis skandalan amaferon kun unu el ŝiaj italaj damoj, nomita Markezina. Ŝi ricevis la rajton porti purpurajn ŝuojn kaj jungi sian ĉevalon per purpuraj ornamaĵoj, kiel la plej proksimaj parencoj de la imperiestro. Johano la 3-a Vataco mortis en Niceo la 4-an de novembro 1254, lasante florantan imperion al Teodoro. Teodoro estis aklamita imperiestro, sed li ne estis kronita ĉar la patriarka trono estis vaka. En sia funebra parolado ĉe la entombigo de la imperiestro, Akropolito esprimis sian esperon, ke Teodoro gvidos la Niceanojn por forpeli la Latinojn el Konstantinopolo, komparante lin kun la "fajra kolono" de la [[Eliro|Libro de Eliro]], gvidante la Izraelidojn. Teodoro ne povis riski lanĉi atakon kontraŭ Konstantinopolo, ĉar lia imperio estis ĉirkaŭita de malamikaj potencoj. Teodoro malpermesis al la vidvino de sia patro, Anna-Constanza, reveni al sia sicilia patrujo. Ĉi tiu ago kolerigis ŝian fraton, Manfredo (reg. 1258–1266), kiu estis ĵus transpreninta la potencon en la [[Reĝlando Sicilio|Regno de Sicilio]]. Teodoro havis renkontiĝon kun la Selĝuka Sultano de Rumo, Kajkaŭ la 2-a (reg. 1246–1262), en [[Alaşehir|Filadelfio]], distrikto de la [[Provinco Manisa]]. Ili finis defendan aliancon kontraŭ la [[mongoloj]]. Kajkaŭ agnoskis la superregadon de la mongoloj, sed ne vizitis la kortegon de Granda Ĥano [[:en:Möngke Khan|Möngko]] (1209-1259) por omaĝi al li. Teodoro volis fari Blemidon la novan patriarkon, sed lia malnova preceptoro rifuzis. Lia sekva kandidato, iu ermito kun aristokrata deveno, [[:en:Arsenius Autoreianos|Arsenio Aŭtoriano]] (1200-1273), akceptis la oferton. La nova patriarko kronis kaj sanktoleis Teodoron imperiestro — je Kristnasko 1254. Laŭ fontoj malamikaj al Arsenio, li estis la sola kandidato de Teodoro al la patriarka trono, kvankam tradicio postulis la prezenton de tri kandidatoj al la elektistoj. La supozeble neregula nomumo de Arsenio kaŭzus la konflikton konatan kiel la [[:en:Arsenite Schism|"Arsenian Skismon"]], daŭranta inter 1265 kaj 1310. Arsenio ĉiam estis lojala subtenanto de Teodoro kaj obeis liajn ordonojn. Teodoro ne fidis la aristokratojn kaj skribis pri "kontraŭleĝaj amaferoj kaj tre maljustaj intrigoj", sen nomi siajn kontraŭulojn, en letero adresita al Georgo Muzalono en decembro 1254. La skota pribizanca historiisto [[:en:Michael Angold|Michael Angold]] proponas, ke simila politiko de la imperiestro Frederiko la 2-a eble inspiris "pli aŭtokratan sintenon de Teodoro rilate al sia aristokrataro". Teodoro nomumis Georgon Muzalonon kiel la novan [[:en:Grand domestic|megas domestikos]] (aŭ "ĉefkomandanto") de la moviĝema armeo. La frato de Georgo<ref>[http://constantinople.ehw.gr/forms/fLemmaBodyExtended.aspx?lemmaId=8357 Encyclopedia of the Hellenic World]</ref>, Androniko (1225-1270), estis nomumita kiel la nova [https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803100351203 protovestiarites] ("komandanto de la gardistoj" de la imperiestra palaco). Teodoro ankaŭ montris sian simpation rilate al generalo de komuna origino, [[:en:Constantine Margarites|Konstanteno Margarito]]. Li ofertis postenojn al kelkaj aristokratoj, kiuj estis flankenmetitaj dum la regado de sia patro. Li revokis la onklojn de sia patrino, [https://www.geni.com/people/Michael-Laskaris/6000000002562749033 Mikaelo] (1183-1261) kaj [https://www.geni.com/people/Manuel-Laskaris/6000000006906676716 Manuelo Laskaro] (1140-1221), el ilia ekzilo kaj igis du membrojn de la ribelema [https://arthurverse.fandom.com/wiki/Nestongos familio Nestongo], Georgo kaj Izaako, generaloj.<ref>[http://asiaminor.ehw.gr/forms/fLemmaBodyExtended.aspx?lemmaID=9968 Encyclopedia of the Hellenic World]</ref> Liaj nomumoj ofendis la plej multajn aristokratojn. ==Militoj kontraŭ Bulgario== La juna bulgara caro, [[:en:Michael II Asen|Mikaelo la 2-a Aseno]] (reĝinte 1246–1256/57), profitis la morton de Vataco por rekonkeri la terojn, kiujn li konkeris de Bulgario post 1241. Mikaelo invadis Makedonion kaj Trakion en decembro 1254 aŭ januaro 1255. La plej multaj niceaj garnizonoj en la lokaj fortikaĵoj estis malgrandaj, kaj la lokaj bulgaroj subtenis la invadantojn. La bulgaroj rapide konkeris la plej multajn trakiajn fortikaĵojn. Du makedonaj urboj, [[Veles]] kaj [[Skopjo]], ankaŭ kapitulacis al ili. Haste kunvokita militkonsilio akceptis la proponon de Georgo Muzalono pri tuja kontraŭatako. Teodoro decidis mem gvidi la kampanjon, kaj konfidis al Muzalono la administradon de Malgranda Azio en februaro 1255. Lia surpriza atako devigis la invadantojn retiriĝi el Trakio, kaj li ordonis al du niceaj aristokratoj, [[:en:Alexios Strategopoulos|Aleksio Strategopolo]] kaj [https://www.geni.com/people/Demetrios-Tornikes/6000000181923354821 Demetrio Torniko] (1150-1201), persekuti la bulgarojn. La du generaloj kondukis siajn trupojn trans la pasejojn de la [[Rodopoj|Rodopa Montaro]] en konstanta embuskotimo. Kiam ili neatendite aŭdis la sonojn de la kornoj de paŝtistoj kaj porkistoj, ili retiriĝis panike, forlasante siajn bagaĝojn. La fiasko kolerigis Teodoron, kaj li ordonis al ili rapidi al lia tendaro en [[:en:Orestias|Adrianopolo]], sed ambaŭ komandantoj malobeis. Bulgara [[renegato]] en la servo de Niceo, Dragoto<ref>Dragoto, la Bulgaro, estis bulgara nobelo kaj milita komandanto, kiu servis la Imperion de Niceo en la 13-a jarcento.</ref>, ŝanĝis flankon kaj sieĝis [[Melnik]]on en la somero. Teodoro haste foriris el Adrianopolo por gvidi helptrupojn al la urbo. La bulgaroj faris embuskon por li laŭlonge de la [[:en:Roupel Pass|Rupela pasejo]], sed li evitis ĝin kaj Dragoto forlasis la sieĝon ĉe la alveno de Teodoro. El Melnik, Teodoro iris al Tesaloniko kaj eksigis sian malnovan kontraŭulon, [[:en:Theodore Philes|Fileson]], el la guberniestreco. Teodoro fermis la lokan [[monfarejo]]n, ĉar li volis establi centralizitan sistemon pri financa administrado en Malgranda Azio, kun nova trezorejo ĉe Astricion sur la azia marbordo de la [[Dardaneloj|Helesponto]]. Li invadis [[Makedonio]]n kaj devigis la bulgaran garnizonon en Veles kapitulaci, sed sekeco malhelpis lin daŭrigi la militan kampanjon trans la arida [[:en:Ovče Pole|Ovče Pole]] ("ebenaĵo de la ŝafoj"). Li iris al [[Seres]], [[Makedonio]], kie li konfirmis la fiskajn privilegiojn de la makedonaj urboj. Li ankaŭ ordonis la areston de [[:en:Constantine Kabasilas|Konstanteno Kabasilas]], ĉefepiskopo de [[:en:Ohrid|Okrido]], supozante ke Kabasilas estis lojala subtenanto de Mikaelo la 2-a de Epiro. Raporto pri mongola invado de Malgranda Azio devigis Teodoron forlasi Makedonion fine de aŭtuno de 1255. Post kiam la raporto pruviĝis malvera, li lanĉis atakon kontraŭ la fortikaĵo [[:en:Tsepina|Cepajna]]. Li devis rezigni la kampanjon, ĉar lia armeo ne povis trapasi la mallarĝajn kaj frostajn montpasejojn. Li revenis al [[Anatolio]] ĉirkaŭ la fino de la jaro. Li superŝutis siajn konfidulojn per honoroj kaj donacoj. Li igis Manuelon Laskaron kaj Konstantenon Margariton la ĉefkomandantoj de siaj trupoj en Trakio kaj komisiis Georgon Muzalonon pri efektivigo de militaj reformoj. Paralele, li turnis sin kontraŭ membroj de la malnovaj aristokrataj familioj, kiujn li malfidis. Konstanteno Strategopulo kaj Teodoro Fileso — du aristokratoj, kiuj ofendis lin — estis blindigitaj. Aleksio Strategopolo kaj la kvar filoj de [[:en:Alexios Raoul|Aleksio Raulo]] estis malliberigitaj. La kuzo de Teodoro, [[Mikaelo la 8-a (Bizancio)|Mikaelo Palajologo]], fuĝis al la Selĝukoj por eskapi el malliberigo. Teodoro profitis la rajton de la imperiestroj kontroli la aristokratajn geedziĝojn por establi familiajn ligojn inter siaj malaltnaskitaj favoratoj kaj la malnova aristokrataro. Georgo Muzalono edziĝis al la nevino de Palajologo, [[:en:Theodora Raoulaina|Teodora Kantakuzena Palajologina]] (1240-1303), kaj Androniko Muzalono edziĝis al filino de Aleksio Raulo. Teodoro decidis repreni la intertraktadojn pri eklezia kuniĝo inter la [[Ortodoksa Kristana Eklezio|Ortodoksa Nicea]] kaj la [[Katolika Eklezio|Katolika Eklezioj]] kun Papo [[Aleksandro la 4-a]] (reĝinte 1254–1261) kaj sendis ambasadorojn al Romo en aprilo aŭ majo 1256. Diverĝaj vidpunktoj pri la [[:en:History of the filioque controversy|procesio de la Sankta Spirito]] ĉiam estis grava kaŭzo de skismo inter la du Eklezioj. Ortodoksaj teologoj asertis, ke la Sankta Spirito devenas nur de la Patro, sed katolikaj teologoj deklaris, ke la Sankta Spirito devenas de la Patro "kaj de la Filo". Teodoro komisiis Blemidon por resumi la ortodoksan pozicion. Blemido adoptis akordeman interpretadon, konkludante, ke deklaro pri la procesio de la Sankta Spirito de la Patro tra la Filo estis plene konforma al la Biblio kaj la verkoj de la Ekleziaj Patroj. Teodoro ne akceptis la vidpunkton de sia preceptoro kaj insistis pri la tradicia ortodoksa doktrino. Mikaelo la 2-a de Bulgario sendis [[Kipĉakoj|kumanajn invadantojn]] por prirabi Trakion komence de 1256. Kvankam Teodoro instrukciis Laskaron kaj Margarito por adopti defensivan strategion, ili persekutis la kumanojn, sed la invadantoj kaŭzis pezan malvenkon al iliaj trupoj. Teodoro kolektis novan armeon, parte komponitan de anatolia kamparanaro, kaj transiris la Helesponton. Li sendis trupojn, inkluzive de kumanaj rajdantoj al sia servo, kontraŭ la invadantoj kaj ili venkis la malamikajn fortojn en du bataloj en Trakio. Li komencis pacnegocadojn kun Mikaelo la 2-a per la mediacio de [[:en:Rostislav Mikhailovich|Rostislav Miĥailoviĉ]] (1210-1262), [[Banuso]] [[:en:Banate of Macsó|de Maksó]] (reĝinta 1254–1262). Mikaelo la 2-a nelonge estis edziĝinta al la filino de Rostislav, kaj la edzino de Rostislav, [[:en:Anna of Hungary, Duchess of Macsó|Anna de Hungario]], estis kuzino de Teodoro. Rostislav venis al Trakio por konkludi interkonsenton kun Teodoro. Akropolito redaktis traktaĵon pri la restarigo de la antaŭmilitaj limoj inter Niceo kaj Bulgario. Rostislav akceptis ĝin kaj subskribis la packontrakton nome de Mikaelo la 2-a la 29-an de junio. La traktato preskribis, ke Mikaelo la 2-a cedu Cepajnon al la Niceanoj, sed la bulgara garnizono ne estis tuj retirita el la fortikaĵo. Teodoro konvinkiĝis, ke Rostislav trompis lin kaj ordonis la publikan vipadon de Akropolito. Lia ago montriĝis malprudenta, ĉar la bulgaroj cedis la fortikaĵon komence de septembro. Teodoro sendis Georgon Muzalonln al Akropolito por serĉi repaciĝon. La packontrakto vekis multe da indigno en Bulgario, ebligante al la kuzo de Mikaelo la 2-a, [[:en:Kaliman Asen II of Bulgaria|Kalimano Aseno la 2-a]] (reĝinto 1256), aranĝi komploton kaj detronigi la caron. Kalimano prenis la tronon, sed li neniam akiris la subtenon de la armeo. Post kiam Kalimano fariĝis viktimo de nova komploto, Rostislav Miĥailoviĉ kaj la bofrato de Mikaelo la 2-a, [[:en:Mitso Asen of Bulgaria|Mico Aseno]] (reĝinto 1256–1257), postulis la tronon. Plej multaj [[bojaro]]j (nobeloj) preferis trian kandidaton, unu el ili, [[:en:Constantine I Tih|Konstanteno la 1-a Tiĥo]] (reĝinto 1257–1277), kvankam li ne estis parenca al la reganta [[:en:Asen dynasty|dinastio Azena]]. ==Vastiĝo== La ​​milito de Teodoro kontraŭ Bulgario kaŭzis proksimiĝon inter [[Epiro]] kaj [[Serbio]]. Mikaelo la 2-a de Epiro faris formalan aliancon kun [[:en:Stefan Uroš I|Stefano Uroš la 1-a]], reĝo de Serbio (reg. 1243–1276). Li ankaŭ sendis donacojn al la albanaj ĉefoj, kiuj agnoskis la nicean superregadon, por akiri ilian subtenon. La filino de Teodoro, [https://www.geni.com/people/Maria-Laskarina/6000000003073089673 Maria Laskarina] (1245-1258), kaj la filo kaj heredanto de Mikaelo la 2-a, [https://www.geni.com/people/Nikephoros-I-Komnenos-Doukas/6000000002240804240 Nikeforo la 1-a Anĝelo] (1240-1297), estis fianĉigitaj dum la regado de Vataco. Post paciĝo kun la bulgaroj, Teodoro ordonis al Mikaelo la 2-a sendi Nikeforon al Tesaloniko por edziĝi al Maria. Nikeforo estis akompanata de sia patrino, [[:en:Theodora of Arta|Teodora Petralifajna]] (1225-1270). Teodoro arestis ŝin kiel garantion, permesante al ŝi reveni al Epiro nur post kiam Mikaelo la 2-a cedu al li Serbion kaj [[Duraso|Duraĥion]]. La posedo de la du urboj certigis la nicean kontrolon de la [[:en:Via Egnatia|Vojo Egnacia]], sed Mikaelo la 2-a restis malamika al Teodoro. Teodoro ricevis la papan legaton, episkopon [https://www.treccani.it/enciclopedia/costantino-da-orvieto_%28Dizionario-Biografico%29/ Konstanteno de Orvieto] (1220-1257), en [[Tesaloniko]]. Iliaj intertraktadoj pri la eklezia unio kaj nova ekumena koncilio — ĝenerala asembleo de ortodoksaj kaj katolikaj episkopoj — montriĝis senfruktaj, ĉar la rajtigo de la legato fari koncedojn estis limigita kaj Teodoro ne volis fari teologiajn koncedojn. Li ankaŭ konservis la rajton kunvoki la ortodoksajn episkopojn al sinodo por diskuti la kondiĉojn de la unio. Teodoro konservis korespondadon kun la [[Sankta Seĝo]], sed li ne komencis novajn intertraktadojn kun ĝi. La mongoloj invadis Malgrandan Azion kaj venkis Kajkaŭ la 2-an la 14-an de oktobro 1256. Teodoro rapidis reen al Anatolio por kontroli la preparojn por ĝia defendo. Kajkaŭ serĉis azilon en Niceo kaj la mongoloj instalis la fraton de Kajkaŭ, [[:en:Kilij Arslan IV|Kilij Arslan-on la 4-an]] (reg. 1246/49–1266), kiel la nova sultano de Rumo. Teodoro kunvenigis siajn trupojn sur la ebenaĵoj proksime de [[:en:Magnesia on the Maeander|Magnezio]]. La mongola reganto de Persio, [[:en:Il khan|la Ilĥano]] [[Hulagu|Hülagü]] (1217-1265), sendis delegacion al Teodoro por komenci intertraktadojn pri la estonteco de Kajkaŭ. Hülegü konsentis retiri sian armeon el Rumo kaj ordonis la dividon de la sultanlando inter Kajkaŭ kaj Kilij Arslano printempe de 1257. Antaŭ ol foriri al Rumo, Kajkaŭ cedis kvar fortikaĵojn en la valo de la [[:en:Lycus (river of Phrygia)|rivero Liko]] al Niceo kontraŭ kontingento de 300 helptrupoj. Liaj atingoj igis Teodoron memfida. Li fiere deklaris, ke lia imperio ampleksis teritoriojn ĝis Durakio ĉe la [[Adriatiko|Adriatika Maro]] kaj [[:en:Doğanyurt|Kabo Karambiso]] ĉe la [[Nigra maro]]. Lia sukceso dum la milito kontraŭ Bulgario konvinkis lin, ke li devus rekruti soldatojn el anatoliaj kamparanoj. En letero al Blemido, li deklaris, ke la indiĝenaj [[Grekoj|"helenoj"]] estis pli fidindaj ol fremdaj dungosoldatoj. ==Malsano kaj morto== Teodoro grave malsaniĝis en novembro 1257. Georgo Pakimero, kiu tiam estis malpli ol dek ses jarojn aĝa, diagnozus lian malsanon kiel [[epilepsio]]n, menciante, ke Teodoro ofte perdis konscion kaj "kolapsis alteren". Pakimero ankaŭ priskribis la nekutimajn nomumojn de Teodoro kaj liajn provojn forĝi geedzecajn aliancojn inter aristokratoj kaj plebanoj kiel simptomojn de lia malsano. Akropolito nur rimarkis ekstreman malpeziĝon, reduktante la tutan korpon de Teodoro al skeleto. Blemido priskribis la malsanon de Teodoro kiel "plagon kaj strangan malsanon", ankaŭ menciante la melankolion kaj fobiojn de Teodoro. Teodoro mem skribis pri neeltenebla doloro kaj paralizo en la brakoj. Modernaj historiistoj pri malsanoj ne konsentas pri diagnozo de la malsano de Teodoro. La medicina historiisto [https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1296151/pdf/jrsocmed00043-0052.pdf John Lascaratos] kaj la neŭrologo [https://www.ucy.ac.cy/directory/en/profile/pzis0001 Panaghiotis Zis] asertis, ke la diagnozo de Pakimero estas ĝusta, konkludante, ke Teodoro evoluigis epilepsion de la [https://www.cannabisesaude.com.br/convulsao-tonico-clonica/ tonika-klona tipo] en siaj malfruaj dudekaj jaroj. La historiisto [[:en:Donald Nicol|Donald MacGillivray Nicol]] proponas, ke la malsano de Teodoro "igis lin predo de liaj humoroj, kaj li kompensis sian nervozecon per aŭtokrata kaj obstina temperamento". La medicina historiisto [https://hellenic.princeton.edu/people/georgios-makris Georgios Makris] konkludas en sia studo de 1995 pri epilepsio en la Bizanca Imperio, ke Teodoro ne havis epilepsion. La akademiulo [[:en:Dimiter Angelov (academic)|Dimiter Anĝelov]], kiu ne akceptas la diagnozon de Pakimero, proponas, ke la simptomoj de Teodoro — konvulsioj kaj perdo de ekvilibro — indikas, ke li havis [[:en:Brain tumor|kanceron de la cerbo]], de la [[:en:Spinal tumor|spino]] aŭ de la [[Pulma kancero|pulmoj]]. La malsano de Teodoro malhelpis lin persone komandi siajn trupojn. La komandantoj de la armeo en [[Makedonio]], plejparte el humila deveno, ĵus nomumitaj de Teodoro, ne povis malhelpi la [[Epiro|epiranojn]], [[Albanio|albanojn]] kaj [[Serbio|serbojn]] ataki niceajn teritoriojn. Stefano Uroš la 1-a venkis la niceajn trupojn proksime de [[Prilep]]. La bofratino de Mikaelo la 2-a, Maria Petralifajna, korespondis kun la komandanto de Teodoro, [[:en:Constantine Chabaron|Konstanteno Ĥabaron]], igante lin kredi, ke ŝi volis edziniĝi al li, sed Ĥabaron estis kaptita dum ilia renkontiĝo. La nove kunmetita armeo de anatoliaj kamparanoj de Teodoro estis venkita ĉe [[:en:Edessa, Greece|Edesa]]. Mikaelo Palajologo, kiu rajtis reveni el sia ekzilo, gvidis novan armeon al Makedonio. Li venkis la epiranojn, sed Teodoro ordonis al li reveni anstataŭ marŝi al Prilep. La retiriĝo de Palajologo ebligis al Mikaelo la 2-a konkeri Prilepon kaj kapti Akropoliton, kiu estis ĝia guberniestro. Mikaelo la 2-a planis lanĉi atakon kontraŭ Tesaloniko, sed Manfredo de Sicilio renovigis la postulon de siaj antaŭuloj je bizancaj teritorioj en Balkanio kaj invadis Epiron ekde la okcidento. Mikaelo la 2-a, kiu ne volis rezigni sian planon, faris aliancon kun Manfredo, kiu forpelis la niceajn garnizonojn el Durakio kaj aliaj fortikaĵoj ĉe la Adriatiko antaŭ la fino de februaro 1258. Konstanteno Tiĥo de Bulgario repudiis sian unuan edzinon kaj petis la manon de la plej aĝa filino de Teodoro, [[:en:Irene Doukaina Laskarina|Irene Laskarina]] (1239-1268). Li sciis, ke lia edziĝo kun Irene, kiu estis la nepino de caro Ivano Azen la 2-a, povus plifortigi sian pretendon regi. Teodoro volis konfirmi sian packontrakton kun Bulgario kaj akceptis la oferton de Konstanteno Tiĥo. Irene iris al Bulgario por edziniĝi al Konstanteno. Teodoro malofte forlasis sian palacon en Magnezio dum la lastaj monatoj de sia vivo. Li estis konvinkita, ke sorĉado kaŭzis lian malsanon kaj akuzis siajn korteganojn pri sorĉado sur lin, sendante multajn el ili al proceso. La fratino de Mikaelo Palajologo, [https://www.geni.com/people/Maria-Martha-Comninou-Palaiologou/6000000009249232200 Maria-Marta], estis la plej fama viktimo de la paranojo de Teodoro. Teodoro devigis sian filinon, Teodoran, edziniĝi al la maljuna [:en:Stratopedarches#List of known stratopedarchai|Bazilo Kabalarjo]], sed la geedziĝo neniam estis plenumita. Post kiam Kabalarjo atribuis sian senpovecon al la sorĉoj de sia bopatrino, Teodoro metis ŝin en sakon plenan de katoj, kiuj ŝiris ŝian karnon. Ŝi estis liberigita nur ĉar Teodoro subite panikiĝis, timante ŝiajn sorĉojn. Ankaŭ timante la venĝon de sia frato, Teodoro malliberigis Mikaelon Palajologon pro akuzoj de venenado, sed baldaŭ liberigis lin. La mortanta imperiestro nomis sian sepjaran filon, [[:en:John IV Doukas Laskaris|Johanon la 4-an Laskaron]] (reg. 1254–1261), kiel sian solan heredanton, nomumante Georgon Muzalonon regento ĝis Johano plenkreskiĝos. Teodoro fariĝis monaĥo, sed li konservis sian baptonomon. Li resumis siajn pekojn en traktaĵo kaj petis la patriarkan sinodon doni al li absolvon. Li mortis en la imperiestra palaco ĉe Magnezio la 16-an de aŭgusto 1258. Li estis entombigita apud sia patro en la [https://castles.nl/yogurtcu-castle monaĥejo Sozandro] sur [[Spilo|Monto Sipilo]]. Lia tombo kaj la monaĥejo estis detruitaj post la turka konkero de la regiono en la 14-a jarcento. La aristokratoj ĵuris lojalecon al Muzalono ĉe la mortlito de Teodoro, sed ili baldaŭ komencis konspiri kontraŭ li. Post dek tagoj, Muzalono estis murdita, kaj Mikaelo Palajologo transprenis la regadon de la infan-imperiestro, Johano la 4-a Laskaro. Paleologo konvinkis la aristokratojn, ke imperio regata de knabo ne povus rezisti al malamikaj atakoj, kaj li estis proklamita kun-imperiestro kiel Mikaelo la 8-a (reĝinte 1259–1282) antaŭ la fino de la jaro. Kiam Mikaelo la 8-a kaj Johano la 4-a estis kronitaj kunaj komence de 1259, la Patriarko metis la kronon unue sur la kapon de Mikaelo la 8-a. Post interkonsento kun Ĝenovo kontraŭ la Latina Imperio, li sendis Aleksion Strategopolon por spioni la defendojn de Konstantinopolo. Profitante la foreston de la plejparto de la latina armeo, Strategopolo konkeris Konstantinopolon per surpriza atako la 25-an de julio 1261. Mikaelo la 8-a estis kronita por la dua fojo, sola, en [[Hagia Sofia]]. La infano Johano la 4-a blindiĝis la 25-an de decembro 1261, kio malhelpis lin regi. Por emfazi, ke la familio Laskaro perdis sian imperian statuson, Mikaelo la 8-a edzinigis la tri fratinojn de Johano al malgrandaj italaj kaj bulgaraj nobeloj.<ref>Angla Vikipedio</ref> == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Mortintoj la 16-an de aŭgusto]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1221]] [[Kategorio:Mortintoj en 1258]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 13-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en la 13-a jarcento]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Turkio]] [[Kategorio:Mortintoj en Turkio]] [[Kategorio:Bizancaj regantoj]] [[Kategorio:Bizancaj militistoj]] [[Kategorio:Imperiestroj de la Bizanca Imperio]] [[Kategorio:Historio de Romo]] {{DEFAŬLTORDIGO:Teodoro la 2-a Laskaro}} {{Romiaj imperiestroj}} {{Sinsekvo | titolo = [[Imperiestroj de la Bizanca Imperio|Bizanca Imperiestro]] | periodo = [[4-an de novembro]] [[1254]] - [[16-an de aŭgusto]] [[1258]] | antaŭ = [[Johano la 3-a Dukas Vataco]] | post = [[Johano la 4-a Laskaro]] }} eakraa8yzyv99ick3pt6nrytxtdbk77 0 937687 9423597 9421456 2026-07-08T18:01:03Z ThomasPusch 1869 9423597 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2024]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2013]] }} '''Thomas Meunier''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 12-an de septembro 1991 en [[Sainte-Ode]], do nun estas {{aĝo|1991|9|12}}-jaraĝa. Ekde julio [[2024]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}''. Krome li jam ekde [[2013]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝi ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2006 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15- kaj sub-21-jaruloj. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Meunier, T}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] iuprmn7vix2bmgk4qwlw0x1ejvbf4z2 9423605 9423597 2026-07-08T18:05:29Z ThomasPusch 1869 9423605 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2024]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2013]] }} '''Thomas Meunier''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 12-an de septembro 1991 en [[Sainte-Ode]], do nun estas {{aĝo|1991|9|12}}-jaraĝa. Ekde julio [[2024]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}''. Krome li jam ekde [[2013]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝi ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2006 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15- kaj sub-21-jaruloj. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Meunier, T}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] sl7o074wu1trml1pvx5pbyhq0x281qk 9423633 9423605 2026-07-08T19:20:41Z ThomasPusch 1869 9423633 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2024]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2013]] }} '''Thomas Meunier''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 12-an de septembro 1991 en [[Sainte-Ode]], do nun estas {{aĝo|1991|9|12}}-jaraĝa. Ekde julio [[2024]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}''. Krome li jam ekde [[2013]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝi ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] origine planita por 2020, sed ŝovita pro la [[kronvirura pandemio]], la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2006 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15- kaj sub-21-jaruloj. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Meunier, T}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 6dxt5kwid6850sdbm74ah2wgsnxrpg3 9423634 9423633 2026-07-08T19:20:59Z ThomasPusch 1869 9423634 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2024]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2013]] }} '''Thomas Meunier''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 12-an de septembro 1991 en [[Sainte-Ode]], do nun estas {{aĝo|1991|9|12}}-jaraĝa. Ekde julio [[2024]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}''. Krome li jam ekde [[2013]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝi ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] origine planita por 2020, sed ŝovita pro la [[kronvirusa pandemio]], la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2006 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15- kaj sub-21-jaruloj. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Meunier, T}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 4y08g1rql7mxb8vgadwtoomcxh6ba4m 9423638 9423634 2026-07-08T19:47:46Z ThomasPusch 1869 9423638 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2024]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2013]] }} '''Thomas Meunier''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 12-an de septembro 1991 en [[Sainte-Ode]], [[belgaj provincoj|belga provinco]] [[Luksemburgo (Belgio)|Luksemburgo]], do nun estas {{aĝo|1991|9|12}}-jaraĝa. Ekde julio [[2024]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}''. Krome li jam ekde [[2013]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝi ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] origine planita por 2020, sed ŝovita pro la [[kronvirusa pandemio]], la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2006 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15- kaj sub-21-jaruloj. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Meunier, T}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] dea88ek16z9ti9drxj8iv89nx2ugpej 0 937690 9423354 9323371 2026-07-08T13:17:34Z ThomasPusch 1869 9423354 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[202]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[201]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 25-an de junio 1992 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|1992|6|25}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2025]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}''. Krome li jam ekde [[2015]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝis ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]], la [[Futbala Mondpokalo 2022]] kaj la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]]<!--, post kiam li ekde 201.. jam apartenis al la nacia teamo de sub-21-jaruloj-->. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Casteels, K}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] d0e3md0wrf4u0m3eijtw1ep55rk1fe0 0 937692 9423591 9323415 2026-07-08T18:00:12Z ThomasPusch 1869 9423591 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2023]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2015]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 4-an de septembro 1993 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|1993|9|4}}-jaraĝa. Ekde septembro [[2023]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'', post antaŭaj tri jaroj en la klubo ''[[Atlético Madrid]]'' kaj antaŭ tio aliaj internaciaj stacioj de la futbala kariero. Krome li jam ekde [[2015]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝis ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022]], post kiam li ekde 20108 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15-, sub-17-, sub-18-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. <br/> [[dosiero:Bel-Tun (8).jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|en matĉo kontraŭ la [[tunizia nacia teamo de futbalo]] en la [[Futbala Mondpokalo 2018]]}}]] {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Carrasco, Y}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 030c06nnbdjr1h6mg0y3jv4prdqxd83 9423631 9423591 2026-07-08T19:18:56Z ThomasPusch 1869 2021 + 2024 9423631 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2023]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2015]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 4-an de septembro 1993 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|1993|9|4}}-jaraĝa. Ekde septembro [[2023]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'', post antaŭaj tri jaroj en la klubo ''[[Atlético Madrid]]'' kaj antaŭ tio aliaj internaciaj stacioj de la futbala kariero. Krome li jam ekde [[2015]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝis ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022]], post kiam li ekde 20108 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15-, sub-17-, sub-18-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. Same li partoprenis en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|2020 (prokrastita al 2021)]] kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024|2024]]. <br/> [[dosiero:Bel-Tun (8).jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|en matĉo kontraŭ la [[tunizia nacia teamo de futbalo]] en la [[Futbala Mondpokalo 2018]]}}]] {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Carrasco, Y}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] rbiwip7qeu0cuo5ruifh47heiaolmno 9423632 9423631 2026-07-08T19:20:05Z ThomasPusch 1869 9423632 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2023]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2015]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 4-an de septembro 1993 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|1993|9|4}}-jaraĝa. Ekde septembro [[2023]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'', post antaŭaj tri jaroj en la klubo ''[[Atlético Madrid]]'' kaj antaŭ tio aliaj internaciaj stacioj de la futbala kariero. Krome li jam ekde [[2015]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝis ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022]], post kiam li ekde 20108 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15-, sub-17-, sub-18-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. Same li partoprenis kun la belga teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2020 (prokrastita al 2021)]] kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024|2024]]. <br/> [[dosiero:Bel-Tun (8).jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|en matĉo kontraŭ la [[tunizia nacia teamo de futbalo]] en la [[Futbala Mondpokalo 2018]]}}]] {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Carrasco, Y}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] o5d748dm8ed1r44of61b6w1448yvxge 0 937697 9423439 9365452 2026-07-08T16:41:38Z ThomasPusch 1869 9423439 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] futbala trejnisto de la * brita klubo ''[[Everton FC]]'' inter 2013 kaj 2016, de la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] inter 2016 kaj 2022 kaj de la * [[portugala nacia teamo de futbalo]] ekde 2023 }} '''Roberto Martínez''' aŭ per plena nomo ''Roberto Martínez i Montoliú'' estas eksa [[kataluna]] profesia futbalisto kaj nuna futbala trejnisto. Li naskiĝis la 13-an de julio 1973 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, [[Provinco Ilerdo]] (oficiale [[katalune]] ''Lleida''), [[Katalunio]], [[Hispanio]], do nun estas {{aĝo|1973|7|13}}-jaraĝa. Interalie, li de 2013 ĝis 2016 trejnis la unuan viran teamon de la brita klubo ''[[Everton FC]]'', inter la jaroj [[2016]] kaj [[2022]] estis la ĉeftrejnisto de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]] - kadre de tio li ankaŭ gvidis la teamon en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022]], kaj nun ekde 2023 estas la ĉeftrejnisto de la vira [[portugala nacia teamo de futbalo]]. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{Portugala nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Martinez, R}} [[Kategorio:Katalunaj futbalistoj]] [[Kategorio:Katalunaj futbaltrejnistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Katalunio]] [[Kategorio:belga nacia teamo de futbalo]] [[Kategorio:portugala nacia teamo de futbalo]] efc7qx9uirp7x5zftkf4rdvxybloss7 9423441 9423439 2026-07-08T16:43:23Z ThomasPusch 1869 9423441 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] futbala trejnisto de la * brita klubo ''[[Everton FC]]'' inter 2013 kaj 2016, de la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] inter 2016 kaj 2022 kaj de la * [[portugala nacia teamo de futbalo]] ekde 2023 }} '''Roberto Martínez''' aŭ per plena nomo ''Roberto Martínez i Montoliú'' estas eksa [[kataluna]] profesia futbalisto kaj nuna futbala trejnisto. Li naskiĝis la 13-an de julio 1973 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, [[Provinco Ilerdo]] (oficiale [[katalune]] ''Lleida''), [[Katalunio]], [[Hispanio]], do nun estas {{aĝo|1973|7|13}}-jaraĝa. Interalie, li de 2013 ĝis 2016 trejnis la unuan viran teamon de la brita klubo ''[[Everton FC]]'', inter la jaroj [[2016]] kaj [[2022]] estis la ĉeftrejnisto de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]] - kadre de tio li ankaŭ gvidis la teamon en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022]], kaj nun ekde 2023 estas la ĉeftrejnisto de la vira [[portugala nacia teamo de futbalo]]. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} <hr> &nbsp; <hr> {{Portugala nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} <br/> {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Martinez, R}} [[Kategorio:Katalunaj futbalistoj]] [[Kategorio:Katalunaj futbaltrejnistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Katalunio]] [[Kategorio:belga nacia teamo de futbalo]] [[Kategorio:portugala nacia teamo de futbalo]] sltmjdxtaltfay8fad2lgfb3tvxdx2h 0 937703 9423581 9421451 2026-07-08T17:55:25Z ThomasPusch 1869 9423581 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] (interna defendulo) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Sporting Clube de Portugal]]'' ekde [[2024]] (post ''RSC [[Anderlecht]]'' 2021-2024) kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2021]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de interna defendulo. Li naskiĝis la 24-an de oktobro 2003 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, provinco [[Flandra Brabanto]], do nun estas {{aĝo|2003|10|24}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2024]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Sporting Clube de Portugal]]'', post antaŭaj tri jaroj en la klubo ''RSC [[Anderlecht]]''. Krome li ekde [[2021]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝi ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2018 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15-, sub-16, sub-17, sub-19 kaj sub-21-jaruloj. <br/> [[dosiero:ZenoDebast.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|en 2025}}]] {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Debast, Z }} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 11rotxs2y695gqtt4kmy2z7b92z2djs 9423588 9423581 2026-07-08T17:57:35Z ThomasPusch 1869 9423588 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] (interna defendulo) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Sporting Clube de Portugal]]'' ekde [[2024]] (post ''RSC [[Anderlecht]]'' 2021-2024) kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2021]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de interna defendulo. Li naskiĝis la 24-an de oktobro 2003 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, provinco [[Flandra Brabanto]], do nun estas {{aĝo|2003|10|24}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2024]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Sporting Clube de Portugal]]'', post antaŭaj tri jaroj en la klubo ''RSC [[Anderlecht]]''. Krome li ekde [[2021]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝi ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2018 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15-, sub-16, sub-17, sub-19 kaj sub-21-jaruloj. <br/> [[dosiero:ZenoDebast.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|en 2025}}]] {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Debast, Z }} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] gdlj449yioyfbji69wfs6484j7yy9wn 9423645 9423588 2026-07-08T19:52:08Z ThomasPusch 1869 9423645 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] (interna defendulo) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Sporting Clube de Portugal]]'' ekde [[2024]] (post ''RSC [[Anderlecht]]'' 2021-2024) kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2021]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de interna defendulo. Li naskiĝis la 24-an de oktobro 2003 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, provinco [[Flandra Brabanto]], do nun estas {{aĝo|2003|10|24}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2024]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Sporting Clube de Portugal]]'', post antaŭaj tri jaroj en la klubo ''RSC [[Anderlecht]]''. Krome li ekde [[2021]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝi ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]], pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2018 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15-, sub-16, sub-17, sub-19 kaj sub-21-jaruloj. <br/> [[dosiero:ZenoDebast.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|en 2025}}]] {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Debast, Z }} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 8xweo63ds9t46jztsd6xf7jkpyg7n2k 0 937704 9423604 9421455 2026-07-08T18:04:12Z ThomasPusch 1869 navigiloj Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021 kaj 2024 9423604 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2023]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2020]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 27-an de majo 2002 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|2002|5|27}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}''. Krome li ekde [[2020]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝis ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]], pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2017 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15-, sub-16-, sub-17- kaj sub-21-jaruloj. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Doku, J }} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] plufozevwgn0wko9zyp06jb7zgbxsky 0 937705 9423593 9324182 2026-07-08T18:00:23Z ThomasPusch 1869 {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} 9423593 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2023]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2022]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la tre 16-an de februaro 2000 en [[Ans]], antaŭurbo de [[Lieĝo]], do nun estas {{aĝo|2000|2|16}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la unua vira teamo de la germana futbalklubo ''[[RB Leipzig]]'', sed ekde somero 2025 estas forprenita al la itala klubo ''[[Juventus Torino]]''. Krome li ekde [[2022]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝi ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2022]], post kiam li ekde 2015 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15-, sub-16-, sub-17-, sub-18-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Openda, L }} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 41inizqcnx7enjmo395ia5tci41rpm6 9423643 9423593 2026-07-08T19:51:05Z ThomasPusch 1869 9423643 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2023]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2022]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la tre 16-an de februaro 2000 en [[Ans]], antaŭurbo de [[Lieĝo]], do nun estas {{aĝo|2000|2|16}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la unua vira teamo de la germana futbalklubo ''[[RB Leipzig]]'', sed ekde somero 2025 estas forprenita al la itala klubo ''[[Juventus Torino]]''. Krome li ekde [[2022]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝi ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]], post kiam li ekde 2015 jam apartenis al la nacia teamo de sub-15-, sub-16-, sub-17-, sub-18-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Openda, L }} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] prertbtmej4j77ouzgisenuapfhx9nr 0 937714 9423594 9421459 2026-07-08T18:00:32Z ThomasPusch 1869 {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} 9423594 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2023]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2018]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 5-an de decembro 1995 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|1995|12|5}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}''. Antaŭaj stacioj en sia futbala kariero estis en la periodo 2014–2017 ''KRC [[Genk]]'', en 2017–2020 ''[[Atalanta Bergamo]]'' kaj en 2020–2023 ''[[Leicester]] City''. Krome li ekde [[202 ]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝis ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2013 jam apartenis al la nacia teamo de sub-18-, sub-19 kaj sub-21-jaruloj. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Castagne, T }} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] l2fdgrvapumvp1ydvb187fsmeld0vps 9423609 9423594 2026-07-08T18:07:11Z ThomasPusch 1869 + 2021 kaj 2024 9423609 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2023]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2018]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 5-an de decembro 1995 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|1995|12|5}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}''. Antaŭaj stacioj en sia futbala kariero estis en la periodo 2014–2017 ''KRC [[Genk]]'', en 2017–2020 ''[[Atalanta Bergamo]]'' kaj en 2020–2023 ''[[Leicester]] City''. Krome li ekde [[202 ]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝis ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]], la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2013 jam apartenis al la nacia teamo de sub-18-, sub-19 kaj sub-21-jaruloj. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Castagne, T }} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] r639lt9nqzpdya0ophcmwpc86g13h47 0 937718 9423601 9421460 2026-07-08T18:03:32Z ThomasPusch 1869 navigilo Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024 9423601 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Aston Villa]]'' ekde [[2024]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2022]] }} '''{{paĝonomo}}''' - je plena nomo ''Amadou Zeund Georges Ba Mvom Onana'' - estas belga-senegala profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 16-an de aŭgusto 2001 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|2001|8|16}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2024]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Aston Villa]]'' en [[Birmingham]], [[Anglio]] - antaŭe li membris en la teamoj de ''[[Everton FC]]'', [[Liverpool]] en 2022 ĝis 2024, ''OSC [[Lille]]'' en norda [[Francio]] en 2021-2022 kaj ''[[Hamburger SV]]'' en norda [[Germanio]] en 2020-21. Krome li ekde [[2022]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝi ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]], pri la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024 kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2018 jam apartenis al la belga nacia teamo de sub-17, sub-18-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Onana, A}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Senegalaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Dakaro]] cb2girevl8b6w2sv1g9oqqhh2ygf1u2 9423641 9423601 2026-07-08T19:49:31Z ThomasPusch 1869 9423641 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Aston Villa]]'' ekde [[2024]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2022]] }} '''{{paĝonomo}}''' - je plena nomo ''Amadou Zeund Georges Ba Mvom Onana'' - estas belga-senegala profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 16-an de aŭgusto 2001 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun estas {{aĝo|2001|8|16}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2024]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Aston Villa]]'' en [[Birmingham]], [[Anglio]] - antaŭe li membris en la teamoj de ''[[Everton FC]]'', [[Liverpool]] en 2022 ĝis 2024, ''OSC [[Lille]]'' en norda [[Francio]] en 2021-2022 kaj ''[[Hamburger SV]]'' en norda [[Germanio]] en 2020-21. Krome li ekde [[2022]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝi ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]], pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2018 jam apartenis al la belga nacia teamo de sub-17, sub-18-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. <!-- <br/> [[dosiero:bildo|eta|maldekstra|240ra|{{centre|teksto}}]] --> {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Onana, A}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Senegalaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Dakaro]] qxd1d10nuwefw4l213y6dbnwsirklbs 0 937719 9423651 9421454 2026-07-08T20:03:13Z ThomasPusch 1869 9423651 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Leandro Trossard 2022.jpg | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2023]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2020]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 4-an de decembro 1994 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, provinco [[Limburgo (Belgio)|Limburgo]], do nun estas {{aĝo|1994|12|4}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Arsenal FC]]'', antauye li kvar jarojn estis ĉe la klubo ''[[Brighton & Hove Albion]]'', inter 2019 kaj 2023. Krome li ekde [[2020]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝis ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], post kiam li ekde 2010 jam apartenis al la nacia teamo de sub-16-, sub-17-, sub-18-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. <br/> [[dosiero:BHA 5 v Espanyol 1 pre season 30 07 2022 109.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|en julio 2022}}]] {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Trossard, L }} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 4lfqx6465bdqhmk6obq29uwlp4cdi58 9423654 9423651 2026-07-08T20:06:01Z ThomasPusch 1869 9423654 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Leandro Trossard 2022.jpg | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2023]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2020]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 4-an de decembro 1994 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, provinco [[Limburgo (Belgio)|Limburgo]], do nun estas {{aĝo|1994|12|4}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Arsenal FC]]'', antauye li kvar jarojn estis ĉe la klubo ''[[Brighton & Hove Albion]]'', inter 2019 kaj 2023. Krome li ekde [[2020]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝis ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], kaj same pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] (prokrastita de 2020) kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024|2024]], post kiam li ekde 2010 jam apartenis al la nacia teamo de sub-16-, sub-17-, sub-18-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. <br/> [[dosiero:BHA 5 v Espanyol 1 pre season 30 07 2022 109.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|en julio 2022}}]] {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Trossard, L }} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] ct74zhedzbsy1td01y0dmunhvghiytb 9423655 9423654 2026-07-08T20:06:47Z ThomasPusch 1869 9423655 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | dosiero = Leandro Trossard 2022.jpg | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}'' ekde [[2023]] kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2020]] }} '''{{paĝonomo}}''' estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Li naskiĝis la 4-an de decembro 1994 en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, provinco [[Limburgo (Belgio)|Limburgo]], do nun estas {{aĝo|1994|12|4}}-jaraĝa. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la unua vira teamo de la futbalklubo ''[[Arsenal FC]]'', antauye li kvar jarojn estis ĉe la klubo ''[[Brighton & Hove Albion]]'', inter 2019 kaj 2023. Krome li ekde [[2020]] membras en la [[belga nacia teamo de futbalo]] kaj kadre de ĝis ankaŭ partoprenis en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2022]] en [[Kataro]] kaj pri la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]], same pri la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] (prokrastita de 2020) kaj [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024|2024]], post kiam li ekde 2010 jam apartenis al la nacia teamo de sub-16-, sub-17-, sub-18-, sub-19- kaj sub-21-jaruloj. <br/> [[dosiero:BHA 5 v Espanyol 1 pre season 30 07 2022 109.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|en julio 2022}}]] {{projektoj}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2022}} {{belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalisto}} {{Vivtempo|Trossard, L }} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] mpfhamdzz6oa3od6pz6pgleud77ho1w 0 939992 9424023 9343626 2026-07-09T11:36:49Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9424023 wikitext text/x-wiki {{Informkesto konstruaĵo|regiono-ISO=AT-8|zomo=13}} '''Montfort-domo''' (germane: ''Montforthaus'') estas kultura kaj kongresa centro en [[Feldkirch]], Aŭstrujo, situante ĉe la rando de la mezepoka kerno. Post ampleksa aliaranĝo ĝi denove inaŭguriĝis en januaro 2015.<ref>[https://web.arĉive.org/web/20150520125830/http://www.feldkirch.at/stadt/service/feldkirchaktuell/feldkirch-aktuell-sonderausgabe-dezember-2014 informo ĉe ''Feldkirch Aktuell'']{{404|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - speciala numero je decembro 2014</ref> Nomdoninto estas la senjoroj de Montfort kiu ankaŭ en Feldkirch de la 12-a jarcento posedadis. La arĥitekto [[Lois Welzenbacher]] kreis en 1925/26 furorantan festan kaj foiran halon je la placo ''Lenohardsplatz''.<ref>[https://archiv-baukunst.uibk.ac.at/archive_showproject_pure.php?id=2467 informoj ĉe ''Archiv für Baukunst'']</ref> Tio fariĝis pro la granda ''Vorarlberga meti-ekspozicio'' en 1927. Inaŭguro eblis jam en aŭgusto 1926 per kunveno de vorarlbergaj kantistoj. La lokanoj nomis ĝin ankaŭ ''Volkshalle,'' do ''Popolan halon''. Ĝian eostan parton, kun du konusaj turoj, oni utiligis de 1933 kiel kinejon ''Tonhallenkino''. Post [[Anschluss]] ene estis foinejo kaj lazareta deponejo. En 1945, la francaj okupantoj uzis ĝin kiel internigejon por militkaptitoj.<ref>[https://www.vol.at/feldkirch/von-der-volkshalle-zum-montforthaus/news-20100812-05264538 "Von der Volkshalle zum Montforthaus"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20241212094438/https://www.vol.at/feldkirch/von-der-volkshalle-zum-montforthaus/news-20100812-05264538 |date=2024-12-12 }} - ĉe: ''vol.at,''12.8.2010</ref> En julio la tuto brulkonsumiĝis. Restaŭrita versio malfermiĝis en 1975 sub la nomo ''Stadthalle''. Duan alikonstruon ĝi ĝuis en 1990, kun paralela nomŝanĝo je ''Montforthaus''. Kiam komence de la 21-a jarcento klaris ke tria restaŭrado estu tro multekosta rilate al la atendebla rezulto decidiĝis de ĉiuj politikistoj kompleta novkonstruo. Konkurson gajnis la [[berlino|berlinanoj]] ''Hascher Jehle Architektur'' kaj [[bludenz|bludencaj]] ''Mitiska Wäger''. Inter oktobro kaj decembro 2012 la malkonstrulaboroj efektiviĝis. Meto de la fundamenta ŝtono estis en aprilo 2013; finkonstruiĝo estis en novembro 2024 kaj en la 2.1.2015 en ĉeesto de la vorarlberga ministroprezidento [[Markus Wallner]] kaj urbestro [[Wilfried Berchtold]].<ref>Emir T. Uysal: [https://www.vol.at/montforthaus-feierlich-eroeffnet/4194132 "Montforthaus feierlich eröffnet"] - ĉe: ''vol.at,'' 5.1.2015</ref> La tuton ampleksis entute 37 kvadratmetrojn kaj 1150 sidlokojn en la ''Granda salono'' de ''Montforthaus''.<ref>[https://www.montforthausfeldkirch.com/de/planen/raeume/raeume-im-detail/grosser-saal-parterre "Großer Saal Parterre – das Herzstück im Montforthaus"]</ref> Kun samtempe starantoj sume tri miloj da personoj povas ĉeesti.<ref>Helmut Köck: [https://www.vol.at/einklang-von-optik-und-die-akustik-im-grossen-saal-des-neuen-montforthauses/4179118 "Einklang von Optik und die Akustik im großen Saal des neuen Montforthauses"] - ĉe: ''vol.at,'' 16.12.2014</ref> La ''Malgranda salono'' povas bonvenigi ĉ. 270 personojn. Krome ekzistas kvar seminariaj ejoj, teretaĝe [[restoracio]] (kun teraso) kaj subtera parkejo. Alia utiliganto estas la municipa turisma informburoo. La ekstero estas tradicia konstrumetodo kun regiona [[marmoro]].<ref>[https://archello.com/project/montforthaus-feldkirch "Montforthaus Feldkirch"] - ĉe: ''archello.com</ref> La internaj salonoj povas laŭbezone unuiĝi aŭ disiĝi. Inter 2015 kaj 2017 estis aljuĝita diversaj premioj al la realigintoj de ''Monforthaus'', nome: Klimaktiv Gold für Nachhaltigkeit, Österreichischer Staatspreis DESIGN, Vorarlberger Hypo-Bauherrenpreis, PILGRAM – Preis für Architektur und Naturstein, ICONIC Awards, Deutscher Lichtdesign-Preis<ref>[https://www.lichtdesign-preis.de/nominierung/montforthaus-feldkirch-oesterreich/ "Montforthaus Gewinner 2017 in der Kategorie Kulturbauten"] - ĉe: ''lichtdesign-preis.de''</ref>, Österreichischer Staatspreis Architektur und Nachhaltigkeit.<ref>[http://www.mitiska-waeger.com/montforthaus-feldkirch.html "Montforthaus Feldkirch"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20250124115725/https://mitiska-waeger.com/montforthaus-feldkirch.html |date=2025-01-24 }} - ĉe: ''mitiska-waeger.com''</ref> == Eksteraj ligiloj == {{Commonscat}} * [https://www.montforthausfeldkirch.com hejmpaĝo] == Notoj == <references/> <!--{{Coordinate|article=/|NS=47/14/10.872/N|EW=9/35/51.662/E|type=landmark|region=AT-8}}--> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Feldkirch]] [[Kategorio:Aperis en 2015]] [[Kategorio:Kunvenejoj]] [[kategorio:Kongresejoj]] r6ha34gzmee1k46ji4tymv2ltjjmnf5 0 941034 9423719 9372509 2026-07-08T22:43:40Z ~2026-38729-03 260038 /* En Esperanto */ 9423719 wikitext text/x-wiki {{Nesufiĉaj fontoj|temo = |dato = aprilo 2026}} {{Informkesto verkisto}} '''Geo BOGZA''' [ˈd͡ʒe.o ˈboɡza] (naskita '''Gheorghe Bogza''', la 6-an de februaro 1908 em Blejoi, [[Prahova (distrikto)|Prahova]], [[Reĝlando Rumanio]] - mortis la 14-an de septembro 1993 en [[Bukareŝto]]) estis rumana verkisto, poeto, publicisto, ĵurnalisto, literatura kritikisto, militkorespondanto kaj unu el la fondintoj de la raportaĵa [[ĝenro]] en la [[rumana literaturo]]. Plena membro de la [[Rumana Akademio]]. Heroo de Socialista Laboro de RUR (1971). Premiito de la Ŝtata Premio de Rumanio. Li estis konata pro siaj kredoj je [[politika maldekstro]] kaj [[komunismo]]. Kiel junulo dum la [[intermilita periodo]], li estis konata kiel ribelanto kaj estis unu el la plej influaj [[Superrealisto|superrealistoj]] de Rumanio. Pluraj el liaj polemikaj poemoj kondukis al lia dufoja malliberigo pro [[obsceneco]] ([[pornografio]]),<ref name="butnaru">{{in lang|ro}} Leo Butnaru, [http://www.contrafort.md/2006/140/1022_4.html "Note despre avangarda românească"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080107000000/https://web.archive.org/web/20080107095423/http://www.contrafort.md/2006/140/1022_4.html |date=2008-01-07 }}, en ''Contrafort'', 6 (140), junio 2006</ref><ref name="sontica">Daniela Şontică, "Între poezie şi închisoare" (kun transskribaĵo de skandala poemo el 1933), en ''Jurnalul Național'', la 10-an de oktobro 2005</ref> kaj li partoprenis en la konflikto inter junaj kaj maljunaj rumanaj verkistoj, same kiel en la konfrontiĝo inter la [[avangardo]] kaj [[dekstra ekstremismo]]. Poste, Bogza famiĝis pro sia akra kaj lerta raportado, en kiu li estis unu el la unuaj, kiuj skribis pri rumana literaturo, uzante ĝin por prezenti [[Socia kritiko|socian kritikon]]. Post la establado de [[komunisma Rumanio]], Bogza adaptis sian stilon al [[socialisma realismo]] kaj fariĝis unu el la plej gravaj literaturaj figuroj servintaj la registaron. Kun la tempo, li fariĝis subtila kritikisto de la reĝimo, precipe sub [[Nicolae Ceaușescu]], kiam li alprenis disidentan sintenon. Ekde la fino de la 1960-aj jaroj, li publikigis siajn maltrankvilajn sintenojn kiel subtekston de ŝajne sendanĝeraj artikoloj kaj eseoj. Redaktoro de la revuoj ''Viața Românească'' kaj ''România Literară'', Geo Bogza estis gvidanto de la Rumana Verkista Unio kaj membro de la [[Rumana Akademio]]. Aŭtoro de libroj de lirikaj raportoj, eseoj, pamfletoj "Sovetiaj Meridianoj" (1956), "La Lumturisto" (1974), "Libroj de Olt" (1976) pri la vivo de antaŭmilita kaj moderna Rumanio, kaj poemaroj. == Verkaro (elekto) == '''Kolektoj de poemoj''' * Jurnal de sex, 1929 * Poemul invectivă, 1933 * Ioana Maria: 17 poeme, 1937 * Cântec de revoltă, de dragoste și de moarte, 1947 * Orion, 1978 '''Ĵurnalismo''' * Cartea Oltului, 1945 * Țări de piatră, de foc, de pământ, 1939 * Oameni și carbuni în Valea Jiului, 1947 * Trei călătorii în inima țării, 1951 * Tablou Geografic, 1954 * Years of Darkness, 1955 * Meridiane sovietice, 1956 * Azi, ín România: carte radiofonică de reportaj, 1972 * Statui în lună, 1977 '''Aliaj''' * Sfârșitul lui Iacob Onisia, 1949; romano * Eu sunt ținta: Geo Bogza în dialog cu Diana Turconi, 1994 * Rânduri către tinerii scriitori ardeleni, 2003 == En Esperanto == * ''Daŭro'' (trad. [[Constantin Dominte]]), aperis en [[Rumana Antologio]] * ''Hipotezo''; ''Wagner''; ''Signoj''; ''Premsonĝo''; ''Tiuaŭtune'' (trad. [[Ionel Oneţ]]), aperis en [[BA3]]. * Du poemoj: ''Johana Maria, vi nun estas for...''; ''Johana Maria, ni estis nur du ŝipoj...'' (trad. [[Ionel Oneţ]]), aperis en [[BA29]]. * ''Ioana Maria'', poemaro, trad. [[Ionel Oneț]] en 2024 == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * (rumane) [http://www.studia.ubbcluj.ro/download/pdf/292.pdf ''Studia Universitas Babeș-Bolyai Ephemerides'', LII, 1, 2007], ĉe la [[Universitato de Kluĵo|Babeș-Bolyai Universitato]] de [[Kluĵo]]: ** Mihai Lisei, "Gabriel García Márquez şi romanul-reportaj", p.&nbsp;99–104 ** Claudia Talașman Chiorean, "Promovarea mitului Erei Noi în perioada 1989–2000 prin ''România Literară''", p.&nbsp;121–150 * G. Brătescu, ''Ce-a fost să fie. Notații autobiografice'', Humanitas, Bukareŝto, 2003. [[Special:BookSources/973-50-0425-9|<bdi>973-50-0425-9</bdi>]] * George Călinescu, ''Istoria literaturii române de la origini până în prezent'', Editura Minerva, Bukareŝto, 1986 * Victor Frunză, ''Istoria stalinismului în România'', Humanitas, Bukareŝto, 1990 * Andrew Hammond, ''The Balkans and the West'', Ashgate Publishing, Londono, 2004. [[Special:BookSources/0-7546-3234-2|<bdi>0-7546-3234-2</bdi>]] * Z. Ornea, ''Anii treizeci. Extrema dreaptă românească'', [[Rumana Kultura Instituto]], Bukareŝto, 1995. [[Special:BookSources/973-9155-43-X|<bdi>973-9155-43-X</bdi>]] * Vladimir Tismăneanu, ''Stalinism pentru eternitate'', Polirom, Iași, 2005. [[Special:BookSources/973-681-899-3|<bdi>973-681-899-3</bdi>]] (anglalingva traduko de ''Stalinism for All Seasons: A Political History of Romanian Communism'', University of California Press, Berkeley, 2003. {{ISBN|0-520-23747-1}}) {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bogza, Geo}} [[Kategorio:Rumanaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Rumanaj verkistoj]] [[Kategorio:Rumanaj poetoj]] [[Kategorio:Militkorespondantoj]] i7dvdnm9r7aop3dw4a4nl8nvjqb1r5k 3 942923 9423688 9367239 2026-07-08T20:44:14Z Arbarulo 135469 9423688 wikitext text/x-wiki ==Artefaritaj planedoj== Saluton! Mi malfaris viajn redaktojn ĉe [[Artefarita planedo]] ĉar ili ŝanĝis la temon de la artikolo. Tamen mi konsentas ke via artikolo estas pli bona, kaj tial petas vin reafiŝi la materialon kiel novan apartan artikolon. Estus bona ideo diskuti ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]] kiel distingi la titolojn de la du artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:46, 4 maj. 2026 (UTC) :@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] La originala artikolo ne havas referencojn, kaj tial estas dubinde, ke ĝi havas ian ajn rajton ekzisti. La nuna titolo respondas al la angla artikolo ""artificial planet". :Mi proponas restarigi mian artikolon - mi honeste ne vidas multan celon en la ekzisto de la malnova mallonga, senreferenca eniro. [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 14:53, 4 maj. 2026 (UTC) ::Bedaŭrinde la Esperanta vikipedio ne zorgas multe pri referencoj kaj ni havas multege da senreferencaj artikoloj. Mi volus forigi nur tiujn, pri kiuj estas kialoj supozi, ke la enhavo estas malvera - kaj eĉ tiujn mi ne forigas, ĉar aliaj vikipediistoj faras problemojn . . . ::Ĉiuokaze mi konsentas kaj eĉ petas ke vi restarigu vian artikolon - vi nur ne anstataŭigu jam ekzistantan artikolon per ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 4 maj. 2026 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] Mi ne certas, kiel mi sentas pri la akcepto de nereferencita enhavo, sed mi scias, ke ĝi estas ofta en pli malgrandaj projektoj. Restas decidi la nomo(j). Mi honeste ne certas, pri kio temas la nuna malgranda artikolo, ŝajnas al mi, ke ĝi priskribas sinonimon por satelito ("artefarita planedo" estas malnova sinonimo por satelito). Mi ne certas, ĉu sinonimo bezonas apartan artikolon - eble ĉi tio povus esti kunfandita al [[satelito]]? Notu, ke intervikio, nuntempe ligita al tiu artikolo, devus montri al la nova artikolo. Nuntempe, ni devus decidi, ĉu ni volas 1) renomi unu el ambaŭ - mi ne certas kiel - ĉu estas ideoj? 2) kunfandi la malnovan artikolon ie ([[satelito]]?) 3) forlasi/forigi ĝin. Ĉar mi nur preterpasas ĉi tie (almenaŭ nun), mi preferus, ke loka Vikipediista spertulo faru la decidon. [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 02:17, 5 maj. 2026 (UTC) ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? Mi ankaŭ lasas noton ĉe Alinomendaj Artikoloj por peti opiniojn de aliaj vikipediistoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:43, 5 maj. 2026 (UTC) :::::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] Mi ŝatas vian nomproponon, kvankam mi ankoraŭ ne vidas la diferencon inter satelito kaj kosmoŝipo. Almenaŭ kiam mi esploris kaj verkis la anglan artikolon, mi neniam trovis ian fonton, kiu distingas sateliton de artefarita planedo, ĉi-lasta ŝajnas nur esti malnova sinonimo, kiun iuj homoj uzis en la frua kosma epoko (50-60-aj jaroj?). [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 15:09, 5 maj. 2026 (UTC) ::::::Pardonu ke mi ne atentigis vin pri la progreso de la diskuto en [[Alinomendaj artikoloj]]. Ŝajnas ke estas ŝato por la ideo, ke via artikolo havu la titolon "Artefarita planedo". Tial mi ĵus alinomis la malnovan artikolon. :::::Aliflanke estas plendo, ke via teksto havas multajn ligilojn en la angla lingvo. Ankaŭ estas misliterumoj, ekzemple "terraformado". Ĉu vi bonvolus korekti tion kiam vi reafiŝos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:44, 8 jul. 2026 (UTC) blqw7q7mi4lk1r3ys9jd6izzuwonrje 9423690 9423688 2026-07-08T20:44:31Z Arbarulo 135469 9423690 wikitext text/x-wiki ==Artefaritaj planedoj== Saluton! Mi malfaris viajn redaktojn ĉe [[Artefarita planedo]] ĉar ili ŝanĝis la temon de la artikolo. Tamen mi konsentas ke via artikolo estas pli bona, kaj tial petas vin reafiŝi la materialon kiel novan apartan artikolon. Estus bona ideo diskuti ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]] kiel distingi la titolojn de la du artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:46, 4 maj. 2026 (UTC) :@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] La originala artikolo ne havas referencojn, kaj tial estas dubinde, ke ĝi havas ian ajn rajton ekzisti. La nuna titolo respondas al la angla artikolo ""artificial planet". :Mi proponas restarigi mian artikolon - mi honeste ne vidas multan celon en la ekzisto de la malnova mallonga, senreferenca eniro. [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 14:53, 4 maj. 2026 (UTC) ::Bedaŭrinde la Esperanta vikipedio ne zorgas multe pri referencoj kaj ni havas multege da senreferencaj artikoloj. Mi volus forigi nur tiujn, pri kiuj estas kialoj supozi, ke la enhavo estas malvera - kaj eĉ tiujn mi ne forigas, ĉar aliaj vikipediistoj faras problemojn . . . ::Ĉiuokaze mi konsentas kaj eĉ petas ke vi restarigu vian artikolon - vi nur ne anstataŭigu jam ekzistantan artikolon per ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 4 maj. 2026 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] Mi ne certas, kiel mi sentas pri la akcepto de nereferencita enhavo, sed mi scias, ke ĝi estas ofta en pli malgrandaj projektoj. Restas decidi la nomo(j). Mi honeste ne certas, pri kio temas la nuna malgranda artikolo, ŝajnas al mi, ke ĝi priskribas sinonimon por satelito ("artefarita planedo" estas malnova sinonimo por satelito). Mi ne certas, ĉu sinonimo bezonas apartan artikolon - eble ĉi tio povus esti kunfandita al [[satelito]]? Notu, ke intervikio, nuntempe ligita al tiu artikolo, devus montri al la nova artikolo. Nuntempe, ni devus decidi, ĉu ni volas 1) renomi unu el ambaŭ - mi ne certas kiel - ĉu estas ideoj? 2) kunfandi la malnovan artikolon ie ([[satelito]]?) 3) forlasi/forigi ĝin. Ĉar mi nur preterpasas ĉi tie (almenaŭ nun), mi preferus, ke loka Vikipediista spertulo faru la decidon. [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 02:17, 5 maj. 2026 (UTC) ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? Mi ankaŭ lasas noton ĉe Alinomendaj Artikoloj por peti opiniojn de aliaj vikipediistoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:43, 5 maj. 2026 (UTC) :::::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] Mi ŝatas vian nomproponon, kvankam mi ankoraŭ ne vidas la diferencon inter satelito kaj kosmoŝipo. Almenaŭ kiam mi esploris kaj verkis la anglan artikolon, mi neniam trovis ian fonton, kiu distingas sateliton de artefarita planedo, ĉi-lasta ŝajnas nur esti malnova sinonimo, kiun iuj homoj uzis en la frua kosma epoko (50-60-aj jaroj?). [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 15:09, 5 maj. 2026 (UTC) ::::::Pardonu ke mi ne atentigis vin pri la progreso de la diskuto en [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]]. Ŝajnas ke estas ŝato por la ideo, ke via artikolo havu la titolon "Artefarita planedo". Tial mi ĵus alinomis la malnovan artikolon. :::::Aliflanke estas plendo, ke via teksto havas multajn ligilojn en la angla lingvo. Ankaŭ estas misliterumoj, ekzemple "terraformado". Ĉu vi bonvolus korekti tion kiam vi reafiŝos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:44, 8 jul. 2026 (UTC) 7jmm7712gpyvo1ww0do10m854asaclb 9423691 9423690 2026-07-08T20:44:48Z Arbarulo 135469 9423691 wikitext text/x-wiki ==Artefaritaj planedoj== Saluton! Mi malfaris viajn redaktojn ĉe [[Artefarita planedo]] ĉar ili ŝanĝis la temon de la artikolo. Tamen mi konsentas ke via artikolo estas pli bona, kaj tial petas vin reafiŝi la materialon kiel novan apartan artikolon. Estus bona ideo diskuti ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]] kiel distingi la titolojn de la du artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:46, 4 maj. 2026 (UTC) :@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] La originala artikolo ne havas referencojn, kaj tial estas dubinde, ke ĝi havas ian ajn rajton ekzisti. La nuna titolo respondas al la angla artikolo ""artificial planet". :Mi proponas restarigi mian artikolon - mi honeste ne vidas multan celon en la ekzisto de la malnova mallonga, senreferenca eniro. [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 14:53, 4 maj. 2026 (UTC) ::Bedaŭrinde la Esperanta vikipedio ne zorgas multe pri referencoj kaj ni havas multege da senreferencaj artikoloj. Mi volus forigi nur tiujn, pri kiuj estas kialoj supozi, ke la enhavo estas malvera - kaj eĉ tiujn mi ne forigas, ĉar aliaj vikipediistoj faras problemojn . . . ::Ĉiuokaze mi konsentas kaj eĉ petas ke vi restarigu vian artikolon - vi nur ne anstataŭigu jam ekzistantan artikolon per ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 4 maj. 2026 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] Mi ne certas, kiel mi sentas pri la akcepto de nereferencita enhavo, sed mi scias, ke ĝi estas ofta en pli malgrandaj projektoj. Restas decidi la nomo(j). Mi honeste ne certas, pri kio temas la nuna malgranda artikolo, ŝajnas al mi, ke ĝi priskribas sinonimon por satelito ("artefarita planedo" estas malnova sinonimo por satelito). Mi ne certas, ĉu sinonimo bezonas apartan artikolon - eble ĉi tio povus esti kunfandita al [[satelito]]? Notu, ke intervikio, nuntempe ligita al tiu artikolo, devus montri al la nova artikolo. Nuntempe, ni devus decidi, ĉu ni volas 1) renomi unu el ambaŭ - mi ne certas kiel - ĉu estas ideoj? 2) kunfandi la malnovan artikolon ie ([[satelito]]?) 3) forlasi/forigi ĝin. Ĉar mi nur preterpasas ĉi tie (almenaŭ nun), mi preferus, ke loka Vikipediista spertulo faru la decidon. [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 02:17, 5 maj. 2026 (UTC) ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? Mi ankaŭ lasas noton ĉe Alinomendaj Artikoloj por peti opiniojn de aliaj vikipediistoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:43, 5 maj. 2026 (UTC) :::::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] Mi ŝatas vian nomproponon, kvankam mi ankoraŭ ne vidas la diferencon inter satelito kaj kosmoŝipo. Almenaŭ kiam mi esploris kaj verkis la anglan artikolon, mi neniam trovis ian fonton, kiu distingas sateliton de artefarita planedo, ĉi-lasta ŝajnas nur esti malnova sinonimo, kiun iuj homoj uzis en la frua kosma epoko (50-60-aj jaroj?). [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 15:09, 5 maj. 2026 (UTC) ::::::Pardonu ke mi ne atentigis vin pri la progreso de la diskuto en [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]]. Ŝajnas ke estas ŝato por la ideo, ke via artikolo havu la titolon "Artefarita planedo". Tial mi ĵus alinomis la malnovan artikolon. ::::::Aliflanke estas plendo, ke via teksto havas multajn ligilojn en la angla lingvo. Ankaŭ estas misliterumoj, ekzemple "terraformado". Ĉu vi bonvolus korekti tion kiam vi reafiŝos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:44, 8 jul. 2026 (UTC) kfw39ek7kblq9xg7g6suv6g4t8cg40b 9423694 9423691 2026-07-08T20:49:31Z Arbarulo 135469 9423694 wikitext text/x-wiki ==Artefaritaj planedoj== Saluton! Mi malfaris viajn redaktojn ĉe [[Artefarita planedo]] ĉar ili ŝanĝis la temon de la artikolo. Tamen mi konsentas ke via artikolo estas pli bona, kaj tial petas vin reafiŝi la materialon kiel novan apartan artikolon. Estus bona ideo diskuti ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]] kiel distingi la titolojn de la du artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:46, 4 maj. 2026 (UTC) :@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] La originala artikolo ne havas referencojn, kaj tial estas dubinde, ke ĝi havas ian ajn rajton ekzisti. La nuna titolo respondas al la angla artikolo ""artificial planet". :Mi proponas restarigi mian artikolon - mi honeste ne vidas multan celon en la ekzisto de la malnova mallonga, senreferenca eniro. [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 14:53, 4 maj. 2026 (UTC) ::Bedaŭrinde la Esperanta vikipedio ne zorgas multe pri referencoj kaj ni havas multege da senreferencaj artikoloj. Mi volus forigi nur tiujn, pri kiuj estas kialoj supozi, ke la enhavo estas malvera - kaj eĉ tiujn mi ne forigas, ĉar aliaj vikipediistoj faras problemojn . . . ::Ĉiuokaze mi konsentas kaj eĉ petas ke vi restarigu vian artikolon - vi nur ne anstataŭigu jam ekzistantan artikolon per ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 4 maj. 2026 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] Mi ne certas, kiel mi sentas pri la akcepto de nereferencita enhavo, sed mi scias, ke ĝi estas ofta en pli malgrandaj projektoj. Restas decidi la nomo(j). Mi honeste ne certas, pri kio temas la nuna malgranda artikolo, ŝajnas al mi, ke ĝi priskribas sinonimon por satelito ("artefarita planedo" estas malnova sinonimo por satelito). Mi ne certas, ĉu sinonimo bezonas apartan artikolon - eble ĉi tio povus esti kunfandita al [[satelito]]? Notu, ke intervikio, nuntempe ligita al tiu artikolo, devus montri al la nova artikolo. Nuntempe, ni devus decidi, ĉu ni volas 1) renomi unu el ambaŭ - mi ne certas kiel - ĉu estas ideoj? 2) kunfandi la malnovan artikolon ie ([[satelito]]?) 3) forlasi/forigi ĝin. Ĉar mi nur preterpasas ĉi tie (almenaŭ nun), mi preferus, ke loka Vikipediista spertulo faru la decidon. [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 02:17, 5 maj. 2026 (UTC) ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? Mi ankaŭ lasas noton ĉe Alinomendaj Artikoloj por peti opiniojn de aliaj vikipediistoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:43, 5 maj. 2026 (UTC) :::::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] Mi ŝatas vian nomproponon, kvankam mi ankoraŭ ne vidas la diferencon inter satelito kaj kosmoŝipo. Almenaŭ kiam mi esploris kaj verkis la anglan artikolon, mi neniam trovis ian fonton, kiu distingas sateliton de artefarita planedo, ĉi-lasta ŝajnas nur esti malnova sinonimo, kiun iuj homoj uzis en la frua kosma epoko (50-60-aj jaroj?). [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 15:09, 5 maj. 2026 (UTC) ::::::Pardonu ke mi ne atentigis vin pri la progreso de la diskuto en [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]]. Ŝajnas ke estas ŝato por la ideo, ke via artikolo havu la titolon "Artefarita planedo". Tial mi ĵus alinomis la malnovan artikolon. ::::::Aliflanke estas plendo, ke via teksto havas multajn ligilojn en la angla lingvo. Ankaŭ estas misliterumoj, ekzemple "terraformado". Ĉu vi bonvolus korekti tion kiam vi reafiŝos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:44, 8 jul. 2026 (UTC) ::::::Ha, mi vidas ke vi jam reafiŝis. Mi ankoraŭ petas vin korekti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 8 jul. 2026 (UTC) d43lps66amgqjrtszl5k2fcr5h5o9p0 9423877 9423694 2026-07-09T08:44:39Z Piotrus 24454 /* Artefaritaj planedoj */ Respondo 9423877 wikitext text/x-wiki ==Artefaritaj planedoj== Saluton! Mi malfaris viajn redaktojn ĉe [[Artefarita planedo]] ĉar ili ŝanĝis la temon de la artikolo. Tamen mi konsentas ke via artikolo estas pli bona, kaj tial petas vin reafiŝi la materialon kiel novan apartan artikolon. Estus bona ideo diskuti ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]] kiel distingi la titolojn de la du artikoloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:46, 4 maj. 2026 (UTC) :@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] La originala artikolo ne havas referencojn, kaj tial estas dubinde, ke ĝi havas ian ajn rajton ekzisti. La nuna titolo respondas al la angla artikolo ""artificial planet". :Mi proponas restarigi mian artikolon - mi honeste ne vidas multan celon en la ekzisto de la malnova mallonga, senreferenca eniro. [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 14:53, 4 maj. 2026 (UTC) ::Bedaŭrinde la Esperanta vikipedio ne zorgas multe pri referencoj kaj ni havas multege da senreferencaj artikoloj. Mi volus forigi nur tiujn, pri kiuj estas kialoj supozi, ke la enhavo estas malvera - kaj eĉ tiujn mi ne forigas, ĉar aliaj vikipediistoj faras problemojn . . . ::Ĉiuokaze mi konsentas kaj eĉ petas ke vi restarigu vian artikolon - vi nur ne anstataŭigu jam ekzistantan artikolon per ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:10, 4 maj. 2026 (UTC) :::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] Mi ne certas, kiel mi sentas pri la akcepto de nereferencita enhavo, sed mi scias, ke ĝi estas ofta en pli malgrandaj projektoj. Restas decidi la nomo(j). Mi honeste ne certas, pri kio temas la nuna malgranda artikolo, ŝajnas al mi, ke ĝi priskribas sinonimon por satelito ("artefarita planedo" estas malnova sinonimo por satelito). Mi ne certas, ĉu sinonimo bezonas apartan artikolon - eble ĉi tio povus esti kunfandita al [[satelito]]? Notu, ke intervikio, nuntempe ligita al tiu artikolo, devus montri al la nova artikolo. Nuntempe, ni devus decidi, ĉu ni volas 1) renomi unu el ambaŭ - mi ne certas kiel - ĉu estas ideoj? 2) kunfandi la malnovan artikolon ie ([[satelito]]?) 3) forlasi/forigi ĝin. Ĉar mi nur preterpasas ĉi tie (almenaŭ nun), mi preferus, ke loka Vikipediista spertulo faru la decidon. [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 02:17, 5 maj. 2026 (UTC) ::::La nomoj de niaj artikoloj estas konfuzaj, sed mi pensas ke la temoj estas koncepte malsamaj: [[Satelito]] estas pri io ajn, kio orbitas ĉirkaŭ io ajn; [[artefarita satelito]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ planedo'' aŭ ĉirkaŭ satelito de planedo; [[artefarita planedo]] estas pri artefaritaj aferoj, kiuj orbitas ''ĉirkaŭ la Suno'' aŭ teorie ĉirkaŭ aliaj steloj. ::::Ŝajnas al mi ke la ekzistanta artikolo povus nomiĝi [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] kaj via povus nomiĝi [[Artefarita planedo (megastrukturo)]]. Kion vi pensas? Mi ankaŭ lasas noton ĉe Alinomendaj Artikoloj por peti opiniojn de aliaj vikipediistoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:43, 5 maj. 2026 (UTC) :::::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] Mi ŝatas vian nomproponon, kvankam mi ankoraŭ ne vidas la diferencon inter satelito kaj kosmoŝipo. Almenaŭ kiam mi esploris kaj verkis la anglan artikolon, mi neniam trovis ian fonton, kiu distingas sateliton de artefarita planedo, ĉi-lasta ŝajnas nur esti malnova sinonimo, kiun iuj homoj uzis en la frua kosma epoko (50-60-aj jaroj?). [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 15:09, 5 maj. 2026 (UTC) ::::::Pardonu ke mi ne atentigis vin pri la progreso de la diskuto en [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj]]. Ŝajnas ke estas ŝato por la ideo, ke via artikolo havu la titolon "Artefarita planedo". Tial mi ĵus alinomis la malnovan artikolon. ::::::Aliflanke estas plendo, ke via teksto havas multajn ligilojn en la angla lingvo. Ankaŭ estas misliterumoj, ekzemple "terraformado". Ĉu vi bonvolus korekti tion kiam vi reafiŝos? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:44, 8 jul. 2026 (UTC) ::::::Ha, mi vidas ke vi jam reafiŝis. Mi ankoraŭ petas vin korekti. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:49, 8 jul. 2026 (UTC) :::::::@[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] Ĉu vi povus doni al mi ekzemplojn de la eraroj? Mi korektos ilin se mi povos. Mi ne havas multan sperton pri kontribuado ĉi tie. Ĉu "terraformado" estu "terformado"? Mi ne certas kiel traduki en Esperanton iujn teĥnikajn terminojn, mi ne volas inventi ilin. Multaj anglaj nomoj por libroj aŭ homoj estas lasitaj senŝanĝaj, vidu ekz. [[Star Wars]] (kiu ne estas tradukita al [[Stelmilito]]...) [[Uzanto:Piotrus|Piotrus]] ([[Uzanto-Diskuto:Piotrus|diskuto]]) 08:44, 9 jul. 2026 (UTC) jjxl3hnreucbqfszmux2b1qia5x1lhz 0 945367 9423888 9387182 2026-07-09T09:20:22Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423888 wikitext text/x-wiki {{Informkesto festo |nomo de festo = Monda Tago de Nuda Ĝardenado | dosiero = World Naked Gardening Day in California.jpg | priskribo = Vestoj ne estas devigaj | tipo = sekulara | speco = | alie = | ankaŭ = | signifo = | establita = 2005 | kreinto = Body Freedom Collaborative, Jacob Gabriel, Liz Miller kaj Mark Storey | festata = tutmonde | dato = unua sabato de majo | jaro2026 = 2-a de majo | jaro2027 = 1-a de majo | festado = | tradicioj = | koneksas kun = [[naturismo]], [[ĝardenado]], [[permakulturo]] | retejo = http://www.WNGD.net }} '''Monda Tago de Nuda Ĝardenado'''<ref name=marinij>{{cite web |title=Fine Living: Nude gardening buffs exposed |website=Marin Independent Journal |date=2007-05-12 |url=https://www.marinij.com/homeandgarden/ci_5823997 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001220645/https://www.marinij.com/homeandgarden/ci_5823997 |archive-date=2007-10-01 |url-status=dead |access-date=2023-05-21}}</ref> estas ĉiujara internacia evento, kiu kutime estas festata en la unua sabato de majo<ref name="msnbc naked">{{cite news|title= Not dirty to play in dirt on World Naked Gardening Day|author= Laura T. Coffey|url= http://today.msnbc.msn.com/id/43018053/ns/today-today_people/#.T2clA9nTAwc|archive-url= https://web.archive.org/web/20110516152211/http://today.msnbc.msn.com/id/43018053/ns/today-today_people/#.T2clA9nTAwc|url-status= dead|archive-date= 2011-05-16|newspaper= MSNBC|date= 2011-04-13|access-date= 2012-03-22}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110516152211/http://today.msnbc.msn.com/id/43018053/ns/today-today_people/#.T2clA9nTAwc |date=2011-05-16 }}</ref><ref name="Metropolitan home">{{cite book|title=Metropolitan home|url=https://books.google.com/books?id=M-gJAQAAMAAJ|accessdate=21 March 2012|year=2008|publisher=Meredith Corp|page=64}}</ref> fare de [[ĝardenado|ĝardenistoj]] kaj simpatiantoj.<ref>{{cite news |title= Nude climber craze tipped to take over Britain|url= https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/northamerica/usa/2403752/Nude-climber-craze-tipped-to-take-over-Britain.html|newspaper= [[The Daily Telegraph]]|date= 2008-07-14|access-date=2012-03-22}}</ref> Tago de unuiĝo kun la naturo. [[Dosiero:John Liston Byam Shaw The Woman The Man the Serpent.jpg|eta|La konceptoj de ĝardeno kaj nudeco estas nedisigeblaj ekde la tempo de [[Adamo]] kaj [[Eva]]]] == Historio == La Tago de Nuda Ĝardenado estis fondita kaj organizita de Mark Storey (konsulta redaktoro de la revuo Nude & Natural) kaj la [[permakulturo|permakulturisto]] Jacob Gabriel kiel projekto de Body Freedom Collaborative (BFC).<ref>{{Cite web|url=http://www.bodyfreedom.org/|title=Body Freedom Collaborative (BFC) - Question Shame|archive-url=https://web.archive.org/web/20080912154909/http://www.bodyfreedom.org/|archive-date=2008-09-12|url-status=dead}}</ref> En la unuaj tagoj, Storey imagis BFC partoprenanta en "gerila bubaĉado"<ref>[[Nude & Natural]] (N), ''Guerilla Nudity/Wave Makers: Introducing the Body Freedom Collaborative'' by Mark Storey. Issue 23.1, Autumn 2003.</ref>, ekzemple, elsaltante el kamioneto aŭ spontanee aperante en urba medio kaj okupiĝante pri [[gerila ĝardenado]]. En la novjorka ''[[Daily News (New York)|Daily News]]'', Storey rimarkis, ke la evento ne apartenas al iu ajn organizo. "Neniu specifa organizo posedas la Mondan Tagon de Nuda Ĝardenado," diris Storey, "kaj ĝi fakte ne estas unu granda renkontiĝo de ĝardenistoj en [[Seatlo]], kiuj senvestiĝas kaj kune tondas arbustojn."<ref name="NYdailynews"> {{cite news |title= World Naked Gardening Day encourages no-pants planting|author= Victoria Taylor|url= http://www.nydailynews.com/news/world/world-naked-gardening-day-digging-article-1.1335126|newspaper= [[NY Daily News]]|date= 2013-05-04|access-date=2014-02-17}}</ref> Kvankam la movado rapide disvastiĝis tra la tuta mondo, ĝiaj fondintoj malmulte investis en ĝi. "Storey diras, ke li kaj Johnson ne elspezis eĉ unu cendon kaj ne faris grandajn klopodojn por reklami la Mondan Tagon de Nuda Ĝardenado post kiam ili iniciatis ĝin. Ili helpis krei retejon en la unua fazo kaj poste retiriĝis. Ili supozis, ke la ideo konatiĝi kun la libereco de vestoj per ĝardenado estas valora kaj disvolviĝos organike per si mem."<ref name = "NBC Today News"/> M.T.N.Ĝ. estas subtenata de The Naturist Society, Clothes Free International kaj American Association for Nude Recreation (AANR),<ref name="cleveland naked"> {{cite news |title= World Naked Gardening Day: Ready the soil, plant seeds and take off your clothes|url= http://www.cleveland.com/insideout/index.ssf/2011/05/post_55.html|newspaper= [[The Plain Dealer|Cleveland.com]]|date= 2011-05-11|access-date=2012-03-22}}</ref> inter aliaj. En 2012, la gvidanto de la projekto M.T.N.Ĝ. estis Storey.<ref name="msnbc naked"/> M.T.N.Ĝ. nuntempe estas komuna projekto kun Naturist Education Foundation, Inc. == Alternativaj datoj == La unua ĉiujara Monda Tago de Nuda Ĝardenado okazis la 10-an de septembro 2005.<ref name="msnbc naked"/> En 2007, la dato de la evento estis translokita al la unua sabato de majo; aktuale en 2026, la evento ankoraŭ okazas en la unua sabato de majo.<ref>{{cite news|title=Celebrating World Naked Gardening Day could be good for your health|first=Abigail|last= Curtis|date= 2018-05-02 |url =https://bangordailynews.com/2018/05/02/homestead/world-naked-gardening-day-how-gardening-in-the-nude-might-be-good-for-your-health/|work=Bangor Daily News|location=Bangor, ME}}</ref> Tamen, en 2018, la Federacio de Naturistoj de Nov-Zelando adoptis la lastan semajnfinon de oktobro kiel lokan tagon de nuda ĝardenado; tiu dato estis agnoskita kiel pli taŭga por la klimato de la Suda Hemisfero.<ref name="New Zealand Naturist Federation June 2018">{{citation |title=Gardening au naturel |journal=Gonatural |publisher=New Zealand Naturist Federation |date=2018-06 |issue=245 |issn=1177-1887 |oclc=173322430 |url=https://gonatural.co.nz/gonatural-magazine/past-issues/ |access-date=2018-11-17 |archive-date=2020-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200114181022/https://gonatural.co.nz/gonatural-magazine/past-issues/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200114181022/https://gonatural.co.nz/gonatural-magazine/past-issues/ |archivedate=2020-01-14 }}</ref> En Kanado, la unua sabato de majo povas esti sufiĉe malvarmeta por nuda ĝardenado, tial kiel alternativa dato estis proponita la unua sabato de junio kiel Kanada Tago de Nuda Ĝardenado. == Instigaj motivoj == Laŭ la programo ''Today'' de NBC, la tago de nuda ĝardenado "fariĝis ĉiujara tradicio, kiu propagandas [[sarkado|sarkadon]], plantadon de floroj kaj tondadon de heĝoj nude. Kvankam la tago estas ligita al la movado de [[naturismo|naturistoj]], kiuj propagandas sanan kaj malkaŝan akcepton de la homa korpo, ĝi celas esti amuza, senzorga kaj nepolitika, diras la fondintoj."<ref name = "NBC Today News">{{cite web|url = http://www.today.com/id/43018053/ns/today-today_people/#.UwK2l3n5L8E|title = Not dirty to play in dirt on World Naked Gardening Day: Saturday's global movement celebrates weeding, planting flowers in the buff|author = Laura T. Coffey|publisher = [[Today (телепередача)|Today News]]|date = 2011-05-13|access-date = 2014-02-17|archive-date = 2017-05-06|archive-url = https://web.archive.org/web/20170506100453/http://www.today.com/id/43018053/ns/today-today_people#.UwK2l3n5L8E|url-status = dead}}</ref> La organizantoj asertas, ke "kiel okupo, kiun homoj plej pretas konsideri fari nude, nuda ĝardenado estas dua nur post naĝado."<ref name=spec>{{cite news |title= World naked gardening day|url= http://www.thespec.com/news/article/531601--world-naked-gardening-day|newspaper= [[The Hamilton Spectator]]|date= 2011-05-13|access-date=2012-03-22}}</ref> Krom [[korpa pozitiveco]], Corky Stanton el Clothes Free International, organizo kiu propagandas nudisman ripozon, asertas, ke la evento proponas "kromajn avantaĝojn de nuda, nemalkaŝita ripozo: la kontenton de sportado en freŝa aero; la allogon de ĉiuflanka [[sunbruniĝo]]; [[Vitamino D]] por la korpo; la nekompareblan sperton de [[nuda naĝado]], se la naturisma evento inkluzivas plaĝon aŭ lagon."<ref name = "NBC Today News"/> == Notoj == <references/> == Ligiloj == * {{Oficiala retejo|http://www.wngd.net/|de la movado de nudaj ĝardenistoj}} [[kategorio:Naturprotektismo]] [[Kategorio:Aperis en 2005]] [[kategorio:Nudismo]] 2bjdjo0smwvj5whh3txgmyvd01q4h5h 0 945702 9423746 9396139 2026-07-09T01:35:37Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423746 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Informkesto organizaĵo}} La '''Militant tendency''', aŭ '''Militant''', estis [[Trockiismo|trockista]] grupo en la [[Brita Laborista Partio]], organizita ĉirkaŭ la gazeto ''Militant'', kiu lanĉiĝis en 1964. Ĝi estis fondita samjare fare de membroj de la Revolucia Socialista Ligo kaj, post pluraj nomŝanĝoj, dissolviĝis en la [[Socialista Partio (Anglio kaj Kimrio)|Socialistan Partion]] en 1997. Ĝi estis tre potenca dum la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj, atingante membrecon de ĉirkaŭ 10 000, kun 200 plentempaj dungitoj kaj semajna gazeto. Ĝi pledis por la bezono, ke la Laborista Partio adoptu socialisman programon, bazitan sur la ŝtatigo de grandaj [[Monopolo|monopoloj]] kaj [[bankado]], kaj la establado de [[planita ekonomio]] sub laborista kontrolo. Post serio da elpeloj el la Laborista Partio, kelkaj el ĝiaj membroj partoprenis en la formado de la Socialista Partio en Anglio kaj Kimrio, kaj la Skota Socialista Partio en Skotlando. Militant ankaŭ estis la brita branĉo de la [[Komitato por Laborista Internacio]] (CWI/CIT). Kelkaj el ĝiaj gvidantoj, inkluzive de ĝia fondinto Ted Grant, disiĝis en 1992 kaj formis la [[Komitato por Marksisma Internacio|Komitaton por Marksisma Internacio]]. Inter 1989 kaj 1991, Militant gvidis la kampanjon kontraŭ nepago de la Tutbrita Kontraŭ-Balotimposta Federacio kontraŭ la balotimposto. En 1991, Militant decidis per granda plimulto forlasi [[Enirismo|enirismon]] en la Laborista Partio. Ted Grant, antaŭe la plej alta politika aŭtoritato de la grupo, kontraŭstaris ĉi tiun decidon. Kune kun siaj subtenantoj, li fondis Socialist Appeal, kiu en 2024 evoluis al la Revolucia Komunista Partio. La restanta plimulto ŝanĝis sian nomon al Militant Labour kaj poste en 1997 al la Socialista Partio. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.militant.org.uk/ Militant - oficiala retejo de la tendenco Militant] * [http://www.socialistparty.org.uk/militant/ La Ascendo de Militant - la oficiala historio] * [https://web.archive.org/web/20050525094402/http://www.liverpool47.org/ Liverpool 47: Socialismo sub proceso] retejo de la ''47 konsilistoj de Liverpool'', la 47 konsilistoj kiuj formis la maldekstran blokon en la Urba Konsilio de Liverpool. * [http://socialistalternative.org/literature/liverpool/ Liverpool, Urbo Kiu Kuraĝis Batali - Libro de Peter Taaffe kaj Tony Mulhearn pri Militant kaj la Urba Konsilio de Liverpool] * [http://www.marxist.com/history-british-trotskyism-ted-grant.htm La Historio de Brita Trockismo] De Ted Grant * [http://www.marxist.com/militant-built-destroyed101004.htm Kiel la Militanto estis Konstruita - kaj Kiel ĝi estis Detruita] * [http://dscalm.warwick.ac.uk/DServe/dserve.exe?dsqIni=DServeadv.ini&dsqApp=Archive&dsqCmd=Show.tcl&dsqDb=Catalog&dsqPos=0&dsqSearch=%28%28%28text%29%3D%27militant%20tendency%27%29AND%28Level%3D%27section%27%29%29 Katalogo de la arkivoj de Militant Tendency] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304190754/http://dscalm.warwick.ac.uk/DServe/dserve.exe?dsqIni=DServeadv.ini&dsqApp=Archive&dsqCmd=Show.tcl&dsqDb=Catalog&dsqPos=0&dsqSearch=%28%28%28text%29%3D%27militant%20tendency%27%29AND%28Level%3D%27section%27%29%29 |date=2016-03-04 }}, konservita ĉe la Modern Records Centre, Universitato de Warwick * [https://www.marxists.org/history/etol/newspape/isj2/1986/isj2-033/macgregor.html Sheila MacGregor] 'La historio kaj politiko de Militant', ''Internacia Socialismo'' 33 (1986) * [https://www.bbc.co.uk/news/magazine-32913465 "Kiu, Kio, Kial: Kio estis Militant?"], ''BBC News'', 28 majo 2015 * [https://mrc.epexio.com/records/PUG/1 Katalogo de la artikoloj de Geoff Pugh pri Militant Tendency], konservita ĉe la Modern Records Centre, Universitato de Warwick {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Trockiismaj organizaĵoj]] g1zcuoe4127ah23cel1gjztt8d8jklt 0 945912 9423582 9392667 2026-07-08T17:55:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423582 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Mariel Margaret''' " '''Mia''' " '''HAMM-Garciaparra''' (naskita la 17-an de marto 1972 en [[Selma (Alabamo)|Selma]], [[Alabamo]] kiel ''Mariel Margaret Hamm'') estas usona eks-profesia [[Futbalo|futbalistino]], kiu ludis kiel [[Avanulo|atakanto]] kaj [[mezkampulo]] por la [[Usona virina nacia teamo de futbalo|usona nacia teamo]] de 1987 ĝis 2004. Ŝi konkuris en kvar eldonoj de la [[Virina Futbala Mondpokalo|FIFA Virina Mondpokalo]], venkante en [[Virina Futbala Mondpokalo 1991|1991]] kaj [[Virina Futbala Mondpokalo 1999|1999.]] Ŝi gajnis oron ĉe la Olimpikoj en [[Somera Olimpiko 1996|1996]] kaj [[Somera Olimpiko 2004|2004]], kaj gajnis arĝenton en [[Somera Olimpiko 2000|2000.]] Ŝi estis fondinta ludanto de la Virina Unuiĝinta Futbala Asocio (WUSA) - la unua usona profesia virina futballigo - kie ŝi ludis por la Washington Freedom de 2001 ĝis 2003. Ŝi ludis universitatan futbalon por la North Carolina Tar Heels, helpante la teamon gajni kvar NCAA Divizion I Ĉampionecajn titolojn. Aklamita kiel futbala ikono, ŝi estas unu el la plej influaj virinaj ludantoj de ĉiuj tempoj. <ref>{{cite web|last1=Yousuf|first1=Hammad|title=Best American Soccer Players of All Time (Men and Women)|url=https://soccermavericks.com/best-american-soccer-players-of-all-time|website=Soccer Mavericks|date=December 21, 2023|access-date=27 December 2023|archive-date=December 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231226182150/https://soccermavericks.com/best-american-soccer-players-of-all-time/|url-status=dead}}</ref><ref name="essence_of_mia_espn">{{Cite web|last=Foudy|first=Julie|date=June 22, 2012|title=The essence of Mia|url=https://www.espn.com/espnw/title-ix/story/_/id/8078671/the-essence-mia-hamm|access-date=June 18, 2017|website=ESPN.com}}</ref><ref name="90ssportsicons_bleacherrept">{{cite web|last1=Quashie|first1=Sid|title=Whatever Happened To ... ? '90s Sports Icons Edition|url=https://bleacherreport.com/articles/2679145-whatever-happened-to-90s-sports-icons-edition|website=Bleacher Report|access-date=June 18, 2017|date=November 30, 2016|archive-date=July 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730021657/http://bleacherreport.com/articles/2679145-whatever-happened-to-90s-sports-icons-edition|url-status=live}}</ref><ref name="AmericanSports_History_of_Icons">{{cite book|last1=Nelson|first1=Murry R.|title=American Sports: A History of Icons, Idols, and Ideas|date=2013|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0313397530}}</ref><ref name="nomeinmia_espn">{{Cite web|last=Hilton|first=Lisette|title=No Me in Mia|url=https://www.espn.com/classic/biography/s/Hamm_Mia.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730025308/http://www.espn.com/classic/biography/s/Hamm_Mia.html|archive-date=July 30, 2017|access-date=June 18, 2017|website=ESPN.com}}</ref> En marto 2026, Hamm rangas trie en la listo de plej multaj internaciaj goloj trafitaj, fare de ludantoj de ajna sekso. <ref name=":02">{{Cite web|last=Jenkins|first=Keith|date=2026-03-27|title=Which soccer players have the most international goals of all time?|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/48323228/which-soccer-players-most-international-goals-all|access-date=2026-04-27|website=ESPN.com|language=en}}</ref> Ŝi rangas kvare en aperoj en la usona nacia teamo (276) kaj unue en internaciaj helpoj (144).<ref name="macHermann3">{{cite web|title=Mia Hamm|url=http://www.machermanntrophy.org/mia-hamm/|publisher=MAC Hermann Trophy|access-date=June 2, 2017|archive-date=July 30, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730022558/http://www.machermanntrophy.org/mia-hamm/|url-status=dead}}</ref> Ŝi estis dufoje nomita FIFA Monda Ludanto de la Jaro, estis nomita Usona Futbala Virina Atleto de la Jaro kvin jarojn sinsekve, kaj gajnis ses [[ESPN|ESPY-premiojn]], inkluzive de Plej Bona Futbalisto, Plej Bona Virina Futbalisto kaj Virina Atleto de la Jaro. La Virina Sporta Fonduso nomis ŝin Sportistino de la Jaro en 1997 kaj 1999. Hamm estis enkondukita en la Nacian Futbalan Halon de Famo, la Sportan Halon de Famo de [[Alabamo]], la Sportan Halon de Famo de [[Teksaso]], kaj la Futbalan Halon de Famo de [[Norda Karolino]], kaj estis la unua virino enkondukita en la ''Salón de la Fama del Fútbol Internacional''.<ref name="macHermann3" /> En 2004, Hamm estis elektita de [[Pelé]] kiel unu el la 125 plej grandaj vivantaj ludantoj. <ref>{{cite web|last1=Millward|first1=Robert|title=Pele's list of soccer's best includes Hamm, Akers|url=https://usatoday30.usatoday.com/sports/soccer/2004-03-04-pele-list_x.htm|work=USA Today|access-date=June 3, 2017|date=March 4, 2007|archive-date=March 8, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308040910/http://usatoday30.usatoday.com/sports/soccer/2004-03-04-pele-list_x.htm|url-status=live}}</ref> Hamm estas kunposedanto de la profesiaj futbalkluboj Los Angeles FC kaj Angel City FC. <ref>{{Cite web|title=Mia Hamm|url=https://www.angelcity.com/club/ownership/mia-hamm|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302033634/https://www.angelcity.com/club/ownership/mia-hamm|url-status=dead|archive-date=March 2, 2023|access-date=2023-12-16|website=Angel City FC}}</ref> Ŝi estas tutmonda ambasadorino por [[Futbala Klubo de Barcelono|FC Barcelona]] kaj estis en la estraro de la itala [[Serio A]] futbalklubo [[AS Roma]] de 2014 ĝis 2020. Ŝi estas la aŭtoro de ''Go For the Goal: A Champion's Guide to Winning in Soccer and Life'', kaj estis prezentita en pluraj filmoj kaj televidprogramoj, inkluzive de la [[Home Box Office|HBO-]] dokumentario ''Dare to Dream: The Story of the US Women's Soccer Team''. Hamm estas unu el la plej popularaj atletoj en Usono. Kun ŝi kiel ĉefa figuro, futbalo fariĝis unu el la plej popularaj sportoj inter usonaj knabinoj. Ŝi ludis 276 internaciajn matĉojn , trafante 158 golojn. Ŝia internacia golkalkulo estis superita nur la 20-an de junio 2013 fare de [[Abby Wambach]], kiu komence pliigis la rekordon al 160 goloj kaj finis sian karieron kun 184. Rilate al internaciaj aperoj, ŝi estas superita nur de [[Kristine Lilly]], kiu ludis 354 matĉojn, kaj [[Christie Rampone]], kiu ludis 311. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.miafoundation.org/ Mia Hamm Foundation] * {{IMDb nomo|1202847}} * [http://www.makers.com/mia-hamm Mia Hamm]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170707000000/https://web.archive.org/web/20170707123852/http://www.makers.com/mia-hamm |date=2017-07-07 }} la 7-an de julio 2017, at the Wayback Machine Video produced by ''Makers: Women Who Make America'' {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Hamm, Mia}} [[Kategorio:Usonaj futbalistoj]] igdpl8mwq80nklt3634jrmjhps3r9wq 0 947756 9423652 9411179 2026-07-08T20:03:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 9423652 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro|subteksto=}} '''''Middlemarch, studo pri provinca vivo''''' estas [[romano]] de la angla aŭtoro [[George Eliot]], la plumnomo de Mary Ann Evans. Ĝi aperis en ok paperbinditaj partoj de decembro 1871 ĝis decembro 1872, kun libra versio en kvar volumoj publikigitaj paralele (la unua volumo estas datita 1871 kaj la aliaj tri estas datitaj 1872). <ref>The eight-part version [https://digitalcollections.nypl.org/search/index?q=Middlemarch+A+Study+Of+Provincial+Life#/?tab=about can be read online through the New York Public Library], while the four-volume version [https://archive.org/details/university_of_california_libraries?tab=collection&query=middlemarch+1871 is available from the Internet Archive].</ref> Lokita en Middlemarch, fikcia [[Midlands|angla urbeto de la Mezlando]], de 1829 ĝis 1832, ĝi sekvas apartajn, intersekcantajn rakontojn kun multaj roluloj.<ref>''The Bloomsbury Guide to English Literature'', ed. Marion Wynne–Davies. New York: Prentice Hall, 1990, p. 719.</ref> Temoj inkluzivas la [[Virinaj rajtoj|statuson de virinoj]], la naturon de [[geedzeco]], [[Ideismo|ideismon]] kaj memgraveco, memprofiton, religion, [[Hipokriteco|hipokritecon]], politikan reformon kaj [[Eduko|edukadon]]. Fermentita per komikaj elementoj, ''Middlemarch'' alproksimiĝas al signifaj historiaj eventoj en [[Literatura realismo|realisma]] maniero: la Reforma Leĝo de 1832 ([[d:Q1619120]]), fruaj fervojoj kaj la surtroniĝo de [[Vilhelmo la 4-a (Britio)|Reĝo Vilhelmo la 4-a]]. Ĝi rigardas la medicinon de la tempo kaj reakciajn vidpunktojn en stabila komunumo alfrontanta nebonvenan ŝanĝon. Eliot komencis verki la du pecojn, kiuj formis la romanon, en 1869-1870 kaj kompletigis ĝin en 1871. Komencaj recenzoj estis miksitaj, sed ĝi nun estas vaste rigardata kiel ŝia plej bona verkaĵo kaj unu el la grandaj anglalingvaj romanoj. La romano Middlemarch gajnis popularecon kaj estas konsiderata unu el la majstraĵoj de [[Anglalingva literaturo|la angla literaturo]], kvankam iuj kritikistoj esprimis malkontenton pri la atendata estonteco de Dorothea, unu el la ĉefroluloj. [[Virginia Woolf]] asertis, ke la romano estas bonega verko, kaj malgraŭ ĝiaj neperfektaĵoj, ĝi estas unu el la unusolaj romanoj en la angla lingvo verkitaj por plenkreskuloj. [[Dosiero:George_Eliot_at_30_by_François_D'Albert_Durade.jpg|maldekstra|eta|Georgo Eliot]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * ''[https://georgeeliotarchive.org/items/show/13 Middlemarch]'' senpaga PDF de la Kabineta Eldono de Blackwood de 1878 (la kritika normo kun la finaj korektoj de Eliot) ĉe la ''[https://georgeeliotarchive.org/ George Eliot Archive]'' * Manuskripto de [http://www.bl.uk/collection-items/manuscript-of-middlemarch-by-george-eliot ''Middlemarch'']{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150402000000/https://web.archive.org/web/20150402184945/http://www.bl.uk/collection-items/manuscript-of-middlemarch-by-george-eliot |date=2015-04-02 }} ĉe la [[Brita Biblioteko]] * [http://www.bl.uk/works/middlemarch ''Middlemarch'']{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150524000000/https://web.archive.org/web/20150524085935/http://www.bl.uk/works/middlemarch |date=2015-05-24 }} en la retejo Discovering Literature de la Brita Biblioteko * [http://www.victorianweb.org/authors/eliot/middlemarch/middlemarchov.html ''Middlemarch''] ĉe [[:en:Victorian_Web|Victorian Web]] {{Ĝermo|Romano}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Anglio en romanoj]] [[Kategorio:Romanoj unue publikigitaj en periodaĵo]] [[Kategorio:Libroj aperintaj en 1871]] 7g066exxht6trabax6akhi9ttrl8f8a 0 949103 9423426 9422925 2026-07-08T15:39:10Z La Fantamo 259891 9423426 wikitext text/x-wiki '''''Engel kontraŭ Vitale''''' (1962) estas grava decido de la [[Supera Kortumo de Usono]], en kiu ĝi deklaris, ke ŝtatoficistoj ne rajtas krei oficialan [[preĝo]]n kaj instigi al ĝian deklamadon en [[Publika lernejo|publikaj lernejoj]], citante la Unuan Amendon al la [[Konstitucio de Usono]] kaj [[La establada paragrafo|la Establada Klaŭzo]].<ref name=":0">https://firstamendment.mtsu.edu/article/engel-v-vitale/</ref> == Fono == Je novembro 1951, la Estraro de Regantoj de Novjorko sugestis, ke publikaj lernejoj komencas la lernejan tagon per deklamado de nedenominacia preĝo. La preĝo estis dudek du vortojn longa: ''"Ĉiopova Dio, ni agnoskas nian dependecon je Cin, kaj ni petegas Ciajn benojn sur nin, niajn patrojn, niajn instruistojn, kaj nian naciojn. Amen.''" Aŭ en la [[Angla lingvo|angla]], ''"Almighty God, we acknowledge our dependence upon Thee, and we beg Thy blessings upon us, our parents, our teachers and our Country. Amen"''<ref>https://constitutioncenter.org/the-constitution/supreme-court-case-library/engel-v-vitale</ref> La [[Herikso Unia Libera Lerneja Distrikto|Herricks Unia Libera Lerneja Distrikto]] (The Herricks Union Free School District) komencas observi la preĝon je julio 1958. Studentoj ne devis preĝi, kaj povas senkulpigi sin kun skriba permeso de ilia familio. Kvin patroj de gimnazianoj ĉeestantaj la lernejon ekprocesis kontraŭ la prezidanto de la lernejestraro, William J. Vitale, Jr. Ili asertis, ke la preĝo malobservis la Establada Klaŭzo de la Unua Amendo, kiel etendita al la ŝtatoj per la Dek-kvara Amendo al la Konstitucio de Usono. Steven I. Engel, [[Judismo|juda]] viro, fariĝis la ĉefa akuzanto. Du de la akuzantoj estis judaj, unu estis [[Ateismo|ateisto]], unu estis [[Unitariismo|unitarano]], kaj unu estis ano de Novjorka Societo por Etika Kulturo ([[New York Society for Ethical Culture]]). == Supera Kortumo de Usono == La juĝa decido estis 6 kontraŭ 1, decidante favore al Engel. La juĝa decido deklaras, ke preĝo en publikaj lernejoj malobservas la Unuan Amendon. <ref name=":0" /> === Plimulta opinio === La plimulta opinio, donita per Juĝisto Hugo Black, diris la preĝo estas malobservo de [[apartigo de eklezio kaj ŝtato]]. La juĝa decido asertis eĉ se la preĝo estis libervola, ĝi ankoraŭ metas premon sur religiajn malplimultojn. <ref name="ussc">https://www.uscourts.gov/about-federal-courts/educational-resources/educational-activities/first-amendment-activities/engel-v-vitale/facts-and-case-summary-engel-v-vitale</ref> === Douglas-konsento === Je lia akordo, Juĝisto William O. Douglas argumentis ĉiuj religiaj praktikoj en publika spaco malobservas la Unuan Amendon<ref name="ussc" />, tamen ĉi tio ne estus ekloĝita ĝis [[Abington v. Schempp]] (1963), en kiu la kortumo denove partianiĝus kun la Establada Klaŭzo.  === Stewart-malkonsento === La [[malkonsento]], donita per Juĝisto Potter Stuart, asertis la celo de la Establada Klaŭzo estis malhelpi ŝtat-subvenciitajn ekleziojn, ne malpermesi mallongajn laŭvolajn preĝojn.<ref>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/370/421/</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Religio kaj edukado]] [[Kategorio:Superkortumaj kazoj]] [[Kategorio:Usona juro]] [[Kategorio:Politiko de Usono]] k7pdx488veebhv3c8jdobgxecc5k1en 9423636 9423426 2026-07-08T19:46:51Z La Fantamo 259891 Aldonis ligilojn 9423636 wikitext text/x-wiki '''''Engel kontraŭ Vitale''''' (1962) estas grava decido de la [[Supera Kortumo de Usono]], en kiu ĝi deklaris, ke ŝtatoficistoj ne rajtas krei oficialan [[preĝo]]n kaj instigi al ĝian deklamadon en [[Publika lernejo|publikaj lernejoj]], citante la [[Unua Amendo al la Usona Konstitucio|Unuan Amendon]] al la [[Konstitucio de Usono]] kaj [[La establada paragrafo|la Establada Klaŭzo]].<ref name=":0">https://firstamendment.mtsu.edu/article/engel-v-vitale/</ref> == Fono == Je novembro 1951, la Estraro de Regantoj de Novjorko sugestis, ke publikaj lernejoj komencas la lernejan tagon per deklamado de nedenominacia preĝo. La preĝo estis dudek du vortojn longa: ''"Ĉiopova Dio, ni agnoskas nian dependecon je Cin, kaj ni petegas Ciajn benojn sur nin, niajn patrojn, niajn instruistojn, kaj nian naciojn. Amen.''" Aŭ en la [[Angla lingvo|angla]], ''"Almighty God, we acknowledge our dependence upon Thee, and we beg Thy blessings upon us, our parents, our teachers and our Country. Amen"''<ref>https://constitutioncenter.org/the-constitution/supreme-court-case-library/engel-v-vitale</ref> La [[Herikso Unia Libera Lerneja Distrikto|Herricks Unia Libera Lerneja Distrikto]] (The Herricks Union Free School District) komencas observi la preĝon je julio 1958. Studentoj ne devis preĝi, kaj povas senkulpigi sin kun skriba permeso de ilia familio. Kvin patroj de gimnazianoj ĉeestantaj la lernejon ekprocesis kontraŭ la prezidanto de la lernejestraro, William J. Vitale, Jr. Ili asertis, ke la preĝo malobservis la Establada Klaŭzo de la Unua Amendo, kiel etendita al la ŝtatoj per la [[Dekkvara Amendo al la Usona Konstitucio|Dek-kvara Amendo]] al la Konstitucio de Usono. Steven I. Engel, [[Judismo|juda]] viro, fariĝis la ĉefa akuzanto. Du de la akuzantoj estis judaj, unu estis [[Ateismo|ateisto]], unu estis [[Unitariismo|unitarano]], kaj unu estis ano de Novjorka Societo por Etika Kulturo ([[New York Society for Ethical Culture]]). == Supera Kortumo de Usono == La juĝa decido estis 6 kontraŭ 1, decidante favore al Engel. La juĝa decido deklaras, ke preĝo en publikaj lernejoj malobservas la Unuan Amendon. <ref name=":0" /> === Plimulta opinio === La plimulta opinio, donita per Juĝisto Hugo Black, diris la preĝo estas malobservo de [[apartigo de eklezio kaj ŝtato]]. La juĝa decido asertis eĉ se la preĝo estis libervola, ĝi ankoraŭ metas premon sur religiajn malplimultojn. <ref name="ussc">https://www.uscourts.gov/about-federal-courts/educational-resources/educational-activities/first-amendment-activities/engel-v-vitale/facts-and-case-summary-engel-v-vitale</ref> === Douglas-konsento === En lia akordo, Juĝisto William O. Douglas argumentis ĉiuj religiaj praktikoj en publika spaco malobservas la Unuan Amendon<ref name="ussc" />, tamen ĉi tio ne estus ekloĝita ĝis [[Abington v. Schempp]] (1963), en kiu la kortumo denove partianiĝus kun la Establada Klaŭzo.  === Stewart-malkonsento === La [[malkonsento]], donita per Juĝisto Potter Stuart, asertis la celo de la Establada Klaŭzo estis malhelpi ŝtat-subvenciitajn ekleziojn, ne malpermesi mallongajn laŭvolajn preĝojn.<ref>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/370/421/</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Religio kaj edukado]] [[Kategorio:Superkortumaj kazoj]] [[Kategorio:Usona juro]] [[Kategorio:Politiko de Usono]] ll6zlnvrytl6k0pwdr1j1yamt2ynje4 10 949129 9423345 9421431 2026-07-08T12:56:28Z ThomasPusch 1869 9423345 wikitext text/x-wiki {{navigilo2 |nomo = Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026 |titolo= [[Belga nacia teamo de futbalo|Belga nacia teamo]] &nbsp;&nbsp; [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|25px|border|Flago de Belgio]] &nbsp;&nbsp; [[Futbala Mondpokalo 2026]] |bildo = [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|40px|Flago de Belgio]] |stato = collapsed |stilo = width: 85%; |stilo de ĉefa titolo = background:#EF3340; border:1px solid black; color:#FDDA25; |titolstilo=color:#FDDA25; |bodyclass=hlist |listo1 = *<small>1</small>&nbsp;[[Thibaut Courtois|Courtois]] *<small>2</small>&nbsp;[[Zeno Debast|Debast]] *<small>3</small>&nbsp;[[Arthur Theate|Theate]] *<small>4</small>&nbsp;[[Brandon Mechele|Mechele]] *<small>5</small>&nbsp;[[Maxim De Cuyper|De Cuyper]] *<small>6</small>&nbsp;[[Axel Witsel|Witsel]] *<small>7</small>&nbsp;[[Kevin De Bruyne|De Bruyne]] *<small>8</small>&nbsp;[[Youri Tielemans|Tielemans]]&nbsp;(teamestro) *<small>9</small>&nbsp;[[Romelu Lukaku|Lukaku]] *<small>10</small>&nbsp;[[Leandro Trossard|Trossard]] *<small>11</small>&nbsp;[[Jérémy Doku|Doku]] *<small>12</small>&nbsp;[[Senne Lammens|Lammens]] *<small>13</small>&nbsp;[[Mike Penders|Penders]] *<small>14</small>&nbsp;[[Dodi Lukébakio|Lukébakio]] *<small>15</small>&nbsp;[[Thomas Meunier|Meunier]] *<small>16</small>&nbsp;[[Koni De Winter|De Winter]] *<small>17</small>&nbsp;[[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] *<small>18</small>&nbsp;[[Joaquin Seys|Seys]] *<small>19</small>&nbsp;[[Diego Moreira|Moreira]] *<small>20</small>&nbsp;[[Hans Vanaken|Vanaken]] *<small>21</small>&nbsp;[[Timothy Castagne|Castagne]] *<small>22</small>&nbsp;[[Alexis Saelemaekers|Saelemaekers]] *<small>23</small>&nbsp;[[Nicolas Raskin|Raskin]] *<small>24</small>&nbsp;[[Amadou Onana|Onana]] *<small>25</small>&nbsp;[[Nathan Ngoy|Ngoy]] *<small>26</small>&nbsp;[[Matias Fernandez-Pardo|Fernandez-Pardo]] *<small>Trejnisto</small>&nbsp;[[Rudi Garcia|Garcia]] }}<noinclude> [[Kategorio:Belga nacia teamo de futbalo|!]] [[Kategorio:Navigilo:Belgio|{{paĝonomo}}]] [[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{paĝonomo}}]] [[Kategorio:Futbala Mondpokalo 2026|!]] </noinclude> 6zum3railri84y6domntaagz7wy4ezm 0 949169 9423322 9421915 2026-07-08T12:08:55Z Kani 670 9423322 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Lophoceros'' |koloro = pink |dosiero = Crowned hornbill, KwaZulu-Natal, South Africa .jpg |dosiero larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= [[Krona bucero]], ''Lophoceros alboterminatus'' |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = '''''Lophoceros''''' |genro aŭtoritato = [[Wilhelm Hemprich|Hemprich]] & [[Christian Gottfried Ehrenberg|Ehrenberg]], 1833 |komunejo = Lophoceros }} '''''Lophoceros''''' estas [[genro]] de birdoj en la bucera familio [[Buceredoj]], kiu estas indiĝena de [[Afriko]]. ==Taksonomio== La genron ''Lophoceros'' enkondukis en 1833 la germanaj natursciencistoj [[Wilhelm Hemprich]] kaj [[Christian Gottfried Ehrenberg]] kiel hejmo de ''Buceros, Lophoceros, forskålii''.<ref>{{ cite book | last1=Hemprich | first1=Wilhelm | author1-link=Wilhelm Hemprich | last2=Ehrenberg | first2=Christian Gottfried | author2-link=Christian Gottfried Ehrenberg | date=1828 | title=Symbolae physicae | volume=1: Avium Part 1 | language=Latin | location=Berolini [Berlin] | publisher=Ex Officina Academica | at=Pages are not numbered. Text and Note 8 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/48510060 }} Dato de 1828 sed publikigo en 1833. Vidu: {{ cite book | last1=Dickinson | first1=E.C. | author1-link=Edward C. Dickinson | last2=Overstreet | first2=L.K. | last3=Dowsett | first3=R.J. | last4=Bruce | first4=M.D. | year=2011 | title=Priority! The Dating of Scientific Names in Ornithology: a Directory to the literature and its reviewers | location=Northampton, UK | publisher=Aves Press | isbn=978-0-9568611-1-5 | pages=91–92 | url=https://www.researchgate.net/publication/267763194 }}</ref> Tiu estas nun konsiderata [[juna sinonimo]] de la [[nomiga subspecio]] de la [[Nigrabeka bucero]] (''Lophoceros nasutus nasutus'').<ref>{{ cite book | editor-last1=Dickinson | editor-first1=E.C. | editor1-link=Edward C. Dickinson | editor-last2=Remsen | editor-first2=J.V. Jr. | editor2-link=James Van Remsen, Jr. | year=2013 | title=The Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the World | volume=1: Non-passerines | edition=4th | location=Eastbourne, UK | publisher=Aves Press | isbn=978-0-9568611-0-8 | page=283, Note 8 }}</ref> La genronomo devenas el la [[Antikva greka|grekaj]] λόφος (''lófos''), kun la signifo "kresto", kaj κέρας (''kéras''), kun la signifo "korno".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=230 | url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n230/mode/1up }}</ref> La specioj, kiuj nun apartenas al ĉi tiu genro, estis antaŭe inkluzivitaj en la genron ''[[Tockus]]''. Studo pri [[molekula filogenetiko]] publikigita en 2013 malkovris, ke ''Tockus'' estis dividita per profunda filogenetika disiĝo en du ĉefajn grupojn. Tial oni restarigis la genron ''Lophoceros'' por enhavi unu el tiuj grupoj.<ref>{{Cite journal | last1=Gonzalez | first1=J.-C.T. | last2=Sheldon | first2=B.C. | last3=Collar | first3=N.J. | last4=Tobias | first4=J.A. | date=2013 | title=A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves: Bucerotidae) | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=67 | issue=2 | pages=468–483 | doi=10.1016/j.ympev.2013.02.012| pmid=23438388 | bibcode=2013MolPE..67..468G }} See also the correction: {{Cite journal | last1=Gonzalez | first1=J.-C.T. | last2=Sheldon | first2=B.C. | last3=Collar | first3=N.J. | last4=Tobias | first4=J.A. | date=2013 | title=Corrigendum to "A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves: Bucerotidae)" [Mol. Phylogenet. Evol. 67 (2013) 468–483] | journal=Molecular Phylogenetics and Evolution | volume=68 | issue=3 | page=715 | doi=10.1016/j.ympev.2013.05.008| doi-access=free | bibcode=2013MolPE..68..715G }}</ref><ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2022 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 12.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | accessdate=10a de Junio 2022}}</ref> ===Specioj=== Tiu ĉi genro enhavas jenajn 8 speciojn:<ref name=ioc/> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Ordinara nomo !! Distribuo |- |[[File:Crowned hornbill, KwaZulu-Natal, South Africa .jpg|120px]] || ''Lophoceros alboterminatus'' || [[Krona bucero]] || nordorienta Afriko |- |[[File:Lophoceros bradfieldi.jpg|120px]] || ''Lophoceros bradfieldi'' || [[Helbruna bucero]]|| norda Bocvano, suda Angolo kaj orienta Zimbabvo |- |[[File:Tockus fasciatus.jpg|120px]] || ''Lophoceros fasciatus'' || [[Konga bucero]]|| Niĝerio ĝis norda Angolo kaj Ugando |- |[[File:African pied hornbill (Tockus fasciatus semifasciatus) male.jpg|120px]] || ''Lophoceros semifasciatus'' || [[Uestafrika bucero]]|| Senegalo kaj Gambio ĝis suda Niĝerio |- |[[File:Tockus hemprichii -Ethiopia-8 (1).jpg|120px]] || ''Lophoceros hemprichii'' || [[Etiopia bucero]]|| Ĝibutio, Eritreo, Etiopio, Kenjo, Somalio, Suda Sudano, kaj Ugando |- |[[File:Tockus pallidirostris subsp pallidirostris, oog van Cuitorivier, Birding Weto, a.jpg|120px]] || ''Lophoceros pallidirostris'' || [[Palbeka bucero]]|| Angolo, DRK, Kenjo, Malavio, Mozambiko, Tanzanio, kaj Zambio. |- |[[File:Tockus nasutus -near Sawela Lodge, Lake Naivasha, Kenya -female-8.jpg|120px]] || ''Lophoceros nasutus'' || [[Nigrabeka bucero]]|| Sub-Sahara Afriko kaj ĝis Arabio |- |[[File:Red-billed Dwarf Hornbill - Bobiri - Ghana 14 S4E3165 (16016185558).jpg|120px]] || ''Lophoceros camurus'' || [[Pigmea bucero]]|| Angolo, Benino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Ganao, Gvineo, Liberio, Niĝerio, Sieraleono, Suda Sudano kaj Ugando. |- |} ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] q7s8tv7yhtjasca22coob110gvetm6z 1 949178 9423721 9421965 2026-07-08T22:47:24Z Filozofo 3592 /* nomiĝintan */ Respondo 9423721 wikitext text/x-wiki == nomiĝintan == "li havis filon <del>nomiĝintan</del> Saluton @[[Uzanto:Filozofo|Filozofo]], tiu vortuzo reaperas por 90 artikolon, precipe pri la mitologio. Do kion fari? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:33, 7 jul. 2026 (UTC) :Temas pri plibonigo de lingva malglataĵo. :Mi ne volas treni vin tro profunde en gramatikajn detalojn, sed, koncize, temas pri tio, ke "nomiĝi" laŭsence signifas proksimume ion inter ''nomi sin'' kaj ''esti nomata''. La sufikso ''-int-'' neprigas aktivan kaj "perfekivecan" sencon, t.e. ''nomi sin'', kio estas absurda (kiel la filo povis mem nomi sin?!). Krome, "nomita" kaj "nomata" implicas malsamajn sencojn de la verbo "nomi". :Mi esperas, ke nun la kialoj de mia redakta sanĝo estas klaraj. Mi ne certas, ĉu ĉiuj 90 aperoj de tiu ĉi parolturno havas la saman problemon... :Amike, [[Uzanto:Filozofo|Filozofo]] ([[Uzanto-Diskuto:Filozofo|diskuto]]) 22:47, 8 jul. 2026 (UTC) 789f1ln2qyezlxybf2ynl5mvbms3fgp 0 949290 9423589 9422966 2026-07-08T17:58:34Z Tirolischleioans 254019 9423589 wikitext text/x-wiki '''Balthasar SARTORIUS''' (naskiĝinta ''Balthasar Schneider'' la {{Daton|6|1|1534}} en [[Oschatz]], mortinta la {{daton|14|9|1609}} en [[Lepsiko]]) estis [[germanio|germana]] protestantisma teologo. Edzigis lin Elisabeth Salmuth naskonte naŭ infanojn. ==Vivo== Pro lia muzika talento li venis en la aĝo de 14 jaroj kiel kapelknabo ĉe la kortegon de princ-elektisto [[maŭrico (Saksio)|Maŭrico]] je [[Torgau]] kaj studis poste ĉe la [[universitato de Wittenberg]]. Tie li ege influiĝis de [[Filipo Melanktono]]; dum la sekvaj studentaj jaroj ĉe la [[universitato de Lepsiko]] li estis disĉiplo de [[Joakimo Kameraro la Maljuna|Joachim Camerarius]]. Lepsike li magistriĝis en 1559, bakalaŭriĝis en 1568, licenciulis en 1572 kaj doktoriĝis (pri teologio) en 1573. En 1559 li iĝis pastoro kaj instruisto ĉe la lernejo [[Landesschule Pforta]], de kie li vokiĝis en 1569 por sabataj predikoj ĉe la lepsikan [[Thomas-preĝejo (Lepsiko)|Tomaso-kirkon]] kaj en 1570 kiel superintendanto de [[Grimma]]. Dek tri jarojn pli malfrue li estis princa edukisto kaj kortega predikisto je [[Vajmaro]]. Sed jam en la 1575-a jaro li transloĝiĝis al [[Jena]] por profesorumi [[friedrich-Schiller-Universitato Jena|altlerneje]]. Kiam la frakcio [[kalvinismo|kalvinisma]] iĝis pli potenca sub la regado de [[Kristiano la 1-a (Saksio)]] oni vokis Sartorius - verŝajne pro instigo de la kortegpredikisto kaj ties bofrato [[Johann Salmuth]] - al [[Meißen]] por esti superintendanto kaj konsistoria asesoro. En Meißen li engaĝiĝis pri la abolicio de [[ekzorco]] kio al multaj fideluloj malplaĉis.<ref>Inter ili kalumnie estis dirata pri Sartorius: ''Der Superintendent von Meißen ist ein Calvinist und böser Christ.'' - La superintendanto de Meißen estas kalvinisma kaj fia kristano.</ref> Post la kristiana forpaso la tuja kariera halto de kanceliero [[Nikolaus Krell]] kaj de Salmuth endanĝerigis ankaŭ la postenon de Sartorius. Kiam komence de 1592 estis proponite al li iri [[Dresdeno]]n por superintendantumi, la dresdenaj urbaj konsilianoj protestis pri laŭdira kaŝa kalvinismemo de Sartorius. Baldaŭ poste li estis maldungita en Meißen. Sartorius do iris Lepsikon kie en 1597 estis garantiita al li restadopovo kaj eĉ salajro kondiĉe ke li ne iritigu iun. Eĉ eksterordan universitatan profesorecon li ricevis danke al perado de la iama disĉiplo kaj ĉefadministranto Friedrich Wilhelm. Sartorius ankaŭ verkis biografion de [[Johann Pfeffinger]]. ==Verkoj (elekto)== *Narratio actionis solennis (Lepsiko 1568) *De iustitia fidei (Lepsiko 1572) *De ecclesia Christi in his terris (Jena 1573) *De praecipuis duobus doctrinae Christianae capitibus, lege et evangelio (Jena 1582) *Quaestio, sitne anima hominis, quae speculum dei est, particula aŭt portio essentiae divinae, an substantia ab illa diversa (Lepsiko 1582) *Der auff das Wittenbergische Notul von dem Consistorio zu Meißen gerichtete Extrakt 'De Exorcismo' (Lepsiko 1591) *Eine Predigt von der Ehr und Herrlichkeit, in welche Cchristus durĉ sein Leiden, Sterben und Aufferstehung eingangen (Jena 1580) ==Eksteraj ligiloj== *[https://saebi.isgv.de/biografie/Balthasar_Sartorius_(1534-1609) Saksuja Biografiaro] *Art. [https://de.wikisource.org/w/index.php?title=ADB:Sartorius,_Balthasar&oldid=- "Sartorius, Balthasar"] - fare de Georg Müller, ĉe: ''Allgemeine Deutsche Biographie,'' volumo 30 (1890), p. 379–380 ==Notoj== <references/> {{DEFAULTSORT:Sartorius, Balthasar}} [[kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] [[kategorio:Germanaj profesoroj]] [[kategorio:Universitato de Lepsiko]] [[kategorio:Meißen]] [[kategorio:Superintendantoj]] [[kategorio:Germanaj teologoj]] [[kategorio:Naskiĝintoj en 1534]] [[kategorio:Mortintoj en 1609]] [[kategorio:Mortintoj en Lepsiko]] [[kategorio:Germanaj kalvinistoj]] o1uufvgzrsy2ob6via72zjcfjhiobik 9423590 9423589 2026-07-08T17:59:09Z Tirolischleioans 254019 /* Notoj */ 9423590 wikitext text/x-wiki '''Balthasar SARTORIUS''' (naskiĝinta ''Balthasar Schneider'' la {{Daton|6|1|1534}} en [[Oschatz]], mortinta la {{daton|14|9|1609}} en [[Lepsiko]]) estis [[germanio|germana]] protestantisma teologo. Edzigis lin Elisabeth Salmuth naskonte naŭ infanojn. ==Vivo== Pro lia muzika talento li venis en la aĝo de 14 jaroj kiel kapelknabo ĉe la kortegon de princ-elektisto [[maŭrico (Saksio)|Maŭrico]] je [[Torgau]] kaj studis poste ĉe la [[universitato de Wittenberg]]. Tie li ege influiĝis de [[Filipo Melanktono]]; dum la sekvaj studentaj jaroj ĉe la [[universitato de Lepsiko]] li estis disĉiplo de [[Joakimo Kameraro la Maljuna|Joachim Camerarius]]. Lepsike li magistriĝis en 1559, bakalaŭriĝis en 1568, licenciulis en 1572 kaj doktoriĝis (pri teologio) en 1573. En 1559 li iĝis pastoro kaj instruisto ĉe la lernejo [[Landesschule Pforta]], de kie li vokiĝis en 1569 por sabataj predikoj ĉe la lepsikan [[Thomas-preĝejo (Lepsiko)|Tomaso-kirkon]] kaj en 1570 kiel superintendanto de [[Grimma]]. Dek tri jarojn pli malfrue li estis princa edukisto kaj kortega predikisto je [[Vajmaro]]. Sed jam en la 1575-a jaro li transloĝiĝis al [[Jena]] por profesorumi [[friedrich-Schiller-Universitato Jena|altlerneje]]. Kiam la frakcio [[kalvinismo|kalvinisma]] iĝis pli potenca sub la regado de [[Kristiano la 1-a (Saksio)]] oni vokis Sartorius - verŝajne pro instigo de la kortegpredikisto kaj ties bofrato [[Johann Salmuth]] - al [[Meißen]] por esti superintendanto kaj konsistoria asesoro. En Meißen li engaĝiĝis pri la abolicio de [[ekzorco]] kio al multaj fideluloj malplaĉis.<ref>Inter ili kalumnie estis dirata pri Sartorius: ''Der Superintendent von Meißen ist ein Calvinist und böser Christ.'' - La superintendanto de Meißen estas kalvinisma kaj fia kristano.</ref> Post la kristiana forpaso la tuja kariera halto de kanceliero [[Nikolaus Krell]] kaj de Salmuth endanĝerigis ankaŭ la postenon de Sartorius. Kiam komence de 1592 estis proponite al li iri [[Dresdeno]]n por superintendantumi, la dresdenaj urbaj konsilianoj protestis pri laŭdira kaŝa kalvinismemo de Sartorius. Baldaŭ poste li estis maldungita en Meißen. Sartorius do iris Lepsikon kie en 1597 estis garantiita al li restadopovo kaj eĉ salajro kondiĉe ke li ne iritigu iun. Eĉ eksterordan universitatan profesorecon li ricevis danke al perado de la iama disĉiplo kaj ĉefadministranto Friedrich Wilhelm. Sartorius ankaŭ verkis biografion de [[Johann Pfeffinger]]. ==Verkoj (elekto)== *Narratio actionis solennis (Lepsiko 1568) *De iustitia fidei (Lepsiko 1572) *De ecclesia Christi in his terris (Jena 1573) *De praecipuis duobus doctrinae Christianae capitibus, lege et evangelio (Jena 1582) *Quaestio, sitne anima hominis, quae speculum dei est, particula aŭt portio essentiae divinae, an substantia ab illa diversa (Lepsiko 1582) *Der auff das Wittenbergische Notul von dem Consistorio zu Meißen gerichtete Extrakt 'De Exorcismo' (Lepsiko 1591) *Eine Predigt von der Ehr und Herrlichkeit, in welche Cchristus durĉ sein Leiden, Sterben und Aufferstehung eingangen (Jena 1580) ==Eksteraj ligiloj== *[https://saebi.isgv.de/biografie/Balthasar_Sartorius_(1534-1609) Saksuja Biografiaro] *Art. [https://de.wikisource.org/w/index.php?title=ADB:Sartorius,_Balthasar&oldid=- "Sartorius, Balthasar"] - fare de Georg Müller, ĉe: ''Allgemeine Deutsche Biographie,'' volumo 30 (1890), p. 379–380 ==Notoj== <references/> {{DEFAULTSORT:Sartorius, Balthasar}} [[kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] [[kategorio:Germanaj profesoroj]] [[kategorio:Universitato de Lepsiko]] [[kategorio:Meißen]] [[kategorio:Superintendantoj]] [[kategorio:Germanaj teologoj]] [[kategorio:Naskiĝintoj en 1534]] [[kategorio:Mortintoj en 1609]] [[kategorio:Mortintoj en Lepsiko]] [[kategorio:Germanaj kalvinistoj]] [[kategorio:Latinlingvaj verkistoj]] c50w570ostlv2jmxp1cwht815ykrs1c 0 949312 9423349 9423109 2026-07-08T13:11:14Z ~2026-38651-03 260004 9423349 wikitext text/x-wiki '''Tinker kontraŭ Des Moines Sendependa Komunuma Lerneja Distrikto''' (''Tinker v. Des Moines Independent Community School District'') estas juĝo de la [[Supera Kortumo de Usono]], kiu konfirmas ke studentoj havas la rajtojn de la [[Unua Amendo al la Usona Konstitucio|Unua Amendo]] al la [[Konstitucio de Usono]] en Usonaj publikaj lernejoj. Fame, la kortumo diris “Ĝi povas malfacile disputata, ke studentoj aŭ instruistoj malgajnas iliajn konstituciajn rajtojn al [[parollibereco]] aŭ esprimo al la lernejpordegoj.”<ref name=":0">https://www.law.cornell.edu/supremecourt/text/393/503</ref> == Fono == [[Dosiero:Mary_and_John_Tinker_show_black_armbands.webp|alternative=Mary and John holding up black armbands with peace signs on them|eta|Maria kaj Johano montrante la nigrajn brakbendojn, kiujn ili portis al la lernejo]] Je 16-an decembro, 1965, kvin studentoj en [[Des Moines (Iovao)|Des Moines, Iovao]], surhavis negrajn brakrubandojn al lernejoj je protesto de la [[Vjetnama milito|Vjetnama Milito]]. La studentoj estis: John F. Tinker (aĝo 15), Mary Beth Tinker (aĝo 13), Hope Tinker (aĝo 11), Paul Tinker (aĝo 8), kaj iliaj amiko Christopher Eckhardt (aĝo 16). Kune, ili surhavas la negrajn brakbandojn al kvar lernejoj en la Des Moines Sendependa Komunuma Lerneja Distrikto (Des Moines Independent Community School District). La lernejestroj konsciiĝis de la plano kaj decidis faros politiko, kiu diris studentoj surhavia brakrubandojn estus demandita forigi ĝin. Se studentoj daŭre spitis la politiko, ili estus suspendita de lernejo ĝis ili konsentis elteni kun la politiko. Tamen, la kvin studentoj iris al lernejo kun iliaj brakbandoj. Malgraŭ neniu perferto aŭ  interrompo okazis, Mary Beth Tinker and Christopher Eckhardt estis suspendita je 16a decembro kaj John Tinker je 17a decembro.<ref><nowiki>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/393/503/</nowiki> </ref> La politiko ne validis en bazlernejoj, do Hope Tinker kaj Paul Tinker ne estis punita. Laŭ antaŭa kazoj, kiel ekzemple ''[[West Virginia State Board of Education kontraŭ Barnette]],'' studentoj ja havis konstitucia protektoj. Protektoj por simbola parolo estis ankaŭ diskutita en ''[[Stromberg kontraŭ California]].'' Ĉi tio kazo estis la unua tempo planita protektoj rajtojn pri parollibereco de studentoj en publikaj lernejoj. == Supera Kortumo == La kazoj komencas 12-an novembero, 1968 kaj estis decidita 24-an februaro, 1969. La juĝa decido estis 7-2, decidante favore al Tinker.  La juĝa decido deklaras la Unua Amendo validis en publikaj lernejoj, kaj ne povus esti subpremita sen validaj kialoj. <ref>https://www.aclu.org/documents/tinker-v-des-moines-landmark-supreme-court-ruling-behalf-student-expression</ref> === Plimulta opinio === La plimulta opinio, donita per [[Juĝisto Abe Fortas]], diris ĉi tio argumento venis de deziro eviti konfliktoj, kiu povas venis de simbola opozicio al [[Usono|Usona]] implikiĝo en [[Vjetnamio]]. La decidio donas egala protekto al Unua Amendo-rajtoj por studentoj kaj plenkreskuloj, tamen limigoj estis starigitaj en poste kazoj kiel [[Bethel School District kontraŭ Fraser]] kaj [[Hazelwood kontraŭ Kuhlmeier.]] === Malkonsento === La malkonsenta estus donita per Juĝistok Hugo Black kaj John M. Harlan II. Black skribis, ke malgraŭma malkonsentante kun aŭtoritatoj cenzuras kontento de parolo, li ankaŭ ne opinis, ke iu ajn havas la rajto paroli aŭ demonstri ie ajn aŭ iam ajn. Li ankaŭ skribis, ke la demonstrado de la studentoj estis interrompa, skribante studentoj spitas ordonojn anstataŭ fokusiĝante je ilia laboro, dirante ĝi alportos  “nova revolucia epoko de permisiveco.” <ref name=":0" /> John M. Harlan skribis, ke la lernejaj administrantoj ne suspendis la studentojn pro malbona kredo, sed devigi lerneja politiko. [[Kategorio:Protestoj kontraŭ milito en Vjetnamio]] [[Kategorio:Politiko de Usono]] [[Kategorio:Suprema Kortuma]] [[Kategorio:Parollibereco]] m3tmzq5hw9jaop8md9dllx9zfx5oo8q 9423351 9423349 2026-07-08T13:11:44Z ~2026-38651-03 260004 9423351 wikitext text/x-wiki '''Tinker kontraŭ Des Moines Sendependa Komunuma Lerneja Distrikto''' (''Tinker v. Des Moines Independent Community School District'') estas juĝo de la [[Supera Kortumo de Usono]], kiu konfirmas ke studentoj havas la rajtojn de la [[Unua Amendo al la Usona Konstitucio|Unua Amendo]] al la [[Konstitucio de Usono]] en Usonaj publikaj lernejoj. Fame, la kortumo diris “Ĝi povas malfacile disputata, ke studentoj aŭ instruistoj malgajnas iliajn konstituciajn rajtojn al [[parollibereco]] aŭ esprimo al la lernejpordegoj.”<ref name=":0">https://www.law.cornell.edu/supremecourt/text/393/503</ref> == Fono == [[Dosiero:Mary_and_John_Tinker_show_black_armbands.webp|alternative=Mary and John holding up black armbands with peace signs on them|eta|Maria kaj Johano montrante la nigrajn brakbendojn, kiujn ili portis al la lernejo]] Je 16-an decembro, 1965, kvin studentoj en [[Des Moines (Iovao)|Des Moines, Iovao]], surhavis negrajn brakrubandojn al lernejoj je protesto de la [[Vjetnama milito|Vjetnama Milito]]. La studentoj estis: John F. Tinker (aĝo 15), Mary Beth Tinker (aĝo 13), Hope Tinker (aĝo 11), Paul Tinker (aĝo 8), kaj iliaj amiko Christopher Eckhardt (aĝo 16). Kune, ili surhavas la negrajn brakbandojn al kvar lernejoj en la Des Moines Sendependa Komunuma Lerneja Distrikto (Des Moines Independent Community School District). La lernejestroj konsciiĝis de la plano kaj decidis faros politiko, kiu diris studentoj surhavia brakrubandojn estus demandita forigi ĝin. Se studentoj daŭre spitis la politiko, ili estus suspendita de lernejo ĝis ili konsentis elteni kun la politiko. Tamen, la kvin studentoj iris al lernejo kun iliaj brakbandoj. Malgraŭ neniu perferto aŭ  interrompo okazis, Mary Beth Tinker and Christopher Eckhardt estis suspendita je 16a decembro kaj John Tinker je 17a decembro.<ref><nowiki>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/393/503/</nowiki> </ref> La politiko ne validis en bazlernejoj, do Hope Tinker kaj Paul Tinker ne estis punita. Laŭ antaŭa kazoj, kiel ekzemple ''[[West Virginia State Board of Education kontraŭ Barnette]],'' studentoj ja havis konstitucia protektoj. Protektoj por simbola parolo estis ankaŭ diskutita en ''[[Stromberg kontraŭ California]].'' Ĉi tio kazo estis la unua tempo planita protektoj rajtojn pri parollibereco de studentoj en publikaj lernejoj. == Supera Kortumo == La kazoj komencas 12-an novembero, 1968 kaj estis decidita 24-an februaro, 1969. La juĝa decido estis 7-2, decidante favore al Tinker.  La juĝa decido deklaras la Unua Amendo validis en publikaj lernejoj, kaj ne povus esti subpremita sen validaj kialoj. <ref>https://www.aclu.org/documents/tinker-v-des-moines-landmark-supreme-court-ruling-behalf-student-expression</ref> === Plimulta opinio === La plimulta opinio, donita per [[Juĝisto Abe Fortas]], diris ĉi tio argumento venis de deziro eviti konfliktoj, kiu povas venis de simbola opozicio al [[Usono|Usona]] implikiĝo en [[Vjetnamio]]. La decidio donas egala protekto al Unua Amendo-rajtoj por studentoj kaj plenkreskuloj, tamen limigoj estis starigitaj en poste kazoj kiel [[Bethel School District kontraŭ Fraser]] kaj [[Hazelwood kontraŭ Kuhlmeier.]] === Malkonsento === La malkonsenta estus donita per Juĝistok Hugo Black kaj John M. Harlan II. Black skribis, ke malgraŭma malkonsentante kun aŭtoritatoj cenzuras kontento de parolo, li ankaŭ ne opinis, ke iu ajn havas la rajto paroli aŭ demonstri ie ajn aŭ iam ajn. Li ankaŭ skribis, ke la demonstrado de la studentoj estis interrompa, skribante studentoj spitas ordonojn anstataŭ fokusiĝante je ilia laboro, dirante ĝi alportos  “nova revolucia epoko de permisiveco.” <ref name=":0" /> John M. Harlan skribis, ke la lernejaj administrantoj ne suspendis la studentojn pro malbona kredo, sed devigi lerneja politiko. [[Kategorio:Protestoj kontraŭ milito en Vjetnamio]] [[Kategorio:Politiko de Usono]] [[Kategorio:Supera Kortumo]] [[Kategorio:Parollibereco]] q04gmrdgvq8i8vpe1icct3k006b6kl0 9423352 9423351 2026-07-08T13:12:30Z ~2026-38651-03 260004 /* Malkonsento */ 9423352 wikitext text/x-wiki '''Tinker kontraŭ Des Moines Sendependa Komunuma Lerneja Distrikto''' (''Tinker v. Des Moines Independent Community School District'') estas juĝo de la [[Supera Kortumo de Usono]], kiu konfirmas ke studentoj havas la rajtojn de la [[Unua Amendo al la Usona Konstitucio|Unua Amendo]] al la [[Konstitucio de Usono]] en Usonaj publikaj lernejoj. Fame, la kortumo diris “Ĝi povas malfacile disputata, ke studentoj aŭ instruistoj malgajnas iliajn konstituciajn rajtojn al [[parollibereco]] aŭ esprimo al la lernejpordegoj.”<ref name=":0">https://www.law.cornell.edu/supremecourt/text/393/503</ref> == Fono == [[Dosiero:Mary_and_John_Tinker_show_black_armbands.webp|alternative=Mary and John holding up black armbands with peace signs on them|eta|Maria kaj Johano montrante la nigrajn brakbendojn, kiujn ili portis al la lernejo]] Je 16-an decembro, 1965, kvin studentoj en [[Des Moines (Iovao)|Des Moines, Iovao]], surhavis negrajn brakrubandojn al lernejoj je protesto de la [[Vjetnama milito|Vjetnama Milito]]. La studentoj estis: John F. Tinker (aĝo 15), Mary Beth Tinker (aĝo 13), Hope Tinker (aĝo 11), Paul Tinker (aĝo 8), kaj iliaj amiko Christopher Eckhardt (aĝo 16). Kune, ili surhavas la negrajn brakbandojn al kvar lernejoj en la Des Moines Sendependa Komunuma Lerneja Distrikto (Des Moines Independent Community School District). La lernejestroj konsciiĝis de la plano kaj decidis faros politiko, kiu diris studentoj surhavia brakrubandojn estus demandita forigi ĝin. Se studentoj daŭre spitis la politiko, ili estus suspendita de lernejo ĝis ili konsentis elteni kun la politiko. Tamen, la kvin studentoj iris al lernejo kun iliaj brakbandoj. Malgraŭ neniu perferto aŭ  interrompo okazis, Mary Beth Tinker and Christopher Eckhardt estis suspendita je 16a decembro kaj John Tinker je 17a decembro.<ref><nowiki>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/393/503/</nowiki> </ref> La politiko ne validis en bazlernejoj, do Hope Tinker kaj Paul Tinker ne estis punita. Laŭ antaŭa kazoj, kiel ekzemple ''[[West Virginia State Board of Education kontraŭ Barnette]],'' studentoj ja havis konstitucia protektoj. Protektoj por simbola parolo estis ankaŭ diskutita en ''[[Stromberg kontraŭ California]].'' Ĉi tio kazo estis la unua tempo planita protektoj rajtojn pri parollibereco de studentoj en publikaj lernejoj. == Supera Kortumo == La kazoj komencas 12-an novembero, 1968 kaj estis decidita 24-an februaro, 1969. La juĝa decido estis 7-2, decidante favore al Tinker.  La juĝa decido deklaras la Unua Amendo validis en publikaj lernejoj, kaj ne povus esti subpremita sen validaj kialoj. <ref>https://www.aclu.org/documents/tinker-v-des-moines-landmark-supreme-court-ruling-behalf-student-expression</ref> === Plimulta opinio === La plimulta opinio, donita per [[Juĝisto Abe Fortas]], diris ĉi tio argumento venis de deziro eviti konfliktoj, kiu povas venis de simbola opozicio al [[Usono|Usona]] implikiĝo en [[Vjetnamio]]. La decidio donas egala protekto al Unua Amendo-rajtoj por studentoj kaj plenkreskuloj, tamen limigoj estis starigitaj en poste kazoj kiel [[Bethel School District kontraŭ Fraser]] kaj [[Hazelwood kontraŭ Kuhlmeier.]] === Malkonsento === La malkonsenta estus donita per Juĝisto Hugo Black kaj John M. Harlan II. Black skribis, ke malgraŭ malkonsentante kun aŭtoritatoj cenzuras kontento de parolo, li ankaŭ ne opinis, ke iu ajn havas la rajto paroli aŭ demonstri ie ajn aŭ iam ajn. Li ankaŭ skribis, ke la demonstrado de la studentoj estis interrompa, skribante studentoj spitas ordonojn anstataŭ fokusiĝante je ilia laboro, dirante ĝi alportos  “nova revolucia epoko de permisiveco.” <ref name=":0" /> John M. Harlan skribis, ke la lernejaj administrantoj ne suspendis la studentojn pro malbona kredo, sed devigi lerneja politiko. [[Kategorio:Protestoj kontraŭ milito en Vjetnamio]] [[Kategorio:Politiko de Usono]] [[Kategorio:Supera Kortumo]] [[Kategorio:Parollibereco]] 2r9wdglj2cq0cveevfyz7y07wv3zov9 9423428 9423352 2026-07-08T15:41:42Z La Fantamo 259891 /* Fono */ 9423428 wikitext text/x-wiki '''Tinker kontraŭ Des Moines Sendependa Komunuma Lerneja Distrikto''' (''Tinker v. Des Moines Independent Community School District'') estas juĝo de la [[Supera Kortumo de Usono]], kiu konfirmas ke studentoj havas la rajtojn de la [[Unua Amendo al la Usona Konstitucio|Unua Amendo]] al la [[Konstitucio de Usono]] en Usonaj publikaj lernejoj. Fame, la kortumo diris “Ĝi povas malfacile disputata, ke studentoj aŭ instruistoj malgajnas iliajn konstituciajn rajtojn al [[parollibereco]] aŭ esprimo al la lernejpordegoj.”<ref name=":0">https://www.law.cornell.edu/supremecourt/text/393/503</ref> == Fono == [[Dosiero:Mary_and_John_Tinker_show_black_armbands.webp|alternative=Mary and John holding up black armbands with peace signs on them|eta|Maria kaj Johano montrante la nigrajn brakrubandojn , kiujn ili portis al la lernejo]] Je 16-an decembro, 1965, kvin studentoj en [[Des Moines (Iovao)|Des Moines, Iovao]], surhavis nigrajn brakrubandojn al lernejoj je protesto de la [[Vjetnama milito|Vjetnama Milito]]. La studentoj estis: John F. Tinker (aĝo 15), Mary Beth Tinker (aĝo 13), Hope Tinker (aĝo 11), Paul Tinker (aĝo 8), kaj iliaj amiko Christopher Eckhardt (aĝo 16). Kune, ili surhavas la nigrajn brakrubandojn al kvar lernejoj en la Des Moines Sendependa Komunuma Lerneja Distrikto (Des Moines Independent Community School District). La lernejestroj konsciiĝis de la plano kaj decidis faros politiko, kiu diris studentoj surhavia brakrubandojn estus demandita forigi ĝin. Se studentoj daŭre spitis la politiko, ili estus suspendita de lernejo ĝis ili konsentis elteni kun la politiko. Tamen, la kvin studentoj iris al lernejo kun iliaj brakrubandoj. Malgraŭ neniu perferto aŭ  interrompo okazis, Mary Beth Tinker and Christopher Eckhardt estis suspendita je 16a decembro kaj John Tinker je 17a decembro.<ref><nowiki>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/393/503/</nowiki> </ref> La politiko ne validis en bazlernejoj, do Hope Tinker kaj Paul Tinker ne estis punita. Laŭ antaŭa kazoj, kiel ekzemple ''[[West Virginia State Board of Education kontraŭ Barnette]],'' studentoj ja havis konstitucia protektoj. Protektoj por simbola parolo estis ankaŭ diskutita en ''[[Stromberg kontraŭ California]].'' Ĉi tio kazo estis la unua tempo planita protektoj rajtojn pri parollibereco de studentoj en publikaj lernejoj. == Supera Kortumo == La kazoj komencas 12-an novembero, 1968 kaj estis decidita 24-an februaro, 1969. La juĝa decido estis 7-2, decidante favore al Tinker.  La juĝa decido deklaras la Unua Amendo validis en publikaj lernejoj, kaj ne povus esti subpremita sen validaj kialoj. <ref>https://www.aclu.org/documents/tinker-v-des-moines-landmark-supreme-court-ruling-behalf-student-expression</ref> === Plimulta opinio === La plimulta opinio, donita per [[Juĝisto Abe Fortas]], diris ĉi tio argumento venis de deziro eviti konfliktoj, kiu povas venis de simbola opozicio al [[Usono|Usona]] implikiĝo en [[Vjetnamio]]. La decidio donas egala protekto al Unua Amendo-rajtoj por studentoj kaj plenkreskuloj, tamen limigoj estis starigitaj en poste kazoj kiel [[Bethel School District kontraŭ Fraser]] kaj [[Hazelwood kontraŭ Kuhlmeier.]] === Malkonsento === La malkonsenta estus donita per Juĝisto Hugo Black kaj John M. Harlan II. Black skribis, ke malgraŭ malkonsentante kun aŭtoritatoj cenzuras kontento de parolo, li ankaŭ ne opinis, ke iu ajn havas la rajto paroli aŭ demonstri ie ajn aŭ iam ajn. Li ankaŭ skribis, ke la demonstrado de la studentoj estis interrompa, skribante studentoj spitas ordonojn anstataŭ fokusiĝante je ilia laboro, dirante ĝi alportos  “nova revolucia epoko de permisiveco.” <ref name=":0" /> John M. Harlan skribis, ke la lernejaj administrantoj ne suspendis la studentojn pro malbona kredo, sed devigi lerneja politiko. [[Kategorio:Protestoj kontraŭ milito en Vjetnamio]] [[Kategorio:Politiko de Usono]] [[Kategorio:Supera Kortumo]] [[Kategorio:Parollibereco]] 4hgt3stnwzoz3lkyyheekmbos5fodrz 9423429 9423428 2026-07-08T15:43:27Z La Fantamo 259891 /* */ Grava decido 9423429 wikitext text/x-wiki '''Tinker kontraŭ Des Moines Sendependa Komunuma Lerneja Distrikto''' (''Tinker v. Des Moines Independent Community School District'') estas grava decido de la [[Supera Kortumo de Usono]], kiu konfirmas ke studentoj havas la rajtojn de la [[Unua Amendo al la Usona Konstitucio|Unua Amendo]] al la [[Konstitucio de Usono]] en Usonaj publikaj lernejoj. Fame, la kortumo diris “Ĝi povas malfacile disputata, ke studentoj aŭ instruistoj malgajnas iliajn konstituciajn rajtojn al [[parollibereco]] aŭ esprimo al la lernejpordegoj.”<ref name=":0">https://www.law.cornell.edu/supremecourt/text/393/503</ref> == Fono == [[Dosiero:Mary_and_John_Tinker_show_black_armbands.webp|alternative=Mary and John holding up black armbands with peace signs on them|eta|Maria kaj Johano montrante la nigrajn brakrubandojn , kiujn ili portis al la lernejo]] Je 16-an decembro, 1965, kvin studentoj en [[Des Moines (Iovao)|Des Moines, Iovao]], surhavis nigrajn brakrubandojn al lernejoj je protesto de la [[Vjetnama milito|Vjetnama Milito]]. La studentoj estis: John F. Tinker (aĝo 15), Mary Beth Tinker (aĝo 13), Hope Tinker (aĝo 11), Paul Tinker (aĝo 8), kaj iliaj amiko Christopher Eckhardt (aĝo 16). Kune, ili surhavas la nigrajn brakrubandojn al kvar lernejoj en la Des Moines Sendependa Komunuma Lerneja Distrikto (Des Moines Independent Community School District). La lernejestroj konsciiĝis de la plano kaj decidis faros politiko, kiu diris studentoj surhavia brakrubandojn estus demandita forigi ĝin. Se studentoj daŭre spitis la politiko, ili estus suspendita de lernejo ĝis ili konsentis elteni kun la politiko. Tamen, la kvin studentoj iris al lernejo kun iliaj brakrubandoj. Malgraŭ neniu perferto aŭ  interrompo okazis, Mary Beth Tinker and Christopher Eckhardt estis suspendita je 16a decembro kaj John Tinker je 17a decembro.<ref><nowiki>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/393/503/</nowiki> </ref> La politiko ne validis en bazlernejoj, do Hope Tinker kaj Paul Tinker ne estis punita. Laŭ antaŭa kazoj, kiel ekzemple ''[[West Virginia State Board of Education kontraŭ Barnette]],'' studentoj ja havis konstitucia protektoj. Protektoj por simbola parolo estis ankaŭ diskutita en ''[[Stromberg kontraŭ California]].'' Ĉi tio kazo estis la unua tempo planita protektoj rajtojn pri parollibereco de studentoj en publikaj lernejoj. == Supera Kortumo == La kazoj komencas 12-an novembero, 1968 kaj estis decidita 24-an februaro, 1969. La juĝa decido estis 7-2, decidante favore al Tinker.  La juĝa decido deklaras la Unua Amendo validis en publikaj lernejoj, kaj ne povus esti subpremita sen validaj kialoj. <ref>https://www.aclu.org/documents/tinker-v-des-moines-landmark-supreme-court-ruling-behalf-student-expression</ref> === Plimulta opinio === La plimulta opinio, donita per [[Juĝisto Abe Fortas]], diris ĉi tio argumento venis de deziro eviti konfliktoj, kiu povas venis de simbola opozicio al [[Usono|Usona]] implikiĝo en [[Vjetnamio]]. La decidio donas egala protekto al Unua Amendo-rajtoj por studentoj kaj plenkreskuloj, tamen limigoj estis starigitaj en poste kazoj kiel [[Bethel School District kontraŭ Fraser]] kaj [[Hazelwood kontraŭ Kuhlmeier.]] === Malkonsento === La malkonsenta estus donita per Juĝisto Hugo Black kaj John M. Harlan II. Black skribis, ke malgraŭ malkonsentante kun aŭtoritatoj cenzuras kontento de parolo, li ankaŭ ne opinis, ke iu ajn havas la rajto paroli aŭ demonstri ie ajn aŭ iam ajn. Li ankaŭ skribis, ke la demonstrado de la studentoj estis interrompa, skribante studentoj spitas ordonojn anstataŭ fokusiĝante je ilia laboro, dirante ĝi alportos  “nova revolucia epoko de permisiveco.” <ref name=":0" /> John M. Harlan skribis, ke la lernejaj administrantoj ne suspendis la studentojn pro malbona kredo, sed devigi lerneja politiko. [[Kategorio:Protestoj kontraŭ milito en Vjetnamio]] [[Kategorio:Politiko de Usono]] [[Kategorio:Supera Kortumo]] [[Kategorio:Parollibereco]] 7jcz6x0q4dhh90ig26jm3wn37r0048g 0 949355 9423435 9423301 2026-07-08T16:39:54Z Kani 670 9423435 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Pigmea bucero |koloro = pink |dosiero = Red-billed Dwarf Hornbill - Bobiri - Ghana 14 S4E3165 (16016185558).jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Lophoceros]]'' |specio = '''Pigmea bucero''' ''L. camurus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Lophoceros camurus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682363A130080398 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682363A130080398.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Lophoceros camurus'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1857) |vikispecio = Lophoceros camurus |komunejo = Lophoceros camurus |mapo de vivoteritorioj = Lophoceros camurus (distribution map).svg |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Tockus camurus'' }} La '''Pigmea bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] el la [[specio (biologio)|klaso]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el du aŭ ĝis ok specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Lophoceros]]''. Ĝi estas disvastigita tra la afrika [[Tropika arbaro|tropika]] [[pluvarbaro]]. Tems pri zono laŭlonge de la [[Golfo de Gvineo]] el [[Gvineo]] orienten ĝis suda [[Niĝerio]] kaj poste el Suda [[Kameruno]] suden ĝis norda [[Demokratia Respubliko Kongo]] kaj plej nordorienta [[Angolo]]. Temas pri tipa bucero aŭ kornbekulo kun malhela kapo, gorĝareo kaj supraj partoj kaj blankaj malsupraj partoj. Plej distinga trajto estas la brilruĝa larĝa beko kun nigraj pinto kaj preskaŭ la tuta [[makzelo]]. Sur la pli larĝa supra [[maksilo]] estas la tipa kornokresto. Mankas la blankaj kapomarkoj de parencaj samgenranoj. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] p85stbdvpqk9x2l3cec73uua9efobw0 0 949357 9423313 9423311 2026-07-08T12:00:42Z Sj1mor 12103 9423313 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} '''Hunda haŭto''' ({{l-sq|Lëkura e qenit}}) estas romano de la albana verkisto [[Fatos Kongoli]]. Ĝi unue eldoniĝis en 2003 ĉe la eldonejo Toena. == Fono == La titolrolo "hunda haŭto" estas la [[kromnomo]] donita al malriĉa verkisto kaj scenaristo vivanta en Albanio dum la komunista epoko kaj la fruaj jaroj de la politika transformo. La ĉefrolulo estas pli ol kvindekjara, lia edzino Marga mortas pro [[Neoplasmo|kancero]], liaj infanoj malproksimiĝis de li, kaj li pripensas sian vivon, kiu, krom amrakontoj, ŝajnas havi nenian valoron. La rakonto pri [[alkoholismo]] kaj postaj pasioj de Krist Tupek, ankaŭ malestime nomata Pugtruo (vortludo en la albana: ''Tarapi'' - ''Trapi''), estas preteksto por montri la mekanismojn de sklavigo de la socio dum [[komunismo]] kaj la konstantan serĉadon de normaleco. La romano de Kongoli ankaŭ estis tradukita en la anglan, germanan kaj polan. La germana traduko estis nomita Libro de la Monato en [[Germanio]] en junio 2006. ==Intriga resumo == S-ro Tarapi (la ĉefrolulo), kiu ofte erare nomiĝis S-ro Trapi. Speciala rolulo el la vivmaniero. Edziĝinta al Marga, la virino, kiu mortas en la nokto de la jarmilŝanĝo. Komence de la libro, ĝi priskribas kiel la aŭtoro vivas apud Marga, amo, perfido, sento kaj homeco. Poste ĝi transiras al parto de lia infanaĝo. La aventuroj, la [[subaŭskultado]] de la najbaroj ĝis la morto de lia patro kaj fratino. La cetero rakontas pri la plezuro de sinjoro atendante en vico por lakto je la dua matene. Rigardante la sinjorinojn kaj scivolante, kiu el ili amoris antaŭ ol envici por lakto. Konatiĝante kun iu sinjorino kaj renkontiĝante ĉe la kinejo, frotante kubutojn kaj poste aŭskultante ŝiajn rakontojn pri ŝia edzo, kiu estis en malliberejo dum tri jaroj kaj kiu ne amoris dum tri jaroj. Ĝi montras la pensojn, kiuj venis al li, kiam li vidis Lori, la amikinon de lia filino kaj kiu nomis sin "Hunda haŭto". ==En Esperanto aperis == * Hunda haŭto, traduko de la albana al Esperanto fare de [[Tomasz Chmielik|T. Chmielik]], [[Bardhyl Adem Selimi|B. Selimi]], eld. Podlaĥia Biblioteko Łukasz Górnicki, Białystok, 2011, 200 paĝoj, ISBN 9788360368749. Mallonga priskribo: "Ĉu amromano, ĉu persona disputo kun si mem, ĉu histori-politika romano, aŭ ĉu ĉiuj ĉi?" <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == (eo) [https://katalogo.uea.org/index.php?inf=8775 Hunda haŭto, libroservo de UEA].{{projektoj}} {{Ĝermo|romano}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Romanoj de 2003]] 6maqfb6mazphf0p652a3k54i6rba8i6 0 949360 9423312 2026-07-08T12:00:28Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''{{paĝonomo}}''', je plena nomo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1477}}'', naskiĝis {{naskiĝdato|2005|..." 9423312 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''{{paĝonomo}}''', je plena nomo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1477}}'', naskiĝis {{naskiĝdato|2005|6|3}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[Francaj departementoj|departemento]] [[Maine-et-Loire]] kaj en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Luarlandoj]], do nun {{aĝo|2005|6|3}}-jara - estas franca profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2025]] li estas membro de la vira [[franca nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li en somero 2026 partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 2024 lia klubo estas Paris Saint-Germain. --> Antaŭe li de 2022 ĝis 2024 futbalis en la klubo ''[[Stade Rennais]] de [[Bretonio]]. [[dosiero:Desire Doue France v Senegal 16 June 2026-393.jpg|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en la matĉo kontraŭ la [[senegala nacia teamo de futbalo|senegala teamo]] la 16-an de junio 2026}}]] {{projektoj}} {{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Doue, D}} [[Kategorio:Francaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]] cs2zch1fprztlgk1ilw9bhx4190cwli 9423315 9423312 2026-07-08T12:01:36Z ThomasPusch 1869 9423315 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''{{paĝonomo}}''', je plena nomo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1477}}'', naskiĝis {{naskiĝdato|2005|6|3}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[Francaj departementoj|departemento]] [[Maine-et-Loire]] kaj en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Luarlandoj]], do nun {{aĝo|2005|6|3}}-jara - estas franca profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2025]] li estas membro de la vira [[franca nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li en somero 2026 partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 2024 lia klubo estas Paris Saint-Germain. --> Antaŭe li de 2022 ĝis 2024 futbalis en la klubo ''[[Stade Rennais]]'' de [[Bretonio]]. [[dosiero:Desire Doue France v Senegal 16 June 2026-393.jpg|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en la matĉo kontraŭ la [[senegala nacia teamo de futbalo|senegala teamo]] la 16-an de junio 2026}}]] {{projektoj}} {{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Doue, D}} [[Kategorio:Francaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]] 45ph82txsfrj4t90cpc2fsg96nbqj40 9423316 9423315 2026-07-08T12:02:57Z ThomasPusch 1869 9423316 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''{{paĝonomo}}''', je plena nomo ''{{#invoke:Wikidata|claim|P1477}}'', naskiĝis {{naskiĝdato|2005|6|3}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[Francaj departementoj|departemento]] [[Maine-et-Loire]] kaj en la [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Luarlandoj]], do nun {{aĝo|2005|6|3}}-jara - estas franca-eburborda profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2025]] li estas membro de la vira [[franca nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li en somero 2026 partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Usono]], [[Meksiko]] kaj [[Kanado]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 2024 lia klubo estas Paris Saint-Germain. --> Antaŭe li de 2022 ĝis 2024 futbalis en la klubo ''[[Stade Rennais]]'' de [[Bretonio]]. [[dosiero:Desire Doue France v Senegal 16 June 2026-393.jpg|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en la matĉo kontraŭ la [[senegala nacia teamo de futbalo|senegala teamo]] la 16-an de junio 2026}}]] {{projektoj}} {{franca nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Doue, D}} [[Kategorio:Francaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Francio]] kpmyq0kher26bjvviajx4478onewn7q 10 949361 9423325 2026-07-08T12:13:42Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{navigilo2 |nomo = Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021 |titolo= [[Belga nacia teamo de futbalo|Belga nacia teamo]] &nbsp;&nbsp; [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|25px|border|Flago de Belgio]] &nbsp;&nbsp; [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] |bildo = [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|40px|Flago de Belgio]] |stato = collapsed |stilo = width: 85%; |stilo de ĉefa titolo = background:#EF3340; border:1px solid black; color:#FDDA25; |tit..." 9423325 wikitext text/x-wiki {{navigilo2 |nomo = Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021 |titolo= [[Belga nacia teamo de futbalo|Belga nacia teamo]] &nbsp;&nbsp; [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|25px|border|Flago de Belgio]] &nbsp;&nbsp; [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] |bildo = [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|40px|Flago de Belgio]] |stato = collapsed |stilo = width: 85%; |stilo de ĉefa titolo = background:#EF3340; border:1px solid black; color:#FDDA25; |titolstilo=color:#FDDA25; |bodyclass=hlist |listo1 = *<small>1</small>&nbsp;[[Thibaut Courtois|Courtois]] .. *<small>trejnisto</small>&nbsp;[[Roberto Martínez|Martínez]] }}<noinclude> [[Kategorio:Belga nacia teamo de futbalo|!]] [[Kategorio:Navigilo:Belgio|{{PAĜONOMO}}]] [[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{PAĜONOMO}}]] [[Kategorio:Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|!]] </noinclude> r5kldcq7ghbccr33ay6pdcyktb6tfkv 9423343 9423325 2026-07-08T12:56:05Z ThomasPusch 1869 9423343 wikitext text/x-wiki {{navigilo2 |nomo = Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021 |titolo= [[Belga nacia teamo de futbalo|Belga nacia teamo]] &nbsp;&nbsp; [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|25px|border|Flago de Belgio]] &nbsp;&nbsp; [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]] |bildo = [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|40px|Flago de Belgio]] |stato = collapsed |stilo = width: 85%; |stilo de ĉefa titolo = background:#EF3340; border:1px solid black; color:#FDDA25; |titolstilo=color:#FDDA25; |bodyclass=hlist |listo1 = *<small>1</small>&nbsp;[[Thibaut Courtois|Courtois]] *<small>2</small>&nbsp;[[Toby Alderweireld|Alderweireld]] *<small>3</small>&nbsp;[[Thomas Vermaelen|Vermaelen]] *<small>4</small>&nbsp;[[Dedryck Boyata|Boyata]] *<small>5</small>&nbsp;[[Jan Vertonghen|Vertonghen]] *<small>6</small>&nbsp;[[Axel Witsel|Witsel]] *<small>7</small>&nbsp;[[Kevin De Bruyne|De&nbsp;Bruyne]] *<small>8</small>&nbsp;[[Youri Tielemans|Tielemans]] *<small>9</small>&nbsp;[[Romelu Lukaku|Lukaku]] *<small>10</small>&nbsp;[[Eden Hazard|E.&nbsp;Hazard]]&nbsp;(teamestro) *<small>11</small>&nbsp;[[Yannick Carrasco|Carrasco]] *<small>12</small>&nbsp;[[Simon Mignolet|Mignolet]]&nbsp;/&nbsp;[[Thomas Kaminski|Kaminski]] *<small>13</small>&nbsp;[[Matz Sels|Sels]] *<small>14</small>&nbsp;[[Dries Mertens|Mertens]] *<small>15</small>&nbsp;[[Thomas Meunier|Meunier]] *<small>16</small>&nbsp;[[Thorgan Hazard|T.&nbsp;Hazard]] *<small>17</small>&nbsp;[[Hans Vanaken|Vanaken]] *<small>18</small>&nbsp;[[Jason Denayer|Denayer]] *<small>19</small>&nbsp;[[Leander Dendoncker|Dendoncker]] *<small>20</small>&nbsp;[[Christian Benteke|Benteke]] *<small>21</small>&nbsp;[[Timothy Castagne|Castagne]] *<small>22</small>&nbsp;[[Nacer Chadli|Chadli]] *<small>23</small>&nbsp;[[Michy Batshuayi|Batshuayi]] *<small>24</small>&nbsp;[[Leandro Trossard|Trossard]] *<small>25</small>&nbsp;[[Jérémy Doku|Doku]] *<small>26</small>&nbsp;[[Dennis Praet|Praet]] *<small>trejnisto</small>&nbsp;[[Roberto Martínez|Martínez]] }}<noinclude> [[Kategorio:Belga nacia teamo de futbalo|!]] [[Kategorio:Navigilo:Belgio|{{paĝonomo}}]] [[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{paĝonomo}}]] [[Kategorio:Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021|!]] </noinclude> o3wiu9ogiwmc31mu6zismayrzwa260n 10 949362 9423326 2026-07-08T12:14:12Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{navigilo2 |nomo = Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024 |titolo= [[Belga nacia teamo de futbalo|Belga nacia teamo]] &nbsp;&nbsp; [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|25px|border|Flago de Belgio]] &nbsp;&nbsp; [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] |bildo = [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|40px|Flago de Belgio]] |stato = collapsed |stilo = width: 85%; |stilo de ĉefa titolo = background:#EF3340; border:1px solid black; color:#FDDA25; |tit..." 9423326 wikitext text/x-wiki {{navigilo2 |nomo = Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024 |titolo= [[Belga nacia teamo de futbalo|Belga nacia teamo]] &nbsp;&nbsp; [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|25px|border|Flago de Belgio]] &nbsp;&nbsp; [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] |bildo = [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|40px|Flago de Belgio]] |stato = collapsed |stilo = width: 85%; |stilo de ĉefa titolo = background:#EF3340; border:1px solid black; color:#FDDA25; |titolstilo=color:#FDDA25; |bodyclass=hlist |listo1 = *<small>1</small>&nbsp;[[Thibaut Courtois|Courtois]] .. *<small>trejnisto</small>&nbsp;[[Roberto Martínez|Martínez]] }}<noinclude> [[Kategorio:Belga nacia teamo de futbalo|!]] [[Kategorio:Navigilo:Belgio|{{PAĜONOMO}}]] [[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{PAĜONOMO}}]] [[Kategorio:Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024|!]] </noinclude> t3eysmq4d97t0jkwv2n35kokijmk5u1 9423344 9423326 2026-07-08T12:56:07Z ThomasPusch 1869 9423344 wikitext text/x-wiki {{navigilo2 |nomo = Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024 |titolo= [[Belga nacia teamo de futbalo|Belga nacia teamo]] &nbsp;&nbsp; [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|25px|border|Flago de Belgio]] &nbsp;&nbsp; [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] |bildo = [[Dosiero:Flago de Belgio malpli alta.svg|40px|Flago de Belgio]] |stato = collapsed |stilo = width: 85%; |stilo de ĉefa titolo = background:#EF3340; border:1px solid black; color:#FDDA25; |titolstilo=color:#FDDA25; |bodyclass=hlist |listo1 = *<small>1</small>&nbsp;[[Koen Casteels|Casteels]] *<small>2</small>&nbsp;[[Zeno Debast|Debast]] *<small>3</small>&nbsp;[[Arthur Theate|Theate]] *<small>4</small>&nbsp;[[Wout Faes|Faes]] *<small>5</small>&nbsp;[[Jan Vertonghen|Vertonghen]] *<small>6</small>&nbsp;[[Axel Witsel|Witsel]] *<small>7</small>&nbsp;[[Kevin De Bruyne|De Bruyne]]&nbsp;(teamestro) *<small>8</small>&nbsp;[[Youri Tielemans|Tielemans]] *<small>9</small>&nbsp;[[Leandro Trossard|Trossard]] *<small>10</small>&nbsp;[[Romelu Lukaku|Lukaku]] *<small>11</small>&nbsp;[[Yannick Carrasco|Carrasco]] *<small>12</small>&nbsp;[[Thomas Kaminski|Kaminski]] *<small>13</small>&nbsp;[[Matz Sels|Sels]] *<small>14</small>&nbsp;[[Dodi Lukébakio|Lukébakio]] *<small>15</small>&nbsp;[[Thomas Meunier|Meunier]] *<small>16</small>&nbsp;[[Aster Vranckx|Vranckx]] *<small>17</small>&nbsp;[[Charles De Ketelaere|De Ketelaere]] *<small>18</small>&nbsp;[[Orel Mangala|Mangala]] *<small>19</small>&nbsp;[[Johan Bakayoko|Bakayoko]] *<small>20</small>&nbsp;[[Loïs Openda|Openda]] *<small>21</small>&nbsp;[[Timothy Castagne|Castagne]] *<small>22</small>&nbsp;[[Jérémy Doku|Doku]] *<small>23</small>&nbsp;[[Arthur Vermeeren|Vermeeren]] *<small>24</small>&nbsp;[[Amadou Onana|Onana]] *<small>25</small>&nbsp;[[Maxim De Cuyper|De Cuyper]] *<small>trejnisto</small>&nbsp;[[Domenico Tedesco|Tedesco]] }}<noinclude> [[Kategorio:Belga nacia teamo de futbalo|!]] [[Kategorio:Navigilo:Belgio|{{paĝonomo}}]] [[Kategorio:Navigilo:Futbalo|{{paĝonomo}}]] [[Kategorio:Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024|!]] </noinclude> te2ge1mptuflndkguz83j9qe69vmgi5 0 949363 9423328 2026-07-08T12:17:01Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Bycanistes'' |koloro = pink |dosiero = Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg |dosiero larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= [[Grizvanga bucero]], ''Bycanistes subcylindricus'' |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = '''''Bycanistes''''' |genro aŭtoritato = [[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]..." 9423328 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Bycanistes'' |koloro = pink |dosiero = Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg |dosiero larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= [[Grizvanga bucero]], ''Bycanistes subcylindricus'' |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = '''''Bycanistes''''' |genro aŭtoritato = [[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860 |komunejo = Bycanistes }} '''''Bycanistes''''' estas [[genro]] de mez- ĝis grandaj ĉefe [[fruktomanĝanta]]j birdoj en la bucera familio [[Buceredoj]]. Ĝi troviĝas en arbaroj de [[Sub-Sahara Afriko]]. Ili ofte estis inkluditaj en la genron ''[[Ceratogymna]]'', sed nuntempe plejmulto de aŭtoritatoj konsideras ilin apartaj. Ĉiuj specioj en ĉi tiu genro havas nigra-blankan plumaron. La plumaro de ambaŭ seksoj estas simila, sed la kasko de la masklo estas pli granda ol tiu de la ino. Lastatempaj genetikaj datumoj montras, ke ''Bycanistes'' estas la [[frata taksono]] de la [[grundobuceroj]]; tiu klado disbranĉiĝis de la cetera bucera linio jam frue.<ref>Woodruff, D. S. & Srikwan, S. 2011. Molecular genetics and the conservation of hornbills in fragmented landscapes. En Poonswad, P. (eld) The Asian Hornbills: Ecology and Conservation. National Center for Genetic Engineering and Biotechnology, Bangkok, pp. 257-264.</ref> Oni supozas, ke ''Bycanistes'' estas frua afrika linio, dum la ceteraj Buceroformaj evoluis en Azio. ==Specioj== The genus contains the following six species:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9 January 2024 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Image !! Scientific name !! Common name !! Distribution |- |[[File:Piping Hornbill RWD1.jpg|120px]] ||''Bycanistes fistulator''|| [[Piping hornbill]] || Senegal east to Uganda and south to Angola |- |[[File:Bycanistes bucinator -Lowry Park Zoo, Tampa, Florida, USA-8a.jpg|120px]] ||''Bycanistes bucinator''|| [[Trumpeter hornbill]] || Burundi, Mozambique, Botswana, Congo, Kenya, the Caprivi strip of Namibia and eastern South Africa |- |[[File:Калао-трубач.jpg|120px]] ||''Bycanistes cylindricus''|| [[Brown-cheeked hornbill]] || Ivory Coast, Ghana, Guinea, Liberia, Sierra Leone, and Togo |- |[[File:Bycanistes albotibialis 257849679.jpg|120px]] ||''Bycanistes albotibialis''|| [[White-thighed hornbill]] || Angola, Benin, Cameroon, Central African Republic, Republic of the Congo, Democratic Republic of the Congo, Equatorial Guinea, Gabon, Nigeria, Sudan, and Uganda |- |[[File:Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg|120px]] ||''Bycanistes subcylindricus''|| [[Black-and-white-casqued hornbill]] || western Kenya to Côte d'Ivoire with an isolated population in north Angola |- |[[File:Silvery-cheeked Hornbill RWD2.jpg|120px]] ||''Bycanistes brevis''|| [[Silvery-cheeked hornbill]] || forests of East Africa from Ethiopia to South Africa |- |} ==Referencoj== {{Referencoj}} * Kemp, A. C. (2001). "Family Bucerotidae (Hornbills)". pp.&nbsp;436–523 in: del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. eds. (2001). ''Handbook of the Birds of the World.'' Vol. 6. Mousebirds to Hornbills. Lynx Edicions, Barcelona. {{ISBN|84-87334-30-X}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 04tzh5i3xhln7kalw3l36dbodfqwa34 9423329 9423328 2026-07-08T12:18:01Z Kani 670 9423329 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Bycanistes'' |koloro = pink |dosiero = Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg |dosiero larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= [[Grizvanga bucero]], ''Bycanistes subcylindricus'' |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = '''''Bycanistes''''' |genro aŭtoritato = [[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860 |komunejo = Bycanistes }} '''''Bycanistes''''' estas [[genro]] de mez- ĝis grandaj ĉefe [[Fruktomanĝulo|fruktomanĝantaj]] birdoj en la bucera familio [[Buceredoj]]. Ĝi troviĝas en arbaroj de [[Sub-Sahara Afriko]]. Ili ofte estis inkluditaj en la genron ''[[Ceratogymna]]'', sed nuntempe plejmulto de aŭtoritatoj konsideras ilin apartaj. Ĉiuj specioj en ĉi tiu genro havas nigra-blankan plumaron. La plumaro de ambaŭ seksoj estas simila, sed la kasko de la masklo estas pli granda ol tiu de la ino. Lastatempaj genetikaj datumoj montras, ke ''Bycanistes'' estas la [[frata taksono]] de la [[grundobuceroj]]; tiu klado disbranĉiĝis de la cetera bucera linio jam frue.<ref>Woodruff, D. S. & Srikwan, S. 2011. Molecular genetics and the conservation of hornbills in fragmented landscapes. En Poonswad, P. (eld) The Asian Hornbills: Ecology and Conservation. National Center for Genetic Engineering and Biotechnology, Bangkok, pp. 257-264.</ref> Oni supozas, ke ''Bycanistes'' estas frua afrika linio, dum la ceteraj Buceroformaj evoluis en Azio. ==Specioj== The genus contains the following six species:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9 January 2024 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Image !! Scientific name !! Common name !! Distribution |- |[[File:Piping Hornbill RWD1.jpg|120px]] ||''Bycanistes fistulator''|| [[Piping hornbill]] || Senegal east to Uganda and south to Angola |- |[[File:Bycanistes bucinator -Lowry Park Zoo, Tampa, Florida, USA-8a.jpg|120px]] ||''Bycanistes bucinator''|| [[Trumpeter hornbill]] || Burundi, Mozambique, Botswana, Congo, Kenya, the Caprivi strip of Namibia and eastern South Africa |- |[[File:Калао-трубач.jpg|120px]] ||''Bycanistes cylindricus''|| [[Brown-cheeked hornbill]] || Ivory Coast, Ghana, Guinea, Liberia, Sierra Leone, and Togo |- |[[File:Bycanistes albotibialis 257849679.jpg|120px]] ||''Bycanistes albotibialis''|| [[White-thighed hornbill]] || Angola, Benin, Cameroon, Central African Republic, Republic of the Congo, Democratic Republic of the Congo, Equatorial Guinea, Gabon, Nigeria, Sudan, and Uganda |- |[[File:Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg|120px]] ||''Bycanistes subcylindricus''|| [[Black-and-white-casqued hornbill]] || western Kenya to Côte d'Ivoire with an isolated population in north Angola |- |[[File:Silvery-cheeked Hornbill RWD2.jpg|120px]] ||''Bycanistes brevis''|| [[Silvery-cheeked hornbill]] || forests of East Africa from Ethiopia to South Africa |- |} ==Referencoj== {{Referencoj}} * Kemp, A. C. (2001). "Family Bucerotidae (Hornbills)". pp.&nbsp;436–523 in: del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. eds. (2001). ''Handbook of the Birds of the World.'' Vol. 6. Mousebirds to Hornbills. Lynx Edicions, Barcelona. {{ISBN|84-87334-30-X}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 4xkhhzkxvvj3jjv4mhr8p40rpe68wd5 9423433 9423329 2026-07-08T16:34:46Z Kani 670 /* Specioj */ 9423433 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Bycanistes'' |koloro = pink |dosiero = Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg |dosiero larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= [[Grizvanga bucero]], ''Bycanistes subcylindricus'' |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = '''''Bycanistes''''' |genro aŭtoritato = [[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860 |komunejo = Bycanistes }} '''''Bycanistes''''' estas [[genro]] de mez- ĝis grandaj ĉefe [[Fruktomanĝulo|fruktomanĝantaj]] birdoj en la bucera familio [[Buceredoj]]. Ĝi troviĝas en arbaroj de [[Sub-Sahara Afriko]]. Ili ofte estis inkluditaj en la genron ''[[Ceratogymna]]'', sed nuntempe plejmulto de aŭtoritatoj konsideras ilin apartaj. Ĉiuj specioj en ĉi tiu genro havas nigra-blankan plumaron. La plumaro de ambaŭ seksoj estas simila, sed la kasko de la masklo estas pli granda ol tiu de la ino. Lastatempaj genetikaj datumoj montras, ke ''Bycanistes'' estas la [[frata taksono]] de la [[grundobuceroj]]; tiu klado disbranĉiĝis de la cetera bucera linio jam frue.<ref>Woodruff, D. S. & Srikwan, S. 2011. Molecular genetics and the conservation of hornbills in fragmented landscapes. En Poonswad, P. (eld) The Asian Hornbills: Ecology and Conservation. National Center for Genetic Engineering and Biotechnology, Bangkok, pp. 257-264.</ref> Oni supozas, ke ''Bycanistes'' estas frua afrika linio, dum la ceteraj Buceroformaj evoluis en Azio. ==Specioj== La genro enhavas la jenajn ses speciojn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Ordinara nomo !! Distribuo |- |[[File:Piping Hornbill RWD1.jpg|120px]] ||''Bycanistes fistulator''|| [[Fajfa bucero]] || Senegalo orienten ĝis Ugando kaj suden ĝis Angolo |- |[[File:Bycanistes bucinator -Lowry Park Zoo, Tampa, Florida, USA-8a.jpg|120px]] ||''Bycanistes bucinator''|| [[Trumpeta bucero]] || Burundo, Mozambiko, Bocvano, Kongo, Kenjo, Caprivi en Namibio kaj orienta Sudafriko |- |[[File:Калао-трубач.jpg|120px]] ||''Bycanistes cylindricus''|| [[Brunvanga bucero]] || Eburbordo, Ganao, Gvineo, Liberio, Sieraleono kaj Togolando |- |[[File:Bycanistes albotibialis 257849679.jpg|120px]] ||''Bycanistes albotibialis''|| [[Blankfemura bucero]] || Angolo, Benino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Niĝerio, Sudano kaj Ugando |- |[[File:Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg|120px]] ||''Bycanistes subcylindricus''|| [[Grizvanga bucero]] || de okcidenta Kenjo ĝis Eburbordo, kun izola populacio en norda Angolo |- |[[File:Silvery-cheeked Hornbill RWD2.jpg|120px]] ||''Bycanistes brevis''|| [[Arĝentvanga bucero]] || arbaroj de Orienta Afriko de Etiopio ĝis Sudafriko |- |} ==Referencoj== {{Referencoj}} * Kemp, A. C. (2001). "Family Bucerotidae (Hornbills)". pp.&nbsp;436–523 in: del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. eds. (2001). ''Handbook of the Birds of the World.'' Vol. 6. Mousebirds to Hornbills. Lynx Edicions, Barcelona. {{ISBN|84-87334-30-X}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 2m4eb5kr96lcdb3c2jt9pv0y7m6zyvv 9423874 9423433 2026-07-09T08:37:34Z Kani 670 9423874 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Bycanistes'' |koloro = pink |dosiero = Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg |dosiero larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= [[Grizvanga bucero]], ''Bycanistes subcylindricus'' |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = '''''Bycanistes''''' |genro aŭtoritato = [[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Ferdinand Heine|Heine]], 1860 |komunejo = Bycanistes }} '''''Bycanistes''''' estas [[genro]] de mez- ĝis grandaj ĉefe [[Fruktomanĝulo|fruktomanĝantaj]] birdoj en la bucera familio [[Buceredoj]]. Ĝi troviĝas en arbaroj de [[Sub-Sahara Afriko]]. Ili ofte estis inkluditaj en la genron ''[[Ceratogymna]]'', sed nuntempe plejmulto de aŭtoritatoj konsideras ilin apartaj. Ĉiuj specioj en ĉi tiu genro havas nigra-blankan plumaron. La plumaro de ambaŭ seksoj estas simila, sed la kasko de la masklo estas pli granda ol tiu de la ino. Lastatempaj genetikaj datumoj montras, ke ''Bycanistes'' estas la [[frata taksono]] de la [[grundobuceroj]]; tiu klado disbranĉiĝis de la cetera bucera linio jam frue.<ref>Woodruff, D. S. & Srikwan, S. 2011. Molecular genetics and the conservation of hornbills in fragmented landscapes. En Poonswad, P. (eld) The Asian Hornbills: Ecology and Conservation. National Center for Genetic Engineering and Biotechnology, Bangkok, pp. 257-264.</ref> Oni supozas, ke ''Bycanistes'' estas frua afrika linio, dum la ceteraj Buceroformaj evoluis en Azio. ==Specioj== La genro enhavas la jenajn ses speciojn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Ordinara nomo !! Distribuo |- |[[File:Piping Hornbill RWD1.jpg|120px]] ||''Bycanistes fistulator''|| [[Fajfa bucero]] || Senegalo orienten ĝis Ugando kaj suden ĝis Angolo |- |[[File:Bycanistes bucinator -Lowry Park Zoo, Tampa, Florida, USA-8a.jpg|120px]] ||''Bycanistes bucinator''|| [[Trumpeta bucero]] || Burundo, Mozambiko, Bocvano, Kongo, Kenjo, Caprivi en Namibio kaj orienta Sudafriko |- |[[File:Калао-трубач.jpg|120px]] ||''Bycanistes cylindricus''|| [[Brunvanga bucero]] || Eburbordo, Ganao, Gvineo, Liberio, Sieraleono kaj Togolando |- |[[File:Bycanistes albotibialis 257849679.jpg|120px]] ||''Bycanistes albotibialis''|| [[Blankfemura bucero]] || Angolo, Benino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Niĝerio, Sudano kaj Ugando |- |[[File:Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg|120px]] ||''Bycanistes subcylindricus''|| [[Grizvanga bucero]] || de okcidenta Kenjo ĝis Eburbordo, kun izola populacio en norda Angolo |- |[[File:Silvery-cheeked Hornbill RWD2.jpg|120px]] ||''Bycanistes brevis''|| [[Arĝentvanga bucero]] || arbaroj de Orienta Afriko de Etiopio ĝis Sudafriko |- |} ==Referencoj== {{Referencoj}} * Kemp, A. C. (2001). "Family Bucerotidae (Hornbills)". pp.&nbsp;436–523 in: del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. eds. (2001). ''Handbook of the Birds of the World.'' Vol. 6. Mousebirds to Hornbills. Lynx Edicions, Barcelona. {{ISBN|84-87334-30-X}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 4o2dlfvwxvs78kdfmuprbi0gqzpobkr 0 949364 9423331 2026-07-08T12:19:48Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:bs:Special:Redirect/revision/3458957|Ruta Tannenbaum]]" 9423331 wikitext text/x-wiki '''Ruta Tannenbaum''' estas romano de la bosnia verkisto [[Milenko Ergoviĉ|Miljenko Jergović]] el [[2006|2006.]] La romano okazas en [[Zagrebo]] dum la malfacilaj tempoj antaŭ kaj ĉe la komenco de la [[Dua Mondmilito]]. La ĉefrolulo estas Ruta Tannenbaum, juna [[Judoj|juda virino]] el Zagrebo, kiu estis nur dek kvin jarojn aĝa je sia deportado al [[koncentrejo]]. La hieraŭa idolo kaj teatra stelulino, adorata de sia komunumo pro sia aktora talento, post la establado de la [[Sendependa Ŝtato Kroatio]] fariĝas nur alia malgranda, ordinara juda virino. [[Kategorio:Romanoj de 2006]] [[Kategorio:Kroatlingva literaturo]] n8pwkqoiqpwr9ad2jl44dmrovm0gybv 9423332 9423331 2026-07-08T12:21:57Z Sj1mor 12103 9423332 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} '''Ruta Tannenbaum''' estas romano de la bosnia verkisto [[Milenko Ergoviĉ]] el [[2006]]. La romano okazas en [[Zagrebo]] dum la malfacilaj tempoj antaŭ kaj ĉe la komenco de la [[Dua Mondmilito]]. La ĉefrolulo estas Ruta Tannenbaum, juna [[Judoj|juda virino]] el Zagrebo, kiu estis nur dek kvin jarojn aĝa je sia deportado al [[koncentrejo]]. La hieraŭa idolo kaj teatra stelulino, adorata de sia komunumo pro sia aktora talento, post la establado de la [[Sendependa Ŝtato Kroatio]] fariĝas nur alia malgranda, ordinara juda virino. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} {{Ĝermo|romano}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Romanoj de 2006]] [[Kategorio:Kroatlingva literaturo]] cl6pq8en931xq0tov4pji1sfsw0pfcs 9423333 9423332 2026-07-08T12:23:02Z Sj1mor 12103 9423333 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} '''Ruta Tannenbaum''' estas romano de la bosnia verkisto [[Milenko Ergoviĉ]] el [[2006]]. La romano okazas en [[Zagrebo]] dum la malfacilaj tempoj antaŭ kaj ĉe la komenco de la [[Dua Mondmilito]]. La ĉefrolulo estas Ruta Tannenbaum, juna [[Judoj|juda virino]] el Zagrebo, kiu estis nur dek kvin jarojn aĝa je sia deportado al [[koncentrejo]]. La hieraŭa idolo kaj teatra stelulino, adorata de sia komunumo pro sia aktora talento, post la establado de la [[Sendependa Ŝtato Kroatio]] fariĝas nur alia malgranda, ordinara juda virino. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == En Esperanto aperis == ''[[Ruta Tannenbaum]]'', traduko el la kroata eldono (2006) fare de [[Tomasz Chmielik|T. Chmielik]] kaj [[Josip Pleadin|J. Pleadin]], eld. Ars Libri, 2023, Lublin/ Đurđevac<ref>[https://www.goodreads.com/book/show/192817449-ruta-tannenbaum Ruta Tannenbaum ĉe Goodreads]</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [https://katalogo.uea.org/?inf=4894 Ruta Tannenbaum,] Libroservo de UEA {{Ĝermo|romano}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Romanoj de 2006]] [[Kategorio:Kroatlingva literaturo]] [[Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2023]] 8jz4c8tozgq59n4epq8ncpcd2p2ojh6 9423334 9423333 2026-07-08T12:24:12Z Sj1mor 12103 9423334 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} '''Ruta Tannenbaum''' estas romano de la bosnia verkisto [[Milenko Ergoviĉ]] el [[2006]]. La romano okazas en [[Zagrebo]] dum la malfacilaj tempoj antaŭ kaj je la komenco de la [[Dua Mondmilito]]. La ĉefrolulo estas Ruta Tannenbaum, juna [[Judoj|juda virino]] el Zagrebo, kiu estis nur dek kvin jarojn aĝa je sia deportado al [[koncentrejo]]. La hieraŭa [[idolo]] kaj teatra [[Stelulo|stelulino]], adorata de sia komunumo pro sia aktora talento, post la establado de la [[Sendependa Ŝtato Kroatio]] fariĝas nur alia malgranda, ordinara juda virino. <!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == En Esperanto aperis == ''Ruta Tannenbaum'', traduko el la kroata eldono (2006) fare de [[Tomasz Chmielik|T. Chmielik]] kaj [[Josip Pleadin|J. Pleadin]], eld. Ars Libri, 2023, Lublin/ Đurđevac<ref>[https://www.goodreads.com/book/show/192817449-ruta-tannenbaum Ruta Tannenbaum ĉe Goodreads]</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [https://katalogo.uea.org/?inf=4894 Ruta Tannenbaum,] Libroservo de UEA {{Ĝermo|romano}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Romanoj de 2006]] [[Kategorio:Kroatlingva literaturo]] [[Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2023]] dvxifzya9ky4a7u6qq8ppskt42cr6iw 9423335 9423334 2026-07-08T12:25:52Z Sj1mor 12103 9423335 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} '''Ruta Tannenbaum''' estas romano de la bosnia verkisto [[Milenko Ergoviĉ]] el [[2006]]. La romano enkondukas la leganton en la vivon kaj socion de la [[Intermilita periodo|intermilita]] [[Jugoslavio]]. La ĉefrolulino baziĝas sur reala persono, kiu pereis dum la [[Holokaŭsto]]. Tra la imagobildo de leganto ruliĝas kolora vagonaro, plena je fantaziaj historioj. Eĉ la kruela morto iom kaŝiĝas en fantaziado. Kaj el ĉiu historio teruras la homa krueleco, ĉar en la homo estas tiom da bono, „kiom da [[safrano]] en la [[kaĉo]] de [[malriĉulo]]”. Neniu historio trovos bonan finon. Kaj la malbonaŭgura fabelo antaŭvidas forpasadon de la mondo, kiu komenciĝis en la strato Gundulić. La romano okazas en [[Zagrebo]] dum la malfacilaj tempoj antaŭ kaj je la komenco de la [[Dua Mondmilito]]. La ĉefrolulo estas Ruta Tannenbaum, juna [[Judoj|juda virino]] el Zagrebo, kiu estis nur dek kvin jarojn aĝa je sia deportado al [[koncentrejo]]. La hieraŭa [[idolo]] kaj teatra [[Stelulo|stelulino]], adorata de sia komunumo pro sia aktora talento, post la establado de la [[Sendependa Ŝtato Kroatio]] fariĝas nur alia malgranda, ordinara juda virino.<!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == En Esperanto aperis == ''Ruta Tannenbaum'', traduko el la kroata eldono (2006) fare de [[Tomasz Chmielik|T. Chmielik]] kaj [[Josip Pleadin|J. Pleadin]], eld. Ars Libri, 2023, Lublin/ Đurđevac<ref>[https://www.goodreads.com/book/show/192817449-ruta-tannenbaum Ruta Tannenbaum ĉe Goodreads]</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [https://katalogo.uea.org/?inf=4894 Ruta Tannenbaum,] Libroservo de UEA {{Ĝermo|romano}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Romanoj de 2006]] [[Kategorio:Kroatlingva literaturo]] [[Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2023]] nh6t4v8l0oj8b2pdwyejodm9rki1efm 9423336 9423335 2026-07-08T12:26:29Z Sj1mor 12103 9423336 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} '''Ruta Tannenbaum''' estas romano de la bosnia verkisto [[Milenko Ergoviĉ]] el [[2006]]. La romano enkondukas la leganton en la vivon kaj socion de la [[Intermilita periodo|intermilita]] [[Jugoslavio]]. La ĉefrolulino baziĝas sur reala persono, kiu pereis dum la [[Holokaŭsto]]. Tra la imagobildo de leganto ruliĝas kolora vagonaro, plena je fantaziaj historioj. Eĉ la kruela morto iom kaŝiĝas en fantaziado. Kaj el ĉiu historio teruras la homa krueleco, ĉar en la homo estas tiom da bono, „kiom da [[safrano]] en la [[kaĉo]] de [[malriĉulo]]”. Neniu historio trovos bonan finon. Kaj la malbonaŭgura fabelo antaŭvidas forpasadon de la mondo, kiu komenciĝis en la strato Gundulić. La romano okazas en [[Zagrebo]] dum la malfacilaj tempoj antaŭ kaj je la komenco de la [[Dua Mondmilito]]. La ĉefrolulo estas Ruta Tannenbaum, juna [[Judoj|juda virino]] el Zagrebo, kiu estis nur dek kvin jarojn aĝa je sia deportado al [[koncentrejo]]. La hieraŭa [[idolo]] kaj teatra [[Stelulo|stelulino]], adorata de sia komunumo pro sia aktora talento, post la establado de la [[Sendependa Ŝtato Kroatio]] fariĝas nur alia malgranda, ordinara juda virino.<!-- == Referencoj == {{Referencoj}} --> == En Esperanto aperis == ''Ruta Tannenbaum'', traduko el la kroata eldono (2006) fare de [[Tomasz Chmielik|T. Chmielik]] kaj [[Josip Pleadin|J. Pleadin]], eld. Ars Libri, 2023, Lublin/ Đurđevac<ref>[https://www.goodreads.com/book/show/192817449-ruta-tannenbaum Ruta Tannenbaum ĉe Goodreads]</ref>. ISBN/ISSN 9788363698966/9789538182129 == Eksteraj ligiloj == * [https://katalogo.uea.org/?inf=4894 Ruta Tannenbaum,] Libroservo de UEA {{Ĝermo|romano}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Romanoj de 2006]] [[Kategorio:Kroatlingva literaturo]] [[Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 2023]] bb40xjyxgz3utwspon5za7f56hfdtt9 0 949365 9423368 2026-07-08T13:43:07Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli ''{{prononco|}}, naskiĝis {{naskiĝdato|199||}} en {{#invoke..." 9423368 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli ''{{prononco|}}, naskiĝis {{naskiĝdato|199||}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[belgaj provincoj|belga provinco]] [[pro]], do nun {{aĝo|199||}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2025]] li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li en somero 2018 partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Same tri jarojn poste li membris en la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], pro la [[kronvirusa pandemio de 2020 ŝovita ĉi tien - nun kun la ĉemiza numero "4". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 20.. lia klubo estas .. . --> [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Boyata, D}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] snabvkk2bbtlyw609bkt2qc2kxoz872 9423379 9423368 2026-07-08T14:20:58Z ThomasPusch 1869 9423379 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''Dedryck Boyata''', prononco pli-malpli {{prononco|DEdrik boJAta}}, naskiĝis {{naskiĝdato|1990|11|28}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[Brusela Ĉefurba Regiono]], do nun {{aĝo|1990|11|28}}-jara - estas eksa belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2000]] ĝis [[2022]] li estis membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li en somero 2018 partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]] kaj kun la teamo atingis la trian rangon - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Same tri jarojn poste li membris en la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], pro la [[kronvirusa pandemio de 2020 ŝovita ĉi tien - nun kun la ĉemiza numero "4". Krome li de 2009ĝis 2015 apartenis al la unua vira teamo de la klubo ''[[Manchester City]]'', de 2015 ĝis 2019 al la klubo ''Celtic FC'' de [[Glasgovo]], inter 2019 kaj 2022 al la klubo ''[[Hertha BSC]]'' de [[Berlino]] kaj de 2022 ĝis 2024 al la unua teamo de ''[[Club Brugge]]'' en [[Bruĝo]]. {| |[[dosiero:20170701 SK Rapid Wien vs Celtic FC 1424.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|en la teamo ''Celtic FC'' de [[Glasgovo]] en 2017}}]] |[[dosiero:Bel-Tun (23) 2 (cropped).jpg|eta|maldekstra|178ra|{{centre|en matĉo de la nacia teamo en 2018}}]] |} {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Boyata, D}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] b0qwwya703q7g4fu6sagumlvb00uof3 9423382 9423379 2026-07-08T14:24:06Z ThomasPusch 1869 9423382 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) inter alie en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2010]] ĝis [[2022]] }} '''Dedryck Boyata''', prononco pli-malpli {{prononco|DEdrik boJAta}}, naskiĝis {{naskiĝdato|1990|11|28}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[Brusela Ĉefurba Regiono]], do nun {{aĝo|1990|11|28}}-jara - estas eksa belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2010]] ĝis [[2022]] li estis membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li en somero 2018 partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]] kaj kun la teamo atingis la trian rangon - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Same tri jarojn poste li membris en la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], pro la [[kronvirusa pandemio de 2020 ŝovita ĉi tien - nun kun la ĉemiza numero "4". Krome li de 2009 ĝis 2015 apartenis al la unua vira teamo de la klubo ''[[Manchester City]]'', de 2015 ĝis 2019 al la klubo ''Celtic FC'' de [[Glasgovo]], inter 2019 kaj 2022 al la klubo ''[[Hertha BSC]]'' de [[Berlino]] kaj de 2022 ĝis 2024 al la unua teamo de ''[[Club Brugge]]'' en [[Bruĝo]]. {| |[[dosiero:20170701 SK Rapid Wien vs Celtic FC 1424.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|en la teamo ''Celtic FC'' de [[Glasgovo]] en 2017}}]] |[[dosiero:Bel-Tun (23) 2 (cropped).jpg|eta|maldekstra|178ra|{{centre|en matĉo de la nacia teamo en 2018}}]] |} {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Boyata, D}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] i1nkq9uk2legmeppvmkjwao117bva31 9423383 9423382 2026-07-08T14:25:10Z ThomasPusch 1869 9423383 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) inter alie en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2010]] ĝis [[2022]] }} '''Dedryck Boyata''', prononco pli-malpli {{prononco|DEdrik boJAta}}, je plena nomo ''Dedryck Anga Boyata'', naskiĝis {{naskiĝdato|1990|11|28}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[Brusela Ĉefurba Regiono]], do nun {{aĝo|1990|11|28}}-jara - estas eksa belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2010]] ĝis [[2022]] li estis membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li en somero 2018 partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]] kaj kun la teamo atingis la trian rangon - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Same tri jarojn poste li membris en la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], pro la [[kronvirusa pandemio de 2020 ŝovita ĉi tien - nun kun la ĉemiza numero "4". Krome li de 2009 ĝis 2015 apartenis al la unua vira teamo de la klubo ''[[Manchester City]]'', de 2015 ĝis 2019 al la klubo ''Celtic FC'' de [[Glasgovo]], inter 2019 kaj 2022 al la klubo ''[[Hertha BSC]]'' de [[Berlino]] kaj de 2022 ĝis 2024 al la unua teamo de ''[[Club Brugge]]'' en [[Bruĝo]]. {| |[[dosiero:20170701 SK Rapid Wien vs Celtic FC 1424.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|en la teamo ''Celtic FC'' de [[Glasgovo]] en 2017}}]] |[[dosiero:Bel-Tun (23) 2 (cropped).jpg|eta|maldekstra|178ra|{{centre|en matĉo de la nacia teamo en 2018}}]] |} {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Boyata, D}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] hykb0csjiz9j0qc0vh6y0ozpgs57uem 9423384 9423383 2026-07-08T14:25:47Z ThomasPusch 1869 9423384 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) inter alie en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2010]] ĝis [[2022]] }} '''Dedryck Boyata''', prononco pli-malpli {{prononco|DEdrik boJAta}}, je plena nomo ''Dedryck Anga Boyata'', naskiĝis {{naskiĝdato|1990|11|28}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[Brusela Ĉefurba Regiono]], do nun {{aĝo|1990|11|28}}-jara - estas eksa belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2010]] ĝis [[2022]] li estis membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li en somero 2018 partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]] kaj kun la teamo atingis la trian rangon - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Same tri jarojn poste li membris en la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], pro la [[kronvirusa pandemio]] de 2020 ŝovita al tiu jaro - nun kun la ĉemiza numero "4". Krome li de 2009 ĝis 2015 apartenis al la unua vira teamo de la klubo ''[[Manchester City]]'', de 2015 ĝis 2019 al la klubo ''Celtic FC'' de [[Glasgovo]], inter 2019 kaj 2022 al la klubo ''[[Hertha BSC]]'' de [[Berlino]] kaj de 2022 ĝis 2024 al la unua teamo de ''[[Club Brugge]]'' en [[Bruĝo]]. {| |[[dosiero:20170701 SK Rapid Wien vs Celtic FC 1424.jpg|eta|maldekstra|200ra|{{centre|en la teamo ''Celtic FC'' de [[Glasgovo]] en 2017}}]] |[[dosiero:Bel-Tun (23) 2 (cropped).jpg|eta|maldekstra|178ra|{{centre|en matĉo de la nacia teamo en 2018}}]] |} {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Boyata, D}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 8befm85akwdilkelvgfbdazepd2gtv0 0 949366 9423369 2026-07-08T13:43:46Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli ''{{prononco|}}, naskiĝis {{naskiĝdato|199||}} en {{#invoke..." 9423369 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli ''{{prononco|}}, naskiĝis {{naskiĝdato|199||}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[belgaj provincoj|belga provinco]] [[pro]], do nun {{aĝo|199||}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2025]] li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li en somero 2018 partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "22". Same tri jarojn poste li membris en la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], pro la [[kronvirusa pandemio de 2020 ŝovita ĉi tien - denove kun la ĉemiza numero "22". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 20.. lia klubo estas .. . --> [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Chadli, N}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] p1c8wp6qk267uy66d98jg7tpvcxxb1q 9423371 9423369 2026-07-08T13:59:40Z ThomasPusch 1869 9423371 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli {{prononco|NAser ŜADli}}, naskiĝis {{naskiĝdato|1989|8|2}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la samnoma [[belgaj provincoj|belga]] [[provinco Lieĝo]], do nun {{aĝo|1989|8|2}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2011]] ĝis [[2021]] li estis membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kiam la antaŭan jaron 2010 li jam kunkonkuris en la [[maroka nacia teamo de futbalo]], ĉar lia patro estas maroka kaj li sekve havas ambaŭ naciecojn. Inter alie li en somero 2018 partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "22". Same tri jarojn poste li membris en la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], pro la [[kronvirusa pandemio]] de 2020 ŝovita ĉi tien - denove kun la ĉemiza numero "22". Krome en sia longa profesia futbalista kariero, kiun li finis post la jaro 2025, li membris en la unuaj viraj teamoj de la kluboj AGOVV [[Apeldoorn]] en 2007-2010, [[FC Twente]] 2010–2013, [[Tottenham Hotspur]] 2013–2016, [[West Bromwich Albion]] 2016–2018, AS [[Monaco]] en 2018–2020, [[İstanbul]] Başakşehir FK 2020-2023, KVC [[Westerlo]] 2023-2024 kaj Standard [[Liège]] en 2025. <!-- [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Chadli, N}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] f7e5n56u62vaxq00d0w36fhq1k9q6m0 9423373 9423371 2026-07-08T14:01:31Z ThomasPusch 1869 9423373 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli {{prononco|NAser ŜADli}}, naskiĝis {{naskiĝdato|1989|8|2}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la samnoma [[belgaj provincoj|belga]] [[provinco Lieĝo]], do nun {{aĝo|1989|8|2}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2011]] ĝis [[2021]] li estis membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kiam la antaŭan jaron 2010 li jam kunkonkuris en la [[maroka nacia teamo de futbalo]], ĉar lia patro estas maroka kaj li sekve havas ambaŭ naciecojn. Inter alie li en somero 2018 partoprenis kadre de la belga nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], kaj tri jarojn poste same membris en la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], pro la [[kronvirusa pandemio]] de 2020 ŝovita al tiu jaro - en ĉiuj naciaj matĉoj li rekoneblis per la ĉemiza numero "22". Krome en sia longa profesia futbalista kariero, kiun li finis post la jaro 2025, li membris en la unuaj viraj teamoj de la kluboj AGOVV [[Apeldoorn]] en 2007-2010, [[FC Twente]] 2010–2013, [[Tottenham Hotspur]] 2013–2016, [[West Bromwich Albion]] 2016–2018, AS [[Monaco]] en 2018–2020, [[İstanbul]] Başakşehir FK 2020-2023, KVC [[Westerlo]] 2023-2024 kaj Standard [[Liège]] en 2025. <!-- [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Chadli, N}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] iiitaaz6xggsqvwpbcz781oyt8wnvpc 9423375 9423373 2026-07-08T14:05:11Z ThomasPusch 1869 9423375 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli {{prononco|NAser ŜADli}}, naskiĝis {{naskiĝdato|1989|8|2}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la samnoma [[belgaj provincoj|belga]] [[provinco Lieĝo]], ĉefurbo de [[Valonio]], do nun {{aĝo|1989|8|2}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2011]] ĝis [[2021]] li estis membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kiam la antaŭan jaron 2010 li jam kunkonkuris en la [[maroka nacia teamo de futbalo]], ĉar lia patro estas maroka kaj li sekve havas ambaŭ naciecojn. Inter alie li en somero 2018 partoprenis kadre de la belga nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], kaj tri jarojn poste same membris en la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], pro la [[kronvirusa pandemio]] de 2020 ŝovita al tiu jaro - en ĉiuj naciaj matĉoj li rekoneblis per la ĉemiza numero "22". Krome en sia longa profesia futbalista kariero, kiun li finis post la jaro 2025, li membris en la unuaj viraj teamoj de la kluboj AGOVV [[Apeldoorn]] en 2007-2010, [[FC Twente]] 2010–2013, [[Tottenham Hotspur]] 2013–2016, [[West Bromwich Albion]] 2016–2018, AS [[Monaco]] en 2018–2020, [[İstanbul]] Başakşehir FK 2020-2023, KVC [[Westerlo]] 2023-2024 kaj Standard [[Liège]] en 2025. [[dosiero:Nacer Chadli2013.jpg|eta|maldekstra|240ra|{{centre|jen ludante por [[Tottenham Hotspur]] en 2013}}]] {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Chadli, N}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 0cc8icsod9rlprs2jbj5qfoyaz66e2h 9423381 9423375 2026-07-08T14:24:00Z ThomasPusch 1869 9423381 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli {{prononco|NAser ŜADli}}, naskiĝis {{naskiĝdato|1989|8|2}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la samnoma [[belgaj provincoj|belga]] [[provinco Lieĝo]], ĉefurbo de [[Valonio]], do nun {{aĝo|1989|8|2}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2011]] ĝis [[2021]] li estis membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kiam la antaŭan jaron 2010 li jam kunkonkuris en la [[maroka nacia teamo de futbalo]], ĉar lia patro estas maroka kaj li sekve havas ambaŭ naciecojn. Inter alie li en somero 2018 partoprenis kadre de la belga nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], kun la teamo tie atingis la trian rangon, kaj tri jarojn poste same membris en la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], pro la [[kronvirusa pandemio]] de 2020 ŝovita al tiu jaro - en ĉiuj naciaj matĉoj li rekoneblis per la ĉemiza numero "22". Krome en sia longa profesia futbalista kariero, kiun li finis post la jaro 2025, li membris en la unuaj viraj teamoj de la kluboj AGOVV [[Apeldoorn]] en 2007-2010, [[FC Twente]] 2010–2013, [[Tottenham Hotspur]] 2013–2016, [[West Bromwich Albion]] 2016–2018, AS [[Monaco]] en 2018–2020, [[İstanbul]] Başakşehir FK 2020-2023, KVC [[Westerlo]] 2023-2024 kaj Standard [[Liège]] en 2025. [[dosiero:Nacer Chadli2013.jpg|eta|maldekstra|240ra|{{centre|jen ludante por [[Tottenham Hotspur]] en 2013}}]] {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Chadli, N}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] cicnkweqp602gickqjh6tk037leh3mk 9423386 9423381 2026-07-08T14:27:43Z ThomasPusch 1869 9423386 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[franca nacia teamo de futbalo|franca nacia teamo]] ekde [[2025]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli {{prononco|NAser ŜADli}}, naskiĝis {{naskiĝdato|1989|8|2}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la samnoma [[belgaj provincoj|belga]] [[provinco Lieĝo]], ĉefurbo de [[Valonio]], do nun {{aĝo|1989|8|2}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2011]] ĝis [[2021]] li estis membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]], post kiam la antaŭan jaron 2010 li jam kunkonkuris en la [[maroka nacia teamo de futbalo]], ĉar lia patro estas maroka kaj li sekve havas ambaŭ naciecojn. Inter alie li en somero 2018 partoprenis kadre de la belga nacia teamo en la [[Futbala Mondpokalo 2018]] en [[Rusio]], kun la teamo tie atingis la trian rangon, kaj tri jarojn poste same membris en la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021]], pro la [[kronvirusa pandemio]] de 2020 ŝovita al tiu jaro - en ĉiuj naciaj matĉoj li rekoneblis per la ĉemiza numero "22". Krome en sia longa profesia futbalista kariero, kiun li finis post la jaro 2025, li membris en la unuaj viraj teamoj de la kluboj AGOVV [[Apeldoorn]] en 2007-2010, [[FC Twente]] 2010–2013, [[Tottenham Hotspur]] 2013–2016, [[West Bromwich Albion]] 2016–2018, AS [[Monaco]] en 2018–2020, [[İstanbul]] Başakşehir FK 2020-2023, KVC [[Westerlo]] 2023-2024 kaj Standard [[Liège]] en 2025. [[dosiero:Nacer Chadli2013.jpg|eta|maldekstra|240ra|{{centre|jen ludante por [[Tottenham Hotspur]] en 2013}}]] {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2018}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2021}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Chadli, N}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Marokaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] pkcyw34vjyka6mfp66wqz2cw2xpm5jl 0 949367 9423391 2026-07-08T14:35:27Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli ''{{prononco|}}, naskiĝis {{naskiĝdato|199||}} en {{#invoke:W..." 9423391 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli ''{{prononco|}}, naskiĝis {{naskiĝdato|199||}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[belgaj provincoj|belga provinco]] [[pro]], do nun {{aĝo|199||}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "25" - kaj du jarojn pli poste en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]] - nun rekonebla per la ĉemiza numero "5". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 20.. lia klubo estas .. . --> [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|De Cuyper, M}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 8gji6wtmyqzts268din35lom3vq21ow 9423399 9423391 2026-07-08T14:38:40Z ThomasPusch 1869 9423399 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli {{prononco|maKSIM de KØJpr}}, naskiĝis {{naskiĝdato|199||}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[belgaj provincoj|belga provinco]] [[pro]], do nun {{aĝo|199||}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "25" - kaj du jarojn pli poste en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]] - nun rekonebla per la ĉemiza numero "5". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 20.. lia klubo estas .. . --> [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|De Cuyper, M}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 8y500ccgzkyjmbu6v8cdzrpmu5tegsk 9423404 9423399 2026-07-08T14:42:13Z ThomasPusch 1869 9423404 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2024]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli {{prononco|maKSIM de KØJpr}}, naskiĝis {{naskiĝdato|2000|12|22}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[belgaj provincoj|belga provinco]] [[Okcidenta Flandrio]], do nun {{aĝo|2000|12|22}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2024]] li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "25" - kaj du jarojn pli poste en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]] - nun rekonebla per la ĉemiza numero "5". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 2025 lia klubo estas Brighton & Hove Albion . --> Antaŭe li kvin jarojn apartenis al la teamo de ''[[Club Brugge]]''. <!-- [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|De Cuyper, M}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] avmvgxfsrvgdyerghvpyc88luajqim1 9423407 9423404 2026-07-08T14:44:22Z ThomasPusch 1869 9423407 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2024]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli {{prononco|maKSIM de KØJpr}}, je plena nomo ''Maxim Peter M. De Cuyper'', naskiĝis {{naskiĝdato|2000|12|22}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[belgaj provincoj|belga provinco]] [[Okcidenta Flandrio]], do nun {{aĝo|2000|12|22}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2024]] li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "25" - kaj du jarojn pli poste en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]] - nun rekonebla per la ĉemiza numero "5". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 2025 lia klubo estas Brighton & Hove Albion . --> Antaŭe li kvin jarojn apartenis al la teamo de ''[[Club Brugge]]''. <!-- [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|De Cuyper, M}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] dblmx1hfwh70cf143nj05ybaeu2obym 0 949368 9423393 2026-07-08T14:35:54Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli ''{{prononco|}}, naskiĝis {{naskiĝdato|199||}} en {{#invoke:W..." 9423393 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''{{paĝonomo}}''', prononco pli-malpli ''{{prononco|}}, naskiĝis {{naskiĝdato|199||}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[belgaj provincoj|belga provinco]] [[pro]], do nun {{aĝo|199||}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] kaj du jarojn pli poste en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 20.. lia klubo estas .. . --> [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Lukebakio, D}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 80dw4uk5xmmc9mffj5qugkaefelo9cx 9423395 9423393 2026-07-08T14:36:37Z ThomasPusch 1869 9423395 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''{{paĝonomo}}''', naskiĝis {{naskiĝdato|199||}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[belgaj provincoj|belga provinco]] [[pro]], do nun {{aĝo|199||}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] kaj du jarojn pli poste en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 20.. lia klubo estas .. . [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Lukebakio, D}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] jdqyg5727p6zuvekvs7gu7zr1lqjw2k 9423410 9423395 2026-07-08T14:45:33Z ThomasPusch 1869 9423410 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''{{paĝonomo}}''', naskiĝis {{naskiĝdato|1997|9|24}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[belgaj provincoj|belga provinco]] [[Flandra Brabanto]], do nun {{aĝo|1997|9|24}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2023]] li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] kaj du jarojn pli poste en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 20.. lia klubo estas .. . [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Lukebakio, D}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] kdazmkvghjna1b6dfg9eeu41zs9dp5v 9423411 9423410 2026-07-08T14:46:45Z ThomasPusch 1869 9423411 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2020]] }} '''{{paĝonomo}}''', naskiĝis {{naskiĝdato|1997|9|24}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[belgaj provincoj|belga provinco]] [[Flandra Brabanto]], do nun {{aĝo|1997|9|24}}-jara - estas belga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2020]] li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] kaj du jarojn pli poste en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 2025 lia klubo estas SL Benfica. [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Lukebakio, D}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] fa3gk46up0hoku0fzsxm17dl3cpoe72 9423413 9423411 2026-07-08T14:49:36Z ThomasPusch 1869 9423413 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2020]] }} '''Dodi Lukébakio''', je plena nomo ''Dodi Lukébakio Ngandoli'', naskiĝis {{naskiĝdato|1997|9|24}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[belgaj provincoj|belga provinco]] [[Flandra Brabanto]], do nun {{aĝo|1997|9|24}}-jara - estas belga-konga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2020]] li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] kaj du jarojn pli poste en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 2025 lia klubo estas SL Benfica. [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Lukebakio, D}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 1jhipqvc04x5v7thzlr6ev8fr1mv3hq 9423414 9423413 2026-07-08T14:50:34Z ThomasPusch 1869 bildo aldonata 9423414 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * unua vira teamo de la futbalklubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}} kaj en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] ekde [[2020]] }} [[dosiero:Dodi Lukebakio 2021.jpg|eta|maldekstra|180ra|{{centre|en 2021}}]] '''Dodi Lukébakio''', je plena nomo ''Dodi Lukébakio Ngandoli'', naskiĝis {{naskiĝdato|1997|9|24}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[belgaj provincoj|belga provinco]] [[Flandra Brabanto]], do nun {{aĝo|1997|9|24}}-jara - estas belga-konga profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}. Ekde la jaro [[2020]] li estas membro de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. Inter alie li partoprenis kadre de la nacia teamo en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]] kaj du jarojn pli poste en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] en [[Nordameriko]] - en la matĉoj tiam li rekoneblis per la ĉemiza numero "20". Krome li ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P54|qualifier=P580}} apartenas al la unua vira teamo de la klubo {{#invoke:Wikidata|claim|P54|parameter=link}}.<!-- por vikidatumoj: ekde 2025 lia klubo estas SL Benfica. --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Belga nacia teamo - Futbala Mondpokalo 2026}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Lukebakio, D}} [[Kategorio:Belgaj futbalistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Belgio]] 4cf0hzrfnavdg9pgzv52y5jl4qkqmks 0 949369 9423443 2026-07-08T16:44:56Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] de [[2016]] ĝis [[2022]] * [[portugala nacia teamo de futbalo|portugala nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''Domenico Tedesco''', prononco pli-malpli ''{{prononco|doMEniko teDESko}}, naskiĝis {{naskiĝdato|199||}} e..." 9423443 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] de [[2016]] ĝis [[2022]] * [[portugala nacia teamo de futbalo|portugala nacia teamo]] ekde [[2023]] }} '''Domenico Tedesco''', prononco pli-malpli ''{{prononco|doMEniko teDESko}}, naskiĝis {{naskiĝdato|199||}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, do nun {{aĝo|199||}}-jara - estas itala eksa profesia futbalisto en la pozicio de {{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}} kaj nuna futbala trejnisto. Ekde la jaro [[2023]] li estis la trejnisto de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. En tiu tempo li gvidis la nacian teamon en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]]. Li estis posteulo de la kataluno [[Roberto Martínez]], kiu inter la jaroj [[2016]] kaj [[2022]] estis la ĉeftrejnisto de la belga teamo, ankaŭ gvidante la teamon en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022]], kaj post tio ekde 2023 estas la ĉeftrejnisto de la vira [[portugala nacia teamo de futbalo]]. Posteulo de Domenico Tedesco kiel belga nacia trejnisto iĝis [[Rudi Garcia]]. <!-- [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] [[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Italio]] i0pvahqrk08893e6w2rqh5sqch4qh39 9423444 9423443 2026-07-08T16:49:19Z ThomasPusch 1869 9423444 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbalisto]] ({{#invoke:Wikidata|claim|P413|parameter=link}}) en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] de [[2023]] ĝis [[2025]] }} '''Domenico Tedesco''', prononco pli-malpli {{prononco|doMEniko teDESko}}, naskiĝis {{naskiĝdato|1985|9|12}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kalabrio]] de suda [[Italio]], do nun {{aĝo|1985|9|12}}-jara - estas itala eksa profesia futbalisto kaj nuna futbala trejnisto. Ekde la jaro [[2023]] li estis la trejnisto de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. En tiu tempo li gvidis la nacian teamon en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]]. Li estis posteulo de la kataluno [[Roberto Martínez]], kiu inter la jaroj [[2016]] kaj [[2022]] estis la ĉeftrejnisto de la belga teamo, ankaŭ gvidante la teamon en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022]], kaj post tio ekde 2023 estas la ĉeftrejnisto de la vira [[portugala nacia teamo de futbalo]]. Posteulo de Domenico Tedesco kiel belga nacia trejnisto iĝis [[Rudi Garcia]]. <!-- [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Tedesco, D}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] [[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Italio]] sv292eruf5hyzx2rhin5a6tlcgeygtu 9423447 9423444 2026-07-08T16:49:58Z ThomasPusch 1869 9423447 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbala trejnisto]] inter alie en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] de [[2023]] ĝis [[2025]] }} '''Domenico Tedesco''', prononco pli-malpli {{prononco|doMEniko teDESko}}, naskiĝis {{naskiĝdato|1985|9|12}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kalabrio]] de suda [[Italio]], do nun {{aĝo|1985|9|12}}-jara - estas itala eksa profesia futbalisto kaj nuna futbala trejnisto. Ekde la jaro [[2023]] li estis la trejnisto de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. En tiu tempo li gvidis la nacian teamon en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]]. Li estis posteulo de la kataluno [[Roberto Martínez]], kiu inter la jaroj [[2016]] kaj [[2022]] estis la ĉeftrejnisto de la belga teamo, ankaŭ gvidante la teamon en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022]], kaj post tio ekde 2023 estas la ĉeftrejnisto de la vira [[portugala nacia teamo de futbalo]]. Posteulo de Domenico Tedesco kiel belga nacia trejnisto iĝis [[Rudi Garcia]]. <!-- [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Tedesco, D}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] [[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Italio]] g091a9c0rpg92d2chc443js62ax41jv 9423456 9423447 2026-07-08T16:52:13Z ThomasPusch 1869 9423456 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbala trejnisto]] inter alie en la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] de [[2023]] ĝis [[2025]] }} '''Domenico Tedesco''', prononco pli-malpli {{prononco|doMEniko teDESko}}, naskiĝis {{naskiĝdato|1985|9|12}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kalabrio]] de suda [[Italio]], do nun {{aĝo|1985|9|12}}-jara - estas itala eksa profesia futbalisto kaj nuna futbala trejnisto. Ekde la jaro [[2023]] li estis la trejnisto de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. En tiu tempo li gvidis la nacian teamon en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]]. Li estis posteulo de la kataluno [[Roberto Martínez]], kiu inter la jaroj [[2016]] kaj [[2022]] estis la ĉeftrejnisto de la belga teamo, ankaŭ gvidante la teamon en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022]], kaj post tio ekde 2023 estas la ĉeftrejnisto de la vira [[portugala nacia teamo de futbalo]]. Posteulo de Domenico Tedesco kiel belga nacia trejnisto iĝis [[Rudi Garcia]]. [[dosiero:2018-08-17 1. FC Schweinfurt 05 vs. FC Schalke 04 (DFB-Pokal) by Sandro Halank–635.jpg|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en aŭgusto 2018 kiel trejnisto de la germana klubo [[Schalke 04]]}}]] <!-- [[dosiero:plia bildo?|eta|maldekstra|240ra|{{centre|en 20 ..}}]] --> {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{ĝermo|futbalo}} {{Vivtempo|Tedesco, D}} [[Kategorio:Italaj futbalistoj]] [[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Italio]] amxzplrm9newmomi1e6k49s2n26sz88 9423573 9423456 2026-07-08T17:47:15Z ThomasPusch 1869 9423573 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kalabrio]], suda [[Italio]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbala trejnisto]] inter alie de la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] de [[2023]] ĝis [[2025]] - Pri pli da teamoj vidu tekste }} [[dosiero:2018-08-17 1. FC Schweinfurt 05 vs. FC Schalke 04 (DFB-Pokal) by Sandro Halank–635.jpg|eta|dekstra|240ra|{{centre|kiel trejnisto de la klubo [[Schalke 04]] en aŭgusto 2018}}]] '''Domenico Tedesco''', prononco pli-malpli {{prononco|doMEniko teDESko}}, naskiĝis {{naskiĝdato|1985|9|12}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}} en la [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kalabrio]] de suda [[Italio]], do nun {{aĝo|1985|9|12}}-jara - estas futbala trejnisto. De [[2023]] ĝis [[2025]] li estis la trejnisto de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. En tiu tempo li gvidis la nacian teamon en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]]. Li estis posteulo de la kataluno [[Roberto Martínez]], inter la jaroj [[2016]] kaj [[2022]] ĉeftrejnisto de la belga teamo, gvidante la teamon en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022]], kiu post tio ekde 2023 estas la ĉeftrejnisto de la vira [[portugala nacia teamo de futbalo]]. Posteulo de Domenico Tedesco kiel belga nacia trejnisto iĝis [[Rudi Garcia]]. == Junaĝo == Kiam Tedesco estis dujara, lia familio elmigris el la itala [[provinco Cosenza]] al [[Germanio]] kaj ekloĝis en la [[distrikto Esslingen]] de [[Baden-Virtembergo]]. Tedesco kaj lia pli juna frato poste akiris germanan civitanecon aldone al sia itala civitaneco. Kiel lernejano, Tedesco kompletigis staĝon en la sporta sekcio de la regiona gazeto ''Esslinger'' Zeitung, kie lia patro laboris kiel presisto. Post kompletigo de metia trejnado kiel negocisto, Tedesco akiris bakalaŭran diplomon pri industria inĝenierarto kaj magistran diplomon pri noviga administrado. Li kompletigis la trejnadan kurson de la [[Germana Futbala Asocio]] por futbalaj trejnistoj ĉe la Akademio "[[Hennes Weisweiler]]" en printempo 2016, diplomiĝante kiel la plej bona en sia klaso kun perfekta noto 1.0. En sia libera tempo, Tedesco multajn jarojn ludis futbalon en lokaj futbalaj kluboj. Stacioj kiel futbala trejnisto estas: :ĝis 2008 ASV [[Aichwald]]: trejnisto de infanaj teamoj :2008–2013 [[VfB Stuttgart]]: kuntrejnisto de la junulaj teamoj :2013–2015 VfB Stuttgart: trejnisto de la teamo de sub-17-jaruloj :2015–2016 [[TSG 1899 Hoffenheim]]: trejnisto de la junulaj teamoj :2016–2017 TSG 1899 Hoffenheim: trejnisto de la teamo de sub-19-jaruloj :2017 FC Erzgebirge [[Aue (Saksio)|Aue]] :2017–2019 FC [[Schalke 04]] :2019–2021 [[Spartak Moskvo]] :2021–2022 [[RB Leipzig]] :2023–2025 {{BelgioFB}} (vidu supre) :2025–2026 Fenerbahçe [[Istanbul]] :ekde 2026 [[Bolonjo FC 1909]] {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Vivtempo|Tedesco, D}} [[Kategorio:Germanaj futbaltrejnistoj]] [[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Italio]] 6nu34iq2fz8su5irjx57pvtv7y2otjc 9423574 9423573 2026-07-08T17:50:49Z ThomasPusch 1869 9423574 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kalabrio]], suda [[Italio]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbala trejnisto]] inter alie de la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] de [[2023]] ĝis [[2025]] - Pri pli da teamoj vidu tekste }} [[dosiero:2018-08-17 1. FC Schweinfurt 05 vs. FC Schalke 04 (DFB-Pokal) by Sandro Halank–635.jpg|eta|dekstra|240ra|{{centre|kiel trejnisto de la klubo [[Schalke 04]] en aŭgusto 2018}}]] '''Domenico Tedesco''', prononco pli-malpli {{prononco|doMEniko teDESko}}, estas futbala trejnisto. Li naskiĝis {{naskiĝdato|1985|9|12}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kalabrio]] de suda [[Italio]], do nun estas {{aĝo|1985|9|12}}-jara. De [[2023]] ĝis [[2025]] li estis la trejnisto de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. En tiu tempo li gvidis la nacian teamon en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]]. Li estis posteulo de la kataluno [[Roberto Martínez]], inter la jaroj [[2016]] kaj [[2022]] ĉeftrejnisto de la belga teamo, gvidante la teamon en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022]], kaj post tio ekde 2023 la ĉeftrejnisto de la vira [[portugala nacia teamo de futbalo|portugala nacia teamo]]. Posteulo de Domenico Tedesco kiel belga nacia trejnisto iĝis [[Rudi Garcia]]. == Junaĝo == Kiam Domenico Tedesco estis dujara, lia familio elmigris el la itala [[provinco Cosenza]] al [[Germanio]] kaj ekloĝis en la [[distrikto Esslingen]] de [[Baden-Virtembergo]]. Tedesco kaj lia pli juna frato poste akiris germanan civitanecon aldone al sia itala civitaneco. Kiel lernejano, Tedesco kompletigis staĝon en la sporta sekcio de la regiona gazeto ''Esslinger Zeitung'', kie la patro laboris kiel presisto. Post kompletigo de metia trejnado kiel negocisto, Tedesco akiris bakalaŭran diplomon pri industria inĝenierarto kaj magistran diplomon pri noviga administrado. Li kompletigis la trejnadan kurson de la [[Germana Futbala Asocio]] por futbalaj trejnistoj ĉe la Akademio "[[Hennes Weisweiler]]" en printempo 2016, diplomiĝante kiel la plej bona en sia klaso kun perfekta noto 1.0. En sia libera tempo, Tedesco multajn jarojn ludis futbalon en lokaj futbalaj kluboj. Stacioj kiel futbala trejnisto estas: :ĝis 2008 ASV [[Aichwald]]: trejnisto de infanaj teamoj :2008–2013 [[VfB Stuttgart]]: kuntrejnisto de la junulaj teamoj :2013–2015 VfB Stuttgart: trejnisto de la teamo de sub-17-jaruloj :2015–2016 [[TSG 1899 Hoffenheim]]: trejnisto de la junulaj teamoj :2016–2017 TSG 1899 Hoffenheim: trejnisto de la teamo de sub-19-jaruloj :2017 FC Erzgebirge [[Aue (Saksio)|Aue]] :2017–2019 FC [[Schalke 04]] :2019–2021 [[Spartak Moskvo]] :2021–2022 [[RB Leipzig]] :2023–2025 {{BelgioFB}} (vidu supre) :2025–2026 Fenerbahçe [[Istanbul]] :ekde 2026 [[Bolonjo FC 1909]] {{projektoj}} {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Vivtempo|Tedesco, D}} [[Kategorio:Germanaj futbaltrejnistoj]] [[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Italio]] ip8q0ps6429qk7tdc3t622w7c2q1duc 9423577 9423574 2026-07-08T17:51:45Z ThomasPusch 1869 9423577 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo | loko de naskiĝo = {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kalabrio]], suda [[Italio]] | profesio = [[dosiero:soccer ball.svg|12ra]] [[futbala trejnisto]] inter alie de la * [[belga nacia teamo de futbalo|belga nacia teamo]] de [[2023]] ĝis [[2025]] - Pri pli da teamoj vidu tekste }} [[dosiero:2018-08-17 1. FC Schweinfurt 05 vs. FC Schalke 04 (DFB-Pokal) by Sandro Halank–635.jpg|eta|dekstra|270ra|{{centre|kiel trejnisto de la klubo [[Schalke 04]] en aŭgusto 2018}}]] '''Domenico Tedesco''', prononco pli-malpli {{prononco|doMEniko teDESko}}, estas futbala trejnisto. Li naskiĝis {{naskiĝdato|1985|9|12}} en {{#invoke:Wikidata|claim|P19|parameter=link}}, [[Regionoj kaj provincoj de Italio|regiono]] [[Kalabrio]] de suda [[Italio]], do nun estas {{aĝo|1985|9|12}}-jara. De [[2023]] ĝis [[2025]] li estis la trejnisto de la vira [[belga nacia teamo de futbalo]]. En tiu tempo li gvidis la nacian teamon en la [[Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024]] en [[Germanio]]. Li estis posteulo de la kataluno [[Roberto Martínez]], inter la jaroj [[2016]] kaj [[2022]] ĉeftrejnisto de la belga teamo, gvidante la teamon en la matĉoj pri la [[Futbala Mondpokalo 2018]] kaj [[Futbala Mondpokalo 2022]], kaj post tio ekde 2023 la ĉeftrejnisto de la vira [[portugala nacia teamo de futbalo|portugala nacia teamo]]. Posteulo de Domenico Tedesco kiel belga nacia trejnisto iĝis [[Rudi Garcia]]. == Junaĝo == Kiam Domenico Tedesco estis dujara, lia familio elmigris el la itala [[provinco Cosenza]] al [[Germanio]] kaj ekloĝis en la [[distrikto Esslingen]] de [[Baden-Virtembergo]]. Tedesco kaj lia pli juna frato poste akiris germanan civitanecon aldone al sia itala civitaneco. Kiel lernejano, Tedesco kompletigis staĝon en la sporta sekcio de la regiona gazeto ''Esslinger Zeitung'', kie la patro laboris kiel presisto. Post kompletigo de metia trejnado kiel negocisto, Tedesco akiris bakalaŭran diplomon pri industria inĝenierarto kaj magistran diplomon pri noviga administrado. Li kompletigis la trejnadan kurson de la [[Germana Futbala Asocio]] por futbalaj trejnistoj ĉe la Akademio "[[Hennes Weisweiler]]" en printempo 2016, diplomiĝante kiel la plej bona en sia klaso kun perfekta noto 1.0. En sia libera tempo, Tedesco multajn jarojn ludis futbalon en lokaj futbalaj kluboj. Stacioj kiel futbala trejnisto estas: :ĝis 2008 ASV [[Aichwald]]: trejnisto de infanaj teamoj :2008–2013 [[VfB Stuttgart]]: kuntrejnisto de la junulaj teamoj :2013–2015 VfB Stuttgart: trejnisto de la teamo de sub-17-jaruloj :2015–2016 [[TSG 1899 Hoffenheim]]: trejnisto de la junulaj teamoj :2016–2017 TSG 1899 Hoffenheim: trejnisto de la teamo de sub-19-jaruloj :2017 FC Erzgebirge [[Aue (Saksio)|Aue]] :2017–2019 FC [[Schalke 04]] :2019–2021 [[Spartak Moskvo]] :2021–2022 [[RB Leipzig]] {{projektoj}} :2023–2025 {{BelgioFB}} (vidu supre) :2025–2026 Fenerbahçe [[Istanbul]] :ekde 2026 [[Bolonjo FC 1909]] {{Belga nacia teamo - Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2024}} {{Vivtempo|Tedesco, D}} [[Kategorio:Germanaj futbaltrejnistoj]] [[Kategorio:Italaj futbaltrejnistoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Italio]] 8hwd73g6mnuymwl4qhpzu2chr47cchy 0 949370 9423464 2026-07-08T17:00:07Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Fajfa bucero |koloro = pink |dosiero = Piping hornbill inflight, crop.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Kun palmonukso beke, ĉe Natura Parko LUFASI, [[Lagoso]], [[Niĝerio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Fajfa bucero'''..." 9423464 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Fajfa bucero |koloro = pink |dosiero = Piping hornbill inflight, crop.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Kun palmonukso beke, ĉe Natura Parko LUFASI, [[Lagoso]], [[Niĝerio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Fajfa bucero''' ''B. fistulator'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes fistulator'' |volume=2018 |article-number=e.T22725962A132234122 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22725962A132234122.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes fistulator'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1850) |vikispecio = Bycanistes fistulator |komunejo = Bycanistes fistulator |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = }} La '''Fajfa bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] el la [[specio (biologio)|klaso]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĉi tiu nigrablanka specio troviĝas en humidaj arbaroj kaj duarangaj arbaroj en Centra kaj Okcidenta Afriko, etendiĝante de Senegalo orienten laŭ la marbordaj areoj de la [[Golfo de Gvineo]] ĝis Ugando kaj suden tra norda duono de Kongo ĝis plej norda Angolo. Kun longo de ĉirkaŭ 50 cm, ĝi estas la plej malgranda membro de la genro ''Bycanistes''. Dumfluge oni povas vidi evidente la kontraston inter nigraj partoj (kapo, kolareo, ŝultroj, kaj unuarangaj flugilplumoj), pli nigrogrizaj (ventro (ankaŭ blanka), flugikovriloj kaj centraj vostoplumoj) kontraŭ blankaj (duarangaj, triarangaj kaj eksteraj vostoplumoj). Ankaŭ la supraj partoj estas nigraj. La nigra koloro povas montri malhelverdajn ĝis violajn irizecojn. La beko estas larĝega kaj fortika kiel ĉe aliaj buceroj, sed sen kornokresto. La supra maksilo estas tre larĝa baze kaj subenkurba pinte. La malsupra [[makzelo]] estas segildenta kaj montras klinajn sulketojn. La voĉo estas ascenda ridego. ==Bildaro== {{Gallery |Image:Bycanistes fistulator -Guinate Tropical Park, Lanzarote, Canary Islands, Spain-8.jpg|Ĉe Tropika Parko Guinate, [[Lanzarote]], Kanarioj, Hispanio |Image:Piping Hornbill RWD1.jpg|Ĉe Birdoj de Eden birdaro, Sudafriko }} ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.xeno-canto.org/species/bycanistes-fistulator sonregistrado], xeno-canto {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 8orhx8dm0rood9vkgrxmsherfxysofl 9423468 9423464 2026-07-08T17:01:33Z Kani 670 9423468 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Fajfa bucero |koloro = pink |dosiero = Piping hornbill inflight, crop.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Kun palmonukso beke, ĉe Natura Parko LUFASI, [[Lagoso]], [[Niĝerio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Fajfa bucero''' ''B. fistulator'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes fistulator'' |volume=2018 |article-number=e.T22725962A132234122 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22725962A132234122.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes fistulator'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1850) |vikispecio = Bycanistes fistulator |komunejo = Bycanistes fistulator |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = }} La '''Fajfa bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] el la [[specio (biologio)|klaso]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĉi tiu nigrablanka specio troviĝas en humidaj arbaroj kaj duarangaj arbaroj en Centra kaj Okcidenta Afriko, etendiĝante de Senegalo orienten laŭ la marbordaj areoj de la [[Golfo de Gvineo]] ĝis Ugando kaj suden tra norda duono de Kongo ĝis plej norda Angolo. Kun longo de ĉirkaŭ 50 cm, ĝi estas la plej malgranda membro de la genro ''Bycanistes''. Dumfluge oni povas vidi evidente la kontraston inter nigraj partoj (kapo, kolareo, ŝultroj, kaj unuarangaj flugilplumoj), pli nigrogrizaj (ventro (ankaŭ blanka), flugikovriloj kaj centraj vostoplumoj) kontraŭ blankaj (duarangaj, triarangaj kaj eksteraj vostoplumoj). Ankaŭ la supraj partoj estas nigraj. La nigra koloro povas montri malhelverdajn ĝis violajn irizecojn. La beko estas larĝega kaj fortika kiel ĉe aliaj buceroj, sed sen kornokresto. La supra maksilo estas tre larĝa baze kaj subenkurba pinte. La malsupra [[makzelo]] estas segildenta kaj montras klinajn sulketojn. La voĉo estas ascenda ridego. ==Bildaro== {{Gallery |Image:Bycanistes fistulator -Guinate Tropical Park, Lanzarote, Canary Islands, Spain-8.jpg|Ĉe Tropika Parko Guinate, [[Lanzarote]], Kanarioj, Hispanio |Image:Piping Hornbill RWD1.jpg|Ĉe Birdoj de Eden birdaro, Sudafriko }} {{-}} ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.xeno-canto.org/species/bycanistes-fistulator sonregistrado], xeno-canto {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] cmho5maa0aj7r8jonovngt2vgpxuvs9 9423475 9423468 2026-07-08T17:04:22Z Kani 670 9423475 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Fajfa bucero |koloro = pink |dosiero = Piping hornbill inflight, crop.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Kun palmonukso beke, ĉe Natura Parko LUFASI, [[Lagoso]], [[Niĝerio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Fajfa bucero''' ''B. fistulator'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes fistulator'' |volume=2018 |article-number=e.T22725962A132234122 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22725962A132234122.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes fistulator'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1850) |vikispecio = Bycanistes fistulator |komunejo = Bycanistes fistulator |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = }} La '''Fajfa bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] el la [[specio (biologio)|klaso]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĉi tiu nigrablanka specio troviĝas en humidaj arbaroj kaj duarangaj arbaroj en Centra kaj Okcidenta Afriko, etendiĝante de Senegalo orienten laŭ la marbordaj areoj de la [[Golfo de Gvineo]] ĝis Ugando kaj suden tra norda duono de Kongo ĝis plej norda Angolo. Kun longo de ĉirkaŭ 50 cm, ĝi estas la plej malgranda membro de la genro ''Bycanistes''. Dumfluge oni povas vidi evidente la kontraston inter nigraj partoj (kapo, kolareo, ŝultroj, kaj unuarangaj flugilplumoj), pli nigrogrizaj (ventro (ankaŭ blanka), flugikovriloj kaj centraj vostoplumoj) kontraŭ blankaj (duarangaj, triarangaj kaj eksteraj vostoplumoj). Ankaŭ la supraj partoj estas nigraj. La nigra koloro povas montri malhelverdajn ĝis violajn irizecojn. La beko estas larĝega kaj fortika kiel ĉe aliaj buceroj, sed sen kornokresto ĉe inoj kaj junuloj. La supra [[maksilo]] estas tre larĝa baze kaj subenkurba pinte. La malsupra [[makzelo]] estas segildenta kaj montras klinajn sulketojn. La voĉo estas ascenda ridego. ==Bildaro== {{Gallery |Image:Bycanistes fistulator -Guinate Tropical Park, Lanzarote, Canary Islands, Spain-8.jpg|Ĉe Tropika Parko Guinate, [[Lanzarote]], Kanarioj, Hispanio |Image:Piping Hornbill RWD1.jpg|Ĉe Birdoj de Eden birdaro, Sudafriko }} {{-}} ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.xeno-canto.org/species/bycanistes-fistulator sonregistrado], xeno-canto {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 9ydc2upr18nls5cg4nhx2e1fssb8x4w 9423476 9423475 2026-07-08T17:04:38Z Kani 670 9423476 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Fajfa bucero |koloro = pink |dosiero = Piping hornbill inflight, crop.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Kun palmonukso beke, <br> ĉe Natura Parko LUFASI, [[Lagoso]], [[Niĝerio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Fajfa bucero''' ''B. fistulator'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes fistulator'' |volume=2018 |article-number=e.T22725962A132234122 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22725962A132234122.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes fistulator'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1850) |vikispecio = Bycanistes fistulator |komunejo = Bycanistes fistulator |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = }} La '''Fajfa bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] el la [[specio (biologio)|klaso]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĉi tiu nigrablanka specio troviĝas en humidaj arbaroj kaj duarangaj arbaroj en Centra kaj Okcidenta Afriko, etendiĝante de Senegalo orienten laŭ la marbordaj areoj de la [[Golfo de Gvineo]] ĝis Ugando kaj suden tra norda duono de Kongo ĝis plej norda Angolo. Kun longo de ĉirkaŭ 50 cm, ĝi estas la plej malgranda membro de la genro ''Bycanistes''. Dumfluge oni povas vidi evidente la kontraston inter nigraj partoj (kapo, kolareo, ŝultroj, kaj unuarangaj flugilplumoj), pli nigrogrizaj (ventro (ankaŭ blanka), flugikovriloj kaj centraj vostoplumoj) kontraŭ blankaj (duarangaj, triarangaj kaj eksteraj vostoplumoj). Ankaŭ la supraj partoj estas nigraj. La nigra koloro povas montri malhelverdajn ĝis violajn irizecojn. La beko estas larĝega kaj fortika kiel ĉe aliaj buceroj, sed sen kornokresto ĉe inoj kaj junuloj. La supra [[maksilo]] estas tre larĝa baze kaj subenkurba pinte. La malsupra [[makzelo]] estas segildenta kaj montras klinajn sulketojn. La voĉo estas ascenda ridego. ==Bildaro== {{Gallery |Image:Bycanistes fistulator -Guinate Tropical Park, Lanzarote, Canary Islands, Spain-8.jpg|Ĉe Tropika Parko Guinate, [[Lanzarote]], Kanarioj, Hispanio |Image:Piping Hornbill RWD1.jpg|Ĉe Birdoj de Eden birdaro, Sudafriko }} {{-}} ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.xeno-canto.org/species/bycanistes-fistulator sonregistrado], xeno-canto {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 6aawld51jwf8nh9att652i2iuacfg73 9423484 9423476 2026-07-08T17:08:26Z Kani 670 9423484 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Fajfa bucero |koloro = pink |dosiero = Piping hornbill inflight, crop.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Kun palmonukso beke, <br> ĉe Natura Parko LUFASI, [[Lagoso]], [[Niĝerio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Fajfa bucero''' ''B. fistulator'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes fistulator'' |volume=2018 |article-number=e.T22725962A132234122 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22725962A132234122.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes fistulator'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1850) |vikispecio = Bycanistes fistulator |komunejo = Bycanistes fistulator |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = }} La '''Fajfa bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] el la [[specio (biologio)|klaso]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĉi tiu nigrablanka specio troviĝas en humidaj arbaroj kaj duarangaj arbaroj en Centra kaj Okcidenta Afriko, etendiĝante de Senegalo orienten laŭ la marbordaj areoj de la [[Golfo de Gvineo]] ĝis Ugando kaj suden tra norda duono de Kongo ĝis plej norda Angolo. Kun longo de ĉirkaŭ 50 cm, ĝi estas la plej malgranda membro de la genro ''Bycanistes''. Dumfluge oni povas vidi evidente la kontraston inter nigraj partoj (kapo, kolareo, ŝultroj, kaj unuarangaj flugilplumoj), pli nigrogrizaj (ventro (ankaŭ blanka), flugikovriloj kaj centraj vostoplumoj) kontraŭ blankaj (duarangaj, triarangaj kaj eksteraj vostoplumoj). Ankaŭ la supraj partoj estas nigraj. La nigra koloro povas montri malhelverdajn ĝis violajn irizecojn. La beko estas larĝega kaj fortika kiel ĉe aliaj buceroj, sed sen kornokresto ĉe inoj kaj junuloj. La supra [[maksilo]] estas tre larĝa baze kaj subenkurba pinte. La malsupra [[makzelo]] estas segildenta kaj montras klinajn sulketojn. La voĉo estas ascenda ridego, tre malsimila al la pli fortika trumpetaĵo de la proksima parenco [[Trumpeta bucero]]. ==Bildaro== {{Gallery |Image:Bycanistes fistulator -Guinate Tropical Park, Lanzarote, Canary Islands, Spain-8.jpg|Ĉe Tropika Parko Guinate, [[Lanzarote]], Kanarioj, Hispanio |Image:Piping Hornbill RWD1.jpg|Ĉe Birdoj de Eden birdaro, Sudafriko }} {{-}} ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.xeno-canto.org/species/bycanistes-fistulator sonregistrado], xeno-canto {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 8hdubtznpyo7rgm4p5edt3qbuaxtjdc 9423490 9423484 2026-07-08T17:10:03Z Kani 670 9423490 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Fajfa bucero |koloro = pink |dosiero = Piping hornbill inflight, crop.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Kun palmonukso beke, <br> ĉe Natura Parko LUFASI, [[Lagoso]], [[Niĝerio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Fajfa bucero''' ''B. fistulator'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes fistulator'' |volume=2018 |article-number=e.T22725962A132234122 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22725962A132234122.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes fistulator'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1850) |vikispecio = Bycanistes fistulator |komunejo = Bycanistes fistulator |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = }} La '''Fajfa bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] el la [[specio (biologio)|klaso]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĉi tiu nigrablanka specio troviĝas en humidaj arbaroj kaj duarangaj arbaroj en Centra kaj Okcidenta Afriko, etendiĝante de Senegalo orienten laŭ la marbordaj areoj de la [[Golfo de Gvineo]] ĝis Ugando kaj suden tra norda duono de Kongo ĝis plej norda Angolo. Kun longo de ĉirkaŭ 50 cm, ĝi estas la plej malgranda membro de la genro ''Bycanistes''. Dumfluge oni povas vidi evidente la kontraston inter nigraj partoj (kapo, kolareo, ŝultroj, kaj unuarangaj flugilplumoj), pli nigrogrizaj (ventro (ankaŭ blanka), flugikovriloj kaj centraj vostoplumoj) kontraŭ blankaj (duarangaj, triarangaj kaj eksteraj vostoplumoj). Ankaŭ la supraj partoj estas nigraj. La nigra koloro povas montri malhelverdajn ĝis violajn irizecojn. La beko estas larĝega kaj fortika kiel ĉe aliaj buceroj, sed sen kornokresto ĉe inoj kaj junuloj. La supra [[maksilo]] estas tre larĝa baze kaj subenkurba pinte. La malsupra [[makzelo]] estas segildenta kaj montras klinajn sulketojn. La voĉo estas ascenda ridego, tre malsimila al la pli fortika trumpetaĵo de la proksima parenco [[Trumpeta bucero]]. ==Bildaro== {{Gallery |Image:Bycanistes fistulator -Guinate Tropical Park, Lanzarote, Canary Islands, Spain-8.jpg|Ĉe Tropika Parko Guinate, [[Lanzarote]], Kanarioj, Hispanio |Image:Piping Hornbill RWD1.jpg|Ĉe Birdoj de Eden birdaro, Sudafriko }} {{-}} ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.xeno-canto.org/species/bycanistes-fistulator sonregistrado], xeno-canto {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] flksh956z6ku89k33ogxsgo2wdmzhxz 0 949371 9423480 2026-07-08T17:06:44Z Kani 670 Alidirektigis al [[Fajfa bucero]] 9423480 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Fajfa bucero]] tphg5j77wrjmmrcbkpetck6pxf6rxxd 0 949372 9423516 2026-07-08T17:19:49Z Goren 4701 Goren movis paĝon [[Smeraldotukano]] al [[Smeralda tukaneto]] 9423516 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Smeralda tukaneto]] ovn2gyslwt80txiyst11hiuoj9h31c0 0 949373 9423531 2026-07-08T17:26:55Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Trumpeta bucero |koloro = pink |dosiero = Bycanistes bucinator -Lowry Park Zoo, Tampa, Florida, USA-8a.jpg |dosiero2= Trumpeter Hornbill female RWD.jpg |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Masklo ĉe Lowry Park, [[Florido]], Usono |priskribo de dosiero2= Ino ĉe World of Birds, [[Kaburbo]], Sudafriko |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]]..." 9423531 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Trumpeta bucero |koloro = pink |dosiero = Bycanistes bucinator -Lowry Park Zoo, Tampa, Florida, USA-8a.jpg |dosiero2= Trumpeter Hornbill female RWD.jpg |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Masklo ĉe Lowry Park, [[Florido]], Usono |priskribo de dosiero2= Ino ĉe World of Birds, [[Kaburbo]], Sudafriko |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Trumpeta bucero''' ''B. bucinator'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes bucinator'' |volume=2018 |article-number=e.T22682548A130081383 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682548A130081383.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes bucinator'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1824) |vikispecio = Bycanistes bucinator |komunejo = Bycanistes bucinator |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = * Buceros bucinator, Temminck, 1824 * Ceratogymna bucinator (Temminck, 1824) }} La '''Trumpeta bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi estas mezgranda [[bucero]], kun longo inter 58 kaj 65 cm, karakterizata de granda griza kasko sur la beko, kiu estas pli malgranda ĉe la inoj. La okuloj estas brunaj aŭ ruĝaj, kun rozkolora ĉirkaŭa haŭto. La korpomaso estas inter 0,45 kaj 1 kg.<ref name = "CRC">''CRC Handbook of Avian Body Masses'' de John B. Dunning Jr. (Editor). CRC Press (1992), {{ISBN|978-0-8493-4258-5}}.</ref> Ĝi similas al la [[Arĝentvanga bucero]]. Distingaj trajtoj inkluzivas tute nigran dorson, blankan ventron kaj blankajn subflugilajn kovroplumojn (dumfluge la flugiloj montras blankajn pintojn), kaj ruĝan vizaĝan haŭton. La voĉo estas fortika trumpetaĵo, kiel kaj la ordinara kaj la scienca nomoj sugestas, tre malsimila de la pli milda ridema fajfo de la proksima parenco [[Fajfa bucero]]. La Trumpeta bucero estas sociema birdo, kiu kutime vivas en grupoj de du ĝis kvin individuoj, kvankam foje en grupoj de ĝis kvindek. Ĉi tiu bucero estas surloke ofta loĝanto de la tropikaj ĉiamverdaj arbaroj de [[Burundo]], [[Mozambiko]], [[Bocvano]], [[Kongo]], la montaro Norda Pare en [[Tanzanio]], [[Kenjo]], la Kaprivi-zono de [[Namibio]] kaj orienta [[Sudafriko]]; tie ĝi nutras sin per fruktoj kaj grandaj insektoj. Kiel ĉe aliaj buceroj, la inoj kovas kvar ĝis kvin blankajn ovojn dum ili estas enfermitaj en la nestokamero. Disvastigita tra sia vasta arealo, la Trumpeta bucero estas taksata kiel specio "[[malplej zorgiga]]" en la [[Ruĝa Listo de Minacataj Specioj]] de [[IUCN]].<ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes bucinator'' |volume=2018 |article-number=e.T22682548A130081383 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682548A130081383.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> ==Bildaro== <gallery widths="200px" heights="150px"> Image:Trumpeter hornbill feeding mate 31l07.JPG|{{center|Masklo nutranta inon ĉe artefarita nesto}} Image:Trumpeter Hornbill - Bycanistes bucinator, Livingstone, Southern Province, Zambia.jpg|{{center|Ino en suda Zambio}} Image:TrumpeterHornbill.jpg|{{center|Kapo de ino profile}} Image:Ceratogymna bucinator JF.jpg|{{center|Kapo de masklo profile}} </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20bucinator sonregistrado], xeno-canto {{Commons|Ceratogymna bucinator}} * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=974&m=0 BirdLife Species Factsheet] * Trumpeter hornbill - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/455.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds]. {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] bvyewqq769lwm1bwf860c6lirz4snxm 9423543 9423531 2026-07-08T17:34:11Z Kani 670 9423543 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Trumpeta bucero |koloro = pink |dosiero = Bycanistes bucinator -Lowry Park Zoo, Tampa, Florida, USA-8a.jpg |dosiero2= Trumpeter Hornbill female RWD.jpg |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Masklo ĉe Lowry Park, [[Florido]], Usono |priskribo de dosiero2= Ino ĉe World of Birds, [[Kaburbo]], Sudafriko |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Trumpeta bucero''' ''B. bucinator'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes bucinator'' |volume=2018 |article-number=e.T22682548A130081383 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682548A130081383.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes bucinator'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1824) |vikispecio = Bycanistes bucinator |komunejo = Bycanistes bucinator |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = * Buceros bucinator, Temminck, 1824 * Ceratogymna bucinator (Temminck, 1824) }} La '''Trumpeta bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi estas mezgranda [[bucero]], kun longo inter 58 kaj 65 cm, karakterizata de granda griza kasko sur la beko, kiu estas pli malgranda ĉe la inoj. La okuloj estas brunaj aŭ ruĝaj, kun rozkolora ĉirkaŭa haŭto. La korpomaso estas inter 0,45 kaj 1 kg.<ref name = "CRC">''CRC Handbook of Avian Body Masses'' de John B. Dunning Jr. (Editor). CRC Press (1992), {{ISBN|978-0-8493-4258-5}}.</ref> Ĝi similas al la [[Arĝentvanga bucero]]. Distingaj trajtoj inkluzivas tute nigran dorson, blankan ventron kaj blankajn subflugilajn kovroplumojn (dumfluge la flugiloj montras blankajn pintojn), kaj ruĝan vizaĝan haŭton. La voĉo estas fortika trumpetaĵo, kiel kaj la ordinara kaj la scienca nomoj sugestas, tre malsimila de la pli milda ridema fajfo de la proksima parenco [[Fajfa bucero]]. La Trumpeta bucero estas sociema birdo, kiu kutime vivas en grupoj de du ĝis kvin individuoj, kvankam foje en grupoj de ĝis kvindek. Ĉi tiu bucero estas surloke ofta loĝanto de la tropikaj ĉiamverdaj arbaroj de [[Burundo]], [[Mozambiko]], [[Bocvano]], [[Kongo]], la montaro Norda Pare en [[Tanzanio]], [[Kenjo]], la Kaprivi-zono de [[Namibio]] kaj orienta [[Sudafriko]]; tie ĝi nutras sin per fruktoj kaj grandaj insektoj. Kiel ĉe aliaj buceroj, la inoj kovas kvar ĝis kvin blankajn ovojn dum ili estas enfermitaj en la nestokamero. Disvastigita tra sia vasta arealo, la Trumpeta bucero estas taksata kiel specio "[[malplej zorgiga]]" en la [[Ruĝa Listo de Minacataj Specioj]] de [[IUCN]].<ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes bucinator'' |volume=2018 |article-number=e.T22682548A130081383 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682548A130081383.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> ==Bildaro== <gallery widths="200px" heights="150px"> Image:Trumpeter hornbill feeding mate 31l07.JPG|{{center|Masklo nutranta inon ĉe artefarita nesto}} Image:Trumpeter Hornbill - Bycanistes bucinator, Livingstone, Southern Province, Zambia.jpg|{{center|Ino en suda Zambio}} Image:TrumpeterHornbill.jpg|{{center|Kapo de ino profile}} Image:Ceratogymna bucinator JF.jpg|{{center|Kapo de masklo profile}} </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20bucinator sonregistrado], xeno-canto {{Commons|Ceratogymna bucinator}} * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=974&m=0 BirdLife Species Factsheet] * Trumpeter hornbill - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/455.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds]. {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] m84glk1581hg5hhsb7adzp7a0twn1ea 0 949374 9423536 2026-07-08T17:28:36Z Kani 670 Alidirektigis al [[Trumpeta bucero]] 9423536 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Trumpeta bucero]] 0g0tn88yhreftb0mfp9ef80udm27oiy 0 949375 9423552 2026-07-08T17:39:46Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Bycanistes cylindricus A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXX) BHL38534629.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ilustraĵo el "A monograph of the Bucerotidæ, <br> or family of the hornbills" (1882) |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = Buceroform..." 9423552 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Bycanistes cylindricus A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXX) BHL38534629.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ilustraĵo el "A monograph of the Bucerotidæ, <br> or family of the hornbills" (1882) |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Brunvanga bucero''' ''B. cylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes cylindricus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682585A129918692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682585A129918692.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes cylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1831) |vikispecio = Bycanistes cylindricus |komunejo = Bycanistes cylindricus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna cylindricus'' <small>(Temminck, 1824)</small> }} La '''Brunvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi troviĝas en Eburbordo, Ganao, Gvineo, Liberio, Sieraleono kaj Togolando. Ĝiaj naturaj vivejoj estas humidaj tropikaj kaj subtropikaj foliarbaroj, plantejoj kaj sekundaraj arbaroj. Ĝi estas minacata de detruo de vivejo, ĉar oni rikoltas lignon kaj la arbaroj fariĝas ĉiam pli fragmentitaj. ==Aspekto== The brown-cheeked hornbill is a large bird, measuring {{convert|60|to|70|cm|in|0|abbr=on}} in length. The male has a large yellow, down-curving beak topped by a casque, a hollow structure attached to the upper mandible. The head, upper parts and underparts are black apart from the reddish-brown cheeks, and the white rump, belly and tail. The female is smaller but otherwise similar to the male apart from having a black beak and casque.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> Its call is a descending series of coarse croaks "rrah...rrah...rrah...rrah" or "rack kack kak-kak".<ref name=HBWA>{{cite web |url=https://www.hbw.com/node/55930 |title=Brown-cheeked Hornbill (''Bycanistes cylindricus'') |author=Kemp, A.C. |author2=Kirwan, G.M. |author3=Boesman, P. |year=2019 |work=Handbook of the Birds of the World Alive |publisher=Lynx Edicions, Barcelona |access-date=15 June 2019}}</ref> == Distribuo kaj habitato == The brown-cheeked hornbill is native to the [[Upper Guinean forests]] region of tropical West Africa, its range including southern [[Guinea]], [[Sierra Leone]], [[Liberia]], [[Ivory Coast]], southwestern [[Ghana]] and [[Togo]]. These forests are moist deciduous, semi-evergreen mixed forests, typically containing a range of tree species, some of which drop their leaves during the dry season. It is also found in mature second-growth forest.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> [[File:Brown-cheeked Hornbill from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana14 S4E1663 (16016189328) (cropped).jpg|left|thumb|On branch]] == Ekologio == The brown-cheeked hornbill covers large distances while foraging in the forest. It feeds on fruits and is an excellent disperser of the seeds, which may be deposited as far from their origin as {{convert|6.9|km|mi|1|abbr=on}}. Many forest trees have large seeds, and any decrease in the populations of frugivorous birds like the brown-cheeked hornbill is likely to impact adversely on the dispersal of seeds and the regeneration of forest.<ref name=Sodhi>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2076 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |pages=2076–2077}}</ref> This hornbill also feeds on insects, which it catches on the wing. It nests in cavities in trees some {{convert|20|m|ft|0|abbr=on}} above the ground, and may be dependent on there being large trees, alive or dead, for suitable nesting sites. Breeding may not take place every year.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> == Statuso == The fragmentation of the forest and the removal of timber deprives this bird of the habitat it needs in order to find sufficient fruit. The brown-cheeked hornbill is one of the first species of hornbill to disappear following timber extraction. Many of the forested areas within its range have disappeared, being replaced by agricultural land and [[Elaeis|oil palm]] and other plantations, however it is present in a number of protected areas.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> Hunting the birds for sale as live birds or for use as [[bushmeat]] is a significant threat for hornbills, and because of their low reproductive rate, species like the brown-cheeked hornbill are put at risk by this practice.<ref>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2158 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |page=2158}}</ref> For these reasons, the [[International Union for Conservation of Nature]] has assessed the conservation status of this species as "[[Vulnerable species|vulnerable]]".<ref name="iucn status 12 November 2021" /> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20cylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes cylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes cylindricus}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 81sjjuxr7spkotfjg1mkoijay81s52e 9423570 9423552 2026-07-08T17:43:38Z Kani 670 9423570 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Bycanistes cylindricus A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXX) BHL38534629.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ilustraĵo el "A monograph of the Bucerotidæ, <br> or family of the hornbills" (1882) |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Brunvanga bucero''' ''B. cylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes cylindricus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682585A129918692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682585A129918692.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes cylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1831) |vikispecio = Bycanistes cylindricus |komunejo = Bycanistes cylindricus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna cylindricus'' <small>(Temminck, 1824)</small> }} La '''Brunvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi troviĝas en Eburbordo, Ganao, Gvineo, Liberio, Sieraleono kaj Togolando. Ĝiaj naturaj vivejoj estas humidaj tropikaj kaj subtropikaj foliarbaroj, plantejoj kaj sekundaraj arbaroj. Ĝi estas minacata de detruo de vivejo, ĉar oni rikoltas lignon kaj la arbaroj fariĝas ĉiam pli fragmentitaj. ==Aspekto== The brown-cheeked hornbill is a large bird, measuring {{convert|60|to|70|cm|in|0|abbr=on}} in length. The male has a large yellow, down-curving beak topped by a casque, a hollow structure attached to the upper mandible. The head, upper parts and underparts are black apart from the reddish-brown cheeks, and the white rump, belly and tail. The female is smaller but otherwise similar to the male apart from having a black beak and casque.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> Its call is a descending series of coarse croaks "rrah...rrah...rrah...rrah" or "rack kack kak-kak".<ref name=HBWA>{{cite web |url=https://www.hbw.com/node/55930 |title=Brown-cheeked Hornbill (''Bycanistes cylindricus'') |author=Kemp, A.C. |author2=Kirwan, G.M. |author3=Boesman, P. |year=2019 |work=Handbook of the Birds of the World Alive |publisher=Lynx Edicions, Barcelona |access-date=15 June 2019}}</ref> == Distribuo kaj habitato == The brown-cheeked hornbill is native to the [[Upper Guinean forests]] region of tropical West Africa, its range including southern [[Guinea]], [[Sierra Leone]], [[Liberia]], [[Ivory Coast]], southwestern [[Ghana]] and [[Togo]]. These forests are moist deciduous, semi-evergreen mixed forests, typically containing a range of tree species, some of which drop their leaves during the dry season. It is also found in mature second-growth forest.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> [[File:Brown-cheeked Hornbill from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana14 S4E1663 (16016189328) (cropped).jpg|left|thumb|On branch]] == Ekologio == The brown-cheeked hornbill covers large distances while foraging in the forest. It feeds on fruits and is an excellent disperser of the seeds, which may be deposited as far from their origin as {{convert|6.9|km|mi|1|abbr=on}}. Many forest trees have large seeds, and any decrease in the populations of frugivorous birds like the brown-cheeked hornbill is likely to impact adversely on the dispersal of seeds and the regeneration of forest.<ref name=Sodhi>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2076 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |pages=2076–2077}}</ref> This hornbill also feeds on insects, which it catches on the wing. It nests in cavities in trees some {{convert|20|m|ft|0|abbr=on}} above the ground, and may be dependent on there being large trees, alive or dead, for suitable nesting sites. Breeding may not take place every year.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> == Statuso == The fragmentation of the forest and the removal of timber deprives this bird of the habitat it needs in order to find sufficient fruit. The brown-cheeked hornbill is one of the first species of hornbill to disappear following timber extraction. Many of the forested areas within its range have disappeared, being replaced by agricultural land and [[Elaeis|oil palm]] and other plantations, however it is present in a number of protected areas.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> Hunting the birds for sale as live birds or for use as [[bushmeat]] is a significant threat for hornbills, and because of their low reproductive rate, species like the brown-cheeked hornbill are put at risk by this practice.<ref>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2158 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |page=2158}}</ref> For these reasons, the [[International Union for Conservation of Nature]] has assessed the conservation status of this species as "[[Vulnerable species|vulnerable]]".<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes cylindricus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682585A129918692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682585A129918692.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20cylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes cylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes cylindricus}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] bfz9q0d49yad6guxf7pz1kffqcjvx7u 9423702 9423570 2026-07-08T21:25:56Z Kani 670 /* Aspekto */ 9423702 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Bycanistes cylindricus A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXX) BHL38534629.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ilustraĵo el "A monograph of the Bucerotidæ, <br> or family of the hornbills" (1882) |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Brunvanga bucero''' ''B. cylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes cylindricus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682585A129918692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682585A129918692.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes cylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1831) |vikispecio = Bycanistes cylindricus |komunejo = Bycanistes cylindricus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna cylindricus'' <small>(Temminck, 1824)</small> }} La '''Brunvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi troviĝas en Eburbordo, Ganao, Gvineo, Liberio, Sieraleono kaj Togolando. Ĝiaj naturaj vivejoj estas humidaj tropikaj kaj subtropikaj foliarbaroj, plantejoj kaj sekundaraj arbaroj. Ĝi estas minacata de detruo de vivejo, ĉar oni rikoltas lignon kaj la arbaroj fariĝas ĉiam pli fragmentitaj. ==Aspekto== La Brunvanga bucero estas granda birdo, kiu estas 60 ĝis 70 cm longa. La masklo havas grandan flavan, malsupren kurban bekon, sur kiu troviĝas kasko – kava strukturo ligita al la supra [[maksilo]]. La kapo, la supraj partoj kaj la subaj partoj estas nigraj, krom la ruĝbrunaj vangoj kaj la blankaj pugo, ventro kaj vosto. La ino estas pli malgranda sed alie similas al la masklo, krom tio, ke ŝi havas nigrajn bekon kaj kaskon.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> Ĝia voĉo estas malsupreniranta serio de maldelikataj, metalecaj, krakaj, grakaj fajfokrioj: "rrah...rrah...rrah...rrah" aŭ "rak kak kak-kak".<ref name=HBWA>{{cite web |url=https://www.hbw.com/node/55930 |title=Brown-cheeked Hornbill (''Bycanistes cylindricus'') |author=Kemp, A.C. |author2=Kirwan, G.M. |author3=Boesman, P. |year=2019 |work=Handbook of the Birds of the World Alive |publisher=Lynx Edicions, Barcelona |access-date=15a de Junio 2019}}</ref> == Distribuo kaj habitato == The brown-cheeked hornbill is native to the [[Upper Guinean forests]] region of tropical West Africa, its range including southern [[Guinea]], [[Sierra Leone]], [[Liberia]], [[Ivory Coast]], southwestern [[Ghana]] and [[Togo]]. These forests are moist deciduous, semi-evergreen mixed forests, typically containing a range of tree species, some of which drop their leaves during the dry season. It is also found in mature second-growth forest.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> [[File:Brown-cheeked Hornbill from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana14 S4E1663 (16016189328) (cropped).jpg|left|thumb|On branch]] == Ekologio == The brown-cheeked hornbill covers large distances while foraging in the forest. It feeds on fruits and is an excellent disperser of the seeds, which may be deposited as far from their origin as {{convert|6.9|km|mi|1|abbr=on}}. Many forest trees have large seeds, and any decrease in the populations of frugivorous birds like the brown-cheeked hornbill is likely to impact adversely on the dispersal of seeds and the regeneration of forest.<ref name=Sodhi>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2076 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |pages=2076–2077}}</ref> This hornbill also feeds on insects, which it catches on the wing. It nests in cavities in trees some {{convert|20|m|ft|0|abbr=on}} above the ground, and may be dependent on there being large trees, alive or dead, for suitable nesting sites. Breeding may not take place every year.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> == Statuso == The fragmentation of the forest and the removal of timber deprives this bird of the habitat it needs in order to find sufficient fruit. The brown-cheeked hornbill is one of the first species of hornbill to disappear following timber extraction. Many of the forested areas within its range have disappeared, being replaced by agricultural land and [[Elaeis|oil palm]] and other plantations, however it is present in a number of protected areas.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> Hunting the birds for sale as live birds or for use as [[bushmeat]] is a significant threat for hornbills, and because of their low reproductive rate, species like the brown-cheeked hornbill are put at risk by this practice.<ref>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2158 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |page=2158}}</ref> For these reasons, the [[International Union for Conservation of Nature]] has assessed the conservation status of this species as "[[Vulnerable species|vulnerable]]".<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes cylindricus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682585A129918692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682585A129918692.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20cylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes cylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes cylindricus}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 3t7eo7vrv4jkr2sc72e0xoe05i4rik9 9423703 9423702 2026-07-08T21:29:54Z Kani 670 /* Distribuo kaj habitato */ 9423703 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Bycanistes cylindricus A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXX) BHL38534629.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ilustraĵo el "A monograph of the Bucerotidæ, <br> or family of the hornbills" (1882) |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Brunvanga bucero''' ''B. cylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes cylindricus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682585A129918692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682585A129918692.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes cylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1831) |vikispecio = Bycanistes cylindricus |komunejo = Bycanistes cylindricus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna cylindricus'' <small>(Temminck, 1824)</small> }} La '''Brunvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi troviĝas en Eburbordo, Ganao, Gvineo, Liberio, Sieraleono kaj Togolando. Ĝiaj naturaj vivejoj estas humidaj tropikaj kaj subtropikaj foliarbaroj, plantejoj kaj sekundaraj arbaroj. Ĝi estas minacata de detruo de vivejo, ĉar oni rikoltas lignon kaj la arbaroj fariĝas ĉiam pli fragmentitaj. ==Aspekto== La Brunvanga bucero estas granda birdo, kiu estas 60 ĝis 70 cm longa. La masklo havas grandan flavan, malsupren kurban bekon, sur kiu troviĝas kasko – kava strukturo ligita al la supra [[maksilo]]. La kapo, la supraj partoj kaj la subaj partoj estas nigraj, krom la ruĝbrunaj vangoj kaj la blankaj pugo, ventro kaj vosto. La ino estas pli malgranda sed alie similas al la masklo, krom tio, ke ŝi havas nigrajn bekon kaj kaskon.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> Ĝia voĉo estas malsupreniranta serio de maldelikataj, metalecaj, krakaj, grakaj fajfokrioj: "rrah...rrah...rrah...rrah" aŭ "rak kak kak-kak".<ref name=HBWA>{{cite web |url=https://www.hbw.com/node/55930 |title=Brown-cheeked Hornbill (''Bycanistes cylindricus'') |author=Kemp, A.C. |author2=Kirwan, G.M. |author3=Boesman, P. |year=2019 |work=Handbook of the Birds of the World Alive |publisher=Lynx Edicions, Barcelona |access-date=15a de Junio 2019}}</ref> == Distribuo kaj habitato == La Brunvanga bucero estas indiĝena en la regiono de la [[Supra-gvineaj arbaroj|Supra-Gvineaj arbaroj]] de tropika [[Okcidenta Afriko]]; ĝia disvastiĝa areo inkluzivas sudan [[Gvineo]]n, [[Sieraleono]]n, [[Liberio]]n, [[Eburbordo]]n, sudokcidentan [[Ganao]]n kaj [[Togolando]]n. Tiuj arbaroj estas humidaj miksaj arbaroj – parte falfoliaj kaj parte ĉiamverdaj – kiuj tipe entenas diversajn arbospeciojn, el kiuj iuj faligas siajn foliojn dum la [[seka sezono]]. Ĝi troviĝas ankaŭ en maturaj duarangaj arbaroj.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> [[File:Brown-cheeked Hornbill from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana14 S4E1663 (16016189328) (cropped).jpg|left|thumb|Surbranĉe.]] == Ekologio == The brown-cheeked hornbill covers large distances while foraging in the forest. It feeds on fruits and is an excellent disperser of the seeds, which may be deposited as far from their origin as {{convert|6.9|km|mi|1|abbr=on}}. Many forest trees have large seeds, and any decrease in the populations of frugivorous birds like the brown-cheeked hornbill is likely to impact adversely on the dispersal of seeds and the regeneration of forest.<ref name=Sodhi>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2076 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |pages=2076–2077}}</ref> This hornbill also feeds on insects, which it catches on the wing. It nests in cavities in trees some {{convert|20|m|ft|0|abbr=on}} above the ground, and may be dependent on there being large trees, alive or dead, for suitable nesting sites. Breeding may not take place every year.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> == Statuso == The fragmentation of the forest and the removal of timber deprives this bird of the habitat it needs in order to find sufficient fruit. The brown-cheeked hornbill is one of the first species of hornbill to disappear following timber extraction. Many of the forested areas within its range have disappeared, being replaced by agricultural land and [[Elaeis|oil palm]] and other plantations, however it is present in a number of protected areas.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> Hunting the birds for sale as live birds or for use as [[bushmeat]] is a significant threat for hornbills, and because of their low reproductive rate, species like the brown-cheeked hornbill are put at risk by this practice.<ref>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2158 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |page=2158}}</ref> For these reasons, the [[International Union for Conservation of Nature]] has assessed the conservation status of this species as "[[Vulnerable species|vulnerable]]".<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes cylindricus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682585A129918692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682585A129918692.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20cylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes cylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes cylindricus}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 8rvxrcavjxzoza6t14koac33rjxntso 9423704 9423703 2026-07-08T21:35:44Z Kani 670 /* Ekologio */ 9423704 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Bycanistes cylindricus A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXX) BHL38534629.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ilustraĵo el "A monograph of the Bucerotidæ, <br> or family of the hornbills" (1882) |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Brunvanga bucero''' ''B. cylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes cylindricus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682585A129918692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682585A129918692.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes cylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1831) |vikispecio = Bycanistes cylindricus |komunejo = Bycanistes cylindricus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna cylindricus'' <small>(Temminck, 1824)</small> }} La '''Brunvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi troviĝas en Eburbordo, Ganao, Gvineo, Liberio, Sieraleono kaj Togolando. Ĝiaj naturaj vivejoj estas humidaj tropikaj kaj subtropikaj foliarbaroj, plantejoj kaj sekundaraj arbaroj. Ĝi estas minacata de detruo de vivejo, ĉar oni rikoltas lignon kaj la arbaroj fariĝas ĉiam pli fragmentitaj. ==Aspekto== La Brunvanga bucero estas granda birdo, kiu estas 60 ĝis 70 cm longa. La masklo havas grandan flavan, malsupren kurban bekon, sur kiu troviĝas kasko – kava strukturo ligita al la supra [[maksilo]]. La kapo, la supraj partoj kaj la subaj partoj estas nigraj, krom la ruĝbrunaj vangoj kaj la blankaj pugo, ventro kaj vosto. La ino estas pli malgranda sed alie similas al la masklo, krom tio, ke ŝi havas nigrajn bekon kaj kaskon.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> Ĝia voĉo estas malsupreniranta serio de maldelikataj, metalecaj, krakaj, grakaj fajfokrioj: "rrah...rrah...rrah...rrah" aŭ "rak kak kak-kak".<ref name=HBWA>{{cite web |url=https://www.hbw.com/node/55930 |title=Brown-cheeked Hornbill (''Bycanistes cylindricus'') |author=Kemp, A.C. |author2=Kirwan, G.M. |author3=Boesman, P. |year=2019 |work=Handbook of the Birds of the World Alive |publisher=Lynx Edicions, Barcelona |access-date=15a de Junio 2019}}</ref> == Distribuo kaj habitato == La Brunvanga bucero estas indiĝena en la regiono de la [[Supra-gvineaj arbaroj|Supra-Gvineaj arbaroj]] de tropika [[Okcidenta Afriko]]; ĝia disvastiĝa areo inkluzivas sudan [[Gvineo]]n, [[Sieraleono]]n, [[Liberio]]n, [[Eburbordo]]n, sudokcidentan [[Ganao]]n kaj [[Togolando]]n. Tiuj arbaroj estas humidaj miksaj arbaroj – parte falfoliaj kaj parte ĉiamverdaj – kiuj tipe entenas diversajn arbospeciojn, el kiuj iuj faligas siajn foliojn dum la [[seka sezono]]. Ĝi troviĝas ankaŭ en maturaj duarangaj arbaroj.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> [[File:Brown-cheeked Hornbill from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana14 S4E1663 (16016189328) (cropped).jpg|left|thumb|Surbranĉe.]] == Ekologio == La Brunvanga bucero trairas grandajn distancojn serĉante manĝaĵon en la arbaro. Ĝi manĝas fruktojn kaj estas bonega disvastiganto de semoj, kiuj povas esti demetitaj ĝis 6,9 km for de sia devenloko. Multaj arbaraj arboj havas grandajn semojn, kaj ĉiu malpliiĝo de la populacioj de fruktomanĝantaj birdoj, kiel la Brunvanga bucero, verŝajne malfavore influos la disvastigon de semoj kaj la regeneradon de la arbaro.<ref name=Sodhi>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2076 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |pages=2076–2077}}</ref> Tiu bucero manĝas ankaŭ insektojn, kiujn ĝi kaptas dumfluge. Ĝi nestas en arbaj kavaĵoj proksimume 20 m super la grundo, kaj povas dependi de la ekzisto de grandaj arboj – ĉu vivantaj ĉu mortintaj – por taŭgaj nestolokoj. Reproduktado eble ne okazas ĉiujare.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> == Statuso == The fragmentation of the forest and the removal of timber deprives this bird of the habitat it needs in order to find sufficient fruit. The brown-cheeked hornbill is one of the first species of hornbill to disappear following timber extraction. Many of the forested areas within its range have disappeared, being replaced by agricultural land and [[Elaeis|oil palm]] and other plantations, however it is present in a number of protected areas.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> Hunting the birds for sale as live birds or for use as [[bushmeat]] is a significant threat for hornbills, and because of their low reproductive rate, species like the brown-cheeked hornbill are put at risk by this practice.<ref>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2158 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |page=2158}}</ref> For these reasons, the [[International Union for Conservation of Nature]] has assessed the conservation status of this species as "[[Vulnerable species|vulnerable]]".<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes cylindricus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682585A129918692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682585A129918692.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20cylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes cylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes cylindricus}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] bp3pn2s885w3bl3o5pvhinow86863w2 9423705 9423704 2026-07-08T21:41:39Z Kani 670 /* Statuso */ 9423705 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Brunvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Bycanistes cylindricus A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXX) BHL38534629.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ilustraĵo el "A monograph of the Bucerotidæ, <br> or family of the hornbills" (1882) |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Brunvanga bucero''' ''B. cylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes cylindricus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682585A129918692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682585A129918692.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes cylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1831) |vikispecio = Bycanistes cylindricus |komunejo = Bycanistes cylindricus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna cylindricus'' <small>(Temminck, 1824)</small> }} La '''Brunvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi troviĝas en Eburbordo, Ganao, Gvineo, Liberio, Sieraleono kaj Togolando. Ĝiaj naturaj vivejoj estas humidaj tropikaj kaj subtropikaj foliarbaroj, plantejoj kaj sekundaraj arbaroj. Ĝi estas minacata de detruo de vivejo, ĉar oni rikoltas lignon kaj la arbaroj fariĝas ĉiam pli fragmentitaj. ==Aspekto== La Brunvanga bucero estas granda birdo, kiu estas 60 ĝis 70 cm longa. La masklo havas grandan flavan, malsupren kurban bekon, sur kiu troviĝas kasko – kava strukturo ligita al la supra [[maksilo]]. La kapo, la supraj partoj kaj la subaj partoj estas nigraj, krom la ruĝbrunaj vangoj kaj la blankaj pugo, ventro kaj vosto. La ino estas pli malgranda sed alie similas al la masklo, krom tio, ke ŝi havas nigrajn bekon kaj kaskon.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> Ĝia voĉo estas malsupreniranta serio de maldelikataj, metalecaj, krakaj, grakaj fajfokrioj: "rrah...rrah...rrah...rrah" aŭ "rak kak kak-kak".<ref name=HBWA>{{cite web |url=https://www.hbw.com/node/55930 |title=Brown-cheeked Hornbill (''Bycanistes cylindricus'') |author=Kemp, A.C. |author2=Kirwan, G.M. |author3=Boesman, P. |year=2019 |work=Handbook of the Birds of the World Alive |publisher=Lynx Edicions, Barcelona |access-date=15a de Junio 2019}}</ref> == Distribuo kaj habitato == La Brunvanga bucero estas indiĝena en la regiono de la [[Supra-gvineaj arbaroj|Supra-Gvineaj arbaroj]] de tropika [[Okcidenta Afriko]]; ĝia disvastiĝa areo inkluzivas sudan [[Gvineo]]n, [[Sieraleono]]n, [[Liberio]]n, [[Eburbordo]]n, sudokcidentan [[Ganao]]n kaj [[Togolando]]n. Tiuj arbaroj estas humidaj miksaj arbaroj – parte falfoliaj kaj parte ĉiamverdaj – kiuj tipe entenas diversajn arbospeciojn, el kiuj iuj faligas siajn foliojn dum la [[seka sezono]]. Ĝi troviĝas ankaŭ en maturaj duarangaj arbaroj.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> [[File:Brown-cheeked Hornbill from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana14 S4E1663 (16016189328) (cropped).jpg|left|thumb|Surbranĉe.]] == Ekologio == La Brunvanga bucero trairas grandajn distancojn serĉante manĝaĵon en la arbaro. Ĝi manĝas fruktojn kaj estas bonega disvastiganto de semoj, kiuj povas esti demetitaj ĝis 6,9 km for de sia devenloko. Multaj arbaraj arboj havas grandajn semojn, kaj ĉiu malpliiĝo de la populacioj de fruktomanĝantaj birdoj, kiel la Brunvanga bucero, verŝajne malfavore influos la disvastigon de semoj kaj la regeneradon de la arbaro.<ref name=Sodhi>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2076 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |pages=2076–2077}}</ref> Tiu bucero manĝas ankaŭ insektojn, kiujn ĝi kaptas dumfluge. Ĝi nestas en arbaj kavaĵoj proksimume 20 m super la grundo, kaj povas dependi de la ekzisto de grandaj arboj – ĉu vivantaj ĉu mortintaj – por taŭgaj nestolokoj. Reproduktado eble ne okazas ĉiujare.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> == Statuso == La fragmentiĝo de la arbaro kaj la forigo de ligno senigas tiun ĉi birdon je la vivejo, kiun ĝi bezonas por trovi sufiĉe da fruktoj. La Brunvanga bucero estas unu el la unuaj specioj de bucero, kiuj malaperas sekve de lignoekstraktado. Multaj el la arbaraj areoj ene de ĝia disvastiĝ-areo malaperis, anstataŭigitaj de agrikultura tero kaj plantejoj de [[oleopalmo]]j kaj aliaj kultivaĵoj; tamen ĝi ĉeestas en pluraj protektataj areoj.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> [[Ĉasado]] de la birdoj por vendo kiel vivantaj bestoj aŭ por uzo kiel ĉasaĵa [[viando]] estas signifa minaco por buceroj, kaj pro ilia malalta reprodukta indico, specioj kiel la Brunvanga bucero estas endanĝerigitaj de tiu praktiko.<ref>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2158 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |page=2158}}</ref> Pro tiuj kialoj, la [[Internacia Unio por la Konservo de Naturo]] taksis la konservostaton de tiu specio kiel "[[vundebla]]".<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes cylindricus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682585A129918692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682585A129918692.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20cylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes cylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes cylindricus}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] rlllv69cxh8ockb2xhd3lpylfc3lxe7 9423707 9423705 2026-07-08T21:53:44Z Kani 670 9423707 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Brunvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Bycanistes cylindricus A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXX) BHL38534629.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ilustraĵo el "A monograph of the Bucerotidæ, <br> or family of the hornbills" (1882) |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Brunvanga bucero''' ''B. cylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes cylindricus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682585A129918692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682585A129918692.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes cylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1831) |vikispecio = Bycanistes cylindricus |komunejo = Bycanistes cylindricus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna cylindricus'' <small>(Temminck, 1824)</small> }} La '''Brunvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi troviĝas en Eburbordo, Ganao, Gvineo, Liberio, Sieraleono kaj Togolando. Ĝiaj naturaj vivejoj estas humidaj tropikaj kaj subtropikaj foliarbaroj, plantejoj kaj sekundaraj arbaroj. Ĝi estas minacata de detruo de vivejo, ĉar oni rikoltas lignon kaj la arbaroj fariĝas ĉiam pli fragmentitaj. ==Aspekto== La Brunvanga bucero estas granda birdo, kiu estas 60 ĝis 70 cm longa. La masklo havas grandan flavan, malsupren kurban bekon, sur kiu troviĝas kasko – kava strukturo ligita al la supra [[maksilo]]. La kapo, la supraj partoj kaj la subaj partoj estas nigraj, krom la ruĝbrunaj vangoj kaj la blankaj pugo, ventro kaj vosto. La ino estas pli malgranda sed alie similas al la masklo, krom tio, ke ŝi havas nigrajn bekon kaj kaskon.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> Ĝia voĉo estas malsupreniranta serio de maldelikataj, metalecaj, krakaj, grakaj fajfokrioj: "rrah...rrah...rrah...rrah" aŭ "rak kak kak-kak".<ref name=HBWA>{{cite web |url=https://www.hbw.com/node/55930 |title=Brown-cheeked Hornbill (''Bycanistes cylindricus'') |author=Kemp, A.C. |author2=Kirwan, G.M. |author3=Boesman, P. |year=2019 |work=Handbook of the Birds of the World Alive |publisher=Lynx Edicions, Barcelona |access-date=15a de Junio 2019}}</ref> == Distribuo kaj habitato == La Brunvanga bucero estas indiĝena en la regiono de la [[Supra-gvineaj arbaroj|Supra-Gvineaj arbaroj]] de tropika [[Okcidenta Afriko]]; ĝia disvastiĝa areo inkluzivas sudan [[Gvineo]]n, [[Sieraleono]]n, [[Liberio]]n, [[Eburbordo]]n, sudokcidentan [[Ganao]]n kaj [[Togolando]]n. Tiuj arbaroj estas humidaj miksaj arbaroj – parte falfoliaj kaj parte ĉiamverdaj – kiuj tipe entenas diversajn arbospeciojn, el kiuj iuj faligas siajn foliojn dum la [[seka sezono]]. Ĝi troviĝas ankaŭ en maturaj duarangaj arbaroj.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> [[File:Brown-cheeked Hornbill from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana14 S4E1663 (16016189328) (cropped).jpg|left|thumb|Surbranĉe.]] == Ekologio == La Brunvanga bucero trairas grandajn distancojn serĉante manĝaĵon en la arbaro. Ĝi manĝas fruktojn kaj estas bonega disvastiganto de semoj, kiuj povas esti demetitaj ĝis 6,9 km for de sia devenloko. Multaj arbaraj arboj havas grandajn semojn, kaj ĉiu malpliiĝo de la populacioj de fruktomanĝantaj birdoj, kiel la Brunvanga bucero, verŝajne malfavore influos la disvastigon de semoj kaj la regeneradon de la arbaro.<ref name=Sodhi>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2076 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |pages=2076–2077}}</ref> Tiu bucero manĝas ankaŭ insektojn, kiujn ĝi kaptas dumfluge. Ĝi nestas en arbaj kavaĵoj proksimume 20 m super la grundo, kaj povas dependi de la ekzisto de grandaj arboj – ĉu vivantaj ĉu mortintaj – por taŭgaj nestolokoj. Reproduktado eble ne okazas ĉiujare.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> == Statuso == La fragmentiĝo de la arbaro kaj la forigo de ligno senigas tiun ĉi birdon je la vivejo, kiun ĝi bezonas por trovi sufiĉe da fruktoj. La Brunvanga bucero estas unu el la unuaj specioj de bucero, kiuj malaperas sekve de lignoekstraktado. Multaj el la arbaraj areoj ene de ĝia disvastiĝ-areo malaperis, anstataŭigitaj de agrikultura tero kaj plantejoj de [[oleopalmo]]j kaj aliaj kultivaĵoj; tamen ĝi ĉeestas en pluraj protektataj areoj.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> [[Ĉasado]] de la birdoj por vendo kiel vivantaj bestoj aŭ por uzo kiel ĉasaĵa [[viando]] estas signifa minaco por buceroj, kaj pro ilia malalta reprodukta indico, specioj kiel la Brunvanga bucero estas endanĝerigitaj de tiu praktiko.<ref>{{cite book|author1=Sodhi, Navjot S. |author2=Sekercioglu, Cagan H. |author3=Barlow, Jos |author4=Robinson, Scott K. |title=Conservation of Tropical Birds|url=https://books.google.com/books?id=hs2nR8Q-Qv4C&pg=PA2158 |year=2011 |publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-4259-8 |page=2158}}</ref> Pro tiuj kialoj, la [[Internacia Unio por la Konservo de Naturo]] taksis la konservostaton de tiu specio kiel "[[vundebla]]".<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes cylindricus'' |volume=2018 |article-number=e.T22682585A129918692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682585A129918692.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20cylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes cylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes cylindricus}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] qaomyzzh7cch29rc21aw7s8zhn8nvvl 0 949376 9423558 2026-07-08T17:41:11Z Kani 670 Alidirektigis al [[Brunvanga bucero]] 9423558 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Brunvanga bucero]] bxm9sucwzxixio99c15vhmb8ckxib51 0 949377 9423576 2026-07-08T17:51:09Z Goren 4701 Goren movis paĝon [[Derbia tukaneto]] al [[Kaŝtanvosta tukaneto]]: Ĝisdatigo de taksonomio 9423576 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kaŝtanvosta tukaneto]] ays7tp84fp55i0cmbbgyduu29swozka 0 949378 9423616 2026-07-08T18:37:37Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1348321566|Ghassan Kanafani]]" 9423616 wikitext text/x-wiki '''Ghassan Fayiz KANAFANI''' ({{langx|ar|غسان فايز كنفاني}}‎; naskiĝis la 9-an de aprilo 1936 en [[Akko|Akka]], [[Brita Palestino]]{{Streketo}}mortis la 8-an de julio 1972 en [[Bejruto]], [[Libano]]) estis eminenta palestina aŭtoro kaj ekstremisto, konsiderata kiel ĉefa romanisto de sia generacio kaj unu el la plej gravaj palestinaj verkistoj de la araba mondo. <ref name="nnn2">{{cite web|url=https://www.newarab.com/features/memoriam-ghassan-kanafani-palestinian-novelist-and-political-activist-0|title=In memoriam: Ghassan Kanafani, Palestine's most famous novelist and political activist killed by Israel|work=New Arab|accessdate=1 January 2024|date=9 July 2019}}</ref> La verkoj de Kanafani estis tradukitaj en pli ol 17 lingvojn. <ref name="nnn2" /> Kanafani naskiĝis en [[Akko|Akreo]], [[Mandata Palestino|Mandato de Palestino,]] en 1936. Dum la [[Palestina enlanda milito de 1947-1949|Palestina milito de 1948]], lia familio estis devigita forlasi sian hejmurbon fare de cionismaj milicoj. Kanafani poste memoris la intensan honton, kiun li sentis, kiam, en la aĝo de 12 jaroj, li vidis la virojn de sia familio transdoni siajn armilojn por iĝi [[Rifuĝinto|rifuĝintoj]]. <ref name="sch2">{{harvnb|Schmitt|2014}}.</ref> La familio ekloĝis en [[Damasko]], [[Sirio]], kie li kompletigis sian bazlernejon. Li poste fariĝis instruisto por delokitaj palestinaj infanoj en rifuĝejo, kie li komencis verki novelojn por helpi siajn studentojn kontekstuigi sian situacion. <ref name="auto62">{{harvnb|Zalman|2004|p=685}}.</ref> Li komencis studi por [[Arablingva literaturo|araba literaturo]] ĉe la [[Damaska Universitato|Universitato de Damasko]] en 1952, sed antaŭ ol li povis kompletigi sian diplomon, li estis forpelita de la universitato pro siaj politikaj alligitecoj kun la [[:en:Arab_Nationalist_Movement|Movado de Arabaj Naciistoj (MAN)]], al kiu li estis rekrutita de [[George Habash]]. Li poste translokiĝis al [[Kuvajto]] kaj poste al [[Bejruto]], kie li mergiĝis en [[Marksismo|Marksismon]]. En 1961, li edziĝis kun Anni Høver, dana pedagogino kaj aktivulino [[Infanrajtoj|por infanrajtoj]], kun kiu li havis du infanojn. <ref name="Emergence of Palestine2">{{cite journal|author1=Haugbolle, Sune|author2=Olsen, Pelle Valentin|title=Emergence of Palestine as a Global Cause|year=2023|journal=[[Middle East Critique]]|issue=1|page=139|volume=32|doi=10.1080/19436149.2023.2168379|doi-access=free|s2cid=256654768|hdl=10852/109792|hdl-access=free}}</ref> Li fariĝis redaktoro kaj verkis artikolojn por pluraj arabaj revuoj kaj gazetoj. Lia romano de 1963'', Men in the Sun,'' ricevis vastan laŭdon kaj, kune kun ''A World that is Not Ours'', simbolas lian unuan periodon de pesimismo, kiu poste estis renversita favore al aktiva lukto post la [[Sestaga milito|Sestaga Milito]] de 1967. Tiun jaron, li aliĝis al la [[Popola Fronto por la Liberigo de Palestino]] (PFLP) kaj fariĝis ĝia reprezentanto. En 1969, li redaktis programon de PFLP, en kiu la movado oficiale adoptis [[Marksismo-leninismo|Marksismon-Leninismon]], kiu markis foriron de [[Tutarabismo|tutaraba naciismo]] direkte al revolucia palestina lukto. <ref name="auto42">{{harvnb|Rabbani|2005|p=275}}.</ref> En 1972, dum li estis en Bejruto, Kanafani kaj lia 17-jaraĝa nevino Lamees estis mortigitaj de bombo plantita en lian aŭton fare de [[Mosado|Mossad]], kiu estis suspektita esti respondo al la rolo de la PFLP en la masakro ĉe la flughaveno Lod ; tamen, la atenco kontraŭ Kanafani eble estis planita longe antaŭe.<ref name="att2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QRXURzwdXS4C&pg=PA66|page=66|title=Arab and Israeli Terrorism: The Causes and Effects of Political Violence, 1936-1993|date=23 April 2007|accessdate=1 January 2024|publisher=McFarland|first=Kameel B.|last=Nasr|isbn=978-0-7864-3105-2|quote=It was suspected that Kanafani was killed in retaliation for the Japanese Red Army airport massacre just past, but the assassination may have been planned long before.}}</ref> Kanafani aperis kun la krimintoj de la masakro en foto baldaŭ antaŭ la masakro kaj defendis la taktikojn uzitajn en la masakro baldaŭ antaŭ sia atenco. * kanafani ĉe [[Marxists.org]] * [https://web.archive.org/web/20110608070909/http://www.yementimes.com/defaultdet.aspx?SUB_ID=29163 Ghassan Kanafani: The Founder of the Modern Palestinian Novel], ''Yemen Times'', 06.10.2008. * [https://www.youtube.com/watch?v=YxXWQXal2XI Ghassan Kanafani and the era of revolutionary Palestinian media]. Al Jazeera. [[Kategorio:Palestinaj rifuĝintoj]] [[Kategorio:Palestinaj verkistoj]] afv6kb73fqugpfv3xzakfjw4suadsqg 9423617 9423616 2026-07-08T18:38:32Z Sj1mor 12103 9423617 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Ghassan Fayiz KANAFANI''' ({{lang-ar|غسان فايز كنفاني}}‎; naskiĝis la 9-an de aprilo 1936 en [[Akko|Akka]], [[Brita Palestino]]{{Streketo}}mortis la 8-an de julio 1972 en [[Bejruto]], [[Libano]]) estis eminenta palestina aŭtoro kaj ekstremisto, konsiderata kiel ĉefa romanisto de sia generacio kaj unu el la plej gravaj palestinaj verkistoj de la araba mondo. <ref name="nnn2">{{cite web|url=https://www.newarab.com/features/memoriam-ghassan-kanafani-palestinian-novelist-and-political-activist-0|title=In memoriam: Ghassan Kanafani, Palestine's most famous novelist and political activist killed by Israel|work=New Arab|accessdate=1 January 2024|date=9 July 2019}}</ref> La verkoj de Kanafani estis tradukitaj en pli ol 17 lingvojn. <ref name="nnn2" /> Kanafani naskiĝis en [[Akko|Akreo]], [[Mandata Palestino|Mandato de Palestino,]] en 1936. Dum la [[Palestina enlanda milito de 1947-1949|Palestina milito de 1948]], lia familio estis devigita forlasi sian hejmurbon fare de cionismaj milicoj. Kanafani poste memoris la intensan honton, kiun li sentis, kiam, en la aĝo de 12 jaroj, li vidis la virojn de sia familio transdoni siajn armilojn por iĝi [[Rifuĝinto|rifuĝintoj]]. <ref name="sch2">{{harvnb|Schmitt|2014}}.</ref> La familio ekloĝis en [[Damasko]], [[Sirio]], kie li kompletigis sian bazlernejon. Li poste fariĝis instruisto por delokitaj palestinaj infanoj en rifuĝejo, kie li komencis verki novelojn por helpi siajn studentojn kontekstuigi sian situacion. <ref name="auto62">{{harvnb|Zalman|2004|p=685}}.</ref> Li komencis studi por [[Arablingva literaturo|araba literaturo]] ĉe la [[Damaska Universitato|Universitato de Damasko]] en 1952, sed antaŭ ol li povis kompletigi sian diplomon, li estis forpelita de la universitato pro siaj politikaj alligitecoj kun la [[:en:Arab_Nationalist_Movement|Movado de Arabaj Naciistoj (MAN)]], al kiu li estis rekrutita de [[George Habash]]. Li poste translokiĝis al [[Kuvajto]] kaj poste al [[Bejruto]], kie li mergiĝis en [[Marksismo|Marksismon]]. En 1961, li edziĝis kun Anni Høver, dana pedagogino kaj aktivulino [[Infanrajtoj|por infanrajtoj]], kun kiu li havis du infanojn. <ref name="Emergence of Palestine2">{{cite journal|author1=Haugbolle, Sune|author2=Olsen, Pelle Valentin|title=Emergence of Palestine as a Global Cause|year=2023|journal=[[Middle East Critique]]|issue=1|page=139|volume=32|doi=10.1080/19436149.2023.2168379|doi-access=free|s2cid=256654768|hdl=10852/109792|hdl-access=free}}</ref> Li fariĝis redaktoro kaj verkis artikolojn por pluraj arabaj revuoj kaj gazetoj. Lia romano de 1963'', Men in the Sun,'' ricevis vastan laŭdon kaj, kune kun ''A World that is Not Ours'', simbolas lian unuan periodon de pesimismo, kiu poste estis renversita favore al aktiva lukto post la [[Sestaga milito|Sestaga Milito]] de 1967. Tiun jaron, li aliĝis al la [[Popola Fronto por la Liberigo de Palestino]] (PFLP) kaj fariĝis ĝia reprezentanto. En 1969, li redaktis programon de PFLP, en kiu la movado oficiale adoptis [[Marksismo-leninismo|Marksismon-Leninismon]], kiu markis foriron de [[Tutarabismo|tutaraba naciismo]] direkte al revolucia palestina lukto. <ref name="auto42">{{harvnb|Rabbani|2005|p=275}}.</ref> En 1972, dum li estis en Bejruto, Kanafani kaj lia 17-jaraĝa nevino Lamees estis mortigitaj de bombo plantita en lian aŭton fare de [[Mosado|Mossad]], kiu estis suspektita esti respondo al la rolo de la PFLP en la masakro ĉe la flughaveno Lod ; tamen, la atenco kontraŭ Kanafani eble estis planita longe antaŭe.<ref name="att2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QRXURzwdXS4C&pg=PA66|page=66|title=Arab and Israeli Terrorism: The Causes and Effects of Political Violence, 1936-1993|date=23 April 2007|accessdate=1 January 2024|publisher=McFarland|first=Kameel B.|last=Nasr|isbn=978-0-7864-3105-2|quote=It was suspected that Kanafani was killed in retaliation for the Japanese Red Army airport massacre just past, but the assassination may have been planned long before.}}</ref> Kanafani aperis kun la krimintoj de la masakro en foto baldaŭ antaŭ la masakro kaj defendis la taktikojn uzitajn en la masakro baldaŭ antaŭ sia atenco. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * kanafani ĉe [[Marxists.org]] * [https://web.archive.org/web/20110608070909/http://www.yementimes.com/defaultdet.aspx?SUB_ID=29163 Ghassan Kanafani: The Founder of the Modern Palestinian Novel], ''Yemen Times'', 06.10.2008. * [https://www.youtube.com/watch?v=YxXWQXal2XI Ghassan Kanafani and the era of revolutionary Palestinian media]. Al Jazeera. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kanafani, Ghassan}} [[Kategorio:Palestinaj rifuĝintoj]] [[Kategorio:Palestinaj verkistoj]] 4l4legsnr61c5puv6ma7lz3p6xbjv0z 9423618 9423617 2026-07-08T18:42:57Z Sj1mor 12103 9423618 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Ghassan Fayiz KANAFANI''' ({{lang-ar|غسان فايز كنفاني}}‎; naskiĝis la 9-an de aprilo 1936 en [[Akko|Akka]], [[Brita Palestino]]{{Streketo}}mortis la 8-an de julio 1972 en [[Bejruto]], [[Libano]]) estis eminenta palestina aŭtoro kaj ekstremisto, konsiderata kiel ĉefa romanisto de sia generacio kaj unu el la plej gravaj palestinaj verkistoj de la araba mondo. <ref name="nnn2">{{cite web|url=https://www.newarab.com/features/memoriam-ghassan-kanafani-palestinian-novelist-and-political-activist-0|title=In memoriam: Ghassan Kanafani, Palestine's most famous novelist and political activist killed by Israel|work=New Arab|accessdate=1 January 2024|date=9 July 2019}}</ref> La verkoj de Kanafani estis tradukitaj en pli ol 17 lingvojn. <ref name="nnn2" /> Kanafani estas konsiderata unu el la plej gravaj nuntempaj arabaj verkistoj. Kiel aŭtoro de multaj noveloj kaj noveloj, li estas vaste legata tra la araba mondo . Lia verko estas konsiderata noviga en multaj areoj de moderna araba literaturo. Politike, li estis reprezentanto de la terorista organizaĵo Popola Fronto por la Liberigo de Palestino, pri kies publikaĵoj li ankaŭ respondecis pri la redakta teksto. Li estis mortigita de la israela eksterlanda sekreta servo Mossad . == Vivo == Kanafani naskiĝis en [[Akko|Akreo]], [[Mandata Palestino|Mandato de Palestino,]] en 1936. Dum la [[Palestina enlanda milito de 1947-1949|Palestina milito de 1948]], lia familio estis devigita forlasi sian hejmurbon fare de cionismaj milicoj. Kanafani poste memoris la intensan honton, kiun li sentis, kiam, en la aĝo de 12 jaroj, li vidis la virojn de sia familio transdoni siajn armilojn por iĝi [[Rifuĝinto|rifuĝintoj]]. <ref name="sch2">{{harvnb|Schmitt|2014}}.</ref> La familio ekloĝis en [[Damasko]], [[Sirio]], kie li kompletigis sian bazlernejon. Li poste fariĝis instruisto por delokitaj palestinaj infanoj en rifuĝejo, kie li komencis verki novelojn por helpi siajn studentojn kontekstuigi sian situacion. <ref name="auto62">{{harvnb|Zalman|2004|p=685}}.</ref> Li komencis studi por [[Arablingva literaturo|araba literaturo]] ĉe la [[Damaska Universitato|Universitato de Damasko]] en 1952, sed antaŭ ol li povis kompletigi sian diplomon, li estis forpelita de la universitato pro siaj politikaj alligitecoj kun la [[:en:Arab_Nationalist_Movement|Movado de Arabaj Naciistoj (MAN)]], al kiu li estis rekrutita de [[George Habash]]. Li poste translokiĝis al [[Kuvajto]] kaj poste al [[Bejruto]], kie li mergiĝis en [[Marksismo|Marksismon]]. En 1961, li edziĝis kun Anni Høver, dana pedagogino kaj aktivulino [[Infanrajtoj|por infanrajtoj]], kun kiu li havis du infanojn. <ref name="Emergence of Palestine2">{{cite journal|author1=Haugbolle, Sune|author2=Olsen, Pelle Valentin|title=Emergence of Palestine as a Global Cause|year=2023|journal=Middle East Critique|issue=1|page=139|volume=32|doi=10.1080/19436149.2023.2168379|doi-access=free|s2cid=256654768|hdl=10852/109792|hdl-access=free}}</ref> Li fariĝis redaktoro kaj verkis artikolojn por pluraj arabaj revuoj kaj gazetoj. Lia romano de 1963'', Men in the Sun,'' ricevis vastan laŭdon kaj, kune kun ''A World that is Not Ours'', simbolas lian unuan periodon de pesimismo, kiu poste estis renversita favore al aktiva lukto post la [[Sestaga milito|Sestaga Milito]] de 1967. Tiun jaron, li aliĝis al la [[Popola Fronto por la Liberigo de Palestino]] (PFLP) kaj fariĝis ĝia reprezentanto. En 1969, li redaktis programon de PFLP, en kiu la movado oficiale adoptis [[Marksismo-leninismo|Marksismon-Leninismon]], kiu markis foriron de [[Tutarabismo|tutaraba naciismo]] direkte al revolucia palestina lukto. <ref name="auto42">{{harvnb|Rabbani|2005|p=275}}.</ref> En 1972, dum li estis en Bejruto, Kanafani kaj lia 17-jaraĝa nevino Lamees estis mortigitaj de bombo plantita en lian aŭton fare de [[Mosado|Mossad]], kiu estis suspektita esti respondo al la rolo de la PFLP en la masakro ĉe la flughaveno Lod ; tamen, la atenco kontraŭ Kanafani eble estis planita longe antaŭe.<ref name="att2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QRXURzwdXS4C&pg=PA66|page=66|title=Arab and Israeli Terrorism: The Causes and Effects of Political Violence, 1936-1993|date=23 April 2007|accessdate=1 January 2024|publisher=McFarland|first=Kameel B.|last=Nasr|isbn=978-0-7864-3105-2|quote=It was suspected that Kanafani was killed in retaliation for the Japanese Red Army airport massacre just past, but the assassination may have been planned long before.}}</ref> Kanafani aperis kun la krimintoj de la masakro en foto baldaŭ antaŭ la masakro kaj defendis la taktikojn uzitajn en la masakro baldaŭ antaŭ sia atenco. == Fontoj == * {{Cite news|title='Interview with Leila Khaled: 'BDS is effective, but it doesn't liberate land','|last=Schmitt|first=Paula|magazine=[[+972 magazine]] 17|url=http://972mag.com/interview-with-leila-khaled-bds-is-effective-but-it-doesn%27t-liberate-land/91000/|date=14 May 2014|access-date=7 January 2016|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304112234/http://972mag.com/interview-with-leila-khaled-bds-is-effective-but-it-doesn%27t-liberate-land/91000/|url-status=dead}} * {{Cite book|title=Great World Writers: Twentieth Century|last=Zalman|first=Amy|editor-last=Schumann|editor-first=Christoph|chapter='Nationalism as a Cause: Arab Nationalism in the writings of Ghassan Kanafani|publisher=Marshall Cavendish|volume=5|year=2004|pages=682–692|isbn=978-0-761-47473-9|chapter-url=https://books.google.com/books?id=SarqNNbC3GUC&pg=PA689}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * kanafani ĉe [[Marxists.org]] * [https://web.archive.org/web/20110608070909/http://www.yementimes.com/defaultdet.aspx?SUB_ID=29163 Ghassan Kanafani: The Founder of the Modern Palestinian Novel], ''Yemen Times'', 06.10.2008. * [https://www.youtube.com/watch?v=YxXWQXal2XI Ghassan Kanafani and the era of revolutionary Palestinian media]. Al Jazeera. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kanafani, Ghassan}} [[Kategorio:Palestinaj rifuĝintoj]] [[Kategorio:Palestinaj verkistoj]] 9dlma4wsvn0c5s16vdjde7j9msdsb6n 9423619 9423618 2026-07-08T18:43:52Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ 9423619 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Ghassan Fayiz KANAFANI''' ({{lang-ar|غسان فايز كنفاني}}‎; naskiĝis la 9-an de aprilo 1936 en [[Akko|Akka]], [[Brita Palestino]]{{Streketo}}mortis la 8-an de julio 1972 en [[Bejruto]], [[Libano]]) estis eminenta palestina aŭtoro kaj ekstremisto, konsiderata kiel ĉefa romanisto de sia generacio kaj unu el la plej gravaj palestinaj verkistoj de la araba mondo. <ref name="nnn2">{{cite web|url=https://www.newarab.com/features/memoriam-ghassan-kanafani-palestinian-novelist-and-political-activist-0|title=In memoriam: Ghassan Kanafani, Palestine's most famous novelist and political activist killed by Israel|work=New Arab|accessdate=1 January 2024|date=9 July 2019}}</ref> La verkoj de Kanafani estis tradukitaj en pli ol 17 lingvojn. <ref name="nnn2" /> Kanafani estas konsiderata unu el la plej gravaj nuntempaj arabaj verkistoj. Kiel aŭtoro de multaj noveloj kaj noveloj, li estas vaste legata tra la araba mondo . Lia verko estas konsiderata noviga en multaj areoj de moderna araba literaturo. Politike, li estis reprezentanto de la terorista organizaĵo Popola Fronto por la Liberigo de Palestino, pri kies publikaĵoj li ankaŭ respondecis pri la redakta teksto. Li estis mortigita de la israela eksterlanda sekreta servo Mossad . == Vivo == Kanafani naskiĝis en [[Akko|Akreo]], [[Mandata Palestino|Mandato de Palestino,]] en 1936. Dum la [[Palestina enlanda milito de 1947-1949|Palestina milito de 1948]], lia familio estis devigita forlasi sian hejmurbon fare de cionismaj milicoj. Kanafani poste memoris la intensan honton, kiun li sentis, kiam, en la aĝo de 12 jaroj, li vidis la virojn de sia familio transdoni siajn armilojn por iĝi [[Rifuĝinto|rifuĝintoj]]. <ref name="sch2">{{harvnb|Schmitt|2014}}.</ref> La familio ekloĝis en [[Damasko]], [[Sirio]], kie li kompletigis sian bazlernejon. Li poste fariĝis instruisto por delokitaj palestinaj infanoj en rifuĝejo, kie li komencis verki novelojn por helpi siajn studentojn kontekstuigi sian situacion. <ref name="auto62">{{harvnb|Zalman|2004|p=685}}.</ref> Li komencis studi por [[Arablingva literaturo|araba literaturo]] ĉe la [[Damaska Universitato|Universitato de Damasko]] en 1952, sed antaŭ ol li povis kompletigi sian diplomon, li estis forpelita de la universitato pro siaj politikaj alligitecoj kun la [[:en:Arab_Nationalist_Movement|Movado de Arabaj Naciistoj (MAN)]], al kiu li estis rekrutita de [[George Habash]]. Li poste translokiĝis al [[Kuvajto]] kaj poste al [[Bejruto]], kie li mergiĝis en [[Marksismo|Marksismon]]. En 1961, li edziĝis kun Anni Høver, dana pedagogino kaj aktivulino [[Infanrajtoj|por infanrajtoj]], kun kiu li havis du infanojn. <ref name="Emergence of Palestine2">{{cite journal|author1=Haugbolle, Sune|author2=Olsen, Pelle Valentin|title=Emergence of Palestine as a Global Cause|year=2023|journal=Middle East Critique|issue=1|page=139|volume=32|doi=10.1080/19436149.2023.2168379|doi-access=free|s2cid=256654768|hdl=10852/109792|hdl-access=free}}</ref> Li fariĝis redaktoro kaj verkis artikolojn por pluraj arabaj revuoj kaj gazetoj. Lia romano de 1963'', Men in the Sun,'' ricevis vastan laŭdon kaj, kune kun ''A World that is Not Ours'', simbolas lian unuan periodon de pesimismo, kiu poste estis renversita favore al aktiva lukto post la [[Sestaga milito|Sestaga Milito]] de 1967. Tiun jaron, li aliĝis al la [[Popola Fronto por la Liberigo de Palestino]] (PFLP) kaj fariĝis ĝia reprezentanto. En 1969, li redaktis programon de PFLP, en kiu la movado oficiale adoptis [[Marksismo-leninismo|Marksismon-Leninismon]], kiu markis foriron de [[Tutarabismo|tutaraba naciismo]] direkte al revolucia palestina lukto. <ref name="auto42">{{harvnb|Rabbani|2005|p=275}}.</ref> En 1972, dum li estis en Bejruto, Kanafani kaj lia 17-jaraĝa nevino Lamees estis mortigitaj de bombo plantita en lian aŭton fare de [[Mosado|Mossad]], kiu estis suspektita esti respondo al la rolo de la PFLP en la masakro ĉe la flughaveno Lod ; tamen, la atenco kontraŭ Kanafani eble estis planita longe antaŭe.<ref name="att2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QRXURzwdXS4C&pg=PA66|page=66|title=Arab and Israeli Terrorism: The Causes and Effects of Political Violence, 1936-1993|date=23 April 2007|accessdate=1 January 2024|publisher=McFarland|first=Kameel B.|last=Nasr|isbn=978-0-7864-3105-2|quote=It was suspected that Kanafani was killed in retaliation for the Japanese Red Army airport massacre just past, but the assassination may have been planned long before.}}</ref> Kanafani aperis kun la krimintoj de la masakro en foto baldaŭ antaŭ la masakro kaj defendis la taktikojn uzitajn en la masakro baldaŭ antaŭ sia atenco. == Fontoj == * {{Cite news|title='Interview with Leila Khaled: 'BDS is effective, but it doesn't liberate land','|last=Schmitt|first=Paula|magazine=[[+972 magazine]] 17|url=http://972mag.com/interview-with-leila-khaled-bds-is-effective-but-it-doesn%27t-liberate-land/91000/|date=14 May 2014|access-date=7 January 2016|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304112234/http://972mag.com/interview-with-leila-khaled-bds-is-effective-but-it-doesn%27t-liberate-land/91000/|url-status=dead}} * {{Cite book|title=Great World Writers: Twentieth Century|last=Zalman|first=Amy|editor-last=Schumann|editor-first=Christoph|chapter='Nationalism as a Cause: Arab Nationalism in the writings of Ghassan Kanafani|publisher=Marshall Cavendish|volume=5|year=2004|pages=682–692|isbn=978-0-761-47473-9|chapter-url=https://books.google.com/books?id=SarqNNbC3GUC&pg=PA689}} * {{Cite book|title=Encyclopedia of the Palestinians|last=Rabbani|first=Mouin|editor-last=Mattar|editor-first=Philip|editor-link=Philip Mattar|chapter=Ghassan Kanafani|publisher=Infobase Publishing|year=2005|pages=275–276|isbn=978-0-816-06986-6|chapter-url=https://books.google.com/books?id=GkbzYoZtaJMC&pg=PA275|access-date=5 January 2016|url=https://books.google.com/books?id=GkbzYoZtaJMC}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * kanafani ĉe [[Marxists.org]] * [https://web.archive.org/web/20110608070909/http://www.yementimes.com/defaultdet.aspx?SUB_ID=29163 Ghassan Kanafani: The Founder of the Modern Palestinian Novel], ''Yemen Times'', 06.10.2008. * [https://www.youtube.com/watch?v=YxXWQXal2XI Ghassan Kanafani and the era of revolutionary Palestinian media]. Al Jazeera. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kanafani, Ghassan}} [[Kategorio:Palestinaj rifuĝintoj]] [[Kategorio:Palestinaj verkistoj]] d57eroy0v3pu6dz5whg359412pwjzhb 9423620 9423619 2026-07-08T18:45:33Z Sj1mor 12103 9423620 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Ghassan Fayiz KANAFANI''' ({{lang-ar|غسان فايز كنفاني}}‎; naskiĝis la 9-an de aprilo 1936 en [[Akko|Akka]], [[Brita Palestino]]{{Streketo}}mortis la 8-an de julio 1972 en [[Bejruto]], [[Libano]]) estis eminenta palestina aŭtoro kaj ekstremisto, konsiderata kiel ĉefa romanisto de sia generacio kaj unu el la plej gravaj palestinaj verkistoj de la araba mondo. <ref name="nnn2">{{cite web|url=https://www.newarab.com/features/memoriam-ghassan-kanafani-palestinian-novelist-and-political-activist-0|title=In memoriam: Ghassan Kanafani, Palestine's most famous novelist and political activist killed by Israel|work=New Arab|accessdate=1 January 2024|date=9 July 2019}}</ref> La verkoj de Kanafani estis tradukitaj en pli ol 17 lingvojn. <ref name="nnn2" /> Li estis kunfondinto de la [[Popola Fronto por la Liberigo de Palestino]] kaj ĉefredaktoro de la gazeto Al-Hadaf. Li verkis ses romanojn, plurajn kolektojn de teatraĵoj, tri teatraĵojn kaj tri librojn de literaturaj eseoj. En 1972, li estis murdita de agentoj de [[Mossad]] en Bejruto per [[aŭtobombo]]. == Vivo == Kanafani naskiĝis en [[Akko|Akreo]], [[Mandata Palestino|Mandato de Palestino,]] en 1936. Dum la [[Palestina enlanda milito de 1947-1949|Palestina milito de 1948]], lia familio estis devigita forlasi sian hejmurbon fare de cionismaj milicoj. Kanafani poste memoris la intensan honton, kiun li sentis, kiam, en la aĝo de 12 jaroj, li vidis la virojn de sia familio transdoni siajn armilojn por iĝi [[Rifuĝinto|rifuĝintoj]]. <ref name="sch2">{{harvnb|Schmitt|2014}}.</ref> La familio ekloĝis en [[Damasko]], [[Sirio]], kie li kompletigis sian bazlernejon. Li poste fariĝis instruisto por delokitaj palestinaj infanoj en rifuĝejo, kie li komencis verki novelojn por helpi siajn studentojn kontekstuigi sian situacion. <ref name="auto62">{{harvnb|Zalman|2004|p=685}}.</ref> Li komencis studi por [[Arablingva literaturo|araba literaturo]] ĉe la [[Damaska Universitato|Universitato de Damasko]] en 1952, sed antaŭ ol li povis kompletigi sian diplomon, li estis forpelita de la universitato pro siaj politikaj alligitecoj kun la [[:en:Arab_Nationalist_Movement|Movado de Arabaj Naciistoj (MAN)]], al kiu li estis rekrutita de [[George Habash]]. Li poste translokiĝis al [[Kuvajto]] kaj poste al [[Bejruto]], kie li mergiĝis en [[Marksismo|Marksismon]]. En 1961, li edziĝis kun Anni Høver, dana pedagogino kaj aktivulino [[Infanrajtoj|por infanrajtoj]], kun kiu li havis du infanojn. <ref name="Emergence of Palestine2">{{cite journal|author1=Haugbolle, Sune|author2=Olsen, Pelle Valentin|title=Emergence of Palestine as a Global Cause|year=2023|journal=Middle East Critique|issue=1|page=139|volume=32|doi=10.1080/19436149.2023.2168379|doi-access=free|s2cid=256654768|hdl=10852/109792|hdl-access=free}}</ref> Li fariĝis redaktoro kaj verkis artikolojn por pluraj arabaj revuoj kaj gazetoj. Lia romano de 1963'', Men in the Sun,'' ricevis vastan laŭdon kaj, kune kun ''A World that is Not Ours'', simbolas lian unuan periodon de pesimismo, kiu poste estis renversita favore al aktiva lukto post la [[Sestaga milito|Sestaga Milito]] de 1967. Tiun jaron, li aliĝis al la [[Popola Fronto por la Liberigo de Palestino]] (PFLP) kaj fariĝis ĝia reprezentanto. En 1969, li redaktis programon de PFLP, en kiu la movado oficiale adoptis [[Marksismo-leninismo|Marksismon-Leninismon]], kiu markis foriron de [[Tutarabismo|tutaraba naciismo]] direkte al revolucia palestina lukto. <ref name="auto42">{{harvnb|Rabbani|2005|p=275}}.</ref> En 1972, dum li estis en Bejruto, Kanafani kaj lia 17-jaraĝa nevino Lamees estis mortigitaj de bombo plantita en lian aŭton fare de [[Mosado|Mossad]], kiu estis suspektita esti respondo al la rolo de la PFLP en la masakro ĉe la flughaveno Lod ; tamen, la atenco kontraŭ Kanafani eble estis planita longe antaŭe.<ref name="att2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QRXURzwdXS4C&pg=PA66|page=66|title=Arab and Israeli Terrorism: The Causes and Effects of Political Violence, 1936-1993|date=23 April 2007|accessdate=1 January 2024|publisher=McFarland|first=Kameel B.|last=Nasr|isbn=978-0-7864-3105-2|quote=It was suspected that Kanafani was killed in retaliation for the Japanese Red Army airport massacre just past, but the assassination may have been planned long before.}}</ref> Kanafani aperis kun la krimintoj de la masakro en foto baldaŭ antaŭ la masakro kaj defendis la taktikojn uzitajn en la masakro baldaŭ antaŭ sia atenco. == Fontoj == * {{Cite news|title='Interview with Leila Khaled: 'BDS is effective, but it doesn't liberate land','|last=Schmitt|first=Paula|magazine=[[+972 magazine]] 17|url=http://972mag.com/interview-with-leila-khaled-bds-is-effective-but-it-doesn%27t-liberate-land/91000/|date=14 May 2014|access-date=7 January 2016|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304112234/http://972mag.com/interview-with-leila-khaled-bds-is-effective-but-it-doesn%27t-liberate-land/91000/|url-status=dead}} * {{Cite book|title=Great World Writers: Twentieth Century|last=Zalman|first=Amy|editor-last=Schumann|editor-first=Christoph|chapter='Nationalism as a Cause: Arab Nationalism in the writings of Ghassan Kanafani|publisher=Marshall Cavendish|volume=5|year=2004|pages=682–692|isbn=978-0-761-47473-9|chapter-url=https://books.google.com/books?id=SarqNNbC3GUC&pg=PA689}} * {{Cite book|title=Encyclopedia of the Palestinians|last=Rabbani|first=Mouin|editor-last=Mattar|editor-first=Philip|editor-link=Philip Mattar|chapter=Ghassan Kanafani|publisher=Infobase Publishing|year=2005|pages=275–276|isbn=978-0-816-06986-6|chapter-url=https://books.google.com/books?id=GkbzYoZtaJMC&pg=PA275|access-date=5 January 2016|url=https://books.google.com/books?id=GkbzYoZtaJMC}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * kanafani ĉe [[Marxists.org]] * [https://web.archive.org/web/20110608070909/http://www.yementimes.com/defaultdet.aspx?SUB_ID=29163 Ghassan Kanafani: The Founder of the Modern Palestinian Novel], ''Yemen Times'', 06.10.2008. * [https://www.youtube.com/watch?v=YxXWQXal2XI Ghassan Kanafani and the era of revolutionary Palestinian media]. Al Jazeera. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kanafani, Ghassan}} [[Kategorio:Palestinaj rifuĝintoj]] [[Kategorio:Palestinaj verkistoj]] 15klkg5wywraukcp53k9k64dnzqrre9 9423621 9423620 2026-07-08T18:46:46Z Sj1mor 12103 /* Eksteraj ligiloj */ 9423621 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Ghassan Fayiz KANAFANI''' ({{lang-ar|غسان فايز كنفاني}}‎; naskiĝis la 9-an de aprilo 1936 en [[Akko|Akka]], [[Brita Palestino]]{{Streketo}}mortis la 8-an de julio 1972 en [[Bejruto]], [[Libano]]) estis eminenta palestina aŭtoro kaj ekstremisto, konsiderata kiel ĉefa romanisto de sia generacio kaj unu el la plej gravaj palestinaj verkistoj de la araba mondo. <ref name="nnn2">{{cite web|url=https://www.newarab.com/features/memoriam-ghassan-kanafani-palestinian-novelist-and-political-activist-0|title=In memoriam: Ghassan Kanafani, Palestine's most famous novelist and political activist killed by Israel|work=New Arab|accessdate=1 January 2024|date=9 July 2019}}</ref> La verkoj de Kanafani estis tradukitaj en pli ol 17 lingvojn. <ref name="nnn2" /> Li estis kunfondinto de la [[Popola Fronto por la Liberigo de Palestino]] kaj ĉefredaktoro de la gazeto Al-Hadaf. Li verkis ses romanojn, plurajn kolektojn de teatraĵoj, tri teatraĵojn kaj tri librojn de literaturaj eseoj. En 1972, li estis murdita de agentoj de [[Mossad]] en Bejruto per [[aŭtobombo]]. == Vivo == Kanafani naskiĝis en [[Akko|Akreo]], [[Mandata Palestino|Mandato de Palestino,]] en 1936. Dum la [[Palestina enlanda milito de 1947-1949|Palestina milito de 1948]], lia familio estis devigita forlasi sian hejmurbon fare de cionismaj milicoj. Kanafani poste memoris la intensan honton, kiun li sentis, kiam, en la aĝo de 12 jaroj, li vidis la virojn de sia familio transdoni siajn armilojn por iĝi [[Rifuĝinto|rifuĝintoj]]. <ref name="sch2">{{harvnb|Schmitt|2014}}.</ref> La familio ekloĝis en [[Damasko]], [[Sirio]], kie li kompletigis sian bazlernejon. Li poste fariĝis instruisto por delokitaj palestinaj infanoj en rifuĝejo, kie li komencis verki novelojn por helpi siajn studentojn kontekstuigi sian situacion. <ref name="auto62">{{harvnb|Zalman|2004|p=685}}.</ref> Li komencis studi por [[Arablingva literaturo|araba literaturo]] ĉe la [[Damaska Universitato|Universitato de Damasko]] en 1952, sed antaŭ ol li povis kompletigi sian diplomon, li estis forpelita de la universitato pro siaj politikaj alligitecoj kun la [[:en:Arab_Nationalist_Movement|Movado de Arabaj Naciistoj (MAN)]], al kiu li estis rekrutita de [[George Habash]]. Li poste translokiĝis al [[Kuvajto]] kaj poste al [[Bejruto]], kie li mergiĝis en [[Marksismo|Marksismon]]. En 1961, li edziĝis kun Anni Høver, dana pedagogino kaj aktivulino [[Infanrajtoj|por infanrajtoj]], kun kiu li havis du infanojn. <ref name="Emergence of Palestine2">{{cite journal|author1=Haugbolle, Sune|author2=Olsen, Pelle Valentin|title=Emergence of Palestine as a Global Cause|year=2023|journal=Middle East Critique|issue=1|page=139|volume=32|doi=10.1080/19436149.2023.2168379|doi-access=free|s2cid=256654768|hdl=10852/109792|hdl-access=free}}</ref> Li fariĝis redaktoro kaj verkis artikolojn por pluraj arabaj revuoj kaj gazetoj. Lia romano de 1963'', Men in the Sun,'' ricevis vastan laŭdon kaj, kune kun ''A World that is Not Ours'', simbolas lian unuan periodon de pesimismo, kiu poste estis renversita favore al aktiva lukto post la [[Sestaga milito|Sestaga Milito]] de 1967. Tiun jaron, li aliĝis al la [[Popola Fronto por la Liberigo de Palestino]] (PFLP) kaj fariĝis ĝia reprezentanto. En 1969, li redaktis programon de PFLP, en kiu la movado oficiale adoptis [[Marksismo-leninismo|Marksismon-Leninismon]], kiu markis foriron de [[Tutarabismo|tutaraba naciismo]] direkte al revolucia palestina lukto. <ref name="auto42">{{harvnb|Rabbani|2005|p=275}}.</ref> En 1972, dum li estis en Bejruto, Kanafani kaj lia 17-jaraĝa nevino Lamees estis mortigitaj de bombo plantita en lian aŭton fare de [[Mosado|Mossad]], kiu estis suspektita esti respondo al la rolo de la PFLP en la masakro ĉe la flughaveno Lod ; tamen, la atenco kontraŭ Kanafani eble estis planita longe antaŭe.<ref name="att2">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QRXURzwdXS4C&pg=PA66|page=66|title=Arab and Israeli Terrorism: The Causes and Effects of Political Violence, 1936-1993|date=23 April 2007|accessdate=1 January 2024|publisher=McFarland|first=Kameel B.|last=Nasr|isbn=978-0-7864-3105-2|quote=It was suspected that Kanafani was killed in retaliation for the Japanese Red Army airport massacre just past, but the assassination may have been planned long before.}}</ref> Kanafani aperis kun la krimintoj de la masakro en foto baldaŭ antaŭ la masakro kaj defendis la taktikojn uzitajn en la masakro baldaŭ antaŭ sia atenco. == Fontoj == * {{Cite news|title='Interview with Leila Khaled: 'BDS is effective, but it doesn't liberate land','|last=Schmitt|first=Paula|magazine=[[+972 magazine]] 17|url=http://972mag.com/interview-with-leila-khaled-bds-is-effective-but-it-doesn%27t-liberate-land/91000/|date=14 May 2014|access-date=7 January 2016|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304112234/http://972mag.com/interview-with-leila-khaled-bds-is-effective-but-it-doesn%27t-liberate-land/91000/|url-status=dead}} * {{Cite book|title=Great World Writers: Twentieth Century|last=Zalman|first=Amy|editor-last=Schumann|editor-first=Christoph|chapter='Nationalism as a Cause: Arab Nationalism in the writings of Ghassan Kanafani|publisher=Marshall Cavendish|volume=5|year=2004|pages=682–692|isbn=978-0-761-47473-9|chapter-url=https://books.google.com/books?id=SarqNNbC3GUC&pg=PA689}} * {{Cite book|title=Encyclopedia of the Palestinians|last=Rabbani|first=Mouin|editor-last=Mattar|editor-first=Philip|editor-link=Philip Mattar|chapter=Ghassan Kanafani|publisher=Infobase Publishing|year=2005|pages=275–276|isbn=978-0-816-06986-6|chapter-url=https://books.google.com/books?id=GkbzYoZtaJMC&pg=PA275|access-date=5 January 2016|url=https://books.google.com/books?id=GkbzYoZtaJMC}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.marxists.org/archive/kanafani/index.htm Kanafani ĉe Marxists.org] * [https://web.archive.org/web/20110608070909/http://www.yementimes.com/defaultdet.aspx?SUB_ID=29163 Ghassan Kanafani: The Founder of the Modern Palestinian Novel], ''Yemen Times'', 06.10.2008. * [https://www.youtube.com/watch?v=YxXWQXal2XI Ghassan Kanafani and the era of revolutionary Palestinian media]. Al Jazeera. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kanafani, Ghassan}} [[Kategorio:Palestinaj rifuĝintoj]] [[Kategorio:Palestinaj verkistoj]] nmz20axrzyyudh58f3a1k75d4dwwcwt 11 949379 9423660 2026-07-08T20:17:31Z Sj1mor 12103 /* komunaroj kaj komunumaroj */ nova sekcio 9423660 wikitext text/x-wiki == komunaroj kaj komunumaroj == Ĉu komunaro estas eraro? Kio estas ĝia signifo? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 20:17, 8 jul. 2026 (UTC) 4fdfsq32z4cp3vyzkhhg3fykrvnr1zf 0 949380 9423682 2026-07-08T20:35:55Z Arbarulo 135469 Arbarulo movis paĝon [[Artefarita planedo]] al [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]]: ne la ĉefsenco 9423682 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Artefarita planedo (kosmoveturilo)]] ctvr6s7nks0xyixelzv44gf1hxq2ife 1 949381 9423684 2026-07-08T20:41:33Z Sj1mor 12103 /* Verifikado */ nova sekcio 9423684 wikitext text/x-wiki == Verifikado == Ĉu ĝi vere ekzistas? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 20:41, 8 jul. 2026 (UTC) sw3lr5rerzavwfkfjvt468ze7ocft6b 0 949382 9423709 2026-07-08T22:03:16Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankfemura bucero |koloro = pink |dosiero = A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXXI) (7090229887) (cropped).jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Blankfemura buce..." 9423709 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankfemura bucero |koloro = pink |dosiero = A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXXI) (7090229887) (cropped).jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Blankfemura bucero''' ''B. albotibialis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Bycanistes albotibialis'' |volume=2016 |article-number=e.T22682609A92953893 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682609A92953893.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes albotibialis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Anton Reichenow|Reichenow]], 1877) |vikispecio = Bycanistes albotibialis |komunejo = Bycanistes albotibialis |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = Bycanistes cylindricus albotibialis }} La '''Blankfemura bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi troviĝas en [[Angolo]], [[Benino]], [[Kameruno]], [[Centrafrika Respubliko]], [[Respubliko Kongo]], [[Demokratia Respubliko Kongo]], [[Ekvatora Gvineo]], [[Gabono]], [[Niĝerio]], [[Sudano]] kaj [[Ugando]]. Ĝi foje estas konsiderata subspecio de la [[Brunvanga bucero]]. Temas pri tipa bucero kun granda beko subenkruba kun supra kornokresto; ĝi estas helflava kun nigrecaj bazoj ĉefe en [[makzelo]]. La plumaro estas nigrablanka same kiel ĉe la parenca [[Brunvanga bucero]], sed kun femura plumaro, kio nomigas la specion per la ordinara kaj [[scienca nomo]]j. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20cylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes cylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes cylindricus}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] td4hnaw42hgkpyq3l2fhaduezh5b2gd 9423710 9423709 2026-07-08T22:14:35Z Kani 670 9423710 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Blankfemura bucero |koloro = pink |dosiero = A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXXI) (7090229887) (cropped).jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Blankfemura bucero''' ''B. albotibialis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Bycanistes albotibialis'' |volume=2016 |article-number=e.T22682609A92953893 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682609A92953893.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes albotibialis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Anton Reichenow|Reichenow]], 1877) |vikispecio = Bycanistes albotibialis |komunejo = Bycanistes albotibialis |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = Bycanistes cylindricus albotibialis }} La '''Blankfemura bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi troviĝas en [[Angolo]], [[Benino]], [[Kameruno]], [[Centrafrika Respubliko]], [[Respubliko Kongo]], [[Demokratia Respubliko Kongo]], [[Ekvatora Gvineo]], [[Gabono]], [[Niĝerio]], [[Sudano]] kaj [[Ugando]]. Ĝi foje estas konsiderata subspecio de la [[Brunvanga bucero]]. Temas pri tipa bucero kun granda beko subenkruba kun supra kornokresto; ĝi estas helflava kun nigrecaj bazoj ĉefe en [[makzelo]]. La plumaro estas nigrablanka same kiel ĉe la parenca [[Brunvanga bucero]], sed kun femura plumaro, kio nomigas la specion per la ordinara kaj [[scienca nomo]]j. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20cylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes cylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes cylindricus}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 317wjjrnj71zqhx1qs5kt4921p7prnh 9423711 9423710 2026-07-08T22:16:40Z Kani 670 9423711 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Blankfemura bucero |koloro = pink |dosiero = A monograph of the Bucerotidæ, or family of the hornbills (Plate XXXI) (7090229887) (cropped).jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Blankfemura bucero''' ''B. albotibialis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Bycanistes albotibialis'' |volume=2016 |article-number=e.T22682609A92953893 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22682609A92953893.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes albotibialis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Jean Cabanis|Cabanis]] & [[Anton Reichenow|Reichenow]], 1877) |vikispecio = Bycanistes albotibialis |komunejo = Bycanistes albotibialis |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = Bycanistes cylindricus albotibialis }} La '''Blankfemura bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi troviĝas en [[Angolo]], [[Benino]], [[Kameruno]], [[Centrafrika Respubliko]], [[Respubliko Kongo]], [[Demokratia Respubliko Kongo]], [[Ekvatora Gvineo]], [[Gabono]], [[Niĝerio]], [[Sudano]] kaj [[Ugando]]. Ĝi foje estas konsiderata subspecio de la [[Brunvanga bucero]]. Temas pri tipa bucero kun granda beko subenkruba kun supra kornokresto; ĝi estas helflava kun nigrecaj bazoj ĉefe en [[makzelo]]. La plumaro estas nigrablanka same kiel ĉe la parenca [[Brunvanga bucero]], sed kun femura plumaro, kio nomigas la specion per la ordinara kaj [[scienca nomo]]j. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20cylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes albotibialis}} {{Wikispecies|Bycanistes albotibialis}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] jx4y9vrd05ewcwlmgop9xeqxe9q8371 0 949383 9423713 2026-07-08T22:28:22Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Grizvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ĉe la [[Bestoĝardeno de Bronkso]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Grizvanga bucero''' ''B. subcylin..." 9423713 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Grizvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ĉe la [[Bestoĝardeno de Bronkso]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Grizvanga bucero''' ''B. subcylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes subcylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1871) |vikispecio = Bycanistes subcylindricus |komunejo = Bycanistes subcylindricus |mapo de vivoteritorioj = Black-and-white-casqued Hornbill ebird data map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = verde, la tutan jaron; flave, somero; blue, vintro | sinonimo = | sono = Black-and-white Casqued Hornbill (Bycanistes subcylindricus) (022A-WA03044X0017-0004M0).ogg |sonpriskribo = sonregistraĵo en Kitalo, Kenjo }} La '''Grizvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi estas granda nigrablanka [[bucero]]. Ĝi havas grandegan nigrecan bekon kun granda kasko supre. La ino estas iomete pli malgranda ol la masklo kaj havas rimarkeble pli malgrandan kaskon. Ĝi estas monogama specio, kaj paroj nestas en taŭgaj arbotruoj. La ino kutime demetas ĝis du ovojn. La dieto konsistas ĉefe el figoj, fruktoj, insektoj kaj malgrandaj bestoj trovitaj en la arboj. Disvastigita kaj ankoraŭ surloke ofta, la Grizvanga bucero estas taksata kiel specio "[[malplej zorgiga]]" en la [[Ruĝa Listo de Minacataj Specioj]] de [[IUCN]].<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> == Taksonomio == ''Bycanistes subcylindricus'' is part of the ''Bycanistes'' [[genus]] of sub-Saharian hornbills which currently include a total of six known species that all share a black and white plummage and are mostly [[frugivores]]. This genus has recently been related to the ''[[Bucorvus]]'' genus, known as Ground Hornbills. Most of the species in that genus have a [[Casque (anatomy)|casque]], which is larger in males than females. The closest relative to the black-and-white-casqued hornbill is ''Bycanistes cylindricus'' or [[brown-cheeked hornbill]] which inhabits a similar habitat range. == Aspekto == ''Bycanistes subcylindricus'' is a moderately large bird of 60 to 70&nbsp;cm with a wing span of 70 to 96 &nbsp;cm. It is recognizable by its black plummage for the higher body and wings alongside and white plummage on the lower body and wings with black feathers amongst the white feathers of the tail, particularly the top tail feathers and the base of the tail feathers. It has a yellow-brownish bill and flattened casque, which are enlarged in males. Females have a smaller casque and a black bill. The purpose of the casque is unknown for males, although suggested to be for sexual characterization. The black-and-white-casqued hornbill has very mobile eyes which is not a common trait in birds. This means that its eyes themselves can move in their socket, while other birds tend to have to move their heads to see. It is capable of displaying emotions through the feathers at the top of the head, which allows it to communicate its emotional state. While males weight between 1&nbsp;kg and 1.5&nbsp;kg, the females weight between 1&nbsp;kg and 1.25&nbsp;kg. == Habitato kaj distribuo == The black-and-white-casqued hornbill is found in wooded habitats in central and western [[Africa]], ranging from western [[Kenya]] to [[Côte d'Ivoire]] with an isolated population in north [[Angola]]. The black-and-white-casqued hornbill is found mostly in Ivory-Coast, with smaller populations in its surrounding countries for West-African populations. The Central-African populations are mostly in Uganda and Kenya as well as Cameroon with smaller populations in Gabon, Tanzania and Central Africa. They are tropical birds that live in regions with high amounts of forests and is rarely seen in on flat lands, especially due to its arboreal nature. == Kutimaro == === Manĝado === The diet of the black-and-white-casqued hornbill consist mostly of fruits, which includes relatively small fruits or pieces of larger fruits. While some may consider this bird, like many other hornbills, to be limited to such food, it has been noted that they are very much capable of hunting small animals, including lizards and the eggs of other birds. Most of the frugal diet of the black-and-white-casqued hornbill comes from figs. The black-and-white-casqued hornbill does not consume water directly and seems to instead hydrate itself from the water contained in the fruits that represent most of its diet. It is capable of precise and delicate handling of edibles by using its beak skillfully in conjunction with its esophagus. == Bildaro == <gallery> Image:Stavenn Bycanistes subcylindricus 00.jpg Image:Blackwhitecasquedhornbill1.jpg Image:BucerosSubcylindricusKeulemans.jpg Image:Bycanistes subcylindricus - Forst - 02.jpg </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions *L. Kilham. 1956. Breeding and other habits of casqued hornbills (Bycanistes subcylindricus). Smith Misc Coll. 131(9): 1–45 *R.W. Wrangham, N.L. Conklin, G. Etot, J. Obua, K.D. Hunt, M.D. Hauser, A.P. Clark. 1993. The value of figs to chimpanzees. ''International Journal of Primatology''. 14(2): 243–256 == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20subcylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes subcylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes subcylindricus}} * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=977&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] qqyeffrsv6yzsmxie4u73d4gadm30du 9423716 9423713 2026-07-08T22:39:22Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9423716 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Grizvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ĉe la [[Bestoĝardeno de Bronkso]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Grizvanga bucero''' ''B. subcylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes subcylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1871) |vikispecio = Bycanistes subcylindricus |komunejo = Bycanistes subcylindricus |mapo de vivoteritorioj = Black-and-white-casqued Hornbill ebird data map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = verde, la tutan jaron; flave, somero; blue, vintro | sinonimo = | sono = Black-and-white Casqued Hornbill (Bycanistes subcylindricus) (022A-WA03044X0017-0004M0).ogg |sonpriskribo = sonregistraĵo en Kitalo, Kenjo }} La '''Grizvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi estas granda nigrablanka [[bucero]]. Ĝi havas grandegan nigrecan bekon kun granda kasko supre. La ino estas iomete pli malgranda ol la masklo kaj havas rimarkeble pli malgrandan kaskon. Ĝi estas monogama specio, kaj paroj nestas en taŭgaj arbotruoj. La ino kutime demetas ĝis du ovojn. La dieto konsistas ĉefe el figoj, fruktoj, insektoj kaj malgrandaj bestoj trovitaj en la arboj. Disvastigita kaj ankoraŭ surloke ofta, la Grizvanga bucero estas taksata kiel specio "[[malplej zorgiga]]" en la [[Ruĝa Listo de Minacataj Specioj]] de [[IUCN]].<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> == Taksonomio == ''Bycanistes subcylindricus'' apartenas al la genro ''Bycanistes'' de subsaharaj buceroj; tiu genro nuntempe ampleksas entute ses konatajn speciojn, el kiuj ĉiuj havas nigrablankan plumaron kaj estas plejparte [[fruktomanĝanta]]j. Tiu genro estis lastatempe ligita al la genro ''[[Bucorvus]]'', konata kiel [[grundobuceroj]]. La plej multaj specioj de tiu genro havas kaskon, kiu estas pli granda ĉe la maskloj ol ĉe la inoj. La plej proksima parenco de la Grizvanga bucero estas ''Bycanistes cylindricus'' (aŭ [[Brunvanga bucero]]), kiu loĝas en simila vivmedio. == Aspekto == ''Bycanistes subcylindricus'' is a moderately large bird of 60 to 70&nbsp;cm with a wing span of 70 to 96 &nbsp;cm. It is recognizable by its black plummage for the higher body and wings alongside and white plummage on the lower body and wings with black feathers amongst the white feathers of the tail, particularly the top tail feathers and the base of the tail feathers. It has a yellow-brownish bill and flattened casque, which are enlarged in males. Females have a smaller casque and a black bill. The purpose of the casque is unknown for males, although suggested to be for sexual characterization. The black-and-white-casqued hornbill has very mobile eyes which is not a common trait in birds. This means that its eyes themselves can move in their socket, while other birds tend to have to move their heads to see. It is capable of displaying emotions through the feathers at the top of the head, which allows it to communicate its emotional state. While males weight between 1&nbsp;kg and 1.5&nbsp;kg, the females weight between 1&nbsp;kg and 1.25&nbsp;kg. == Habitato kaj distribuo == The black-and-white-casqued hornbill is found in wooded habitats in central and western [[Africa]], ranging from western [[Kenya]] to [[Côte d'Ivoire]] with an isolated population in north [[Angola]]. The black-and-white-casqued hornbill is found mostly in Ivory-Coast, with smaller populations in its surrounding countries for West-African populations. The Central-African populations are mostly in Uganda and Kenya as well as Cameroon with smaller populations in Gabon, Tanzania and Central Africa. They are tropical birds that live in regions with high amounts of forests and is rarely seen in on flat lands, especially due to its arboreal nature. == Kutimaro == === Manĝado === The diet of the black-and-white-casqued hornbill consist mostly of fruits, which includes relatively small fruits or pieces of larger fruits. While some may consider this bird, like many other hornbills, to be limited to such food, it has been noted that they are very much capable of hunting small animals, including lizards and the eggs of other birds. Most of the frugal diet of the black-and-white-casqued hornbill comes from figs. The black-and-white-casqued hornbill does not consume water directly and seems to instead hydrate itself from the water contained in the fruits that represent most of its diet. It is capable of precise and delicate handling of edibles by using its beak skillfully in conjunction with its esophagus. == Bildaro == <gallery> Image:Stavenn Bycanistes subcylindricus 00.jpg Image:Blackwhitecasquedhornbill1.jpg Image:BucerosSubcylindricusKeulemans.jpg Image:Bycanistes subcylindricus - Forst - 02.jpg </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions *L. Kilham. 1956. Breeding and other habits of casqued hornbills (Bycanistes subcylindricus). Smith Misc Coll. 131(9): 1–45 *R.W. Wrangham, N.L. Conklin, G. Etot, J. Obua, K.D. Hunt, M.D. Hauser, A.P. Clark. 1993. The value of figs to chimpanzees. ''International Journal of Primatology''. 14(2): 243–256 == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20subcylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes subcylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes subcylindricus}} * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=977&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] cwsjqlv37bl59sf93f0k233154f36z2 9423717 9423716 2026-07-08T22:39:42Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9423717 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Grizvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ĉe la [[Bestoĝardeno de Bronkso]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Grizvanga bucero''' ''B. subcylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes subcylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1871) |vikispecio = Bycanistes subcylindricus |komunejo = Bycanistes subcylindricus |mapo de vivoteritorioj = Black-and-white-casqued Hornbill ebird data map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = verde, la tutan jaron; flave, somero; blue, vintro | sinonimo = | sono = Black-and-white Casqued Hornbill (Bycanistes subcylindricus) (022A-WA03044X0017-0004M0).ogg |sonpriskribo = sonregistraĵo en Kitalo, Kenjo }} La '''Grizvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi estas granda nigrablanka [[bucero]]. Ĝi havas grandegan nigrecan bekon kun granda kasko supre. La ino estas iomete pli malgranda ol la masklo kaj havas rimarkeble pli malgrandan kaskon. Ĝi estas monogama specio, kaj paroj nestas en taŭgaj arbotruoj. La ino kutime demetas ĝis du ovojn. La dieto konsistas ĉefe el figoj, fruktoj, insektoj kaj malgrandaj bestoj trovitaj en la arboj. Disvastigita kaj ankoraŭ surloke ofta, la Grizvanga bucero estas taksata kiel specio "[[malplej zorgiga]]" en la [[Ruĝa Listo de Minacataj Specioj]] de [[IUCN]].<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> == Taksonomio == ''Bycanistes subcylindricus'' apartenas al la genro ''Bycanistes'' de subsaharaj buceroj; tiu genro nuntempe ampleksas entute ses konatajn speciojn, el kiuj ĉiuj havas nigrablankan plumaron kaj estas plejparte [[fruktomanĝanto]]j. Tiu genro estis lastatempe ligita al la genro ''[[Bucorvus]]'', konata kiel [[grundobuceroj]]. La plej multaj specioj de tiu genro havas kaskon, kiu estas pli granda ĉe la maskloj ol ĉe la inoj. La plej proksima parenco de la Grizvanga bucero estas ''Bycanistes cylindricus'' (aŭ [[Brunvanga bucero]]), kiu loĝas en simila vivmedio. == Aspekto == ''Bycanistes subcylindricus'' is a moderately large bird of 60 to 70&nbsp;cm with a wing span of 70 to 96 &nbsp;cm. It is recognizable by its black plummage for the higher body and wings alongside and white plummage on the lower body and wings with black feathers amongst the white feathers of the tail, particularly the top tail feathers and the base of the tail feathers. It has a yellow-brownish bill and flattened casque, which are enlarged in males. Females have a smaller casque and a black bill. The purpose of the casque is unknown for males, although suggested to be for sexual characterization. The black-and-white-casqued hornbill has very mobile eyes which is not a common trait in birds. This means that its eyes themselves can move in their socket, while other birds tend to have to move their heads to see. It is capable of displaying emotions through the feathers at the top of the head, which allows it to communicate its emotional state. While males weight between 1&nbsp;kg and 1.5&nbsp;kg, the females weight between 1&nbsp;kg and 1.25&nbsp;kg. == Habitato kaj distribuo == The black-and-white-casqued hornbill is found in wooded habitats in central and western [[Africa]], ranging from western [[Kenya]] to [[Côte d'Ivoire]] with an isolated population in north [[Angola]]. The black-and-white-casqued hornbill is found mostly in Ivory-Coast, with smaller populations in its surrounding countries for West-African populations. The Central-African populations are mostly in Uganda and Kenya as well as Cameroon with smaller populations in Gabon, Tanzania and Central Africa. They are tropical birds that live in regions with high amounts of forests and is rarely seen in on flat lands, especially due to its arboreal nature. == Kutimaro == === Manĝado === The diet of the black-and-white-casqued hornbill consist mostly of fruits, which includes relatively small fruits or pieces of larger fruits. While some may consider this bird, like many other hornbills, to be limited to such food, it has been noted that they are very much capable of hunting small animals, including lizards and the eggs of other birds. Most of the frugal diet of the black-and-white-casqued hornbill comes from figs. The black-and-white-casqued hornbill does not consume water directly and seems to instead hydrate itself from the water contained in the fruits that represent most of its diet. It is capable of precise and delicate handling of edibles by using its beak skillfully in conjunction with its esophagus. == Bildaro == <gallery> Image:Stavenn Bycanistes subcylindricus 00.jpg Image:Blackwhitecasquedhornbill1.jpg Image:BucerosSubcylindricusKeulemans.jpg Image:Bycanistes subcylindricus - Forst - 02.jpg </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions *L. Kilham. 1956. Breeding and other habits of casqued hornbills (Bycanistes subcylindricus). Smith Misc Coll. 131(9): 1–45 *R.W. Wrangham, N.L. Conklin, G. Etot, J. Obua, K.D. Hunt, M.D. Hauser, A.P. Clark. 1993. The value of figs to chimpanzees. ''International Journal of Primatology''. 14(2): 243–256 == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20subcylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes subcylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes subcylindricus}} * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=977&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] dcr8w4llvnj5tgxkemu33xa485h5f0i 9423718 9423717 2026-07-08T22:42:03Z Kani 670 /* Aspekto */ 9423718 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Grizvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ĉe la [[Bestoĝardeno de Bronkso]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Grizvanga bucero''' ''B. subcylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes subcylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1871) |vikispecio = Bycanistes subcylindricus |komunejo = Bycanistes subcylindricus |mapo de vivoteritorioj = Black-and-white-casqued Hornbill ebird data map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = verde, la tutan jaron; flave, somero; blue, vintro | sinonimo = | sono = Black-and-white Casqued Hornbill (Bycanistes subcylindricus) (022A-WA03044X0017-0004M0).ogg |sonpriskribo = sonregistraĵo en Kitalo, Kenjo }} La '''Grizvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi estas granda nigrablanka [[bucero]]. Ĝi havas grandegan nigrecan bekon kun granda kasko supre. La ino estas iomete pli malgranda ol la masklo kaj havas rimarkeble pli malgrandan kaskon. Ĝi estas monogama specio, kaj paroj nestas en taŭgaj arbotruoj. La ino kutime demetas ĝis du ovojn. La dieto konsistas ĉefe el figoj, fruktoj, insektoj kaj malgrandaj bestoj trovitaj en la arboj. Disvastigita kaj ankoraŭ surloke ofta, la Grizvanga bucero estas taksata kiel specio "[[malplej zorgiga]]" en la [[Ruĝa Listo de Minacataj Specioj]] de [[IUCN]].<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> == Taksonomio == ''Bycanistes subcylindricus'' apartenas al la genro ''Bycanistes'' de subsaharaj buceroj; tiu genro nuntempe ampleksas entute ses konatajn speciojn, el kiuj ĉiuj havas nigrablankan plumaron kaj estas plejparte [[fruktomanĝanto]]j. Tiu genro estis lastatempe ligita al la genro ''[[Bucorvus]]'', konata kiel [[grundobuceroj]]. La plej multaj specioj de tiu genro havas kaskon, kiu estas pli granda ĉe la maskloj ol ĉe la inoj. La plej proksima parenco de la Grizvanga bucero estas ''Bycanistes cylindricus'' (aŭ [[Brunvanga bucero]]), kiu loĝas en simila vivmedio. == Aspekto == ''Bycanistes subcylindricus'' estas mezgranda birdo, 60 ĝis 70 cm longa, kun enverguro de 70 ĝis 96 cm. Ĝi estas rekonebla pro sia nigra plumaro ĉe la supra korpo kaj flugiloj, kaj blanka plumaro ĉe la malsupra korpo kaj flugiloj; tamen inter la blankaj vostoplumoj troviĝas nigraj plumoj, precipe ĉe la supraj vostoplumoj kaj ĉe la bazo de la vostoplumoj. Ĝi havas flav-brunecan bekon kaj platan kaskon, kiuj estas pli grandaj ĉe la maskloj. Inoj havas pli malgrandan kaskon kaj nigran bekon. La funkcio de la kasko ĉe maskloj estas nekonata, kvankam oni supozas, ke ĝi servas kiel seksa karakterizaĵo. Ĉi tiu specio havas tre moveblajn okulojn, kio ne estas ofta trajto ĉe birdoj. Tio signifas, ke la okuloj mem povas moviĝi en siaj okulkavoj, dum aliaj birdoj kutime devas movi la kapon por vidi. Ĝi kapablas montri emociojn per la plumoj sur la supro de la kapo, kio ebligas al ĝi komuniki sian emocian staton. Dum maskloj pezas inter 1 kg kaj 1,5 kg, inoj pezas inter 1 kg kaj 1,25 kg. == Habitato kaj distribuo == The black-and-white-casqued hornbill is found in wooded habitats in central and western [[Africa]], ranging from western [[Kenya]] to [[Côte d'Ivoire]] with an isolated population in north [[Angola]]. The black-and-white-casqued hornbill is found mostly in Ivory-Coast, with smaller populations in its surrounding countries for West-African populations. The Central-African populations are mostly in Uganda and Kenya as well as Cameroon with smaller populations in Gabon, Tanzania and Central Africa. They are tropical birds that live in regions with high amounts of forests and is rarely seen in on flat lands, especially due to its arboreal nature. == Kutimaro == === Manĝado === The diet of the black-and-white-casqued hornbill consist mostly of fruits, which includes relatively small fruits or pieces of larger fruits. While some may consider this bird, like many other hornbills, to be limited to such food, it has been noted that they are very much capable of hunting small animals, including lizards and the eggs of other birds. Most of the frugal diet of the black-and-white-casqued hornbill comes from figs. The black-and-white-casqued hornbill does not consume water directly and seems to instead hydrate itself from the water contained in the fruits that represent most of its diet. It is capable of precise and delicate handling of edibles by using its beak skillfully in conjunction with its esophagus. == Bildaro == <gallery> Image:Stavenn Bycanistes subcylindricus 00.jpg Image:Blackwhitecasquedhornbill1.jpg Image:BucerosSubcylindricusKeulemans.jpg Image:Bycanistes subcylindricus - Forst - 02.jpg </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions *L. Kilham. 1956. Breeding and other habits of casqued hornbills (Bycanistes subcylindricus). Smith Misc Coll. 131(9): 1–45 *R.W. Wrangham, N.L. Conklin, G. Etot, J. Obua, K.D. Hunt, M.D. Hauser, A.P. Clark. 1993. The value of figs to chimpanzees. ''International Journal of Primatology''. 14(2): 243–256 == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20subcylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes subcylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes subcylindricus}} * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=977&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] tmygl2pauka98tw0k72acpovci1mol0 9423720 9423718 2026-07-08T22:44:59Z Kani 670 /* Habitato kaj distribuo */ 9423720 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Grizvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ĉe la [[Bestoĝardeno de Bronkso]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Grizvanga bucero''' ''B. subcylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes subcylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1871) |vikispecio = Bycanistes subcylindricus |komunejo = Bycanistes subcylindricus |mapo de vivoteritorioj = Black-and-white-casqued Hornbill ebird data map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = verde, la tutan jaron; flave, somero; blue, vintro | sinonimo = | sono = Black-and-white Casqued Hornbill (Bycanistes subcylindricus) (022A-WA03044X0017-0004M0).ogg |sonpriskribo = sonregistraĵo en Kitalo, Kenjo }} La '''Grizvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi estas granda nigrablanka [[bucero]]. Ĝi havas grandegan nigrecan bekon kun granda kasko supre. La ino estas iomete pli malgranda ol la masklo kaj havas rimarkeble pli malgrandan kaskon. Ĝi estas monogama specio, kaj paroj nestas en taŭgaj arbotruoj. La ino kutime demetas ĝis du ovojn. La dieto konsistas ĉefe el figoj, fruktoj, insektoj kaj malgrandaj bestoj trovitaj en la arboj. Disvastigita kaj ankoraŭ surloke ofta, la Grizvanga bucero estas taksata kiel specio "[[malplej zorgiga]]" en la [[Ruĝa Listo de Minacataj Specioj]] de [[IUCN]].<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> == Taksonomio == ''Bycanistes subcylindricus'' apartenas al la genro ''Bycanistes'' de subsaharaj buceroj; tiu genro nuntempe ampleksas entute ses konatajn speciojn, el kiuj ĉiuj havas nigrablankan plumaron kaj estas plejparte [[fruktomanĝanto]]j. Tiu genro estis lastatempe ligita al la genro ''[[Bucorvus]]'', konata kiel [[grundobuceroj]]. La plej multaj specioj de tiu genro havas kaskon, kiu estas pli granda ĉe la maskloj ol ĉe la inoj. La plej proksima parenco de la Grizvanga bucero estas ''Bycanistes cylindricus'' (aŭ [[Brunvanga bucero]]), kiu loĝas en simila vivmedio. == Aspekto == ''Bycanistes subcylindricus'' estas mezgranda birdo, 60 ĝis 70 cm longa, kun enverguro de 70 ĝis 96 cm. Ĝi estas rekonebla pro sia nigra plumaro ĉe la supra korpo kaj flugiloj, kaj blanka plumaro ĉe la malsupra korpo kaj flugiloj; tamen inter la blankaj vostoplumoj troviĝas nigraj plumoj, precipe ĉe la supraj vostoplumoj kaj ĉe la bazo de la vostoplumoj. Ĝi havas flav-brunecan bekon kaj platan kaskon, kiuj estas pli grandaj ĉe la maskloj. Inoj havas pli malgrandan kaskon kaj nigran bekon. La funkcio de la kasko ĉe maskloj estas nekonata, kvankam oni supozas, ke ĝi servas kiel seksa karakterizaĵo. Ĉi tiu specio havas tre moveblajn okulojn, kio ne estas ofta trajto ĉe birdoj. Tio signifas, ke la okuloj mem povas moviĝi en siaj okulkavoj, dum aliaj birdoj kutime devas movi la kapon por vidi. Ĝi kapablas montri emociojn per la plumoj sur la supro de la kapo, kio ebligas al ĝi komuniki sian emocian staton. Dum maskloj pezas inter 1 kg kaj 1,5 kg, inoj pezas inter 1 kg kaj 1,25 kg. == Habitato kaj distribuo == La Grizvanga bucero troviĝas en arbarkovritaj vivejoj en centra kaj okcidenta Afriko, etendiĝante de okcidenta Kenjo ĝis [[Eburbordo]], kun izola populacio en norda [[Angolo]]. Ĝi troviĝas ĉefe en Eburbordo, dum pli malgrandaj grupoj ekzistas en najbaraj landoj de [[Okcidenta Afriko]]. La centrafrikaj populacioj troviĝas plejparte en [[Ugando]], [[Kenjo]] kaj [[Kameruno]], kun pli malgrandaj grupoj en [[Gabono]], [[Tanzanio]] kaj la [[Centrafrika Respubliko]]. Temas pri tropikaj birdoj vivantaj en regionoj kun vasta arbarkovro; ili malofte vidiĝas sur ebenaĵoj, precipe pro sia arbarloĝa naturo. == Kutimaro == === Manĝado === The diet of the black-and-white-casqued hornbill consist mostly of fruits, which includes relatively small fruits or pieces of larger fruits. While some may consider this bird, like many other hornbills, to be limited to such food, it has been noted that they are very much capable of hunting small animals, including lizards and the eggs of other birds. Most of the frugal diet of the black-and-white-casqued hornbill comes from figs. The black-and-white-casqued hornbill does not consume water directly and seems to instead hydrate itself from the water contained in the fruits that represent most of its diet. It is capable of precise and delicate handling of edibles by using its beak skillfully in conjunction with its esophagus. == Bildaro == <gallery> Image:Stavenn Bycanistes subcylindricus 00.jpg Image:Blackwhitecasquedhornbill1.jpg Image:BucerosSubcylindricusKeulemans.jpg Image:Bycanistes subcylindricus - Forst - 02.jpg </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions *L. Kilham. 1956. Breeding and other habits of casqued hornbills (Bycanistes subcylindricus). Smith Misc Coll. 131(9): 1–45 *R.W. Wrangham, N.L. Conklin, G. Etot, J. Obua, K.D. Hunt, M.D. Hauser, A.P. Clark. 1993. The value of figs to chimpanzees. ''International Journal of Primatology''. 14(2): 243–256 == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20subcylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes subcylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes subcylindricus}} * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=977&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 578244ft6dw1imeqxdxod6klpywlzzo 9423722 9423720 2026-07-08T22:50:19Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9423722 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Grizvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ĉe la [[Bestoĝardeno de Bronkso]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Grizvanga bucero''' ''B. subcylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes subcylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1871) |vikispecio = Bycanistes subcylindricus |komunejo = Bycanistes subcylindricus |mapo de vivoteritorioj = Black-and-white-casqued Hornbill ebird data map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = verde, la tutan jaron; flave, somero; blue, vintro | sinonimo = | sono = Black-and-white Casqued Hornbill (Bycanistes subcylindricus) (022A-WA03044X0017-0004M0).ogg |sonpriskribo = sonregistraĵo en Kitalo, Kenjo }} La '''Grizvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi estas granda nigrablanka [[bucero]]. Ĝi havas grandegan nigrecan bekon kun granda kasko supre. La ino estas iomete pli malgranda ol la masklo kaj havas rimarkeble pli malgrandan kaskon. Ĝi estas monogama specio, kaj paroj nestas en taŭgaj arbotruoj. La ino kutime demetas ĝis du ovojn. La dieto konsistas ĉefe el figoj, fruktoj, insektoj kaj malgrandaj bestoj trovitaj en la arboj. Disvastigita kaj ankoraŭ surloke ofta, la Grizvanga bucero estas taksata kiel specio "[[malplej zorgiga]]" en la [[Ruĝa Listo de Minacataj Specioj]] de [[IUCN]].<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> == Taksonomio == ''Bycanistes subcylindricus'' apartenas al la genro ''Bycanistes'' de subsaharaj buceroj; tiu genro nuntempe ampleksas entute ses konatajn speciojn, el kiuj ĉiuj havas nigrablankan plumaron kaj estas plejparte [[fruktomanĝanto]]j. Tiu genro estis lastatempe ligita al la genro ''[[Bucorvus]]'', konata kiel [[grundobuceroj]]. La plej multaj specioj de tiu genro havas kaskon, kiu estas pli granda ĉe la maskloj ol ĉe la inoj. La plej proksima parenco de la Grizvanga bucero estas ''Bycanistes cylindricus'' (aŭ [[Brunvanga bucero]]), kiu loĝas en simila vivmedio. == Aspekto == ''Bycanistes subcylindricus'' estas mezgranda birdo, 60 ĝis 70 cm longa, kun enverguro de 70 ĝis 96 cm. Ĝi estas rekonebla pro sia nigra plumaro ĉe la supra korpo kaj flugiloj, kaj blanka plumaro ĉe la malsupra korpo kaj flugiloj; tamen inter la blankaj vostoplumoj troviĝas nigraj plumoj, precipe ĉe la supraj vostoplumoj kaj ĉe la bazo de la vostoplumoj. Ĝi havas flav-brunecan bekon kaj platan kaskon, kiuj estas pli grandaj ĉe la maskloj. Inoj havas pli malgrandan kaskon kaj nigran bekon. La funkcio de la kasko ĉe maskloj estas nekonata, kvankam oni supozas, ke ĝi servas kiel seksa karakterizaĵo. Ĉi tiu specio havas tre moveblajn okulojn, kio ne estas ofta trajto ĉe birdoj. Tio signifas, ke la okuloj mem povas moviĝi en siaj okulkavoj, dum aliaj birdoj kutime devas movi la kapon por vidi. Ĝi kapablas montri emociojn per la plumoj sur la supro de la kapo, kio ebligas al ĝi komuniki sian emocian staton. Dum maskloj pezas inter 1 kg kaj 1,5 kg, inoj pezas inter 1 kg kaj 1,25 kg. == Habitato kaj distribuo == La Grizvanga bucero troviĝas en arbarkovritaj vivejoj en centra kaj okcidenta Afriko, etendiĝante de okcidenta Kenjo ĝis [[Eburbordo]], kun izola populacio en norda [[Angolo]]. Ĝi troviĝas ĉefe en Eburbordo, dum pli malgrandaj grupoj ekzistas en najbaraj landoj de [[Okcidenta Afriko]]. La centrafrikaj populacioj troviĝas plejparte en [[Ugando]], [[Kenjo]] kaj [[Kameruno]], kun pli malgrandaj grupoj en [[Gabono]], [[Tanzanio]] kaj la [[Centrafrika Respubliko]]. Temas pri tropikaj birdoj vivantaj en regionoj kun vasta arbarkovro; ili malofte vidiĝas sur ebenaĵoj, precipe pro sia arbarloĝa naturo. == Kutimaro == === Manĝado === La dieto de la Grizvanga bucero konsistas ĉefe el fruktoj, inkluzive de relative malgrandaj fruktoj aŭ pecoj de pli grandaj fruktoj. Kvankam oni povus opinii, ke tiu birdo – kiel multaj aliaj buceroj – limiĝas al tia nutraĵo, oni observis, ke ĝi ja kapablas ĉasi malgrandajn bestojn, inkluzive de lacertoj kaj ovoj de aliaj birdoj. La plej granda parto de la frukto-bazita dieto de la Grizvanga bucero konsistas el [[figo]]j. La Grizvanga bucero ne trinkas akvon rekte; ŝajnas, ke ĝi anstataŭe akiras la necesan akvon el la fruktoj, kiuj konsistigas la plejparton de ĝia dieto. Ĝi kapablas precize kaj delikate manipuli manĝaĵojn, lerte uzante sian bekon kune kun la ezofago. == Bildaro == <gallery> Image:Stavenn Bycanistes subcylindricus 00.jpg Image:Blackwhitecasquedhornbill1.jpg Image:BucerosSubcylindricusKeulemans.jpg Image:Bycanistes subcylindricus - Forst - 02.jpg </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions *L. Kilham. 1956. Breeding and other habits of casqued hornbills (Bycanistes subcylindricus). Smith Misc Coll. 131(9): 1–45 *R.W. Wrangham, N.L. Conklin, G. Etot, J. Obua, K.D. Hunt, M.D. Hauser, A.P. Clark. 1993. The value of figs to chimpanzees. ''International Journal of Primatology''. 14(2): 243–256 == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20subcylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes subcylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes subcylindricus}} * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=977&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 27dk6w1e52ml4e25m7pe20tvsae66fc 9423724 9423722 2026-07-08T22:54:11Z Kani 670 9423724 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Grizvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Black-and-white-casqued Hornbill - Bronx Zoo.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ĉe la [[Bestoĝardeno de Bronkso]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Grizvanga bucero''' ''B. subcylindricus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes subcylindricus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Philip Lutley Sclater|Sclater, PL]], 1871) |vikispecio = Bycanistes subcylindricus |komunejo = Bycanistes subcylindricus |mapo de vivoteritorioj = Black-and-white-casqued Hornbill ebird data map.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = verde, la tutan jaron; flave, somero; blue, vintro | sinonimo = | sono = Black-and-white Casqued Hornbill (Bycanistes subcylindricus) (022A-WA03044X0017-0004M0).ogg |sonpriskribo = sonregistraĵo en Kitalo, Kenjo }} La '''Grizvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Ĝi estas granda nigrablanka [[bucero]]. Ĝi havas grandegan nigrecan bekon kun granda kasko supre. La ino estas iomete pli malgranda ol la masklo kaj havas rimarkeble pli malgrandan kaskon. Ĝi estas monogama specio, kaj paroj nestas en taŭgaj arbotruoj. La ino kutime demetas ĝis du ovojn. La dieto konsistas ĉefe el figoj, fruktoj, insektoj kaj malgrandaj bestoj trovitaj en la arboj. Disvastigita kaj ankoraŭ surloke ofta, la Grizvanga bucero estas taksata kiel specio "[[malplej zorgiga]]" en la [[Ruĝa Listo de Minacataj Specioj]] de [[IUCN]].<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Bycanistes subcylindricus'' |volume=2017 |article-number=e.T22682577A111897019 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-1.RLTS.T22682577A111897019.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> == Taksonomio == ''Bycanistes subcylindricus'' apartenas al la genro ''Bycanistes'' de subsaharaj buceroj; tiu genro nuntempe ampleksas entute ses konatajn speciojn, el kiuj ĉiuj havas nigrablankan plumaron kaj estas plejparte [[fruktomanĝanto]]j. Tiu genro estis lastatempe ligita al la genro ''[[Bucorvus]]'', konata kiel [[grundobuceroj]]. La plej multaj specioj de tiu genro havas kaskon, kiu estas pli granda ĉe la maskloj ol ĉe la inoj. La plej proksima parenco de la Grizvanga bucero estas ''Bycanistes cylindricus'' (aŭ [[Brunvanga bucero]]), kiu loĝas en simila vivmedio. == Aspekto == ''Bycanistes subcylindricus'' estas mezgranda birdo, 60 ĝis 70 cm longa, kun enverguro de 70 ĝis 96 cm. Ĝi estas rekonebla pro sia nigra plumaro ĉe la supra korpo kaj flugiloj, kaj blanka plumaro ĉe la malsupra korpo kaj flugiloj; tamen inter la blankaj vostoplumoj troviĝas nigraj plumoj, precipe ĉe la supraj vostoplumoj kaj ĉe la bazo de la vostoplumoj. Ĝi havas flav-brunecan bekon kaj platan kaskon, kiuj estas pli grandaj ĉe la maskloj. Inoj havas pli malgrandan kaskon kaj nigran bekon. La funkcio de la kasko ĉe maskloj estas nekonata, kvankam oni supozas, ke ĝi servas kiel seksa karakterizaĵo. Ĉi tiu specio havas tre moveblajn okulojn, kio ne estas ofta trajto ĉe birdoj. Tio signifas, ke la okuloj mem povas moviĝi en siaj okulkavoj, dum aliaj birdoj kutime devas movi la kapon por vidi. Ĝi kapablas montri emociojn per la plumoj sur la supro de la kapo, kio ebligas al ĝi komuniki sian emocian staton. Dum maskloj pezas inter 1 kg kaj 1,5 kg, inoj pezas inter 1 kg kaj 1,25 kg. == Habitato kaj distribuo == La Grizvanga bucero troviĝas en arbarkovritaj vivejoj en centra kaj okcidenta Afriko, etendiĝante de okcidenta Kenjo ĝis [[Eburbordo]], kun izola populacio en norda [[Angolo]]. Ĝi troviĝas ĉefe en Eburbordo, dum pli malgrandaj grupoj ekzistas en najbaraj landoj de [[Okcidenta Afriko]]. La centrafrikaj populacioj troviĝas plejparte en [[Ugando]], [[Kenjo]] kaj [[Kameruno]], kun pli malgrandaj grupoj en [[Gabono]], [[Tanzanio]] kaj la [[Centrafrika Respubliko]]. Temas pri tropikaj birdoj vivantaj en regionoj kun vasta arbarkovro; ili malofte vidiĝas sur ebenaĵoj, precipe pro sia arbarloĝa naturo. == Kutimaro == === Manĝado === La dieto de la Grizvanga bucero konsistas ĉefe el fruktoj, inkluzive de relative malgrandaj fruktoj aŭ pecoj de pli grandaj fruktoj. Kvankam oni povus opinii, ke tiu birdo – kiel multaj aliaj buceroj – limiĝas al tia nutraĵo, oni observis, ke ĝi ja kapablas ĉasi malgrandajn bestojn, inkluzive de lacertoj kaj ovoj de aliaj birdoj. La plej granda parto de la frukto-bazita dieto de la Grizvanga bucero konsistas el [[figo]]j. La Grizvanga bucero ne trinkas akvon rekte; ŝajnas, ke ĝi anstataŭe akiras la necesan akvon el la fruktoj, kiuj konsistigas la plejparton de ĝia dieto. Ĝi kapablas precize kaj delikate manipuli manĝaĵojn, lerte uzante sian bekon kune kun la ezofago. == Bildaro == <gallery> Image:Stavenn Bycanistes subcylindricus 00.jpg Image:Blackwhitecasquedhornbill1.jpg Image:BucerosSubcylindricusKeulemans.jpg Image:Bycanistes subcylindricus - Forst - 02.jpg </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions *L. Kilham. 1956. Breeding and other habits of casqued hornbills (Bycanistes subcylindricus). Smith Misc Coll. 131(9): 1–45 *R.W. Wrangham, N.L. Conklin, G. Etot, J. Obua, K.D. Hunt, M.D. Hauser, A.P. Clark. 1993. The value of figs to chimpanzees. ''International Journal of Primatology''. 14(2): 243–256 == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20subcylindricus sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes subcylindricus}} {{Wikispecies|Bycanistes subcylindricus}} * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=977&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] fsxhbem1ic0d9m9end4pwi014oxocsn 0 949384 9423714 2026-07-08T22:30:58Z Kani 670 Alidirektigis al [[Grizvanga bucero]] 9423714 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Grizvanga bucero]] ndqcx2fddw8h1ekqoftva0x2e1a7l8z 0 949385 9423727 2026-07-08T23:03:52Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Arĝentvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Silvery-cheeked hornbills (Bycanistes brevis) male (left) female (right).jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Masklo (maldekstre) kaj ino (dekstre)<br />Parko Amora Gedel, [[Aŭasa]], [[Etiopio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = Bucere..." 9423727 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Arĝentvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Silvery-cheeked hornbills (Bycanistes brevis) male (left) female (right).jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Masklo (maldekstre) kaj ino (dekstre)<br />Parko Amora Gedel, [[Aŭasa]], [[Etiopio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Arĝentvanga bucero''' ''B. brevis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes brevis'' |volume=2018 |article-number=e.T22682570A130081772 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682570A130081772.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes brevis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Herbert Friedmann|Friedmann]], 1929) |vikispecio = Bycanistes brevis |komunejo = Bycanistes brevis |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna brevis'' }} La '''Arĝentvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Arĝentvangaj buceroj estas loĝantoj de la altaj ĉiamverdaj arbaroj de Orientafriko, de [[Etiopio]] ĝis [[Sudafriko]]. En [[Zimbabvo]] la specio estas minacata pro detruo de vivejo, kaj ĝia ĉeesto en Sudafriko estas marĝena, sed ĝi restas surloke sufiĉe ofta, precipe en la nordaj kaj centraj partoj de sia arealo. == Aspekto == It measures {{convert|75|to|80|cm|in}} in length, and has a very large cream-colored [[:wikt:casque|casque]] on the beak. The head is silver-grey and the rest of the [[plumage]] is iridescent black, except for the white rump, lower back, thighs, vent and tip of the outer tail-feathers. The sexes are similar except the female has a smaller casque and reddish skin around the eyes. == Kutimaro == Usually they live in pairs and sometimes roost in flocks of hundreds of individuals. They breed in spring (September and October; at least in part of its range) and lay clutches of one to three white eggs, incubated for 40 days. The young remain with both parents for about 80 days.<ref>{{cite web |title=Silvery-cheeked Hornbill |url=https://www.oiseaux-birds.com/card-silvery-cheeked-hornbill.html |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2026-02-25}}</ref> It is [[omnivorous]], feeding on fruits, insects, small birds, rodents, small reptiles and [[centipede]]s. ==Bildaro== <gallery widths="200px" heights="150px" > Image:Ceratogymna brevis JA.jpg|Male in profile Image:Silvery-cheeked Hornbill RWD2.jpg|Male Image:Silvery-cheeked Hornbill RWD3.jpg|Male at Sylvan Heights Waterfowl Park Image:Bycanistes brevis Debrecen.png|Male at Debrecen, Hungary </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20brevis sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes brevis}} {{Wikispecies|Bycanistes brevis}} *[http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=976&m=0 BirdLife Species Factsheet.] * Arĝentvanga bucero - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/456.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds]. {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] gvqdngbgtaxhow5fz4zhnieecfunknw 9423728 9423727 2026-07-08T23:05:33Z Kani 670 /* Aspekto */ 9423728 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Arĝentvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Silvery-cheeked hornbills (Bycanistes brevis) male (left) female (right).jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Masklo (maldekstre) kaj ino (dekstre)<br />Parko Amora Gedel, [[Aŭasa]], [[Etiopio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Arĝentvanga bucero''' ''B. brevis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes brevis'' |volume=2018 |article-number=e.T22682570A130081772 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682570A130081772.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes brevis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Herbert Friedmann|Friedmann]], 1929) |vikispecio = Bycanistes brevis |komunejo = Bycanistes brevis |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna brevis'' }} La '''Arĝentvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Arĝentvangaj buceroj estas loĝantoj de la altaj ĉiamverdaj arbaroj de Orientafriko, de [[Etiopio]] ĝis [[Sudafriko]]. En [[Zimbabvo]] la specio estas minacata pro detruo de vivejo, kaj ĝia ĉeesto en Sudafriko estas marĝena, sed ĝi restas surloke sufiĉe ofta, precipe en la nordaj kaj centraj partoj de sia arealo. == Aspekto == Ĝi longas 75 ĝis 80 centimetrojn kaj havas tre grandan, kremkoloran kaskon sur la beko. La kapo estas arĝentgriza kaj la cetera plumaro estas irize nigra, krom la blankaj pugo, malsupra dorso, femuroj, kloakareo kaj pintoj de la eksteraj vostoplumoj. Ambaŭ seksoj similas, krom ke la ino havas pli malgrandan kaskon kaj ruĝecan haŭton ĉirkaŭ la okuloj. == Kutimaro == Usually they live in pairs and sometimes roost in flocks of hundreds of individuals. They breed in spring (September and October; at least in part of its range) and lay clutches of one to three white eggs, incubated for 40 days. The young remain with both parents for about 80 days.<ref>{{cite web |title=Silvery-cheeked Hornbill |url=https://www.oiseaux-birds.com/card-silvery-cheeked-hornbill.html |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2026-02-25}}</ref> It is [[omnivorous]], feeding on fruits, insects, small birds, rodents, small reptiles and [[centipede]]s. ==Bildaro== <gallery widths="200px" heights="150px" > Image:Ceratogymna brevis JA.jpg|Male in profile Image:Silvery-cheeked Hornbill RWD2.jpg|Male Image:Silvery-cheeked Hornbill RWD3.jpg|Male at Sylvan Heights Waterfowl Park Image:Bycanistes brevis Debrecen.png|Male at Debrecen, Hungary </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20brevis sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes brevis}} {{Wikispecies|Bycanistes brevis}} *[http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=976&m=0 BirdLife Species Factsheet.] * Arĝentvanga bucero - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/456.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds]. {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] fideh1gu7bacnrdeox1eeah8ocu3w9x 9423730 9423728 2026-07-08T23:10:18Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9423730 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Arĝentvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Silvery-cheeked hornbills (Bycanistes brevis) male (left) female (right).jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Masklo (maldekstre) kaj ino (dekstre)<br />Parko Amora Gedel, [[Aŭasa]], [[Etiopio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Arĝentvanga bucero''' ''B. brevis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes brevis'' |volume=2018 |article-number=e.T22682570A130081772 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682570A130081772.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes brevis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Herbert Friedmann|Friedmann]], 1929) |vikispecio = Bycanistes brevis |komunejo = Bycanistes brevis |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna brevis'' }} La '''Arĝentvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Arĝentvangaj buceroj estas loĝantoj de la altaj ĉiamverdaj arbaroj de Orientafriko, de [[Etiopio]] ĝis [[Sudafriko]]. En [[Zimbabvo]] la specio estas minacata pro detruo de vivejo, kaj ĝia ĉeesto en Sudafriko estas marĝena, sed ĝi restas surloke sufiĉe ofta, precipe en la nordaj kaj centraj partoj de sia arealo. == Aspekto == Ĝi longas 75 ĝis 80 centimetrojn kaj havas tre grandan, kremkoloran kaskon sur la beko. La kapo estas arĝentgriza kaj la cetera plumaro estas irize nigra, krom la blankaj pugo, malsupra dorso, femuroj, kloakareo kaj pintoj de la eksteraj vostoplumoj. Ambaŭ seksoj similas, krom ke la ino havas pli malgrandan kaskon kaj ruĝecan haŭton ĉirkaŭ la okuloj. == Kutimaro == Kutime ili vivas pare kaj foje ripozas en aroj de centoj da individuoj. Ili reproduktiĝas printempe (septembre kaj oktobre; almenaŭ en parto de sia disvastiĝa areo) kaj demetas ovarojn de unu ĝis tri blankaj ovoj, kiuj estas kovataj dum 40 tagoj. La idoj restas kun ambaŭ gepatroj dum ĉirkaŭ 80 tagoj.<ref>{{cite web |title=Silvery-cheeked Hornbill |url=https://www.oiseaux-birds.com/card-silvery-cheeked-hornbill.html |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2026-02-25}}</ref> Ĝi estas [[ĉiovora]] kaj manĝas fruktojn, insektojn, malgrandajn birdojn, ronĝulojn, malgrandajn reptiliojn kaj [[centpiedulo]]jn. ==Bildaro== <gallery widths="200px" heights="150px" > Image:Ceratogymna brevis JA.jpg|Male in profile Image:Silvery-cheeked Hornbill RWD2.jpg|Male Image:Silvery-cheeked Hornbill RWD3.jpg|Male at Sylvan Heights Waterfowl Park Image:Bycanistes brevis Debrecen.png|Male at Debrecen, Hungary </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20brevis sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes brevis}} {{Wikispecies|Bycanistes brevis}} *[http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=976&m=0 BirdLife Species Factsheet.] * Arĝentvanga bucero - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/456.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds]. {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] aytb9nabh3m9ex6vaitnhlkof3ylp9t 9423731 9423730 2026-07-08T23:10:35Z Kani 670 /* Kutimaro */ 9423731 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Arĝentvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Silvery-cheeked hornbills (Bycanistes brevis) male (left) female (right).jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Masklo (maldekstre) kaj ino (dekstre)<br />Parko Amora Gedel, [[Aŭasa]], [[Etiopio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Arĝentvanga bucero''' ''B. brevis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes brevis'' |volume=2018 |article-number=e.T22682570A130081772 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682570A130081772.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes brevis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Herbert Friedmann|Friedmann]], 1929) |vikispecio = Bycanistes brevis |komunejo = Bycanistes brevis |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna brevis'' }} La '''Arĝentvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Arĝentvangaj buceroj estas loĝantoj de la altaj ĉiamverdaj arbaroj de Orientafriko, de [[Etiopio]] ĝis [[Sudafriko]]. En [[Zimbabvo]] la specio estas minacata pro detruo de vivejo, kaj ĝia ĉeesto en Sudafriko estas marĝena, sed ĝi restas surloke sufiĉe ofta, precipe en la nordaj kaj centraj partoj de sia arealo. == Aspekto == Ĝi longas 75 ĝis 80 centimetrojn kaj havas tre grandan, kremkoloran kaskon sur la beko. La kapo estas arĝentgriza kaj la cetera plumaro estas irize nigra, krom la blankaj pugo, malsupra dorso, femuroj, kloakareo kaj pintoj de la eksteraj vostoplumoj. Ambaŭ seksoj similas, krom ke la ino havas pli malgrandan kaskon kaj ruĝecan haŭton ĉirkaŭ la okuloj. == Kutimaro == Kutime ili vivas pare kaj foje ripozas en aroj de centoj da individuoj. Ili reproduktiĝas printempe (septembre kaj oktobre; almenaŭ en parto de sia disvastiĝa areo) kaj demetas ovarojn de unu ĝis tri blankaj ovoj, kiuj estas kovataj dum 40 tagoj. La idoj restas kun ambaŭ gepatroj dum ĉirkaŭ 80 tagoj.<ref>{{cite web |title=Silvery-cheeked Hornbill |url=https://www.oiseaux-birds.com/card-silvery-cheeked-hornbill.html |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2026-02-25}}</ref> Ĝi estas [[ĉiomanĝanto]] kaj manĝas fruktojn, insektojn, malgrandajn birdojn, ronĝulojn, malgrandajn reptiliojn kaj [[centpiedulo]]jn. ==Bildaro== <gallery widths="200px" heights="150px" > Image:Ceratogymna brevis JA.jpg|Male in profile Image:Silvery-cheeked Hornbill RWD2.jpg|Male Image:Silvery-cheeked Hornbill RWD3.jpg|Male at Sylvan Heights Waterfowl Park Image:Bycanistes brevis Debrecen.png|Male at Debrecen, Hungary </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20brevis sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes brevis}} {{Wikispecies|Bycanistes brevis}} *[http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=976&m=0 BirdLife Species Factsheet.] * Arĝentvanga bucero - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/456.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds]. {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] sqfjhxoqkphapcv3uoz15gisrzycq4d 9423732 9423731 2026-07-08T23:11:31Z Kani 670 /* Bildaro */ 9423732 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Arĝentvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Silvery-cheeked hornbills (Bycanistes brevis) male (left) female (right).jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Masklo (maldekstre) kaj ino (dekstre)<br />Parko Amora Gedel, [[Aŭasa]], [[Etiopio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Arĝentvanga bucero''' ''B. brevis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes brevis'' |volume=2018 |article-number=e.T22682570A130081772 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682570A130081772.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes brevis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Herbert Friedmann|Friedmann]], 1929) |vikispecio = Bycanistes brevis |komunejo = Bycanistes brevis |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna brevis'' }} La '''Arĝentvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Arĝentvangaj buceroj estas loĝantoj de la altaj ĉiamverdaj arbaroj de Orientafriko, de [[Etiopio]] ĝis [[Sudafriko]]. En [[Zimbabvo]] la specio estas minacata pro detruo de vivejo, kaj ĝia ĉeesto en Sudafriko estas marĝena, sed ĝi restas surloke sufiĉe ofta, precipe en la nordaj kaj centraj partoj de sia arealo. == Aspekto == Ĝi longas 75 ĝis 80 centimetrojn kaj havas tre grandan, kremkoloran kaskon sur la beko. La kapo estas arĝentgriza kaj la cetera plumaro estas irize nigra, krom la blankaj pugo, malsupra dorso, femuroj, kloakareo kaj pintoj de la eksteraj vostoplumoj. Ambaŭ seksoj similas, krom ke la ino havas pli malgrandan kaskon kaj ruĝecan haŭton ĉirkaŭ la okuloj. == Kutimaro == Kutime ili vivas pare kaj foje ripozas en aroj de centoj da individuoj. Ili reproduktiĝas printempe (septembre kaj oktobre; almenaŭ en parto de sia disvastiĝa areo) kaj demetas ovarojn de unu ĝis tri blankaj ovoj, kiuj estas kovataj dum 40 tagoj. La idoj restas kun ambaŭ gepatroj dum ĉirkaŭ 80 tagoj.<ref>{{cite web |title=Silvery-cheeked Hornbill |url=https://www.oiseaux-birds.com/card-silvery-cheeked-hornbill.html |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2026-02-25}}</ref> Ĝi estas [[ĉiomanĝanto]] kaj manĝas fruktojn, insektojn, malgrandajn birdojn, ronĝulojn, malgrandajn reptiliojn kaj [[centpiedulo]]jn. ==Bildaro== <gallery widths="200px" heights="150px" > Image:Ceratogymna brevis JA.jpg|Masklo profile Image:Silvery-cheeked Hornbill RWD2.jpg|Masklo Image:Silvery-cheeked Hornbill RWD3.jpg|Masklo ĉe Parko Sylvan Heights Waterfowl Image:Bycanistes brevis Debrecen.png|Masklo ĉe [[Debrecen]], Hungario </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20brevis sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes brevis}} {{Wikispecies|Bycanistes brevis}} *[http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=976&m=0 BirdLife Species Factsheet.] * Arĝentvanga bucero - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/456.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds]. {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] jrwpzpat513sxs50kv0z182dmmifjhy 9423908 9423732 2026-07-09T09:40:55Z Kani 670 9423908 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Arĝentvanga bucero |koloro = pink |dosiero = Silvery-cheeked hornbills (Bycanistes brevis) male (left) female (right).jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Masklo (maldekstre) kaj ino (dekstre)<br />Parko Amora Gedel, [[Aŭasa]], [[Etiopio]] |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Arĝentvanga bucero''' ''B. brevis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes brevis'' |volume=2018 |article-number=e.T22682570A130081772 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682570A130081772.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes brevis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Herbert Friedmann|Friedmann]], 1929) |vikispecio = Bycanistes brevis |komunejo = Bycanistes brevis |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna brevis'' }} La '''Arĝentvanga bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. Arĝentvangaj buceroj estas loĝantoj de la altaj ĉiamverdaj arbaroj de Orientafriko, de [[Etiopio]] ĝis [[Sudafriko]]. En [[Zimbabvo]] la specio estas minacata pro detruo de vivejo, kaj ĝia ĉeesto en Sudafriko estas marĝena, sed ĝi restas surloke sufiĉe ofta, precipe en la nordaj kaj centraj partoj de sia arealo. == Aspekto == Ĝi longas 75 ĝis 80 centimetrojn kaj havas tre grandan, kremkoloran kaskon sur la beko. La kapo estas arĝentgriza kaj la cetera plumaro estas irize nigra, krom la blankaj pugo, malsupra dorso, femuroj, kloakareo kaj pintoj de la eksteraj vostoplumoj. Ambaŭ seksoj similas, krom ke la ino havas pli malgrandan kaskon kaj ruĝecan haŭton ĉirkaŭ la okuloj. == Kutimaro == Kutime ili vivas pare kaj foje ripozas en aroj de centoj da individuoj. Ili reproduktiĝas printempe (septembre kaj oktobre; almenaŭ en parto de sia disvastiĝa areo) kaj demetas ovarojn de unu ĝis tri blankaj ovoj, kiuj estas kovataj dum 40 tagoj. La idoj restas kun ambaŭ gepatroj dum ĉirkaŭ 80 tagoj.<ref>{{cite web |title=Silvery-cheeked Hornbill |url=https://www.oiseaux-birds.com/card-silvery-cheeked-hornbill.html |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2026-02-25}}</ref> Ĝi estas [[ĉiomanĝanto]] kaj manĝas fruktojn, insektojn, malgrandajn birdojn, ronĝulojn, malgrandajn reptiliojn kaj [[centpiedulo]]jn. ==Bildaro== <gallery widths="200px" heights="150px" > Image:Ceratogymna brevis JA.jpg|Masklo profile Image:Silvery-cheeked Hornbill RWD2.jpg|Masklo Image:Silvery-cheeked Hornbill RWD3.jpg|Masklo ĉe Parko Sylvan Heights Waterfowl Image:Bycanistes brevis Debrecen.png|Masklo ĉe [[Debrecen]], Hungario </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20brevis sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes brevis}} {{Wikispecies|Bycanistes brevis}} *[http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=976&m=0 BirdLife Species Factsheet.] * Arĝentvanga bucero - [http://sabap2.adu.org.za/docs/sabap1/456.pdf Speciteksto en The Atlas of Southern African Birds]. {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] kszfgo8xsxo0r1o85ppcl8zof4efzoc 0 949386 9423729 2026-07-08T23:08:28Z Kani 670 Alidirektigis al [[Arĝentvanga bucero]] 9423729 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Arĝentvanga bucero]] 4av2xkfoxut71t7iv3d8dfukjn5q9ut 0 949387 9423756 2026-07-09T02:59:23Z Jlwoodwa 232520 Alidirektigis al [[Derivaĵo (lingvoscienco)]] 9423756 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Derivaĵo (lingvoscienco)]] latevjna4nh1bht7kfg77aaeffzcmda 0 949388 9423765 2026-07-09T04:09:38Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "'''Christian Gottlieb KLUGE la pli juna''' (naskiĝinta la {{Daton|6|8|1742}} en [[Lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]], mortinta la {{Daton|12|4|1824}} en [[Meißen]]) estis [[germanio|germana]] protestantisma teologo kaj pedagogo. Edzigis lin en 1776 Concordia Wilhelmina Langguth kaj en 1786 Catharina Rahel Concordia Köpping naskonte infanojn. == Vivo == Estante filo de pastro li frekventis la Urban lernejon en sia naskiĝurbo kaj inter 1756-62 la lernejon Lan..." 9423765 wikitext text/x-wiki '''Christian Gottlieb KLUGE la pli juna''' (naskiĝinta la {{Daton|6|8|1742}} en [[Lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]], mortinta la {{Daton|12|4|1824}} en [[Meißen]]) estis [[germanio|germana]] protestantisma teologo kaj pedagogo. Edzigis lin en 1776 Concordia Wilhelmina Langguth kaj en 1786 Catharina Rahel Concordia Köpping naskonte infanojn. == Vivo == Estante filo de pastro li frekventis la Urban lernejon en sia naskiĝurbo kaj inter 1756-62 la lernejon [[Landesschule Pforta]]. Poste li reiris al Wittenberg por studadi. Tie li magistriĝis en oktobro 1765 pri filozofio. Post akiro de prelegrajto kiel ''magister legens''. (en decembro 1766) li havis okazigis kursojn kaj iĝis en junio 1767 adjunkto pri filozofio je la [[universitato de Wittenberg]]. En Wittenberg li daŭrigis la teologiajn studojn kaj bakalaŭriĝis pri teologio en marto 1770. En 1770 Kluge fariĝis diakono kaj pestkapelano ĉe la Kastela Preĝejo de Wittenberg. En 1771 li iĝis diakono kaj eksterorda gimnaziprofesoro je [[bad Kösen|Schulpforta]] por kio li devis provprediki en la 10-a de marto. Tri jarojn pli malfrue li ekzameniĝis pri instruisteco; en la 20-a de marto li konfirmiĝis en [[Dresdeno]]. En 1775, Kluge iĝis paroĥestro ĉe la Afra Kirko je [[Meißen]] kaj samtempe instruisto pri la [[hebrea lingvo]] je la tiea gimnazio. En 1862 li doktoriĝis je Wittenberg pri teologio. Pro maljuneco li rifuzis [[superintendanto|superintendantecon]] por [[Zahna]]. Pensiiĝo lia estis enla 1821-a jaro. == Verkoj (elekto) == * ''Diss. de elegantia dictionis poeticae in membris humanis affectuum loco positis.'' Tschiedrich, Wittenberg 1766, 1767. * ''Kurze Entwürfe seiner in Schulpforta gehaltenen Predigten.'' 1773. * ''Das gute Vertrauen einer christlichen Gemeine zu ihren Lehrer, als treuem Haushalter über Gottes Geheimnisse'' (prova prediko), Meißen 1775. * ''Die zu Gott gerichteten Augen des Christen, wie er bekennen muß, meine Hülfe kommt vom Herrn'' (adiaŭa prediko je Schulpforta), Meißen 1775. * ''Was ist Gottes Absichten gemäß, in Ansehung der natürlichen und künstlichen Pocken?''. Ife, Weißenfels 1777. * ''Der hohe Werth der Christenkinder bey dem bereinigten Gottesglauben'' (sinprezenta prediko), Meißen 1779. * ''Zu Dr. Tittmanns Gesangbuch fügte er einen Anhang kurzer Lieder für junge Christen,'' Meißen 1788. * ''Erbarme dich meiner!'' Predigt über das Evangelische Reminiscere, Meißen 1801. * ''Diss. inaugur. De verbis Paulinis ad Ebr. II. 2.'' Klinkicht, Meißen 1802. == Literaturo == * Johann Christoph Adelung kaj Heinrich Wilhelm Rotermund: ''Fortsetzung und Ergänzungen zu Christian Gottlieb Jöchers allgemeinen Gelehrtenlexiko worin die Schriftsteller aller Stände nach ihren vornehmsten Lebensumständen und Schriften beschrieben werden.'' Leipzig 1897, volumo 7 * ''Pfarrerbuch der Kirchenprovinz Sachsen,'' Leipzig 2006, volumo 4, p. 590 * Friedrich August Schmidt: ''Neuer Nekrolog der Deutschen.'' Ilmenau 1826, dua jarkolekto, 2-a kajero, p. 1116. * Fritz Juntke: ''Album Academiae Vitebergensis – Jüngere Reihe Teil 3 (1710–1812).'' Halle (Saale) 1966, p. 80 * Friedrich August Weiz: ''Das gelehrte Sachsen oder Verzeichniß derer in den Churfürstl. Sächs. und incorporirten Ländern jetzlebender Schriftsteller und ihrer Schriften gefertigt.'' Leipzig 1780, p. 134 == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Kluge, Christian}} [[Kategorio:Germanaj teologoj]] [[Kategorio:Luteranaj pastroj]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1742]] [[Kategorio:Mortintoj en 1824]] [[kategorio:Meißen]] ipcgbj81ucuba55e28ty8qv52zp635n 9423766 9423765 2026-07-09T04:12:03Z Tirolischleioans 254019 9423766 wikitext text/x-wiki '''Christian Gottlieb KLUGE la pli juna''' (ankaŭ ''Clug''; naskiĝinta la {{Daton|6|8|1742}} en [[Lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]], mortinta la {{Daton|12|4|1824}} en [[Meißen]]) estis [[germanio|germana]] protestantisma teologo kaj pedagogo. Edzigis lin en 1776 Concordia Wilhelmina Langguth kaj en 1786 Catharina Rahel Concordia Köpping naskonte infanojn. == Vivo == Estante filo de pastro li frekventis la Urban lernejon en sia naskiĝurbo kaj inter 1756-62 la lernejon [[Landesschule Pforta]]. Poste li reiris al Wittenberg por studadi. Tie li magistriĝis en oktobro 1765 pri filozofio. Post akiro de prelegrajto kiel ''magister legens''. (en decembro 1766) li havis okazigis kursojn kaj iĝis en junio 1767 adjunkto pri filozofio je la [[universitato de Wittenberg]]. En Wittenberg li daŭrigis la teologiajn studojn kaj bakalaŭriĝis pri teologio en marto 1770. En 1770 Kluge fariĝis diakono kaj pestkapelano ĉe la Kastela Preĝejo de Wittenberg. En 1771 li iĝis diakono kaj eksterorda gimnaziprofesoro je [[bad Kösen|Schulpforta]] por kio li devis provprediki en la 10-a de marto. Tri jarojn pli malfrue li ekzameniĝis pri instruisteco; en la 20-a de marto li konfirmiĝis en [[Dresdeno]]. En 1775, Kluge iĝis paroĥestro ĉe la Afra Kirko je [[Meißen]] kaj samtempe instruisto pri la [[hebrea lingvo]] je la tiea gimnazio. En 1862 li doktoriĝis je Wittenberg pri teologio. Pro maljuneco li rifuzis [[superintendanto|superintendantecon]] por [[Zahna]]. Pensiiĝo lia estis enla 1821-a jaro. == Verkoj (elekto) == * ''Diss. de elegantia dictionis poeticae in membris humanis affectuum loco positis.'' Tschiedrich, Wittenberg 1766, 1767. * ''Kurze Entwürfe seiner in Schulpforta gehaltenen Predigten.'' 1773. * ''Das gute Vertrauen einer christlichen Gemeine zu ihren Lehrer, als treuem Haushalter über Gottes Geheimnisse'' (prova prediko), Meißen 1775. * ''Die zu Gott gerichteten Augen des Christen, wie er bekennen muß, meine Hülfe kommt vom Herrn'' (adiaŭa prediko je Schulpforta), Meißen 1775. * ''Was ist Gottes Absichten gemäß, in Ansehung der natürlichen und künstlichen Pocken?''. Ife, Weißenfels 1777. * ''Der hohe Werth der Christenkinder bey dem bereinigten Gottesglauben'' (sinprezenta prediko), Meißen 1779. * ''Zu Dr. Tittmanns Gesangbuch fügte er einen Anhang kurzer Lieder für junge Christen,'' Meißen 1788. * ''Erbarme dich meiner!'' Predigt über das Evangelische Reminiscere, Meißen 1801. * ''Diss. inaugur. De verbis Paulinis ad Ebr. II. 2.'' Klinkicht, Meißen 1802. == Literaturo == * Johann Christoph Adelung kaj Heinrich Wilhelm Rotermund: ''Fortsetzung und Ergänzungen zu Christian Gottlieb Jöchers allgemeinen Gelehrtenlexiko worin die Schriftsteller aller Stände nach ihren vornehmsten Lebensumständen und Schriften beschrieben werden.'' Leipzig 1897, volumo 7 * ''Pfarrerbuch der Kirchenprovinz Sachsen,'' Leipzig 2006, volumo 4, p. 590 * Friedrich August Schmidt: ''Neuer Nekrolog der Deutschen.'' Ilmenau 1826, dua jarkolekto, 2-a kajero, p. 1116. * Fritz Juntke: ''Album Academiae Vitebergensis – Jüngere Reihe Teil 3 (1710–1812).'' Halle (Saale) 1966, p. 80 * Friedrich August Weiz: ''Das gelehrte Sachsen oder Verzeichniß derer in den Churfürstl. Sächs. und incorporirten Ländern jetzlebender Schriftsteller und ihrer Schriften gefertigt.'' Leipzig 1780, p. 134 == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Kluge, Christian}} [[Kategorio:Germanaj teologoj]] [[Kategorio:Luteranaj pastroj]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1742]] [[Kategorio:Mortintoj en 1824]] [[kategorio:Meißen]] th8rwlgoflxp2jafjceqckkn8kjzzke 9423770 9423766 2026-07-09T04:13:42Z Tirolischleioans 254019 /* Notoj */ 9423770 wikitext text/x-wiki '''Christian Gottlieb KLUGE la pli juna''' (ankaŭ ''Clug''; naskiĝinta la {{Daton|6|8|1742}} en [[Lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]], mortinta la {{Daton|12|4|1824}} en [[Meißen]]) estis [[germanio|germana]] protestantisma teologo kaj pedagogo. Edzigis lin en 1776 Concordia Wilhelmina Langguth kaj en 1786 Catharina Rahel Concordia Köpping naskonte infanojn. == Vivo == Estante filo de pastro li frekventis la Urban lernejon en sia naskiĝurbo kaj inter 1756-62 la lernejon [[Landesschule Pforta]]. Poste li reiris al Wittenberg por studadi. Tie li magistriĝis en oktobro 1765 pri filozofio. Post akiro de prelegrajto kiel ''magister legens''. (en decembro 1766) li havis okazigis kursojn kaj iĝis en junio 1767 adjunkto pri filozofio je la [[universitato de Wittenberg]]. En Wittenberg li daŭrigis la teologiajn studojn kaj bakalaŭriĝis pri teologio en marto 1770. En 1770 Kluge fariĝis diakono kaj pestkapelano ĉe la Kastela Preĝejo de Wittenberg. En 1771 li iĝis diakono kaj eksterorda gimnaziprofesoro je [[bad Kösen|Schulpforta]] por kio li devis provprediki en la 10-a de marto. Tri jarojn pli malfrue li ekzameniĝis pri instruisteco; en la 20-a de marto li konfirmiĝis en [[Dresdeno]]. En 1775, Kluge iĝis paroĥestro ĉe la Afra Kirko je [[Meißen]] kaj samtempe instruisto pri la [[hebrea lingvo]] je la tiea gimnazio. En 1862 li doktoriĝis je Wittenberg pri teologio. Pro maljuneco li rifuzis [[superintendanto|superintendantecon]] por [[Zahna]]. Pensiiĝo lia estis enla 1821-a jaro. == Verkoj (elekto) == * ''Diss. de elegantia dictionis poeticae in membris humanis affectuum loco positis.'' Tschiedrich, Wittenberg 1766, 1767. * ''Kurze Entwürfe seiner in Schulpforta gehaltenen Predigten.'' 1773. * ''Das gute Vertrauen einer christlichen Gemeine zu ihren Lehrer, als treuem Haushalter über Gottes Geheimnisse'' (prova prediko), Meißen 1775. * ''Die zu Gott gerichteten Augen des Christen, wie er bekennen muß, meine Hülfe kommt vom Herrn'' (adiaŭa prediko je Schulpforta), Meißen 1775. * ''Was ist Gottes Absichten gemäß, in Ansehung der natürlichen und künstlichen Pocken?''. Ife, Weißenfels 1777. * ''Der hohe Werth der Christenkinder bey dem bereinigten Gottesglauben'' (sinprezenta prediko), Meißen 1779. * ''Zu Dr. Tittmanns Gesangbuch fügte er einen Anhang kurzer Lieder für junge Christen,'' Meißen 1788. * ''Erbarme dich meiner!'' Predigt über das Evangelische Reminiscere, Meißen 1801. * ''Diss. inaugur. De verbis Paulinis ad Ebr. II. 2.'' Klinkicht, Meißen 1802. == Literaturo == * Johann Christoph Adelung kaj Heinrich Wilhelm Rotermund: ''Fortsetzung und Ergänzungen zu Christian Gottlieb Jöchers allgemeinen Gelehrtenlexiko worin die Schriftsteller aller Stände nach ihren vornehmsten Lebensumständen und Schriften beschrieben werden.'' Leipzig 1897, volumo 7 * ''Pfarrerbuch der Kirchenprovinz Sachsen,'' Leipzig 2006, volumo 4, p. 590 * Friedrich August Schmidt: ''Neuer Nekrolog der Deutschen.'' Ilmenau 1826, dua jarkolekto, 2-a kajero, p. 1116. * Fritz Juntke: ''Album Academiae Vitebergensis – Jüngere Reihe Teil 3 (1710–1812).'' Halle (Saale) 1966, p. 80 * Friedrich August Weiz: ''Das gelehrte Sachsen oder Verzeichniß derer in den Churfürstl. Sächs. und incorporirten Ländern jetzlebender Schriftsteller und ihrer Schriften gefertigt.'' Leipzig 1780, p. 134 == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Kluge, Christian}} [[Kategorio:Germanaj teologoj]] [[Kategorio:Luteranaj pastroj]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1742]] [[Kategorio:Mortintoj en 1824]] [[kategorio:Meißen]] [[kategorio:Hebreistoj]] 61qlx13fzcc7xfhhqt905hn1fcud2uj 9423771 9423770 2026-07-09T04:14:22Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo */ 9423771 wikitext text/x-wiki '''Christian Gottlieb KLUGE la pli juna''' (ankaŭ ''Clug''; naskiĝinta la {{Daton|6|8|1742}} en [[Lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]], mortinta la {{Daton|12|4|1824}} en [[Meißen]]) estis [[germanio|germana]] protestantisma teologo kaj pedagogo. Edzigis lin en 1776 Concordia Wilhelmina Langguth kaj en 1786 Catharina Rahel Concordia Köpping naskonte infanojn. == Vivo == Estante filo de pastro li frekventis la Urban lernejon en sia naskiĝurbo kaj inter 1756-62 la lernejon [[Landesschule Pforta]]. Poste li reiris al Wittenberg por studadi. Tie li magistriĝis en oktobro 1765 pri filozofio. Post akiro de prelegrajto kiel ''magister legens'' (en decembro 1766) li havis okazigis kursojn kaj iĝis en junio 1767 adjunkto pri filozofio je la [[universitato de Wittenberg]]. En Wittenberg li daŭrigis la teologiajn studojn kaj bakalaŭriĝis pri teologio en marto 1770. En 1770 Kluge fariĝis diakono kaj pestkapelano ĉe la Kastela Preĝejo de Wittenberg. En 1771 li iĝis diakono kaj eksterorda gimnaziprofesoro je [[bad Kösen|Schulpforta]] por kio li devis provprediki en la 10-a de marto. Tri jarojn pli malfrue li ekzameniĝis pri instruisteco; en la 20-a de marto li konfirmiĝis en [[Dresdeno]]. En 1775, Kluge iĝis paroĥestro ĉe la Afra Kirko je [[Meißen]] kaj samtempe instruisto pri la [[hebrea lingvo]] je la tiea gimnazio. En 1862 li doktoriĝis je Wittenberg pri teologio. Pro maljuneco li rifuzis [[superintendanto|superintendantecon]] por [[Zahna]]. Pensiiĝo lia estis enla 1821-a jaro. == Verkoj (elekto) == * ''Diss. de elegantia dictionis poeticae in membris humanis affectuum loco positis.'' Tschiedrich, Wittenberg 1766, 1767. * ''Kurze Entwürfe seiner in Schulpforta gehaltenen Predigten.'' 1773. * ''Das gute Vertrauen einer christlichen Gemeine zu ihren Lehrer, als treuem Haushalter über Gottes Geheimnisse'' (prova prediko), Meißen 1775. * ''Die zu Gott gerichteten Augen des Christen, wie er bekennen muß, meine Hülfe kommt vom Herrn'' (adiaŭa prediko je Schulpforta), Meißen 1775. * ''Was ist Gottes Absichten gemäß, in Ansehung der natürlichen und künstlichen Pocken?''. Ife, Weißenfels 1777. * ''Der hohe Werth der Christenkinder bey dem bereinigten Gottesglauben'' (sinprezenta prediko), Meißen 1779. * ''Zu Dr. Tittmanns Gesangbuch fügte er einen Anhang kurzer Lieder für junge Christen,'' Meißen 1788. * ''Erbarme dich meiner!'' Predigt über das Evangelische Reminiscere, Meißen 1801. * ''Diss. inaugur. De verbis Paulinis ad Ebr. II. 2.'' Klinkicht, Meißen 1802. == Literaturo == * Johann Christoph Adelung kaj Heinrich Wilhelm Rotermund: ''Fortsetzung und Ergänzungen zu Christian Gottlieb Jöchers allgemeinen Gelehrtenlexiko worin die Schriftsteller aller Stände nach ihren vornehmsten Lebensumständen und Schriften beschrieben werden.'' Leipzig 1897, volumo 7 * ''Pfarrerbuch der Kirchenprovinz Sachsen,'' Leipzig 2006, volumo 4, p. 590 * Friedrich August Schmidt: ''Neuer Nekrolog der Deutschen.'' Ilmenau 1826, dua jarkolekto, 2-a kajero, p. 1116. * Fritz Juntke: ''Album Academiae Vitebergensis – Jüngere Reihe Teil 3 (1710–1812).'' Halle (Saale) 1966, p. 80 * Friedrich August Weiz: ''Das gelehrte Sachsen oder Verzeichniß derer in den Churfürstl. Sächs. und incorporirten Ländern jetzlebender Schriftsteller und ihrer Schriften gefertigt.'' Leipzig 1780, p. 134 == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Kluge, Christian}} [[Kategorio:Germanaj teologoj]] [[Kategorio:Luteranaj pastroj]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1742]] [[Kategorio:Mortintoj en 1824]] [[kategorio:Meißen]] [[kategorio:Hebreistoj]] 942mf851ww2t23vs0n0y6i2gdak0ego 9423773 9423771 2026-07-09T04:16:07Z Tirolischleioans 254019 /* Notoj */ 9423773 wikitext text/x-wiki '''Christian Gottlieb KLUGE la pli juna''' (ankaŭ ''Clug''; naskiĝinta la {{Daton|6|8|1742}} en [[Lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]], mortinta la {{Daton|12|4|1824}} en [[Meißen]]) estis [[germanio|germana]] protestantisma teologo kaj pedagogo. Edzigis lin en 1776 Concordia Wilhelmina Langguth kaj en 1786 Catharina Rahel Concordia Köpping naskonte infanojn. == Vivo == Estante filo de pastro li frekventis la Urban lernejon en sia naskiĝurbo kaj inter 1756-62 la lernejon [[Landesschule Pforta]]. Poste li reiris al Wittenberg por studadi. Tie li magistriĝis en oktobro 1765 pri filozofio. Post akiro de prelegrajto kiel ''magister legens'' (en decembro 1766) li havis okazigis kursojn kaj iĝis en junio 1767 adjunkto pri filozofio je la [[universitato de Wittenberg]]. En Wittenberg li daŭrigis la teologiajn studojn kaj bakalaŭriĝis pri teologio en marto 1770. En 1770 Kluge fariĝis diakono kaj pestkapelano ĉe la Kastela Preĝejo de Wittenberg. En 1771 li iĝis diakono kaj eksterorda gimnaziprofesoro je [[bad Kösen|Schulpforta]] por kio li devis provprediki en la 10-a de marto. Tri jarojn pli malfrue li ekzameniĝis pri instruisteco; en la 20-a de marto li konfirmiĝis en [[Dresdeno]]. En 1775, Kluge iĝis paroĥestro ĉe la Afra Kirko je [[Meißen]] kaj samtempe instruisto pri la [[hebrea lingvo]] je la tiea gimnazio. En 1862 li doktoriĝis je Wittenberg pri teologio. Pro maljuneco li rifuzis [[superintendanto|superintendantecon]] por [[Zahna]]. Pensiiĝo lia estis enla 1821-a jaro. == Verkoj (elekto) == * ''Diss. de elegantia dictionis poeticae in membris humanis affectuum loco positis.'' Tschiedrich, Wittenberg 1766, 1767. * ''Kurze Entwürfe seiner in Schulpforta gehaltenen Predigten.'' 1773. * ''Das gute Vertrauen einer christlichen Gemeine zu ihren Lehrer, als treuem Haushalter über Gottes Geheimnisse'' (prova prediko), Meißen 1775. * ''Die zu Gott gerichteten Augen des Christen, wie er bekennen muß, meine Hülfe kommt vom Herrn'' (adiaŭa prediko je Schulpforta), Meißen 1775. * ''Was ist Gottes Absichten gemäß, in Ansehung der natürlichen und künstlichen Pocken?''. Ife, Weißenfels 1777. * ''Der hohe Werth der Christenkinder bey dem bereinigten Gottesglauben'' (sinprezenta prediko), Meißen 1779. * ''Zu Dr. Tittmanns Gesangbuch fügte er einen Anhang kurzer Lieder für junge Christen,'' Meißen 1788. * ''Erbarme dich meiner!'' Predigt über das Evangelische Reminiscere, Meißen 1801. * ''Diss. inaugur. De verbis Paulinis ad Ebr. II. 2.'' Klinkicht, Meißen 1802. == Literaturo == * Johann Christoph Adelung kaj Heinrich Wilhelm Rotermund: ''Fortsetzung und Ergänzungen zu Christian Gottlieb Jöchers allgemeinen Gelehrtenlexiko worin die Schriftsteller aller Stände nach ihren vornehmsten Lebensumständen und Schriften beschrieben werden.'' Leipzig 1897, volumo 7 * ''Pfarrerbuch der Kirchenprovinz Sachsen,'' Leipzig 2006, volumo 4, p. 590 * Friedrich August Schmidt: ''Neuer Nekrolog der Deutschen.'' Ilmenau 1826, dua jarkolekto, 2-a kajero, p. 1116. * Fritz Juntke: ''Album Academiae Vitebergensis – Jüngere Reihe Teil 3 (1710–1812).'' Halle (Saale) 1966, p. 80 * Friedrich August Weiz: ''Das gelehrte Sachsen oder Verzeichniß derer in den Churfürstl. Sächs. und incorporirten Ländern jetzlebender Schriftsteller und ihrer Schriften gefertigt.'' Leipzig 1780, p. 134 == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Kluge, Christian}} [[Kategorio:Germanaj teologoj]] [[Kategorio:Luteranaj pastroj]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1742]] [[Kategorio:Mortintoj en 1824]] [[kategorio:Meißen]] [[kategorio:Hebreistoj]] [[kategorio:Wittenberg]] qskgfasnops664fvot410kjmpqwudbn 9423774 9423773 2026-07-09T04:20:50Z Tirolischleioans 254019 9423774 wikitext text/x-wiki '''Christian Gottlieb KLUGE la pli juna''' (ankaŭ ''Clug''; naskiĝinta la {{Daton|6|8|1742}} en [[Lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]], mortinta la {{Daton|12|4|1824}} en [[Meißen]]) estis [[germanio|germana]] protestantisma teologo kaj pedagogo. Edzigis lin en 1776 Concordia Wilhelmina Langguth kaj en 1786 Catharina Rahel Concordia Köpping naskonte infanojn. == Vivo == Estante filo de pastro li frekventis la Urban lernejon en sia naskiĝurbo kaj inter 1756-62 la lernejon [[Landesschule Pforta]]. Poste li reiris al Wittenberg por studadi. Tie li magistriĝis en oktobro 1765 pri filozofio. Post akiro de prelegrajto kiel ''magister legens'' (en decembro 1766) li havis okazigis kursojn kaj iĝis en junio 1767 adjunkto pri filozofio je la [[universitato de Wittenberg]]. En Wittenberg li daŭrigis la teologiajn studojn kaj bakalaŭriĝis pri teologio en marto 1770. En 1770 Kluge fariĝis diakono kaj pestkapelano ĉe la Kastela Preĝejo de Wittenberg. En 1771 li iĝis diakono kaj eksterorda gimnaziprofesoro je [[bad Kösen|Schulpforta]] por kio li devis provprediki en la 10-a de marto. Tri jarojn pli malfrue li ekzameniĝis pri instruisteco; en la 20-a de marto li konfirmiĝis en [[Dresdeno]]. En 1775, Kluge iĝis paroĥestro ĉe la Afra Kirko je [[Meißen]]<ref>[https://pfarrerbuch.de/sachsen/person/17627535 listo de pastroj de Saksujo]</ref> kaj samtempe instruisto pri la [[hebrea lingvo]] je la tiea gimnazio. En 1862 li doktoriĝis je Wittenberg pri teologio. Pro maljuneco li rifuzis [[superintendanto|superintendantecon]] por [[Zahna]]. Pensiiĝo lia estis enla 1821-a jaro. == Verkoj (elekto) == * ''Diss. de elegantia dictionis poeticae in membris humanis affectuum loco positis.'' Tschiedrich, Wittenberg 1766, 1767. * ''Kurze Entwürfe seiner in Schulpforta gehaltenen Predigten.'' 1773. * ''Das gute Vertrauen einer christlichen Gemeine zu ihren Lehrer, als treuem Haushalter über Gottes Geheimnisse'' (prova prediko), Meißen 1775. * ''Die zu Gott gerichteten Augen des Christen, wie er bekennen muß, meine Hülfe kommt vom Herrn'' (adiaŭa prediko je Schulpforta), Meißen 1775. * ''Was ist Gottes Absichten gemäß, in Ansehung der natürlichen und künstlichen Pocken?''. Ife, Weißenfels 1777. * ''Der hohe Werth der Christenkinder bey dem bereinigten Gottesglauben'' (sinprezenta prediko), Meißen 1779. * ''Zu Dr. Tittmanns Gesangbuch fügte er einen Anhang kurzer Lieder für junge Christen,'' Meißen 1788. * ''Erbarme dich meiner!'' Predigt über das Evangelische Reminiscere, Meißen 1801. * ''Diss. inaugur. De verbis Paulinis ad Ebr. II. 2.'' Klinkicht, Meißen 1802. == Literaturo == * Johann Christoph Adelung kaj Heinrich Wilhelm Rotermund: ''Fortsetzung und Ergänzungen zu Christian Gottlieb Jöchers allgemeinen Gelehrtenlexiko worin die Schriftsteller aller Stände nach ihren vornehmsten Lebensumständen und Schriften beschrieben werden.'' Leipzig 1897, volumo 7 * ''Pfarrerbuch der Kirchenprovinz Sachsen,'' Leipzig 2006, volumo 4, p. 590 * Friedrich August Schmidt: ''Neuer Nekrolog der Deutschen.'' Ilmenau 1826, dua jarkolekto, 2-a kajero, p. 1116. * Fritz Juntke: ''Album Academiae Vitebergensis – Jüngere Reihe Teil 3 (1710–1812).'' Halle (Saale) 1966, p. 80 * Friedrich August Weiz: ''Das gelehrte Sachsen oder Verzeichniß derer in den Churfürstl. Sächs. und incorporirten Ländern jetzlebender Schriftsteller und ihrer Schriften gefertigt.'' Leipzig 1780, p. 134 == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Kluge, Christian}} [[Kategorio:Germanaj teologoj]] [[Kategorio:Luteranaj pastroj]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1742]] [[Kategorio:Mortintoj en 1824]] [[kategorio:Meißen]] [[kategorio:Hebreistoj]] [[kategorio:Wittenberg]] exvddxxjq5n2rieer9431qk6b1n5ajq 9423784 9423774 2026-07-09T04:48:35Z Tirolischleioans 254019 9423784 wikitext text/x-wiki '''Christian Gottlieb KLUGE la pli juna''' (ankaŭ ''Clug''; naskiĝinta la {{Daton|6|8|1742}} en [[Lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]], mortinta la {{Daton|12|4|1824}} en [[Meißen]]) estis [[germanio|germana]] protestantisma teologo kaj pedagogo. Edzigis lin en 1776 Concordia Wilhelmina Langguth kaj en 1786 Catharina Rahel Concordia Köpping naskonte infanojn. == Vivo == Estante filo de pastro li frekventis la Urban lernejon en sia naskiĝurbo kaj inter 1756-62 la lernejon [[Landesschule Pforta]]. Poste li reiris al Wittenberg por studadi. Tie li magistriĝis en oktobro 1765 pri filozofio. Post akiro de prelegrajto kiel ''magister legens'' (en decembro 1766) li havis okazigis kursojn kaj iĝis en junio 1767 adjunkto pri filozofio je la [[universitato de Wittenberg]]. En Wittenberg li daŭrigis la teologiajn studojn kaj bakalaŭriĝis pri teologio en marto 1770. En 1770 Kluge fariĝis diakono kaj pestkapelano ĉe la [[Kastela preĝejo (Wittenberg)|Kastela Preĝejo de Wittenberg]]. En 1771 li iĝis diakono kaj eksterorda gimnaziprofesoro je [[bad Kösen|Schulpforta]] por kio li devis provprediki en la 10-a de marto. Tri jarojn pli malfrue li ekzameniĝis pri instruisteco; en la 20-a de marto li konfirmiĝis en [[Dresdeno]]. En 1775, Kluge iĝis paroĥestro ĉe la Afra Kirko je [[Meißen]]<ref>[https://pfarrerbuch.de/sachsen/person/17627535 listo de pastroj de Saksujo]</ref> kaj samtempe instruisto pri la [[hebrea lingvo]] je la tiea gimnazio. En 1862 li doktoriĝis je Wittenberg pri teologio. Pro maljuneco li rifuzis [[superintendanto|superintendantecon]] por [[Zahna]]. Pensiiĝo lia estis enla 1821-a jaro. == Verkoj (elekto) == * ''Diss. de elegantia dictionis poeticae in membris humanis affectuum loco positis.'' Tschiedrich, Wittenberg 1766, 1767. * ''Kurze Entwürfe seiner in Schulpforta gehaltenen Predigten.'' 1773. * ''Das gute Vertrauen einer christlichen Gemeine zu ihren Lehrer, als treuem Haushalter über Gottes Geheimnisse'' (prova prediko), Meißen 1775. * ''Die zu Gott gerichteten Augen des Christen, wie er bekennen muß, meine Hülfe kommt vom Herrn'' (adiaŭa prediko je Schulpforta), Meißen 1775. * ''Was ist Gottes Absichten gemäß, in Ansehung der natürlichen und künstlichen Pocken?''. Ife, Weißenfels 1777. * ''Der hohe Werth der Christenkinder bey dem bereinigten Gottesglauben'' (sinprezenta prediko), Meißen 1779. * ''Zu Dr. Tittmanns Gesangbuch fügte er einen Anhang kurzer Lieder für junge Christen,'' Meißen 1788. * ''Erbarme dich meiner!'' Predigt über das Evangelische Reminiscere, Meißen 1801. * ''Diss. inaugur. De verbis Paulinis ad Ebr. II. 2.'' Klinkicht, Meißen 1802. == Literaturo == * Johann Christoph Adelung kaj Heinrich Wilhelm Rotermund: ''Fortsetzung und Ergänzungen zu Christian Gottlieb Jöchers allgemeinen Gelehrtenlexiko worin die Schriftsteller aller Stände nach ihren vornehmsten Lebensumständen und Schriften beschrieben werden.'' Leipzig 1897, volumo 7 * ''Pfarrerbuch der Kirchenprovinz Sachsen,'' Leipzig 2006, volumo 4, p. 590 * Friedrich August Schmidt: ''Neuer Nekrolog der Deutschen.'' Ilmenau 1826, dua jarkolekto, 2-a kajero, p. 1116. * Fritz Juntke: ''Album Academiae Vitebergensis – Jüngere Reihe Teil 3 (1710–1812).'' Halle (Saale) 1966, p. 80 * Friedrich August Weiz: ''Das gelehrte Sachsen oder Verzeichniß derer in den Churfürstl. Sächs. und incorporirten Ländern jetzlebender Schriftsteller und ihrer Schriften gefertigt.'' Leipzig 1780, p. 134 == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Kluge, Christian}} [[Kategorio:Germanaj teologoj]] [[Kategorio:Luteranaj pastroj]] [[Kategorio:Germanaj profesoroj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Naumburg]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1742]] [[Kategorio:Mortintoj en 1824]] [[kategorio:Meißen]] [[kategorio:Hebreistoj]] [[kategorio:Wittenberg]] 6qzrjukhvstp5qvepcx1z4gh68kaqzd 0 949389 9423779 2026-07-09T04:45:47Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "[[File:SoM DDR 1967,ThA40.jpg|thumb|Kastela Kirko de Wittenberg (eostgermanuja poŝtmarko de 1967)]] '''Kastela Preĝejo''' [[lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]] (germane: ''Wittenberger Schloßkirche'' aŭ ''Universitätskirche'') estas verŝajne la plej fama kaj plej populara celo en la malnova urbo de Wittenberg. La tutmonde konata pordo de la [[naŭdek kvin Tezoj]], hodiaŭ populara fotomotivo, ne plu estas la origina pordo, sur kiun Lutero verŝajne muntis ref..." 9423779 wikitext text/x-wiki [[File:SoM DDR 1967,ThA40.jpg|thumb|Kastela Kirko de Wittenberg (eostgermanuja poŝtmarko de 1967)]] '''Kastela Preĝejo''' [[lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]] (germane: ''Wittenberger Schloßkirche'' aŭ ''Universitätskirche'') estas verŝajne la plej fama kaj plej populara celo en la malnova urbo de Wittenberg. La tutmonde konata pordo de la [[naŭdek kvin Tezoj]], hodiaŭ populara fotomotivo, ne plu estas la origina pordo, sur kiun Lutero verŝajne muntis reformemajn tezojn en la 31-a de oktobro 1517. La pordo, kiu nun ornamas tiun lokon, estas el bronzo. La de malproksime videbla kastela turo estas ĉirkaŭita de linio kun vortoj de eklezia kanto de [[Marteno Lutero|Lutero] ''Eine feste Burg ist unser Gott''. La turo origine apartenis kun dua malkonstruita al la kastelo de Wittenberg (iama rezidejo de la [[Elektoprinclando Saksio|saksujaj elektoprincoj]]). Ekde 1996 la Kastela Kirko apartenas al la [[monda heredaĵo de Unesko]]. Menciindas ankaŭ bronzaĵojn de [[Peter Vischer]]. La kastelon konstruigis inter 1490-99 [[Frederiko la 3-a (Saksio)]]. En 1892 ĝi estis restaŭrita. Ankaŭ la interno de la preĝejo estas impona kun la tomboj de Lutero kaj [[Filipo Melanktono]]. Krome la pli grandaj ol la statuoj de naŭ gravegaj reformistoj ornamas la murpilastrojn de ĉi preĝejo. La kastela preĝejo daŭre estas aktive uzata por diservoj. ==Eksteraj ligiloj== {{commonscat}} *[https://www.schlosskirche-wittenberg.de/index.php/de/ hejmpaĝo] [[kategorio:Protestantismaj preĝejoj en Germanio|Wittenberg]] [[kategorio:Wittenberg]] {{Ĝermo|Lutherstadt Wittenberg}} e7k6mf5iu337ggryrw0h2x1sb508imc 9423780 9423779 2026-07-09T04:47:14Z Tirolischleioans 254019 9423780 wikitext text/x-wiki [[File:SoM DDR 1967,ThA40.jpg|thumb|Kastela Kirko de Wittenberg (eostgermanuja poŝtmarko de 1967)]] '''Kastela Preĝejo''' [[lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]] (germane: ''Wittenberger Schloßkirche'' aŭ ''Universitätskirche'') estas verŝajne la plej fama kaj plej populara celo en la malnova urbo de Wittenberg. Ĝi havas la patronecon de [[Ĉiuj Sanktuloj]]. La tutmonde konata pordo de la [[naŭdek kvin Tezoj]], hodiaŭ populara fotomotivo, ne plu estas la origina pordo, sur kiun Lutero verŝajne muntis reformemajn tezojn en la 31-a de oktobro 1517. La pordo, kiu nun ornamas tiun lokon, estas el bronzo. La de malproksime videbla kastela turo estas ĉirkaŭita de linio kun vortoj de eklezia kanto de [[Marteno Lutero|Lutero] ''Eine feste Burg ist unser Gott''. La turo origine apartenis kun dua malkonstruita al la kastelo de Wittenberg (iama rezidejo de la [[Elektoprinclando Saksio|saksujaj elektoprincoj]]). Ekde 1996 la Kastela Kirko apartenas al la [[monda heredaĵo de Unesko]]. Menciindas ankaŭ bronzaĵojn de [[Peter Vischer]]. La kastelon konstruigis inter 1490-99 [[Frederiko la 3-a (Saksio)]]. En 1892 ĝi estis restaŭrita. Ankaŭ la interno de la preĝejo estas impona kun la tomboj de Lutero kaj [[Filipo Melanktono]]. Krome la pli grandaj ol la statuoj de naŭ gravegaj reformistoj ornamas la murpilastrojn de ĉi preĝejo. La kastela preĝejo daŭre estas aktive uzata por diservoj. ==Eksteraj ligiloj== {{commonscat}} *[https://www.schlosskirche-wittenberg.de/index.php/de/ hejmpaĝo] [[kategorio:Protestantismaj preĝejoj en Germanio|Wittenberg]] [[kategorio:Wittenberg]] [[kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Ĉiuj Sanktuloj|Wittenberg]] {{Ĝermo|Lutherstadt Wittenberg}} hkjx3fq45cjb1ctg4d8bhmssb61ytr9 9423793 9423780 2026-07-09T04:54:36Z Tirolischleioans 254019 9423793 wikitext text/x-wiki [[File:SoM DDR 1967,ThA40.jpg|thumb|Kastela Kirko de Wittenberg (eostgermanuja poŝtmarko de 1967)]] '''Kastela Preĝejo''' [[lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]] (germane: ''Wittenberger Schloßkirche'' aŭ ''Universitätskirche'') estas verŝajne la plej fama kaj plej populara celo en la malnova urbo de Wittenberg. Ĝi havas la patronecon de [[Ĉiuj Sanktuloj]]. La tutmonde konata pordo de la [[naŭdek kvin Tezoj]], hodiaŭ populara fotomotivo, ne plu estas la origina pordo, sur kiun Lutero verŝajne muntis reformemajn tezojn en la 31-a de oktobro 1517. La pordo, kiu nun ornamas tiun lokon, estas el bronzo. La de malproksime videbla kastela turo estas ĉirkaŭita de linio kun vortoj de eklezia kanto de [[Marteno Lutero|Lutero] ''Eine feste Burg ist unser Gott''. La turo origine apartenis kun dua malkonstruita al la kastelo de Wittenberg (iama rezidejo de la [[Elektoprinclando Saksio|saksujaj elektoprincoj]]). Ekde 1996 la Kastela Kirko apartenas al la [[monda heredaĵo de Unesko]]. Menciindas ankaŭ bronzaĵojn de [[Peter Vischer la Juna]]. La kastelon konstruigis inter 1490-99 [[Frederiko la 3-a (Saksio)]]. En 1892 ĝi estis restaŭrita. Ankaŭ la interno de la preĝejo estas impona kun la tomboj de Lutero kaj [[Filipo Melanktono]]. Krome la pli grandaj ol la statuoj de naŭ gravegaj reformistoj ornamas la murpilastrojn de ĉi preĝejo. La kastela preĝejo daŭre estas aktive uzata por diservoj. ==Eksteraj ligiloj== {{commonscat}} *[https://www.schlosskirche-wittenberg.de/index.php/de/ hejmpaĝo] [[kategorio:Protestantismaj preĝejoj en Germanio|Wittenberg]] [[kategorio:Wittenberg]] [[kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Ĉiuj Sanktuloj|Wittenberg]] {{Ĝermo|Lutherstadt Wittenberg}} 1g8zjsu3el06w803q3jxh0xn6c0wqf6 9423794 9423793 2026-07-09T04:54:51Z Tirolischleioans 254019 9423794 wikitext text/x-wiki [[File:SoM DDR 1967,ThA40.jpg|thumb|Kastela Kirko de Wittenberg (eostgermanuja poŝtmarko de 1967)]] '''Kastela Preĝejo''' [[lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]] (germane: ''Wittenberger Schloßkirche'' aŭ ''Universitätskirche'') estas verŝajne la plej fama kaj plej populara celo en la malnova urbo de Wittenberg. Ĝi havas la patronecon de [[Ĉiuj Sanktuloj]]. La tutmonde konata pordo de la [[naŭdek kvin Tezoj]], hodiaŭ populara fotomotivo, ne plu estas la origina pordo, sur kiun Lutero verŝajne muntis reformemajn tezojn en la 31-a de oktobro 1517. La pordo, kiu nun ornamas tiun lokon, estas el bronzo. La de malproksime videbla kastela turo estas ĉirkaŭita de linio kun vortoj de eklezia kanto de [[Marteno Lutero|Lutero]] ''Eine feste Burg ist unser Gott''. La turo origine apartenis kun dua malkonstruita al la kastelo de Wittenberg (iama rezidejo de la [[Elektoprinclando Saksio|saksujaj elektoprincoj]]). Ekde 1996 la Kastela Kirko apartenas al la [[monda heredaĵo de Unesko]]. Menciindas ankaŭ bronzaĵojn de [[Peter Vischer la Juna]]. La kastelon konstruigis inter 1490-99 [[Frederiko la 3-a (Saksio)]]. En 1892 ĝi estis restaŭrita. Ankaŭ la interno de la preĝejo estas impona kun la tomboj de Lutero kaj [[Filipo Melanktono]]. Krome la pli grandaj ol la statuoj de naŭ gravegaj reformistoj ornamas la murpilastrojn de ĉi preĝejo. La kastela preĝejo daŭre estas aktive uzata por diservoj. ==Eksteraj ligiloj== {{commonscat}} *[https://www.schlosskirche-wittenberg.de/index.php/de/ hejmpaĝo] [[kategorio:Protestantismaj preĝejoj en Germanio|Wittenberg]] [[kategorio:Wittenberg]] [[kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Ĉiuj Sanktuloj|Wittenberg]] {{Ĝermo|Lutherstadt Wittenberg}} 1zf60wdw7zt5eus72gwl32at33j3ybh 9423796 9423794 2026-07-09T04:55:28Z Tirolischleioans 254019 9423796 wikitext text/x-wiki [[File:SoM DDR 1967,ThA40.jpg|thumb|Kastela Kirko de Wittenberg (eostgermanuja poŝtmarko de 1967)]] La '''Kastela Preĝejo''' de [[lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]] (germane: ''Wittenberger Schloßkirche'' aŭ ''Universitätskirche'') estas verŝajne la plej fama kaj plej populara celo en la malnova urbo de Wittenberg. Ĝi havas la patronecon de [[Ĉiuj Sanktuloj]]. La tutmonde konata pordo de la [[naŭdek kvin Tezoj]], hodiaŭ populara fotomotivo, ne plu estas la origina pordo, sur kiun Lutero verŝajne muntis reformemajn tezojn en la 31-a de oktobro 1517. La pordo, kiu nun ornamas tiun lokon, estas el bronzo. La de malproksime videbla kastela turo estas ĉirkaŭita de linio kun vortoj de eklezia kanto de [[Marteno Lutero|Lutero]] ''Eine feste Burg ist unser Gott''. La turo origine apartenis kun dua malkonstruita al la kastelo de Wittenberg (iama rezidejo de la [[Elektoprinclando Saksio|saksujaj elektoprincoj]]). Ekde 1996 la Kastela Kirko apartenas al la [[monda heredaĵo de Unesko]]. Menciindas ankaŭ bronzaĵojn de [[Peter Vischer la Juna]]. La kastelon konstruigis inter 1490-99 [[Frederiko la 3-a (Saksio)]]. En 1892 ĝi estis restaŭrita. Ankaŭ la interno de la preĝejo estas impona kun la tomboj de Lutero kaj [[Filipo Melanktono]]. Krome la pli grandaj ol la statuoj de naŭ gravegaj reformistoj ornamas la murpilastrojn de ĉi preĝejo. La kastela preĝejo daŭre estas aktive uzata por diservoj. ==Eksteraj ligiloj== {{commonscat}} *[https://www.schlosskirche-wittenberg.de/index.php/de/ hejmpaĝo] [[kategorio:Protestantismaj preĝejoj en Germanio|Wittenberg]] [[kategorio:Wittenberg]] [[kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Ĉiuj Sanktuloj|Wittenberg]] {{Ĝermo|Lutherstadt Wittenberg}} l7wgn3aqgaxa4bttw0pm1r4804n73v2 9423797 9423796 2026-07-09T04:56:54Z Tirolischleioans 254019 9423797 wikitext text/x-wiki [[File:SoM DDR 1967,ThA40.jpg|thumb|Kastela Kirko de Wittenberg (eostgermanuja poŝtmarko de 1967)]] La '''Kastela Preĝejo''' de [[lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]] (germane: ''Wittenberger Schloßkirche'' aŭ ''Universitätskirche'') estas verŝajne la plej fama kaj plej populara celo en la malnova urbo de Wittenberg. Ĝi havas la patronecon de [[Ĉiuj Sanktuloj]]. La tutmonde konata pordo de la [[naŭdek kvin Tezoj]], hodiaŭ populara fotomotivo, ne plu estas la origina pordo, sur kiun Lutero verŝajne muntis reformemajn tezojn en la 31-a de oktobro 1517. La pordo, kiu nun ornamas tiun lokon, estas el bronzo. La de malproksime videbla kastela turo estas ĉirkaŭita de linio kun vortoj de eklezia kanto de [[Marteno Lutero|Lutero]] ''Eine feste Burg ist unser Gott''. La turo origine apartenis kun dua malkonstruita al la kastelo de Wittenberg (iama rezidejo de la [[Elektoprinclando Saksio|saksujaj elektoprincoj]]). Ekde 1996 la Kastela Kirko apartenas al la [[monda heredaĵo de Unesko]]. Menciindas ankaŭ bronzaĵojn de [[Peter Vischer la Juna]]. La kastelon konstruigis inter 1490-99 [[Frederiko la 3-a (Saksio)]]. En 1892 la kirko estis restaŭrita. Ankaŭ la interno de la preĝejo estas impona kun la tomboj de Lutero kaj [[Filipo Melanktono]]. Krome la pli grandaj ol la statuoj de naŭ gravegaj reformistoj ornamas la murpilastrojn de ĉi preĝejo. La kastela preĝejo daŭre estas aktive uzata por diservoj. ==Eksteraj ligiloj== {{commonscat}} *[https://www.schlosskirche-wittenberg.de/index.php/de/ hejmpaĝo] [[kategorio:Protestantismaj preĝejoj en Germanio|Wittenberg]] [[kategorio:Wittenberg]] [[kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Ĉiuj Sanktuloj|Wittenberg]] {{Ĝermo|Lutherstadt Wittenberg}} e2vvuplgto92i6k69rau1u7mhbza1qq 9423986 9423797 2026-07-09T11:01:23Z Tirolischleioans 254019 9423986 wikitext text/x-wiki [[File:SoM DDR 1967,ThA40.jpg|thumb|Kastela Kirko de Wittenberg (eostgermanuja poŝtmarko de 1967)]] La '''Kastela Preĝejo''' de [[lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]] (germane: ''Wittenberger Schloßkirche'' aŭ ''Universitätskirche'') estas verŝajne la plej fama kaj plej populara celo en la malnova urbo de Wittenberg. Ĝi havas la patronecon de [[Ĉiuj Sanktuloj]]. La tutmonde konata pordo de la [[naŭdek kvin Tezoj]], hodiaŭ populara fotomotivo, ne plu estas la origina pordo, sur kiun Lutero verŝajne muntis reformemajn tezojn en la 31-a de oktobro 1517. La pordo, kiu nun ornamas tiun lokon, estas el bronzo. La de malproksime videbla kastela turo estas ĉirkaŭita de linio kun vortoj de eklezia kanto de [[Marteno Lutero|Lutero]] ''Eine feste Burg ist unser Gott''. La turo origine apartenis kun dua malkonstruita al la kastelo de Wittenberg (iama rezidejo de la [[Elektoprinclando Saksio|saksujaj elektoprincoj]]). Ekde 1996 la Kastela Kirko apartenas al la [[monda heredaĵo de Unesko]]. Menciindas ankaŭ bronzaĵoj de [[Peter Vischer la Juna]]. La kastelon konstruigis inter 1490-99 [[Frederiko la 3-a (Saksio)]]. En 1892 la kirko estis restaŭrita. Ankaŭ la interno de la preĝejo estas impona kun la tomboj de Lutero kaj [[Filipo Melanktono]]. Krome la pli grandaj ol la statuoj de naŭ gravegaj reformistoj ornamas la murpilastrojn de ĉi preĝejo. La kastela preĝejo daŭre estas aktive uzata por diservoj. ==Eksteraj ligiloj== {{commonscat}} *[https://www.schlosskirche-wittenberg.de/index.php/de/ hejmpaĝo] [[kategorio:Protestantismaj preĝejoj en Germanio|Wittenberg]] [[kategorio:Wittenberg]] [[kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Ĉiuj Sanktuloj|Wittenberg]] {{Ĝermo|Lutherstadt Wittenberg}} dvbxbdj5daibr8t18a7g5q9s18ucp6s 0 949390 9423782 2026-07-09T04:47:58Z La Fantamo 259891 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1354014522|Schenck v. United States]]" 9423782 wikitext text/x-wiki '''''Shenck kontraŭ Usono,''''' 1919, (Schenck v. United States, 1919) estas grava decido de la [[Supera Kortumo de Usono]], kiu pritraktis la [[Spionada Leĝo de 1917]] dum la [[Unua Mondmilito]].  La kazo estis unu de multaj kazoj rigardante registara agado dum [[Milito|milittempo]]. La kazo opiniis, ke Shenck kaj otroj ne protekitaj per la [[Unua Amendo al la Usona Konstitucio|Unua Amendo]] al la Konstitucio de Usono, kiam ili donis flugfilojn instiginte viroj eviti la [[Konskripcio|konskripcion]]. Ĉar malhelpante kun la konskripcio estis kontraŭleĝa, la kortumo asertis ilia parolo kaj la situacio ĉirkaŭ ilia parolo kreis “klara kaj aktuala danĝero,” kaj ne estis protekita sub [[parollibereco]]. En 1969, Shenck kontraŭ Usono estis renversita per [[Brandenburg kontraŭ Ohio]]. == Fono == [[Usono|Usona]] implikiĝo en la Unua Mondomilitio estis polemika inter grupoj kontraŭstara la militio, kiel [[Pacismo|pacifistoj]], [[Socialismo|socialistanoj]], [[Izolismo|izolistoj]], kaj homoj kun konektoj al [[Germanio]]. La [[Woodrow Wilson|Wilson]]-Administrado persekutis io ajn parolis kontraŭ la militipeno. Wilson kaj lia administrado subtenis la precedenco de antaŭaj prezidantoj, ke dume milittempo la registaro povas limigi civitanaj liberecoj je la nomo de nacisekureco. Unu de la plej fifama agado prenita estis la Spionada Leĝo de 1917, kiu kontraŭleĝigis malhelpi kun la militipeno. <ref>https://constitutioncenter.org/the-constitution/historic-document-library/detail/espionage-act-of-1917-and-sedition-act-of-1918-1917-1918</ref> Estas ĉi tio leĝo, ke Shenck akuzita pri malobservo. [[Dosiero:Schenck v. United States Leaflet (Obverse).jpg|eta|142x142ra|Averso de la flugfiloj]] [[Dosiero:Schenck v. United States Leaflet (Reverse).jpg|eta|143x143ra|Durso de la flugfolioj]]   Charles Schenck kaj Elizabeth Baer estis anoj de la Plenuma Komitato de la [[Socialista Partio (Usono)|Socialista Partio]] de Usono en [[Filadelfio (Pensilvanio)|Filadelfio]], Pensilvanio. Schenck kontrolis la presado kaj poŝtado de 15.000 flugfiloj al viroj elektabla por la konskripcio. La flugofiloj instigas ilian eviti la konskripcio, dirante "Ne submetiĝu al timigado", "Se vi ne asertas kaj subtenas viajn rajtojn, vi helpas nei aŭ malgravigi rajtojn, kiujn estas la solena devo de ĉiuj civitanoj kaj loĝantoj de Usono konservi,", kaj komparinto la konskripcio kun kontraŭvola [[sklaveco]], kiu estas malobservo de la [[Dektria Amendo al la Usona Konstitucio|Dektria Amendo]] al la Usona Konstitucio. Schenck kaj Baer estis arestitaj sub la Spionada Leĝo de 1917, kaj apelaciis al la Suprema Kortuma, dirante Spionada Leĝo estis malkonstitucia laŭ la [[Unua Amendo al la Usona Konstitucio|Unua Amendo]] al la Usona Konstitucio. [[Dosiero:Supreme_Court_of_the_United_States_-_White_Court_-_c.1916_-_(1916-1921)_LCCN2016857866.jpg|eta|La White Kortumo .]] == La Supera Kortuma == [[Dosiero:Oliver_Wendell_Holmes,_1902.jpg|maldekstra|eta|Oliver Wendell Holmes Jr.]] La kazoj komencas je 9a de januaro, 1919 kaj estis decidita je 3a de marto de la sama jaro. La juĝa decido estis 9-0, decidante favore al Usono. La opinio, donita per [[Juĝisto Oliver Wendell Holmes Jr.]], diris la Unua Amendo ne protektas parolo, kiu malhelpis la konskripcio. Holmes deklaris, ke kiam nacio estas en milito. aferoj, ke povus parolitaj  en pactempo ne povus esti parolitaj dume milittempo. La kortuma decidis, ke dume militio, la registaro povas limigi parollibereco, ke alie estus permisita dume pacotempo protekti nacisekureco. <ref>https://www.law.cornell.edu/wex/schenk_v_united_states_(1919)</ref> Fame, Holmes diris:<blockquote>“La plej preciza protekto de parollibereco ne protektus viro en false kriante fajro en teatro kaj kaŭzante  paniko… La demando en ĉiuj kazoj estas ĉu la vortoj uzitaj estas uzitaj en tiaj cirkonstancoj  kaj estas de tia naturo por kreii klara kaj aktuala danĝero, ke ili kaŭzos la substancaj malbonoj, kiujn la Kongreso rajtas malhelpi.” <ref>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/249/47/</ref></blockquote>Hodiaŭ, “kriante fajro en plena teatro” estas uzita kiel metaforo por la danĝeroj de parollibereco, tamen Holmes nur diris “false kriante” kaj neniam diris “plena teatro.” pt9u9l0mox47vrhvut7qljl2jzcs6oc 9423795 9423782 2026-07-09T04:55:27Z La Fantamo 259891 Aldonis foto de Juĝisto Oliver W. Holmes Jr 9423795 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Oliver Wendell Holmes, 1902.jpg|eta|Juĝisto [[:en:Oliver_Wendell_Holmes_Jr.|Oliver Wendell Holmes Jr.]], verkisto de plimulta opinio en Schenck kontraŭ Usono. ]] '''''Shenck kontraŭ Usono,''''' 1919, (Schenck v. United States, 1919) estas grava decido de la [[Supera Kortumo de Usono]], kiu pritraktis la [[Spionada Leĝo de 1917]] dum la [[Unua Mondmilito]].  La kazo estis unu de multaj kazoj rigardante registara agado dum [[Milito|milittempo]]. La kazo opiniis, ke Shenck kaj otroj ne protekitaj per la [[Unua Amendo al la Usona Konstitucio|Unua Amendo]] al la Konstitucio de Usono, kiam ili donis flugfilojn instiginte viroj eviti la [[Konskripcio|konskripcion]]. Ĉar malhelpante kun la konskripcio estis kontraŭleĝa, la kortumo asertis ilia parolo kaj la situacio ĉirkaŭ ilia parolo kreis “klara kaj aktuala danĝero,” kaj ne estis protekita sub [[parollibereco]]. En 1969, Shenck kontraŭ Usono estis renversita per [[Brandenburg kontraŭ Ohio]]. == Fono == [[Dosiero:Schenck v. United States Leaflet (Obverse).jpg|eta|142x142ra|Averso de la flugfiloj]] [[Usono|Usona]] implikiĝo en la Unua Mondomilitio estis polemika inter grupoj kontraŭstara la militio, kiel [[Pacismo|pacifistoj]], [[Socialismo|socialistanoj]], [[Izolismo|izolistoj]], kaj homoj kun konektoj al [[Germanio]]. La [[Woodrow Wilson|Wilson]]-Administrado persekutis io ajn parolis kontraŭ la militipeno. Wilson kaj lia administrado subtenis la precedenco de antaŭaj prezidantoj, ke dume milittempo la registaro povas limigi civitanaj liberecoj je la nomo de nacisekureco. Unu de la plej fifama agado prenita estis la Spionada Leĝo de 1917, kiu kontraŭleĝigis malhelpi kun la militipeno. <ref>https://constitutioncenter.org/the-constitution/historic-document-library/detail/espionage-act-of-1917-and-sedition-act-of-1918-1917-1918</ref> Estas ĉi tio leĝo, ke Shenck akuzita pri malobservo. [[Dosiero:Schenck v. United States Leaflet (Reverse).jpg|eta|143x143ra|Durso de la flugfolioj]]   Charles Schenck kaj Elizabeth Baer estis anoj de la Plenuma Komitato de la [[Socialista Partio (Usono)|Socialista Partio]] de Usono en [[Filadelfio (Pensilvanio)|Filadelfio]], Pensilvanio. Schenck kontrolis la presado kaj poŝtado de 15.000 flugfiloj al viroj elektabla por la konskripcio. La flugofiloj instigas ilian eviti la konskripcio, dirante "Ne submetiĝu al timigado", "Se vi ne asertas kaj subtenas viajn rajtojn, vi helpas nei aŭ malgravigi rajtojn, kiujn estas la solena devo de ĉiuj civitanoj kaj loĝantoj de Usono konservi,", kaj komparinto la konskripcio kun kontraŭvola [[sklaveco]], kiu estas malobservo de la [[Dektria Amendo al la Usona Konstitucio|Dektria Amendo]] al la Usona Konstitucio. Schenck kaj Baer estis arestitaj sub la Spionada Leĝo de 1917, kaj apelaciis al la Suprema Kortuma, dirante Spionada Leĝo estis malkonstitucia laŭ la [[Unua Amendo al la Usona Konstitucio|Unua Amendo]] al la Usona Konstitucio. == La Supera Kortuma == [[Dosiero:Supreme_Court_of_the_United_States_-_White_Court_-_c.1916_-_(1916-1921)_LCCN2016857866.jpg|eta|La White Kortumo .]]La kazoj komencas je 9a de januaro, 1919 kaj estis decidita je 3a de marto de la sama jaro. La juĝa decido estis 9-0, decidante favore al Usono. La opinio, donita per [[Juĝisto Oliver Wendell Holmes Jr.]], diris la Unua Amendo ne protektas parolo, kiu malhelpis la konskripcio. Holmes deklaris, ke kiam nacio estas en milito. aferoj, ke povus parolitaj  en pactempo ne povus esti parolitaj dume milittempo. La kortuma decidis, ke dume militio, la registaro povas limigi parollibereco, ke alie estus permisita dume pacotempo protekti nacisekureco. <ref>https://www.law.cornell.edu/wex/schenk_v_united_states_(1919)</ref> Fame, Holmes diris:<blockquote>“La plej preciza protekto de parollibereco ne protektus viro en false kriante fajro en teatro kaj kaŭzante  paniko… La demando en ĉiuj kazoj estas ĉu la vortoj uzitaj estas uzitaj en tiaj cirkonstancoj  kaj estas de tia naturo por kreii klara kaj aktuala danĝero, ke ili kaŭzos la substancaj malbonoj, kiujn la Kongreso rajtas malhelpi.” <ref>https://supreme.justia.com/cases/federal/us/249/47/</ref></blockquote>Hodiaŭ, “kriante fajro en plena teatro” estas uzita kiel metaforo por la danĝeroj de parollibereco, tamen Holmes nur diris “false kriante” kaj neniam diris “plena teatro.” cwsgjp8k3pnx933t4dn75khxq49q9xy 0 949391 9423798 2026-07-09T05:05:25Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1354937542|Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato]]" 9423798 wikitext text/x-wiki '''Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato''' (naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1609 en [[Sassoferrato]] – mortis la 8-an de aŭgusto 1685 en [[Romo]]), ankaŭ konata kiel Giovanni Battista Salvi, estis itala baroka pentristo, konata pro sia arkaika sindediĉo al la stilo de [[Rafaelo]]. <ref>{{Citaĵo el libro|unua=Rudolf|volumo=II}}</ref> Li ofte estas nomata nur per la nomo de lia naskiĝloko, [[Sassoferrato]]. [[Dosiero:Sassoferrato_-_Jungfrun_i_bön.jpg|eta|''La Virgulino preĝanta'', oleo sur kanvaso, {{Ĉirkaŭ|1640–1650}}, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], Londono]] == Galerio == <gallery widths="154" heights="154" perrow="7"> Dosiero:Giovan_Battista_Salvi_called_Il_Sassoferrato_-_Saint_Cecilia_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Saint Cecilia, Museo Poldi Pezzoli| ''Sankta Cecilia'', Museo Poldi Pezzoli Dosiero:Giovanni_Battista_Salvi_-_Madonna_met_kind.jpg|alternative=Madonna and Child, Rijksmuseum| ''Madono kaj infano'', [[Rijksmuseum]] Dosiero:Sassoferrato_-_Madonna_in_prayer_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Madonna in Prayer, National Gallery of Victoria| ''Madono preĝanta'', [[Nacia Galerio de Viktorio]] Dosiero:Sassoferrato_Ottaviano_Prati.jpg| ''Ottaviano Prati'', [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]] Dosiero:Il_Sassoferrato_-_The_Mystic_Marriage_of_St._Catherine_-_WGA20875.jpg|alternative=The Mystic Marriage of Saint Catherine of Alexandria, Wallace Collection| ''La mistika geedziĝo de Sankta Katarino de Aleksandrio'', Kolekto Wallace Dosiero:Madonna_with_child_and_angels.jpg|alternative=Madonna and Child with Angels, Galleria Nazionale d'Arte Antica| ''Madono kaj infano kun anĝeloj'', [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]] Dosiero:Virgin_in_Prayer_2025.jpg|alternative=The Virgin in Prayer, Private Collection. 47 x 38.5 cm.| ''La Virgulino preĝanta'', Privata Kolekto. 47 x 38,5&nbsp;cm. Dosiero:Sassoferrato_(1609-1685)_-_Virgin_and_Child_with_Saint_Elisabeth_and_Child_Baptist_(after_Annibale_Carracci)_-_584_-_Glasgow_Museums_Resource_Centre.jpg|alternative=Virgin and Child with Saint Elisabeth and Child Baptist, Glasgow Museums| ''Virgulino kaj infano kun Sankta Elizabeto kaj infano Baptisto'', Glasgovaj Muzeoj </gallery> [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] kupd27sr7bqqu8wqtftys1v987tgwdy 9423801 9423798 2026-07-09T05:07:47Z Sj1mor 12103 9423801 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato''' (naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1609 en [[Sassoferrato]] – mortis la 8-an de aŭgusto 1685 en [[Romo]]), ankaŭ konata kiel Giovanni Battista Salvi, estis itala baroka pentristo, konata pro sia arkaika sindediĉo al la stilo de [[Rafaelo]]. <ref>{{Citaĵo el libro|unua=Rudolf|volumo=II}}</ref> Li ofte estas nomata nur per la nomo de lia naskiĝloko, [[Sassoferrato]]. [[Dosiero:Sassoferrato_-_Jungfrun_i_bön.jpg|eta|''La Virgulino preĝanta'', oleo sur kanvaso, {{Ĉirkaŭ|1640–1650}}, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], Londono]] == Galerio == <gallery widths="154" heights="154" perrow="7"> Dosiero:Giovan_Battista_Salvi_called_Il_Sassoferrato_-_Saint_Cecilia_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Saint Cecilia, Museo Poldi Pezzoli| ''Sankta Cecilia'', Museo Poldi Pezzoli Dosiero:Giovanni_Battista_Salvi_-_Madonna_met_kind.jpg|alternative=Madonna and Child, Rijksmuseum| ''Madono kaj infano'', [[Rijksmuseum]] Dosiero:Sassoferrato_-_Madonna_in_prayer_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Madonna in Prayer, National Gallery of Victoria| ''Madono preĝanta'', [[Nacia Galerio de Viktorio]] Dosiero:Sassoferrato_Ottaviano_Prati.jpg| ''Ottaviano Prati'', [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]] Dosiero:Il_Sassoferrato_-_The_Mystic_Marriage_of_St._Catherine_-_WGA20875.jpg|alternative=The Mystic Marriage of Saint Catherine of Alexandria, Wallace Collection| ''La mistika geedziĝo de Sankta Katarino de Aleksandrio'', Kolekto Wallace Dosiero:Madonna_with_child_and_angels.jpg|alternative=Madonna and Child with Angels, Galleria Nazionale d'Arte Antica| ''Madono kaj infano kun anĝeloj'', [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]] Dosiero:Virgin_in_Prayer_2025.jpg|alternative=The Virgin in Prayer, Private Collection. 47 x 38.5 cm.| ''La Virgulino preĝanta'', Privata Kolekto. 47 x 38,5&nbsp;cm. Dosiero:Sassoferrato_(1609-1685)_-_Virgin_and_Child_with_Saint_Elisabeth_and_Child_Baptist_(after_Annibale_Carracci)_-_584_-_Glasgow_Museums_Resource_Centre.jpg|alternative=Virgin and Child with Saint Elisabeth and Child Baptist, Glasgow Museums| ''Virgulino kaj infano kun Sankta Elizabeto kaj infano Baptisto'', Glasgovaj Muzeoj </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} <!-- == Eksteraj ligiloj == --> {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Salvi, Giovanni Battista}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] 3zodte6obtrqxl0zqwpkfcie0c03921 9423802 9423801 2026-07-09T05:09:06Z Sj1mor 12103 9423802 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, je ĉ. 1650; oleo sur tolo}} '''Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato''' (naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1609 en [[Sassoferrato]] – mortis la 8-an de aŭgusto 1685 en [[Romo]]), ankaŭ konata kiel Giovanni Battista Salvi, estis itala baroka pentristo, konata pro sia arkaika sindediĉo al la stilo de [[Rafaelo]]. <ref>{{Citaĵo el libro|unua=Rudolf|volumo=II}}</ref> Li ofte estas nomata nur per la nomo de lia naskiĝloko, [[Sassoferrato]]. Li pentris preskaŭ ekskluzive [[Madono|Madonojn]], kelkajn preĝantajn kaj aliajn kun la dormanta Kristo-Infano. Liaj pentraĵoj transdonas profundan kaj originalan, kvankam delikatan, emocion kaj estas zorgeme redonitaj en helaj koloroj. Verkoj de Sassoferrato troveblas en multaj preĝejoj kaj galerioj en Italio kaj en multaj kolektoj eksterlande. [[Dosiero:Sassoferrato_-_Jungfrun_i_bön.jpg|eta|''La Virgulino preĝanta'', oleo sur kanvaso, {{Ĉirkaŭ|1640–1650}}, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], Londono]] == Galerio == <gallery widths="154" heights="154" perrow="7"> Dosiero:Giovan_Battista_Salvi_called_Il_Sassoferrato_-_Saint_Cecilia_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Saint Cecilia, Museo Poldi Pezzoli| ''Sankta Cecilia'', Museo Poldi Pezzoli Dosiero:Giovanni_Battista_Salvi_-_Madonna_met_kind.jpg|alternative=Madonna and Child, Rijksmuseum| ''Madono kaj infano'', [[Rijksmuseum]] Dosiero:Sassoferrato_-_Madonna_in_prayer_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Madonna in Prayer, National Gallery of Victoria| ''Madono preĝanta'', [[Nacia Galerio de Viktorio]] Dosiero:Sassoferrato_Ottaviano_Prati.jpg| ''Ottaviano Prati'', [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]] Dosiero:Il_Sassoferrato_-_The_Mystic_Marriage_of_St._Catherine_-_WGA20875.jpg|alternative=The Mystic Marriage of Saint Catherine of Alexandria, Wallace Collection| ''La mistika geedziĝo de Sankta Katarino de Aleksandrio'', Kolekto Wallace Dosiero:Madonna_with_child_and_angels.jpg|alternative=Madonna and Child with Angels, Galleria Nazionale d'Arte Antica| ''Madono kaj infano kun anĝeloj'', [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]] Dosiero:Virgin_in_Prayer_2025.jpg|alternative=The Virgin in Prayer, Private Collection. 47 x 38.5 cm.| ''La Virgulino preĝanta'', Privata Kolekto. 47 x 38,5&nbsp;cm. Dosiero:Sassoferrato_(1609-1685)_-_Virgin_and_Child_with_Saint_Elisabeth_and_Child_Baptist_(after_Annibale_Carracci)_-_584_-_Glasgow_Museums_Resource_Centre.jpg|alternative=Virgin and Child with Saint Elisabeth and Child Baptist, Glasgow Museums| ''Virgulino kaj infano kun Sankta Elizabeto kaj infano Baptisto'', Glasgovaj Muzeoj </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} <!-- == Eksteraj ligiloj == --> {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Salvi, Giovanni Battista}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] snbjhc96lblix64vlwquzjfcaolmeg8 9423803 9423802 2026-07-09T05:09:38Z Sj1mor 12103 9423803 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto, je ĉ. 1650; oleo sur tolo}} '''Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato''' (naskiĝis la 25-an de aŭgusto 1609 en [[Sassoferrato]] – mortis la 8-an de aŭgusto 1685 en [[Romo]]), ankaŭ konata kiel Giovanni Battista Salvi, estis itala baroka pentristo, konata pro sia arkaika sindediĉo al la stilo de [[Rafaelo]]. <ref>{{cite book|last=Wittkower|first=Rudolf|title=Art and Architecture in Italy, 1600–1750|location=New Haven|publisher=Yale University Press|year=1999|volume=II|p=135}}</ref> Li ofte estas nomata nur per la nomo de lia naskiĝloko, [[Sassoferrato]]. Li pentris preskaŭ ekskluzive [[Madono|Madonojn]], kelkajn preĝantajn kaj aliajn kun la dormanta Kristo-Infano. Liaj pentraĵoj transdonas profundan kaj originalan, kvankam delikatan, emocion kaj estas zorgeme redonitaj en helaj koloroj. Verkoj de Sassoferrato troveblas en multaj preĝejoj kaj galerioj en Italio kaj en multaj kolektoj eksterlande. [[Dosiero:Sassoferrato_-_Jungfrun_i_bön.jpg|eta|''La Virgulino preĝanta'', oleo sur kanvaso, {{Ĉirkaŭ|1640–1650}}, [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]], Londono]] == Galerio == <gallery widths="154" heights="154" perrow="7"> Dosiero:Giovan_Battista_Salvi_called_Il_Sassoferrato_-_Saint_Cecilia_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Saint Cecilia, Museo Poldi Pezzoli| ''Sankta Cecilia'', Museo Poldi Pezzoli Dosiero:Giovanni_Battista_Salvi_-_Madonna_met_kind.jpg|alternative=Madonna and Child, Rijksmuseum| ''Madono kaj infano'', [[Rijksmuseum]] Dosiero:Sassoferrato_-_Madonna_in_prayer_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Madonna in Prayer, National Gallery of Victoria| ''Madono preĝanta'', [[Nacia Galerio de Viktorio]] Dosiero:Sassoferrato_Ottaviano_Prati.jpg| ''Ottaviano Prati'', [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]] Dosiero:Il_Sassoferrato_-_The_Mystic_Marriage_of_St._Catherine_-_WGA20875.jpg|alternative=The Mystic Marriage of Saint Catherine of Alexandria, Wallace Collection| ''La mistika geedziĝo de Sankta Katarino de Aleksandrio'', Kolekto Wallace Dosiero:Madonna_with_child_and_angels.jpg|alternative=Madonna and Child with Angels, Galleria Nazionale d'Arte Antica| ''Madono kaj infano kun anĝeloj'', [[Galleria Nazionale d'Arte Antica]] Dosiero:Virgin_in_Prayer_2025.jpg|alternative=The Virgin in Prayer, Private Collection. 47 x 38.5 cm.| ''La Virgulino preĝanta'', Privata Kolekto. 47 x 38,5&nbsp;cm. Dosiero:Sassoferrato_(1609-1685)_-_Virgin_and_Child_with_Saint_Elisabeth_and_Child_Baptist_(after_Annibale_Carracci)_-_584_-_Glasgow_Museums_Resource_Centre.jpg|alternative=Virgin and Child with Saint Elisabeth and Child Baptist, Glasgow Museums| ''Virgulino kaj infano kun Sankta Elizabeto kaj infano Baptisto'', Glasgovaj Muzeoj </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} <!-- == Eksteraj ligiloj == --> {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Salvi, Giovanni Battista}} [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] 7piwuvj4mu4wlwhgshjav66deixlbh9 0 949392 9423799 2026-07-09T05:06:27Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato]] 9423799 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato]] 2gf753qu8f3umyopnx1pf3ixi1shrlw 0 949393 9423800 2026-07-09T05:06:57Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato]] 9423800 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato]] 2gf753qu8f3umyopnx1pf3ixi1shrlw 0 949394 9423805 2026-07-09T05:15:03Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1350086936|Alessandro Allori]]" 9423805 wikitext text/x-wiki '''Alessandro di Cristofano di Lorenzo del Bronzino Allori''' (naskiĝis la 31-an de majo 1535 en [[Florenco]]{{Streketo}} mortis la 22-an de septembro 1607 samloke) estis itala [[Pentrarto|pentristo]] de la malfrua [[Manierismo|manierista]] [[Florenco|florentina]] skolo. [[Dosiero:Alessandro_Allori_-_Bianca_Capello_(Dallas_Museum).jpg|maldekstra|eta|''Portreto de Granddukino Bianca Capello de Medici'', de Allori, Dallas Muzeo de Arto]] [[Dosiero:Alessandro_Allori_002.jpg|eta|''Kristo kun Maria kaj Marta'', oleo sur ligno, 125 x 118 cm<br /><br /><br /><br /> Muzeo pri Arthistorio]] == Galerio == <gallery widths="170" heights="200"> Dosiero:Alessandro_Allori_003.jpg|alternative=Maria de Medici (probably), c. 1555| Maria de Medici (verŝajne), ĉ. 1555 Dosiero:Alessandro_Allori,_Sainte_Famille_avec_le_cardinal_Fernand_de_Médicis_(1584),_huile_sur_toile,_363_x_201_-_Madrid,_Museo_Nacional_del_Prado_(36903026421).jpg|alternative=Holy Family with Cardinal Fernando de Médicis, 1584| Sankta Familio kun Kardinalo Fernando de Médicis, 1584 Dosiero:Alessandro_Allori_-_The_Body_of_Christ_Anointed_by_Two_Angels_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Body of Christ Anointed by Two Angels, c. 1593| ''La korpo de Kristo sanktoleita de du anĝeloj'', ĉ. 1593 Dosiero:Allori_-_Portrait_of_a_Lady_in_Black_and_White,_about_1590-1599.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Black and White, 1590s| ''Portreto de sinjorino en nigrablanka koloro'', 1590-aj jaroj Dosiero:Alessandro_Allori_-_Study_of_two_seated_girls_-_NMH_144-1863_-_Nationalmuseum.jpg|alternative=Study of Two Seated Girls| ''Studo de du sidantaj knabinoj'' Dosiero:Arazzeria_medicea_su_cartone_di_alessandro_allori,_adorazione_dei_magi,_1583,_05.JPG|alternative=Adoration of the Magi, detail from a 1583 tapestry designed by Allori| ''Adoro de la Magoj'', detalo de gobelino de 1583 desegnita de Allori Dosiero:Alessandro_allori,_ultima_cena_(del_carmine),_1582,_01.jpg|alternative=The Last Supper by Alessandro Allori, 1582| ''La Lasta Vespermanĝo'' de la Cappella Brancacci en Chiesa di Santa Maria del Carmine, Florenco, Italio, 1582 Dosiero:Alessandro_allori,_cristo_e_l'adultera,_1577_(s._spirito)_01.jpg|alternative=Christ and the Adultress by Alessandro Allori, 1577, from the Basilica di Santo Spirito, Florence, Italy| ''Kristo kaj la adultulino'' de Alessandro Allori, 1577, de la Basilica di Santo Spirito, Florenco, Italio Dosiero:Alessandro_allori,_miracoli_di_san_fiacre,_1596_ca._(fi,_santo_spirito)_01.jpg|alternative=Miracles of Saint Fiacre by Alessandro Allori, circa 1596, from the Basilica di Santo Spirito, Florence, Italy| ''Mirakloj de Saint Fiacre'' de Alessandro Allori, ĉirkaŭ 1596, de la Baziliko de Sankta Spirito, Florenco, Italio </gallery> * [http://art.onilm.com/index.php?/category/11 Galerio de pentraĵoj de Alessandro Allori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330165035/http://art.onilm.com/index.php?%2Fcategory%2F11|date=2012-03-30}} (Publikdomajnaj pentraĵoj - www.art.onilm.com) [[Kategorio:Italaj portretistoj]] [[Kategorio:Florencaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] 7ethhbozlnx0w5og1zfv5z8bx3353ok 9423806 9423805 2026-07-09T05:15:45Z Sj1mor 12103 9423806 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Alessandro di Cristofano di Lorenzo del Bronzino Allori''' (naskiĝis la 31-an de majo 1535 en [[Florenco]]{{Streketo}} mortis la 22-an de septembro 1607 samloke) estis itala [[Pentrarto|pentristo]] de la malfrua [[Manierismo|manierista]] [[Florenco|florentina]] skolo. [[Dosiero:Alessandro_Allori_-_Bianca_Capello_(Dallas_Museum).jpg|dekstra|eta|''Portreto de Granddukino Bianca Capello de Medici'', de Allori, Dallas Muzeo de Arto]] [[Dosiero:Alessandro_Allori_002.jpg|eta|''Kristo kun Maria kaj Marta'', oleo sur ligno, 125 x 118 cm<br /><br /><br /><br /> Muzeo pri Arthistorio]] == Galerio == <gallery widths="170" heights="200"> Dosiero:Alessandro_Allori_003.jpg|alternative=Maria de Medici (probably), c. 1555| Maria de Medici (verŝajne), ĉ. 1555 Dosiero:Alessandro_Allori,_Sainte_Famille_avec_le_cardinal_Fernand_de_Médicis_(1584),_huile_sur_toile,_363_x_201_-_Madrid,_Museo_Nacional_del_Prado_(36903026421).jpg|alternative=Holy Family with Cardinal Fernando de Médicis, 1584| Sankta Familio kun Kardinalo Fernando de Médicis, 1584 Dosiero:Alessandro_Allori_-_The_Body_of_Christ_Anointed_by_Two_Angels_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Body of Christ Anointed by Two Angels, c. 1593| ''La korpo de Kristo sanktoleita de du anĝeloj'', ĉ. 1593 Dosiero:Allori_-_Portrait_of_a_Lady_in_Black_and_White,_about_1590-1599.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Black and White, 1590s| ''Portreto de sinjorino en nigrablanka koloro'', 1590-aj jaroj Dosiero:Alessandro_Allori_-_Study_of_two_seated_girls_-_NMH_144-1863_-_Nationalmuseum.jpg|alternative=Study of Two Seated Girls| ''Studo de du sidantaj knabinoj'' Dosiero:Arazzeria_medicea_su_cartone_di_alessandro_allori,_adorazione_dei_magi,_1583,_05.JPG|alternative=Adoration of the Magi, detail from a 1583 tapestry designed by Allori| ''Adoro de la Magoj'', detalo de gobelino de 1583 desegnita de Allori Dosiero:Alessandro_allori,_ultima_cena_(del_carmine),_1582,_01.jpg|alternative=The Last Supper by Alessandro Allori, 1582| ''La Lasta Vespermanĝo'' de la Cappella Brancacci en Chiesa di Santa Maria del Carmine, Florenco, Italio, 1582 Dosiero:Alessandro_allori,_cristo_e_l'adultera,_1577_(s._spirito)_01.jpg|alternative=Christ and the Adultress by Alessandro Allori, 1577, from the Basilica di Santo Spirito, Florence, Italy| ''Kristo kaj la adultulino'' de Alessandro Allori, 1577, de la Basilica di Santo Spirito, Florenco, Italio Dosiero:Alessandro_allori,_miracoli_di_san_fiacre,_1596_ca._(fi,_santo_spirito)_01.jpg|alternative=Miracles of Saint Fiacre by Alessandro Allori, circa 1596, from the Basilica di Santo Spirito, Florence, Italy| ''Mirakloj de Saint Fiacre'' de Alessandro Allori, ĉirkaŭ 1596, de la Baziliko de Sankta Spirito, Florenco, Italio </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://art.onilm.com/index.php?/category/11 Galerio de pentraĵoj de Alessandro Allori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330165035/http://art.onilm.com/index.php?%2Fcategory%2F11|date=2012-03-30}} (Publikdomajnaj pentraĵoj - www.art.onilm.com) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Allori, Alessandro}} [[Kategorio:Italaj portretistoj]] [[Kategorio:Florencaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] 4cgbwt5i19cz2azfaaogx4igkycdkg2 9423807 9423806 2026-07-09T05:16:58Z Sj1mor 12103 9423807 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je ĉ. 1555; oleofarbo sur lignotabulo}} '''Alessandro di Cristofano di Lorenzo del Bronzino Allori''' (naskiĝis la 31-an de majo 1535 en [[Florenco]]{{Streketo}} mortis la 22-an de septembro 1607 samloke) estis itala [[Pentrarto|pentristo]] de la malfrua [[Manierismo|manierista]] [[Florenco|florentina]] skolo. [[Dosiero:Alessandro_Allori_-_Bianca_Capello_(Dallas_Museum).jpg|dekstra|eta|''Portreto de Granddukino Bianca Capello de Medici'', de Allori, Dallas Muzeo de Arto]] [[Dosiero:Alessandro_Allori_002.jpg|eta|''Kristo kun Maria kaj Marta'', oleo sur ligno, 125 x 118 cm<br /><br /><br /><br /> Muzeo pri Arthistorio]] == Galerio == <gallery widths="170" heights="200"> Dosiero:Alessandro_Allori_003.jpg|alternative=Maria de Medici (probably), c. 1555| Maria de Medici (verŝajne), ĉ. 1555 Dosiero:Alessandro_Allori,_Sainte_Famille_avec_le_cardinal_Fernand_de_Médicis_(1584),_huile_sur_toile,_363_x_201_-_Madrid,_Museo_Nacional_del_Prado_(36903026421).jpg|alternative=Holy Family with Cardinal Fernando de Médicis, 1584| Sankta Familio kun Kardinalo Fernando de Médicis, 1584 Dosiero:Alessandro_Allori_-_The_Body_of_Christ_Anointed_by_Two_Angels_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Body of Christ Anointed by Two Angels, c. 1593| ''La korpo de Kristo sanktoleita de du anĝeloj'', ĉ. 1593 Dosiero:Allori_-_Portrait_of_a_Lady_in_Black_and_White,_about_1590-1599.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Black and White, 1590s| ''Portreto de sinjorino en nigrablanka koloro'', 1590-aj jaroj Dosiero:Alessandro_Allori_-_Study_of_two_seated_girls_-_NMH_144-1863_-_Nationalmuseum.jpg|alternative=Study of Two Seated Girls| ''Studo de du sidantaj knabinoj'' Dosiero:Arazzeria_medicea_su_cartone_di_alessandro_allori,_adorazione_dei_magi,_1583,_05.JPG|alternative=Adoration of the Magi, detail from a 1583 tapestry designed by Allori| ''Adoro de la Magoj'', detalo de gobelino de 1583 desegnita de Allori Dosiero:Alessandro_allori,_ultima_cena_(del_carmine),_1582,_01.jpg|alternative=The Last Supper by Alessandro Allori, 1582| ''La Lasta Vespermanĝo'' de la Cappella Brancacci en Chiesa di Santa Maria del Carmine, Florenco, Italio, 1582 Dosiero:Alessandro_allori,_cristo_e_l'adultera,_1577_(s._spirito)_01.jpg|alternative=Christ and the Adultress by Alessandro Allori, 1577, from the Basilica di Santo Spirito, Florence, Italy| ''Kristo kaj la adultulino'' de Alessandro Allori, 1577, de la Basilica di Santo Spirito, Florenco, Italio Dosiero:Alessandro_allori,_miracoli_di_san_fiacre,_1596_ca._(fi,_santo_spirito)_01.jpg|alternative=Miracles of Saint Fiacre by Alessandro Allori, circa 1596, from the Basilica di Santo Spirito, Florence, Italy| ''Mirakloj de Saint Fiacre'' de Alessandro Allori, ĉirkaŭ 1596, de la Baziliko de Sankta Spirito, Florenco, Italio </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://art.onilm.com/index.php?/category/11 Galerio de pentraĵoj de Alessandro Allori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330165035/http://art.onilm.com/index.php?%2Fcategory%2F11|date=2012-03-30}} (Publikdomajnaj pentraĵoj - www.art.onilm.com) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Allori, Alessandro}} [[Kategorio:Italaj portretistoj]] [[Kategorio:Florencaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] fd62cx74vkl4p93om691ry9sqfj7nmw 9423808 9423807 2026-07-09T05:18:57Z Sj1mor 12103 9423808 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Memportreto je ĉ. 1555; oleofarbo sur lignotabulo}} '''Alessandro di Cristofano di Lorenzo del Bronzino Allori''' (naskiĝis la 31-an de majo 1535 en [[Florenco]]{{Streketo}} mortis la 22-an de septembro 1607 samloke) estis itala [[Pentrarto|pentristo]] de la malfrua [[Manierismo|manierista]] [[Florenco|florentina]] skolo. Allori estis lernanto de sia onklo [[Agnolo Bronzino]], kies nomon (Il Bronzino) li kelkfoje alprenis. Alia rolmodelo estis [[Mikelanĝelo]], kies verkojn li studis dum sia restado en Romo de 1554 ĝis 1559. En 1560, li ekloĝis en Florenco. Liaj [[Nudeco (arto)|nudpentraĵoj]] post 1570 montras lin kiel tipan majstron de Manierismo. Li pentris freskojn kaj pentraĵojn kun mitologiaj kaj religiaj temoj kaj estis kontrolisto de la Grandduka tapiŝteksejo en Florenco. Liaj teoriaj interesoj, precipe pri anatomio kaj la teorio de [[Proporcio|proporcioj]], trovis esprimon en lia libro ''Libro de' ragionamenti delle egole del Disegno'', verkita post 1560. Li ankaŭ produktis plurajn desegnaĵojn de anatomiaj studoj traktantaj la " malkonstruon kaj rekonstruon de la homa korpo", kiuj formis la bazon de liaj bildigoj de la [[homa korpo]].[[Dosiero:Alessandro_Allori_-_Bianca_Capello_(Dallas_Museum).jpg|dekstra|eta|''Portreto de Granddukino Bianca Capello de Medici'', de Allori, Dallas Muzeo de Arto]] [[Dosiero:Alessandro_Allori_002.jpg|eta|''Kristo kun Maria kaj Marta'', oleo sur ligno, 125 x 118 cm<br /><br /><br /><br /> Muzeo pri Arthistorio]] == Galerio == <gallery widths="170" heights="200"> Dosiero:Alessandro_Allori_003.jpg|alternative=Maria de Medici (probably), c. 1555| Maria de Medici (verŝajne), ĉ. 1555 Dosiero:Alessandro_Allori,_Sainte_Famille_avec_le_cardinal_Fernand_de_Médicis_(1584),_huile_sur_toile,_363_x_201_-_Madrid,_Museo_Nacional_del_Prado_(36903026421).jpg|alternative=Holy Family with Cardinal Fernando de Médicis, 1584| Sankta Familio kun Kardinalo Fernando de Médicis, 1584 Dosiero:Alessandro_Allori_-_The_Body_of_Christ_Anointed_by_Two_Angels_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Body of Christ Anointed by Two Angels, c. 1593| ''La korpo de Kristo sanktoleita de du anĝeloj'', ĉ. 1593 Dosiero:Allori_-_Portrait_of_a_Lady_in_Black_and_White,_about_1590-1599.jpg|alternative=Portrait of a Lady in Black and White, 1590s| ''Portreto de sinjorino en nigrablanka koloro'', 1590-aj jaroj Dosiero:Alessandro_Allori_-_Study_of_two_seated_girls_-_NMH_144-1863_-_Nationalmuseum.jpg|alternative=Study of Two Seated Girls| ''Studo de du sidantaj knabinoj'' Dosiero:Arazzeria_medicea_su_cartone_di_alessandro_allori,_adorazione_dei_magi,_1583,_05.JPG|alternative=Adoration of the Magi, detail from a 1583 tapestry designed by Allori| ''Adoro de la Magoj'', detalo de gobelino de 1583 desegnita de Allori Dosiero:Alessandro_allori,_ultima_cena_(del_carmine),_1582,_01.jpg|alternative=The Last Supper by Alessandro Allori, 1582| ''La Lasta Vespermanĝo'' de la Cappella Brancacci en Chiesa di Santa Maria del Carmine, Florenco, Italio, 1582 Dosiero:Alessandro_allori,_cristo_e_l'adultera,_1577_(s._spirito)_01.jpg|alternative=Christ and the Adultress by Alessandro Allori, 1577, from the Basilica di Santo Spirito, Florence, Italy| ''Kristo kaj la adultulino'' de Alessandro Allori, 1577, de la Basilica di Santo Spirito, Florenco, Italio Dosiero:Alessandro_allori,_miracoli_di_san_fiacre,_1596_ca._(fi,_santo_spirito)_01.jpg|alternative=Miracles of Saint Fiacre by Alessandro Allori, circa 1596, from the Basilica di Santo Spirito, Florence, Italy| ''Mirakloj de Saint Fiacre'' de Alessandro Allori, ĉirkaŭ 1596, de la Baziliko de Sankta Spirito, Florenco, Italio </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://art.onilm.com/index.php?/category/11 Galerio de pentraĵoj de Alessandro Allori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330165035/http://art.onilm.com/index.php?%2Fcategory%2F11|date=2012-03-30}} (Publikdomajnaj pentraĵoj - www.art.onilm.com) {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Allori, Alessandro}} [[Kategorio:Italaj portretistoj]] [[Kategorio:Florencaj pentristoj]] [[Kategorio:Italaj romkatolikoj]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Italaj pentristoj de la 16-a jarcento]] qm4fs9nimwwaocxbcc3vs3tqoblzga2 1 949395 9423811 2026-07-09T05:23:09Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9423811 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Aldono el la germana. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:23, 9 jul. 2026 (UTC) k50p1firrur68q45reds6c0nyowp22s 1 949396 9423814 2026-07-09T05:34:32Z Sj1mor 12103 /* Esperantigita nomo */ nova sekcio 9423814 wikitext text/x-wiki == Esperantigita nomo == Ĉu [[Karavaĝo]]? ĉar estas {{Q|Q8343646}}. Mi bezonas almenaŭ unu fonton por establi tion, Mi kontrolis PIV sed ne trovis! [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:34, 9 jul. 2026 (UTC) ttx5d6lex6ro4xqyhnnkicxzg8hftwf 0 949397 9423815 2026-07-09T05:41:32Z Crosstor 3176 advokato 9423815 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1885|10|16}} |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}}, {{Aŭstrio-Hungario}} [[Gemerské Michalovce|Gömörmihályfalva]] |dato de morto = {{mortotago|1914|10|9}} |loko de morto = {{Aŭstrio-Hungario}} [[Tarnów]] }} '''[[Mikaelo|Mihály]] Forgon''' [mihAj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Forgon Mihály''' estis [[Hungario|hungara]] [[advokato]]. Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''mihályfalusi'' [mihAjfaluŝi]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM20267/af198e88-fdd9-4ffb-990f-461a0751d046/solr/0/24/0/2/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=747353&date=2026-07-09 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1885|10|16}} en [[Gemerské Michalovce|Gömörmihályfalva]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstrio-Hungario]], nuntempa [[Gemerské Michalovce]] en [[Slovakio]]), li mortis {{mortotago|1914|10|9}} en [[Tarnów]] (Aŭstrio-Hungario, nuntempe en [[Pollando]]). [[Dosiero:Forgon Mihály 1914.png|eta|maldekstre|{{centre|{{paĝonomo}} en 1914}}]] [[Dosiero:Gömör-Kishont vármegye nemes családai.jpg|eta|{{centre|Kovrilpaĝo de libro de {{paĝonomo}}}}]] == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en [[Rozsnyó]], poste li akiris juran diplomon en [[ELTE|Scienca Universitato de Budapeŝto]] en [[1908]]. Liaj signifaj instruistoj estis [[Remig Békefi]], [[László Fejérpataky]] kaj [[Ákos Timon]]. Post la diplomo li praktikadis en [[Miskolc]], [[Sátoraljaújhely]] kaj [[Kráľovský Chlmec|Királyhelmec]], fine en 1912 li advokatiĝis. Li batalis en la [[unua mondmilito]], kie li mortis frue en 1914. Ekde la studentaj jaroj li kolektis dokumentojn pri [[Gömör kaj Kis-Hont]], kiun jam lia frato finis. == Elektitaj kontribuoj == * ''Az otrokocsi Adorján család''. (1906) * ''A török világról''. (1908) * ''Gömör-Kishont vármegye nemes családjai''. (1909, denove 1997) * ''Az erődített templomok szerepe a török hódoltság korában''. (1910) == Fontoj == * [https://nagyhaboru.blog.hu/2016/09/16/_nagy_celokat_tuztem_ki_magam_ele biografio hungare kun fotoj] * [https://csemadok.sk/jeles-felvideki-szemelyisegek/forgon-mihaly/ biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Forgon Mihaly}} [[Kategorio:Hungaraj advokatoj]] {{Portalstrio|Biografio}} hp0zdhy5j1zj9dy2pvlfej7juvzcigf 9423827 9423815 2026-07-09T05:59:46Z Crosstor 3176 foto 9423827 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1885|10|16}} |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}}, {{Aŭstrio-Hungario}} [[Gemerské Michalovce|Gömörmihályfalva]] |dato de morto = {{mortotago|1914|10|9}} |loko de morto = {{Aŭstrio-Hungario}} [[Tarnów]] }} '''[[Mikaelo|Mihály]] Forgon''' [mihAj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Forgon Mihály''' estis [[Hungario|hungara]] [[advokato]]. Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''mihályfalusi'' [mihAjfaluŝi]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM20267/af198e88-fdd9-4ffb-990f-461a0751d046/solr/0/24/0/2/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=747353&date=2026-07-09 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1885|10|16}} en [[Gemerské Michalovce|Gömörmihályfalva]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstrio-Hungario]], nuntempa [[Gemerské Michalovce]] en [[Slovakio]]), li mortis {{mortotago|1914|10|9}} en [[Tarnów]] (Aŭstrio-Hungario, nuntempe en [[Pollando]]). [[Dosiero:Forgon Mihály 1914.png|eta|maldekstre|{{centre|{{paĝonomo}} en 1914}}]] [[Dosiero:Gömör-Kishont vármegye nemes családai.jpg|eta|{{centre|Kovrilpaĝo de libro de {{paĝonomo}}}}]] == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en [[Rozsnyó]], poste li akiris juran diplomon en [[ELTE|Scienca Universitato de Budapeŝto]] en [[1908]]. Liaj signifaj instruistoj estis [[Remig Békefi]], [[László Fejérpataky]] kaj [[Ákos Timon]]. Post la diplomo li praktikadis en [[Miskolc]], [[Sátoraljaújhely]] kaj [[Kráľovský Chlmec|Királyhelmec]], fine en 1912 li advokatiĝis. Li batalis en la [[unua mondmilito]], kie li mortis frue en 1914. Ekde la studentaj jaroj li kolektis dokumentojn pri [[Gömör kaj Kis-Hont]], kiun jam lia frato finis. == Elektitaj kontribuoj == * ''Az otrokocsi Adorján család''. (1906) * ''A török világról''. (1908) * ''Gömör-Kishont vármegye nemes családjai''. (1909, denove 1997) * ''Az erődített templomok szerepe a török hódoltság korában''. (1910) == Fontoj == * [https://nagyhaboru.blog.hu/2016/09/16/_nagy_celokat_tuztem_ki_magam_ele biografio hungare kun fotoj] * [https://csemadok.sk/jeles-felvideki-szemelyisegek/forgon-mihaly/ biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} [[Dosiero:Gömörmihályfalva Forgon emlékszoba 1.JPG|eta|maldekstre|{{centre|Memorĉambro de {{paĝonomo}}}}]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Forgon Mihaly}} [[Kategorio:Hungaraj advokatoj]] {{Portalstrio|Biografio}} c1wjbnw1b4yhcsga5v3hqa1y89tywsx 9423828 9423827 2026-07-09T06:02:28Z Crosstor 3176 /* Elektitaj kontribuoj */ 9423828 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1885|10|16}} |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}}, {{Aŭstrio-Hungario}} [[Gemerské Michalovce|Gömörmihályfalva]] |dato de morto = {{mortotago|1914|10|9}} |loko de morto = {{Aŭstrio-Hungario}} [[Tarnów]] }} '''[[Mikaelo|Mihály]] Forgon''' [mihAj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Forgon Mihály''' estis [[Hungario|hungara]] [[advokato]]. Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''mihályfalusi'' [mihAjfaluŝi]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM20267/af198e88-fdd9-4ffb-990f-461a0751d046/solr/0/24/0/2/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=747353&date=2026-07-09 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1885|10|16}} en [[Gemerské Michalovce|Gömörmihályfalva]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstrio-Hungario]], nuntempa [[Gemerské Michalovce]] en [[Slovakio]]), li mortis {{mortotago|1914|10|9}} en [[Tarnów]] (Aŭstrio-Hungario, nuntempe en [[Pollando]]). [[Dosiero:Forgon Mihály 1914.png|eta|maldekstre|{{centre|{{paĝonomo}} en 1914}}]] [[Dosiero:Gömör-Kishont vármegye nemes családai.jpg|eta|{{centre|Kovrilpaĝo de libro de {{paĝonomo}}}}]] == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en [[Rozsnyó]], poste li akiris juran diplomon en [[ELTE|Scienca Universitato de Budapeŝto]] en [[1908]]. Liaj signifaj instruistoj estis [[Remig Békefi]], [[László Fejérpataky]] kaj [[Ákos Timon]]. Post la diplomo li praktikadis en [[Miskolc]], [[Sátoraljaújhely]] kaj [[Kráľovský Chlmec|Királyhelmec]], fine en 1912 li advokatiĝis. Li batalis en la [[unua mondmilito]], kie li mortis frue en 1914. Ekde la studentaj jaroj li kolektis dokumentojn pri [[Gömör kaj Kis-Hont]], kiun jam lia frato finis. == Elektitaj kontribuoj == * ''Az otrokocsi Adorján család''. (1906) * ''A török világról''. (1908) * ''Gömör-Kishont vármegye nemes családjai''. (1909, denove 1997) * ''Az erődített templomok szerepe a török hódoltság korában''. (1910) == Memorigiloj == * Memorcxambro en Gemerské Michalovce (vidu la foton!) == Fontoj == * [https://nagyhaboru.blog.hu/2016/09/16/_nagy_celokat_tuztem_ki_magam_ele biografio hungare kun fotoj] * [https://csemadok.sk/jeles-felvideki-szemelyisegek/forgon-mihaly/ biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} [[Dosiero:Gömörmihályfalva Forgon emlékszoba 1.JPG|eta|maldekstre|{{centre|Memorĉambro de {{paĝonomo}}}}]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Forgon Mihaly}} [[Kategorio:Hungaraj advokatoj]] {{Portalstrio|Biografio}} stopydlzzhy236k85icbeehsyonfw7m 9423831 9423828 2026-07-09T06:07:48Z Crosstor 3176 /* Memorigiloj */ 9423831 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1885|10|16}} |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}}, {{Aŭstrio-Hungario}} [[Gemerské Michalovce|Gömörmihályfalva]] |dato de morto = {{mortotago|1914|10|9}} |loko de morto = {{Aŭstrio-Hungario}} [[Tarnów]] }} '''[[Mikaelo|Mihály]] Forgon''' [mihAj], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Forgon Mihály''' estis [[Hungario|hungara]] [[advokato]]. Lia [[nobelo|nobela]] antaŭnomo estis ''mihályfalusi'' [mihAjfaluŝi]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM20267/af198e88-fdd9-4ffb-990f-461a0751d046/solr/0/24/0/2/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=747353&date=2026-07-09 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1885|10|16}} en [[Gemerské Michalovce|Gömörmihályfalva]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstrio-Hungario]], nuntempa [[Gemerské Michalovce]] en [[Slovakio]]), li mortis {{mortotago|1914|10|9}} en [[Tarnów]] (Aŭstrio-Hungario, nuntempe en [[Pollando]]). [[Dosiero:Forgon Mihály 1914.png|eta|maldekstre|{{centre|{{paĝonomo}} en 1914}}]] [[Dosiero:Gömör-Kishont vármegye nemes családai.jpg|eta|{{centre|Kovrilpaĝo de libro de {{paĝonomo}}}}]] == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en [[Rozsnyó]], poste li akiris juran diplomon en [[ELTE|Scienca Universitato de Budapeŝto]] en [[1908]]. Liaj signifaj instruistoj estis [[Remig Békefi]], [[László Fejérpataky]] kaj [[Ákos Timon]]. Post la diplomo li praktikadis en [[Miskolc]], [[Sátoraljaújhely]] kaj [[Kráľovský Chlmec|Királyhelmec]], fine en 1912 li advokatiĝis. Li batalis en la [[unua mondmilito]], kie li mortis frue en 1914. Ekde la studentaj jaroj li kolektis dokumentojn pri [[Gömör kaj Kis-Hont]], kiun jam lia frato finis. == Elektitaj kontribuoj == * ''Az otrokocsi Adorján család''. (1906) * ''A török világról''. (1908) * ''Gömör-Kishont vármegye nemes családjai''. (1909, denove 1997) * ''Az erődített templomok szerepe a török hódoltság korában''. (1910) == Memorigiloj == * Memorĉambro en Gemerské Michalovce (vidu la foton!) == Fontoj == * [https://nagyhaboru.blog.hu/2016/09/16/_nagy_celokat_tuztem_ki_magam_ele biografio hungare kun fotoj] * [https://csemadok.sk/jeles-felvideki-szemelyisegek/forgon-mihaly/ biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} [[Dosiero:Gömörmihályfalva Forgon emlékszoba 1.JPG|eta|maldekstre|{{centre|Memorĉambro de {{paĝonomo}}}}]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Forgon Mihaly}} [[Kategorio:Hungaraj advokatoj]] {{Portalstrio|Biografio}} hnayil1b6904lv7yhv9rzodzlhlrxg4 0 949398 9423816 2026-07-09T05:44:07Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1356338974|Matthias Stom]]" 9423816 wikitext text/x-wiki '''Matthias STOM''' aŭ '''Matthias STOMER''' ( naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1600}} – mortis post 1652) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]], aŭ eble [[Flandroj|flandra]], [[Pentrarto|pentristo]] konata nur pro la verkoj, kiujn li produktis dum sia restado en Italio. Lin influis la verkoj de ne-italaj sekvantoj de [[Caravaggio]] en Italio, precipe liaj nederlandaj sekvantoj ofte nomataj la Utrecht-Karavagistoj, same kiel [[José de Ribera|Jusepe de Ribera]] kaj [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]].<ref name="kremer2">[https://www.thekremercollection.com/matthias-stom Matthias Stom, ''Woman counting coins by candlelight''] at the Kremer Collection</ref> Li ne dividis la preferon de la aliaj nordaj Karavagistoj por humuraj, kaj foje skabiaraj, ĝenroscenoj kaj kompleksaj ornamaj alegorioj, sed anstataŭe preferis rakontojn el la Biblio. Li laboris en diversaj lokoj en Italio, kie li ĝuis la patronecon de religiaj institucioj same kiel de elstaraj membroj de la nobelaro.<ref name="hermitage">[https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 ''Dutch and Flemish paintings from the Hermitage''], an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (cat. no. 31), 1988, pp. 68-69</ref><ref name="kremer2" /> Dum en la pasinteco la artisto kutime estis nomata Stomer, nun oni kredas, ke lia vera nomo estis Stom, ĉar ĉi tiu estas la nomo, kiun li uzis kiel sian subskribon. Antaŭe oni sugestis, ke lia nomo 'Stom', kiu signifas 'stulta' aŭ 'malsaĝa' en la nederlanda, estis donita al la artisto kiel kromnomo, supozante, ke li suferis de ĉi tiu handikapo. Tamen, ne ekzistas pruvoj por ĉi tiu tezo. <ref name="lied2">{{Cite book|last=Liedtke, W.|title=Dutch paintings in the Metropolitan Museum|year=2007|page=848}}</ref> [[Dosiero:Matthias_Stom_-_The_death_of_Brutus.jpg|maldekstra|eta|340x340ra|''[[Marko Bruto|La morto de Bruto]]'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_Luteplayer_and_fluteplayer_by_candlelight.jpg|eta|326x326ra|''Du muzikistoj'', ĉ. 1632–1639]] [[Dosiero:Le_Repas_d'Emmaüs.jpg|maldekstra|eta|320x320ra|''Vespermanĝo ĉe Emaus'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_Salome_with_the_head_of_St_John_the_Baptist_(cropped).jpg|eta|313x313ra|''Salomeo kun la kapo de Sankta Johano la Baptisto'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_The_martyrdom_of_St._Bartholomew.jpg|maldekstra|eta|320x320ra|''La martireco de Sankta Bartolomeo'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200px" caption="Elektitaj verkoj"> Dosiero:Matthias_Stom_-_Sarah_brings_Hagar_to_Abraham.jpg|alternative=Sarah showing Hagar to Abraham| ''Sara montrante Hagaron al Abraham'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_The_Judgment_of_Solomon.jpg|alternative=The Judgment of Solomon| ''La juĝo de Salomono'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_Annunciazione_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Annunciation| ''La Dianonco'' Dosiero:Matthias_stom_the_adoration_of_the_magi.jpg|alternative=Adoration of the Magi| ''Adoro de la Magoj'' Dosiero:Matthias_Stom_-_Christ_on_the_Mount_of_Olives.jpg|alternative=Christ on the Mount of Olives| ''Kristo sur la Monto de Olivoj'' Dosiero:La_incredulidad_de_Santo_Tomás_(Stom).jpg|alternative=Doubting Thomas| ''Dubanta Tomaso'' Dosiero:Matthias_Stom_-_Old_Woman_Praying.jpg|alternative=Old Woman Praying| ''Maljunulino preĝanta'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_Mucius_Scaevola_in_the_presence_of_Lars_Porsenna_-_Google_Art_ProjectFXD.jpg|alternative=Gaius Mucius Scaevola in the Presence of Lars Porsena| ''[[Mucio Scevolo|Gaius Mucius Scaevola]] en la ĉeesto de [[Larso Porseno|Lars Porsena]]'' </gallery> [[Kategorio:Mortintoj en 1650-1659]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1600-1609]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] [[Kategorio:Barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Karavaĝistoj]] s12du5arhuo1pyvwdqigb65lcqzdrj8 9423820 9423816 2026-07-09T05:49:24Z Sj1mor 12103 9423820 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Matthias STOM''' aŭ '''Matthias STOMER''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1600}} – mortis post 1652) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]], aŭ eble [[Flandroj|flandra]], [[Pentrarto|pentristo]] konata nur pro la verkoj, kiujn li produktis dum sia restado en Italio. Lin influis la verkoj de ne-italaj sekvantoj de [[Caravaggio]] en Italio, precipe liaj nederlandaj sekvantoj ofte nomataj la Utrecht-Karavagistoj, same kiel [[José de Ribera|Jusepe de Ribera]] kaj [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]].<ref name="kremer2">[https://www.thekremercollection.com/matthias-stom Matthias Stom, ''Woman counting coins by candlelight''] at the Kremer Collection</ref> Li ne dividis la preferon de la aliaj nordaj Karavagistoj por humuraj, kaj foje skabiaraj, ĝenroscenoj kaj kompleksaj ornamaj alegorioj, sed anstataŭe preferis rakontojn el la Biblio. Li laboris en diversaj lokoj en Italio, kie li ĝuis la patronecon de religiaj institucioj same kiel de elstaraj membroj de la nobelaro.<ref name="hermitage">[https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 ''Dutch and Flemish paintings from the Hermitage''], an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (cat. no. 31), 1988, pp. 68-69</ref><ref name="kremer2" /> Dum en la pasinteco la artisto kutime estis nomata Stomer, nun oni kredas, ke lia vera nomo estis Stom, ĉar ĉi tiu estas la nomo, kiun li uzis kiel sian subskribon. Antaŭe oni sugestis, ke lia nomo 'Stom', kiu signifas 'stulta' aŭ 'malsaĝa' en la nederlanda, estis donita al la artisto kiel kromnomo, supozante, ke li suferis de ĉi tiu handikapo. Tamen, ne ekzistas pruvoj por ĉi tiu tezo. <ref name="lied2">{{Cite book|last=Liedtke, W.|title=Dutch paintings in the Metropolitan Museum|year=2007|page=848}}</ref> [[Dosiero:Matthias_Stom_-_The_death_of_Brutus.jpg|maldekstra|eta|340x340ra|''[[Marko Bruto|La morto de Bruto]]'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_Luteplayer_and_fluteplayer_by_candlelight.jpg|eta|326x326ra|''Du muzikistoj'', ĉ. 1632–1639]] [[Dosiero:Le_Repas_d'Emmaüs.jpg|maldekstra|eta|320x320ra|''Vespermanĝo ĉe Emaus'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_Salome_with_the_head_of_St_John_the_Baptist_(cropped).jpg|eta|313x313ra|''Salomeo kun la kapo de Sankta Johano la Baptisto'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_The_martyrdom_of_St._Bartholomew.jpg|maldekstra|eta|320x320ra|''La martireco de Sankta Bartolomeo'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200px" caption="Elektitaj verkoj"> Dosiero:Matthias_Stom_-_Sarah_brings_Hagar_to_Abraham.jpg|alternative=Sarah showing Hagar to Abraham| ''Sara montrante Hagaron al Abraham'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_The_Judgment_of_Solomon.jpg|alternative=The Judgment of Solomon| ''La juĝo de Salomono'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_Annunciazione_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Annunciation| ''La Dianonco'' Dosiero:Matthias_stom_the_adoration_of_the_magi.jpg|alternative=Adoration of the Magi| ''Adoro de la Magoj'' Dosiero:Matthias_Stom_-_Christ_on_the_Mount_of_Olives.jpg|alternative=Christ on the Mount of Olives| ''Kristo sur la Monto de Olivoj'' Dosiero:La_incredulidad_de_Santo_Tomás_(Stom).jpg|alternative=Doubting Thomas| ''Dubanta Tomaso'' Dosiero:Matthias_Stom_-_Old_Woman_Praying.jpg|alternative=Old Woman Praying| ''Maljunulino preĝanta'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_Mucius_Scaevola_in_the_presence_of_Lars_Porsenna_-_Google_Art_ProjectFXD.jpg|alternative=Gaius Mucius Scaevola in the Presence of Lars Porsena| ''[[Mucio Scevolo|Gaius Mucius Scaevola]] en la ĉeesto de [[Larso Porseno|Lars Porsena]]'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Stom, Matthias}} [[Kategorio:Mortintoj en 1650-1659]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1600-1609]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] [[Kategorio:Barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Karavaĝistoj]] symxxdrpygrn489r2wpbcb0cwugevue 9423821 9423820 2026-07-09T05:50:44Z Sj1mor 12103 9423821 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Sankta Sebastiano]], eble memportreto je ĉ. 1652; oleo sur tolo}} '''Matthias STOM''' aŭ '''Matthias STOMER''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1600}} – mortis post 1652) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]], aŭ eble [[Flandroj|flandra]], [[Pentrarto|pentristo]] konata nur pro la verkoj, kiujn li produktis dum sia restado en Italio. Lin influis la verkoj de ne-italaj sekvantoj de [[Caravaggio]] en Italio, precipe liaj nederlandaj sekvantoj ofte nomataj la Utrecht-Karavagistoj, same kiel [[José de Ribera|Jusepe de Ribera]] kaj [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]].<ref name="kremer2">[https://www.thekremercollection.com/matthias-stom Matthias Stom, ''Woman counting coins by candlelight''] at the Kremer Collection</ref> Li ne dividis la preferon de la aliaj nordaj Karavagistoj por humuraj, kaj foje skabiaraj, ĝenroscenoj kaj kompleksaj ornamaj alegorioj, sed anstataŭe preferis rakontojn el la Biblio. Li laboris en diversaj lokoj en Italio, kie li ĝuis la patronecon de religiaj institucioj same kiel de elstaraj membroj de la nobelaro.<ref name="hermitage">[https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 ''Dutch and Flemish paintings from the Hermitage''], an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (cat. no. 31), 1988, pp. 68-69</ref><ref name="kremer2" /> Dum en la pasinteco la artisto kutime estis nomata Stomer, nun oni kredas, ke lia vera nomo estis Stom, ĉar ĉi tiu estas la nomo, kiun li uzis kiel sian subskribon. Antaŭe oni sugestis, ke lia nomo 'Stom', kiu signifas 'stulta' aŭ 'malsaĝa' en la nederlanda, estis donita al la artisto kiel kromnomo, supozante, ke li suferis de ĉi tiu handikapo. Tamen, ne ekzistas pruvoj por ĉi tiu tezo. <ref name="lied2">{{Cite book|last=Liedtke, W.|title=Dutch paintings in the Metropolitan Museum|year=2007|page=848}}</ref> [[Dosiero:Matthias_Stom_-_The_death_of_Brutus.jpg|maldekstra|eta|340x340ra|''[[Marko Bruto|La morto de Bruto]]'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_Luteplayer_and_fluteplayer_by_candlelight.jpg|eta|326x326ra|''Du muzikistoj'', ĉ. 1632–1639]] [[Dosiero:Le_Repas_d'Emmaüs.jpg|maldekstra|eta|320x320ra|''Vespermanĝo ĉe Emaus'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_Salome_with_the_head_of_St_John_the_Baptist_(cropped).jpg|eta|313x313ra|''Salomeo kun la kapo de Sankta Johano la Baptisto'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_The_martyrdom_of_St._Bartholomew.jpg|maldekstra|eta|320x320ra|''La martireco de Sankta Bartolomeo'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200px" caption="Elektitaj verkoj"> Dosiero:Matthias_Stom_-_Sarah_brings_Hagar_to_Abraham.jpg|alternative=Sarah showing Hagar to Abraham| ''Sara montrante Hagaron al Abraham'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_The_Judgment_of_Solomon.jpg|alternative=The Judgment of Solomon| ''La juĝo de Salomono'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_Annunciazione_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Annunciation| ''La Dianonco'' Dosiero:Matthias_stom_the_adoration_of_the_magi.jpg|alternative=Adoration of the Magi| ''Adoro de la Magoj'' Dosiero:Matthias_Stom_-_Christ_on_the_Mount_of_Olives.jpg|alternative=Christ on the Mount of Olives| ''Kristo sur la Monto de Olivoj'' Dosiero:La_incredulidad_de_Santo_Tomás_(Stom).jpg|alternative=Doubting Thomas| ''Dubanta Tomaso'' Dosiero:Matthias_Stom_-_Old_Woman_Praying.jpg|alternative=Old Woman Praying| ''Maljunulino preĝanta'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_Mucius_Scaevola_in_the_presence_of_Lars_Porsenna_-_Google_Art_ProjectFXD.jpg|alternative=Gaius Mucius Scaevola in the Presence of Lars Porsena| ''[[Mucio Scevolo|Gaius Mucius Scaevola]] en la ĉeesto de [[Larso Porseno|Lars Porsena]]'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Stom, Matthias}} [[Kategorio:Mortintoj en 1650-1659]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1600-1609]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] [[Kategorio:Barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Karavaĝistoj]] im72l0sq4ibftbml1n78jacpnnohzrt 9423823 9423821 2026-07-09T05:53:22Z Sj1mor 12103 9423823 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Sankta Sebastiano]], eble memportreto je ĉ. 1652; oleo sur tolo}} '''Matthias STOM''' aŭ '''Matthias STOMER''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1600}} – mortis post 1652) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]], aŭ eble [[Flandroj|flandra]], [[Pentrarto|pentristo]] konata nur pro la verkoj, kiujn li produktis dum sia restado en Italio. Lin influis la verkoj de ne-italaj sekvantoj de [[Caravaggio]] en Italio, precipe liaj nederlandaj sekvantoj ofte nomataj la Utrecht-Karavagistoj, same kiel [[José de Ribera|Jusepe de Ribera]] kaj [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]].<ref name="kremer2">[https://www.thekremercollection.com/matthias-stom Matthias Stom, ''Woman counting coins by candlelight''] at the Kremer Collection</ref> Li ne dividis la preferon de la aliaj nordaj Karavagistoj por humuraj, kaj foje skabiaraj, ĝenroscenoj kaj kompleksaj ornamaj alegorioj, sed anstataŭe preferis rakontojn el la Biblio. Li laboris en diversaj lokoj en Italio, kie li ĝuis la patronecon de religiaj institucioj same kiel de elstaraj membroj de la nobelaro.<ref name="hermitage">[https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 ''Dutch and Flemish paintings from the Hermitage''], an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (cat. no. 31), 1988, pp. 68-69</ref><ref name="kremer2" /> Dum en la pasinteco la artisto kutime estis nomata Stomer, nun oni kredas, ke lia vera nomo estis Stom, ĉar ĉi tiu estas la nomo, kiun li uzis kiel sian subskribon. Antaŭe oni sugestis, ke lia nomo 'Stom', kiu signifas 'stulta' aŭ 'malsaĝa' en la nederlanda, estis donita al la artisto kiel kromnomo, supozante, ke li suferis de ĉi tiu handikapo. Tamen, ne ekzistas pruvoj por ĉi tiu tezo. <ref name="lied2">{{Cite book|last=Liedtke, W.|title=Dutch paintings in the Metropolitan Museum|year=2007|page=848}}</ref> [[Dosiero:Matthias_Stom_-_The_death_of_Brutus.jpg|dekstra|eta|340x340ra|''[[Marko Bruto|La morto de Bruto]]'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_Luteplayer_and_fluteplayer_by_candlelight.jpg|eta|326x326ra|''Du muzikistoj'', ĉ. 1632–1639]] [[Dosiero:Le_Repas_d'Emmaüs.jpg|maldekstra|eta|320x320ra|''Vespermanĝo ĉe Emaus'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_Salome_with_the_head_of_St_John_the_Baptist_(cropped).jpg|eta|313x313ra|''Salomeo kun la kapo de Sankta Johano la Baptisto'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_The_martyrdom_of_St._Bartholomew.jpg|maldekstra|eta|320x320ra|''La martireco de Sankta Bartolomeo'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200px" caption="Elektitaj verkoj"> Dosiero:Matthias_Stom_-_Sarah_brings_Hagar_to_Abraham.jpg|alternative=Sarah showing Hagar to Abraham| ''Sara montrante Hagaron al Abraham'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_The_Judgment_of_Solomon.jpg|alternative=The Judgment of Solomon| ''La juĝo de Salomono'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_Annunciazione_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Annunciation| ''La Dianonco'' Dosiero:Matthias_stom_the_adoration_of_the_magi.jpg|alternative=Adoration of the Magi| ''Adoro de la Magoj'' Dosiero:Matthias_Stom_-_Christ_on_the_Mount_of_Olives.jpg|alternative=Christ on the Mount of Olives| ''Kristo sur la Monto de Olivoj'' Dosiero:La_incredulidad_de_Santo_Tomás_(Stom).jpg|alternative=Doubting Thomas| ''Dubanta Tomaso'' Dosiero:Matthias_Stom_-_Old_Woman_Praying.jpg|alternative=Old Woman Praying| ''Maljunulino preĝanta'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_Mucius_Scaevola_in_the_presence_of_Lars_Porsenna_-_Google_Art_ProjectFXD.jpg|alternative=Gaius Mucius Scaevola in the Presence of Lars Porsena| ''[[Mucio Scevolo|Gaius Mucius Scaevola]] en la ĉeesto de [[Larso Porseno|Lars Porsena]]'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Stom, Matthias}} [[Kategorio:Mortintoj en 1650-1659]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1600-1609]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] [[Kategorio:Barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Karavaĝistoj]] 3c8ued1v8bgufs3rdtya6y61ne8cr7a 9423825 9423823 2026-07-09T05:54:07Z Sj1mor 12103 9423825 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Sankta Sebastiano]], eble memportreto je ĉ. 1652; oleo sur tolo}} '''Matthias STOM''' aŭ '''Matthias STOMER''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1600}} – mortis post 1652) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]], aŭ eble [[Flandroj|flandra]], [[Pentrarto|pentristo]] konata nur pro la verkoj, kiujn li produktis dum sia restado en Italio. Lin influis la verkoj de ne-italaj sekvantoj de [[Caravaggio]] en Italio, precipe liaj nederlandaj sekvantoj ofte nomataj la Utrecht-Karavagistoj, same kiel [[José de Ribera|Jusepe de Ribera]] kaj [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]].<ref name="kremer2">[https://www.thekremercollection.com/matthias-stom Matthias Stom, ''Woman counting coins by candlelight''] at the Kremer Collection</ref> Li ne dividis la preferon de la aliaj nordaj Karavagistoj por humuraj, kaj foje skabiaraj, ĝenroscenoj kaj kompleksaj ornamaj alegorioj, sed anstataŭe preferis rakontojn el la Biblio. Li laboris en diversaj lokoj en Italio, kie li ĝuis la patronecon de religiaj institucioj same kiel de elstaraj membroj de la nobelaro.<ref name="hermitage">[https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 ''Dutch and Flemish paintings from the Hermitage''], an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (cat. no. 31), 1988, pp. 68-69</ref><ref name="kremer2" /> Dum en la pasinteco la artisto kutime estis nomata Stomer, nun oni kredas, ke lia vera nomo estis Stom, ĉar ĉi tiu estas la nomo, kiun li uzis kiel sian subskribon. Antaŭe oni sugestis, ke lia nomo 'Stom', kiu signifas 'stulta' aŭ 'malsaĝa' en la nederlanda, estis donita al la artisto kiel kromnomo, supozante, ke li suferis de ĉi tiu handikapo. Tamen, ne ekzistas pruvoj por ĉi tiu tezo. <ref name="lied2">{{Cite book|last=Liedtke, W.|title=Dutch paintings in the Metropolitan Museum|year=2007|page=848}}</ref> [[Dosiero:Matthias_Stom_-_The_death_of_Brutus.jpg|dekstra|eta|280x280px|''[[Marko Bruto|La morto de Bruto]]'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_Luteplayer_and_fluteplayer_by_candlelight.jpg|eta|326x326ra|''Du muzikistoj'', ĉ. 1632–1639]] [[Dosiero:Le_Repas_d'Emmaüs.jpg|dekstra|eta|320x320ra|''Vespermanĝo ĉe Emaus'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_Salome_with_the_head_of_St_John_the_Baptist_(cropped).jpg|eta|313x313ra|''Salomeo kun la kapo de Sankta Johano la Baptisto'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_The_martyrdom_of_St._Bartholomew.jpg|dekstra|eta|320x320ra|''La martireco de Sankta Bartolomeo'']] == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200px" caption="Elektitaj verkoj"> Dosiero:Matthias_Stom_-_Sarah_brings_Hagar_to_Abraham.jpg|alternative=Sarah showing Hagar to Abraham| ''Sara montrante Hagaron al Abraham'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_The_Judgment_of_Solomon.jpg|alternative=The Judgment of Solomon| ''La juĝo de Salomono'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_Annunciazione_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Annunciation| ''La Dianonco'' Dosiero:Matthias_stom_the_adoration_of_the_magi.jpg|alternative=Adoration of the Magi| ''Adoro de la Magoj'' Dosiero:Matthias_Stom_-_Christ_on_the_Mount_of_Olives.jpg|alternative=Christ on the Mount of Olives| ''Kristo sur la Monto de Olivoj'' Dosiero:La_incredulidad_de_Santo_Tomás_(Stom).jpg|alternative=Doubting Thomas| ''Dubanta Tomaso'' Dosiero:Matthias_Stom_-_Old_Woman_Praying.jpg|alternative=Old Woman Praying| ''Maljunulino preĝanta'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_Mucius_Scaevola_in_the_presence_of_Lars_Porsenna_-_Google_Art_ProjectFXD.jpg|alternative=Gaius Mucius Scaevola in the Presence of Lars Porsena| ''[[Mucio Scevolo|Gaius Mucius Scaevola]] en la ĉeesto de [[Larso Porseno|Lars Porsena]]'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Stom, Matthias}} [[Kategorio:Mortintoj en 1650-1659]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1600-1609]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] [[Kategorio:Barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Karavaĝistoj]] ni5u6xex0wic16kryxfbkdqhav4il1m 9423829 9423825 2026-07-09T06:02:41Z Sj1mor 12103 9423829 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=[[Sankta Sebastiano]], eble memportreto je ĉ. 1652; oleo sur tolo}} '''Matthias STOM''' aŭ '''Matthias STOMER''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1600}} – mortis post 1652) estis [[Nederlandanoj|nederlanda]], aŭ eble [[Flandroj|flandra]], [[Pentrarto|pentristo]] konata nur pro la verkoj, kiujn li produktis dum sia restado en Italio. Lin influis la verkoj de ne-italaj sekvantoj de [[Caravaggio]] en Italio, precipe liaj nederlandaj sekvantoj ofte nomataj la Utrecht-Karavagistoj, same kiel [[José de Ribera|Jusepe de Ribera]] kaj [[Petro Paŭlo Rubens|Peter Paul Rubens]].<ref name="kremer2">[https://www.thekremercollection.com/matthias-stom Matthias Stom, ''Woman counting coins by candlelight''] at the Kremer Collection</ref> Li ne dividis la preferon de la aliaj nordaj Karavagistoj por humuraj, kaj foje skabiaraj, ĝenroscenoj kaj kompleksaj ornamaj alegorioj, sed anstataŭe preferis rakontojn el la Biblio. Li laboris en diversaj lokoj en Italio, kie li ĝuis la patronecon de religiaj institucioj same kiel de elstaraj membroj de la nobelaro.<ref name="hermitage">[https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/59153/rec/1 ''Dutch and Flemish paintings from the Hermitage''], an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (cat. no. 31), 1988, pp. 68-69</ref><ref name="kremer2" /> Dum en la pasinteco la artisto kutime estis nomata Stomer, nun oni kredas, ke lia vera nomo estis Stom, ĉar ĉi tiu estas la nomo, kiun li uzis kiel sian subskribon. Antaŭe oni sugestis, ke lia nomo 'Stom', kiu signifas 'stulta' aŭ 'malsaĝa' en la nederlanda, estis donita al la artisto kiel kromnomo, supozante, ke li suferis de ĉi tiu handikapo. Tamen, ne ekzistas pruvoj por ĉi tiu tezo. <ref name="lied2">{{Cite book|last=Liedtke, W.|title=Dutch paintings in the Metropolitan Museum|year=2007|page=848}}</ref> [[Dosiero:Matthias_Stom_-_The_death_of_Brutus.jpg|dekstra|eta|280x280px|''[[Marko Bruto|La morto de Bruto]]'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_Luteplayer_and_fluteplayer_by_candlelight.jpg|eta|338x338px|''Du muzikistoj'', ĉ. 1632–1639]] [[Dosiero:Le_Repas_d'Emmaüs.jpg|dekstra|eta|280x280px|''Vespermanĝo ĉe Emaus'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_Salome_with_the_head_of_St_John_the_Baptist_(cropped).jpg|eta|313x313ra|''Salomeo kun la kapo de Sankta Johano la Baptisto'']] [[Dosiero:Matthias_Stom_-_The_martyrdom_of_St._Bartholomew.jpg|dekstra|eta|320x320ra|''La martireco de Sankta Bartolomeo'']] == Verkado == Stom pasigis la plejparton de sia artista vivo en [[Italio]], kie li kreis proksimume 200 plurestantajn verkojn. Liaj temoj estas ĉefe rakontoj el la [[Nova Testamento|Nova]] kaj [[Malnova Testamento|Malnova]] Testamentoj, religiaj bildoj, kaj malpligrade scenoj el klasika historio, mitologio kaj ĝenraj scenoj. <ref name="ox2">Ian Chilvers, ''The Oxford Dictionary of Art (Third Edition)'', Oxford University Press, 2004, S. 676</ref> Oni diris, ke la stilo de Stom estas tre rekonebla kaj ke atribuoj al li estas sufiĉe facilaj. <ref name="nic2">Benedict Nicolson, ''Stomer Brought Up-to-Date'', The Burlington Magazine 119 (1977), S. 230–245</ref> Lia stilo ne multe ŝanĝiĝis dum lia kariero, kaj eblas, ke lia sukceso en la diversaj lokoj, kie li laboris, povas esti klarigita per la fakto, ke li kunportis sian propran stilon, kio estis novaĵo en ĉiu loko, kiun li elektis. Ekzistas pluraj evidentaj influoj sur lia verkaro. La influo de la Utrecht-aj Karavagistoj estas tre evidenta, kaj precipe tiu de [[Gerard van Honthorst]]. Van Honthorst estis konata en Italio kiel ''Gherardo della Notte'' aŭ ''Gherardo delle Notti'' (Gerard de la Nokto(j)) pro siaj kandel-lumaj scenoj. La verkoj de Stom ofte uzas la aparaton de kovrita kandelo aŭ alia lumfonto por krei dramajn klaraoskurajn efikojn. Ekzistas ankaŭ influoj de la Antverpena Baroka skolo, precipe de la fruaj sekvantoj de Caravaggio, kiel [[Rubens]] kaj [[Abraham Janssens]]. Ĉiuj ĉi tiuj artistoj estis influitaj de la itala pentristo [[Caravaggio]] kaj liaj sekvantoj dum sia tempo en Italio kaj montris preferon por klaraoskuraj efektoj en siaj verkoj. <ref name="ox2" /> Stom ankaŭ uzis dramecan chiaroscuron en siaj verkoj, ofte kreitan per ununura lumfonto kiel ekzemple kandelo. Ruĝa kaj flava estas la dominaj koloroj. La drameco de liaj scenoj estas emfazita per la viglaj gestoj kaj mimikoj de la figuroj. <ref name="kremer3">[https://www.thekremercollection.com/matthias-stom Matthias Stom, ''Woman counting coins by candlelight''] Website der Kremer Collection</ref> Tipa trajto estas la uzo de vivgrandaj, duonlongaj figuroj, montritaj de proksime por altiri la spektanton en la agon. Male al Caravaggio, kiu metis siajn figurojn en ĉirkaŭan lumon kaj ombron, Stom kutime lumigis siajn scenojn per la sobra brilo de kandelo aŭ alia lumfonto, kiu ĝenerale estis kovrita. <ref name="haeften">Matthias Stom (Amersfoort, bei Utrecht um 1600 - nach 1652? Sizilien oder Norditalien), ''Christus in Emmaus'' bei Johnny van Haeften</ref> Liaj kapoj estas eksterordinare vivsimilaj kaj ofte havas personan, eĉ portretecan kvaliton. <ref name="kremer3" /> La haŭto de la figuroj estas pentrita por aspekti argilsimila. <ref name="nic3">Benedict Nicolson, ''Stomer Brought Up-to-Date'', The Burlington Magazine 119 (1977), S. 230–245</ref> La esprimiveco estas plue plifortigita per la sulkiĝintaj trajtoj, kiuj estas vualitaj per forta [[chiaroscuro]]. <ref name="kremer3" /> La verkoj transdonas fortan psikologian intensecon en la figuroj. <ref name="nic3" /> == Galerio == <gallery mode="packed" heights="200px" caption="Elektitaj verkoj"> Dosiero:Matthias_Stom_-_Sarah_brings_Hagar_to_Abraham.jpg|alternative=Sarah showing Hagar to Abraham| ''Sara montrante Hagaron al Abraham'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_The_Judgment_of_Solomon.jpg|alternative=The Judgment of Solomon| ''La juĝo de Salomono'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_Annunciazione_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=The Annunciation| ''La Dianonco'' Dosiero:Matthias_stom_the_adoration_of_the_magi.jpg|alternative=Adoration of the Magi| ''Adoro de la Magoj'' Dosiero:Matthias_Stom_-_Christ_on_the_Mount_of_Olives.jpg|alternative=Christ on the Mount of Olives| ''Kristo sur la Monto de Olivoj'' Dosiero:La_incredulidad_de_Santo_Tomás_(Stom).jpg|alternative=Doubting Thomas| ''Dubanta Tomaso'' Dosiero:Matthias_Stom_-_Old_Woman_Praying.jpg|alternative=Old Woman Praying| ''Maljunulino preĝanta'' Dosiero:Matthias_Stomer_-_Mucius_Scaevola_in_the_presence_of_Lars_Porsenna_-_Google_Art_ProjectFXD.jpg|alternative=Gaius Mucius Scaevola in the Presence of Lars Porsena| ''[[Mucio Scevolo|Gaius Mucius Scaevola]] en la ĉeesto de [[Larso Porseno|Lars Porsena]]'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Stom, Matthias}} [[Kategorio:Mortintoj en 1650-1659]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1600-1609]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] [[Kategorio:Barokaj pentristoj]] [[Kategorio:Karavaĝistoj]] nry7czmd2m2tl5hvxlb8fzj6q01y9dz 1 949399 9423830 2026-07-09T06:03:08Z Sj1mor 12103 /* Fontoj */ nova sekcio 9423830 wikitext text/x-wiki == Fontoj == Sekcio Verkado el la germana. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 06:03, 9 jul. 2026 (UTC) 8l3frozk91s1mf4ueuxtzjp1k4c8esn 0 949400 9423853 2026-07-09T07:24:09Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1338264412|Ramatis]]" 9423853 wikitext text/x-wiki '''Ramatis''' (ankaŭ nomata '''Ramatís''', '''Rama-tys''' kaj '''Swami Sri Rama-tys''') estas la nomo atribuita de la brazila [[Spiritismo|spiritisma]] verkisto kaj mediumo Hercílio Maes al spirito, kiu laŭdire gvidis la verkadon de liaj libroj. Ĉi tiu spirito aperis por la unua fojo en 1955 en la libro ''A Vida no Planeta Marte e os Discos Voadores'', kiu diras, ke la planedo [[Marso (planedo)|Marso]] estas loĝata de estaĵoj pli spirite kaj teknologie evoluintaj ol tiuj sur [[Tero|la Tero]] kaj ke [[Jesuo Kristo]] havis kontakton kun estaĵoj el aliaj mondoj kaj ke lia misio havus [[Kosmo|kosmajn]] ligojn.<ref>{{Cite book|last=Maes|first=Hercílio|url=https://www.google.com.br/books/edition/A_Vida_no_Planeta_Marte_e_os_Discos_Voad/IoqdzQEACAAJ?hl=pt-BR|title=A Vida no Planeta Marte e os Discos Voadores|date=2020-07-13|publisher=Amazon Digital Services LLC - Kdp|isbn=979-8-6659-3302-3|language=pt}}</ref><ref>[https://www.usetupa.com.br/Livros/L-A_vida_no_planeta_marte.pdf A Vida no Planeta Marte e os Discos Voadores]</ref> Aliaj aŭtoroj ankaŭ atribuas la inspiron por siaj libroj al Ramatis, kiel ekzemple América Paoliello Marques, Maria Margarida Liguori, Norberto Peixoto, Wagner Borges kaj Márcio Godinho. Kredo je la instruoj de Ramatis estas nomata "Ramatismo", spirita doktrino kiu sintezas elementojn el okcidenta kaj orienta esoterismo, [[gnostikismo]], [[hinduismo]], [[Umbando]] kaj [[Spiritismo|kardecista spiritismo]], kaj ankaŭ inkluzivas konceptojn el konscienciologio kaj [[Nifologio|ufologio]]. Tamen, Ramatismo ne estas oficiale agnoskita de ortodoksaj kardecistaj spiritistoj kaj estas precipe malakceptita de la [[Brazila Spiritisma Federacio]] (FEB), kiu konsideras ĝin malsama ol la [[Bazaj verkoj de Spiritismo|kodigo de Allan Kardec]]. == Vidu ankaŭ == * [[Ksenu|Ksenuo]] * Aŝtar * NIFO-religio [[Kategorio:Spiritismo]] [[Kategorio:Spiritaj aŭtoroj]] [[Kategorio:Nifologio]] q0b3tyhr3kytllldaap9f7lwl64fxbf 9423854 9423853 2026-07-09T07:26:10Z Sj1mor 12103 9423854 wikitext text/x-wiki '''Ramatis''' (ankaŭ nomata '''Ramatís''', '''Rama-tys''' kaj '''Swami Sri Rama-tys''') estas la nomo atribuita de la brazila [[Spiritismo|spiritisma]] verkisto kaj mediumo Hercílio Maes al spirito, kiu laŭdire gvidis la verkadon de liaj libroj. Ĉi tiu spirito aperis por la unua fojo en 1955 en la libro ''A Vida no Planeta Marte e os Discos Voadores'', kiu diras, ke la planedo [[Marso (planedo)|Marso]] estas loĝata de estaĵoj pli spirite kaj teknologie evoluintaj ol tiuj sur la [[Tero]] kaj ke [[Jesuo Kristo]] havis kontakton kun estaĵoj el aliaj mondoj kaj ke lia misio havus [[Kosmo|kosmajn]] ligojn.<ref>{{Cite book|last=Maes|first=Hercílio|url=https://www.google.com.br/books/edition/A_Vida_no_Planeta_Marte_e_os_Discos_Voad/IoqdzQEACAAJ?hl=pt-BR|title=A Vida no Planeta Marte e os Discos Voadores|date=2020-07-13|publisher=Amazon Digital Services LLC - Kdp|isbn=979-8-6659-3302-3|language=pt}}</ref><ref>[https://www.usetupa.com.br/Livros/L-A_vida_no_planeta_marte.pdf A Vida no Planeta Marte e os Discos Voadores]</ref> Aliaj aŭtoroj ankaŭ atribuas la inspiron por siaj libroj al Ramatis, kiel ekzemple América Paoliello Marques, Maria Margarida Liguori, Norberto Peixoto, Wagner Borges kaj Márcio Godinho. Kredo je la instruoj de Ramatis estas nomata "Ramatismo", spirita doktrino kiu sintezas elementojn el okcidenta kaj orienta esoterismo, [[gnostikismo]], [[hinduismo]], [[Umbando]] kaj [[Spiritismo|kardecista spiritismo]], kaj ankaŭ inkluzivas konceptojn el konscienciologio kaj [[Nifologio|ufologio]]. Tamen, Ramatismo ne estas oficiale agnoskita de ortodoksaj kardecistaj spiritistoj kaj estas precipe malakceptita de la [[Brazila Spiritisma Federacio]] (FEB), kiu konsideras ĝin malsama ol la [[Bazaj verkoj de Spiritismo|kodigo de Allan Kardec]]. == En Esperanto aperis == Ramatis. '''La misio de Esperanto''' trad. [[Giuseppe Grattapaglia]]. Eld. ''Editora do Conhecimento'', 2000(?){{citaĵo|La eldonejo Editora do Conhecimento lanĉis libroforme en Esperanto la ĉapitron de la verko ''La postivado de la spirito'', kiu pritraktas la zamenhofan lingvon sub ne komuna aspekto, almenaŭ por ne spiritistoj: la movado por Esperanto en la transtomba mondo. La [[libro]] - La misio de Esperanto - estis profesie editorita kaj havas belan [[kovrilo]]n.|[[Brazila Esperantisto]] - Numero 314, Februaro (2001) }} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Ksenu|Ksenuo]] * Aŝtar * NIFO-religio {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Spiritismo]] [[Kategorio:Spiritaj aŭtoroj]] [[Kategorio:Nifologio]] ewktcy4bnwt36y959lf3huz90rd3cdb 0 949401 9423857 2026-07-09T07:43:54Z Crosstor 3176 arkitekto 9423857 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''Árpád Földeák''' [ArpAd foldeAk], laŭ la hungarlingve kutima nomordo kaj kun pliaj personaj nomoj '''Földeák Árpád Walter [[Jozefo|József]]''' estis [[Hungario|hungara]] [[arkitekto]], [[ŝakisto]]. Lia origina nomo estis (laŭ la hungarlingve kutima nomordo) ''Khloyber Walter'' [klojber] ĝis 1948. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM119143 hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1917|7|8}} en [[Szob]], li mortis {{mortotago|2004|7|31}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} akiris arkitekturan diplomon en [[Teknika kaj Ekonomia Universitato de Budapeŝto|Reĝa Teknika kaj Ekonomia Universitato palatino József]] en [[1940]]. Post la diplomo li estis [[asistanto]] (1940–1949) kaj [[lektoro]] (1949–1954) samloke. Inter 1947 kaj 1949 li partoprenis en projektado de ponto en [[Szeged]], inter 1954 kaj 1986 li estis inspektoro, krome li prelegis en la universitato, ankaŭ en la armeo. Jam ekde 1932 li ŝakludis, iom poste li okupiĝis pri kreoj de ŝakenigmoj, krome li havis postenojn en la ŝaka vivo. Li ricevis 3 sportajn [[premio]]jn inter 1970-1990. == Elektitaj kontribuoj == * ''Hundert preisgekrönte Schachpartien'' (1953) * ''Tizenkét sakkolimpia'' (1958) * ''Korszerű méretezés'' (kunaŭtoro, 1963) * ''Négy aranyérmes sakkmester'' (1970) * ''Ein Viertel Jahrhundert Turmendspiele'' (1976) * ''Magyar sakktörténet III.'' (1990) * ''Forgács Leó'' (1999) == Fontoj == * [https://www.magyarsakkszerzok.hu/foldeak_a.htm biografio hungare kun foto] * [https://thechesspedia.net/foldeak-walter-arpad/ biografio angle] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Foldeak Arpad}} [[Kategorio:Hungaraj arkitektoj]] [[Kategorio:Hungaraj ŝakistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} ssyvj74taih8s5pt1odmq1b1iuo4qtx 10 949402 9423871 2026-07-09T08:30:00Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "[[dosiero:Vlag van Oost-Vlaanderen.svg|20ra]] [[Orienta Flandrio]]<noinclude> [[Kategorio:Ŝablono:Belgio]] </noinclude>" 9423871 wikitext text/x-wiki [[dosiero:Vlag van Oost-Vlaanderen.svg|20ra]] [[Orienta Flandrio]]<noinclude> [[Kategorio:Ŝablono:Belgio]] </noinclude> 5llgn1wqfn2k6zm5oxfcwdkmpk1mctm 0 949403 9423876 2026-07-09T08:44:36Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Horizocerus'' |koloro = pink |dosiero = Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo-6a-4c.jpg |dosiero larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= [[Blankĉapa bucero]], ''Horizocerus albocristatus'' |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = '''''Horizocerus''''' |genro aŭtoritato = [[Harry C. Oberholser|Oberholser]], 1899 |k..." 9423876 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Horizocerus'' |koloro = pink |dosiero = Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo-6a-4c.jpg |dosiero larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= [[Blankĉapa bucero]], ''Horizocerus albocristatus'' |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = '''''Horizocerus''''' |genro aŭtoritato = [[Harry C. Oberholser|Oberholser]], 1899 |komunejo = Horizocerus }} '''''Horizocerus''''' estas [[genro]] de mez- ĝis grandaj ĉefe [[Fruktomanĝulo|fruktomanĝantaj]] birdoj en la bucera familio [[Buceredoj]]. Ili estas indiĝenaj de [[Okcidenta Afriko]]. ==Specioj== La genro enhavas la jenajn kvar speciojn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Ordinara nomo !! Distribuo |- ||| ''Horizocerus hartlaubi''||[[Nana bucero]] || suda Gvineo kaj suda Sieraleono ĝis Gabono kaj la Konga Baseno okcidente de la rivero Kongo |- ||| ''Horizocerus granti''||[[Blankmakula bucero]] || Demokratia Respubliko Kongo kaj orient-centra Kongo ĝis okcidenta Ugando |- |[[File:Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo-6.jpg|120px]]|| ''Horizocerus albocristatus''||[[Blankĉapa bucero]] ||Gvineo ĝis Benino en [[Okcidenta Afriko]] |- ||| ''Horizocerus cassini''||[[Blankakrona bucero]] ||Niĝerio ĝis norda Angolo kaj okcidenta Ugando |- |} ==Referencoj== {{Referencoj}} * Kemp, A. C. (2001). "Family Bucerotidae (Hornbills)". pp.&nbsp;436–523 in: del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. eds. (2001). ''Handbook of the Birds of the World.'' Vol. 6. Mousebirds to Hornbills. Lynx Edicions, Barcelona. {{ISBN|84-87334-30-X}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 469hou72zlz57hi1e0qydk8thn1hmmg 9424036 9423876 2026-07-09T11:42:04Z Kani 670 9424036 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Horizocerus'' |koloro = pink |dosiero = Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo-6a-4c.jpg |dosiero larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= [[Blankĉapa bucero]], ''Horizocerus albocristatus'' |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = '''''Horizocerus''''' |genro aŭtoritato = [[Harry C. Oberholser|Oberholser]], 1899 |komunejo = Horizocerus }} '''''Horizocerus''''' estas [[genro]] de mez- ĝis grandaj ĉefe [[Fruktomanĝulo|fruktomanĝantaj]] birdoj en la bucera familio [[Buceredoj]]. Ili estas indiĝenaj de [[Okcidenta Afriko]]. ==Specioj== La genro enhavas la jenajn kvar speciojn:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Ordinara nomo !! Distribuo |- ||| ''Horizocerus hartlaubi''||[[Nana bucero]] || suda Gvineo kaj suda Sieraleono ĝis Gabono kaj la Konga Baseno okcidente de la rivero Kongo |- ||| ''Horizocerus granti''||[[Blankmakula bucero]] || Demokratia Respubliko Kongo kaj orient-centra Kongo ĝis okcidenta Ugando |- |[[File:Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo-6.jpg|120px]]|| ''Horizocerus albocristatus''||[[Blankĉapa bucero]] ||Gvineo ĝis Benino en [[Okcidenta Afriko]] |- ||| ''Horizocerus cassini''||[[Blankakrona bucero]] ||Niĝerio ĝis norda Angolo kaj okcidenta Ugando |- |} ==Referencoj== {{Referencoj}} * Kemp, A. C. (2001). "Family Bucerotidae (Hornbills)". pp.&nbsp;436–523 in: del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. eds. (2001). ''Handbook of the Birds of the World.'' Vol. 6. Mousebirds to Hornbills. Lynx Edicions, Barcelona. {{ISBN|84-87334-30-X}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] cqmrqpgk4fygguvct3ta25zq6ff3o01 0 949404 9423878 2026-07-09T08:50:43Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana bucero |koloro = pink |dosiero = |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Nana bucero''' ''B. brevis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November..." 9423878 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana bucero |koloro = pink |dosiero = |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Nana bucero''' ''B. brevis'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Bycanistes brevis'' |volume=2018 |article-number=e.T22682570A130081772 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22682570A130081772.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes brevis'' |dunomo aŭtoritato = ([[Herbert Friedmann|Friedmann]], 1929) |vikispecio = Bycanistes brevis |komunejo = Bycanistes brevis |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Ceratogymna brevis'' }} La '''Nana bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Nigrablanka kornobekulo'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Bycanistes%20brevis sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes brevis}} {{Wikispecies|Bycanistes brevis}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] k0nhkpuowaq32dk6l5y8qjjx2ftbtj7 9423911 9423878 2026-07-09T09:44:03Z Kani 670 9423911 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana bucero |koloro = pink |dosiero = Tockus hartlaubi.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Bycanistes]]'' |specio = '''Nana bucero''' ''B. hartlaubi'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus hartlaubi'' |volume=2016 |article-number=e.T22727003A94938049 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22727003A94938049.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Bycanistes hartlaubi'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Gould|Gould]], 1861) |vikispecio = Bycanistes hartlaubi |komunejo = Bycanistes hartlaubi |mapo de vivoteritorioj = Tockus hartlaubi - Distribution.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Tockus hartlaubi'' }} La '''Nana bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Okcidenta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el ses specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Bycanistes]]''. It is widely spread across the [[Tropical forest|African tropical rainforest]]. It was formerly considered to be [[conspecific]] with the [[eastern dwarf hornbill]] (''Horizocerus granti'') with the English name "black dwarf hornbill". ==Taksonomio== The western dwarf hornbill was [[Species description|formally described]] in 1861 by the English ornithologist [[John Gould]] based on a specimen from "Western Africa". Gould coined the [[binomial name]] ''Toccus hartlaubi''. The specific epithet was chosen to honour of the German ornithologist [[Gustav Hartlaub]].<ref>{{ cite journal | last=Gould | first=John | author-link=John Gould | year=1860 | title=Description of a new species of hornbill from western Africa | journal=Proceedings of the Zoological Society of London | volume=28 | issue=3 | pages=380-381 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/12866948 }} Although the volume has the year 1860 on the title page, the article was not published until 1861.</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=258 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480269 }}</ref> This species was previously assigned to the [[genus]] ''[[Tockus]]'' but is now placed in the genus ''[[Horizocerus]]'' that was introduced in 1899 by the American ornithologist [[Harry C. Oberholser]]. The western dwarf hornbill was formerly considered to be [[conspecific]] with the [[eastern dwarf hornbill]] (''Horizocerus granti'') with the English name "black dwarf hornbill".<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9 January 2024 }}</ref> [[File:Horizocerus hartlaubi - Ben Keen - 354189412.png|thumb|In tree]] ==Aspekto== It is black with a curved beak and a wide white brow above its eye. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Horizocerus%20hartlaubi sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Bycanistes hartlaubi}} {{Wikispecies|Bycanistes hartlaubi}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] froxtukyccyn1lzxw77xyr9rr1h6pkm 9423918 9423911 2026-07-09T09:50:51Z Kani 670 9423918 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana bucero |koloro = pink |dosiero = Tockus hartlaubi.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Nana bucero''' ''H. hartlaubi'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus hartlaubi'' |volume=2016 |article-number=e.T22727003A94938049 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22727003A94938049.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus hartlaubi'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Gould|Gould]], 1861) |vikispecio = Horizocerus hartlaubi |komunejo = Horizocerus hartlaubi |mapo de vivoteritorioj = Tockus hartlaubi - Distribution.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Tockus hartlaubi'' }} La '''Nana bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Okcidenta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi estas vaste disvastigita tra [[Tropika arbaro|Afrikaj tropikaj]] [[pluvarbaro]]j. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Blankmakula bucero]] (''Horizocerus granti'') kun alternativaj ordinaraj nomoj ''Orienta nana bucero'' kaj ''Nigra nana bucero''. ==Taksonomio== The western dwarf hornbill was [[Species description|formally described]] in 1861 by the English ornithologist [[John Gould]] based on a specimen from "Western Africa". Gould coined the [[binomial name]] ''Toccus hartlaubi''. The specific epithet was chosen to honour of the German ornithologist [[Gustav Hartlaub]].<ref>{{ cite journal | last=Gould | first=John | author-link=John Gould | year=1860 | title=Description of a new species of hornbill from western Africa | journal=Proceedings of the Zoological Society of London | volume=28 | issue=3 | pages=380-381 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/12866948 }} Although the volume has the year 1860 on the title page, the article was not published until 1861.</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=258 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480269 }}</ref> This species was previously assigned to the [[genus]] ''[[Tockus]]'' but is now placed in the genus ''[[Horizocerus]]'' that was introduced in 1899 by the American ornithologist [[Harry C. Oberholser]]. The western dwarf hornbill was formerly considered to be [[conspecific]] with the [[eastern dwarf hornbill]] (''Horizocerus granti'') with the English name "black dwarf hornbill".<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9 January 2024 }}</ref> [[File:Horizocerus hartlaubi - Ben Keen - 354189412.png|thumb|In tree]] ==Aspekto== It is black with a curved beak and a wide white brow above its eye. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Horizocerus%20hartlaubi sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Horizocerus hartlaubi}} {{Wikispecies|Horizocerus hartlaubi}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] r3igl5mkzrkkf87bmt51qxesy9nevan 9423923 9423918 2026-07-09T09:58:01Z Kani 670 9423923 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana bucero |koloro = pink |dosiero = Tockus hartlaubi.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Nana bucero''' ''H. hartlaubi'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus hartlaubi'' |volume=2016 |article-number=e.T22727003A94938049 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22727003A94938049.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus hartlaubi'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Gould|Gould]], 1861) |vikispecio = Horizocerus hartlaubi |komunejo = Horizocerus hartlaubi |mapo de vivoteritorioj = Tockus hartlaubi - Distribution.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Tockus hartlaubi'' }} La '''Nana bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Okcidenta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi estas vaste disvastigita tra [[Tropika arbaro|Afrikaj tropikaj]] [[pluvarbaro]]j. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Blankmakula bucero]] (''Horizocerus granti'') kun alternativaj ordinaraj nomoj ''Orienta nana bucero'' kaj ''Nigra nana bucero''. ==Taksonomio== La Nana bucero estis formale priskribita en 1861 de la angla ornitologo [[John Gould]] surbaze de specimeno el "Okcidenta Afriko". Gould kreis la dunoman nomon ''Toccus hartlaubi''. La [[specia epiteto]] estis elektita por honori la germanan ornitologon [[Gustav Hartlaub]].<ref>{{ cite journal | last=Gould | first=John | author-link=John Gould | year=1860 | title=Description of a new species of hornbill from western Africa | journal=Proceedings of the Zoological Society of London | volume=28 | issue=3 | pages=380-381 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/12866948 }} Dato de 1860 sed publikigo en 1861.</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=258 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480269 }}</ref> Tiu specio estis antaŭe klasita en la genron ''[[Tockus]]'', sed nun ĝi estas metita en la genron ''[[Horizocerus]]'', kiu estis enkondukita en 1899 de la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]]. La Okcidenta nana bucero estis antaŭe konsiderata samspecia kun la Orienta nana bucerocero (''Horizocerus granti''), konata per la ordinara nomo Nigra nana bucero.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> [[File:Horizocerus hartlaubi - Ben Keen - 354189412.png|thumb|maldekstre|In tree]] ==Aspekto== Ĝi estas nigra, kun la larĝa ĉebaze kurba ĉepinte beko, tipa de buceroj, kaj larĝa blanka brovostrio super la okulo ĝis la nuko. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Horizocerus%20hartlaubi sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Horizocerus hartlaubi}} {{Wikispecies|Horizocerus hartlaubi}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] i37jj99e14sx7f1eofzevy2umppnr5o 9423925 9423923 2026-07-09T10:00:57Z Kani 670 9423925 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana bucero |koloro = pink |dosiero = Tockus hartlaubi.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Nana bucero''' ''H. hartlaubi'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus hartlaubi'' |volume=2016 |article-number=e.T22727003A94938049 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22727003A94938049.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus hartlaubi'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Gould|Gould]], 1861) |vikispecio = Horizocerus hartlaubi |komunejo = Horizocerus hartlaubi |mapo de vivoteritorioj = Tockus hartlaubi - Distribution.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Tockus hartlaubi'' }} La '''Nana bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Okcidenta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi estas vaste disvastigita tra [[Tropika arbaro|Afrikaj tropikaj]] [[pluvarbaro]]j. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Blankmakula bucero]] (''Horizocerus granti'') kun alternativaj ordinaraj nomoj ''Orienta nana bucero'' kaj ''Nigra nana bucero''. ==Taksonomio== La Nana bucero estis formale priskribita en 1861 de la angla ornitologo [[John Gould]] surbaze de specimeno el "Okcidenta Afriko". Gould kreis la dunoman nomon ''Toccus hartlaubi''. La [[specia epiteto]] estis elektita por honori la germanan ornitologon [[Gustav Hartlaub]].<ref>{{ cite journal | last=Gould | first=John | author-link=John Gould | year=1860 | title=Description of a new species of hornbill from western Africa | journal=Proceedings of the Zoological Society of London | volume=28 | issue=3 | pages=380-381 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/12866948 }} Dato de 1860 sed publikigo en 1861.</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=258 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480269 }}</ref> Tiu specio estis antaŭe klasita en la genron ''[[Tockus]]'', sed nun ĝi estas metita en la genron ''[[Horizocerus]]'', kiu estis enkondukita en 1899 de la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]]. La Okcidenta nana bucero estis antaŭe konsiderata samspecia kun la Orienta nana bucerocero (''Horizocerus granti''), konata per la ordinara nomo Nigra nana bucero.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> [[File:Horizocerus hartlaubi - Ben Keen - 354189412.png|thumb|maldekstre|In tree]] ==Aspekto== Ĝi estas nigra, kun la larĝa ĉebaze kurba ĉepinte beko, tipa de buceroj, kaj larĝa blanka brovostrio super la okulo ĝis la nuko. ==Disvastiĝo== Ĝia teritorio estas disa inter du apartaj zonoj: unu en la okcidenta pinto de la [[Golfo de Gvineo]], propre la Okcidenta nana bucero, kaj alia pli orienten el suda [[Niĝerio]] ĝis la tuta Kongo. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Horizocerus%20hartlaubi sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Horizocerus hartlaubi}} {{Wikispecies|Horizocerus hartlaubi}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] guysjutzgrous1shz079tataxf4ofm8 9423926 9423925 2026-07-09T10:02:12Z Kani 670 9423926 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Nana bucero |koloro = pink |dosiero = Tockus hartlaubi.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Nana bucero''' ''H. hartlaubi'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus hartlaubi'' |volume=2016 |article-number=e.T22727003A94938049 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22727003A94938049.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus hartlaubi'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Gould|Gould]], 1861) |vikispecio = Horizocerus hartlaubi |komunejo = Horizocerus hartlaubi |mapo de vivoteritorioj = Tockus hartlaubi - Distribution.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Okcidenta nana bucero ksj Orienta nana bucerocero | sinonimo = ''Tockus hartlaubi'' }} La '''Nana bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Okcidenta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi estas vaste disvastigita tra [[Tropika arbaro|Afrikaj tropikaj]] [[pluvarbaro]]j. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Blankmakula bucero]] (''Horizocerus granti'') kun alternativaj ordinaraj nomoj ''Orienta nana bucero'' kaj ''Nigra nana bucero''. ==Taksonomio== La Nana bucero estis formale priskribita en 1861 de la angla ornitologo [[John Gould]] surbaze de specimeno el "Okcidenta Afriko". Gould kreis la dunoman nomon ''Toccus hartlaubi''. La [[specia epiteto]] estis elektita por honori la germanan ornitologon [[Gustav Hartlaub]].<ref>{{ cite journal | last=Gould | first=John | author-link=John Gould | year=1860 | title=Description of a new species of hornbill from western Africa | journal=Proceedings of the Zoological Society of London | volume=28 | issue=3 | pages=380-381 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/12866948 }} Dato de 1860 sed publikigo en 1861.</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=258 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480269 }}</ref> Tiu specio estis antaŭe klasita en la genron ''[[Tockus]]'', sed nun ĝi estas metita en la genron ''[[Horizocerus]]'', kiu estis enkondukita en 1899 de la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]]. La Okcidenta nana bucero estis antaŭe konsiderata samspecia kun la Orienta nana bucerocero (''Horizocerus granti''), konata per la ordinara nomo Nigra nana bucero.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> [[File:Horizocerus hartlaubi - Ben Keen - 354189412.png|thumb|maldekstre|In tree]] ==Aspekto== Ĝi estas nigra, kun la larĝa ĉebaze kurba ĉepinte beko, tipa de buceroj, kaj larĝa blanka brovostrio super la okulo ĝis la nuko. ==Disvastiĝo== Ĝia teritorio estas disa inter du apartaj zonoj: unu en la okcidenta pinto de la [[Golfo de Gvineo]], propre la Okcidenta nana bucero, kaj alia pli orienten el suda [[Niĝerio]] ĝis la tuta Kongo. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Horizocerus%20hartlaubi sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Horizocerus hartlaubi}} {{Wikispecies|Horizocerus hartlaubi}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 72lw5et411vb1jhdfmbxwn5vjzuq7pt 9423927 9423926 2026-07-09T10:06:18Z Kani 670 9423927 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Nana bucero |koloro = pink |dosiero = Tockus hartlaubi.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Nana bucero''' ''H. hartlaubi'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus hartlaubi'' |volume=2016 |article-number=e.T22727003A94938049 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22727003A94938049.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus hartlaubi'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Gould|Gould]], 1861) |vikispecio = Horizocerus hartlaubi |komunejo = Horizocerus hartlaubi |mapo de vivoteritorioj = Tockus hartlaubi - Distribution.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Okcidenta nana bucero ksj Orienta nana bucerocero | sinonimo = ''Tockus hartlaubi'' }} La '''Nana bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Okcidenta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi estas vaste disvastigita tra [[Tropika arbaro|Afrikaj tropikaj]] [[pluvarbaro]]j. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Blankmakula bucero]] (''Horizocerus granti'') kun alternativaj ordinaraj nomoj ''Orienta nana bucero'' kaj ''Nigra nana bucero''. ==Taksonomio== La Nana bucero estis formale priskribita en 1861 de la angla ornitologo [[John Gould]] surbaze de specimeno el "Okcidenta Afriko". Gould kreis la dunoman nomon ''Toccus hartlaubi''. La [[specia epiteto]] estis elektita por honori la germanan ornitologon [[Gustav Hartlaub]].<ref>{{ cite journal | last=Gould | first=John | author-link=John Gould | year=1860 | title=Description of a new species of hornbill from western Africa | journal=Proceedings of the Zoological Society of London | volume=28 | issue=3 | pages=380-381 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/12866948 }} Dato de 1860 sed publikigo en 1861.</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=258 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480269 }}</ref> Tiu specio estis antaŭe klasita en la genron ''[[Tockus]]'', sed nun ĝi estas metita en la genron ''[[Horizocerus]]'', kiu estis enkondukita en 1899 de la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]]. La Okcidenta nana bucero estis antaŭe konsiderata samspecia kun la Orienta nana bucerocero (''Horizocerus granti''), konata per la ordinara nomo Nigra nana bucero.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> [[File:Horizocerus hartlaubi - Ben Keen - 354189412.png|thumb|maldekstre|In tree]] ==Aspekto== Ĝi estas nigra, kun la larĝa ĉebaze kurba ĉepinte beko, tipa de buceroj, kaj larĝa blanka brovostrio super la okulo ĝis la nuko. ==Disvastiĝo== Ĝia teritorio estas disa inter du apartaj zonoj: unu en la okcidenta pinto de la [[Golfo de Gvineo]], propre la Okcidenta nana bucero, kaj alia pli orienten el suda [[Niĝerio]] ĝis la tuta Kongo. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Horizocerus%20hartlaubi sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Horizocerus hartlaubi}} {{Wikispecies|Horizocerus hartlaubi}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 2g8fvrehm1tknoo1463ery2g1d08i0k 9423938 9423927 2026-07-09T10:30:39Z Kani 670 9423938 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Nana bucero |koloro = pink |dosiero = Tockus hartlaubi.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Nana bucero''' ''H. hartlaubi'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus hartlaubi'' |volume=2016 |article-number=e.T22727003A94938049 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22727003A94938049.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus hartlaubi'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Gould|Gould]], 1861) |vikispecio = Horizocerus hartlaubi |komunejo = Horizocerus hartlaubi |mapo de vivoteritorioj = Tockus hartlaubi - Distribution.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Okcidenta nana bucero kaj Orienta nana bucerocero | sinonimo = ''Tockus hartlaubi'' }} La '''Nana bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Okcidenta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi estas vaste disvastigita tra [[Tropika arbaro|Afrikaj tropikaj]] [[pluvarbaro]]j. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Blankmakula bucero]] (''Horizocerus granti'') kun alternativaj ordinaraj nomoj ''Orienta nana bucero'' kaj ''Nigra nana bucero''. ==Taksonomio== La Nana bucero estis formale priskribita en 1861 de la angla ornitologo [[John Gould]] surbaze de specimeno el "Okcidenta Afriko". Gould kreis la dunoman nomon ''Toccus hartlaubi''. La [[specia epiteto]] estis elektita por honori la germanan ornitologon [[Gustav Hartlaub]].<ref>{{ cite journal | last=Gould | first=John | author-link=John Gould | year=1860 | title=Description of a new species of hornbill from western Africa | journal=Proceedings of the Zoological Society of London | volume=28 | issue=3 | pages=380-381 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/12866948 }} Dato de 1860 sed publikigo en 1861.</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=258 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480269 }}</ref> Tiu specio estis antaŭe klasita en la genron ''[[Tockus]]'', sed nun ĝi estas metita en la genron ''[[Horizocerus]]'', kiu estis enkondukita en 1899 de la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]]. La Okcidenta nana bucero estis antaŭe konsiderata samspecia kun la Orienta nana bucerocero (''Horizocerus granti''), konata per la ordinara nomo Nigra nana bucero.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> [[File:Horizocerus hartlaubi - Ben Keen - 354189412.png|thumb|maldekstre|In tree]] ==Aspekto== Ĝi estas nigra, kun la larĝa ĉebaze kurba ĉepinte beko, tipa de buceroj, kaj larĝa blanka brovostrio super la okulo ĝis la nuko. ==Disvastiĝo== Ĝia teritorio estas disa inter du apartaj zonoj: unu en la okcidenta pinto de la [[Golfo de Gvineo]], propre la Okcidenta nana bucero, kaj alia pli orienten el suda [[Niĝerio]] ĝis la tuta Kongo. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == * [https://xeno-canto.org/explore?query=Horizocerus%20hartlaubi sonregistrado], xeno-canto {{Commons category|Horizocerus hartlaubi}} {{Wikispecies|Horizocerus hartlaubi}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 86g6viyh5qnyxxi39kb8k1p1pdm5jcl 11 949405 9423880 2026-07-09T09:01:04Z ThomasPusch 1869 Kreis novan paĝon kun "{{re|Yvesn|PaulP|Tlustulimu|Sj1mor}} Tiu ŝablono estas laŭ la stato de januaro 2016, necesus permane aktualigi ĝin. Ĝi origine havis siajn datumojn el la germanlingva vikipedio, sed la koresponda ŝablono tie estas teknike malfunkcia momente (probable jam ekde jaroj). Kio ankoraŭ funkcias, estas koresponda ŝablono el la anglalingva vikipedio, sed la stato de januaro 2017 tie estas nur malmulte pli bona ol la esperanta - kaj en somero 2026 aktualigi la esperant..." 9423880 wikitext text/x-wiki {{re|Yvesn|PaulP|Tlustulimu|Sj1mor}} Tiu ŝablono estas laŭ la stato de januaro 2016, necesus permane aktualigi ĝin. Ĝi origine havis siajn datumojn el la germanlingva vikipedio, sed la koresponda ŝablono tie estas teknike malfunkcia momente (probable jam ekde jaroj). Kio ankoraŭ funkcias, estas koresponda ŝablono el la anglalingva vikipedio, sed la stato de januaro 2017 tie estas nur malmulte pli bona ol la esperanta - kaj en somero 2026 aktualigi la esperantan ŝablonon de januaro 2016 al komenco de 2017 ŝajnus al mi bizara. Malgraŭ ke la tiumodela sistemo daŭre bone funkcias pri komunumoj kaj aliaj administraj unuoj de Germanio, pri Luksemburgio ŝajne ankaŭ sed tie mi ne aparte kontrolis nun, pri Belgio evidente pli bonas iom post iom transiri al datumoj aŭ almenaŭ al '''aldonaj''' datumoj el vikidatumaro: tion mi ĵus teste faris en la paĝo [[Aalst]]. En vikidatumaro tie estas la stato de 2022, kio ankaŭ ne estas plej-plej aktuala, sed la vikidatuma sistemo sane funkcias kaj ne estas limigo ke iu vikipediano el kiu ajn lingvobranĉo povas iam aktualigi ĝin, dum la ŝablono "metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio" '''eterne''' restos ĉe la stato de '''2016'''. Tute ne estas problemo kompare havi loĝantaronombrojn el du apartaj jaroj, por vidi ĉu la nombro sume altiĝas aŭ malaltiĝas, kaj mi proponas aranĝi la tekstojn laŭ mia ĵusa adapto de la paĝo [[Aalst]] - mi povas fari tion por la municipoj de la provinco [[orienta Flandrio]], ĉar mi ĉiukaze ĵus volis aktualigi tiujn paĝojn. Sed klaras al mi ke tio estas nur dekono de Belgio. Tamen, la nombroj de 2016 en somero 2026 ankoraŭ ne estas katastrofe malaktualaj, tial ne necesas nun urĝe kaj plej-plej prioritate adapti ĉiujn paĝojn ... tamen jam nun klaras ke la malnova sistemo ĉiam restos ĉe la stato de 2016, kaj same klaras ke la tempo plu fluos kaj la nuntempo ĉiam pli distanciĝos de 2016. Do iam ajn necesos prilabori ankaŭ la restajn 90 % de la esperantaj paĝoj pri la municipoj de Belgio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 9 jul. 2026 (UTC) 39r8rkxkgs74si32pz1eh15ou88gyu5 9423887 9423880 2026-07-09T09:16:48Z Sj1mor 12103 /* */ Respondo 9423887 wikitext text/x-wiki {{re|Yvesn|PaulP|Tlustulimu|Sj1mor}} Tiu ŝablono estas laŭ la stato de januaro 2016, necesus permane aktualigi ĝin. Ĝi origine havis siajn datumojn el la germanlingva vikipedio, sed la koresponda ŝablono tie estas teknike malfunkcia momente (probable jam ekde jaroj). Kio ankoraŭ funkcias, estas koresponda ŝablono el la anglalingva vikipedio, sed la stato de januaro 2017 tie estas nur malmulte pli bona ol la esperanta - kaj en somero 2026 aktualigi la esperantan ŝablonon de januaro 2016 al komenco de 2017 ŝajnus al mi bizara. Malgraŭ ke la tiumodela sistemo daŭre bone funkcias pri komunumoj kaj aliaj administraj unuoj de Germanio, pri Luksemburgio ŝajne ankaŭ sed tie mi ne aparte kontrolis nun, pri Belgio evidente pli bonas iom post iom transiri al datumoj aŭ almenaŭ al '''aldonaj''' datumoj el vikidatumaro: tion mi ĵus teste faris en la paĝo [[Aalst]]. En vikidatumaro tie estas la stato de 2022, kio ankaŭ ne estas plej-plej aktuala, sed la vikidatuma sistemo sane funkcias kaj ne estas limigo ke iu vikipediano el kiu ajn lingvobranĉo povas iam aktualigi ĝin, dum la ŝablono "metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Belgio" '''eterne''' restos ĉe la stato de '''2016'''. Tute ne estas problemo kompare havi loĝantaronombrojn el du apartaj jaroj, por vidi ĉu la nombro sume altiĝas aŭ malaltiĝas, kaj mi proponas aranĝi la tekstojn laŭ mia ĵusa adapto de la paĝo [[Aalst]] - mi povas fari tion por la municipoj de la provinco [[orienta Flandrio]], ĉar mi ĉiukaze ĵus volis aktualigi tiujn paĝojn. Sed klaras al mi ke tio estas nur dekono de Belgio. Tamen, la nombroj de 2016 en somero 2026 ankoraŭ ne estas katastrofe malaktualaj, tial ne necesas nun urĝe kaj plej-plej prioritate adapti ĉiujn paĝojn ... tamen jam nun klaras ke la malnova sistemo ĉiam restos ĉe la stato de 2016, kaj same klaras ke la tempo plu fluos kaj la nuntempo ĉiam pli distanciĝos de 2016. Do iam ajn necesos prilabori ankaŭ la restajn 90 % de la esperantaj paĝoj pri la municipoj de Belgio. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 9 jul. 2026 (UTC) :Mi nur volas, aŭ eĉ sentas min devigata diri, ke permana ĝisdatigo de statistiko, aŭ de iu alian aktuala-aktualigata nombrado, estas forte, fortege, malrekomendita. Oni devas apliki "mekanismon" por preni ĝin el iu fonto kie ĝi estas pli-malpli regule ĝisdatigata, kiel ekzemple la propra parametro en vikidatumoj. Oni simple ne povas atenti aŭ revi ke iu venu kaj ĝisdatigu ĉiu statistikaĵo por la vivdaŭro de ĉiu monitorato, kaj certe ne en nia kazo de grupeto de dediĉitaj redaktoroj. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 09:16, 9 jul. 2026 (UTC) 2a3r6mk41odvmhd7ew6f9ciqe9oinhj 0 949406 9423890 2026-07-09T09:24:32Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1267628798|Jan Gossaert]]" 9423890 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Jan_Gossart_-_Portrait_of_a_Man_(Self-Portrait),_circa_1520-1525,_1951.6.jpg|dekstra|eta|''Memportreto'', 1515–1520, Currier Muzeo de Arto]] '''Jan GOSSAERT''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1478}} – mortis la 1-an de oktobro 1532) estis franclingva pentristo el la [[Malaltaj Landoj]], ankaŭ konata kiel '''Jan Mabuse''' (la nomo, kiun li alprenis de sia naskiĝloko, [[Maubeuge]]) aŭ '''Jennyn van Hennegouwe''' ([[Graflando Henegovio|Henejo]]), kiel li nomis sin kiam li enmatrikuliĝis en la Gildo de Sankta Luko, en [[Antverpeno]], en 1503. {{Mallonga piednoto|Crowe|1911}} Li estis unu el la unuaj pentristoj de nederlanda kaj flandra renesanca pentrarto, kiuj vizitis Italion kaj Romon, kion li faris en 1508–09, kaj gvidanto de la stilo konata kiel Romanismo, kiu alportis elementojn de itala renesanca pentrarto norden, foje kun sufiĉe mallerta efiko. Li atingis famon tra almenaŭ norda Eŭropo, kaj pentris religiajn temojn, inkluzive de grandaj [[Altarero|retabloj]], portretoj kaj mitologiaj temoj. Ekde almenaŭ 1508 ŝajne li estis kontinue dungita, aŭ almenaŭ retenita, de kvazaŭreĝaj patronoj, plejparte membroj de la plivastigita [[Habsburgoj|Habsburga]] familio, heredantoj de la [[Dinastio de Valois|Valois]] [[Duklando Burgundio|Duklando de Burgonjo]]. Tiuj estis Filipo de Burgonjo, Adolfo de Burgonjo, [[Kristiano la 2-a (Danio-Norvegio)|Kristiano la 2-a de Danio]] kiam li estis en ekzilo, kaj Mencía de Mendoza, Grafino de Nassau, tria edzino de Henriko la 3-a de Nassau-Breda. <ref>Campbell, 1–3</ref> Samtempulo de [[Albrecht Dürer]] kaj la pli juna [[Lucas van Leyden]], kiun li konis, li estis malpli alte estimata en modernaj tempoj ol ili. Ĉar li ne estis presaĵisto kiel ĉi tiuj du artistoj, liaj verkoj kaj famo ne disvastiĝis tiel vaste kiel iliaj. Liaj pluvivaj desegnaĵoj estas bonegaj kaj estas preferataj de iuj al liaj pentraĵoj. <ref>Cummings, Laura, [https://www.theguardian.com/artanddesign/2011/feb/27/jan-gossaert-renaissance-review ''Jan Gossaert's Renaissance''] Review in ''[[The Guardian]]'' of the National Gallery exhibition, London and Washington, 2011</ref> [[Dosiero:Mabuse_St_Luke.jpg|dekstra|eta|349x349ra|''Sankta Luko pentranta la Madonon'' (1520–25) ligno, 109.5 × 82&nbsp;cm Kunsthistorisches Museum, Vieno]] [[Dosiero:Jan_Gossaert_001.jpg|eta|''La Adoro de la Reĝoj'', antaŭe ĉe Kastelo Howard, nun ĉe la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]]]] [[Dosiero:Jan_Gossaert_-_Portrait_of_a_Merchant_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de komercisto'', ĉ. 1530]] [[Dosiero:Jan_Gossart,_called_Mabuse_-_Portrait_of_Hendrik_III,_Count_of_Nassau-Breda_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de Hendrik III, Kalkulo de Nassau-Breda'']] [[Dosiero:Three_children_of_King_Christian_II_of_Denmark_by_Jan_Gossaert_(1526).jpg|eta|280x280ra|''Tri infanoj de [[Kristiano la 2-a (Danio-Norvegio)|Kristiano la 2-a]] de Danio 1526'']] [[Dosiero:Jan_Gossaert_(called_Mabuse)_(Netherlandish_-_The_Holy_Family_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Sankta Familio'', 1507–1508]] == Elektitaj verkoj == <gallery widths="154" heights="208" perrow="4"> Dosiero:Jan_Gossaert_-_Virgin_and_Child_with_Saints_-_WGA9773.jpg|alternative=Drawing of Virgin and Child with Saints, c. 1511| Desegnaĵo de ''Virgulino kaj infano kun sanktuloj'', ĉ. 1511 Dosiero:GOSSART,_Jan_-_Adam_and_Eve,_c._1520.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1515, Devonshire Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1515, Devonshire Collection Dosiero:Hercules&DeianiraGossart.jpg|alternative=Hercules and Deianira, 1517| ''Heraklo kaj Deianira'', 1517 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Portrait_of_Jean_de_Carondelet.jpg|alternative=Jean Carondelet, c. 1517, Louvre| ''Jean Carondelet'', ĉ. 1517, Luvro Dosiero:Portret_van_Floris_van_Egmond_(1469-1539),_graaf_van_Buren_en_Leerdam_Rijksmuseum_SK-A-217.jpeg| ''Floris van Egmond'', 1519 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Adam_and_Eve_-_WGA09775.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1520, Royal Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1520, [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Jan_Gossaert_-_madonna_met_kind_-_Mauritshuis.jpg|alternative=Madonna and Child Playing with the Veil 1520–1530, Mauritshuis| ''Madono kaj infano ludanta kun la vualo'' 1520–1530, [[Mauritshuis]] Dosiero:Danae_(1527).JPG| ''Danae'', (1527) Dosiero:Jan_Gossaert_(called_Mabuse)_(Netherlandish_-_Portrait_of_Francisco_de_los_Cobos_y_Molina_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of Francisco de los Cobos y Molina, 1530| ''Portreto de Francisco de los Cobos y Molina'', 1530 Dosiero:Jan_Gossaert_010.jpg|alternative=A Young Princess (Possibly Dorothea of Denmark) 1530| ''Juna princino'' (eble Dorothea de Danio) 1530 Dosiero:Gossaert_Deesis.jpg|alternative=Christ between the Virgin and Saint John the Baptist, Prado Museum, Madrid.| ''Kristo inter la virgulino kaj Sankta Johano la Baptisto'', [[Prado-Muzeo|Muzeo Prado]], Madrido. Dosiero:Jan_Gossaert,_Sagrada_Familia,_Bilbao,_Museo_de_Bellas_Artes,_c._1525-1530.jpg|alternative=Holy Family, Bilbao, Museo de Bellas Artes, c. 1525-1530| ''Sankta Familio'', Bilbao, Museo de Bellas Artes, ĉ. 1525-1530 </gallery> * [http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/ 7 full catalogue entries from the National Gallery, London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012205248/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/|date=12 October 2013}}, la 12-an de oktobro 2013 ĉe la maŝino Wayback, de Lorne Campbell * [http://www.pubhist.com/person/1958/jan-gossaert Verkoj kaj literaturo] ĉe PubHist [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1470-1479]] [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] hfldslfnv4xsofgcqkf5w7lh9v95p43 9423891 9423890 2026-07-09T09:25:13Z Sj1mor 12103 9423891 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Jan_Gossart_-_Portrait_of_a_Man_(Self-Portrait),_circa_1520-1525,_1951.6.jpg|dekstra|eta|''Memportreto'', 1515–1520, Currier Muzeo de Arto]] '''Jan GOSSAERT''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1478}} – mortis la 1-an de oktobro 1532) estis franclingva pentristo el la [[Malaltaj Landoj]], ankaŭ konata kiel '''Jan Mabuse''' (la nomo, kiun li alprenis de sia naskiĝloko, [[Maubeuge]]) aŭ '''Jennyn van Hennegouwe''' ([[Graflando Henegovio|Henejo]]), kiel li nomis sin kiam li enmatrikuliĝis en la Gildo de Sankta Luko, en [[Antverpeno]], en 1503. {{Mallonga piednoto|Crowe|1911}} Li estis unu el la unuaj pentristoj de nederlanda kaj flandra renesanca pentrarto, kiuj vizitis Italion kaj Romon, kion li faris en 1508–09, kaj gvidanto de la stilo konata kiel Romanismo, kiu alportis elementojn de itala renesanca pentrarto norden, foje kun sufiĉe mallerta efiko. Li atingis famon tra almenaŭ norda Eŭropo, kaj pentris religiajn temojn, inkluzive de grandaj [[Altarero|retabloj]], portretoj kaj mitologiaj temoj. Ekde almenaŭ 1508 ŝajne li estis kontinue dungita, aŭ almenaŭ retenita, de kvazaŭreĝaj patronoj, plejparte membroj de la plivastigita [[Habsburgoj|Habsburga]] familio, heredantoj de la [[Dinastio de Valois|Valois]] [[Duklando Burgundio|Duklando de Burgonjo]]. Tiuj estis Filipo de Burgonjo, Adolfo de Burgonjo, [[Kristiano la 2-a (Danio-Norvegio)|Kristiano la 2-a de Danio]] kiam li estis en ekzilo, kaj Mencía de Mendoza, Grafino de Nassau, tria edzino de Henriko la 3-a de Nassau-Breda. <ref>Campbell, 1–3</ref> Samtempulo de [[Albrecht Dürer]] kaj la pli juna [[Lucas van Leyden]], kiun li konis, li estis malpli alte estimata en modernaj tempoj ol ili. Ĉar li ne estis presaĵisto kiel ĉi tiuj du artistoj, liaj verkoj kaj famo ne disvastiĝis tiel vaste kiel iliaj. Liaj pluvivaj desegnaĵoj estas bonegaj kaj estas preferataj de iuj al liaj pentraĵoj. <ref>Cummings, Laura, [https://www.theguardian.com/artanddesign/2011/feb/27/jan-gossaert-renaissance-review ''Jan Gossaert's Renaissance''] Review in ''[[The Guardian]]'' of the National Gallery exhibition, London and Washington, 2011</ref> [[Dosiero:Mabuse_St_Luke.jpg|dekstra|eta|349x349ra|''Sankta Luko pentranta la Madonon'' (1520–25) ligno, 109.5 × 82&nbsp;cm Kunsthistorisches Museum, Vieno]] [[Dosiero:Jan_Gossaert_001.jpg|eta|''La Adoro de la Reĝoj'', antaŭe ĉe Kastelo Howard, nun ĉe la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]]]] [[Dosiero:Jan_Gossaert_-_Portrait_of_a_Merchant_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de komercisto'', ĉ. 1530]] [[Dosiero:Jan_Gossart,_called_Mabuse_-_Portrait_of_Hendrik_III,_Count_of_Nassau-Breda_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de Hendrik III, Kalkulo de Nassau-Breda'']] [[Dosiero:Three_children_of_King_Christian_II_of_Denmark_by_Jan_Gossaert_(1526).jpg|eta|280x280ra|''Tri infanoj de [[Kristiano la 2-a (Danio-Norvegio)|Kristiano la 2-a]] de Danio 1526'']] [[Dosiero:Jan_Gossaert_(called_Mabuse)_(Netherlandish_-_The_Holy_Family_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Sankta Familio'', 1507–1508]] == Elektitaj verkoj == <gallery widths="154" heights="208" perrow="4"> Dosiero:Jan_Gossaert_-_Virgin_and_Child_with_Saints_-_WGA9773.jpg|alternative=Drawing of Virgin and Child with Saints, c. 1511| Desegnaĵo de ''Virgulino kaj infano kun sanktuloj'', ĉ. 1511 Dosiero:GOSSART,_Jan_-_Adam_and_Eve,_c._1520.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1515, Devonshire Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1515, Devonshire Collection Dosiero:Hercules&DeianiraGossart.jpg|alternative=Hercules and Deianira, 1517| ''Heraklo kaj Deianira'', 1517 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Portrait_of_Jean_de_Carondelet.jpg|alternative=Jean Carondelet, c. 1517, Louvre| ''Jean Carondelet'', ĉ. 1517, Luvro Dosiero:Portret_van_Floris_van_Egmond_(1469-1539),_graaf_van_Buren_en_Leerdam_Rijksmuseum_SK-A-217.jpeg| ''Floris van Egmond'', 1519 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Adam_and_Eve_-_WGA09775.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1520, Royal Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1520, [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Jan_Gossaert_-_madonna_met_kind_-_Mauritshuis.jpg|alternative=Madonna and Child Playing with the Veil 1520–1530, Mauritshuis| ''Madono kaj infano ludanta kun la vualo'' 1520–1530, [[Mauritshuis]] Dosiero:Danae_(1527).JPG| ''Danae'', (1527) Dosiero:Jan_Gossaert_(called_Mabuse)_(Netherlandish_-_Portrait_of_Francisco_de_los_Cobos_y_Molina_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of Francisco de los Cobos y Molina, 1530| ''Portreto de Francisco de los Cobos y Molina'', 1530 Dosiero:Jan_Gossaert_010.jpg|alternative=A Young Princess (Possibly Dorothea of Denmark) 1530| ''Juna princino'' (eble Dorothea de Danio) 1530 Dosiero:Gossaert_Deesis.jpg|alternative=Christ between the Virgin and Saint John the Baptist, Prado Museum, Madrid.| ''Kristo inter la virgulino kaj Sankta Johano la Baptisto'', [[Prado-Muzeo|Muzeo Prado]], Madrido. Dosiero:Jan_Gossaert,_Sagrada_Familia,_Bilbao,_Museo_de_Bellas_Artes,_c._1525-1530.jpg|alternative=Holy Family, Bilbao, Museo de Bellas Artes, c. 1525-1530| ''Sankta Familio'', Bilbao, Museo de Bellas Artes, ĉ. 1525-1530 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/ 7 full catalogue entries from the National Gallery, London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012205248/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/|date=12 October 2013}}, la 12-an de oktobro 2013 ĉe la maŝino Wayback, de Lorne Campbell * [http://www.pubhist.com/person/1958/jan-gossaert Verkoj kaj literaturo] ĉe PubHist {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gossaert, Jan}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1470-1479]] [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] fd31y90s4fsg2aj1vwqrakdcrv7sju9 9423892 9423891 2026-07-09T09:25:49Z Sj1mor 12103 9423892 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=''Memportreto'', 1515–1520, Currier Muzeo de Arto}} <!--[[Dosiero:Jan_Gossart_-_Portrait_of_a_Man_(Self-Portrait),_circa_1520-1525,_1951.6.jpg|dekstra|eta|]]--> '''Jan GOSSAERT''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1478}} – mortis la 1-an de oktobro 1532) estis franclingva pentristo el la [[Malaltaj Landoj]], ankaŭ konata kiel '''Jan Mabuse''' (la nomo, kiun li alprenis de sia naskiĝloko, [[Maubeuge]]) aŭ '''Jennyn van Hennegouwe''' ([[Graflando Henegovio|Henejo]]), kiel li nomis sin kiam li enmatrikuliĝis en la Gildo de Sankta Luko, en [[Antverpeno]], en 1503. {{Mallonga piednoto|Crowe|1911}} Li estis unu el la unuaj pentristoj de nederlanda kaj flandra renesanca pentrarto, kiuj vizitis Italion kaj Romon, kion li faris en 1508–09, kaj gvidanto de la stilo konata kiel Romanismo, kiu alportis elementojn de itala renesanca pentrarto norden, foje kun sufiĉe mallerta efiko. Li atingis famon tra almenaŭ norda Eŭropo, kaj pentris religiajn temojn, inkluzive de grandaj [[Altarero|retabloj]], portretoj kaj mitologiaj temoj. Ekde almenaŭ 1508 ŝajne li estis kontinue dungita, aŭ almenaŭ retenita, de kvazaŭreĝaj patronoj, plejparte membroj de la plivastigita [[Habsburgoj|Habsburga]] familio, heredantoj de la [[Dinastio de Valois|Valois]] [[Duklando Burgundio|Duklando de Burgonjo]]. Tiuj estis Filipo de Burgonjo, Adolfo de Burgonjo, [[Kristiano la 2-a (Danio-Norvegio)|Kristiano la 2-a de Danio]] kiam li estis en ekzilo, kaj Mencía de Mendoza, Grafino de Nassau, tria edzino de Henriko la 3-a de Nassau-Breda. <ref>Campbell, 1–3</ref> Samtempulo de [[Albrecht Dürer]] kaj la pli juna [[Lucas van Leyden]], kiun li konis, li estis malpli alte estimata en modernaj tempoj ol ili. Ĉar li ne estis presaĵisto kiel ĉi tiuj du artistoj, liaj verkoj kaj famo ne disvastiĝis tiel vaste kiel iliaj. Liaj pluvivaj desegnaĵoj estas bonegaj kaj estas preferataj de iuj al liaj pentraĵoj. <ref>Cummings, Laura, [https://www.theguardian.com/artanddesign/2011/feb/27/jan-gossaert-renaissance-review ''Jan Gossaert's Renaissance''] Review in ''[[The Guardian]]'' of the National Gallery exhibition, London and Washington, 2011</ref> [[Dosiero:Mabuse_St_Luke.jpg|dekstra|eta|349x349ra|''Sankta Luko pentranta la Madonon'' (1520–25) ligno, 109.5 × 82&nbsp;cm Kunsthistorisches Museum, Vieno]] [[Dosiero:Jan_Gossaert_001.jpg|eta|''La Adoro de la Reĝoj'', antaŭe ĉe Kastelo Howard, nun ĉe la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]]]] [[Dosiero:Jan_Gossaert_-_Portrait_of_a_Merchant_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de komercisto'', ĉ. 1530]] [[Dosiero:Jan_Gossart,_called_Mabuse_-_Portrait_of_Hendrik_III,_Count_of_Nassau-Breda_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de Hendrik III, Kalkulo de Nassau-Breda'']] [[Dosiero:Three_children_of_King_Christian_II_of_Denmark_by_Jan_Gossaert_(1526).jpg|eta|280x280ra|''Tri infanoj de [[Kristiano la 2-a (Danio-Norvegio)|Kristiano la 2-a]] de Danio 1526'']] [[Dosiero:Jan_Gossaert_(called_Mabuse)_(Netherlandish_-_The_Holy_Family_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Sankta Familio'', 1507–1508]] == Elektitaj verkoj == <gallery widths="154" heights="208" perrow="4"> Dosiero:Jan_Gossaert_-_Virgin_and_Child_with_Saints_-_WGA9773.jpg|alternative=Drawing of Virgin and Child with Saints, c. 1511| Desegnaĵo de ''Virgulino kaj infano kun sanktuloj'', ĉ. 1511 Dosiero:GOSSART,_Jan_-_Adam_and_Eve,_c._1520.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1515, Devonshire Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1515, Devonshire Collection Dosiero:Hercules&DeianiraGossart.jpg|alternative=Hercules and Deianira, 1517| ''Heraklo kaj Deianira'', 1517 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Portrait_of_Jean_de_Carondelet.jpg|alternative=Jean Carondelet, c. 1517, Louvre| ''Jean Carondelet'', ĉ. 1517, Luvro Dosiero:Portret_van_Floris_van_Egmond_(1469-1539),_graaf_van_Buren_en_Leerdam_Rijksmuseum_SK-A-217.jpeg| ''Floris van Egmond'', 1519 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Adam_and_Eve_-_WGA09775.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1520, Royal Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1520, [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Jan_Gossaert_-_madonna_met_kind_-_Mauritshuis.jpg|alternative=Madonna and Child Playing with the Veil 1520–1530, Mauritshuis| ''Madono kaj infano ludanta kun la vualo'' 1520–1530, [[Mauritshuis]] Dosiero:Danae_(1527).JPG| ''Danae'', (1527) Dosiero:Jan_Gossaert_(called_Mabuse)_(Netherlandish_-_Portrait_of_Francisco_de_los_Cobos_y_Molina_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of Francisco de los Cobos y Molina, 1530| ''Portreto de Francisco de los Cobos y Molina'', 1530 Dosiero:Jan_Gossaert_010.jpg|alternative=A Young Princess (Possibly Dorothea of Denmark) 1530| ''Juna princino'' (eble Dorothea de Danio) 1530 Dosiero:Gossaert_Deesis.jpg|alternative=Christ between the Virgin and Saint John the Baptist, Prado Museum, Madrid.| ''Kristo inter la virgulino kaj Sankta Johano la Baptisto'', [[Prado-Muzeo|Muzeo Prado]], Madrido. Dosiero:Jan_Gossaert,_Sagrada_Familia,_Bilbao,_Museo_de_Bellas_Artes,_c._1525-1530.jpg|alternative=Holy Family, Bilbao, Museo de Bellas Artes, c. 1525-1530| ''Sankta Familio'', Bilbao, Museo de Bellas Artes, ĉ. 1525-1530 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/ 7 full catalogue entries from the National Gallery, London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012205248/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/|date=12 October 2013}}, la 12-an de oktobro 2013 ĉe la maŝino Wayback, de Lorne Campbell * [http://www.pubhist.com/person/1958/jan-gossaert Verkoj kaj literaturo] ĉe PubHist {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gossaert, Jan}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1470-1479]] [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] dw7s13okhn7mheb2w784mjzp1iu8wrx 9423893 9423892 2026-07-09T09:26:08Z Sj1mor 12103 9423893 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Verŝajna memportreto, 1515–1520, Currier Muzeo de Arto}} <!--[[Dosiero:Jan_Gossart_-_Portrait_of_a_Man_(Self-Portrait),_circa_1520-1525,_1951.6.jpg|dekstra|eta|]]--> '''Jan GOSSAERT''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1478}} – mortis la 1-an de oktobro 1532) estis franclingva pentristo el la [[Malaltaj Landoj]], ankaŭ konata kiel '''Jan Mabuse''' (la nomo, kiun li alprenis de sia naskiĝloko, [[Maubeuge]]) aŭ '''Jennyn van Hennegouwe''' ([[Graflando Henegovio|Henejo]]), kiel li nomis sin kiam li enmatrikuliĝis en la Gildo de Sankta Luko, en [[Antverpeno]], en 1503. {{Mallonga piednoto|Crowe|1911}} Li estis unu el la unuaj pentristoj de nederlanda kaj flandra renesanca pentrarto, kiuj vizitis Italion kaj Romon, kion li faris en 1508–09, kaj gvidanto de la stilo konata kiel Romanismo, kiu alportis elementojn de itala renesanca pentrarto norden, foje kun sufiĉe mallerta efiko. Li atingis famon tra almenaŭ norda Eŭropo, kaj pentris religiajn temojn, inkluzive de grandaj [[Altarero|retabloj]], portretoj kaj mitologiaj temoj. Ekde almenaŭ 1508 ŝajne li estis kontinue dungita, aŭ almenaŭ retenita, de kvazaŭreĝaj patronoj, plejparte membroj de la plivastigita [[Habsburgoj|Habsburga]] familio, heredantoj de la [[Dinastio de Valois|Valois]] [[Duklando Burgundio|Duklando de Burgonjo]]. Tiuj estis Filipo de Burgonjo, Adolfo de Burgonjo, [[Kristiano la 2-a (Danio-Norvegio)|Kristiano la 2-a de Danio]] kiam li estis en ekzilo, kaj Mencía de Mendoza, Grafino de Nassau, tria edzino de Henriko la 3-a de Nassau-Breda. <ref>Campbell, 1–3</ref> Samtempulo de [[Albrecht Dürer]] kaj la pli juna [[Lucas van Leyden]], kiun li konis, li estis malpli alte estimata en modernaj tempoj ol ili. Ĉar li ne estis presaĵisto kiel ĉi tiuj du artistoj, liaj verkoj kaj famo ne disvastiĝis tiel vaste kiel iliaj. Liaj pluvivaj desegnaĵoj estas bonegaj kaj estas preferataj de iuj al liaj pentraĵoj. <ref>Cummings, Laura, [https://www.theguardian.com/artanddesign/2011/feb/27/jan-gossaert-renaissance-review ''Jan Gossaert's Renaissance''] Review in ''[[The Guardian]]'' of the National Gallery exhibition, London and Washington, 2011</ref> [[Dosiero:Mabuse_St_Luke.jpg|dekstra|eta|349x349ra|''Sankta Luko pentranta la Madonon'' (1520–25) ligno, 109.5 × 82&nbsp;cm Kunsthistorisches Museum, Vieno]] [[Dosiero:Jan_Gossaert_001.jpg|eta|''La Adoro de la Reĝoj'', antaŭe ĉe Kastelo Howard, nun ĉe la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]]]] [[Dosiero:Jan_Gossaert_-_Portrait_of_a_Merchant_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de komercisto'', ĉ. 1530]] [[Dosiero:Jan_Gossart,_called_Mabuse_-_Portrait_of_Hendrik_III,_Count_of_Nassau-Breda_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de Hendrik III, Kalkulo de Nassau-Breda'']] [[Dosiero:Three_children_of_King_Christian_II_of_Denmark_by_Jan_Gossaert_(1526).jpg|eta|280x280ra|''Tri infanoj de [[Kristiano la 2-a (Danio-Norvegio)|Kristiano la 2-a]] de Danio 1526'']] [[Dosiero:Jan_Gossaert_(called_Mabuse)_(Netherlandish_-_The_Holy_Family_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Sankta Familio'', 1507–1508]] == Elektitaj verkoj == <gallery widths="154" heights="208" perrow="4"> Dosiero:Jan_Gossaert_-_Virgin_and_Child_with_Saints_-_WGA9773.jpg|alternative=Drawing of Virgin and Child with Saints, c. 1511| Desegnaĵo de ''Virgulino kaj infano kun sanktuloj'', ĉ. 1511 Dosiero:GOSSART,_Jan_-_Adam_and_Eve,_c._1520.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1515, Devonshire Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1515, Devonshire Collection Dosiero:Hercules&DeianiraGossart.jpg|alternative=Hercules and Deianira, 1517| ''Heraklo kaj Deianira'', 1517 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Portrait_of_Jean_de_Carondelet.jpg|alternative=Jean Carondelet, c. 1517, Louvre| ''Jean Carondelet'', ĉ. 1517, Luvro Dosiero:Portret_van_Floris_van_Egmond_(1469-1539),_graaf_van_Buren_en_Leerdam_Rijksmuseum_SK-A-217.jpeg| ''Floris van Egmond'', 1519 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Adam_and_Eve_-_WGA09775.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1520, Royal Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1520, [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Jan_Gossaert_-_madonna_met_kind_-_Mauritshuis.jpg|alternative=Madonna and Child Playing with the Veil 1520–1530, Mauritshuis| ''Madono kaj infano ludanta kun la vualo'' 1520–1530, [[Mauritshuis]] Dosiero:Danae_(1527).JPG| ''Danae'', (1527) Dosiero:Jan_Gossaert_(called_Mabuse)_(Netherlandish_-_Portrait_of_Francisco_de_los_Cobos_y_Molina_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of Francisco de los Cobos y Molina, 1530| ''Portreto de Francisco de los Cobos y Molina'', 1530 Dosiero:Jan_Gossaert_010.jpg|alternative=A Young Princess (Possibly Dorothea of Denmark) 1530| ''Juna princino'' (eble Dorothea de Danio) 1530 Dosiero:Gossaert_Deesis.jpg|alternative=Christ between the Virgin and Saint John the Baptist, Prado Museum, Madrid.| ''Kristo inter la virgulino kaj Sankta Johano la Baptisto'', [[Prado-Muzeo|Muzeo Prado]], Madrido. Dosiero:Jan_Gossaert,_Sagrada_Familia,_Bilbao,_Museo_de_Bellas_Artes,_c._1525-1530.jpg|alternative=Holy Family, Bilbao, Museo de Bellas Artes, c. 1525-1530| ''Sankta Familio'', Bilbao, Museo de Bellas Artes, ĉ. 1525-1530 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/ 7 full catalogue entries from the National Gallery, London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012205248/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/|date=12 October 2013}}, la 12-an de oktobro 2013 ĉe la maŝino Wayback, de Lorne Campbell * [http://www.pubhist.com/person/1958/jan-gossaert Verkoj kaj literaturo] ĉe PubHist {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gossaert, Jan}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1470-1479]] [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] dj30l3qqnhivnua75100gugfjxw3fiz 9423894 9423893 2026-07-09T09:26:21Z Sj1mor 12103 9423894 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Verŝajna memportreto, 1515–1520,<br> Currier Muzeo de Arto}} <!--[[Dosiero:Jan_Gossart_-_Portrait_of_a_Man_(Self-Portrait),_circa_1520-1525,_1951.6.jpg|dekstra|eta|]]--> '''Jan GOSSAERT''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1478}} – mortis la 1-an de oktobro 1532) estis franclingva pentristo el la [[Malaltaj Landoj]], ankaŭ konata kiel '''Jan Mabuse''' (la nomo, kiun li alprenis de sia naskiĝloko, [[Maubeuge]]) aŭ '''Jennyn van Hennegouwe''' ([[Graflando Henegovio|Henejo]]), kiel li nomis sin kiam li enmatrikuliĝis en la Gildo de Sankta Luko, en [[Antverpeno]], en 1503. {{Mallonga piednoto|Crowe|1911}} Li estis unu el la unuaj pentristoj de nederlanda kaj flandra renesanca pentrarto, kiuj vizitis Italion kaj Romon, kion li faris en 1508–09, kaj gvidanto de la stilo konata kiel Romanismo, kiu alportis elementojn de itala renesanca pentrarto norden, foje kun sufiĉe mallerta efiko. Li atingis famon tra almenaŭ norda Eŭropo, kaj pentris religiajn temojn, inkluzive de grandaj [[Altarero|retabloj]], portretoj kaj mitologiaj temoj. Ekde almenaŭ 1508 ŝajne li estis kontinue dungita, aŭ almenaŭ retenita, de kvazaŭreĝaj patronoj, plejparte membroj de la plivastigita [[Habsburgoj|Habsburga]] familio, heredantoj de la [[Dinastio de Valois|Valois]] [[Duklando Burgundio|Duklando de Burgonjo]]. Tiuj estis Filipo de Burgonjo, Adolfo de Burgonjo, [[Kristiano la 2-a (Danio-Norvegio)|Kristiano la 2-a de Danio]] kiam li estis en ekzilo, kaj Mencía de Mendoza, Grafino de Nassau, tria edzino de Henriko la 3-a de Nassau-Breda. <ref>Campbell, 1–3</ref> Samtempulo de [[Albrecht Dürer]] kaj la pli juna [[Lucas van Leyden]], kiun li konis, li estis malpli alte estimata en modernaj tempoj ol ili. Ĉar li ne estis presaĵisto kiel ĉi tiuj du artistoj, liaj verkoj kaj famo ne disvastiĝis tiel vaste kiel iliaj. Liaj pluvivaj desegnaĵoj estas bonegaj kaj estas preferataj de iuj al liaj pentraĵoj. <ref>Cummings, Laura, [https://www.theguardian.com/artanddesign/2011/feb/27/jan-gossaert-renaissance-review ''Jan Gossaert's Renaissance''] Review in ''[[The Guardian]]'' of the National Gallery exhibition, London and Washington, 2011</ref> [[Dosiero:Mabuse_St_Luke.jpg|dekstra|eta|349x349ra|''Sankta Luko pentranta la Madonon'' (1520–25) ligno, 109.5 × 82&nbsp;cm Kunsthistorisches Museum, Vieno]] [[Dosiero:Jan_Gossaert_001.jpg|eta|''La Adoro de la Reĝoj'', antaŭe ĉe Kastelo Howard, nun ĉe la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]]]] [[Dosiero:Jan_Gossaert_-_Portrait_of_a_Merchant_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de komercisto'', ĉ. 1530]] [[Dosiero:Jan_Gossart,_called_Mabuse_-_Portrait_of_Hendrik_III,_Count_of_Nassau-Breda_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de Hendrik III, Kalkulo de Nassau-Breda'']] [[Dosiero:Three_children_of_King_Christian_II_of_Denmark_by_Jan_Gossaert_(1526).jpg|eta|280x280ra|''Tri infanoj de [[Kristiano la 2-a (Danio-Norvegio)|Kristiano la 2-a]] de Danio 1526'']] [[Dosiero:Jan_Gossaert_(called_Mabuse)_(Netherlandish_-_The_Holy_Family_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Sankta Familio'', 1507–1508]] == Elektitaj verkoj == <gallery widths="154" heights="208" perrow="4"> Dosiero:Jan_Gossaert_-_Virgin_and_Child_with_Saints_-_WGA9773.jpg|alternative=Drawing of Virgin and Child with Saints, c. 1511| Desegnaĵo de ''Virgulino kaj infano kun sanktuloj'', ĉ. 1511 Dosiero:GOSSART,_Jan_-_Adam_and_Eve,_c._1520.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1515, Devonshire Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1515, Devonshire Collection Dosiero:Hercules&DeianiraGossart.jpg|alternative=Hercules and Deianira, 1517| ''Heraklo kaj Deianira'', 1517 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Portrait_of_Jean_de_Carondelet.jpg|alternative=Jean Carondelet, c. 1517, Louvre| ''Jean Carondelet'', ĉ. 1517, Luvro Dosiero:Portret_van_Floris_van_Egmond_(1469-1539),_graaf_van_Buren_en_Leerdam_Rijksmuseum_SK-A-217.jpeg| ''Floris van Egmond'', 1519 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Adam_and_Eve_-_WGA09775.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1520, Royal Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1520, [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Jan_Gossaert_-_madonna_met_kind_-_Mauritshuis.jpg|alternative=Madonna and Child Playing with the Veil 1520–1530, Mauritshuis| ''Madono kaj infano ludanta kun la vualo'' 1520–1530, [[Mauritshuis]] Dosiero:Danae_(1527).JPG| ''Danae'', (1527) Dosiero:Jan_Gossaert_(called_Mabuse)_(Netherlandish_-_Portrait_of_Francisco_de_los_Cobos_y_Molina_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of Francisco de los Cobos y Molina, 1530| ''Portreto de Francisco de los Cobos y Molina'', 1530 Dosiero:Jan_Gossaert_010.jpg|alternative=A Young Princess (Possibly Dorothea of Denmark) 1530| ''Juna princino'' (eble Dorothea de Danio) 1530 Dosiero:Gossaert_Deesis.jpg|alternative=Christ between the Virgin and Saint John the Baptist, Prado Museum, Madrid.| ''Kristo inter la virgulino kaj Sankta Johano la Baptisto'', [[Prado-Muzeo|Muzeo Prado]], Madrido. Dosiero:Jan_Gossaert,_Sagrada_Familia,_Bilbao,_Museo_de_Bellas_Artes,_c._1525-1530.jpg|alternative=Holy Family, Bilbao, Museo de Bellas Artes, c. 1525-1530| ''Sankta Familio'', Bilbao, Museo de Bellas Artes, ĉ. 1525-1530 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/ 7 full catalogue entries from the National Gallery, London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012205248/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/|date=12 October 2013}}, la 12-an de oktobro 2013 ĉe la maŝino Wayback, de Lorne Campbell * [http://www.pubhist.com/person/1958/jan-gossaert Verkoj kaj literaturo] ĉe PubHist {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gossaert, Jan}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1470-1479]] [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] 2wuekra4sd6waeduux614wy3vs2b21n 9423899 9423894 2026-07-09T09:29:34Z Sj1mor 12103 /* Elektitaj verkoj */ 9423899 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Verŝajna memportreto, 1515–1520,<br> Currier Muzeo de Arto}} <!--[[Dosiero:Jan_Gossart_-_Portrait_of_a_Man_(Self-Portrait),_circa_1520-1525,_1951.6.jpg|dekstra|eta|]]--> '''Jan GOSSAERT''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1478}} – mortis la 1-an de oktobro 1532) estis franclingva pentristo el la [[Malaltaj Landoj]], ankaŭ konata kiel '''Jan Mabuse''' (la nomo, kiun li alprenis de sia naskiĝloko, [[Maubeuge]]) aŭ '''Jennyn van Hennegouwe''' ([[Graflando Henegovio|Henejo]]), kiel li nomis sin kiam li enmatrikuliĝis en la Gildo de Sankta Luko, en [[Antverpeno]], en 1503. {{Mallonga piednoto|Crowe|1911}} Li estis unu el la unuaj pentristoj de nederlanda kaj flandra renesanca pentrarto, kiuj vizitis Italion kaj Romon, kion li faris en 1508–09, kaj gvidanto de la stilo konata kiel Romanismo, kiu alportis elementojn de itala renesanca pentrarto norden, foje kun sufiĉe mallerta efiko. Li atingis famon tra almenaŭ norda Eŭropo, kaj pentris religiajn temojn, inkluzive de grandaj [[Altarero|retabloj]], portretoj kaj mitologiaj temoj. Ekde almenaŭ 1508 ŝajne li estis kontinue dungita, aŭ almenaŭ retenita, de kvazaŭreĝaj patronoj, plejparte membroj de la plivastigita [[Habsburgoj|Habsburga]] familio, heredantoj de la [[Dinastio de Valois|Valois]] [[Duklando Burgundio|Duklando de Burgonjo]]. Tiuj estis Filipo de Burgonjo, Adolfo de Burgonjo, [[Kristiano la 2-a (Danio-Norvegio)|Kristiano la 2-a de Danio]] kiam li estis en ekzilo, kaj Mencía de Mendoza, Grafino de Nassau, tria edzino de Henriko la 3-a de Nassau-Breda. <ref>Campbell, 1–3</ref> Samtempulo de [[Albrecht Dürer]] kaj la pli juna [[Lucas van Leyden]], kiun li konis, li estis malpli alte estimata en modernaj tempoj ol ili. Ĉar li ne estis presaĵisto kiel ĉi tiuj du artistoj, liaj verkoj kaj famo ne disvastiĝis tiel vaste kiel iliaj. Liaj pluvivaj desegnaĵoj estas bonegaj kaj estas preferataj de iuj al liaj pentraĵoj. <ref>Cummings, Laura, [https://www.theguardian.com/artanddesign/2011/feb/27/jan-gossaert-renaissance-review ''Jan Gossaert's Renaissance''] Review in ''[[The Guardian]]'' of the National Gallery exhibition, London and Washington, 2011</ref> [[Dosiero:Mabuse_St_Luke.jpg|dekstra|eta|349x349ra|''Sankta Luko pentranta la Madonon'' (1520–25) ligno, 109.5 × 82&nbsp;cm Kunsthistorisches Museum, Vieno]] [[Dosiero:Jan_Gossaert_001.jpg|eta|''La Adoro de la Reĝoj'', antaŭe ĉe Kastelo Howard, nun ĉe la [[Nacia Galerio (Londono)|Nacia Galerio]]]] [[Dosiero:Jan_Gossaert_-_Portrait_of_a_Merchant_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de komercisto'', ĉ. 1530]] [[Dosiero:Jan_Gossart,_called_Mabuse_-_Portrait_of_Hendrik_III,_Count_of_Nassau-Breda_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''Portreto de Hendrik III, Kalkulo de Nassau-Breda'']] [[Dosiero:Three_children_of_King_Christian_II_of_Denmark_by_Jan_Gossaert_(1526).jpg|eta|280x280ra|''Tri infanoj de [[Kristiano la 2-a (Danio-Norvegio)|Kristiano la 2-a]] de Danio 1526'']] [[Dosiero:Jan_Gossaert_(called_Mabuse)_(Netherlandish_-_The_Holy_Family_-_Google_Art_Project.jpg|eta|''La Sankta Familio'', 1507–1508]] == Elektitaj verkoj == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Jan_Gossaert_-_Virgin_and_Child_with_Saints_-_WGA9773.jpg|alternative=Drawing of Virgin and Child with Saints, c. 1511| Desegnaĵo de ''Virgulino kaj infano kun sanktuloj'', ĉ. 1511 Dosiero:GOSSART,_Jan_-_Adam_and_Eve,_c._1520.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1515, Devonshire Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1515, Devonshire Collection Dosiero:Hercules&DeianiraGossart.jpg|alternative=Hercules and Deianira, 1517| ''Heraklo kaj Deianira'', 1517 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Portrait_of_Jean_de_Carondelet.jpg|alternative=Jean Carondelet, c. 1517, Louvre| ''Jean Carondelet'', ĉ. 1517, Luvro Dosiero:Portret_van_Floris_van_Egmond_(1469-1539),_graaf_van_Buren_en_Leerdam_Rijksmuseum_SK-A-217.jpeg| ''Floris van Egmond'', 1519 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Adam_and_Eve_-_WGA09775.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1520, Royal Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1520, [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Jan_Gossaert_-_madonna_met_kind_-_Mauritshuis.jpg|alternative=Madonna and Child Playing with the Veil 1520–1530, Mauritshuis| ''Madono kaj infano ludanta kun la vualo'' 1520–1530, [[Mauritshuis]] Dosiero:Danae_(1527).JPG| ''Danae'', (1527) Dosiero:Jan_Gossaert_(called_Mabuse)_(Netherlandish_-_Portrait_of_Francisco_de_los_Cobos_y_Molina_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of Francisco de los Cobos y Molina, 1530| ''Portreto de Francisco de los Cobos y Molina'', 1530 Dosiero:Jan_Gossaert_010.jpg|alternative=A Young Princess (Possibly Dorothea of Denmark) 1530| ''Juna princino'' (eble Dorothea de Danio) 1530 Dosiero:Gossaert_Deesis.jpg|alternative=Christ between the Virgin and Saint John the Baptist, Prado Museum, Madrid.| ''Kristo inter la virgulino kaj Sankta Johano la Baptisto'', [[Prado-Muzeo|Muzeo Prado]], Madrido. Dosiero:Jan_Gossaert,_Sagrada_Familia,_Bilbao,_Museo_de_Bellas_Artes,_c._1525-1530.jpg|alternative=Holy Family, Bilbao, Museo de Bellas Artes, c. 1525-1530| ''Sankta Familio'', Bilbao, Museo de Bellas Artes, ĉ. 1525-1530 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/ 7 full catalogue entries from the National Gallery, London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012205248/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/|date=12 October 2013}}, la 12-an de oktobro 2013 ĉe la maŝino Wayback, de Lorne Campbell * [http://www.pubhist.com/person/1958/jan-gossaert Verkoj kaj literaturo] ĉe PubHist {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gossaert, Jan}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1470-1479]] [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] nrrc53lgmo8qopkvh3atfmuws1b74ap 9423904 9423899 2026-07-09T09:34:30Z Sj1mor 12103 9423904 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Verŝajna memportreto, 1515–1520,<br> Currier Muzeo de Arto}} <!--[[Dosiero:Jan_Gossart_-_Portrait_of_a_Man_(Self-Portrait),_circa_1520-1525,_1951.6.jpg|dekstra|eta|]]--> '''Jan GOSSAERT''' (naskiĝis je {{Ĉirkaŭ|1478}} – mortis la 1-an de oktobro 1532) estis franclingva pentristo el la [[Malaltaj Landoj]], ankaŭ konata kiel '''Jan Mabuse''' (la nomo, kiun li alprenis de sia naskiĝloko, [[Maubeuge]]) aŭ '''Jennyn van Hennegouwe''' ([[Graflando Henegovio|Henejo]]), kiel li nomis sin kiam li enmatrikuliĝis en la Gildo de Sankta Luko, en [[Antverpeno]], en 1503. {{Mallonga piednoto|Crowe|1911}} Li estis unu el la unuaj pentristoj de nederlanda kaj flandra [[Renesancaj pentristoj|renesanca pentrarto]], kiuj vizitis Italion kaj Romon, kion li faris en 1508–09, kaj gvidanto de la stilo konata kiel Romanismo, kiu alportis elementojn de itala renesanca pentrarto norden, foje kun sufiĉe mallerta efiko. Li atingis famon tra almenaŭ norda Eŭropo, kaj pentris religiajn temojn, inkluzive de grandaj [[Altarero|retabloj]], portretoj kaj mitologiaj temoj. Ekde almenaŭ 1508 ŝajne li estis kontinue dungita, aŭ almenaŭ retenita, de kvazaŭreĝaj patronoj, plejparte membroj de la plivastigita [[Habsburgoj|Habsburga]] familio, heredantoj de la [[Dinastio de Valois|Valois]] [[Duklando Burgundio|Duklando de Burgonjo]]. Tiuj estis Filipo de Burgonjo, Adolfo de Burgonjo, [[Kristiano la 2-a (Danio-Norvegio)|Kristiano la 2-a de Danio]] kiam li estis en ekzilo, kaj Mencía de Mendoza, Grafino de Nassau, tria edzino de Henriko la 3-a de Nassau-Breda. <ref>Campbell, 1–3</ref> Samtempulo de [[Albrecht Dürer]] kaj la pli juna [[Lucas van Leyden]], kiun li konis, li estis malpli alte estimata en modernaj tempoj ol ili. Ĉar li ne estis presaĵisto kiel ĉi tiuj du artistoj, liaj verkoj kaj famo ne disvastiĝis tiel vaste kiel iliaj. Liaj plurestantaj desegnaĵoj estas bonegaj kaj estas preferataj de iuj al liaj pentraĵoj. <ref>Cummings, Laura, [https://www.theguardian.com/artanddesign/2011/feb/27/jan-gossaert-renaissance-review ''Jan Gossaert's Renaissance''] Review in ''[[The Guardian]]'' of the National Gallery exhibition, London and Washington, 2011</ref> == Elektitaj verkoj == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Jan_Gossaert_-_Virgin_and_Child_with_Saints_-_WGA9773.jpg|alternative=Drawing of Virgin and Child with Saints, c. 1511| Desegnaĵo de ''Virgulino kaj infano kun sanktuloj'', ĉ. 1511 Dosiero:GOSSART,_Jan_-_Adam_and_Eve,_c._1520.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1515, Devonshire Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1515, Devonshire Collection Dosiero:Hercules&DeianiraGossart.jpg|alternative=Hercules and Deianira, 1517| ''Heraklo kaj Deianira'', 1517 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Portrait_of_Jean_de_Carondelet.jpg|alternative=Jean Carondelet, c. 1517, Louvre| ''Jean Carondelet'', ĉ. 1517, Luvro Dosiero:Portret_van_Floris_van_Egmond_(1469-1539),_graaf_van_Buren_en_Leerdam_Rijksmuseum_SK-A-217.jpeg| ''Floris van Egmond'', 1519 Dosiero:Jan_Gossaert_-_Adam_and_Eve_-_WGA09775.jpg|alternative=Adam and Eve c. 1520, Royal Collection| ''Adamo kaj Eva'' ĉ. 1520, [[Brita Reĝa Kolekto|Reĝa Kolekto]] Dosiero:Jan_Gossaert_-_madonna_met_kind_-_Mauritshuis.jpg|alternative=Madonna and Child Playing with the Veil 1520–1530, Mauritshuis| ''Madono kaj infano ludanta kun la vualo'' 1520–1530, [[Mauritshuis]] Dosiero:Danae_(1527).JPG| ''Danae'', (1527) Dosiero:Jan_Gossaert_(called_Mabuse)_(Netherlandish_-_Portrait_of_Francisco_de_los_Cobos_y_Molina_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of Francisco de los Cobos y Molina, 1530| ''Portreto de Francisco de los Cobos y Molina'', 1530 Dosiero:Jan_Gossaert_010.jpg|alternative=A Young Princess (Possibly Dorothea of Denmark) 1530| ''Juna princino'' (eble Dorothea de Danio) 1530 Dosiero:Gossaert_Deesis.jpg|alternative=Christ between the Virgin and Saint John the Baptist, Prado Museum, Madrid.| ''Kristo inter la virgulino kaj Sankta Johano la Baptisto'', [[Prado-Muzeo|Muzeo Prado]], Madrido. Dosiero:Jan_Gossaert,_Sagrada_Familia,_Bilbao,_Museo_de_Bellas_Artes,_c._1525-1530.jpg|alternative=Holy Family, Bilbao, Museo de Bellas Artes, c. 1525-1530| ''Sankta Familio'', Bilbao, Museo de Bellas Artes, ĉ. 1525-1530 </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/ 7 full catalogue entries from the National Gallery, London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012205248/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/research/national-gallery-catalogues/the-sixteenth-century-netherlandish-paintings/|date=12 October 2013}}, la 12-an de oktobro 2013 ĉe la maŝino Wayback, de Lorne Campbell * [http://www.pubhist.com/person/1958/jan-gossaert Verkoj kaj literaturo] ĉe PubHist {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gossaert, Jan}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1470-1479]] [[Kategorio:Flandraj pentristoj]] [[Kategorio:Renesancaj pentristoj]] nj1bdrcnm5by4j2u2hpr9x4yfk2ofn5 0 949407 9423895 2026-07-09T09:27:12Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Jan Gossaert]] 9423895 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Jan Gossaert]] tw5q9ts3ghnim6f05aw8s497pozijsk 0 949408 9423896 2026-07-09T09:27:18Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Jan Gossaert]] 9423896 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Jan Gossaert]] tw5q9ts3ghnim6f05aw8s497pozijsk 0 949409 9423906 2026-07-09T09:37:09Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1354437519|Jan van Ravesteyn]]" 9423906 wikitext text/x-wiki '''Jan Anthoniszoon''' (mallongigita '''Anthonisz.''') '''van Ravesteyn''' (naskiĝis je ĉ. 1572 en [[Hago]]? – entombigita la 21-an de junio 1657 samloke) estis sukcesa portretisto de la [[Nederlando|nederlanda]] kortego en [[Hago]]. == Verkoj == <gallery> Dosiero:Hugo_Grotius00.jpg|alternative=Hugo Grotius at the age of sixteen (1599)| ''[[Hugo Grotius]] en la aĝo de dek ses jaroj'' (1599) Dosiero:Justinus_van_Nassau_1559-1631.jpg|alternative=Portrait of Justinus of Nassau| ''Portreto de Justino de Nassau'' Dosiero:Portrait_de_femme_Jan_van_Ravesteyn_Lille_3118.jpg|alternative=Portrait of a Woman (1620)| ''Portreto de Virino'' (1620) Dosiero:An_unknown_officer,_by_Jan_van_Ravesteyn.jpg|alternative=An unknown officer (1634)| ''Nekonata oficiro'' (1634) Dosiero:JANANTHONISZVANRAVESTEYN_1.jpg|alternative=JAN ANTHONISZ VAN RAVESTEYN (Den Haag, 1572 - 1657) Portrait of a lady Trace of signature and date 16(3)5 Oil on panel, cm 70X61| ''Portreto de sinjorino'' (1635) </gallery> * [https://rkd.nl/en/explore/artists/65765 Jan Antonisz. van Ravesteyn] -biografio en la [[Instituto pri arta historio de Nederlando|Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie]] * [https://www.pubhist.com/person/27/jan-anthonisz-van-ravesteyn Verkoj kaj literaturo pri Jan Antonisz. van Ravesteyn] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/ravesteyn_jan_van.html Jan Antonisz. van Ravesteyn sur Artcyclopedia] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1570-1579]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] f4h64vulaq1coh47yhk4m2gbyyo7osi 9423907 9423906 2026-07-09T09:38:32Z Sj1mor 12103 9423907 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jan Anthoniszoon''' (mallongigita '''Anthonisz.''') '''van Ravesteyn''' (naskiĝis je ĉ. 1572 en [[Hago]]? – entombigita la 21-an de junio 1657 samloke) estis sukcesa portretisto de la [[Nederlando|nederlanda]] kortego en [[Hago]]. == Pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Hugo_Grotius00.jpg|alternative=Hugo Grotius at the age of sixteen (1599)| ''[[Hugo Grotius]] en la aĝo de dek ses jaroj'' (1599) Dosiero:Justinus_van_Nassau_1559-1631.jpg|alternative=Portrait of Justinus of Nassau| ''Portreto de Justino de Nassau'' Dosiero:Portrait_de_femme_Jan_van_Ravesteyn_Lille_3118.jpg|alternative=Portrait of a Woman (1620)| ''Portreto de Virino'' (1620) Dosiero:An_unknown_officer,_by_Jan_van_Ravesteyn.jpg|alternative=An unknown officer (1634)| ''Nekonata oficiro'' (1634) Dosiero:JANANTHONISZVANRAVESTEYN_1.jpg|alternative=JAN ANTHONISZ VAN RAVESTEYN (Den Haag, 1572 - 1657) Portrait of a lady Trace of signature and date 16(3)5 Oil on panel, cm 70X61| ''Portreto de sinjorino'' (1635) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://rkd.nl/en/explore/artists/65765 Jan Antonisz. van Ravesteyn] -biografio en la [[Instituto pri arta historio de Nederlando|Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie]] * [https://www.pubhist.com/person/27/jan-anthonisz-van-ravesteyn Verkoj kaj literaturo pri Jan Antonisz. van Ravesteyn] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/ravesteyn_jan_van.html Jan Antonisz. van Ravesteyn sur Artcyclopedia] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ravesteyn van, Jan}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1570-1579]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 4cyr2b47yz60bzowvo1qrbxcof76iy0 9423909 9423907 2026-07-09T09:41:48Z Sj1mor 12103 9423909 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Jan Anthoniszoon''' (mallongigita '''Anthonisz.''') '''van Ravesteyn''' (naskiĝis je ĉ. 1572 en [[Hago]]? – entombigita la 21-an de junio 1657 samloke) estis sukcesa portretisto de la nederlanda kortego en [[Hago]]. Lia specialaĵo estis portretoj de la supra burĝaro, kaj li fariĝis kortega pentristo de la [[Oranje-Nassau|Domo de Orange-Nassau]] . Jan Anthonisz van Ravesteyn devenis de familio de artistoj. Liaj fratoj Anthonis kaj Arnold ({{Vikidatumoj|Q4795334}}) ankaŭ laboris kiel portretistoj en Hago, kaj malfacilas distingi ilin unu de la alia. Van Ravesteyn estis instruisto de van Dirck Abrahamsz., Leendert Barthouts, Johannes Harmensz. Borsman, Aelbert Dircksz. Coeppier, Pieter Craen, Jacob Dirksz. van den Enden, Fransise de Goltz, Adriaen Hanneman, Barent Jansz., Thomas Ouwater, Clement Ram, Jan Rassenbourch, Frederick Sonnius, Dirck Verlaer, Jan Pous Voet kaj Pauwels Willemsz. == Pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Hugo_Grotius00.jpg|alternative=Hugo Grotius at the age of sixteen (1599)| ''[[Hugo Grotius]] en la aĝo de dek ses jaroj'' (1599) Dosiero:Justinus_van_Nassau_1559-1631.jpg|alternative=Portrait of Justinus of Nassau| ''Portreto de Justino de Nassau'' Dosiero:Portrait_de_femme_Jan_van_Ravesteyn_Lille_3118.jpg|alternative=Portrait of a Woman (1620)| ''Portreto de Virino'' (1620) Dosiero:An_unknown_officer,_by_Jan_van_Ravesteyn.jpg|alternative=An unknown officer (1634)| ''Nekonata oficiro'' (1634) Dosiero:JANANTHONISZVANRAVESTEYN_1.jpg|alternative=JAN ANTHONISZ VAN RAVESTEYN (Den Haag, 1572 - 1657) Portrait of a lady Trace of signature and date 16(3)5 Oil on panel, cm 70X61| ''Portreto de sinjorino'' (1635) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://rkd.nl/en/explore/artists/65765 Jan Antonisz. van Ravesteyn] -biografio en la [[Instituto pri arta historio de Nederlando|Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie]] * [https://www.pubhist.com/person/27/jan-anthonisz-van-ravesteyn Verkoj kaj literaturo pri Jan Antonisz. van Ravesteyn] * [http://www.artcyclopedia.com/artists/ravesteyn_jan_van.html Jan Antonisz. van Ravesteyn sur Artcyclopedia] {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Ravesteyn van, Jan}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1570-1579]] [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] c1dw0vlh36f5osjvzci10fizhgzc0kp 0 949410 9423913 2026-07-09T09:45:34Z Kani 670 Alidirektigis al [[Nana bucero]] 9423913 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTU[[Nana bucero]] g4oev95g69cll4jyttr21rshr8a6idr 0 949411 9423914 2026-07-09T09:45:35Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1100633883|Jan Wijnants]]" 9423914 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Jan_Wijnants_-_Een_boerenwoning.jpg|dekstra|eta|''Domo de farmisto'', [[Rijksmuseum|Rijksmuseum Amsterdamo]]]] [[Dosiero:Hilly_Landscape_with_Cows_-_Jan_Wynants_-_Google_Cultural_Institute.jpg|eta|Monteta pejzaĝo kun bovinoj]] '''Jan Jansz WIJNANTS''' (alternative '''Wynants''') (naskiĝis je 1632 en [[Harlemo]] &#x2013; entombigita la 23-an de januaro 1684 en [[Amsterdamo]]) estis nederlanda pentristo de la [[Ora jarcento de Nederlando|orepoko]]. Wijnants estas ĉefe konata pro siaj italstilaj pejzaĝoj kaj pentraĵoj prezentantaj topografion. <ref name="RKD2">[https://rkd.nl/en/explore/artists/84371 Jan Wijnants] in the [[RKD]]</ref> La pentristoj Nicolaes de Vree kaj [[Adriaen van de Velde]] trejniĝis en lia studio kaj lia stilo poste influis la anglan artiston [[Thomas Gainsborough]], la germanan artiston Wilhelm von Kobell, kaj la nederlandajn artistojn Anthonie van Borssom kaj Willem Buytewech. <ref name="RKD2" /> == Pentraĵoj == <gallery widths="123px" heights="123px" perrow="4" class="center"> Dosiero:Jan_Wijnants_-_Landschap_met_vee_op_een_landweg.jpg|alternative=Landscape with a road| Pejzaĝo kun vojo Dosiero:Jan_Wijnants_-_Parable_of_the_Good_Samaritan.jpg|alternative=Parable of the Good Samaritan| Parabolo de la Bona Samariano Dosiero:Jan_Wijnants_-_Landschap_met_twee_jagers.jpg|alternative=Landscape with two hunters| Pejzaĝo kun du ĉasistoj Dosiero:Wijnants,_Jan_-_Landscape_with_Cow_drinking_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Landscape with Cow drinking| Pejzaĝo kun bovino trinkanta </gallery> * [http://www.artnet.com/artist/553458/jan-wijnants.html Jan Wijnants profile] @ Artnet.com * [https://web.archive.org/web/20070812165044/http://www.cartage.org.lb/en/themes/Biographies/MainBiographies/W/wynants/wynants.htm Biodata], cartage.org [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] fh9nzo6eq1h8rlj8wc10xjngfnipxtm 9423915 9423914 2026-07-09T09:46:14Z Sj1mor 12103 9423915 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Jan_Wijnants_-_Een_boerenwoning.jpg|dekstra|eta|''Domo de farmisto'', [[Rijksmuseum|Rijksmuseum Amsterdamo]]]] [[Dosiero:Hilly_Landscape_with_Cows_-_Jan_Wynants_-_Google_Cultural_Institute.jpg|eta|Monteta pejzaĝo kun bovinoj]] '''Jan Jansz WIJNANTS''' (alternative '''Wynants''') (naskiĝis je 1632 en [[Harlemo]] &#x2013; entombigita la 23-an de januaro 1684 en [[Amsterdamo]]) estis nederlanda pentristo de la [[Ora jarcento de Nederlando|orepoko]]. Wijnants estas ĉefe konata pro siaj italstilaj pejzaĝoj kaj pentraĵoj prezentantaj topografion. <ref name="RKD2">[https://rkd.nl/en/explore/artists/84371 Jan Wijnants] in the [[RKD]]</ref> La pentristoj Nicolaes de Vree kaj [[Adriaen van de Velde]] trejniĝis en lia studio kaj lia stilo poste influis la anglan artiston [[Thomas Gainsborough]], la germanan artiston Wilhelm von Kobell, kaj la nederlandajn artistojn Anthonie van Borssom kaj Willem Buytewech. <ref name="RKD2" /> == Pentraĵoj == <gallery widths="123px" heights="123px" perrow="4" class="center"> Dosiero:Jan_Wijnants_-_Landschap_met_vee_op_een_landweg.jpg|alternative=Landscape with a road| Pejzaĝo kun vojo Dosiero:Jan_Wijnants_-_Parable_of_the_Good_Samaritan.jpg|alternative=Parable of the Good Samaritan| Parabolo de la Bona Samariano Dosiero:Jan_Wijnants_-_Landschap_met_twee_jagers.jpg|alternative=Landscape with two hunters| Pejzaĝo kun du ĉasistoj Dosiero:Wijnants,_Jan_-_Landscape_with_Cow_drinking_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Landscape with Cow drinking| Pejzaĝo kun bovino trinkanta </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artnet.com/artist/553458/jan-wijnants.html Jan Wijnants profile] @ Artnet.com * [https://web.archive.org/web/20070812165044/http://www.cartage.org.lb/en/themes/Biographies/MainBiographies/W/wynants/wynants.htm Biodata], cartage.org {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wijnants, Jan}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] duc0j3yi3cdzctgwr0jw09lsd1o190f 9423916 9423915 2026-07-09T09:46:40Z Sj1mor 12103 /* Pentraĵoj */ 9423916 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} [[Dosiero:Jan_Wijnants_-_Een_boerenwoning.jpg|dekstra|eta|''Domo de farmisto'', [[Rijksmuseum|Rijksmuseum Amsterdamo]]]] [[Dosiero:Hilly_Landscape_with_Cows_-_Jan_Wynants_-_Google_Cultural_Institute.jpg|eta|Monteta pejzaĝo kun bovinoj]] '''Jan Jansz WIJNANTS''' (alternative '''Wynants''') (naskiĝis je 1632 en [[Harlemo]] &#x2013; entombigita la 23-an de januaro 1684 en [[Amsterdamo]]) estis nederlanda pentristo de la [[Ora jarcento de Nederlando|orepoko]]. Wijnants estas ĉefe konata pro siaj italstilaj pejzaĝoj kaj pentraĵoj prezentantaj topografion. <ref name="RKD2">[https://rkd.nl/en/explore/artists/84371 Jan Wijnants] in the [[RKD]]</ref> La pentristoj Nicolaes de Vree kaj [[Adriaen van de Velde]] trejniĝis en lia studio kaj lia stilo poste influis la anglan artiston [[Thomas Gainsborough]], la germanan artiston Wilhelm von Kobell, kaj la nederlandajn artistojn Anthonie van Borssom kaj Willem Buytewech. <ref name="RKD2" /> == Pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Jan_Wijnants_-_Landschap_met_vee_op_een_landweg.jpg|alternative=Landscape with a road| Pejzaĝo kun vojo Dosiero:Jan_Wijnants_-_Parable_of_the_Good_Samaritan.jpg|alternative=Parable of the Good Samaritan| Parabolo de la Bona Samariano Dosiero:Jan_Wijnants_-_Landschap_met_twee_jagers.jpg|alternative=Landscape with two hunters| Pejzaĝo kun du ĉasistoj Dosiero:Wijnants,_Jan_-_Landscape_with_Cow_drinking_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Landscape with Cow drinking| Pejzaĝo kun bovino trinkanta </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://www.artnet.com/artist/553458/jan-wijnants.html Jan Wijnants profile] @ Artnet.com * [https://web.archive.org/web/20070812165044/http://www.cartage.org.lb/en/themes/Biographies/MainBiographies/W/wynants/wynants.htm Biodata], cartage.org {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wijnants, Jan}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 1sninhs0fwddqbfhbhe8zaxpoyxuta4 0 949412 9423931 2026-07-09T10:21:37Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankmakula bucero |koloro = pink |dosiero = Horizocerus granti - Robin Fjellström - 270724099.jpeg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankmakula bucero''' ''H. granti'' |statuso = LC | statu..." 9423931 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankmakula bucero |koloro = pink |dosiero = Horizocerus granti - Robin Fjellström - 270724099.jpeg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankmakula bucero''' ''H. granti'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2024 |title=''Horizocerus granti'' |article-number=e.T22727013A263998970 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22727013A263998970.en}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus granti'' |dunomo aŭtoritato = ([[Ernst Hartert|Hartert]], 1895) |vikispecio = Horizocerus granti |komunejo = Horizocerus granti |mapo de vivoteritorioj = Tockus hartlaubi - Distribution.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Okcidenta nana bucero ksj Orienta nana bucerocero | sinonimo = ''Lophoceros granti'' (pranomo) }} La '''Blankmakula bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Okcidenta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi estas vaste disvastigita tra la [[Konga Baseno]]. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Nana bucero]] (''Horizocerus hartlaubi'') kun alternativaj ordinaraj nomoj ''Okcidenta nana bucero'' kaj ''Blankabrova nana bucero''. ==Taksonomio== La Blankmakula bucero estis formale priskribita en 1895 de la germana ornitologo [[Ernst Hartert]], surbaze de specimeno kolektita proksime de la rivero [[Aruvimi]] – alfluanto de la [[rivero Kongo]] – dum la Ekspedicio por la Savo de Emin-Paŝao, gvidata de [[Henry Morton Stanley]]. Hartert kreis la dunoman nomon ''Lophoceros granti''. La [[specia epiteto]] estis elektita por honori la skotan ornitologon [[William Ogilvie-Grant]].<ref>{{ cite journal | last1=Hartert | first1=Ernst | author1-link=Ernst Hartert | last2=Goodson | first2=Arthur Thomas | year=1895 | title=On some birds from the Congo region | journal=Novitates Zoologicae | volume=2 | pages=55-56 [55] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/3859328 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=258 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480269 }}</ref> Tiu specio estas klasita en la genron ''Horizocerus'', kiu estis enkondukita en 1899 de la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]]..<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> ==Aspekto== Ĝi estas nigra, kun la larĝa ĉebaze kurba ĉepinte beko, tipa de buceroj, sed kun propra trajto de ruĝa koloro pinte kaj en kornokresto kaj nigra baze. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Horizocerus granti}} {{Wikispecies|Horizocerus granti}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] r1mopknt3nac8shpdrh0onl24hnso8d 9423934 9423931 2026-07-09T10:23:21Z Kani 670 9423934 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankmakula bucero |koloro = pink |dosiero = Horizocerus granti - Robin Fjellström - 270724099.jpeg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankmakula bucero''' ''H. granti'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2024 |title=''Horizocerus granti'' |article-number=e.T22727013A263998970 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22727013A263998970.en}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus granti'' |dunomo aŭtoritato = ([[Ernst Hartert|Hartert]], 1895) |vikispecio = Horizocerus granti |komunejo = Horizocerus granti |mapo de vivoteritorioj = Tockus hartlaubi - Distribution.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Okcidenta nana bucero ksj Orienta nana bucerocero | sinonimo = ''Lophoceros granti'' (pranomo) }} La '''Blankmakula bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Orienta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi estas vaste disvastigita tra la [[Konga Baseno]]. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Nana bucero]] (''Horizocerus hartlaubi'') kun alternativaj ordinaraj nomoj ''Okcidenta nana bucero'' kaj ''Blankabrova nana bucero''. ==Taksonomio== La Blankmakula bucero estis formale priskribita en 1895 de la germana ornitologo [[Ernst Hartert]], surbaze de specimeno kolektita proksime de la rivero [[Aruvimi]] – alfluanto de la [[rivero Kongo]] – dum la Ekspedicio por la Savo de Emin-Paŝao, gvidata de [[Henry Morton Stanley]]. Hartert kreis la dunoman nomon ''Lophoceros granti''. La [[specia epiteto]] estis elektita por honori la skotan ornitologon [[William Ogilvie-Grant]].<ref>{{ cite journal | last1=Hartert | first1=Ernst | author1-link=Ernst Hartert | last2=Goodson | first2=Arthur Thomas | year=1895 | title=On some birds from the Congo region | journal=Novitates Zoologicae | volume=2 | pages=55-56 [55] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/3859328 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=258 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480269 }}</ref> Tiu specio estas klasita en la genron ''Horizocerus'', kiu estis enkondukita en 1899 de la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]]..<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> ==Aspekto== Ĝi estas nigra, kun la larĝa ĉebaze kurba ĉepinte beko, tipa de buceroj, sed kun propra trajto de ruĝa koloro pinte kaj en kornokresto kaj nigra baze. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Horizocerus granti}} {{Wikispecies|Horizocerus granti}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 2yz7j9yeirpm4vyul6x4ch7ikavzo1a 9423936 9423934 2026-07-09T10:28:11Z Kani 670 9423936 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Blankmakula bucero |koloro = pink |dosiero = Horizocerus granti - Robin Fjellström - 270724099.jpeg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankmakula bucero''' ''H. granti'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2024 |title=''Horizocerus granti'' |article-number=e.T22727013A263998970 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22727013A263998970.en}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus granti'' |dunomo aŭtoritato = ([[Ernst Hartert|Hartert]], 1895) |vikispecio = Horizocerus granti |komunejo = Horizocerus granti |mapo de vivoteritorioj = Tockus hartlaubi - Distribution.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Okcidenta nana bucero ksj Orienta nana bucerocero | sinonimo = ''Lophoceros granti'' (pranomo) }} La '''Blankmakula bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Orienta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi estas vaste disvastigita tra la [[Konga Baseno]]. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Nana bucero]] (''Horizocerus hartlaubi'') kun alternativaj ordinaraj nomoj ''Okcidenta nana bucero'' kaj ''Blankabrova nana bucero''. ==Taksonomio== La Blankmakula bucero estis formale priskribita en 1895 de la germana ornitologo [[Ernst Hartert]], surbaze de specimeno kolektita proksime de la rivero [[Aruvimi]] – alfluanto de la [[rivero Kongo]] – dum la Ekspedicio por la Savo de Emin-Paŝao, gvidata de [[Henry Morton Stanley]]. Hartert kreis la dunoman nomon ''Lophoceros granti''. La [[specia epiteto]] estis elektita por honori la skotan ornitologon [[William Ogilvie-Grant]].<ref>{{ cite journal | last1=Hartert | first1=Ernst | author1-link=Ernst Hartert | last2=Goodson | first2=Arthur Thomas | year=1895 | title=On some birds from the Congo region | journal=Novitates Zoologicae | volume=2 | pages=55-56 [55] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/3859328 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=258 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480269 }}</ref> Tiu specio estas klasita en la genron ''Horizocerus'', kiu estis enkondukita en 1899 de la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]]..<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> ==Aspekto== Ĝi estas nigra, kun la larĝa ĉebaze kurba ĉepinte beko, tipa de buceroj, sed kun propra trajto de ruĝa koloro pinte kaj en kornokresto kaj nigra baze. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Horizocerus granti}} {{Wikispecies|Horizocerus granti}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] prb1krqn43xa0gq8q3ih3fn7jkbo8wr 9423937 9423936 2026-07-09T10:30:21Z Kani 670 9423937 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Blankmakula bucero |koloro = pink |dosiero = Horizocerus granti - Robin Fjellström - 270724099.jpeg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankmakula bucero''' ''H. granti'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2024 |title=''Horizocerus granti'' |article-number=e.T22727013A263998970 |doi=10.2305/IUCN.UK.2024-2.RLTS.T22727013A263998970.en}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus granti'' |dunomo aŭtoritato = ([[Ernst Hartert|Hartert]], 1895) |vikispecio = Horizocerus granti |komunejo = Horizocerus granti |mapo de vivoteritorioj = Tockus hartlaubi - Distribution.png |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = Okcidenta nana bucero kaj Orienta nana bucerocero | sinonimo = ''Lophoceros granti'' (pranomo) }} La '''Blankmakula bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Orienta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi estas vaste disvastigita tra la [[Konga Baseno]]. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Nana bucero]] (''Horizocerus hartlaubi'') kun alternativaj ordinaraj nomoj ''Okcidenta nana bucero'' kaj ''Blankabrova nana bucero''. ==Taksonomio== La Blankmakula bucero estis formale priskribita en 1895 de la germana ornitologo [[Ernst Hartert]], surbaze de specimeno kolektita proksime de la rivero [[Aruvimi]] – alfluanto de la [[rivero Kongo]] – dum la Ekspedicio por la Savo de Emin-Paŝao, gvidata de [[Henry Morton Stanley]]. Hartert kreis la dunoman nomon ''Lophoceros granti''. La [[specia epiteto]] estis elektita por honori la skotan ornitologon [[William Ogilvie-Grant]].<ref>{{ cite journal | last1=Hartert | first1=Ernst | author1-link=Ernst Hartert | last2=Goodson | first2=Arthur Thomas | year=1895 | title=On some birds from the Congo region | journal=Novitates Zoologicae | volume=2 | pages=55-56 [55] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/3859328 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=258 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480269 }}</ref> Tiu specio estas klasita en la genron ''Horizocerus'', kiu estis enkondukita en 1899 de la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]]..<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> ==Aspekto== Ĝi estas nigra, kun la larĝa ĉebaze kurba ĉepinte beko, tipa de buceroj, sed kun propra trajto de ruĝa koloro pinte kaj en kornokresto kaj nigra baze. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Horizocerus granti}} {{Wikispecies|Horizocerus granti}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 1x9hxdjis0b5il0tb5c0ie8ltzznxrh 0 949413 9423933 2026-07-09T10:22:54Z Kani 670 Alidirektigis al [[Blankmakula bucero]] 9423933 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTU[[Blankmakula bucero]] cav3v9lw9hs2vwacotfp631asnna3kg 0 949414 9423939 2026-07-09T10:31:28Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankĉapa bucero |koloro = pink |dosiero = Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo-6a-4c.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= ''T. a. albocristatus'' ĉe la [[Centraparka Bestoĝardeno]], Usono |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |speci..." 9423939 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankĉapa bucero |koloro = pink |dosiero = Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo-6a-4c.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= ''T. a. albocristatus'' ĉe la [[Centraparka Bestoĝardeno]], Usono |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankĉapa bucero''' ''H. albocristatus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus albocristatus'' |volume=2016 |article-number=e.T22725946A94907044 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22725946A94907044.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus albocristatus'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1848) |vikispecio = Horizocerus albocristatus |komunejo = Horizocerus albocristatus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Buceros albocristatus'' (pranomo) ''Tockus albocristatus''<br /> ''Berenicornis albocristatus''<br /> ''Tropicranus albocristatus'' }} La '''Blankĉapa bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Orienta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''.ound in humid [[forest]]s of [[West Africa]]. It was formerly considered to be [[conspecific]] with the [[eastern long-tailed hornbill]] (''Horizocerus cassini'') with the English name "white-crested hornbill". ==Taxonomy== The western long-tailed hornbill was [[Species description|formally described]] in 1848 by the American ornithologist [[John Cassin]] based on a specimen that had been collected near the [[Saint Paul River]] in [[Liberia]]. He coined the [[binomial name]] ''Buceros albocristatus''.<ref>{{ cite journal | last=Cassin | first=John | author-link=John Cassin | year=1848 | title=Description of a new ''Buceros'', and a notice of the ''Buceros elatus'', Temm., both of which are in the collection of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | journal=Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | volume=3 | pages=331-332 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/1659227 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=260 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480271 }}</ref> The specific epithet combines the [[Latin]] ''albus'' meaning "white" with ''cristatus'' meaning "crested" or "plumed".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=39 | url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n39/mode/1up }}</ref> The species is now placed in the genus ''[[Horizocerus]]'' that was introduced in 1899 by the American ornithologist [[Harry C. Oberholser]]. The western long-tailed hornbill was formerly considered to be [[conspecific]] with the [[eastern long-tailed hornbill]] (''Horizocerus cassini'') with the English name "white-crested hornbill".<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9 January 2024 }}</ref> There are two [[subspecies]],<ref name=ioc/> which differ primarily in the amount of white to their head and neck and the presence or absence of white tips to the [[wing-coverts]]: * ''H. a. albocristatus'' ([[John Cassin|Cassin]], 1848) – Guinea to west Ivory Coast * ''H. a. macrourus'' ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850) – east Ivory Coast to Benin ==Distribution and habitat== The western long-tailed hornbill has a large range in West Africa, occurring from southern [[Sierra Leone]], east to [[Benin]] including [[Côte d'Ivoire]], [[Ghana]], [[Guinea]], [[Liberia]], and [[Togo]]. It is frequent in parts of its range. Although its population is difficult to estimate, it is not thought to be threatened.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> ==Gallery== <gallery > Image:Bucerotidae3 Wytsman, Tropicranus albocristatus macrourus.jpg|{{center|Head of ''H. a. macrourus''}} Image:White-crested Hornbill SMTC.jpg|{{center|At [[San Diego Zoo]]}} Image:Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo, New York, USA-8a.jpg|{{center|At Central Park Zoo, USA}} </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Horizocerus albocristatus}} {{Wikispecies|Horizocerus albocristatus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 6dj17psp3eigmrbcpvlqon76c9o4b49 9423940 9423939 2026-07-09T10:32:30Z Kani 670 9423940 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankĉapa bucero |koloro = pink |dosiero = Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo-6a-4c.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= ''T. a. albocristatus'' <br> ĉe la [[Centraparka Bestoĝardeno]], Usono |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankĉapa bucero''' ''H. albocristatus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus albocristatus'' |volume=2016 |article-number=e.T22725946A94907044 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22725946A94907044.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus albocristatus'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1848) |vikispecio = Horizocerus albocristatus |komunejo = Horizocerus albocristatus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Buceros albocristatus'' (pranomo)<br /> ''Tockus albocristatus''<br /> ''Berenicornis albocristatus''<br /> ''Tropicranus albocristatus'' }} La '''Blankĉapa bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Orienta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''.ound in humid [[forest]]s of [[West Africa]]. It was formerly considered to be [[conspecific]] with the [[eastern long-tailed hornbill]] (''Horizocerus cassini'') with the English name "white-crested hornbill". ==Taxonomy== The western long-tailed hornbill was [[Species description|formally described]] in 1848 by the American ornithologist [[John Cassin]] based on a specimen that had been collected near the [[Saint Paul River]] in [[Liberia]]. He coined the [[binomial name]] ''Buceros albocristatus''.<ref>{{ cite journal | last=Cassin | first=John | author-link=John Cassin | year=1848 | title=Description of a new ''Buceros'', and a notice of the ''Buceros elatus'', Temm., both of which are in the collection of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | journal=Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | volume=3 | pages=331-332 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/1659227 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=260 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480271 }}</ref> The specific epithet combines the [[Latin]] ''albus'' meaning "white" with ''cristatus'' meaning "crested" or "plumed".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=39 | url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n39/mode/1up }}</ref> The species is now placed in the genus ''[[Horizocerus]]'' that was introduced in 1899 by the American ornithologist [[Harry C. Oberholser]]. The western long-tailed hornbill was formerly considered to be [[conspecific]] with the [[eastern long-tailed hornbill]] (''Horizocerus cassini'') with the English name "white-crested hornbill".<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9 January 2024 }}</ref> There are two [[subspecies]],<ref name=ioc/> which differ primarily in the amount of white to their head and neck and the presence or absence of white tips to the [[wing-coverts]]: * ''H. a. albocristatus'' ([[John Cassin|Cassin]], 1848) – Guinea to west Ivory Coast * ''H. a. macrourus'' ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850) – east Ivory Coast to Benin ==Distribution and habitat== The western long-tailed hornbill has a large range in West Africa, occurring from southern [[Sierra Leone]], east to [[Benin]] including [[Côte d'Ivoire]], [[Ghana]], [[Guinea]], [[Liberia]], and [[Togo]]. It is frequent in parts of its range. Although its population is difficult to estimate, it is not thought to be threatened.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> ==Gallery== <gallery > Image:Bucerotidae3 Wytsman, Tropicranus albocristatus macrourus.jpg|{{center|Head of ''H. a. macrourus''}} Image:White-crested Hornbill SMTC.jpg|{{center|At [[San Diego Zoo]]}} Image:Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo, New York, USA-8a.jpg|{{center|At Central Park Zoo, USA}} </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Horizocerus albocristatus}} {{Wikispecies|Horizocerus albocristatus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] t0tc67uo0um9gwi0jyq035b5zprybxy 9423976 9423940 2026-07-09T10:54:03Z Kani 670 9423976 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankĉapa bucero |koloro = pink |dosiero = Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo-6a-4c.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= ''T. a. albocristatus'' <br> ĉe la [[Centraparka Bestoĝardeno]], Usono |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankĉapa bucero''' ''H. albocristatus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus albocristatus'' |volume=2016 |article-number=e.T22725946A94907044 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22725946A94907044.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus albocristatus'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1848) |vikispecio = Horizocerus albocristatus |komunejo = Horizocerus albocristatus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Buceros albocristatus'' (pranomo)<br /> ''Tockus albocristatus''<br /> ''Berenicornis albocristatus''<br /> ''Tropicranus albocristatus'' }} La '''Blankĉapa bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''Orienta nana bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi troviĝas nature en malsekaj [[arbaro]]j de [[Okcidenta Afriko]]. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Blankakrona bucero]] (''Horizocerus cassini'') kun la ordinara nomo "Blankakresta bucero". ==Taksonomio== The western long-tailed hornbill was [[Species description|formally described]] in 1848 by the American ornithologist [[John Cassin]] based on a specimen that had been collected near the [[Saint Paul River]] in [[Liberia]]. He coined the [[binomial name]] ''Buceros albocristatus''.<ref>{{ cite journal | last=Cassin | first=John | author-link=John Cassin | year=1848 | title=Description of a new ''Buceros'', and a notice of the ''Buceros elatus'', Temm., both of which are in the collection of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | journal=Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | volume=3 | pages=331-332 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/1659227 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=260 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480271 }}</ref> The specific epithet combines the [[Latin]] ''albus'' meaning "white" with ''cristatus'' meaning "crested" or "plumed".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=39 | url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n39/mode/1up }}</ref> The species is now placed in the genus ''[[Horizocerus]]'' that was introduced in 1899 by the American ornithologist [[Harry C. Oberholser]]. The western long-tailed hornbill was formerly considered to be [[conspecific]] with the [[eastern long-tailed hornbill]] (''Horizocerus cassini'') with the English name "white-crested hornbill".<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9 January 2024 }}</ref> There are two [[subspecies]],<ref name=ioc/> which differ primarily in the amount of white to their head and neck and the presence or absence of white tips to the [[wing-coverts]]: * ''H. a. albocristatus'' ([[John Cassin|Cassin]], 1848) – Guinea to west Ivory Coast * ''H. a. macrourus'' ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850) – east Ivory Coast to Benin ==Distribuo kaj habitato== The western long-tailed hornbill has a large range in West Africa, occurring from southern [[Sierra Leone]], east to [[Benin]] including [[Côte d'Ivoire]], [[Ghana]], [[Guinea]], [[Liberia]], and [[Togo]]. It is frequent in parts of its range. Although its population is difficult to estimate, it is not thought to be threatened.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> ==Bildaro== <gallery > Image:Bucerotidae3 Wytsman, Tropicranus albocristatus macrourus.jpg|{{center|Head of ''H. a. macrourus''}} Image:White-crested Hornbill SMTC.jpg|{{center|At [[San Diego Zoo]]}} Image:Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo, New York, USA-8a.jpg|{{center|At Central Park Zoo, USA}} </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Horizocerus albocristatus}} {{Wikispecies|Horizocerus albocristatus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 7wg1051x2ix5089hv19qun4p2l7mzkp 9423984 9423976 2026-07-09T10:58:57Z Kani 670 9423984 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankĉapa bucero |koloro = pink |dosiero = Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo-6a-4c.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= ''T. a. albocristatus'' <br> ĉe la [[Centraparka Bestoĝardeno]], Usono |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankĉapa bucero''' ''H. albocristatus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus albocristatus'' |volume=2016 |article-number=e.T22725946A94907044 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22725946A94907044.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus albocristatus'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1848) |vikispecio = Horizocerus albocristatus |komunejo = Horizocerus albocristatus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Buceros albocristatus'' (pranomo)<br /> ''Tockus albocristatus''<br /> ''Berenicornis albocristatus''<br /> ''Tropicranus albocristatus'' }} La '''Blankĉapa bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''okcidenta longvosta bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi troviĝas nature en malsekaj [[arbaro]]j de [[Okcidenta Afriko]]. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Blankakrona bucero]] (''Horizocerus cassini'') kun la ordinara nomo "Blankakresta bucero". ==Taksonomio== The western long-tailed hornbill was [[Species description|formally described]] in 1848 by the American ornithologist [[John Cassin]] based on a specimen that had been collected near the [[Saint Paul River]] in [[Liberia]]. He coined the [[binomial name]] ''Buceros albocristatus''.<ref>{{ cite journal | last=Cassin | first=John | author-link=John Cassin | year=1848 | title=Description of a new ''Buceros'', and a notice of the ''Buceros elatus'', Temm., both of which are in the collection of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | journal=Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | volume=3 | pages=331-332 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/1659227 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=260 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480271 }}</ref> The specific epithet combines the [[Latin]] ''albus'' meaning "white" with ''cristatus'' meaning "crested" or "plumed".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=39 | url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n39/mode/1up }}</ref> The species is now placed in the genus ''[[Horizocerus]]'' that was introduced in 1899 by the American ornithologist [[Harry C. Oberholser]]. The western long-tailed hornbill was formerly considered to be [[conspecific]] with the [[eastern long-tailed hornbill]] (''Horizocerus cassini'') with the English name "white-crested hornbill".<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9 January 2024 }}</ref> There are two [[subspecies]],<ref name=ioc/> which differ primarily in the amount of white to their head and neck and the presence or absence of white tips to the [[wing-coverts]]: * ''H. a. albocristatus'' ([[John Cassin|Cassin]], 1848) – Guinea to west Ivory Coast * ''H. a. macrourus'' ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850) – east Ivory Coast to Benin ==Distribuo kaj habitato== The western long-tailed hornbill has a large range in West Africa, occurring from southern [[Sierra Leone]], east to [[Benin]] including [[Côte d'Ivoire]], [[Ghana]], [[Guinea]], [[Liberia]], and [[Togo]]. It is frequent in parts of its range. Although its population is difficult to estimate, it is not thought to be threatened.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> ==Bildaro== <gallery > Image:Bucerotidae3 Wytsman, Tropicranus albocristatus macrourus.jpg|{{center|Head of ''H. a. macrourus''}} Image:White-crested Hornbill SMTC.jpg|{{center|At [[San Diego Zoo]]}} Image:Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo, New York, USA-8a.jpg|{{center|At Central Park Zoo, USA}} </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Horizocerus albocristatus}} {{Wikispecies|Horizocerus albocristatus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 00741sjncnpp87eeickkzgbwx9gjk0b 9423990 9423984 2026-07-09T11:02:42Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9423990 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankĉapa bucero |koloro = pink |dosiero = Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo-6a-4c.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= ''T. a. albocristatus'' <br> ĉe la [[Centraparka Bestoĝardeno]], Usono |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankĉapa bucero''' ''H. albocristatus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus albocristatus'' |volume=2016 |article-number=e.T22725946A94907044 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22725946A94907044.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus albocristatus'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1848) |vikispecio = Horizocerus albocristatus |komunejo = Horizocerus albocristatus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Buceros albocristatus'' (pranomo)<br /> ''Tockus albocristatus''<br /> ''Berenicornis albocristatus''<br /> ''Tropicranus albocristatus'' }} La '''Blankĉapa bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''okcidenta longvosta bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi troviĝas nature en malsekaj [[arbaro]]j de [[Okcidenta Afriko]]. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Blankakrona bucero]] (''Horizocerus cassini'') kun la ordinara nomo "Blankakresta bucero". ==Taksonomio== La Blankĉapa bucero estis [[Specipriskribo|formale priskribita]] en 1848 de la usona ornitologo [[John Cassin]] surbaze de specimeno kolektita proksime de la rivero Saint Paul en [[Liberio]]. Li kreis la dunoman nomon ''Buceros albocristatus''.<ref>{{ cite journal | last=Cassin | first=John | author-link=John Cassin | year=1848 | title=Description of a new ''Buceros'', and a notice of the ''Buceros elatus'', Temm., both of which are in the collection of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | journal=Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | volume=3 | pages=331-332 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/1659227 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=260 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480271 }}</ref> La [[specia epiteto]] kombinas la latinan vorton ''albus'' (signifanta "blanka") kun ''cristatus'' (signifanta "kresta" aŭ "kun kresto").<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=39 | url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n39/mode/1up }}</ref> La specio nun estas klasita en la genro ''[[Horizocerus]]'', kiun en 1899 enkondukis la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]]. La okcidenta longvosta bucero estis antaŭe konsiderata samspecia kiel la orienta longvosta bucero (''Horizocerus cassini''), sub la ordinara nomo blankakresta bucero.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> Ili estas du [[subspecio]]j,<ref name=ioc/> kiuj diferenciĝas ĉefe pro la kvanto de blanko en kapo kaj kolo kaj pro la ĉeesto aŭ foresto de blankaj pintoj en la flugilkovriloj: * ''H. a. albocristatus'' ([[John Cassin|Cassin]], 1848) – Gvineo ĝis okcidenta Eburbordo * ''H. a. macrourus'' ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850) – orienta Eburbordo ĝis Benino ==Distribuo kaj habitato== The western long-tailed hornbill has a large range in West Africa, occurring from southern [[Sierra Leone]], east to [[Benin]] including [[Côte d'Ivoire]], [[Ghana]], [[Guinea]], [[Liberia]], and [[Togo]]. It is frequent in parts of its range. Although its population is difficult to estimate, it is not thought to be threatened.<ref name="iucn status 12 November 2021" /> ==Bildaro== <gallery > Image:Bucerotidae3 Wytsman, Tropicranus albocristatus macrourus.jpg|{{center|Head of ''H. a. macrourus''}} Image:White-crested Hornbill SMTC.jpg|{{center|At [[San Diego Zoo]]}} Image:Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo, New York, USA-8a.jpg|{{center|At Central Park Zoo, USA}} </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Horizocerus albocristatus}} {{Wikispecies|Horizocerus albocristatus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 501bc1vsxp0pe14ansb30ymcw1k60m0 9423998 9423990 2026-07-09T11:11:07Z Kani 670 9423998 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankĉapa bucero |koloro = pink |dosiero = Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo-6a-4c.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= ''T. a. albocristatus'' <br> ĉe la [[Centraparka Bestoĝardeno]], Usono |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankĉapa bucero''' ''H. albocristatus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus albocristatus'' |volume=2016 |article-number=e.T22725946A94907044 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22725946A94907044.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus albocristatus'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1848) |vikispecio = Horizocerus albocristatus |komunejo = Horizocerus albocristatus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Buceros albocristatus'' (pranomo)<br /> ''Tockus albocristatus''<br /> ''Berenicornis albocristatus''<br /> ''Tropicranus albocristatus'' }} La '''Blankĉapa bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''okcidenta longvosta bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi troviĝas nature en malsekaj [[arbaro]]j de [[Okcidenta Afriko]]. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Blankakrona bucero]] (''Horizocerus cassini'') kun la ordinara nomo "Blankakresta bucero". ==Taksonomio== La Blankĉapa bucero estis [[Specipriskribo|formale priskribita]] en 1848 de la usona ornitologo [[John Cassin]] surbaze de specimeno kolektita proksime de la rivero Saint Paul en [[Liberio]]. Li kreis la dunoman nomon ''Buceros albocristatus''.<ref>{{ cite journal | last=Cassin | first=John | author-link=John Cassin | year=1848 | title=Description of a new ''Buceros'', and a notice of the ''Buceros elatus'', Temm., both of which are in the collection of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | journal=Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | volume=3 | pages=331-332 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/1659227 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=260 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480271 }}</ref> La [[specia epiteto]] kombinas la latinan vorton ''albus'' (signifanta "blanka") kun ''cristatus'' (signifanta "kresta" aŭ "kun kresto").<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=39 | url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n39/mode/1up }}</ref> La specio nun estas klasita en la genro ''[[Horizocerus]]'', kiun en 1899 enkondukis la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]]. La okcidenta longvosta bucero estis antaŭe konsiderata samspecia kiel la orienta longvosta bucero (''Horizocerus cassini''), sub la ordinara nomo blankakresta bucero.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> Ili estas du [[subspecio]]j,<ref name=ioc/> kiuj diferenciĝas ĉefe pro la kvanto de blanko en kapo kaj kolo kaj pro la ĉeesto aŭ foresto de blankaj pintoj en la flugilkovriloj: * ''H. a. albocristatus'' ([[John Cassin|Cassin]], 1848) – Gvineo ĝis okcidenta Eburbordo * ''H. a. macrourus'' ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850) – orienta Eburbordo ĝis Benino ==Distribuo kaj habitato== La Blankĉapa bucero havas vastan arealon en [[Okcidenta Afriko]], etendiĝantan de suda [[Sieraleono]] orienten ĝis [[Benino]], inkluzive de [[Eburbordo]], [[Ganao]], [[Gvineo]], [[Liberio]] kaj [[Togolando]]. Ĝi estas ofta en partoj de sia arealo. Kvankam estas malfacile taksi ĝian populacion, oni ne opinias ĝin minacata.<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus albocristatus'' |volume=2016 |article-number=e.T22725946A94907044 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22725946A94907044.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> ==Aspekto== Temas pri tipa nigra bucero (kun iom da malhelverdda [[irizeco]]) kun larĝa beko subenkurba kaj kun kornokresto, sed kun tre specifa trajto en kapo tute kovrita de blankaj ŝvelaj plumoj (kun nigraj ŝaftoj)- Estas blankaj pintoj en la nigraj plumoj de la longa vosto. La bazo de la [[maksilo]] estas kornokolora kaj ĉirkaŭokule estas nigra ringareo. ==Bildaro== <gallery > Image:Bucerotidae3 Wytsman, Tropicranus albocristatus macrourus.jpg|{{center|Kapo de ''H. a. macrourus''}} Image:White-crested Hornbill SMTC.jpg|{{center|Ĉe [[San Diego Zoo]]}} Image:Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo, New York, USA-8a.jpg|{{center|Ĉe [[Centraparka Bestoĝardeno]], Usono}} </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Horizocerus albocristatus}} {{Wikispecies|Horizocerus albocristatus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 253kq19ov719ede9x39apr0jiengk75 9424000 9423998 2026-07-09T11:13:53Z Kani 670 9424000 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Blankĉapa bucero |koloro = pink |dosiero = Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo-6a-4c.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= ''T. a. albocristatus'' <br> ĉe la [[Centraparka Bestoĝardeno]], Usono |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankĉapa bucero''' ''H. albocristatus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus albocristatus'' |volume=2016 |article-number=e.T22725946A94907044 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22725946A94907044.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus albocristatus'' |dunomo aŭtoritato = ([[John Cassin|Cassin]], 1848) |vikispecio = Horizocerus albocristatus |komunejo = Horizocerus albocristatus |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = ''Buceros albocristatus'' (pranomo)<br /> ''Tockus albocristatus''<br /> ''Berenicornis albocristatus''<br /> ''Tropicranus albocristatus'' }} La '''Blankĉapa bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''okcidenta longvosta bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi troviĝas nature en malsekaj [[arbaro]]j de [[Okcidenta Afriko]]. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Blankakrona bucero]] (''Horizocerus cassini'') kun la ordinara nomo "Blankakresta bucero". ==Taksonomio== La Blankĉapa bucero estis [[Specipriskribo|formale priskribita]] en 1848 de la usona ornitologo [[John Cassin]] surbaze de specimeno kolektita proksime de la rivero Saint Paul en [[Liberio]]. Li kreis la dunoman nomon ''Buceros albocristatus''.<ref>{{ cite journal | last=Cassin | first=John | author-link=John Cassin | year=1848 | title=Description of a new ''Buceros'', and a notice of the ''Buceros elatus'', Temm., both of which are in the collection of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | journal=Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia | volume=3 | pages=331-332 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/1659227 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=260 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480271 }}</ref> La [[specia epiteto]] kombinas la latinan vorton ''albus'' (signifanta "blanka") kun ''cristatus'' (signifanta "kresta" aŭ "kun kresto").<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=39 | url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n39/mode/1up }}</ref> La specio nun estas klasita en la genro ''[[Horizocerus]]'', kiun en 1899 enkondukis la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]]. La okcidenta longvosta bucero estis antaŭe konsiderata samspecia kiel la orienta longvosta bucero (''Horizocerus cassini''), sub la ordinara nomo blankakresta bucero.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornitologo) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=Decembro 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> Ili estas du [[subspecio]]j,<ref name=ioc/> kiuj diferenciĝas ĉefe pro la kvanto de blanko en kapo kaj kolo kaj pro la ĉeesto aŭ foresto de blankaj pintoj en la flugilkovriloj: * ''H. a. albocristatus'' ([[John Cassin|Cassin]], 1848) – Gvineo ĝis okcidenta Eburbordo * ''H. a. macrourus'' ([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850) – orienta Eburbordo ĝis Benino ==Distribuo kaj habitato== La Blankĉapa bucero havas vastan arealon en [[Okcidenta Afriko]], etendiĝantan de suda [[Sieraleono]] orienten ĝis [[Benino]], inkluzive de [[Eburbordo]], [[Ganao]], [[Gvineo]], [[Liberio]] kaj [[Togolando]]. Ĝi estas ofta en partoj de sia arealo. Kvankam estas malfacile taksi ĝian populacion, oni ne opinias ĝin minacata.<ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus albocristatus'' |volume=2016 |article-number=e.T22725946A94907044 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22725946A94907044.en |access-date=12a de Novembro 2021}}</ref> ==Aspekto== Temas pri tipa nigra bucero (kun iom da malhelverdda [[irizeco]]) kun larĝa beko subenkurba kaj kun kornokresto, sed kun tre specifa trajto en kapo tute kovrita de blankaj ŝvelaj plumoj (kun nigraj ŝaftoj)- Estas blankaj pintoj en la nigraj plumoj de la longa vosto. La bazo de la [[maksilo]] estas kornokolora kaj ĉirkaŭokule estas nigra ringareo. ==Bildaro== <gallery > Image:Bucerotidae3 Wytsman, Tropicranus albocristatus macrourus.jpg|{{center|Kapo de ''H. a. macrourus''}} Image:White-crested Hornbill SMTC.jpg|{{center|Ĉe [[San Diego Zoo]]}} Image:Tropicranus albocristatus -Central Park Zoo, New York, USA-8a.jpg|{{center|Ĉe [[Centraparka Bestoĝardeno]], Usono}} </gallery> ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Horizocerus albocristatus}} {{Wikispecies|Horizocerus albocristatus}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 28edsirs92knglpzfyd0tcm9k6r8elv 0 949415 9423941 2026-07-09T10:43:08Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1338157422|Frans Pourbus the Younger]]" 9423941 wikitext text/x-wiki '''Frans Pourbus la juna''' aŭ '''Frans Pourbus (la 2-a)''' (naskiĝis je 1569 en [[Antverpeno]] – mortis je 1622 en [[Parizo]]) <ref name="rkd2">[https://rkd.nl/artists/64550 Frans Pourbus (II)] at the [[Netherlands Institute for Art History]]</ref> estis [[Flandrio|flandra]] [[Pentrarto|pentristo]], specialiĝinta pri portretpentraĵo. Li estis la tria generacio de eminenta familio de religiaj kaj portretpentristoj. <ref name="raff2">[https://www.academia.edu/11480613/Frans_Pourbus_in_Mantua_1600_1608_London_2015 Raffaella Morselli, ''Frans Pourbus in Mantua (1600-1608)''], London 2015, Catalogue of the Weiss Gallery, Maastricht 2015: essay on Pourbus in Mantua and a new portrait of Margherita Gonzaga of Lorena (1606), p. 10</ref> Pourbus estis sukcesa kortega pentristo por, sinsekve, la Arkidukoj en [[Brusela Ĉefurba Regiono|Bruselo]], la Gonzaga Duko de Mantuo (1600–1609), kaj poste la franca kortego. La plimulto de lia verko estis reĝaj portretoj, multaj plenlongaj, sed li ankaŭ pentris kelkajn [[Altarero|retablojn]] . Li pentris la [[Brusela Ĉefurba Regiono|en Bruselo]] bazitajn hispanajn Regantojn de Nederlando, la Dukon de Mantuo kaj [[Maria de Mediĉo|Marian de Mediĉo]], Reĝinon de Francio. Pourbus produktis portretojn, kiuj plaĉis al siaj mecenatoj, sed iom statikaj sen dramaj situacioj aŭ pejzaĝaj fonoj. <ref name="Oppenheimer2">{{cite book|page=166|title=Rubens: A Portrait|first=Paul|last=Oppenheimer|year=2002|publisher=Rowman & Littlefield}}</ref> Li estas konata pro sia bildigo de kostumoj, juveloj kaj drapiraĵoj, kiel en lia portreto de [[Henriko la 4-a (Francio)|Henriko la 4-a de Francio]] (sube).<ref name="Berger2">{{cite book|page=236|title=Public Access to Art in Paris|last=Berger|first=Robert W|year=1999|publisher=Pennsylvania State University Press}}</ref><ref name="Your-Paintings2">[https://artuk.org/discover/artists/pourbus-the-younger-frans-15691622 Your Paintings]</ref> == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Eleonora_de'_Medici_Gonzaga.jpg|alternative=Portrait of Eleonora de' Medici Gonzaga, 1600–1602| ''Portreto de Eleonora de' Medici Gonzaga'', 1600-1602 Dosiero:Portrait_of_King_Louis_XIII_of_France_with_the_Sash_and_Badge_of_the_Order_of_the_Saint_Esprit_(by_Frans_Pourbus_the_Younger).jpg|alternative=Louis XIII, King of France (with the Sash and Badge of the Order of Saint Esprit)| ''[[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]], Reĝo de Francio'' (kun la skarpo kaj insigno de la Ordeno de Sankta Spirito) Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Group_Portrait_of_Three_Members_of_the_Paris_Council_(fragment_of_the_lost_painting).jpg|alternative=Councilors of Paris| ''Konsilistoj de Parizo'' Dosiero:Margarita_Gonzaga,_future_Duchess_of_Lorraine_as_depicted_in_1606_by_Frans_Pourbus_the_Younger.jpg| ''Margarita Gonzaga'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Guillaume_du_Vair,_Magistrate_of_the_Parliament,_Keeper_of_the_Seals_of_France_under_Louis_XIII.JPG|alternative=Portrait of Guillaume du Vair, Magistrate of the Parliament, Keeper of the Seals of France under Louis XIII| ''Portreto de [[Guillaume du Vair]], Magistrato de la Parlamento, Gardanto de la Sigeloj de Francio sub Ludoviko la 13-a'' Dosiero:Frans_Pourbus_(1569)_-_Anna_von_Österreich_-_2804_-_Staatliche_Kunsthalle_Karlsruhe.jpg|alternative=Anne of Austria| ''[[Anna de Aŭstrio]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_the_Italian_Poet,_Giambattista_Marino_-_89.52_-_Detroit_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Portrait of the Italian poet Giambattista Marino| ''Portreto de la itala poeto Giambattista Marino'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_a_man_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of a man| ''Portreto de viro'' Dosiero:Margarita_Gonzaga_by_Frans_Pourbus_the_Younger_(Galeria_Palatina).jpg|alternative=Portrait of Margherita Gonzaga| ''Portreto de Margherita Gonzaga'' Dosiero:Isabella_van_Spanje,_landvoogdes_der_Nederlanden.jpg|alternative=Infanta Isabella| ''[[Izabela Klara Eŭgena de Hispanio|Infantino Izabela]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_(II)_-_Marie_de_Médicis,_Queen_of_France.JPG|alternative=Marie de' Medici| ''[[Maria de Mediĉo]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Saint_Francis_of_Assisi_receiving_the_stigmata.JPG|alternative=St Francis of Assisi receiving the stigmata| ''Sankta Francisko de Asizo ricevante la stigmatojn'' </gallery> [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 1u5kdghjopvhcps4aceai8u7p1oh397 9423942 9423941 2026-07-09T10:43:50Z Sj1mor 12103 9423942 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Frans Pourbus la juna''' aŭ '''Frans Pourbus (la 2-a)''' (naskiĝis je 1569 en [[Antverpeno]] – mortis je 1622 en [[Parizo]]) <ref name="rkd2">[https://rkd.nl/artists/64550 Frans Pourbus (II)] at the [[Netherlands Institute for Art History]]</ref> estis [[Flandrio|flandra]] [[Pentrarto|pentristo]], specialiĝinta pri portretpentraĵo. Li estis la tria generacio de eminenta familio de religiaj kaj portretpentristoj. <ref name="raff2">[https://www.academia.edu/11480613/Frans_Pourbus_in_Mantua_1600_1608_London_2015 Raffaella Morselli, ''Frans Pourbus in Mantua (1600-1608)''], London 2015, Catalogue of the Weiss Gallery, Maastricht 2015: essay on Pourbus in Mantua and a new portrait of Margherita Gonzaga of Lorena (1606), p. 10</ref> Pourbus estis sukcesa kortega pentristo por, sinsekve, la Arkidukoj en [[Brusela Ĉefurba Regiono|Bruselo]], la Gonzaga Duko de Mantuo (1600–1609), kaj poste la franca kortego. La plimulto de lia verko estis reĝaj portretoj, multaj plenlongaj, sed li ankaŭ pentris kelkajn [[Altarero|retablojn]] . Li pentris la [[Brusela Ĉefurba Regiono|en Bruselo]] bazitajn hispanajn Regantojn de Nederlando, la Dukon de Mantuo kaj [[Maria de Mediĉo|Marian de Mediĉo]], Reĝinon de Francio. Pourbus produktis portretojn, kiuj plaĉis al siaj mecenatoj, sed iom statikaj sen dramaj situacioj aŭ pejzaĝaj fonoj. <ref name="Oppenheimer2">{{cite book|page=166|title=Rubens: A Portrait|first=Paul|last=Oppenheimer|year=2002|publisher=Rowman & Littlefield}}</ref> Li estas konata pro sia bildigo de kostumoj, juveloj kaj drapiraĵoj, kiel en lia portreto de [[Henriko la 4-a (Francio)|Henriko la 4-a de Francio]] (sube).<ref name="Berger2">{{cite book|page=236|title=Public Access to Art in Paris|last=Berger|first=Robert W|year=1999|publisher=Pennsylvania State University Press}}</ref><ref name="Your-Paintings2">[https://artuk.org/discover/artists/pourbus-the-younger-frans-15691622 Your Paintings]</ref> == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="150"> Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Eleonora_de'_Medici_Gonzaga.jpg|alternative=Portrait of Eleonora de' Medici Gonzaga, 1600–1602| ''Portreto de Eleonora de' Medici Gonzaga'', 1600-1602 Dosiero:Portrait_of_King_Louis_XIII_of_France_with_the_Sash_and_Badge_of_the_Order_of_the_Saint_Esprit_(by_Frans_Pourbus_the_Younger).jpg|alternative=Louis XIII, King of France (with the Sash and Badge of the Order of Saint Esprit)| ''[[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]], Reĝo de Francio'' (kun la skarpo kaj insigno de la Ordeno de Sankta Spirito) Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Group_Portrait_of_Three_Members_of_the_Paris_Council_(fragment_of_the_lost_painting).jpg|alternative=Councilors of Paris| ''Konsilistoj de Parizo'' Dosiero:Margarita_Gonzaga,_future_Duchess_of_Lorraine_as_depicted_in_1606_by_Frans_Pourbus_the_Younger.jpg| ''Margarita Gonzaga'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Guillaume_du_Vair,_Magistrate_of_the_Parliament,_Keeper_of_the_Seals_of_France_under_Louis_XIII.JPG|alternative=Portrait of Guillaume du Vair, Magistrate of the Parliament, Keeper of the Seals of France under Louis XIII| ''Portreto de [[Guillaume du Vair]], Magistrato de la Parlamento, Gardanto de la Sigeloj de Francio sub Ludoviko la 13-a'' Dosiero:Frans_Pourbus_(1569)_-_Anna_von_Österreich_-_2804_-_Staatliche_Kunsthalle_Karlsruhe.jpg|alternative=Anne of Austria| ''[[Anna de Aŭstrio]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_the_Italian_Poet,_Giambattista_Marino_-_89.52_-_Detroit_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Portrait of the Italian poet Giambattista Marino| ''Portreto de la itala poeto Giambattista Marino'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_a_man_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of a man| ''Portreto de viro'' Dosiero:Margarita_Gonzaga_by_Frans_Pourbus_the_Younger_(Galeria_Palatina).jpg|alternative=Portrait of Margherita Gonzaga| ''Portreto de Margherita Gonzaga'' Dosiero:Isabella_van_Spanje,_landvoogdes_der_Nederlanden.jpg|alternative=Infanta Isabella| ''[[Izabela Klara Eŭgena de Hispanio|Infantino Izabela]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_(II)_-_Marie_de_Médicis,_Queen_of_France.JPG|alternative=Marie de' Medici| ''[[Maria de Mediĉo]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Saint_Francis_of_Assisi_receiving_the_stigmata.JPG|alternative=St Francis of Assisi receiving the stigmata| ''Sankta Francisko de Asizo ricevante la stigmatojn'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pourbus, Frans}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 5q7v77kkvnil5tlq19n7m4iakcjlu2u 9423943 9423942 2026-07-09T10:44:13Z Sj1mor 12103 9423943 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Detalo de Charles d'Arenberg kaj Anne de Croy kun familio, eble memportreto de la pentristo}} '''Frans Pourbus la juna''' aŭ '''Frans Pourbus (la 2-a)''' (naskiĝis je 1569 en [[Antverpeno]] – mortis je 1622 en [[Parizo]]) <ref name="rkd2">[https://rkd.nl/artists/64550 Frans Pourbus (II)] at the [[Netherlands Institute for Art History]]</ref> estis [[Flandrio|flandra]] [[Pentrarto|pentristo]], specialiĝinta pri portretpentraĵo. Li estis la tria generacio de eminenta familio de religiaj kaj portretpentristoj. <ref name="raff2">[https://www.academia.edu/11480613/Frans_Pourbus_in_Mantua_1600_1608_London_2015 Raffaella Morselli, ''Frans Pourbus in Mantua (1600-1608)''], London 2015, Catalogue of the Weiss Gallery, Maastricht 2015: essay on Pourbus in Mantua and a new portrait of Margherita Gonzaga of Lorena (1606), p. 10</ref> Pourbus estis sukcesa kortega pentristo por, sinsekve, la Arkidukoj en [[Brusela Ĉefurba Regiono|Bruselo]], la Gonzaga Duko de Mantuo (1600–1609), kaj poste la franca kortego. La plimulto de lia verko estis reĝaj portretoj, multaj plenlongaj, sed li ankaŭ pentris kelkajn [[Altarero|retablojn]] . Li pentris la [[Brusela Ĉefurba Regiono|en Bruselo]] bazitajn hispanajn Regantojn de Nederlando, la Dukon de Mantuo kaj [[Maria de Mediĉo|Marian de Mediĉo]], Reĝinon de Francio. Pourbus produktis portretojn, kiuj plaĉis al siaj mecenatoj, sed iom statikaj sen dramaj situacioj aŭ pejzaĝaj fonoj. <ref name="Oppenheimer2">{{cite book|page=166|title=Rubens: A Portrait|first=Paul|last=Oppenheimer|year=2002|publisher=Rowman & Littlefield}}</ref> Li estas konata pro sia bildigo de kostumoj, juveloj kaj drapiraĵoj, kiel en lia portreto de [[Henriko la 4-a (Francio)|Henriko la 4-a de Francio]] (sube).<ref name="Berger2">{{cite book|page=236|title=Public Access to Art in Paris|last=Berger|first=Robert W|year=1999|publisher=Pennsylvania State University Press}}</ref><ref name="Your-Paintings2">[https://artuk.org/discover/artists/pourbus-the-younger-frans-15691622 Your Paintings]</ref> == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Eleonora_de'_Medici_Gonzaga.jpg|alternative=Portrait of Eleonora de' Medici Gonzaga, 1600–1602| ''Portreto de Eleonora de' Medici Gonzaga'', 1600-1602 Dosiero:Portrait_of_King_Louis_XIII_of_France_with_the_Sash_and_Badge_of_the_Order_of_the_Saint_Esprit_(by_Frans_Pourbus_the_Younger).jpg|alternative=Louis XIII, King of France (with the Sash and Badge of the Order of Saint Esprit)| ''[[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]], Reĝo de Francio'' (kun la skarpo kaj insigno de la Ordeno de Sankta Spirito) Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Group_Portrait_of_Three_Members_of_the_Paris_Council_(fragment_of_the_lost_painting).jpg|alternative=Councilors of Paris| ''Konsilistoj de Parizo'' Dosiero:Margarita_Gonzaga,_future_Duchess_of_Lorraine_as_depicted_in_1606_by_Frans_Pourbus_the_Younger.jpg| ''Margarita Gonzaga'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Guillaume_du_Vair,_Magistrate_of_the_Parliament,_Keeper_of_the_Seals_of_France_under_Louis_XIII.JPG|alternative=Portrait of Guillaume du Vair, Magistrate of the Parliament, Keeper of the Seals of France under Louis XIII| ''Portreto de [[Guillaume du Vair]], Magistrato de la Parlamento, Gardanto de la Sigeloj de Francio sub Ludoviko la 13-a'' Dosiero:Frans_Pourbus_(1569)_-_Anna_von_Österreich_-_2804_-_Staatliche_Kunsthalle_Karlsruhe.jpg|alternative=Anne of Austria| ''[[Anna de Aŭstrio]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_the_Italian_Poet,_Giambattista_Marino_-_89.52_-_Detroit_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Portrait of the Italian poet Giambattista Marino| ''Portreto de la itala poeto Giambattista Marino'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_a_man_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of a man| ''Portreto de viro'' Dosiero:Margarita_Gonzaga_by_Frans_Pourbus_the_Younger_(Galeria_Palatina).jpg|alternative=Portrait of Margherita Gonzaga| ''Portreto de Margherita Gonzaga'' Dosiero:Isabella_van_Spanje,_landvoogdes_der_Nederlanden.jpg|alternative=Infanta Isabella| ''[[Izabela Klara Eŭgena de Hispanio|Infantino Izabela]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_(II)_-_Marie_de_Médicis,_Queen_of_France.JPG|alternative=Marie de' Medici| ''[[Maria de Mediĉo]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Saint_Francis_of_Assisi_receiving_the_stigmata.JPG|alternative=St Francis of Assisi receiving the stigmata| ''Sankta Francisko de Asizo ricevante la stigmatojn'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pourbus, Frans}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] 9i896mx3fv6mken06cl79w2ag1l0cu5 9423944 9423943 2026-07-09T10:45:19Z Sj1mor 12103 9423944 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Detalo de Charles d'Arenberg kaj Anne de Croy kun familio, eble memportreto de la pentristo}} '''Frans Pourbus la juna''' aŭ '''Frans Pourbus (la 2-a)''' (naskiĝis je 1569 en [[Antverpeno]] – mortis je 1622 en [[Parizo]]) <ref name="rkd2">[https://rkd.nl/artists/64550 Frans Pourbus (II)] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]]</ref> estis [[Flandrio|flandra]] [[Pentrarto|pentristo]], specialiĝinta pri portretpentraĵo. Li estis la tria generacio de eminenta familio de religiaj kaj portretpentristoj. <ref name="raff2">[https://www.academia.edu/11480613/Frans_Pourbus_in_Mantua_1600_1608_London_2015 Raffaella Morselli, ''Frans Pourbus in Mantua (1600-1608)''], London 2015, Catalogue of the Weiss Gallery, Maastricht 2015: essay on Pourbus in Mantua and a new portrait of Margherita Gonzaga of Lorena (1606), p. 10</ref> Pourbus estis sukcesa kortega pentristo por, sinsekve, la Arkidukoj en [[Brusela Ĉefurba Regiono|Bruselo]], la Gonzaga Duko de Mantuo (1600–1609), kaj poste la franca kortego. La plimulto de lia verko estis reĝaj portretoj, multaj plenlongaj, sed li ankaŭ pentris kelkajn [[Altarero|retablojn]] . Li pentris la [[Brusela Ĉefurba Regiono|en Bruselo]] bazitajn hispanajn Regantojn de Nederlando, la Dukon de Mantuo kaj [[Maria de Mediĉo|Marian de Mediĉo]], Reĝinon de Francio. Pourbus produktis portretojn, kiuj plaĉis al siaj mecenatoj, sed iom statikaj sen dramaj situacioj aŭ pejzaĝaj fonoj. <ref name="Oppenheimer2">{{cite book|page=166|title=Rubens: A Portrait|first=Paul|last=Oppenheimer|year=2002|publisher=Rowman & Littlefield}}</ref> Li estas konata pro sia bildigo de kostumoj, juveloj kaj drapiraĵoj, kiel en lia portreto de [[Henriko la 4-a (Francio)|Henriko la 4-a de Francio]] (sube).<ref name="Berger2">{{cite book|page=236|title=Public Access to Art in Paris|last=Berger|first=Robert W|year=1999|publisher=Pennsylvania State University Press}}</ref><ref name="Your-Paintings2">[https://artuk.org/discover/artists/pourbus-the-younger-frans-15691622 Your Paintings]</ref> == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Eleonora_de'_Medici_Gonzaga.jpg|alternative=Portrait of Eleonora de' Medici Gonzaga, 1600–1602| ''Portreto de Eleonora de' Medici Gonzaga'', 1600-1602 Dosiero:Portrait_of_King_Louis_XIII_of_France_with_the_Sash_and_Badge_of_the_Order_of_the_Saint_Esprit_(by_Frans_Pourbus_the_Younger).jpg|alternative=Louis XIII, King of France (with the Sash and Badge of the Order of Saint Esprit)| ''[[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]], Reĝo de Francio'' (kun la skarpo kaj insigno de la Ordeno de Sankta Spirito) Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Group_Portrait_of_Three_Members_of_the_Paris_Council_(fragment_of_the_lost_painting).jpg|alternative=Councilors of Paris| ''Konsilistoj de Parizo'' Dosiero:Margarita_Gonzaga,_future_Duchess_of_Lorraine_as_depicted_in_1606_by_Frans_Pourbus_the_Younger.jpg| ''Margarita Gonzaga'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Guillaume_du_Vair,_Magistrate_of_the_Parliament,_Keeper_of_the_Seals_of_France_under_Louis_XIII.JPG|alternative=Portrait of Guillaume du Vair, Magistrate of the Parliament, Keeper of the Seals of France under Louis XIII| ''Portreto de [[Guillaume du Vair]], Magistrato de la Parlamento, Gardanto de la Sigeloj de Francio sub Ludoviko la 13-a'' Dosiero:Frans_Pourbus_(1569)_-_Anna_von_Österreich_-_2804_-_Staatliche_Kunsthalle_Karlsruhe.jpg|alternative=Anne of Austria| ''[[Anna de Aŭstrio]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_the_Italian_Poet,_Giambattista_Marino_-_89.52_-_Detroit_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Portrait of the Italian poet Giambattista Marino| ''Portreto de la itala poeto Giambattista Marino'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_a_man_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of a man| ''Portreto de viro'' Dosiero:Margarita_Gonzaga_by_Frans_Pourbus_the_Younger_(Galeria_Palatina).jpg|alternative=Portrait of Margherita Gonzaga| ''Portreto de Margherita Gonzaga'' Dosiero:Isabella_van_Spanje,_landvoogdes_der_Nederlanden.jpg|alternative=Infanta Isabella| ''[[Izabela Klara Eŭgena de Hispanio|Infantino Izabela]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_(II)_-_Marie_de_Médicis,_Queen_of_France.JPG|alternative=Marie de' Medici| ''[[Maria de Mediĉo]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Saint_Francis_of_Assisi_receiving_the_stigmata.JPG|alternative=St Francis of Assisi receiving the stigmata| ''Sankta Francisko de Asizo ricevante la stigmatojn'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pourbus, Frans}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] tjvjcpg52f339lguidg6x19lwd5abb6 9423966 9423944 2026-07-09T10:51:01Z Sj1mor 12103 9423966 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Detalo de Charles d'Arenberg kaj Anne de Croy kun familio, eble memportreto de la pentristo}} '''Frans Pourbus la juna''' aŭ '''Frans Pourbus (la 2-a)''' (naskiĝis je 1569 en [[Antverpeno]] – mortis je 1622 en [[Parizo]]) <ref name="rkd2">[https://rkd.nl/artists/64550 Frans Pourbus (II)] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]]</ref> estis [[Flandrio|flandra]] [[Pentrarto|pentristo]], specialiĝinta pri portretpentraĵo. Li estis la tria generacio de eminenta familio de religiaj kaj portretpentristoj. <ref name="raff2">[https://www.academia.edu/11480613/Frans_Pourbus_in_Mantua_1600_1608_London_2015 Raffaella Morselli, ''Frans Pourbus in Mantua (1600-1608)''], London 2015, Catalogue of the Weiss Gallery, Maastricht 2015: essay on Pourbus in Mantua and a new portrait of Margherita Gonzaga of Lorena (1606), p. 10</ref> Pourbus estis sukcesa kortega pentristo por, sinsekve, la Arkidukoj en [[Brusela Ĉefurba Regiono|Bruselo]], la Gonzaga Duko de Mantuo (1600–1609), kaj poste la franca kortego. La plimulto de lia verko estis reĝaj portretoj, multaj plenlongaj, sed li ankaŭ pentris kelkajn [[Altarero|retablojn]] . Li pentris la [[Brusela Ĉefurba Regiono|en Bruselo]] bazitajn hispanajn Regantojn de Nederlando, la Dukon de Mantuo kaj [[Maria de Mediĉo|Marian de Mediĉo]], Reĝinon de Francio. Pourbus produktis portretojn, kiuj plaĉis al siaj mecenatoj, sed iom statikaj sen dramaj situacioj aŭ pejzaĝaj fonoj. <ref name="Oppenheimer2">{{cite book|page=166|title=Rubens: A Portrait|first=Paul|last=Oppenheimer|year=2002|publisher=Rowman & Littlefield}}</ref> Li estas konata pro sia bildigo de kostumoj, juveloj kaj drapiraĵoj, kiel en lia portreto de [[Henriko la 4-a (Francio)|Henriko la 4-a de Francio]] (sube).<ref name="Berger2">{{cite book|page=236|title=Public Access to Art in Paris|last=Berger|first=Robert W|year=1999|publisher=Pennsylvania State University Press}}</ref><ref name="Your-Paintings2">[https://artuk.org/discover/artists/pourbus-the-younger-frans-15691622 Your Paintings]</ref> == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Eleonora_de'_Medici_Gonzaga.jpg|alternative=Portrait of Eleonora de' Medici Gonzaga, 1600–1602| ''Portreto de Eleonora de' Medici Gonzaga'', 1600-1602 Dosiero:Portrait_of_King_Louis_XIII_of_France_with_the_Sash_and_Badge_of_the_Order_of_the_Saint_Esprit_(by_Frans_Pourbus_the_Younger).jpg|alternative=Louis XIII, King of France (with the Sash and Badge of the Order of Saint Esprit)| ''[[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]], Reĝo de Francio'' (kun la skarpo kaj insigno de la Ordeno de Sankta Spirito) Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Group_Portrait_of_Three_Members_of_the_Paris_Council_(fragment_of_the_lost_painting).jpg|alternative=Councilors of Paris| ''Konsilistoj de Parizo'' Dosiero:Margarita_Gonzaga,_future_Duchess_of_Lorraine_as_depicted_in_1606_by_Frans_Pourbus_the_Younger.jpg| ''Margarita Gonzaga'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Guillaume_du_Vair,_Magistrate_of_the_Parliament,_Keeper_of_the_Seals_of_France_under_Louis_XIII.JPG|alternative=Portrait of Guillaume du Vair, Magistrate of the Parliament, Keeper of the Seals of France under Louis XIII| ''Portreto de [[Guillaume du Vair]], Magistrato de la Parlamento, Gardanto de la Sigeloj de Francio sub Ludoviko la 13-a'' Dosiero:Frans_Pourbus_(1569)_-_Anna_von_Österreich_-_2804_-_Staatliche_Kunsthalle_Karlsruhe.jpg|alternative=Anne of Austria| ''[[Anna de Aŭstrio]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_the_Italian_Poet,_Giambattista_Marino_-_89.52_-_Detroit_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Portrait of the Italian poet Giambattista Marino| ''Portreto de la itala poeto Giambattista Marino'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_a_man_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of a man| ''Portreto de viro'' Dosiero:Margarita_Gonzaga_by_Frans_Pourbus_the_Younger_(Galeria_Palatina).jpg|alternative=Portrait of Margherita Gonzaga| ''Portreto de Margherita Gonzaga'' Dosiero:Isabella_van_Spanje,_landvoogdes_der_Nederlanden.jpg|alternative=Infanta Isabella| ''[[Izabela Klara Eŭgena de Hispanio|Infantino Izabela]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_(II)_-_Marie_de_Médicis,_Queen_of_France.JPG|alternative=Marie de' Medici| ''[[Maria de Mediĉo]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Saint_Francis_of_Assisi_receiving_the_stigmata.JPG|alternative=St Francis of Assisi receiving the stigmata| ''[[Sankta Francisko de Asizo]] ricevante la [[Stigmato|stigmaton]]'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pourbus, Frans}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] kqwx4lb4r57ajn2w27kbp1jz01imqex 9423975 9423966 2026-07-09T10:53:54Z Sj1mor 12103 9423975 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Detalo de Charles d'Arenberg kaj Anne de Croy kun familio, eble memportreto de la pentristo}} '''Frans Pourbus la juna''' aŭ '''Frans Pourbus (la 2-a)''' (naskiĝis je 1569 en [[Antverpeno]] – mortis je 1622 en [[Parizo]]) <ref name="rkd2">[https://rkd.nl/artists/64550 Frans Pourbus (II)] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]]</ref> estis [[Flandrio|flandra]] [[Pentrarto|pentristo]], specialiĝinta pri portretpentraĵo. Li estis la tria generacio de eminenta familio de religiaj kaj portretpentristoj. <ref name="raff2">[https://www.academia.edu/11480613/Frans_Pourbus_in_Mantua_1600_1608_London_2015 Raffaella Morselli, ''Frans Pourbus in Mantua (1600-1608)''], London 2015, Catalogue of the Weiss Gallery, Maastricht 2015: essay on Pourbus in Mantua and a new portrait of Margherita Gonzaga of Lorena (1606), p. 10</ref> Pourbus estis sukcesa kortega pentristo por, sinsekve, la Arkidukoj en [[Brusela Ĉefurba Regiono|Bruselo]], la Gonzaga Duko de Mantuo (1600–1609), kaj poste la franca kortego. La plimulto de lia verko estis reĝaj portretoj, multaj plenlongaj, sed li ankaŭ pentris kelkajn [[Altarero|retablojn]] . Li pentris la [[Brusela Ĉefurba Regiono|en Bruselo]] bazitajn hispanajn Regantojn de Nederlando, la Dukon de Mantuo kaj [[Maria de Mediĉo|Marian de Mediĉo]], Reĝinon de Francio. Pourbus produktis portretojn, kiuj plaĉis al siaj mecenatoj, sed iom statikaj sen dramaj situacioj aŭ pejzaĝaj fonoj. <ref name="Oppenheimer2">{{cite book|page=166|title=Rubens: A Portrait|first=Paul|last=Oppenheimer|year=2002|publisher=Rowman & Littlefield}}</ref> Li estas konata pro sia bildigo de kostumoj, juveloj kaj drapiraĵoj, kiel en lia portreto de [[Henriko la 4-a (Francio)|Henriko la 4-a de Francio]] (sube).<ref name="Berger2">{{cite book|page=236|title=Public Access to Art in Paris|last=Berger|first=Robert W|year=1999|publisher=Pennsylvania State University Press}}</ref><ref name="Your-Paintings2">[https://artuk.org/discover/artists/pourbus-the-younger-frans-15691622 Your Paintings]</ref> == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Eleonora_de'_Medici_Gonzaga.jpg|alternative=Portrait of Eleonora de' Medici Gonzaga, 1600–1602| ''Portreto de Eleonora de' Medici Gonzaga'', 1600-1602 Dosiero:Portrait_of_King_Louis_XIII_of_France_with_the_Sash_and_Badge_of_the_Order_of_the_Saint_Esprit_(by_Frans_Pourbus_the_Younger).jpg|alternative=Louis XIII, King of France (with the Sash and Badge of the Order of Saint Esprit)| ''[[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]], Reĝo de Francio'' (kun la skarpo kaj insigno de la Ordeno de Sankta Spirito) Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Group_Portrait_of_Three_Members_of_the_Paris_Council_(fragment_of_the_lost_painting).jpg|alternative=Councilors of Paris| ''Konsilistoj de Parizo'' Dosiero:Margarita_Gonzaga,_future_Duchess_of_Lorraine_as_depicted_in_1606_by_Frans_Pourbus_the_Younger.jpg| ''Margarita Gonzaga'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Guillaume_du_Vair,_Magistrate_of_the_Parliament,_Keeper_of_the_Seals_of_France_under_Louis_XIII.JPG|alternative=Portrait of Guillaume du Vair, Magistrate of the Parliament, Keeper of the Seals of France under Louis XIII| ''Portreto de [[Guillaume du Vair]], Magistrato de la Parlamento, Gardanto de la Sigeloj de Francio sub Ludoviko la 13-a'' Dosiero:Frans_Pourbus_(1569)_-_Anna_von_Österreich_-_2804_-_Staatliche_Kunsthalle_Karlsruhe.jpg|alternative=Anne of Austria| ''[[Anna de Aŭstrio]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_the_Italian_Poet,_Giambattista_Marino_-_89.52_-_Detroit_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Portrait of the Italian poet Giambattista Marino| ''Portreto de la itala poeto [[Giambattista Marino]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_a_man_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of a man| ''Portreto de viro'' Dosiero:Margarita_Gonzaga_by_Frans_Pourbus_the_Younger_(Galeria_Palatina).jpg|alternative=Portrait of Margherita Gonzaga| ''Portreto de Margherita Gonzaga'' Dosiero:Isabella_van_Spanje,_landvoogdes_der_Nederlanden.jpg|alternative=Infanta Isabella| ''[[Izabela Klara Eŭgena de Hispanio|Infantino Izabela]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_(II)_-_Marie_de_Médicis,_Queen_of_France.JPG|alternative=Marie de' Medici| ''[[Maria de Mediĉo]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Saint_Francis_of_Assisi_receiving_the_stigmata.JPG|alternative=St Francis of Assisi receiving the stigmata| ''[[Sankta Francisko de Asizo]] ricevante la [[Stigmato|stigmaton]]'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pourbus, Frans}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] a3525yw5ynayty3zvmm7po07o1jpsl0 9424001 9423975 2026-07-09T11:18:21Z Sj1mor 12103 9424001 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=Detalo de Charles d'Arenberg kaj Anne de Croy kun familio, eble memportreto de la pentristo}} '''Frans Pourbus la juna''' aŭ '''Frans Pourbus (la 2-a)''' (naskiĝis je 1569 en [[Antverpeno]] – mortis je 1622 en [[Parizo]]) <ref name="rkd2">[https://rkd.nl/artists/64550 Frans Pourbus (II)] ĉe la [[Instituto pri arta historio de Nederlando]]</ref> estis [[Flandrio|flandra]] [[Pentrarto|pentristo]], specialiĝinta pri portretpentraĵo. Li estis la tria generacio de eminenta familio de religiaj kaj portretpentristoj. <ref name="raff2">[https://www.academia.edu/11480613/Frans_Pourbus_in_Mantua_1600_1608_London_2015 Raffaella Morselli, ''Frans Pourbus in Mantua (1600-1608)''], London 2015, Catalogue of the Weiss Gallery, Maastricht 2015: essay on Pourbus in Mantua and a new portrait of Margherita Gonzaga of Lorena (1606), p. 10</ref> Pourbus estis sukcesa kortega pentristo por, sinsekve, la Arkidukoj en [[Brusela Ĉefurba Regiono|Bruselo]], la Gonzaga Duko de Mantuo (1600–1609), kaj poste la franca kortego. La plimulto de lia verko estis reĝaj portretoj, multaj plenlongaj, sed li ankaŭ pentris kelkajn [[Altarero|retablojn]] . Li pentris la [[Brusela Ĉefurba Regiono|en Bruselo]] bazitajn hispanajn Regantojn de Nederlando, la Dukon de Mantuo kaj [[Maria de Mediĉo|Marian de Mediĉo]], Reĝinon de Francio. Pourbus produktis portretojn, kiuj plaĉis al siaj mecenatoj, sed iom statikaj sen dramaj situacioj aŭ pejzaĝaj fonoj. <ref name="Oppenheimer2">{{cite book|page=166|title=Rubens: A Portrait|first=Paul|last=Oppenheimer|year=2002|publisher=Rowman & Littlefield}}</ref> Li estas konata pro sia bildigo de kostumoj, juveloj kaj drapiraĵoj, kiel en lia portreto de [[Henriko la 4-a (Francio)|Henriko la 4-a de Francio]] (sube).<ref name="Berger2">{{cite book|page=236|title=Public Access to Art in Paris|last=Berger|first=Robert W|year=1999|publisher=Pennsylvania State University Press}}</ref><ref name="Your-Paintings2">[https://artuk.org/discover/artists/pourbus-the-younger-frans-15691622 Your Paintings]</ref> == Elektitaj pentraĵoj == <gallery mode="packed" heights="180"> Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Eleonora_de'_Medici_Gonzaga.jpg|alternative=Portrait of Eleonora de' Medici Gonzaga, 1600–1602| ''Portreto de Eleonora de' Medici Gonzaga'', 1600-1602 Dosiero:Portrait_of_King_Louis_XIII_of_France_with_the_Sash_and_Badge_of_the_Order_of_the_Saint_Esprit_(by_Frans_Pourbus_the_Younger).jpg|alternative=Louis XIII, King of France (with the Sash and Badge of the Order of Saint Esprit)| ''[[Ludoviko la 13-a (Francio)|Ludoviko la 13-a]], Reĝo de Francio'' (kun la skarpo kaj insigno de la Ordeno de Sankta Spirito) Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Group_Portrait_of_Three_Members_of_the_Paris_Council_(fragment_of_the_lost_painting).jpg|alternative=Councilors of Paris| ''Konsilistoj de Parizo'' Dosiero:Margarita_Gonzaga,_future_Duchess_of_Lorraine_as_depicted_in_1606_by_Frans_Pourbus_the_Younger.jpg| ''Margarita Gonzaga'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_Guillaume_du_Vair,_Magistrate_of_the_Parliament,_Keeper_of_the_Seals_of_France_under_Louis_XIII.JPG|alternative=Portrait of Guillaume du Vair, Magistrate of the Parliament, Keeper of the Seals of France under Louis XIII| ''Portreto de [[Guillaume du Vair]], Magistrato de la Parlamento, Gardanto de la Sigeloj de Francio sub Ludoviko la 13-a'' Dosiero:Frans_Pourbus_(1569)_-_Anna_von_Österreich_-_2804_-_Staatliche_Kunsthalle_Karlsruhe.jpg|alternative=Anne of Austria| ''[[Anna de Aŭstrio]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_the_Italian_Poet,_Giambattista_Marino_-_89.52_-_Detroit_Institute_of_Arts.jpg|alternative=Portrait of the Italian poet Giambattista Marino| ''Portreto de la itala poeto [[Giambattista Marino]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Portrait_of_a_man_-_Google_Art_Project.jpg|alternative=Portrait of a man| ''Portreto de viro'' Dosiero:Margarita_Gonzaga_by_Frans_Pourbus_the_Younger_(Galeria_Palatina).jpg|alternative=Portrait of Margherita Gonzaga| ''Portreto de Margherita Gonzaga'' Dosiero:Isabella_van_Spanje,_landvoogdes_der_Nederlanden.jpg|alternative=Infanta Isabella| ''[[Izabela Klara Eŭgena de Hispanio|Infantino Izabela]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_(II)_-_Marie_de_Médicis,_Queen_of_France.JPG|alternative=Marie de' Medici| ''[[Maria de Mediĉo]]'' Dosiero:Frans_Pourbus_the_Younger_-_Saint_Francis_of_Assisi_receiving_the_stigmata.JPG|alternative=St Francis of Assisi receiving the stigmata| ''[[Sankta Francisko de Asizo]] ricevante la [[Stigmato|stigmaton]]'' </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Ĝermo|Pentristo}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pourbus, Frans}} [[Kategorio:Nederlandaj pentristoj]] [[Kategorio:Portretistoj]] i3b2rbo7zrh582czrjc50jdweh8cyms 0 949416 9423964 2026-07-09T10:50:46Z Kani 670 Alidirektigis al [[Blankĉapa bucero]] 9423964 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTU[[Blankĉapa bucero]] mjqyjmu8hllt03czsl95hcuiwguflwb 0 949417 9423970 2026-07-09T10:51:38Z Crosstor 3176 historiisto 9423970 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = }} '''[[Georgo|György]] Földes''' [djordj foldeŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Földes György''' estis [[Hungario|hungara]] [[historiisto]], altlerneja [[instruisto]]. Lia konata [[frato]] estis [[László Földes (muzikisto)]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM119147 hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1952|12|30}} en [[Budapeŝto]]<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == {{Paĝonomo}} akiris diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1977]], 2 jarojn poste li doktoriĝis. Post la diplomo li laboris en la partihistoria instituto ĝis fino de la socialismo (1989), dum li finis kurson pri politika ekonomio en [[Universitato Corvinus de Budapeŝto|Ekonomia Universitato Károly Marx]] en 1981. En 1989 li estis konsilisto de la [[Hungara Socialista Partio]] dum jaro, poste li esploris en partihistoria instituto. En 1991 li estis levita institutestro. Ekde 1986 li ankaŭ instruis, inter 1998-2011 li estis [[docento]] en la Universitato Loránd Eötvös. Ekde 2012 li instruis en [[Universitato de Debrecen]]. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1995, li doktoriĝis en 2010 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]], lia [[habilitiĝo]] okazis en 2012. Lia esplorkampo estis erao de [[János Kádár]]. Lia edzino naskis en 1981 kaj 1984. Li ricevis [[premio]]jn inter 2005-2017. == Elektitaj kontribuoj == * ''Az újpesti munkásmozgalom 1929–1944'' ([[disertaĵo]], 1979) * ''Hatalom és mozgalom 1956–1989. Társadalmi-politikai erőviszonyok Magyarországon'' ([[monografio]], 1989) * ''Az eladósodás politikatörténete, 1957–1986'' (disertaĵo, 1995) * ''Magyarország, Románia és a nemzeti kérdés 1956–1989'' (2007; disertaĵo kaj monografio: 2010) * ''Parlamenti választások Magyarországon 1920–2010'' (kunredaktoro, 3-a pligrandigita eldono, 2010) * ''Kádár János külpolitikája és nemzetközi tárgyalásai, 1956-1988. 1-2.'' (2015) == Fontoj == * [https://foldesgyorgy.hu/szakmai-oneletrajz/ biografio hungare kun foto] * [http://polhist.hu/the-member-of-the-scientific-department-gyorgy-foldes/ biografio angle kun foto] * [https://www.szabadeuropa.hu/a/hogyan-eli-meg-egy-allampart-amikor-elveszti-a-hatalmat-foldes-gyorgy-tortenesz-a-rendszervaltasrol/33456253.html intervjuo kun foto] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Foldes Gyorgy}} [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj socialistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 5f2bre1xwb7shbjkc7naemrs6ewvdcc 0 949418 9423978 2026-07-09T10:54:47Z Sj1mor 12103 Alidirektigis al [[Frans Pourbus la juna]] 9423978 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Frans Pourbus la juna]] r2qkgrz75n0n1wxw7lq1liqsi98kbvv 0 949419 9424007 2026-07-09T11:26:42Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankakrona bucero |koloro = pink |dosiero = White-crested Hornbill, Semuliki National Park.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= En Nacia Parko Semuliki |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankakrona bucero''' ''H. cassini'' |s..." 9424007 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Blankakrona bucero |koloro = pink |dosiero = White-crested Hornbill, Semuliki National Park.jpg |dosiero2= |dosiero larĝo = 220ra |dosiero2 larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= En Nacia Parko Semuliki |priskribo de dosiero2= |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = ''[[Horizocerus ]]'' |specio = '''Blankakrona bucero''' ''H. cassini'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Horizocerus cassini'' |volume=2016 |article-number=e.T22725956A94907270 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22725956A94907270.en |access-date=9a de Januaro 2024}}</ref> |dunomo = ''Horizocerus cassini'' |dunomo aŭtoritato = ([[Otto Finsch|Finsch]], 1903) |vikispecio = Horizocerus cassini |komunejo = Horizocerus cassini |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 220ra |priskribo de mapo de vivoteritorioj = | sinonimo = * ''Ortholophus cassini'' <small>Finsch, 1903</small> * ''Horizocerus albocristatus cassini'' <small>(Finsch, 1903)</small> }} La '''Blankakrona bucero'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio].</ref> aŭ ''orienta longvosta bucero'' - {{l-la|{{#invoke:Wikidata|claim|P225|parameter=link}}}} - estas [[specio (biologio)|specio]] de [[birdoj]]. Ĝi estas el la [[ordo (biologio)|ordo]] de [[Buceroformaj birdoj]] kaj [[familio (biologio)|familio]] de Buceredoj ({{l-la|Bucerotidae}}), kaj estas unu el kvar specioj de la [[genro (biologio)|genro]] latine nomata ''[[Horizocerus]]''. Ĝi troviĝas nature en malsekaj [[arbaro]]j de [[Okcidenta Afriko]]. Ĝi estis iam konsiderata [[samspecia]] kun la [[Blankĉapa bucero]] (''Horizocerus albocristatus'') kun la ordinara nomo "Blankakresta bucero". ==Taksonomio== La Blankakrona bucero estis [[Specipriskribo|formale priskribita]] en 1903 de la germana natursciencisto [[Otto Finsch]] surbaze de specimeno el [[Gabono]] en [[Okcidentafriko]]. Li kreis la dunoman nomon ''Ortholophus cassini''.<ref>{{ cite journal | last=Finsch | first=Otto | author-link=Otto Finsch| date=1903 | title=Ueber die arten der Bucerotidien gattung ''Ortholophus'', Grant | language=German | journal=Notes from the Leyden Museum | volume=23 | issue=4 | pages=195–205 [201–205| url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/9658054 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=261 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480272 }}</ref> La [[specia epiteto]] estis elektita por honori la usonan ornitologon [[John Cassin]], kiu fakte priskribis la tute proksime parencan [[Blankĉapa bucero]] (''Horizocerus albocristatus''), ne kiu tiu ĉi specio estis iam inkludita.<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=93 | url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n93/mode/1up }}</ref> La specio nun estas klasita en la genron ''[[Horizocerus]]'', kiu estis enkondukita en 1899 fare de la usona ornitologo [[Harry C. Oberholser]]. La orienta longvosta bucero estis antaŭe konsiderata samspecia kiel la okcidenta longvosta bucero (''Horizocerus albocristatus''), konata per ordinara nomo ''blankkresta bucero''.<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9a de Januaro 2024 }}</ref> ==Aspekto== Temas pri tre nigra bucero kun malhela larĝa subenkurba beko, kiel ĉe aliaj samgenranoj, kaj kun tre longva vosto. Ĝi havas, kiel la proksime parenca [[Blankĉapa bucero]], kapon kovrita de blankaj ŝvelaj plumoj, sed nur en krono, tio estas malpli ol ĉe la parenco. ==Referencoj== {{Referencoj}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} *J.C.T. Gonzalez, B.C. Sheldon, N.J. Collar, J.A. Tobias. 2013. A comprehensive molecular phylogeny for the hornbills (Aves:Bucerotidae). ''Molecular Phylogenetics and Evolution''. 67(2): 468–483 *J. Del Hoyo, A. Elliot, J. Saragatal. 2001. ''Handbook of the Birds of the World''. Barcelona: Lynx Editions == Eksteraj ligiloj == {{Commons category|Horizocerus cassini}} {{Wikispecies|Horizocerus cassini}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] tu1ltvdkybo17kdc59rmnvsu5lczagu 0 949420 9424008 2026-07-09T11:28:16Z Kani 670 Alidirektigis al [[Blankakrona bucero]] 9424008 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTU[[Blankakrona bucero]] jt3ijvb01lg5hebo6m9mhu40rj45w95 0 949421 9424037 2026-07-09T11:45:36Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Tockus'' |koloro = pink |dosiero = Southern Red-billed Hornbill (Tockus rufirostris), Borakalalo NP, South Africa (9822585154).jpg |dosiero larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ino de [[Sudafrika bucero]], ''Tockus rufirostris'' |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = '''''Tockus''''' |genro aŭtoritato = René Prim..." 9424037 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Tockus'' |koloro = pink |dosiero = Southern Red-billed Hornbill (Tockus rufirostris), Borakalalo NP, South Africa (9822585154).jpg |dosiero larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ino de [[Sudafrika bucero]], ''Tockus rufirostris'' |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = '''''Tockus''''' |genro aŭtoritato = [[René Primevère Lesson|Lesson]], 1830 |komunejo = Tockus }} '''''Tockus''''' estas [[genro]] de birdoj en la bucera familio [[Buceredoj]]. Ili estas indiĝenaj de [[Subsahara Afriko]]. ==Taksonomio== The genus ''Tockus'' was introduced in 1830 by the French naturalist [[René Lesson]]. He listed three species in his new genus but did not specify a [[type species]].<ref>{{ cite book | last=Lesson | first=René | author-link=René Lesson | year=1831 | title=Traité d'Ornithologie, ou Tableau Méthodique | language=French | location=Paris | publisher=F.G. Levrault | page=252, livraison 4 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35997236 }} Published in 8 ''livraisons'' between 1830 and 1831. For the publication date see: {{ cite book | last1=Dickinson | first1=E.C. | author1-link=Edward C. Dickinson | last2=Overstreet | first2=L.K. | last3=Dowsett | first3=R.J. | last4=Bruce | first4=M.D. | year=2011 | title=Priority! The Dating of Scientific Names in Ornithology: a Directory to the literature and its reviewers | location=Northampton, UK | publisher=Aves Press | isbn=978-0-9568611-1-5 | page=119 | url=https://www.researchgate.net/publication/267763194 }} </ref> In 1840 the English zoologist [[George Robert Gray|George Gray]] selected the type as ''Buceros erythrorhynchus'', the [[northern red-billed hornbill]].<ref>{{ cite book | last=Gray | first=George Robert | author-link=George Robert Gray | year=1840 | title=A List of the Genera of Birds : with an Indication of the Typical Species of Each Genus | location=London | publisher=R. and J.E. Taylor | page=50 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/13668967 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=254 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480265 }}</ref> The genus name is derived from a word used by local people in Senegal for a hornbill.<ref>{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1780 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=13 | location=Paris | publisher=De l'Imprimerie Royale | page=210 | chapter=Le tock | language=French | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42410695 }}</ref><ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=Tockus | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=Tockus | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=9 October 2025 }}</ref> == Aspekto == Hornbills in the genus ''Tockus'' are medium-sized African birds with triangular shaped curved bills. They can be found in [[tropical]] and [[sub-tropical]] [[Africa]]n grasslands, forests and savannahs. They all have long tail feathers which are black on the exterior and white on the interior. ==Specioj== The genus contains the following ten species:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9 January 2024 }}</ref> * [[Tanzanian red-billed hornbill]], ''Tockus ruahae'' – central Tanzania * [[Western red-billed hornbill]], ''Tockus kempi'' – Senegal and Gambia to south Mauritania and west Mali * [[Damara red-billed hornbill]], ''Tockus damarensis'' – southwest Angola, north Namibia and west Botswana * [[Southern red-billed hornbill]], ''Tockus rufirostris'' – Malawi and Zambia to south Angola and Transvaal * [[Northern red-billed hornbill]], ''Tockus erythrorhynchus'' – south Mauritania through Somalia to northeast Tanzania * [[Monteiro's hornbill]], ''Tockus monteiri'' – southwest Angola to central Namibia * [[Von der Decken's hornbill]], ''Tockus deckeni'' – Ethiopia and Somalia to central Tanzania * [[Jackson's hornbill]], ''Tockus jacksoni'' – south South Sudan, southwest Ethiopia, northeast Uganda and west Kenya * [[Southern yellow-billed hornbill]], ''Tockus leucomelas'' – south * [[Eastern yellow-billed hornbill]], ''Tockus flavirostris'' – Eritrea, Ethiopia and Somalia to north Tanzania ==Referencoj== {{Referencoj}} * Kemp, A. C. (2001). "Family Bucerotidae (Hornbills)". pp.&nbsp;436–523 in: del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. eds. (2001). ''Handbook of the Birds of the World.'' Vol. 6. Mousebirds to Hornbills. Lynx Edicions, Barcelona. {{ISBN|84-87334-30-X}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} * Gordon Lindsay Maclean - ''Robert's Birds of South Africa'', 6a Eldono {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 9h4rfkddky297g1temkev3ttcla1n2h 9424041 9424037 2026-07-09T11:50:46Z Kani 670 /* Taksonomio */ 9424041 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{kursiva titolo}} {{Taksonomio |nomo = ''Tockus'' |koloro = pink |dosiero = Southern Red-billed Hornbill (Tockus rufirostris), Borakalalo NP, South Africa (9822585154).jpg |dosiero larĝo = 220ra |priskribo de dosiero= Ino de [[Sudafrika bucero]], ''Tockus rufirostris'' |regno = [[Animalo]]j |filumo = [[Ĥorduloj]] |klaso = [[Birdoj]] |ordo = [[Buceroformaj birdoj]] |familio = [[Buceredoj]] |genro = '''''Tockus''''' |genro aŭtoritato = [[René Primevère Lesson|Lesson]], 1830 |komunejo = Tockus }} '''''Tockus''''' estas [[genro]] de birdoj en la bucera familio [[Buceredoj]]. Ili estas indiĝenaj de [[Subsahara Afriko]]. ==Taksonomio== La genro ''Tockus'' estis enkondukita en 1830 de la franca natursciencisto [[René Lesson]]. Li listis tri speciojn en sia nova genro, sed ne difinis [[tipa specio|tipan specion]].<ref>{{ cite book | last=Lesson | first=René | author-link=René Lesson | year=1831 | title=Traité d'Ornithologie, ou Tableau Méthodique | language=French | location=Paris | publisher=F.G. Levrault | page=252, livraison 4 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/35997236 }} 8 ''livraisons'' inter 1830 kaj 1831. Por publikiga dato vidu: {{ cite book | last1=Dickinson | first1=E.C. | author1-link=Edward C. Dickinson | last2=Overstreet | first2=L.K. | last3=Dowsett | first3=R.J. | last4=Bruce | first4=M.D. | year=2011 | title=Priority! The Dating of Scientific Names in Ornithology: a Directory to the literature and its reviewers | location=Northampton, UK | publisher=Aves Press | isbn=978-0-9568611-1-5 | page=119 | url=https://www.researchgate.net/publication/267763194 }} </ref> En 1840, la angla zoologo [[George Robert Gray|George Gray]] elektis ''Buceros erythrorhynchus'' — la [[Norda ruĝbeka bucero]] — kiel la tipan specion.<ref>{{ cite book | last=Gray | first=George Robert | author-link=George Robert Gray | year=1840 | title=A List of the Genera of Birds : with an Indication of the Typical Species of Each Genus | location=London | publisher=R. and J.E. Taylor | page=50 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/13668967 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=254 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480265 }}</ref> La genronomo devenas de vorto uzata de lokanoj en Senegalo por kornobekulo.<ref>{{ cite book | last=Buffon | first=Georges-Louis Leclerc de | author-link=Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon | year=1780 | title=Histoire Naturelle des Oiseaux | volume=13 | location=Paris | publisher=De l'Imprimerie Royale | page=210 | chapter=Le tock | language=French | chapter-url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/42410695 }}</ref><ref>{{ cite web | last=Jobling | first=James A. | title=Tockus | work=The Key to Scientific Names | url=https://birdsoftheworld.org/bow/key-to-scientific-names/search?q=Tockus | publisher=Cornell Lab of Ornithology | access-date=9a de Oktobro 2025 }}</ref> == Aspekto == Hornbills in the genus ''Tockus'' are medium-sized African birds with triangular shaped curved bills. They can be found in [[tropical]] and [[sub-tropical]] [[Africa]]n grasslands, forests and savannahs. They all have long tail feathers which are black on the exterior and white on the interior. ==Specioj== The genus contains the following ten species:<ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela C. Rasmussen | date=December 2023 | title=Mousebirds, Cuckoo Roller, trogons, hoopoes, hornbills | work=IOC World Bird List Version 14.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/mousebirds/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=9 January 2024 }}</ref> * [[Tanzanian red-billed hornbill]], ''Tockus ruahae'' – central Tanzania * [[Western red-billed hornbill]], ''Tockus kempi'' – Senegal and Gambia to south Mauritania and west Mali * [[Damara red-billed hornbill]], ''Tockus damarensis'' – southwest Angola, north Namibia and west Botswana * [[Southern red-billed hornbill]], ''Tockus rufirostris'' – Malawi and Zambia to south Angola and Transvaal * [[Northern red-billed hornbill]], ''Tockus erythrorhynchus'' – south Mauritania through Somalia to northeast Tanzania * [[Monteiro's hornbill]], ''Tockus monteiri'' – southwest Angola to central Namibia * [[Von der Decken's hornbill]], ''Tockus deckeni'' – Ethiopia and Somalia to central Tanzania * [[Jackson's hornbill]], ''Tockus jacksoni'' – south South Sudan, southwest Ethiopia, northeast Uganda and west Kenya * [[Southern yellow-billed hornbill]], ''Tockus leucomelas'' – south * [[Eastern yellow-billed hornbill]], ''Tockus flavirostris'' – Eritrea, Ethiopia and Somalia to north Tanzania ==Referencoj== {{Referencoj}} * Kemp, A. C. (2001). "Family Bucerotidae (Hornbills)". pp.&nbsp;436–523 in: del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J. eds. (2001). ''Handbook of the Birds of the World.'' Vol. 6. Mousebirds to Hornbills. Lynx Edicions, Barcelona. {{ISBN|84-87334-30-X}} * ''Birds of The Gambia'' de Barlow, Wacher kaj Disley, {{ISBN|1-873403-32-1}} * Gordon Lindsay Maclean - ''Robert's Birds of South Africa'', 6a Eldono {{Bibliotekoj}} {{Birdoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Buceredoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] jp0e7udfzav2wphql14zr5ttudercqq