Uzanto:RG72

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="eo">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikicitaro</sitename>
    <dbname>eowikiquote</dbname>
    <base>https://eo.wikiquote.org/wiki/%C4%88efpa%C4%9Do</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Aŭdvidaĵo</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialaĵo</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskuto</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Uzanto</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Uzanto-Diskuto</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vikicitaro</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Vikicitaro-Diskuto</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Dosiero</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dosiero-Diskuto</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki-Diskuto</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Ŝablono</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Ŝablono-Diskuto</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Helpo</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Helpo-Diskuto</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorio</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorio-Diskuto</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulo</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modulo-Diskuto</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Uzanto:RG72</title>
    <ns>2</ns>
    <id>2438</id>
    <revision>
      <id>53598</id>
      <parentid>53570</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T12:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geografio */</comment>
      <origin>53598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32796" sha1="9bttpoxwgvwxki1wb7y0plf1rto1g2w" xml:space="preserve">{{User ru}}
{{user eo-4}}
&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
'''Miaj artikoloj''':

== Aŭtoroj ==
[[Ippolit Zavaliŝin]], [[Grigorij Potanin]], [[Nikolao Ĉukmaldin]], [[Ivan Slovcov]], [[Pjotr Gorodcov]], [[Boris Ŝĉerbina]], [[Farman Salmanov]], [[Kornej Ĉukovskij]], [[Miĥail Saltikov-Ŝĉedrin]], [[Roger Bacon]], [[Marilyn Monroe]], [[Lincoln Steffens]], [[William Randolph Hearst]], [[Diogeno la Cinika]], [[Friedrich Schiller]], [[José Ortega y Gasset]], [[Marko Bruto]], [[Jean Baudrillard]], [[Saddam Hussein]], [[Zbigniew Brzeziński]], [[Deng Xiaoping]], [[Vladimir Putin]], [[Bill Clinton]], [[George H. W. Bush]], [[Lewis Mumford]], [[Marshall McLuhan]] (99%), [[Curt Sachs]], [[Wyndham Lewis]], [[Nikita Ĥruŝĉov]], [[Ivano la Terura]], [[Aleksander Herzen]], [[Gerald Ford]], [[Lyndon B. Johnson]], [[Richard Nixon]], [[Michael Jackson]], [[Madonna]], [[Marcel Duchamp]], [[Ryszard Kapuściński]], [[Eric Hoffer]] (90%), [[Elias Canetti]], [[Aleksej Navalnij]], [[Apostolo Paŭlo]], [[Ernst Röhm]], [[Karl Radek]], [[Lev Trockij]], [[Johano Kalvino]], [[Ĥusejn ibn Ali]], [[Tamerlano]], [[Stendhal]], [[Fjodor Dostojevskij]], [[Madamo de Staël]], [[Oliver Cromwell]], [[Ernest Renan]], [[Andrej Movĉan]], [[Miĥail Gorbaĉov]], [[Miĥail Ĥodorkovskij]], [[Boris Nemcov]], [[Ramzan Kadirov]], [[Sergej Magnickij]], [[Boris Jelcin]], [[Gennadij Zjuganov]], [[Pjotr Stolipin]], [[Gustav Landauer]], [[Friedrich Engels]], [[Elton Mayo]], [[François-Noël Babeuf]], [[Alfred Adler]], [[Wilhelm Reich]], [[Jacob Burckhardt]], [[Thomas Szasz]], [[Joseph McCarthy]], [[Benjamin Rush]], [[Karl Menninger]], [[T. S. Eliot]], [[Joseph-Ignace Guillotin]], [[Napoleono la 3-a]], [[Armand Jean du Plessis de Richelieu]], [[Woodrow Wilson]], [[Anthony Eden]], [[Anŭar al-Sadat]], [[Kiichi Miyazawa]], [[John Foster Dulles]], [[Klemens von Metternich]], [[Aleksandro la 1-a (Rusio)]], [[Neville Chamberlain]], [[Edward Frederick Lindley Wood]], [[Andrej Gromiko]], [[Vjaĉeslav Molotov]], [[James Monroe]], [[Aristide Briand]], [[Ngô Đình Diệm]], [[Harold Macmillan]], [[Pierre Laval]], [[Joachim von Ribbentrop]], [[Lord Palmerston]], [[Aleksandr Gorĉakov]], [[Alfred von Schlieffen]], [[Helmuth von Moltke]], [[Nikolaj Obruĉev]], [[Dean Rusk]], [[Vilhelmo la 2-a (Germana Regno)]], [[Nikolao la 2-a (Rusio)]], [[Gerald Nye]], [[Walter Millis]], [[Eyre Crowe]], [[Pjotr Durnovo]], [[Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil, la tria markizo de Salisbury]], [[Douglas MacArthur]], [[Georgij Ĉiĉerin]], [[H. Freeman Mattews]], [[Isaiah Berlin]], [[Joseph E. Davies]], [[Henry M. Jackson]], [[Gustav Stresemann]], [[George F. Kennan]], [[Walter Lippmann]], [[Gamal Abdel Naser]], [[Albert Wohlstetter]], [[Nikolaj Bulganin]], [[Christian Pineau]], [[Milovan Ĝilas]], [[Joseph Chamberlain]], [[Denis William Brogan]], [[Yvon Delbos]], [[F. E. Smith, la 1-a grafo de Birkenhead]], [[Theobald von Bethmann Hollweg]], [[Nikolaj Sazonov]], [[Hans von Seeckt]], [[Harold Nicolson]], [[Robert King Merton]], [[David Lloyd George]], [[Arthur James Balfour]], [[Kurt Riezler]], [[George Canning]], [[Wilhelm Lamormaini]], [[Ferdinando la 2-a (Sankta Romia imperio)]], [[Friedrich von Gentz]], [[Sergej Vitte]], [[Nancy Pelosi]], [[Slobodan Miloŝeviĉ]], [[Lee Teng-hui]], [[Augusto Pinochet]], [[Ehud Barak]], [[Anatolij Ĉubajs]], [[Samuel P. Huntington]], [[Lee Kuan Yew]], [[Muhammad Ali Jinnah]], [[Sirimavo Bandaranaike]], [[Ali Akbar Haŝemi Rafsanĝani]], [[Yang Shangkun]], [[Carroll Quigley]], [[Muamar Kadafi]], [[Robert Roswell Palmer]], [[Christopher Dawson]], [[Fernand Braudel]], [[John Mearsheimer]], [[Lucian Pye]], [[Michael Dibdin]], [[Mahathir bin Mohamad]], [[Carlos Salinas de Gortari]], [[Sidney Mintz]], [[Ernesto Pérez Balladares]], [[Takeshi Umehara]], [[Georgij Arbatov]], [[Usama bin Laden]], [[Menaĥem Begin]], [[Anatolij Sobĉak]], [[Mahmud Ahmadineĵad]], [[Hans Morgenthau]], [[John McCain]], [[James Baker]], [[Eduard Ŝevardnadze]], [[Nicolae Ceaușescu]], [[Brent Scowcroft]], [[David Ignatius]], [[Viktor Janukoviĉ]], [[Condoleezza Rice]], [[Francis Fukuyama]], [[Ariel Ŝaron]], [[Hu Jintao]], [[Dick Cheney]], [[Madeleine Albright]], [[Jimmy Carter]], [[Cyrus Vance]], [[Robert Strausz-Hupé]], [[Wojciech Jaruzelski]], [[Georgij Ŝaĥnazarov]], [[Owen Harris]], [[Chiang Ching-kuo]], [[Pol Pot]], [[Charles Gati]], [[Justin Vaïsse]], [[Mark Kramer (politikologo)]], [[David Rothkopf]], [[Warren I. Cohen]], [[Nancy Bernkopf Tucker]], [[Robert A. Pastor]], [[William B. Quandt]], [[Robert E. Hunter]], [[Patrick Vaughan]], [[Marin Strmecki]], [[James Mann (verkisto)]], [[Adam Garfinkle]], [[Stephen Szabo]], [[Hamilton Fish Armstrong]], [[David Rockefeller]], [[Michael Dukakis]], [[Hamilton Jordan]], [[Alfred Rosenberg]], [[Friedrich Hebbel]], [[Carl Ludwig Schleich]], [[Gordon Allport]], [[James Henry Breasted]], [[Franz Alexander]], [[Carl von Clausewitz]], [[Karlo de Aŭstrio-Teŝino]], [[Maŭrico de Saksio]], [[Nikolaj Ogarkov]], [[Aleksej Konstantinoviĉ Toporkov]], [[Andrej Kokoŝin]], [[Jacques Sternberg]], [[Vance Packard]], [[Wilhelm Stapel]], [[Jacques Lacan]], [[David Simon]], [[Thomas De Quincey]], [[Steven Weinberg]], [[Jean-Pierre Dupuy]], [[Fjodor Rostopĉin]], [[Viktor Pinĉuk]], [[Robert Fico]], [[Abbé Pierre]], [[Ernst Bloch]], [[Majstro Eckhart]], [[Vasilij Semjonoviĉ Pankratov]], [[Grigorij Rasputin]], [[Aleksandra Fjodorovna (Alix de Hesio-Darmstadt)]], [[Klavdija Bitner]], [[Pierre Gilliard]], [[Jegor Ligaĉov]], [[Viktor Griŝin]], [[Nikolaj Riĵkov]], [[Miĥail Solomencev]], [[Viktor Ĉebrikov]], [[Vladimir Dolgiĥ]], [[Anatolij Lukjanov]], [[Dmitrij Jazov]], [[Vladimir Ŝĉerbickij]], [[Hejdar Alijev]], [[Aleksandr Nikolajeviĉ Jakovlev]], [[Petro la 3-a (Rusio)]], [[Katerina la 2-a (Rusio)]], [[Vissarion Belinskij]], [[Timofej Granovskij]], [[Nikolao la 1-a (Rusio)]], [[Pavel Pestel]], [[Astolphe de Custine]], [[Ernst Johann von Biron]], [[Karl Brjulov]], [[Giuseppe Mazzini]], [[Vladimir Ĵirinovskij]], [[Viktor Ĉernomirdin]], [[Aleksandr Korĵakov]], [[Jegor Gajdar]], [[Grigorij Javlinskij]], [[Aleksandr Lebed]], [[Jurij Luĵkov]], [[Eduard Rossel]], [[Nikita Miĥalkov]], [[Aleksandr Proĥanov]], [[Miĥail Znamenskij]], [[Ivan Jakuŝkin]], [[Matvej Muravjov-Apostol]], [[Jevgenij Obolenskij]], [[Ivan Puŝĉin]], [[Pjotr Svistunov]], [[Jermak Timofejeviĉ]], [[Vladimir Tolstoj]], [[Aleksej Arakĉejev]], [[Aleksandr Jakuboviĉ]], [[Aleksandra Muravjova]], [[Ivan Paskeviĉ]], [[Ivan Nikolajeviĉ Tolstoj]], [[Aleksandr Nikolajeviĉ Muravjov]], [[Aleksandr Kerenskij]], [[Pavel Miljukov]], [[Aleksandr Guĉkov]], [[Georgij Lvov]], [[Nikolaj Vissarionoviĉ Nekrasov]], [[Ivan Godnev]], [[Aleksandr Manujlov]], [[Vladimir Nikolajeviĉ Lvov]], [[Fjodor Rodiĉev]], [[Andrej Ŝingarjov]], [[Sergej Turbin]], [[Aleksandro Alabjev]], [[Aleksandr Radiŝĉev]], [[Vasilij Ŝulgin]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ Suĥanov]], [[Miĥail Lomonosov]], [[Aleksandr Sumarokov]], [[Miĥail Miĥajloviĉ Speranskij]], [[Michael Andreas Barclay de Tolly]], [[Aleksej Jermolov]], [[Pjotr Bagration]], [[Miĥail Kutuzov]], [[Aleksandr Figner]], [[Miĥail Ivanoviĉ Tereŝĉenko]], [[Pjotr Vrangel]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ Lvov]], [[Anton Denikin]], [[Miĥail Vladimiroviĉ Rodzjanko]], [[Dmitrij Ivanoviĉ Ĉiĥaĉjov]], [[Aleksej Polivanov]], [[Boris Ŝtjurmer]], [[Aleksej Nikolajeviĉ Romanov]], [[Miĥail Aleksandroviĉ (filo de Aleksandro la 3-a)]], [[Aleksandr Stessel]], [[Viktor Sokira-Jaĥontov]], [[Grigorij Kotovskij]], [[Vera Ĥolodnaja]], [[Aleksej Brusilov]], [[Aleksandro la 3-a (Rusio)]], [[Pjotr Vannovskij]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ (1856–1929)]], [[Lavr Kornilov]], [[Nikolaj Iudoviĉ Ivanov]], [[Miĥail Vasiljeviĉ Aleksejev]], [[Aleksej Kaledin]], [[Vladimir Suĥomlinov]], [[Vladimir Miĥajloviĉ Bezobrazov]], [[Nikolaj Januŝkeviĉ]], [[Nikolaj Vladimiroviĉ Ruzskij]], [[Miĥail Diteriĥs]]

== Geografio ==
[[Tjumeno]], [[Siberio]], [[Irbito]], [[Tobolsko]], [[Niĵnevartovsko]], [[Surguto]], [[Neftejugansko]], [[Megiono]], [[Omsko]], [[Turo (rivero, Siberio)]], [[Tjumena provinco]], [[Okcidenta Siberio]], [[Svislando]], [[Romio]], [[Meksiko]], [[Eŭropo]], [[Irako]], [[Sudameriko]], [[Centra Ameriko]], [[Hispanio]], [[Ĉinio]], [[Sovetunio]], [[Pakistano]], [[Afganio]], [[Ukrainio]], [[Eŭrazio]], [[Pollando]], [[Irano]], [[Proksima Oriento]], [[Japanio]], [[Fora Oriento]], [[Centra Azio]], [[Azio]], [[Turkio]], [[Kartvelio]], [[Armenio]], [[Eŭropa Unio]], [[Uzbekio]], [[Azerbajĝano]], [[Palestino]], [[Sud-Koreio]], [[Nord-Koreio]], [[Koreio]], [[Singapuro]], [[Tajvano]], [[Orienta Azio]], [[Italio]], [[Brita imperio]], [[Belorusio]], [[Hinda oceano]], [[Kazaĥio]], [[Kaspia maro]], [[Korea milito]], [[Anglio]], [[Okcidenta Eŭropo]], [[Centra Eŭropo]], [[Orienta Eŭropo]], [[Subevoluintaj landoj]], [[Suda Usono]], [[Norda Usono]], [[Nederlando]], [[Asirio]], [[Alpoj]], [[Skota Altlando]], [[Krimeo]], [[Argentino]], [[Kaŭkazio]], [[Ĉeĉenio]], [[Vajmara respubliko]], [[Nazia Germanio]], [[Ameriko]], [[Okcidenta Germanio]], [[Masaĉuseco]], [[Jalutorovsko]], [[Germana Demokratia Respubliko]], [[Laoso]], [[Sankta Romia imperio]], [[Sud-Vjetnamio]], [[Nord-Vjetnamio]], [[Ĉeĥoslovakio]], [[Aŭstrio-Hungario]], [[Atlantiko]], [[Manika markolo]], [[Prusio]], [[Balkanio]], [[Hindoĉinio]], [[Sud-Orienta Azio]], [[Nord-Orienta Azio]], [[Dardaneloj]], [[Alzaco-Loreno]], [[Saĥaleno]], [[Kurilaj insuloj]], [[Bosnio kaj Hercegovino]], [[Rejna provinco]], [[Sankt-Peterburgo]], [[Supra Silezio]], [[Pola koridoro]], [[Germana Federacio]], [[Orienta Rumelio]], [[Sueza kanalo]], [[Manĉurio]], [[Rumanio]], [[Jugoslavio]], [[Vaŝingtono]], [[Okcidenta Usono]], [[Nord-Okcidenta Usono]], [[Malajzio]], [[Okcidenta Berlino]], [[Pacifiko]], [[Vjetnamio]], [[Kamboĝo]], [[Germana Regno]], [[Silicia Valo]], [[Wall Street]], [[Estonio]], [[Bosnio]], [[Kosovo]], [[Granda Albanio]], [[Somalio]], [[Persa golfo]], [[Sauda Arabio]], [[Niĝerio]], [[Indonezio]], [[Aŭstralio]], [[Francio]], [[Nord-Makedonio]], [[Latinameriko]], [[Respubliko Serba Krajna]], [[Subsahara Afriko]], [[Nord-Afriko]], [[Tajlando]], [[Haitio]], [[Libano]], [[Sirio]], [[Egiptio]], [[Sektoro Gazao]], [[Filipinoj]], [[Havajo]], [[Panama kanalo]], [[Pola Popola Respubliko]], [[Tomsko]], [[Jenisejo]], [[Krasnojarsko]], [[Kazano]], [[Velikij Novgorod]], [[Petrozavodsko]], [[Novgoroda gubernio]], [[Kieva Regno]], [[Konstantinopolo]], [[Nadimo]], [[Kurgano (urbo)]], [[Baltio]], [[Buĥaro]], [[Jekaterinburgo]], [[Tobolska gubernio]], [[Tugulimo]], [[Uspenka (Tjumena distrikto)]], [[Bogandinskoje]], [[Kijovo]], [[Jalutorovska distrikto (1782-1923)]], [[Juĵno-Pletnjovo]], [[Kurska gubernio]], [[Iŝima distrikto (1782-1923)]], [[Tobolo]], [[Iŝimo (rivero)]], [[Provinco de Siberiaj Kirgizoj]], [[Kujbiŝev]], [[Baraba stepo]], [[Jeniseja gubernio]], [[Bogotolo]], [[Aĉinsko]], [[Bajkalo]], [[Usolje-Sibirskoje]], [[Valdajo]], [[Kievo]], [[Odeso]], [[Zlatousto]]

== Periodoj ==
* [[Jarcento]], [[6-a jarcento]], [[16-a jarcento]], [[17-a jarcento]], [[18-a jarcento]], [[19-a jarcento]], [[20-a jarcento]], [[21-a jarcento]]
* [[1880-aj jaroj]], [[1890-aj jaroj]]
* [[1910-aj jaroj]], [[1920-aj jaroj]], [[1930-aj jaroj]], [[1950-aj jaroj]], [[1960-aj jaroj]], [[1970-aj jaroj]], [[1980-aj jaroj]], [[1990-aj jaroj]]
* [[Regado de Nikolao la 2-a (Rusio)]]

== Ekstera politiko ==
* [[Internaciaj rilatoj]], [[Ekstera politiko]], [[Internacia politiko]], [[Geopolitiko]]
* [[Rilatoj de Ĉinio kaj Usono]], [[Rilatoj de Rusio kaj NATO]], [[Rilatoj de Germanio kaj Rusio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Rusio]], [[Rilatoj de Rusio kaj Usono]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Sovetunio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Japanio]], [[Rilatoj de Japanio kaj Usono]], [[Rilatoj de Eŭropa Unio kaj Usono]], [[Rilatoj de Irano kaj Usono]], [[Rilatoj de Barato kaj Ĉinio]], [[Rilatoj de Barato kaj Pakistano]], [[Rilatoj de Barato kaj Usono]], [[Rilatoj de Japanio kaj Usono]], [[Rilatoj de Japanio kaj kaj Koreio]], [[Rilatoj de Sovetunio kaj Usono]], [[Rilatoj de Azio kaj Usono]], [[Rilatoj de Rusio kaj Ukrainio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Nord-Koreio]], [[Rilatoj de Pakistano kaj Usono]], [[Rilatoj de Israelo kaj Usono]], [[Rilatoj de Irano kaj Israelo]], [[Rilatoj de Ukrainio kaj NATO]], [[Rilatoj de Sirio kaj Usono]], [[Rilatoj de Eŭropo kaj Rusio]], [[Rilatoj de Britio kaj Usono]], [[Rilatoj de Irako kaj Usono]], [[Rilatoj de Pollando kaj Rusio]]
* [[Ekstera politiko de Usono]], [[Ekstera politiko de Ĉinio]], [[Ekstera politiko de Rusio]], [[Ekstera politiko de Barato]], [[Ekstera politiko de Japanio]], [[Ekstera politiko de Germanio]]
* [[McMahon-linio]], [[Interkonsentoj de Oslo]], [[Truman-doktrino]], [[Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj]], [[Kapto de usonaj ostaĝoj en Irano]], [[Pactraktatoj de Camp David]], [[Vastigo de NATO]], [[Konsilio pri Nacia Sekureco de Usono]], [[Orienta Bloko]], [[Grupo de la Ok]], [[Membriĝo de Ukrainio en Eŭropa Unio]], [[Pintokunveno en Malto]], [[Triflanka Komisiono]], [[Realismo (internaciaj rilatoj)]], [[Politiko de malstreĉigo]], [[Paca kunekzistado]], [[Intertraktoj pri limigo de strategiaj armiloj]], [[Grupo de la Sep]], [[Varsovia pakto]], [[Carter-doktrino]], [[Realpolitiko]], [[Kolektiva sekureco]], [[Unuigo de Germanio]], [[Unuiĝintaj Nacioj]], [[Povekvilibro]], [[Memdeterminado]], [[Viena kongreso]], [[Jalta konferenco]], [[Potsdama konferenco]], [[Doktrino de Monroe]], [[Izolismo]], [[Ekspansiismo]], [[Evidenta destino]], [[Kuba misila krizo]], [[NATO]], [[Versajla traktato]],

== Ekonomio ==
[[Financo]], [[Okcidentsiberia naftogasa komplekso]], [[Fervojo]], [[Internacia Mona Fonduso]], [[Monda Banko]], [[Financa krizo de 2008]], [[Ekonomio]], [[Infrastrukturo]], [[Produktado]], [[Superbazaro]], [[Aĉetcentro]], [[Transporto]], [[Usona dolaro]], [[Eŭro]], [[Inflacio]], [[Valuto]], [[Industrio]], [[Baza enspezo]], [[Merkato]], [[Ekonomiaj sankcioj]], [[Akcia kompanio]], [[Planita ekonomio]], [[Ekonomio de Japanio]], [[Ekonomio de Usono]], [[Merkata ekonomio]], [[Turismo]], [[Reklamo]], [[Granda Depresio]], [[Varomarko]], [[Produktadrimedoj]], [[Produktiveco]], [[Rento]], [[Aĉetado]], [[Ekfirmao]], [[Nordamerika Liberkomerca Interkonsento]], [[Buŝehra atomstacio]], [[Ekonomio de Ĉinio]], [[Ekonomio de Rusio]], [[Financa krizo en Rusio (1998)]], [[Ŝtata kapitalismo]], [[Privata posedo]], [[Politika ekonomiko]], [[Produktivaj fortoj]], [[AvtoVAZ]], [[Fabriko]], [[Salproduktado]]

== Milito ==
[[Nuklea milito]], [[Hispana Enlanda milito]], [[Golfa milito]],  [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Milito en Afganio (2001-2021)]], [[Dua mondmilito]], [[Malvarma milito]], [[Milito kontraŭ terorismo]], [[Unua mondmilito]], [[Totala milito]], [[Napoleonaj militoj]], [[Usona Enlanda milito]], [[Vjetnama milito]], [[Franca-Prusa milito]], [[Donbasa milito]], [[Milito de Jom Kippur]], [[Rusa-japana milito]], [[Dua itala-etiopa milito]], [[Krimea milito]], [[Rusa-turka milito (1877-1878)]], [[Tria mondmilito]], [[Kosova milito]], [[Tridekjara milito]], [[Bosnia milito]], [[Bombado de Jugoslavio fare de NATO]], [[Kroata milito]], [[Invado de Irako al Kuvajto]], [[Libana milito de 1982]], [[Libana enlanda milito]], [[Irana-iraka milito]], [[Barata-pakistana milito de 1965]], [[Invado al Ĉeĥoslovakio (1968)]], [[Unua milito en Ĉeĉenio]], [[Sestaga milito]], [[Kamboĝa-Vjetnama milito]], [[Ogadena milito]], [[Bombado de Irako en 1998]], [[Tet-ofensivo]], [[Liberiga Armeo de Kosovo]], [[Militarismo]], [[Naziaj koncentrejoj]], [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)]], [[Mongola invado al Rusio]], [[Patriota Milito de 1812]], [[Januara ribelo]], [[Armitaj Fortoj de Rusio]], [[Milito de la Sesa Koalicio]], [[Venkotago]], [[Dua milito en Ĉeĉenio]], [[Militsetlejoj]], [[Rekrutigo]], [[Ulano]], [[Batalo de Borodino]], [[Oficiro]], [[Volontula Armeo]], [[Evakuado de Odeso (1920)]], [[Evakuado de Krimeo]], [[Rusia Enlanda milito]], [[Rusia Imperiestra Armeo]], [[Ĝenerala Stabo de la Rusia Imperiestra Armeo]], [[Granda Retreto (Rusio)]], [[Brusilov-ofensivo]], [[Batalo de Galicio]], [[Ĉeĥa Taĉmento]], [[Tranĉea milito]], [[Manovra milito]], [[Tutrusia Zemstva Unio]]

== Nukleaj armiloj ==
[[Nuklea armilo]], [[Atombombo]], [[Amasdetrua armilo]], [[Nuklea milito]], [[Nuklearmila konkuro]], [[Nuklea programo de Nord-Koreio]], [[Nuklea programo de Pakistano]], [[Nuklea programo de Barato]], [[Nuklea testo]], [[Nuklea programo de Sud-Afriko]], [[Nuklea programo de Irano]], [[Usona kontraŭmisila defendo en Centra kaj Orienta Eŭropo]], [[Programo de Nunn — Lugar]], [[Nuklea programo de Israelo]], [[Traktato kontraŭ pliigo de atomarmiloj]], [[Nuklea armilaro de Usono]]

== Etnoj kaj nacioj ==
[[Ĥoĥol]], [[Judoj]], [[Hispanoj]], [[Rusoj]], [[Italoj]], [[Japanoj]], [[Araboj]], [[Armenoj]], [[Grekoj]], [[Azeroj]], [[Ĝermanoj]], [[Germanoj]], [[Slavoj]], [[Puebloj]], [[Albanoj]], [[Sudetaj germanoj]], [[Araba mondo]], [[Francoj]], [[Nederlandanoj]], [[Angloj]], [[Svisoj]], [[Arandoj]], [[Indianoj]], [[Ĉinoj]], [[Transmaraj ĉinoj]], [[Usonaj judoj]], [[Usonaj poloj]], [[Tataroj]], [[Marioj]], [[Udmurtoj]], [[Ĉuvaŝoj]], [[Komioj]], [[Rusiaj germanoj]], [[Latvoj]], [[Estonoj]], [[Baltaj germanoj]], [[Kaŭkaziaj germanoj]], [[Judoj en Uralo]], [[Siberianoj]], [[Mordvoj]], [[Ukrainoj en Siberio]], [[Judoj en Siberio]], [[Siberiaj tataroj]], [[Burjatoj]], [[Kontraŭjudaj pogromoj en la Rusia imperio]], [[Judoj en Rusio]]

== Psikologio ==
[[Neŭrozo]],  [[Psikologio]], [[Psikopatologio]], [[Nekonscio]], [[Arketipo]], [[Psiko]], [[Komplekso (psikologio)]], [[Trikstero]], [[Neŭrastenio]], [[Psikoterapio]], [[Ekstravertiteco — introvertiteco]], [[Histerio]], [[Komforto]], [[Anksio]], [[Memkonscio]], [[Fatala virino]], [[Narcisismo]], [[Individuismo]], [[Nostalgio]], [[Ekstazo]], [[Fetiĉismo]], [[Paranojo]], [[Skizofrenio]], [[Malkontento]], [[Entuziasmo]], [[Sinofero]], [[Melankolio]], [[Indiferenteco]], [[Psikanalizo]], [[Ekzaltiĝo]], [[Fremdiĝo]], [[Konformismo]], [[Mensa sano]], [[Eŭforio]], [[Masoĥismo]], [[Sadismo]], [[Piromanio]], [[Psikiatria hospitalo]], [[Nekonformismo]], [[Obsedo]], [[Halucino]], [[Paralizo]], [[Megalomanio]], [[Apatio]], [[Psikiatrio]], [[Ŝoko]], [[Virineco]], [[Vireco]], [[Paniko]], [[Kolektivismo]], [[Elreviĝo]], [[Kulposento]], [[Dresado]], [[Simulado]], [[Estimo]] (90%), [[Nobleco]], [[Fascino]], [[Malrespekto]], [[Malamikeco]], [[Obstino]], [[Plezuro]] (90%), [[Agreso]], [[Dominado]], [[Rolo]], [[Subkonscio]], [[Personeco]], [[Indigno]], [[Logoterapio]], [[Identigo (psikologio)]], [[Mortoinstinkto]], [[Anusa karaktero]], [[Seksa ekscitiĝo]], [[Puremo]], [[Supermio]], [[Sonĝointerpretado]], [[Infana psikologio]], [[Emocia kontaĝo]], [[Frua infanaĝo]], [[Repuŝado (psikologio)]], [[Afekcio]], [[Rezistado (psikologio)]], [[Cenzuro (psikanalizo)]], [[Traŭmato (psikologio)]], [[Seksa bremsado]], [[Religia ekscitiĝo]], [[Sekslogo]], [[Depresio]], [[Anksia neŭrozo]], [[Neŭrozo de senlaborulo]], [[Obseda-kompulsia malsano]], [[Kastrotimo]]

== Filozofio ==
[[Simbolo]], [[Realo]], [[Mito]], [[Idealismo]], [[Sentimentaleco]], [[Maljusteco]], [[Senso]], [[Teozofio]], [[Spiritismo]], [[Signifo]], [[Utopio]] (99%), [[Racio]] (99%), [[Raciismo]], [[Simulakro]], [[Ekzistado]], [[Destino]], [[Relativismo]], [[Empiriismo]], [[Pozitivismo]], [[Skeptikismo]], [[Vivosenco]], [[Eroto (filozofio)]], [[Majstro Eckhart]], [[Okcidentemo]]

== Religio ==
[[Kristnasko]], [[Maria (patrino de Jesuo)]], [[Iziso]], [[Islama fundamentismo]], [[Islama mondo]], [[Islamismo]], [[Ikono]], [[Ortodoksismo]], [[Ikonoklasmo]], [[Ŝijaismo]], [[Eliro (historia evento)]], [[Katolika Eklezio]], [[Prapeko]], [[Malnova Testamento]], [[Pilgrimado]], [[Lasta Juĝo]], [[Ĝihado]], [[Nekredanto]], [[Reformacio]], [[Protestantismo]], [[Ĉasado de sorĉistinoj]], [[Eva]], [[Komunio]], [[Postmorto]], [[Transa mondo]], [[Horoskopo]], [[Fundamentismo]], [[Senmorteco]], [[Monaĥejo]], [[Ordeno (religio)]], [[Mesiismo]], [[Mesio]], [[Idolismo]], [[Idolo]], [[Promesita Lando]], [[Aŝuro]], [[Ĉiela Regno]], [[Resurekto]], [[Resurekto de Jesuo]], [[Rito]], [[Propeka kapro]], [[Herezo]], [[Magio]], [[Totemo]], [[Kontraŭreformacio]], [[Ŝamano]], [[Konfuceismo]], [[Monoteismo]], [[Dio Patro]], [[Inkvizicio]], [[Islama renaskiĝo]], [[Islama Frataro]], [[Krucifikso]], [[Religia maltoleremo]], [[Cirkumcido]], [[Totemismo]], [[Levido]], [[Javeo]], [[Heksateŭko]], [[Interligo (Biblio)]], [[Evangelio]], [[Alaho]], [[Sankteco]], [[Politeismo]], [[Atono]], [[Reenkarniĝo]], [[Senpeka koncipo de Jesuo]], [[Asketismo]], [[Rusa Ortodoksa Eklezio]], [[Katedralo de Kristo Savinto]], [[Luteranismo en Rusio]], [[Kieva-Peĉjora monaĥejo]]

== Libroj ==
[[La granda ŝaktabulo]], [[La elekto: tutmonda dominado aŭ tutmonda gvidado]], [[Strategia vizio: Usono kaj la krizo de tutmonda potenco]], [[Ĉu Usono bezonas eksteran politikon?: Al diplomatio de la 21-a jarcento]], [[La ribelo de la amasoj]], [[Unuetaĝa Usono]], [[Kontraŭstaro inter Civilizacioj]], [[Usono kaj la mondo: Konversacioj pri la estonteco de la ekstera politiko de Usono]], [[Zbig: La strategio kaj politiko de Zbigniew Brzeziński]], [[Konfeso pri difinita temo]], [[Provincano]], [[Rusio kaj la mondo. Nova epoko. 12 jaroj, kiuj povos ŝanĝi ĉion]], [[Amasa psikologio de faŝismo]], [[La doktoro kaj la animo]], [[Sonĝointerpretado (Freud)]], [[Estonteco de unu iluzio]], [[Malkontenteco pri la kulturo]], [[La homo Moseo kaj la monoteisma religio]], [[Kial milito?]], [[Makbeto]], [[La anatomio de homa detruemo]], [[Fuĝo for de libereco]], [[La socio de konsumado]], [[Simulakroj kaj simulaĵoj]], [[En la ombro de la silentema plejmulto]], [[La travidebleco de malbono]], [[La Golfa milito ne okazis]], [[La agonio de povo]], [[La fatalaj strategioj]], [[La sistemo de aĵoj]], [[Kontribuo al kritiko de la politika ekonomiko de signo]], [[La jaro de revado danĝera]], [[La plago de fantazioj]], [[Ekonomiaj kaj filozofiaj manuskriptoj je 1844]], [[Kontribuo al kritiko de politika ekonomiko]], [[Kritiko de la Hegela Jurfilozofio]], [[La Kapitalo]], [[Artikoloj de Aleksander Herzen]], [[Lekcioj kaj paroladoj de Erich Fromm]], [[Koncepto de la homo ĉe Karolo Markso]], [[El Siberio]], [[Leteroj de Anton Ĉeĥov]], [[Kaŝĉej-ĉeno]], [[Pri evoluo de la revoluciaj ideoj en Rusio]], [[Pensoj pri la Februara revolucio]], [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]], [[Oktobra manifesto]]

== Kulturo ==
[[Holivudo]], [[Filmo]], [[Renesanco]], [[Kino]], [[Televido]], [[Radio]], [[Bildliteraturo]], [[Klaŭno]], [[Akrobato]], [[Striptizo]], [[Kubismo]], [[Amaskomunikilo]], [[Propagando]], [[Pentrado]], [[Ludo]], [[Ĵazo]], [[Humpty Dumpty]], [[Disneyland]], [[Modo]], [[Ceremonio]], [[Estetiko]], [[Superrealismo]], [[Poparto]], [[Centro Georges Pompidou]], [[Kiĉo]], [[Dadaismo]], [[Maskerado]], [[Papiruso]], [[Alfabeto]], [[Litero]], [[Skulptaĵo]], [[Dirigento]], [[Televidserio]], [[Orkestro]], [[Ĥoro]], [[Multkulturismo]], [[Universalismo]], [[Ĉina civilizacio]], [[Kultura imperiismo]], [[Dramo]], [[Rusa literaturo]], [[Jarmilo de Rusio]], [[Forkapto de la fianĉino]], [[Rusa kuirarto]]

== Revolucioj ==
[[Kontraŭrevolucio]], [[Oktobra revolucio]], [[Franca revolucio de 1789]], [[Rusia revolucio de 1905]], [[Hungara revolucio de 1956]], [[Seksa revolucio]], [[Usona revolucio]], [[Irana revolucio]], [[Franca revolucio de 1848]], [[Decembristoj en Jalutorovsko]], [[Decembristoj en Tobolsko]], [[Februara revolucio]], [[Abdiko de Nikolao la 2-a]], [[Abdiko de Miĥail Aleksandroviĉ]], [[Petrograda Soveto]]

== Lingvoj ==
[[Araba lingvo]], [[Ĉina lingvo]], [[Plurlingveco]], [[Sakraĵo]], [[Siberia parolmaniero]], [[Lingvolernado]], [[Suda dialektaro de la rusa lingvo]]

== Araba-israela konflikto ==
[[Araba-israela konflikto]], [[Organizaĵo por Liberigo de Palestino]], [[Intifado]], [[Hamaso]], [[Fataho]], [[Sueza krizo]], [[Interkonsentoj de Oslo]], [[Madrida konferenco (1991)]], [[Sestaga milito]], [[Milito de Jom Kippur]]

== Temoj ==
[[Ekologio]], [[Nuklea akcidento de Ĉernobilo]], [[Komunista Partio de Sovetunio]],  [[Nafto]], [[Geologio]], [[Burokratio]], [[Vodko]], [[Fotografio]], [[Oriento]], [[Okcidenta civilizo]], [[Problemo]], [[Plenkreskulo]], [[Pedagogio]], [[Katastrofo]], [[Epidemio]], [[Bolŝevismo]], [[Junulino]], [[Prahistorio]], [[Poeto]], [[Kolektivo]], [[Alkoholismo]], [[Sinmortigo]], [[Ora epoko]], [[Aristokratio]], [[Plebo]], [[Absolutismo]], [[Urboŝtato]], [[Arkeologio]], [[Tekniko]],  [[Burĝo]], [[Demagogio]], [[Liberalismo]], [[Marksismo]], [[Politika dekstro]], [[Politika maldekstro]], [[Publika opinio]], [[Intelektulo]], [[Aŭto]], [[Informo]], [[Tutmondiĝo]], [[Diskriminacio]], [[Teroro]], [[Atencoj de la 11-a de septembro 2001]], [[Disfalo de Sovetunio]], [[Konsumismo]], [[Talibano]], [[Socia malegaleco]], [[Amasa kulturo]], [[Kontraŭusonismo]], [[Al-Kaido]], [[Studento]], [[Usona Kongreso]], [[Haveno]], [[Elito]], [[Traktato]], [[Valso]], [[Elektro]], [[Komunikado]] (99%), [[Skribo]] (99%), [[Parolo]] (99%), [[Telefono]] (99%), [[Aviado]], [[Telegrafo]], [[Presado]], [[Novaĵo]], [[Specialisto]], [[Tuŝo]], [[Mesaĝo]], [[Letero]], [[Nudeco]], [[Tribo]], [[Aŭtomatigo]], [[Feŭdismo]], [[Eldonado]], [[Vidado]] (99%), [[Aŭdo]] (99%), [[Stomatologio]], [[Nerva sistemo]], [[Amuzo]], [[Vojo]], [[Poŝto]], [[Redaktoro]], [[Tajpilo]], [[Sekretario]], [[Korpo]], [[Nomado]], [[Slumo]], [[Sago]], [[Kamparo]], [[Narciso]], [[Mezepoko]], [[Migrado]], [[Maŝino]], [[Centralizismo]], [[Biciklo]], [[Fusilo]], [[Perspektivo]], [[Bordelo]], [[Vokvirino]], [[Raso]], [[Invento]], [[Ideologio]], [[Mongolaj invadoj kaj konkeroj]], [[Slavofilismo]], [[Ostaĝo]], [[Subjekto]], [[Teritorio]], [[Evento]], [[Pornografio]], [[Manipulado de la amasoj]], [[Sekseco]], [[Atenco]], [[Vetludo]], [[Nuklea centralo]], [[Majo de 1968 (Francio)]], [[Klonado]], [[Implozio]], [[Ofero]] (90%), [[Socia sekso]] (90%), [[Konsumado]], [[Handikapo]], [[Respondeco]] (90%), [[Ĉantaĝo]], [[Snobo]], [[Orgio]], [[Aĵo]], [[Masko]], [[Naziismo]], [[Doktrino]] (90%), [[Radikalismo]], [[Kariero]], [[Ribelo]] (90%), [[Elmigrado]], [[Cionismo]], [[Totalismo]], [[Reformo]], [[Reakcio (politiko)]], [[Ŝovinismo]], [[Geto]], [[Koloniismo]], [[Ŝtatoficisto]], [[Konkurenco]], [[Linĉado]], [[Superecismo]], [[Ekzilo]], [[Impotenteco]], [[Soldato]] (90%), [[Uniformo]], [[Stalinismo]], [[Tajpinga ribelo]], [[Misiismo]], [[Modernigo]], [[Malnova reĝimo]], [[Klerismo]], [[Organizaĵo]], [[Ĥaoso]], [[Eksterlandano]], [[Grego]], [[Detruado]], [[Distanco]], [[Fajro]] (90%), [[Arbaro]] (90%), [[Maro]] (90%), [[Ŝtonumado]], [[Kondamno]], [[Bruligado sur ŝtiparo]], [[Postvivado]], [[Predo]], [[Fuĝo]], [[Incendio]], [[Danĝero]], [[Minaco]], [[Ekzekuto]], [[Ekzekutisto]], [[Genuado]], [[Ŝipestro]], [[Digo]], [[Venĝo]], [[Murdo]], [[Ekskremento]], [[Mortinto]] (90%), [[Malrapideco]], [[Kaŭrado]], [[Sidado]], [[Starado]], [[Kuŝado]], [[Piramido]], [[Insekto]], [[Aresto]], [[Faŭko]], [[Malpermeso]] (90%), [[Triumfo]], [[Procesio]], [[Kreskado]], [[Ĥako]], [[Areno]], [[Montogrimpado]], [[Matadoro]], [[Fingro]] (90%), [[Lanco]], [[Metalo]], [[Slogano]], [[Oratoro]], [[Rajdado]], [[Deputito]], [[Voĉdono]], [[Jura imuneco]], [[Piedsigno]], [[Atako]] (90%), [[Bebo]], [[Entombigo]], [[Klano]], [[Sekalo]], [[Batalkampo]], [[Batalo]] (90%), [[Krio]] (90%), [[Posteulo]], [[Praulo]], [[Tombejo]], [[Kortego]], [[Pridemandado]], [[Demando]], [[Ponardo]], [[Parlamento]], [[Kasto]], [[Socia klaso]], [[Konspiro]], [[Bacilo]], [[Mikrobo]], [[Spermo]], [[Limo]] (90%), [[Ekbruligo]], [[Manifestacio]], [[Striko]], [[Formikejo]], [[Krucumado]], [[Terapio]], [[Paŝtisto]], [[Konskripcio]], [[Seĝo]], [[Indiĝeno]], [[Fortikaĵo]], [[Trupo]], [[Gardisto]], [[Ujo]], [[Argilo]], [[Sceptro]], [[Heroo]], [[Unueca Rusio]], [[Koloraj revolucioj]], [[Geja Fiero]], [[Cenzuro]], [[Rusofobio]], [[Islama Ŝtato]], [[Volontulo]], [[Bonfarado]], [[Enmigrado]], [[Rifuĝinto]], [[Kultura asimilado]], [[Jabloko]], [[Homofobio]], [[Monumento]], [[Pussy Riot]], [[Identeco]], [[Incesto]], [[Universala voĉdonrajto]], [[Roboto]], [[Erotiko]], [[Konversacio]], [[Kreado]], [[Patriarkeco]], [[Matriarkeco]], [[Meza klaso]], [[Interŝanĝo]], [[Laceco]], [[Aŭtoritatismo]], [[Judo-kristana paradigmo]], [[Administranto]], [[Floro]] (pli ol 50%), [[Prestiĝo]], [[Nuntempa arto]], [[Administrado]], [[Realismo]], [[Manifesto de la Komunista Partio]], [[Malkonfido]], [[Kontraŭfaŝismo]], [[Monopolo]] (90%), [[Socia adaptiĝo]], [[Stimulo]], [[Senhelpeco]], [[Luteranismo]], [[Munkena interkonsento]], [[Energio]], [[Moderna epoko]], [[Malcentralizado]], [[Feliĉa fino]], [[Mickey Mouse]], [[Pejzaĝo]], [[Anuso]], [[Demenco]], [[Malliberigo]], [[Kanibalo]], [[Senkulpeco]], [[Fumado]], [[Lojaleco]], [[Dreyfus-skandalo]], [[Droga dependeco]], [[Damaĝo]], [[Ligo de Nacioj]], [[Ligo de Arabaj Ŝtatoj]], [[Berlina muro]], [[Nacia intereso]], [[Gerilo]], [[Intertraktoj]], [[Pakto Ribbentrop-Molotov]], [[Intermilita periodo]], [[Traktato de Rapallo (1922)]], [[Traktatoj de Lokarno]], [[Aŭgusta puĉo]], [[Imperiestro]], [[Disigo de povoj]], [[Berlina krizo (1961)]], [[Sankta Alianco]], [[Mein Kampf]], [[Anschluss]], [[Wilsonismo]], [[Sociala asekuro]], [[Habsburgoj]], [[Mobilizado]], [[Perestrojko]], [[Glasnost]], [[Partnereco por paco]], [[Radio Libera Eŭropo/Radio Libero]], [[Titoismo]], [[Germana naciismo]], [[Dispartigoj de Pollando-Litovio]], [[Reparacio]], [[Antikominterna pakto]], [[Unua maroka krizo]], [[Triopa Entento]], [[Neŭtraleco]], [[Superpotenco]], [[Mararmeo]], [[Maginot-linio]], [[Fekundindico]], [[Traktato de Brest-Litovsk]], [[Publikaj rilatoj]], [[Pariza paca konferenco]], [[Okupado de baltaj landoj]], [[Strategio]], [[Araba naciismo]], [[Domino-teorio]], [[Eŭropa koncerto]], [[Orienta Demando]], [[Curzon-linio]], [[Spionservo]], [[Iredentismo]], [[Taktiko]], [[Novkonservativismo]], [[Konfrontiĝo]], [[Jingoismo]], [[Konservisma Partio (Britio)]], [[Whigs]], [[Malarmado]], [[Kontraŭkomunismo]], [[Alianco]], [[Prezidanto de Usono]], [[Berlina kongreso]], [[Poliomjelito]], [[Amendo de Jackson–Vanik]], [[Lobiado]], [[Monda registaro]], [[Politiko de detenado]], [[Misilo]], [[Usona Departemento de Ŝtato]], [[Hallstein-doktrino]], [[Pakto Briand-Kellogg]], [[Tutgermanismo]], [[Germanigo]], [[Sinplenumanta profetaĵo]], [[Vestfalia paco]], [[Suvereneco]], [[Interna politiko]], [[Reciproke garantiita neniigo]], [[Strategia Defenda Iniciato]], [[Interkonsento de Rambouillet]], [[Reunuiĝo de Koreio]], [[Kanajla ŝtato]], [[Kontraŭmisila defendo]], [[Rasapartigo]], [[Kompromiso]], [[Jackson-demokratio]], [[Protestoj sur placo Tian An Men]], [[Oligarĥio]], [[Malalta klaso]], [[Internacia juro]], [[Etna purigado]], [[Okcidentigo]], [[Nacia ŝtato]], [[Liberala demokratio]], [[Indiĝenigo]], [[Genocido]], [[Postkoloniismo]], [[Kontraŭokcidentismo]], [[Ksenofobio]], [[Demografio]], [[Dinastio Qing]], [[Hizbulaho]], [[Industriigo]], [[CIA]], [[Islama terorismo]], [[Virinaj rajtoj]], [[Solidareco (Pollando)]], [[Armitaj Fortoj de Usono]], [[Disfalo de Jugoslavio]], [[Usona malliberejo en Guantanamo]], [[Pensofabriko]], [[Universitato Harvard]], [[Sovetologio]], [[Rusa naciismo]], [[Annus mirabilis]], [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio]], [[Flago de Nazia Germanio]], [[Seksorganoj]], [[Fekaĵo]], [[Menstruo]], [[Flarsenso]], [[Dupiedismo]], [[Senhejma infano]], [[Interrompita koito]], [[Trajno]], [[Nokta enurezo]], [[Ekzogamio]], [[Kastro]], [[Eta burĝo]], [[Agrikulturisto]], [[Socialdemokratio]], [[Scienca rasismo]], [[Antikva Grekio]], [[Hetajro]], [[Moralismo]], [[Svastiko]], [[Staĥanov-movado]], [[Milito kontraŭ narkotikaĵoj]], [[Transloĝiĝo al Siberio]], [[Vagabondo]], [[Ekzilo al Siberio]], [[Poloj en Rusio]], [[Siberia landvojo]], [[Tajgo]], [[Veturigisto]], [[Punlaboro en Siberio]], [[Kontraŭalkohola kampanjo en Sovetunio]], [[Domo de Ipatjev]], [[Politburoo de la Centra Komitato de la Komunista Partio de Sovetunio]], [[Aparatulo]], [[Supera Soveto de Sovetunio]], [[Plurpartiismo]], [[Onidiro]], [[Kazana Universitato]], [[Akuzo]], [[Rusia nobelaro]], [[Filistreco]], [[Rusa kampara komunumo]], [[Falanstero]], [[Nuligo de servutismo en Rusio]], [[Caro]], [[Romanovoj]], [[Registaro de Rusio]], [[Historio de Rusio]], [[Filozofo]], [[Reprezenta demokratio]], [[Prezidenta oficperiodo de Boris Jelcin]], [[Ŝtata Dumao]], [[Kotono]], [[Teo en Rusio]], [[Transportado de malliberuloj en la Rusia imperio]], [[Vaporŝipo]], [[Homa stampado]], [[Kurgano]], [[Omska fortikaĵo]], [[Pelmenoj]], [[Pramo]], [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio]], [[Drinkejo]], [[Gazetarlibereco]], [[Servutismo en Rusio]], [[Framasonoj en Rusio]], [[Ŝtata Dumao (Rusia imperio)]], [[Rusa intelektularo]], [[Pediko]], [[Tifo]], [[Gvatado]]</text>
      <sha1>9bttpoxwgvwxki1wb7y0plf1rto1g2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53604</id>
      <parentid>53598</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geografio */</comment>
      <origin>53604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32813" sha1="a49b1y6fn1z4iphwveej222tw9s9vq9" xml:space="preserve">{{User ru}}
{{user eo-4}}
&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
'''Miaj artikoloj''':

== Aŭtoroj ==
[[Ippolit Zavaliŝin]], [[Grigorij Potanin]], [[Nikolao Ĉukmaldin]], [[Ivan Slovcov]], [[Pjotr Gorodcov]], [[Boris Ŝĉerbina]], [[Farman Salmanov]], [[Kornej Ĉukovskij]], [[Miĥail Saltikov-Ŝĉedrin]], [[Roger Bacon]], [[Marilyn Monroe]], [[Lincoln Steffens]], [[William Randolph Hearst]], [[Diogeno la Cinika]], [[Friedrich Schiller]], [[José Ortega y Gasset]], [[Marko Bruto]], [[Jean Baudrillard]], [[Saddam Hussein]], [[Zbigniew Brzeziński]], [[Deng Xiaoping]], [[Vladimir Putin]], [[Bill Clinton]], [[George H. W. Bush]], [[Lewis Mumford]], [[Marshall McLuhan]] (99%), [[Curt Sachs]], [[Wyndham Lewis]], [[Nikita Ĥruŝĉov]], [[Ivano la Terura]], [[Aleksander Herzen]], [[Gerald Ford]], [[Lyndon B. Johnson]], [[Richard Nixon]], [[Michael Jackson]], [[Madonna]], [[Marcel Duchamp]], [[Ryszard Kapuściński]], [[Eric Hoffer]] (90%), [[Elias Canetti]], [[Aleksej Navalnij]], [[Apostolo Paŭlo]], [[Ernst Röhm]], [[Karl Radek]], [[Lev Trockij]], [[Johano Kalvino]], [[Ĥusejn ibn Ali]], [[Tamerlano]], [[Stendhal]], [[Fjodor Dostojevskij]], [[Madamo de Staël]], [[Oliver Cromwell]], [[Ernest Renan]], [[Andrej Movĉan]], [[Miĥail Gorbaĉov]], [[Miĥail Ĥodorkovskij]], [[Boris Nemcov]], [[Ramzan Kadirov]], [[Sergej Magnickij]], [[Boris Jelcin]], [[Gennadij Zjuganov]], [[Pjotr Stolipin]], [[Gustav Landauer]], [[Friedrich Engels]], [[Elton Mayo]], [[François-Noël Babeuf]], [[Alfred Adler]], [[Wilhelm Reich]], [[Jacob Burckhardt]], [[Thomas Szasz]], [[Joseph McCarthy]], [[Benjamin Rush]], [[Karl Menninger]], [[T. S. Eliot]], [[Joseph-Ignace Guillotin]], [[Napoleono la 3-a]], [[Armand Jean du Plessis de Richelieu]], [[Woodrow Wilson]], [[Anthony Eden]], [[Anŭar al-Sadat]], [[Kiichi Miyazawa]], [[John Foster Dulles]], [[Klemens von Metternich]], [[Aleksandro la 1-a (Rusio)]], [[Neville Chamberlain]], [[Edward Frederick Lindley Wood]], [[Andrej Gromiko]], [[Vjaĉeslav Molotov]], [[James Monroe]], [[Aristide Briand]], [[Ngô Đình Diệm]], [[Harold Macmillan]], [[Pierre Laval]], [[Joachim von Ribbentrop]], [[Lord Palmerston]], [[Aleksandr Gorĉakov]], [[Alfred von Schlieffen]], [[Helmuth von Moltke]], [[Nikolaj Obruĉev]], [[Dean Rusk]], [[Vilhelmo la 2-a (Germana Regno)]], [[Nikolao la 2-a (Rusio)]], [[Gerald Nye]], [[Walter Millis]], [[Eyre Crowe]], [[Pjotr Durnovo]], [[Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil, la tria markizo de Salisbury]], [[Douglas MacArthur]], [[Georgij Ĉiĉerin]], [[H. Freeman Mattews]], [[Isaiah Berlin]], [[Joseph E. Davies]], [[Henry M. Jackson]], [[Gustav Stresemann]], [[George F. Kennan]], [[Walter Lippmann]], [[Gamal Abdel Naser]], [[Albert Wohlstetter]], [[Nikolaj Bulganin]], [[Christian Pineau]], [[Milovan Ĝilas]], [[Joseph Chamberlain]], [[Denis William Brogan]], [[Yvon Delbos]], [[F. E. Smith, la 1-a grafo de Birkenhead]], [[Theobald von Bethmann Hollweg]], [[Nikolaj Sazonov]], [[Hans von Seeckt]], [[Harold Nicolson]], [[Robert King Merton]], [[David Lloyd George]], [[Arthur James Balfour]], [[Kurt Riezler]], [[George Canning]], [[Wilhelm Lamormaini]], [[Ferdinando la 2-a (Sankta Romia imperio)]], [[Friedrich von Gentz]], [[Sergej Vitte]], [[Nancy Pelosi]], [[Slobodan Miloŝeviĉ]], [[Lee Teng-hui]], [[Augusto Pinochet]], [[Ehud Barak]], [[Anatolij Ĉubajs]], [[Samuel P. Huntington]], [[Lee Kuan Yew]], [[Muhammad Ali Jinnah]], [[Sirimavo Bandaranaike]], [[Ali Akbar Haŝemi Rafsanĝani]], [[Yang Shangkun]], [[Carroll Quigley]], [[Muamar Kadafi]], [[Robert Roswell Palmer]], [[Christopher Dawson]], [[Fernand Braudel]], [[John Mearsheimer]], [[Lucian Pye]], [[Michael Dibdin]], [[Mahathir bin Mohamad]], [[Carlos Salinas de Gortari]], [[Sidney Mintz]], [[Ernesto Pérez Balladares]], [[Takeshi Umehara]], [[Georgij Arbatov]], [[Usama bin Laden]], [[Menaĥem Begin]], [[Anatolij Sobĉak]], [[Mahmud Ahmadineĵad]], [[Hans Morgenthau]], [[John McCain]], [[James Baker]], [[Eduard Ŝevardnadze]], [[Nicolae Ceaușescu]], [[Brent Scowcroft]], [[David Ignatius]], [[Viktor Janukoviĉ]], [[Condoleezza Rice]], [[Francis Fukuyama]], [[Ariel Ŝaron]], [[Hu Jintao]], [[Dick Cheney]], [[Madeleine Albright]], [[Jimmy Carter]], [[Cyrus Vance]], [[Robert Strausz-Hupé]], [[Wojciech Jaruzelski]], [[Georgij Ŝaĥnazarov]], [[Owen Harris]], [[Chiang Ching-kuo]], [[Pol Pot]], [[Charles Gati]], [[Justin Vaïsse]], [[Mark Kramer (politikologo)]], [[David Rothkopf]], [[Warren I. Cohen]], [[Nancy Bernkopf Tucker]], [[Robert A. Pastor]], [[William B. Quandt]], [[Robert E. Hunter]], [[Patrick Vaughan]], [[Marin Strmecki]], [[James Mann (verkisto)]], [[Adam Garfinkle]], [[Stephen Szabo]], [[Hamilton Fish Armstrong]], [[David Rockefeller]], [[Michael Dukakis]], [[Hamilton Jordan]], [[Alfred Rosenberg]], [[Friedrich Hebbel]], [[Carl Ludwig Schleich]], [[Gordon Allport]], [[James Henry Breasted]], [[Franz Alexander]], [[Carl von Clausewitz]], [[Karlo de Aŭstrio-Teŝino]], [[Maŭrico de Saksio]], [[Nikolaj Ogarkov]], [[Aleksej Konstantinoviĉ Toporkov]], [[Andrej Kokoŝin]], [[Jacques Sternberg]], [[Vance Packard]], [[Wilhelm Stapel]], [[Jacques Lacan]], [[David Simon]], [[Thomas De Quincey]], [[Steven Weinberg]], [[Jean-Pierre Dupuy]], [[Fjodor Rostopĉin]], [[Viktor Pinĉuk]], [[Robert Fico]], [[Abbé Pierre]], [[Ernst Bloch]], [[Majstro Eckhart]], [[Vasilij Semjonoviĉ Pankratov]], [[Grigorij Rasputin]], [[Aleksandra Fjodorovna (Alix de Hesio-Darmstadt)]], [[Klavdija Bitner]], [[Pierre Gilliard]], [[Jegor Ligaĉov]], [[Viktor Griŝin]], [[Nikolaj Riĵkov]], [[Miĥail Solomencev]], [[Viktor Ĉebrikov]], [[Vladimir Dolgiĥ]], [[Anatolij Lukjanov]], [[Dmitrij Jazov]], [[Vladimir Ŝĉerbickij]], [[Hejdar Alijev]], [[Aleksandr Nikolajeviĉ Jakovlev]], [[Petro la 3-a (Rusio)]], [[Katerina la 2-a (Rusio)]], [[Vissarion Belinskij]], [[Timofej Granovskij]], [[Nikolao la 1-a (Rusio)]], [[Pavel Pestel]], [[Astolphe de Custine]], [[Ernst Johann von Biron]], [[Karl Brjulov]], [[Giuseppe Mazzini]], [[Vladimir Ĵirinovskij]], [[Viktor Ĉernomirdin]], [[Aleksandr Korĵakov]], [[Jegor Gajdar]], [[Grigorij Javlinskij]], [[Aleksandr Lebed]], [[Jurij Luĵkov]], [[Eduard Rossel]], [[Nikita Miĥalkov]], [[Aleksandr Proĥanov]], [[Miĥail Znamenskij]], [[Ivan Jakuŝkin]], [[Matvej Muravjov-Apostol]], [[Jevgenij Obolenskij]], [[Ivan Puŝĉin]], [[Pjotr Svistunov]], [[Jermak Timofejeviĉ]], [[Vladimir Tolstoj]], [[Aleksej Arakĉejev]], [[Aleksandr Jakuboviĉ]], [[Aleksandra Muravjova]], [[Ivan Paskeviĉ]], [[Ivan Nikolajeviĉ Tolstoj]], [[Aleksandr Nikolajeviĉ Muravjov]], [[Aleksandr Kerenskij]], [[Pavel Miljukov]], [[Aleksandr Guĉkov]], [[Georgij Lvov]], [[Nikolaj Vissarionoviĉ Nekrasov]], [[Ivan Godnev]], [[Aleksandr Manujlov]], [[Vladimir Nikolajeviĉ Lvov]], [[Fjodor Rodiĉev]], [[Andrej Ŝingarjov]], [[Sergej Turbin]], [[Aleksandro Alabjev]], [[Aleksandr Radiŝĉev]], [[Vasilij Ŝulgin]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ Suĥanov]], [[Miĥail Lomonosov]], [[Aleksandr Sumarokov]], [[Miĥail Miĥajloviĉ Speranskij]], [[Michael Andreas Barclay de Tolly]], [[Aleksej Jermolov]], [[Pjotr Bagration]], [[Miĥail Kutuzov]], [[Aleksandr Figner]], [[Miĥail Ivanoviĉ Tereŝĉenko]], [[Pjotr Vrangel]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ Lvov]], [[Anton Denikin]], [[Miĥail Vladimiroviĉ Rodzjanko]], [[Dmitrij Ivanoviĉ Ĉiĥaĉjov]], [[Aleksej Polivanov]], [[Boris Ŝtjurmer]], [[Aleksej Nikolajeviĉ Romanov]], [[Miĥail Aleksandroviĉ (filo de Aleksandro la 3-a)]], [[Aleksandr Stessel]], [[Viktor Sokira-Jaĥontov]], [[Grigorij Kotovskij]], [[Vera Ĥolodnaja]], [[Aleksej Brusilov]], [[Aleksandro la 3-a (Rusio)]], [[Pjotr Vannovskij]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ (1856–1929)]], [[Lavr Kornilov]], [[Nikolaj Iudoviĉ Ivanov]], [[Miĥail Vasiljeviĉ Aleksejev]], [[Aleksej Kaledin]], [[Vladimir Suĥomlinov]], [[Vladimir Miĥajloviĉ Bezobrazov]], [[Nikolaj Januŝkeviĉ]], [[Nikolaj Vladimiroviĉ Ruzskij]], [[Miĥail Diteriĥs]]

== Geografio ==
[[Tjumeno]], [[Siberio]], [[Irbito]], [[Tobolsko]], [[Niĵnevartovsko]], [[Surguto]], [[Neftejugansko]], [[Megiono]], [[Omsko]], [[Turo (rivero, Siberio)]], [[Tjumena provinco]], [[Okcidenta Siberio]], [[Svislando]], [[Romio]], [[Meksiko]], [[Eŭropo]], [[Irako]], [[Sudameriko]], [[Centra Ameriko]], [[Hispanio]], [[Ĉinio]], [[Sovetunio]], [[Pakistano]], [[Afganio]], [[Ukrainio]], [[Eŭrazio]], [[Pollando]], [[Irano]], [[Proksima Oriento]], [[Japanio]], [[Fora Oriento]], [[Centra Azio]], [[Azio]], [[Turkio]], [[Kartvelio]], [[Armenio]], [[Eŭropa Unio]], [[Uzbekio]], [[Azerbajĝano]], [[Palestino]], [[Sud-Koreio]], [[Nord-Koreio]], [[Koreio]], [[Singapuro]], [[Tajvano]], [[Orienta Azio]], [[Italio]], [[Brita imperio]], [[Belorusio]], [[Hinda oceano]], [[Kazaĥio]], [[Kaspia maro]], [[Korea milito]], [[Anglio]], [[Okcidenta Eŭropo]], [[Centra Eŭropo]], [[Orienta Eŭropo]], [[Subevoluintaj landoj]], [[Suda Usono]], [[Norda Usono]], [[Nederlando]], [[Asirio]], [[Alpoj]], [[Skota Altlando]], [[Krimeo]], [[Argentino]], [[Kaŭkazio]], [[Ĉeĉenio]], [[Vajmara respubliko]], [[Nazia Germanio]], [[Ameriko]], [[Okcidenta Germanio]], [[Masaĉuseco]], [[Jalutorovsko]], [[Germana Demokratia Respubliko]], [[Laoso]], [[Sankta Romia imperio]], [[Sud-Vjetnamio]], [[Nord-Vjetnamio]], [[Ĉeĥoslovakio]], [[Aŭstrio-Hungario]], [[Atlantiko]], [[Manika markolo]], [[Prusio]], [[Balkanio]], [[Hindoĉinio]], [[Sud-Orienta Azio]], [[Nord-Orienta Azio]], [[Dardaneloj]], [[Alzaco-Loreno]], [[Saĥaleno]], [[Kurilaj insuloj]], [[Bosnio kaj Hercegovino]], [[Rejna provinco]], [[Sankt-Peterburgo]], [[Supra Silezio]], [[Pola koridoro]], [[Germana Federacio]], [[Orienta Rumelio]], [[Sueza kanalo]], [[Manĉurio]], [[Rumanio]], [[Jugoslavio]], [[Vaŝingtono]], [[Okcidenta Usono]], [[Nord-Okcidenta Usono]], [[Malajzio]], [[Okcidenta Berlino]], [[Pacifiko]], [[Vjetnamio]], [[Kamboĝo]], [[Germana Regno]], [[Silicia Valo]], [[Wall Street]], [[Estonio]], [[Bosnio]], [[Kosovo]], [[Granda Albanio]], [[Somalio]], [[Persa golfo]], [[Sauda Arabio]], [[Niĝerio]], [[Indonezio]], [[Aŭstralio]], [[Francio]], [[Nord-Makedonio]], [[Latinameriko]], [[Respubliko Serba Krajna]], [[Subsahara Afriko]], [[Nord-Afriko]], [[Tajlando]], [[Haitio]], [[Libano]], [[Sirio]], [[Egiptio]], [[Sektoro Gazao]], [[Filipinoj]], [[Havajo]], [[Panama kanalo]], [[Pola Popola Respubliko]], [[Tomsko]], [[Jenisejo]], [[Krasnojarsko]], [[Kazano]], [[Velikij Novgorod]], [[Petrozavodsko]], [[Novgoroda gubernio]], [[Kieva Regno]], [[Konstantinopolo]], [[Nadimo]], [[Kurgano (urbo)]], [[Baltio]], [[Buĥaro]], [[Jekaterinburgo]], [[Tobolska gubernio]], [[Tugulimo]], [[Uspenka (Tjumena distrikto)]], [[Bogandinskoje]], [[Kijovo]], [[Jalutorovska distrikto (1782-1923)]], [[Juĵno-Pletnjovo]], [[Kurska gubernio]], [[Iŝima distrikto (1782-1923)]], [[Tobolo]], [[Iŝimo (rivero)]], [[Provinco de Siberiaj Kirgizoj]], [[Kujbiŝev]], [[Baraba stepo]], [[Jeniseja gubernio]], [[Bogotolo]], [[Aĉinsko]], [[Bajkalo]], [[Usolje-Sibirskoje]], [[Valdajo]], [[Kievo]], [[Odeso]], [[Zlatousto]], [[Ĉelabinsko]]

== Periodoj ==
* [[Jarcento]], [[6-a jarcento]], [[16-a jarcento]], [[17-a jarcento]], [[18-a jarcento]], [[19-a jarcento]], [[20-a jarcento]], [[21-a jarcento]]
* [[1880-aj jaroj]], [[1890-aj jaroj]]
* [[1910-aj jaroj]], [[1920-aj jaroj]], [[1930-aj jaroj]], [[1950-aj jaroj]], [[1960-aj jaroj]], [[1970-aj jaroj]], [[1980-aj jaroj]], [[1990-aj jaroj]]
* [[Regado de Nikolao la 2-a (Rusio)]]

== Ekstera politiko ==
* [[Internaciaj rilatoj]], [[Ekstera politiko]], [[Internacia politiko]], [[Geopolitiko]]
* [[Rilatoj de Ĉinio kaj Usono]], [[Rilatoj de Rusio kaj NATO]], [[Rilatoj de Germanio kaj Rusio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Rusio]], [[Rilatoj de Rusio kaj Usono]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Sovetunio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Japanio]], [[Rilatoj de Japanio kaj Usono]], [[Rilatoj de Eŭropa Unio kaj Usono]], [[Rilatoj de Irano kaj Usono]], [[Rilatoj de Barato kaj Ĉinio]], [[Rilatoj de Barato kaj Pakistano]], [[Rilatoj de Barato kaj Usono]], [[Rilatoj de Japanio kaj Usono]], [[Rilatoj de Japanio kaj kaj Koreio]], [[Rilatoj de Sovetunio kaj Usono]], [[Rilatoj de Azio kaj Usono]], [[Rilatoj de Rusio kaj Ukrainio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Nord-Koreio]], [[Rilatoj de Pakistano kaj Usono]], [[Rilatoj de Israelo kaj Usono]], [[Rilatoj de Irano kaj Israelo]], [[Rilatoj de Ukrainio kaj NATO]], [[Rilatoj de Sirio kaj Usono]], [[Rilatoj de Eŭropo kaj Rusio]], [[Rilatoj de Britio kaj Usono]], [[Rilatoj de Irako kaj Usono]], [[Rilatoj de Pollando kaj Rusio]]
* [[Ekstera politiko de Usono]], [[Ekstera politiko de Ĉinio]], [[Ekstera politiko de Rusio]], [[Ekstera politiko de Barato]], [[Ekstera politiko de Japanio]], [[Ekstera politiko de Germanio]]
* [[McMahon-linio]], [[Interkonsentoj de Oslo]], [[Truman-doktrino]], [[Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj]], [[Kapto de usonaj ostaĝoj en Irano]], [[Pactraktatoj de Camp David]], [[Vastigo de NATO]], [[Konsilio pri Nacia Sekureco de Usono]], [[Orienta Bloko]], [[Grupo de la Ok]], [[Membriĝo de Ukrainio en Eŭropa Unio]], [[Pintokunveno en Malto]], [[Triflanka Komisiono]], [[Realismo (internaciaj rilatoj)]], [[Politiko de malstreĉigo]], [[Paca kunekzistado]], [[Intertraktoj pri limigo de strategiaj armiloj]], [[Grupo de la Sep]], [[Varsovia pakto]], [[Carter-doktrino]], [[Realpolitiko]], [[Kolektiva sekureco]], [[Unuigo de Germanio]], [[Unuiĝintaj Nacioj]], [[Povekvilibro]], [[Memdeterminado]], [[Viena kongreso]], [[Jalta konferenco]], [[Potsdama konferenco]], [[Doktrino de Monroe]], [[Izolismo]], [[Ekspansiismo]], [[Evidenta destino]], [[Kuba misila krizo]], [[NATO]], [[Versajla traktato]],

== Ekonomio ==
[[Financo]], [[Okcidentsiberia naftogasa komplekso]], [[Fervojo]], [[Internacia Mona Fonduso]], [[Monda Banko]], [[Financa krizo de 2008]], [[Ekonomio]], [[Infrastrukturo]], [[Produktado]], [[Superbazaro]], [[Aĉetcentro]], [[Transporto]], [[Usona dolaro]], [[Eŭro]], [[Inflacio]], [[Valuto]], [[Industrio]], [[Baza enspezo]], [[Merkato]], [[Ekonomiaj sankcioj]], [[Akcia kompanio]], [[Planita ekonomio]], [[Ekonomio de Japanio]], [[Ekonomio de Usono]], [[Merkata ekonomio]], [[Turismo]], [[Reklamo]], [[Granda Depresio]], [[Varomarko]], [[Produktadrimedoj]], [[Produktiveco]], [[Rento]], [[Aĉetado]], [[Ekfirmao]], [[Nordamerika Liberkomerca Interkonsento]], [[Buŝehra atomstacio]], [[Ekonomio de Ĉinio]], [[Ekonomio de Rusio]], [[Financa krizo en Rusio (1998)]], [[Ŝtata kapitalismo]], [[Privata posedo]], [[Politika ekonomiko]], [[Produktivaj fortoj]], [[AvtoVAZ]], [[Fabriko]], [[Salproduktado]]

== Milito ==
[[Nuklea milito]], [[Hispana Enlanda milito]], [[Golfa milito]],  [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Milito en Afganio (2001-2021)]], [[Dua mondmilito]], [[Malvarma milito]], [[Milito kontraŭ terorismo]], [[Unua mondmilito]], [[Totala milito]], [[Napoleonaj militoj]], [[Usona Enlanda milito]], [[Vjetnama milito]], [[Franca-Prusa milito]], [[Donbasa milito]], [[Milito de Jom Kippur]], [[Rusa-japana milito]], [[Dua itala-etiopa milito]], [[Krimea milito]], [[Rusa-turka milito (1877-1878)]], [[Tria mondmilito]], [[Kosova milito]], [[Tridekjara milito]], [[Bosnia milito]], [[Bombado de Jugoslavio fare de NATO]], [[Kroata milito]], [[Invado de Irako al Kuvajto]], [[Libana milito de 1982]], [[Libana enlanda milito]], [[Irana-iraka milito]], [[Barata-pakistana milito de 1965]], [[Invado al Ĉeĥoslovakio (1968)]], [[Unua milito en Ĉeĉenio]], [[Sestaga milito]], [[Kamboĝa-Vjetnama milito]], [[Ogadena milito]], [[Bombado de Irako en 1998]], [[Tet-ofensivo]], [[Liberiga Armeo de Kosovo]], [[Militarismo]], [[Naziaj koncentrejoj]], [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)]], [[Mongola invado al Rusio]], [[Patriota Milito de 1812]], [[Januara ribelo]], [[Armitaj Fortoj de Rusio]], [[Milito de la Sesa Koalicio]], [[Venkotago]], [[Dua milito en Ĉeĉenio]], [[Militsetlejoj]], [[Rekrutigo]], [[Ulano]], [[Batalo de Borodino]], [[Oficiro]], [[Volontula Armeo]], [[Evakuado de Odeso (1920)]], [[Evakuado de Krimeo]], [[Rusia Enlanda milito]], [[Rusia Imperiestra Armeo]], [[Ĝenerala Stabo de la Rusia Imperiestra Armeo]], [[Granda Retreto (Rusio)]], [[Brusilov-ofensivo]], [[Batalo de Galicio]], [[Ĉeĥa Taĉmento]], [[Tranĉea milito]], [[Manovra milito]], [[Tutrusia Zemstva Unio]]

== Nukleaj armiloj ==
[[Nuklea armilo]], [[Atombombo]], [[Amasdetrua armilo]], [[Nuklea milito]], [[Nuklearmila konkuro]], [[Nuklea programo de Nord-Koreio]], [[Nuklea programo de Pakistano]], [[Nuklea programo de Barato]], [[Nuklea testo]], [[Nuklea programo de Sud-Afriko]], [[Nuklea programo de Irano]], [[Usona kontraŭmisila defendo en Centra kaj Orienta Eŭropo]], [[Programo de Nunn — Lugar]], [[Nuklea programo de Israelo]], [[Traktato kontraŭ pliigo de atomarmiloj]], [[Nuklea armilaro de Usono]]

== Etnoj kaj nacioj ==
[[Ĥoĥol]], [[Judoj]], [[Hispanoj]], [[Rusoj]], [[Italoj]], [[Japanoj]], [[Araboj]], [[Armenoj]], [[Grekoj]], [[Azeroj]], [[Ĝermanoj]], [[Germanoj]], [[Slavoj]], [[Puebloj]], [[Albanoj]], [[Sudetaj germanoj]], [[Araba mondo]], [[Francoj]], [[Nederlandanoj]], [[Angloj]], [[Svisoj]], [[Arandoj]], [[Indianoj]], [[Ĉinoj]], [[Transmaraj ĉinoj]], [[Usonaj judoj]], [[Usonaj poloj]], [[Tataroj]], [[Marioj]], [[Udmurtoj]], [[Ĉuvaŝoj]], [[Komioj]], [[Rusiaj germanoj]], [[Latvoj]], [[Estonoj]], [[Baltaj germanoj]], [[Kaŭkaziaj germanoj]], [[Judoj en Uralo]], [[Siberianoj]], [[Mordvoj]], [[Ukrainoj en Siberio]], [[Judoj en Siberio]], [[Siberiaj tataroj]], [[Burjatoj]], [[Kontraŭjudaj pogromoj en la Rusia imperio]], [[Judoj en Rusio]]

== Psikologio ==
[[Neŭrozo]],  [[Psikologio]], [[Psikopatologio]], [[Nekonscio]], [[Arketipo]], [[Psiko]], [[Komplekso (psikologio)]], [[Trikstero]], [[Neŭrastenio]], [[Psikoterapio]], [[Ekstravertiteco — introvertiteco]], [[Histerio]], [[Komforto]], [[Anksio]], [[Memkonscio]], [[Fatala virino]], [[Narcisismo]], [[Individuismo]], [[Nostalgio]], [[Ekstazo]], [[Fetiĉismo]], [[Paranojo]], [[Skizofrenio]], [[Malkontento]], [[Entuziasmo]], [[Sinofero]], [[Melankolio]], [[Indiferenteco]], [[Psikanalizo]], [[Ekzaltiĝo]], [[Fremdiĝo]], [[Konformismo]], [[Mensa sano]], [[Eŭforio]], [[Masoĥismo]], [[Sadismo]], [[Piromanio]], [[Psikiatria hospitalo]], [[Nekonformismo]], [[Obsedo]], [[Halucino]], [[Paralizo]], [[Megalomanio]], [[Apatio]], [[Psikiatrio]], [[Ŝoko]], [[Virineco]], [[Vireco]], [[Paniko]], [[Kolektivismo]], [[Elreviĝo]], [[Kulposento]], [[Dresado]], [[Simulado]], [[Estimo]] (90%), [[Nobleco]], [[Fascino]], [[Malrespekto]], [[Malamikeco]], [[Obstino]], [[Plezuro]] (90%), [[Agreso]], [[Dominado]], [[Rolo]], [[Subkonscio]], [[Personeco]], [[Indigno]], [[Logoterapio]], [[Identigo (psikologio)]], [[Mortoinstinkto]], [[Anusa karaktero]], [[Seksa ekscitiĝo]], [[Puremo]], [[Supermio]], [[Sonĝointerpretado]], [[Infana psikologio]], [[Emocia kontaĝo]], [[Frua infanaĝo]], [[Repuŝado (psikologio)]], [[Afekcio]], [[Rezistado (psikologio)]], [[Cenzuro (psikanalizo)]], [[Traŭmato (psikologio)]], [[Seksa bremsado]], [[Religia ekscitiĝo]], [[Sekslogo]], [[Depresio]], [[Anksia neŭrozo]], [[Neŭrozo de senlaborulo]], [[Obseda-kompulsia malsano]], [[Kastrotimo]]

== Filozofio ==
[[Simbolo]], [[Realo]], [[Mito]], [[Idealismo]], [[Sentimentaleco]], [[Maljusteco]], [[Senso]], [[Teozofio]], [[Spiritismo]], [[Signifo]], [[Utopio]] (99%), [[Racio]] (99%), [[Raciismo]], [[Simulakro]], [[Ekzistado]], [[Destino]], [[Relativismo]], [[Empiriismo]], [[Pozitivismo]], [[Skeptikismo]], [[Vivosenco]], [[Eroto (filozofio)]], [[Majstro Eckhart]], [[Okcidentemo]]

== Religio ==
[[Kristnasko]], [[Maria (patrino de Jesuo)]], [[Iziso]], [[Islama fundamentismo]], [[Islama mondo]], [[Islamismo]], [[Ikono]], [[Ortodoksismo]], [[Ikonoklasmo]], [[Ŝijaismo]], [[Eliro (historia evento)]], [[Katolika Eklezio]], [[Prapeko]], [[Malnova Testamento]], [[Pilgrimado]], [[Lasta Juĝo]], [[Ĝihado]], [[Nekredanto]], [[Reformacio]], [[Protestantismo]], [[Ĉasado de sorĉistinoj]], [[Eva]], [[Komunio]], [[Postmorto]], [[Transa mondo]], [[Horoskopo]], [[Fundamentismo]], [[Senmorteco]], [[Monaĥejo]], [[Ordeno (religio)]], [[Mesiismo]], [[Mesio]], [[Idolismo]], [[Idolo]], [[Promesita Lando]], [[Aŝuro]], [[Ĉiela Regno]], [[Resurekto]], [[Resurekto de Jesuo]], [[Rito]], [[Propeka kapro]], [[Herezo]], [[Magio]], [[Totemo]], [[Kontraŭreformacio]], [[Ŝamano]], [[Konfuceismo]], [[Monoteismo]], [[Dio Patro]], [[Inkvizicio]], [[Islama renaskiĝo]], [[Islama Frataro]], [[Krucifikso]], [[Religia maltoleremo]], [[Cirkumcido]], [[Totemismo]], [[Levido]], [[Javeo]], [[Heksateŭko]], [[Interligo (Biblio)]], [[Evangelio]], [[Alaho]], [[Sankteco]], [[Politeismo]], [[Atono]], [[Reenkarniĝo]], [[Senpeka koncipo de Jesuo]], [[Asketismo]], [[Rusa Ortodoksa Eklezio]], [[Katedralo de Kristo Savinto]], [[Luteranismo en Rusio]], [[Kieva-Peĉjora monaĥejo]]

== Libroj ==
[[La granda ŝaktabulo]], [[La elekto: tutmonda dominado aŭ tutmonda gvidado]], [[Strategia vizio: Usono kaj la krizo de tutmonda potenco]], [[Ĉu Usono bezonas eksteran politikon?: Al diplomatio de la 21-a jarcento]], [[La ribelo de la amasoj]], [[Unuetaĝa Usono]], [[Kontraŭstaro inter Civilizacioj]], [[Usono kaj la mondo: Konversacioj pri la estonteco de la ekstera politiko de Usono]], [[Zbig: La strategio kaj politiko de Zbigniew Brzeziński]], [[Konfeso pri difinita temo]], [[Provincano]], [[Rusio kaj la mondo. Nova epoko. 12 jaroj, kiuj povos ŝanĝi ĉion]], [[Amasa psikologio de faŝismo]], [[La doktoro kaj la animo]], [[Sonĝointerpretado (Freud)]], [[Estonteco de unu iluzio]], [[Malkontenteco pri la kulturo]], [[La homo Moseo kaj la monoteisma religio]], [[Kial milito?]], [[Makbeto]], [[La anatomio de homa detruemo]], [[Fuĝo for de libereco]], [[La socio de konsumado]], [[Simulakroj kaj simulaĵoj]], [[En la ombro de la silentema plejmulto]], [[La travidebleco de malbono]], [[La Golfa milito ne okazis]], [[La agonio de povo]], [[La fatalaj strategioj]], [[La sistemo de aĵoj]], [[Kontribuo al kritiko de la politika ekonomiko de signo]], [[La jaro de revado danĝera]], [[La plago de fantazioj]], [[Ekonomiaj kaj filozofiaj manuskriptoj je 1844]], [[Kontribuo al kritiko de politika ekonomiko]], [[Kritiko de la Hegela Jurfilozofio]], [[La Kapitalo]], [[Artikoloj de Aleksander Herzen]], [[Lekcioj kaj paroladoj de Erich Fromm]], [[Koncepto de la homo ĉe Karolo Markso]], [[El Siberio]], [[Leteroj de Anton Ĉeĥov]], [[Kaŝĉej-ĉeno]], [[Pri evoluo de la revoluciaj ideoj en Rusio]], [[Pensoj pri la Februara revolucio]], [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]], [[Oktobra manifesto]]

== Kulturo ==
[[Holivudo]], [[Filmo]], [[Renesanco]], [[Kino]], [[Televido]], [[Radio]], [[Bildliteraturo]], [[Klaŭno]], [[Akrobato]], [[Striptizo]], [[Kubismo]], [[Amaskomunikilo]], [[Propagando]], [[Pentrado]], [[Ludo]], [[Ĵazo]], [[Humpty Dumpty]], [[Disneyland]], [[Modo]], [[Ceremonio]], [[Estetiko]], [[Superrealismo]], [[Poparto]], [[Centro Georges Pompidou]], [[Kiĉo]], [[Dadaismo]], [[Maskerado]], [[Papiruso]], [[Alfabeto]], [[Litero]], [[Skulptaĵo]], [[Dirigento]], [[Televidserio]], [[Orkestro]], [[Ĥoro]], [[Multkulturismo]], [[Universalismo]], [[Ĉina civilizacio]], [[Kultura imperiismo]], [[Dramo]], [[Rusa literaturo]], [[Jarmilo de Rusio]], [[Forkapto de la fianĉino]], [[Rusa kuirarto]]

== Revolucioj ==
[[Kontraŭrevolucio]], [[Oktobra revolucio]], [[Franca revolucio de 1789]], [[Rusia revolucio de 1905]], [[Hungara revolucio de 1956]], [[Seksa revolucio]], [[Usona revolucio]], [[Irana revolucio]], [[Franca revolucio de 1848]], [[Decembristoj en Jalutorovsko]], [[Decembristoj en Tobolsko]], [[Februara revolucio]], [[Abdiko de Nikolao la 2-a]], [[Abdiko de Miĥail Aleksandroviĉ]], [[Petrograda Soveto]]

== Lingvoj ==
[[Araba lingvo]], [[Ĉina lingvo]], [[Plurlingveco]], [[Sakraĵo]], [[Siberia parolmaniero]], [[Lingvolernado]], [[Suda dialektaro de la rusa lingvo]]

== Araba-israela konflikto ==
[[Araba-israela konflikto]], [[Organizaĵo por Liberigo de Palestino]], [[Intifado]], [[Hamaso]], [[Fataho]], [[Sueza krizo]], [[Interkonsentoj de Oslo]], [[Madrida konferenco (1991)]], [[Sestaga milito]], [[Milito de Jom Kippur]]

== Temoj ==
[[Ekologio]], [[Nuklea akcidento de Ĉernobilo]], [[Komunista Partio de Sovetunio]],  [[Nafto]], [[Geologio]], [[Burokratio]], [[Vodko]], [[Fotografio]], [[Oriento]], [[Okcidenta civilizo]], [[Problemo]], [[Plenkreskulo]], [[Pedagogio]], [[Katastrofo]], [[Epidemio]], [[Bolŝevismo]], [[Junulino]], [[Prahistorio]], [[Poeto]], [[Kolektivo]], [[Alkoholismo]], [[Sinmortigo]], [[Ora epoko]], [[Aristokratio]], [[Plebo]], [[Absolutismo]], [[Urboŝtato]], [[Arkeologio]], [[Tekniko]],  [[Burĝo]], [[Demagogio]], [[Liberalismo]], [[Marksismo]], [[Politika dekstro]], [[Politika maldekstro]], [[Publika opinio]], [[Intelektulo]], [[Aŭto]], [[Informo]], [[Tutmondiĝo]], [[Diskriminacio]], [[Teroro]], [[Atencoj de la 11-a de septembro 2001]], [[Disfalo de Sovetunio]], [[Konsumismo]], [[Talibano]], [[Socia malegaleco]], [[Amasa kulturo]], [[Kontraŭusonismo]], [[Al-Kaido]], [[Studento]], [[Usona Kongreso]], [[Haveno]], [[Elito]], [[Traktato]], [[Valso]], [[Elektro]], [[Komunikado]] (99%), [[Skribo]] (99%), [[Parolo]] (99%), [[Telefono]] (99%), [[Aviado]], [[Telegrafo]], [[Presado]], [[Novaĵo]], [[Specialisto]], [[Tuŝo]], [[Mesaĝo]], [[Letero]], [[Nudeco]], [[Tribo]], [[Aŭtomatigo]], [[Feŭdismo]], [[Eldonado]], [[Vidado]] (99%), [[Aŭdo]] (99%), [[Stomatologio]], [[Nerva sistemo]], [[Amuzo]], [[Vojo]], [[Poŝto]], [[Redaktoro]], [[Tajpilo]], [[Sekretario]], [[Korpo]], [[Nomado]], [[Slumo]], [[Sago]], [[Kamparo]], [[Narciso]], [[Mezepoko]], [[Migrado]], [[Maŝino]], [[Centralizismo]], [[Biciklo]], [[Fusilo]], [[Perspektivo]], [[Bordelo]], [[Vokvirino]], [[Raso]], [[Invento]], [[Ideologio]], [[Mongolaj invadoj kaj konkeroj]], [[Slavofilismo]], [[Ostaĝo]], [[Subjekto]], [[Teritorio]], [[Evento]], [[Pornografio]], [[Manipulado de la amasoj]], [[Sekseco]], [[Atenco]], [[Vetludo]], [[Nuklea centralo]], [[Majo de 1968 (Francio)]], [[Klonado]], [[Implozio]], [[Ofero]] (90%), [[Socia sekso]] (90%), [[Konsumado]], [[Handikapo]], [[Respondeco]] (90%), [[Ĉantaĝo]], [[Snobo]], [[Orgio]], [[Aĵo]], [[Masko]], [[Naziismo]], [[Doktrino]] (90%), [[Radikalismo]], [[Kariero]], [[Ribelo]] (90%), [[Elmigrado]], [[Cionismo]], [[Totalismo]], [[Reformo]], [[Reakcio (politiko)]], [[Ŝovinismo]], [[Geto]], [[Koloniismo]], [[Ŝtatoficisto]], [[Konkurenco]], [[Linĉado]], [[Superecismo]], [[Ekzilo]], [[Impotenteco]], [[Soldato]] (90%), [[Uniformo]], [[Stalinismo]], [[Tajpinga ribelo]], [[Misiismo]], [[Modernigo]], [[Malnova reĝimo]], [[Klerismo]], [[Organizaĵo]], [[Ĥaoso]], [[Eksterlandano]], [[Grego]], [[Detruado]], [[Distanco]], [[Fajro]] (90%), [[Arbaro]] (90%), [[Maro]] (90%), [[Ŝtonumado]], [[Kondamno]], [[Bruligado sur ŝtiparo]], [[Postvivado]], [[Predo]], [[Fuĝo]], [[Incendio]], [[Danĝero]], [[Minaco]], [[Ekzekuto]], [[Ekzekutisto]], [[Genuado]], [[Ŝipestro]], [[Digo]], [[Venĝo]], [[Murdo]], [[Ekskremento]], [[Mortinto]] (90%), [[Malrapideco]], [[Kaŭrado]], [[Sidado]], [[Starado]], [[Kuŝado]], [[Piramido]], [[Insekto]], [[Aresto]], [[Faŭko]], [[Malpermeso]] (90%), [[Triumfo]], [[Procesio]], [[Kreskado]], [[Ĥako]], [[Areno]], [[Montogrimpado]], [[Matadoro]], [[Fingro]] (90%), [[Lanco]], [[Metalo]], [[Slogano]], [[Oratoro]], [[Rajdado]], [[Deputito]], [[Voĉdono]], [[Jura imuneco]], [[Piedsigno]], [[Atako]] (90%), [[Bebo]], [[Entombigo]], [[Klano]], [[Sekalo]], [[Batalkampo]], [[Batalo]] (90%), [[Krio]] (90%), [[Posteulo]], [[Praulo]], [[Tombejo]], [[Kortego]], [[Pridemandado]], [[Demando]], [[Ponardo]], [[Parlamento]], [[Kasto]], [[Socia klaso]], [[Konspiro]], [[Bacilo]], [[Mikrobo]], [[Spermo]], [[Limo]] (90%), [[Ekbruligo]], [[Manifestacio]], [[Striko]], [[Formikejo]], [[Krucumado]], [[Terapio]], [[Paŝtisto]], [[Konskripcio]], [[Seĝo]], [[Indiĝeno]], [[Fortikaĵo]], [[Trupo]], [[Gardisto]], [[Ujo]], [[Argilo]], [[Sceptro]], [[Heroo]], [[Unueca Rusio]], [[Koloraj revolucioj]], [[Geja Fiero]], [[Cenzuro]], [[Rusofobio]], [[Islama Ŝtato]], [[Volontulo]], [[Bonfarado]], [[Enmigrado]], [[Rifuĝinto]], [[Kultura asimilado]], [[Jabloko]], [[Homofobio]], [[Monumento]], [[Pussy Riot]], [[Identeco]], [[Incesto]], [[Universala voĉdonrajto]], [[Roboto]], [[Erotiko]], [[Konversacio]], [[Kreado]], [[Patriarkeco]], [[Matriarkeco]], [[Meza klaso]], [[Interŝanĝo]], [[Laceco]], [[Aŭtoritatismo]], [[Judo-kristana paradigmo]], [[Administranto]], [[Floro]] (pli ol 50%), [[Prestiĝo]], [[Nuntempa arto]], [[Administrado]], [[Realismo]], [[Manifesto de la Komunista Partio]], [[Malkonfido]], [[Kontraŭfaŝismo]], [[Monopolo]] (90%), [[Socia adaptiĝo]], [[Stimulo]], [[Senhelpeco]], [[Luteranismo]], [[Munkena interkonsento]], [[Energio]], [[Moderna epoko]], [[Malcentralizado]], [[Feliĉa fino]], [[Mickey Mouse]], [[Pejzaĝo]], [[Anuso]], [[Demenco]], [[Malliberigo]], [[Kanibalo]], [[Senkulpeco]], [[Fumado]], [[Lojaleco]], [[Dreyfus-skandalo]], [[Droga dependeco]], [[Damaĝo]], [[Ligo de Nacioj]], [[Ligo de Arabaj Ŝtatoj]], [[Berlina muro]], [[Nacia intereso]], [[Gerilo]], [[Intertraktoj]], [[Pakto Ribbentrop-Molotov]], [[Intermilita periodo]], [[Traktato de Rapallo (1922)]], [[Traktatoj de Lokarno]], [[Aŭgusta puĉo]], [[Imperiestro]], [[Disigo de povoj]], [[Berlina krizo (1961)]], [[Sankta Alianco]], [[Mein Kampf]], [[Anschluss]], [[Wilsonismo]], [[Sociala asekuro]], [[Habsburgoj]], [[Mobilizado]], [[Perestrojko]], [[Glasnost]], [[Partnereco por paco]], [[Radio Libera Eŭropo/Radio Libero]], [[Titoismo]], [[Germana naciismo]], [[Dispartigoj de Pollando-Litovio]], [[Reparacio]], [[Antikominterna pakto]], [[Unua maroka krizo]], [[Triopa Entento]], [[Neŭtraleco]], [[Superpotenco]], [[Mararmeo]], [[Maginot-linio]], [[Fekundindico]], [[Traktato de Brest-Litovsk]], [[Publikaj rilatoj]], [[Pariza paca konferenco]], [[Okupado de baltaj landoj]], [[Strategio]], [[Araba naciismo]], [[Domino-teorio]], [[Eŭropa koncerto]], [[Orienta Demando]], [[Curzon-linio]], [[Spionservo]], [[Iredentismo]], [[Taktiko]], [[Novkonservativismo]], [[Konfrontiĝo]], [[Jingoismo]], [[Konservisma Partio (Britio)]], [[Whigs]], [[Malarmado]], [[Kontraŭkomunismo]], [[Alianco]], [[Prezidanto de Usono]], [[Berlina kongreso]], [[Poliomjelito]], [[Amendo de Jackson–Vanik]], [[Lobiado]], [[Monda registaro]], [[Politiko de detenado]], [[Misilo]], [[Usona Departemento de Ŝtato]], [[Hallstein-doktrino]], [[Pakto Briand-Kellogg]], [[Tutgermanismo]], [[Germanigo]], [[Sinplenumanta profetaĵo]], [[Vestfalia paco]], [[Suvereneco]], [[Interna politiko]], [[Reciproke garantiita neniigo]], [[Strategia Defenda Iniciato]], [[Interkonsento de Rambouillet]], [[Reunuiĝo de Koreio]], [[Kanajla ŝtato]], [[Kontraŭmisila defendo]], [[Rasapartigo]], [[Kompromiso]], [[Jackson-demokratio]], [[Protestoj sur placo Tian An Men]], [[Oligarĥio]], [[Malalta klaso]], [[Internacia juro]], [[Etna purigado]], [[Okcidentigo]], [[Nacia ŝtato]], [[Liberala demokratio]], [[Indiĝenigo]], [[Genocido]], [[Postkoloniismo]], [[Kontraŭokcidentismo]], [[Ksenofobio]], [[Demografio]], [[Dinastio Qing]], [[Hizbulaho]], [[Industriigo]], [[CIA]], [[Islama terorismo]], [[Virinaj rajtoj]], [[Solidareco (Pollando)]], [[Armitaj Fortoj de Usono]], [[Disfalo de Jugoslavio]], [[Usona malliberejo en Guantanamo]], [[Pensofabriko]], [[Universitato Harvard]], [[Sovetologio]], [[Rusa naciismo]], [[Annus mirabilis]], [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio]], [[Flago de Nazia Germanio]], [[Seksorganoj]], [[Fekaĵo]], [[Menstruo]], [[Flarsenso]], [[Dupiedismo]], [[Senhejma infano]], [[Interrompita koito]], [[Trajno]], [[Nokta enurezo]], [[Ekzogamio]], [[Kastro]], [[Eta burĝo]], [[Agrikulturisto]], [[Socialdemokratio]], [[Scienca rasismo]], [[Antikva Grekio]], [[Hetajro]], [[Moralismo]], [[Svastiko]], [[Staĥanov-movado]], [[Milito kontraŭ narkotikaĵoj]], [[Transloĝiĝo al Siberio]], [[Vagabondo]], [[Ekzilo al Siberio]], [[Poloj en Rusio]], [[Siberia landvojo]], [[Tajgo]], [[Veturigisto]], [[Punlaboro en Siberio]], [[Kontraŭalkohola kampanjo en Sovetunio]], [[Domo de Ipatjev]], [[Politburoo de la Centra Komitato de la Komunista Partio de Sovetunio]], [[Aparatulo]], [[Supera Soveto de Sovetunio]], [[Plurpartiismo]], [[Onidiro]], [[Kazana Universitato]], [[Akuzo]], [[Rusia nobelaro]], [[Filistreco]], [[Rusa kampara komunumo]], [[Falanstero]], [[Nuligo de servutismo en Rusio]], [[Caro]], [[Romanovoj]], [[Registaro de Rusio]], [[Historio de Rusio]], [[Filozofo]], [[Reprezenta demokratio]], [[Prezidenta oficperiodo de Boris Jelcin]], [[Ŝtata Dumao]], [[Kotono]], [[Teo en Rusio]], [[Transportado de malliberuloj en la Rusia imperio]], [[Vaporŝipo]], [[Homa stampado]], [[Kurgano]], [[Omska fortikaĵo]], [[Pelmenoj]], [[Pramo]], [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio]], [[Drinkejo]], [[Gazetarlibereco]], [[Servutismo en Rusio]], [[Framasonoj en Rusio]], [[Ŝtata Dumao (Rusia imperio)]], [[Rusa intelektularo]], [[Pediko]], [[Tifo]], [[Gvatado]]</text>
      <sha1>a49b1y6fn1z4iphwveej222tw9s9vq9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53607</id>
      <parentid>53604</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>/* Libroj */</comment>
      <origin>53607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32854" sha1="5o9xajlwbeq47s7v62vt5gtvrozddul" xml:space="preserve">{{User ru}}
{{user eo-4}}
&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
'''Miaj artikoloj''':

== Aŭtoroj ==
[[Ippolit Zavaliŝin]], [[Grigorij Potanin]], [[Nikolao Ĉukmaldin]], [[Ivan Slovcov]], [[Pjotr Gorodcov]], [[Boris Ŝĉerbina]], [[Farman Salmanov]], [[Kornej Ĉukovskij]], [[Miĥail Saltikov-Ŝĉedrin]], [[Roger Bacon]], [[Marilyn Monroe]], [[Lincoln Steffens]], [[William Randolph Hearst]], [[Diogeno la Cinika]], [[Friedrich Schiller]], [[José Ortega y Gasset]], [[Marko Bruto]], [[Jean Baudrillard]], [[Saddam Hussein]], [[Zbigniew Brzeziński]], [[Deng Xiaoping]], [[Vladimir Putin]], [[Bill Clinton]], [[George H. W. Bush]], [[Lewis Mumford]], [[Marshall McLuhan]] (99%), [[Curt Sachs]], [[Wyndham Lewis]], [[Nikita Ĥruŝĉov]], [[Ivano la Terura]], [[Aleksander Herzen]], [[Gerald Ford]], [[Lyndon B. Johnson]], [[Richard Nixon]], [[Michael Jackson]], [[Madonna]], [[Marcel Duchamp]], [[Ryszard Kapuściński]], [[Eric Hoffer]] (90%), [[Elias Canetti]], [[Aleksej Navalnij]], [[Apostolo Paŭlo]], [[Ernst Röhm]], [[Karl Radek]], [[Lev Trockij]], [[Johano Kalvino]], [[Ĥusejn ibn Ali]], [[Tamerlano]], [[Stendhal]], [[Fjodor Dostojevskij]], [[Madamo de Staël]], [[Oliver Cromwell]], [[Ernest Renan]], [[Andrej Movĉan]], [[Miĥail Gorbaĉov]], [[Miĥail Ĥodorkovskij]], [[Boris Nemcov]], [[Ramzan Kadirov]], [[Sergej Magnickij]], [[Boris Jelcin]], [[Gennadij Zjuganov]], [[Pjotr Stolipin]], [[Gustav Landauer]], [[Friedrich Engels]], [[Elton Mayo]], [[François-Noël Babeuf]], [[Alfred Adler]], [[Wilhelm Reich]], [[Jacob Burckhardt]], [[Thomas Szasz]], [[Joseph McCarthy]], [[Benjamin Rush]], [[Karl Menninger]], [[T. S. Eliot]], [[Joseph-Ignace Guillotin]], [[Napoleono la 3-a]], [[Armand Jean du Plessis de Richelieu]], [[Woodrow Wilson]], [[Anthony Eden]], [[Anŭar al-Sadat]], [[Kiichi Miyazawa]], [[John Foster Dulles]], [[Klemens von Metternich]], [[Aleksandro la 1-a (Rusio)]], [[Neville Chamberlain]], [[Edward Frederick Lindley Wood]], [[Andrej Gromiko]], [[Vjaĉeslav Molotov]], [[James Monroe]], [[Aristide Briand]], [[Ngô Đình Diệm]], [[Harold Macmillan]], [[Pierre Laval]], [[Joachim von Ribbentrop]], [[Lord Palmerston]], [[Aleksandr Gorĉakov]], [[Alfred von Schlieffen]], [[Helmuth von Moltke]], [[Nikolaj Obruĉev]], [[Dean Rusk]], [[Vilhelmo la 2-a (Germana Regno)]], [[Nikolao la 2-a (Rusio)]], [[Gerald Nye]], [[Walter Millis]], [[Eyre Crowe]], [[Pjotr Durnovo]], [[Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil, la tria markizo de Salisbury]], [[Douglas MacArthur]], [[Georgij Ĉiĉerin]], [[H. Freeman Mattews]], [[Isaiah Berlin]], [[Joseph E. Davies]], [[Henry M. Jackson]], [[Gustav Stresemann]], [[George F. Kennan]], [[Walter Lippmann]], [[Gamal Abdel Naser]], [[Albert Wohlstetter]], [[Nikolaj Bulganin]], [[Christian Pineau]], [[Milovan Ĝilas]], [[Joseph Chamberlain]], [[Denis William Brogan]], [[Yvon Delbos]], [[F. E. Smith, la 1-a grafo de Birkenhead]], [[Theobald von Bethmann Hollweg]], [[Nikolaj Sazonov]], [[Hans von Seeckt]], [[Harold Nicolson]], [[Robert King Merton]], [[David Lloyd George]], [[Arthur James Balfour]], [[Kurt Riezler]], [[George Canning]], [[Wilhelm Lamormaini]], [[Ferdinando la 2-a (Sankta Romia imperio)]], [[Friedrich von Gentz]], [[Sergej Vitte]], [[Nancy Pelosi]], [[Slobodan Miloŝeviĉ]], [[Lee Teng-hui]], [[Augusto Pinochet]], [[Ehud Barak]], [[Anatolij Ĉubajs]], [[Samuel P. Huntington]], [[Lee Kuan Yew]], [[Muhammad Ali Jinnah]], [[Sirimavo Bandaranaike]], [[Ali Akbar Haŝemi Rafsanĝani]], [[Yang Shangkun]], [[Carroll Quigley]], [[Muamar Kadafi]], [[Robert Roswell Palmer]], [[Christopher Dawson]], [[Fernand Braudel]], [[John Mearsheimer]], [[Lucian Pye]], [[Michael Dibdin]], [[Mahathir bin Mohamad]], [[Carlos Salinas de Gortari]], [[Sidney Mintz]], [[Ernesto Pérez Balladares]], [[Takeshi Umehara]], [[Georgij Arbatov]], [[Usama bin Laden]], [[Menaĥem Begin]], [[Anatolij Sobĉak]], [[Mahmud Ahmadineĵad]], [[Hans Morgenthau]], [[John McCain]], [[James Baker]], [[Eduard Ŝevardnadze]], [[Nicolae Ceaușescu]], [[Brent Scowcroft]], [[David Ignatius]], [[Viktor Janukoviĉ]], [[Condoleezza Rice]], [[Francis Fukuyama]], [[Ariel Ŝaron]], [[Hu Jintao]], [[Dick Cheney]], [[Madeleine Albright]], [[Jimmy Carter]], [[Cyrus Vance]], [[Robert Strausz-Hupé]], [[Wojciech Jaruzelski]], [[Georgij Ŝaĥnazarov]], [[Owen Harris]], [[Chiang Ching-kuo]], [[Pol Pot]], [[Charles Gati]], [[Justin Vaïsse]], [[Mark Kramer (politikologo)]], [[David Rothkopf]], [[Warren I. Cohen]], [[Nancy Bernkopf Tucker]], [[Robert A. Pastor]], [[William B. Quandt]], [[Robert E. Hunter]], [[Patrick Vaughan]], [[Marin Strmecki]], [[James Mann (verkisto)]], [[Adam Garfinkle]], [[Stephen Szabo]], [[Hamilton Fish Armstrong]], [[David Rockefeller]], [[Michael Dukakis]], [[Hamilton Jordan]], [[Alfred Rosenberg]], [[Friedrich Hebbel]], [[Carl Ludwig Schleich]], [[Gordon Allport]], [[James Henry Breasted]], [[Franz Alexander]], [[Carl von Clausewitz]], [[Karlo de Aŭstrio-Teŝino]], [[Maŭrico de Saksio]], [[Nikolaj Ogarkov]], [[Aleksej Konstantinoviĉ Toporkov]], [[Andrej Kokoŝin]], [[Jacques Sternberg]], [[Vance Packard]], [[Wilhelm Stapel]], [[Jacques Lacan]], [[David Simon]], [[Thomas De Quincey]], [[Steven Weinberg]], [[Jean-Pierre Dupuy]], [[Fjodor Rostopĉin]], [[Viktor Pinĉuk]], [[Robert Fico]], [[Abbé Pierre]], [[Ernst Bloch]], [[Majstro Eckhart]], [[Vasilij Semjonoviĉ Pankratov]], [[Grigorij Rasputin]], [[Aleksandra Fjodorovna (Alix de Hesio-Darmstadt)]], [[Klavdija Bitner]], [[Pierre Gilliard]], [[Jegor Ligaĉov]], [[Viktor Griŝin]], [[Nikolaj Riĵkov]], [[Miĥail Solomencev]], [[Viktor Ĉebrikov]], [[Vladimir Dolgiĥ]], [[Anatolij Lukjanov]], [[Dmitrij Jazov]], [[Vladimir Ŝĉerbickij]], [[Hejdar Alijev]], [[Aleksandr Nikolajeviĉ Jakovlev]], [[Petro la 3-a (Rusio)]], [[Katerina la 2-a (Rusio)]], [[Vissarion Belinskij]], [[Timofej Granovskij]], [[Nikolao la 1-a (Rusio)]], [[Pavel Pestel]], [[Astolphe de Custine]], [[Ernst Johann von Biron]], [[Karl Brjulov]], [[Giuseppe Mazzini]], [[Vladimir Ĵirinovskij]], [[Viktor Ĉernomirdin]], [[Aleksandr Korĵakov]], [[Jegor Gajdar]], [[Grigorij Javlinskij]], [[Aleksandr Lebed]], [[Jurij Luĵkov]], [[Eduard Rossel]], [[Nikita Miĥalkov]], [[Aleksandr Proĥanov]], [[Miĥail Znamenskij]], [[Ivan Jakuŝkin]], [[Matvej Muravjov-Apostol]], [[Jevgenij Obolenskij]], [[Ivan Puŝĉin]], [[Pjotr Svistunov]], [[Jermak Timofejeviĉ]], [[Vladimir Tolstoj]], [[Aleksej Arakĉejev]], [[Aleksandr Jakuboviĉ]], [[Aleksandra Muravjova]], [[Ivan Paskeviĉ]], [[Ivan Nikolajeviĉ Tolstoj]], [[Aleksandr Nikolajeviĉ Muravjov]], [[Aleksandr Kerenskij]], [[Pavel Miljukov]], [[Aleksandr Guĉkov]], [[Georgij Lvov]], [[Nikolaj Vissarionoviĉ Nekrasov]], [[Ivan Godnev]], [[Aleksandr Manujlov]], [[Vladimir Nikolajeviĉ Lvov]], [[Fjodor Rodiĉev]], [[Andrej Ŝingarjov]], [[Sergej Turbin]], [[Aleksandro Alabjev]], [[Aleksandr Radiŝĉev]], [[Vasilij Ŝulgin]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ Suĥanov]], [[Miĥail Lomonosov]], [[Aleksandr Sumarokov]], [[Miĥail Miĥajloviĉ Speranskij]], [[Michael Andreas Barclay de Tolly]], [[Aleksej Jermolov]], [[Pjotr Bagration]], [[Miĥail Kutuzov]], [[Aleksandr Figner]], [[Miĥail Ivanoviĉ Tereŝĉenko]], [[Pjotr Vrangel]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ Lvov]], [[Anton Denikin]], [[Miĥail Vladimiroviĉ Rodzjanko]], [[Dmitrij Ivanoviĉ Ĉiĥaĉjov]], [[Aleksej Polivanov]], [[Boris Ŝtjurmer]], [[Aleksej Nikolajeviĉ Romanov]], [[Miĥail Aleksandroviĉ (filo de Aleksandro la 3-a)]], [[Aleksandr Stessel]], [[Viktor Sokira-Jaĥontov]], [[Grigorij Kotovskij]], [[Vera Ĥolodnaja]], [[Aleksej Brusilov]], [[Aleksandro la 3-a (Rusio)]], [[Pjotr Vannovskij]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ (1856–1929)]], [[Lavr Kornilov]], [[Nikolaj Iudoviĉ Ivanov]], [[Miĥail Vasiljeviĉ Aleksejev]], [[Aleksej Kaledin]], [[Vladimir Suĥomlinov]], [[Vladimir Miĥajloviĉ Bezobrazov]], [[Nikolaj Januŝkeviĉ]], [[Nikolaj Vladimiroviĉ Ruzskij]], [[Miĥail Diteriĥs]]

== Geografio ==
[[Tjumeno]], [[Siberio]], [[Irbito]], [[Tobolsko]], [[Niĵnevartovsko]], [[Surguto]], [[Neftejugansko]], [[Megiono]], [[Omsko]], [[Turo (rivero, Siberio)]], [[Tjumena provinco]], [[Okcidenta Siberio]], [[Svislando]], [[Romio]], [[Meksiko]], [[Eŭropo]], [[Irako]], [[Sudameriko]], [[Centra Ameriko]], [[Hispanio]], [[Ĉinio]], [[Sovetunio]], [[Pakistano]], [[Afganio]], [[Ukrainio]], [[Eŭrazio]], [[Pollando]], [[Irano]], [[Proksima Oriento]], [[Japanio]], [[Fora Oriento]], [[Centra Azio]], [[Azio]], [[Turkio]], [[Kartvelio]], [[Armenio]], [[Eŭropa Unio]], [[Uzbekio]], [[Azerbajĝano]], [[Palestino]], [[Sud-Koreio]], [[Nord-Koreio]], [[Koreio]], [[Singapuro]], [[Tajvano]], [[Orienta Azio]], [[Italio]], [[Brita imperio]], [[Belorusio]], [[Hinda oceano]], [[Kazaĥio]], [[Kaspia maro]], [[Korea milito]], [[Anglio]], [[Okcidenta Eŭropo]], [[Centra Eŭropo]], [[Orienta Eŭropo]], [[Subevoluintaj landoj]], [[Suda Usono]], [[Norda Usono]], [[Nederlando]], [[Asirio]], [[Alpoj]], [[Skota Altlando]], [[Krimeo]], [[Argentino]], [[Kaŭkazio]], [[Ĉeĉenio]], [[Vajmara respubliko]], [[Nazia Germanio]], [[Ameriko]], [[Okcidenta Germanio]], [[Masaĉuseco]], [[Jalutorovsko]], [[Germana Demokratia Respubliko]], [[Laoso]], [[Sankta Romia imperio]], [[Sud-Vjetnamio]], [[Nord-Vjetnamio]], [[Ĉeĥoslovakio]], [[Aŭstrio-Hungario]], [[Atlantiko]], [[Manika markolo]], [[Prusio]], [[Balkanio]], [[Hindoĉinio]], [[Sud-Orienta Azio]], [[Nord-Orienta Azio]], [[Dardaneloj]], [[Alzaco-Loreno]], [[Saĥaleno]], [[Kurilaj insuloj]], [[Bosnio kaj Hercegovino]], [[Rejna provinco]], [[Sankt-Peterburgo]], [[Supra Silezio]], [[Pola koridoro]], [[Germana Federacio]], [[Orienta Rumelio]], [[Sueza kanalo]], [[Manĉurio]], [[Rumanio]], [[Jugoslavio]], [[Vaŝingtono]], [[Okcidenta Usono]], [[Nord-Okcidenta Usono]], [[Malajzio]], [[Okcidenta Berlino]], [[Pacifiko]], [[Vjetnamio]], [[Kamboĝo]], [[Germana Regno]], [[Silicia Valo]], [[Wall Street]], [[Estonio]], [[Bosnio]], [[Kosovo]], [[Granda Albanio]], [[Somalio]], [[Persa golfo]], [[Sauda Arabio]], [[Niĝerio]], [[Indonezio]], [[Aŭstralio]], [[Francio]], [[Nord-Makedonio]], [[Latinameriko]], [[Respubliko Serba Krajna]], [[Subsahara Afriko]], [[Nord-Afriko]], [[Tajlando]], [[Haitio]], [[Libano]], [[Sirio]], [[Egiptio]], [[Sektoro Gazao]], [[Filipinoj]], [[Havajo]], [[Panama kanalo]], [[Pola Popola Respubliko]], [[Tomsko]], [[Jenisejo]], [[Krasnojarsko]], [[Kazano]], [[Velikij Novgorod]], [[Petrozavodsko]], [[Novgoroda gubernio]], [[Kieva Regno]], [[Konstantinopolo]], [[Nadimo]], [[Kurgano (urbo)]], [[Baltio]], [[Buĥaro]], [[Jekaterinburgo]], [[Tobolska gubernio]], [[Tugulimo]], [[Uspenka (Tjumena distrikto)]], [[Bogandinskoje]], [[Kijovo]], [[Jalutorovska distrikto (1782-1923)]], [[Juĵno-Pletnjovo]], [[Kurska gubernio]], [[Iŝima distrikto (1782-1923)]], [[Tobolo]], [[Iŝimo (rivero)]], [[Provinco de Siberiaj Kirgizoj]], [[Kujbiŝev]], [[Baraba stepo]], [[Jeniseja gubernio]], [[Bogotolo]], [[Aĉinsko]], [[Bajkalo]], [[Usolje-Sibirskoje]], [[Valdajo]], [[Kievo]], [[Odeso]], [[Zlatousto]], [[Ĉelabinsko]]

== Periodoj ==
* [[Jarcento]], [[6-a jarcento]], [[16-a jarcento]], [[17-a jarcento]], [[18-a jarcento]], [[19-a jarcento]], [[20-a jarcento]], [[21-a jarcento]]
* [[1880-aj jaroj]], [[1890-aj jaroj]]
* [[1910-aj jaroj]], [[1920-aj jaroj]], [[1930-aj jaroj]], [[1950-aj jaroj]], [[1960-aj jaroj]], [[1970-aj jaroj]], [[1980-aj jaroj]], [[1990-aj jaroj]]
* [[Regado de Nikolao la 2-a (Rusio)]]

== Ekstera politiko ==
* [[Internaciaj rilatoj]], [[Ekstera politiko]], [[Internacia politiko]], [[Geopolitiko]]
* [[Rilatoj de Ĉinio kaj Usono]], [[Rilatoj de Rusio kaj NATO]], [[Rilatoj de Germanio kaj Rusio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Rusio]], [[Rilatoj de Rusio kaj Usono]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Sovetunio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Japanio]], [[Rilatoj de Japanio kaj Usono]], [[Rilatoj de Eŭropa Unio kaj Usono]], [[Rilatoj de Irano kaj Usono]], [[Rilatoj de Barato kaj Ĉinio]], [[Rilatoj de Barato kaj Pakistano]], [[Rilatoj de Barato kaj Usono]], [[Rilatoj de Japanio kaj Usono]], [[Rilatoj de Japanio kaj kaj Koreio]], [[Rilatoj de Sovetunio kaj Usono]], [[Rilatoj de Azio kaj Usono]], [[Rilatoj de Rusio kaj Ukrainio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Nord-Koreio]], [[Rilatoj de Pakistano kaj Usono]], [[Rilatoj de Israelo kaj Usono]], [[Rilatoj de Irano kaj Israelo]], [[Rilatoj de Ukrainio kaj NATO]], [[Rilatoj de Sirio kaj Usono]], [[Rilatoj de Eŭropo kaj Rusio]], [[Rilatoj de Britio kaj Usono]], [[Rilatoj de Irako kaj Usono]], [[Rilatoj de Pollando kaj Rusio]]
* [[Ekstera politiko de Usono]], [[Ekstera politiko de Ĉinio]], [[Ekstera politiko de Rusio]], [[Ekstera politiko de Barato]], [[Ekstera politiko de Japanio]], [[Ekstera politiko de Germanio]]
* [[McMahon-linio]], [[Interkonsentoj de Oslo]], [[Truman-doktrino]], [[Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj]], [[Kapto de usonaj ostaĝoj en Irano]], [[Pactraktatoj de Camp David]], [[Vastigo de NATO]], [[Konsilio pri Nacia Sekureco de Usono]], [[Orienta Bloko]], [[Grupo de la Ok]], [[Membriĝo de Ukrainio en Eŭropa Unio]], [[Pintokunveno en Malto]], [[Triflanka Komisiono]], [[Realismo (internaciaj rilatoj)]], [[Politiko de malstreĉigo]], [[Paca kunekzistado]], [[Intertraktoj pri limigo de strategiaj armiloj]], [[Grupo de la Sep]], [[Varsovia pakto]], [[Carter-doktrino]], [[Realpolitiko]], [[Kolektiva sekureco]], [[Unuigo de Germanio]], [[Unuiĝintaj Nacioj]], [[Povekvilibro]], [[Memdeterminado]], [[Viena kongreso]], [[Jalta konferenco]], [[Potsdama konferenco]], [[Doktrino de Monroe]], [[Izolismo]], [[Ekspansiismo]], [[Evidenta destino]], [[Kuba misila krizo]], [[NATO]], [[Versajla traktato]],

== Ekonomio ==
[[Financo]], [[Okcidentsiberia naftogasa komplekso]], [[Fervojo]], [[Internacia Mona Fonduso]], [[Monda Banko]], [[Financa krizo de 2008]], [[Ekonomio]], [[Infrastrukturo]], [[Produktado]], [[Superbazaro]], [[Aĉetcentro]], [[Transporto]], [[Usona dolaro]], [[Eŭro]], [[Inflacio]], [[Valuto]], [[Industrio]], [[Baza enspezo]], [[Merkato]], [[Ekonomiaj sankcioj]], [[Akcia kompanio]], [[Planita ekonomio]], [[Ekonomio de Japanio]], [[Ekonomio de Usono]], [[Merkata ekonomio]], [[Turismo]], [[Reklamo]], [[Granda Depresio]], [[Varomarko]], [[Produktadrimedoj]], [[Produktiveco]], [[Rento]], [[Aĉetado]], [[Ekfirmao]], [[Nordamerika Liberkomerca Interkonsento]], [[Buŝehra atomstacio]], [[Ekonomio de Ĉinio]], [[Ekonomio de Rusio]], [[Financa krizo en Rusio (1998)]], [[Ŝtata kapitalismo]], [[Privata posedo]], [[Politika ekonomiko]], [[Produktivaj fortoj]], [[AvtoVAZ]], [[Fabriko]], [[Salproduktado]]

== Milito ==
[[Nuklea milito]], [[Hispana Enlanda milito]], [[Golfa milito]],  [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Milito en Afganio (2001-2021)]], [[Dua mondmilito]], [[Malvarma milito]], [[Milito kontraŭ terorismo]], [[Unua mondmilito]], [[Totala milito]], [[Napoleonaj militoj]], [[Usona Enlanda milito]], [[Vjetnama milito]], [[Franca-Prusa milito]], [[Donbasa milito]], [[Milito de Jom Kippur]], [[Rusa-japana milito]], [[Dua itala-etiopa milito]], [[Krimea milito]], [[Rusa-turka milito (1877-1878)]], [[Tria mondmilito]], [[Kosova milito]], [[Tridekjara milito]], [[Bosnia milito]], [[Bombado de Jugoslavio fare de NATO]], [[Kroata milito]], [[Invado de Irako al Kuvajto]], [[Libana milito de 1982]], [[Libana enlanda milito]], [[Irana-iraka milito]], [[Barata-pakistana milito de 1965]], [[Invado al Ĉeĥoslovakio (1968)]], [[Unua milito en Ĉeĉenio]], [[Sestaga milito]], [[Kamboĝa-Vjetnama milito]], [[Ogadena milito]], [[Bombado de Irako en 1998]], [[Tet-ofensivo]], [[Liberiga Armeo de Kosovo]], [[Militarismo]], [[Naziaj koncentrejoj]], [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)]], [[Mongola invado al Rusio]], [[Patriota Milito de 1812]], [[Januara ribelo]], [[Armitaj Fortoj de Rusio]], [[Milito de la Sesa Koalicio]], [[Venkotago]], [[Dua milito en Ĉeĉenio]], [[Militsetlejoj]], [[Rekrutigo]], [[Ulano]], [[Batalo de Borodino]], [[Oficiro]], [[Volontula Armeo]], [[Evakuado de Odeso (1920)]], [[Evakuado de Krimeo]], [[Rusia Enlanda milito]], [[Rusia Imperiestra Armeo]], [[Ĝenerala Stabo de la Rusia Imperiestra Armeo]], [[Granda Retreto (Rusio)]], [[Brusilov-ofensivo]], [[Batalo de Galicio]], [[Ĉeĥa Taĉmento]], [[Tranĉea milito]], [[Manovra milito]], [[Tutrusia Zemstva Unio]]

== Nukleaj armiloj ==
[[Nuklea armilo]], [[Atombombo]], [[Amasdetrua armilo]], [[Nuklea milito]], [[Nuklearmila konkuro]], [[Nuklea programo de Nord-Koreio]], [[Nuklea programo de Pakistano]], [[Nuklea programo de Barato]], [[Nuklea testo]], [[Nuklea programo de Sud-Afriko]], [[Nuklea programo de Irano]], [[Usona kontraŭmisila defendo en Centra kaj Orienta Eŭropo]], [[Programo de Nunn — Lugar]], [[Nuklea programo de Israelo]], [[Traktato kontraŭ pliigo de atomarmiloj]], [[Nuklea armilaro de Usono]]

== Etnoj kaj nacioj ==
[[Ĥoĥol]], [[Judoj]], [[Hispanoj]], [[Rusoj]], [[Italoj]], [[Japanoj]], [[Araboj]], [[Armenoj]], [[Grekoj]], [[Azeroj]], [[Ĝermanoj]], [[Germanoj]], [[Slavoj]], [[Puebloj]], [[Albanoj]], [[Sudetaj germanoj]], [[Araba mondo]], [[Francoj]], [[Nederlandanoj]], [[Angloj]], [[Svisoj]], [[Arandoj]], [[Indianoj]], [[Ĉinoj]], [[Transmaraj ĉinoj]], [[Usonaj judoj]], [[Usonaj poloj]], [[Tataroj]], [[Marioj]], [[Udmurtoj]], [[Ĉuvaŝoj]], [[Komioj]], [[Rusiaj germanoj]], [[Latvoj]], [[Estonoj]], [[Baltaj germanoj]], [[Kaŭkaziaj germanoj]], [[Judoj en Uralo]], [[Siberianoj]], [[Mordvoj]], [[Ukrainoj en Siberio]], [[Judoj en Siberio]], [[Siberiaj tataroj]], [[Burjatoj]], [[Kontraŭjudaj pogromoj en la Rusia imperio]], [[Judoj en Rusio]]

== Psikologio ==
[[Neŭrozo]],  [[Psikologio]], [[Psikopatologio]], [[Nekonscio]], [[Arketipo]], [[Psiko]], [[Komplekso (psikologio)]], [[Trikstero]], [[Neŭrastenio]], [[Psikoterapio]], [[Ekstravertiteco — introvertiteco]], [[Histerio]], [[Komforto]], [[Anksio]], [[Memkonscio]], [[Fatala virino]], [[Narcisismo]], [[Individuismo]], [[Nostalgio]], [[Ekstazo]], [[Fetiĉismo]], [[Paranojo]], [[Skizofrenio]], [[Malkontento]], [[Entuziasmo]], [[Sinofero]], [[Melankolio]], [[Indiferenteco]], [[Psikanalizo]], [[Ekzaltiĝo]], [[Fremdiĝo]], [[Konformismo]], [[Mensa sano]], [[Eŭforio]], [[Masoĥismo]], [[Sadismo]], [[Piromanio]], [[Psikiatria hospitalo]], [[Nekonformismo]], [[Obsedo]], [[Halucino]], [[Paralizo]], [[Megalomanio]], [[Apatio]], [[Psikiatrio]], [[Ŝoko]], [[Virineco]], [[Vireco]], [[Paniko]], [[Kolektivismo]], [[Elreviĝo]], [[Kulposento]], [[Dresado]], [[Simulado]], [[Estimo]] (90%), [[Nobleco]], [[Fascino]], [[Malrespekto]], [[Malamikeco]], [[Obstino]], [[Plezuro]] (90%), [[Agreso]], [[Dominado]], [[Rolo]], [[Subkonscio]], [[Personeco]], [[Indigno]], [[Logoterapio]], [[Identigo (psikologio)]], [[Mortoinstinkto]], [[Anusa karaktero]], [[Seksa ekscitiĝo]], [[Puremo]], [[Supermio]], [[Sonĝointerpretado]], [[Infana psikologio]], [[Emocia kontaĝo]], [[Frua infanaĝo]], [[Repuŝado (psikologio)]], [[Afekcio]], [[Rezistado (psikologio)]], [[Cenzuro (psikanalizo)]], [[Traŭmato (psikologio)]], [[Seksa bremsado]], [[Religia ekscitiĝo]], [[Sekslogo]], [[Depresio]], [[Anksia neŭrozo]], [[Neŭrozo de senlaborulo]], [[Obseda-kompulsia malsano]], [[Kastrotimo]]

== Filozofio ==
[[Simbolo]], [[Realo]], [[Mito]], [[Idealismo]], [[Sentimentaleco]], [[Maljusteco]], [[Senso]], [[Teozofio]], [[Spiritismo]], [[Signifo]], [[Utopio]] (99%), [[Racio]] (99%), [[Raciismo]], [[Simulakro]], [[Ekzistado]], [[Destino]], [[Relativismo]], [[Empiriismo]], [[Pozitivismo]], [[Skeptikismo]], [[Vivosenco]], [[Eroto (filozofio)]], [[Majstro Eckhart]], [[Okcidentemo]]

== Religio ==
[[Kristnasko]], [[Maria (patrino de Jesuo)]], [[Iziso]], [[Islama fundamentismo]], [[Islama mondo]], [[Islamismo]], [[Ikono]], [[Ortodoksismo]], [[Ikonoklasmo]], [[Ŝijaismo]], [[Eliro (historia evento)]], [[Katolika Eklezio]], [[Prapeko]], [[Malnova Testamento]], [[Pilgrimado]], [[Lasta Juĝo]], [[Ĝihado]], [[Nekredanto]], [[Reformacio]], [[Protestantismo]], [[Ĉasado de sorĉistinoj]], [[Eva]], [[Komunio]], [[Postmorto]], [[Transa mondo]], [[Horoskopo]], [[Fundamentismo]], [[Senmorteco]], [[Monaĥejo]], [[Ordeno (religio)]], [[Mesiismo]], [[Mesio]], [[Idolismo]], [[Idolo]], [[Promesita Lando]], [[Aŝuro]], [[Ĉiela Regno]], [[Resurekto]], [[Resurekto de Jesuo]], [[Rito]], [[Propeka kapro]], [[Herezo]], [[Magio]], [[Totemo]], [[Kontraŭreformacio]], [[Ŝamano]], [[Konfuceismo]], [[Monoteismo]], [[Dio Patro]], [[Inkvizicio]], [[Islama renaskiĝo]], [[Islama Frataro]], [[Krucifikso]], [[Religia maltoleremo]], [[Cirkumcido]], [[Totemismo]], [[Levido]], [[Javeo]], [[Heksateŭko]], [[Interligo (Biblio)]], [[Evangelio]], [[Alaho]], [[Sankteco]], [[Politeismo]], [[Atono]], [[Reenkarniĝo]], [[Senpeka koncipo de Jesuo]], [[Asketismo]], [[Rusa Ortodoksa Eklezio]], [[Katedralo de Kristo Savinto]], [[Luteranismo en Rusio]], [[Kieva-Peĉjora monaĥejo]]

== Libroj ==
[[La granda ŝaktabulo]], [[La elekto: tutmonda dominado aŭ tutmonda gvidado]], [[Strategia vizio: Usono kaj la krizo de tutmonda potenco]], [[Ĉu Usono bezonas eksteran politikon?: Al diplomatio de la 21-a jarcento]], [[La ribelo de la amasoj]], [[Unuetaĝa Usono]], [[Kontraŭstaro inter Civilizacioj]], [[Usono kaj la mondo: Konversacioj pri la estonteco de la ekstera politiko de Usono]], [[Zbig: La strategio kaj politiko de Zbigniew Brzeziński]], [[Konfeso pri difinita temo]], [[Provincano]], [[Rusio kaj la mondo. Nova epoko. 12 jaroj, kiuj povos ŝanĝi ĉion]], [[Amasa psikologio de faŝismo]], [[La doktoro kaj la animo]], [[Sonĝointerpretado (Freud)]], [[Estonteco de unu iluzio]], [[Malkontenteco pri la kulturo]], [[La homo Moseo kaj la monoteisma religio]], [[Kial milito?]], [[Makbeto]], [[La anatomio de homa detruemo]], [[Fuĝo for de libereco]], [[La socio de konsumado]], [[Simulakroj kaj simulaĵoj]], [[En la ombro de la silentema plejmulto]], [[La travidebleco de malbono]], [[La Golfa milito ne okazis]], [[La agonio de povo]], [[La fatalaj strategioj]], [[La sistemo de aĵoj]], [[Kontribuo al kritiko de la politika ekonomiko de signo]], [[La jaro de revado danĝera]], [[La plago de fantazioj]], [[Ekonomiaj kaj filozofiaj manuskriptoj je 1844]], [[Kontribuo al kritiko de politika ekonomiko]], [[Kritiko de la Hegela Jurfilozofio]], [[La Kapitalo]], [[Artikoloj de Aleksander Herzen]], [[Lekcioj kaj paroladoj de Erich Fromm]], [[Koncepto de la homo ĉe Karolo Markso]], [[El Siberio]], [[Leteroj de Anton Ĉeĥov]], [[Kaŝĉej-ĉeno]], [[Pri evoluo de la revoluciaj ideoj en Rusio]], [[Pensoj pri la Februara revolucio]], [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]], [[Oktobra manifesto]], [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]]

== Kulturo ==
[[Holivudo]], [[Filmo]], [[Renesanco]], [[Kino]], [[Televido]], [[Radio]], [[Bildliteraturo]], [[Klaŭno]], [[Akrobato]], [[Striptizo]], [[Kubismo]], [[Amaskomunikilo]], [[Propagando]], [[Pentrado]], [[Ludo]], [[Ĵazo]], [[Humpty Dumpty]], [[Disneyland]], [[Modo]], [[Ceremonio]], [[Estetiko]], [[Superrealismo]], [[Poparto]], [[Centro Georges Pompidou]], [[Kiĉo]], [[Dadaismo]], [[Maskerado]], [[Papiruso]], [[Alfabeto]], [[Litero]], [[Skulptaĵo]], [[Dirigento]], [[Televidserio]], [[Orkestro]], [[Ĥoro]], [[Multkulturismo]], [[Universalismo]], [[Ĉina civilizacio]], [[Kultura imperiismo]], [[Dramo]], [[Rusa literaturo]], [[Jarmilo de Rusio]], [[Forkapto de la fianĉino]], [[Rusa kuirarto]]

== Revolucioj ==
[[Kontraŭrevolucio]], [[Oktobra revolucio]], [[Franca revolucio de 1789]], [[Rusia revolucio de 1905]], [[Hungara revolucio de 1956]], [[Seksa revolucio]], [[Usona revolucio]], [[Irana revolucio]], [[Franca revolucio de 1848]], [[Decembristoj en Jalutorovsko]], [[Decembristoj en Tobolsko]], [[Februara revolucio]], [[Abdiko de Nikolao la 2-a]], [[Abdiko de Miĥail Aleksandroviĉ]], [[Petrograda Soveto]]

== Lingvoj ==
[[Araba lingvo]], [[Ĉina lingvo]], [[Plurlingveco]], [[Sakraĵo]], [[Siberia parolmaniero]], [[Lingvolernado]], [[Suda dialektaro de la rusa lingvo]]

== Araba-israela konflikto ==
[[Araba-israela konflikto]], [[Organizaĵo por Liberigo de Palestino]], [[Intifado]], [[Hamaso]], [[Fataho]], [[Sueza krizo]], [[Interkonsentoj de Oslo]], [[Madrida konferenco (1991)]], [[Sestaga milito]], [[Milito de Jom Kippur]]

== Temoj ==
[[Ekologio]], [[Nuklea akcidento de Ĉernobilo]], [[Komunista Partio de Sovetunio]],  [[Nafto]], [[Geologio]], [[Burokratio]], [[Vodko]], [[Fotografio]], [[Oriento]], [[Okcidenta civilizo]], [[Problemo]], [[Plenkreskulo]], [[Pedagogio]], [[Katastrofo]], [[Epidemio]], [[Bolŝevismo]], [[Junulino]], [[Prahistorio]], [[Poeto]], [[Kolektivo]], [[Alkoholismo]], [[Sinmortigo]], [[Ora epoko]], [[Aristokratio]], [[Plebo]], [[Absolutismo]], [[Urboŝtato]], [[Arkeologio]], [[Tekniko]],  [[Burĝo]], [[Demagogio]], [[Liberalismo]], [[Marksismo]], [[Politika dekstro]], [[Politika maldekstro]], [[Publika opinio]], [[Intelektulo]], [[Aŭto]], [[Informo]], [[Tutmondiĝo]], [[Diskriminacio]], [[Teroro]], [[Atencoj de la 11-a de septembro 2001]], [[Disfalo de Sovetunio]], [[Konsumismo]], [[Talibano]], [[Socia malegaleco]], [[Amasa kulturo]], [[Kontraŭusonismo]], [[Al-Kaido]], [[Studento]], [[Usona Kongreso]], [[Haveno]], [[Elito]], [[Traktato]], [[Valso]], [[Elektro]], [[Komunikado]] (99%), [[Skribo]] (99%), [[Parolo]] (99%), [[Telefono]] (99%), [[Aviado]], [[Telegrafo]], [[Presado]], [[Novaĵo]], [[Specialisto]], [[Tuŝo]], [[Mesaĝo]], [[Letero]], [[Nudeco]], [[Tribo]], [[Aŭtomatigo]], [[Feŭdismo]], [[Eldonado]], [[Vidado]] (99%), [[Aŭdo]] (99%), [[Stomatologio]], [[Nerva sistemo]], [[Amuzo]], [[Vojo]], [[Poŝto]], [[Redaktoro]], [[Tajpilo]], [[Sekretario]], [[Korpo]], [[Nomado]], [[Slumo]], [[Sago]], [[Kamparo]], [[Narciso]], [[Mezepoko]], [[Migrado]], [[Maŝino]], [[Centralizismo]], [[Biciklo]], [[Fusilo]], [[Perspektivo]], [[Bordelo]], [[Vokvirino]], [[Raso]], [[Invento]], [[Ideologio]], [[Mongolaj invadoj kaj konkeroj]], [[Slavofilismo]], [[Ostaĝo]], [[Subjekto]], [[Teritorio]], [[Evento]], [[Pornografio]], [[Manipulado de la amasoj]], [[Sekseco]], [[Atenco]], [[Vetludo]], [[Nuklea centralo]], [[Majo de 1968 (Francio)]], [[Klonado]], [[Implozio]], [[Ofero]] (90%), [[Socia sekso]] (90%), [[Konsumado]], [[Handikapo]], [[Respondeco]] (90%), [[Ĉantaĝo]], [[Snobo]], [[Orgio]], [[Aĵo]], [[Masko]], [[Naziismo]], [[Doktrino]] (90%), [[Radikalismo]], [[Kariero]], [[Ribelo]] (90%), [[Elmigrado]], [[Cionismo]], [[Totalismo]], [[Reformo]], [[Reakcio (politiko)]], [[Ŝovinismo]], [[Geto]], [[Koloniismo]], [[Ŝtatoficisto]], [[Konkurenco]], [[Linĉado]], [[Superecismo]], [[Ekzilo]], [[Impotenteco]], [[Soldato]] (90%), [[Uniformo]], [[Stalinismo]], [[Tajpinga ribelo]], [[Misiismo]], [[Modernigo]], [[Malnova reĝimo]], [[Klerismo]], [[Organizaĵo]], [[Ĥaoso]], [[Eksterlandano]], [[Grego]], [[Detruado]], [[Distanco]], [[Fajro]] (90%), [[Arbaro]] (90%), [[Maro]] (90%), [[Ŝtonumado]], [[Kondamno]], [[Bruligado sur ŝtiparo]], [[Postvivado]], [[Predo]], [[Fuĝo]], [[Incendio]], [[Danĝero]], [[Minaco]], [[Ekzekuto]], [[Ekzekutisto]], [[Genuado]], [[Ŝipestro]], [[Digo]], [[Venĝo]], [[Murdo]], [[Ekskremento]], [[Mortinto]] (90%), [[Malrapideco]], [[Kaŭrado]], [[Sidado]], [[Starado]], [[Kuŝado]], [[Piramido]], [[Insekto]], [[Aresto]], [[Faŭko]], [[Malpermeso]] (90%), [[Triumfo]], [[Procesio]], [[Kreskado]], [[Ĥako]], [[Areno]], [[Montogrimpado]], [[Matadoro]], [[Fingro]] (90%), [[Lanco]], [[Metalo]], [[Slogano]], [[Oratoro]], [[Rajdado]], [[Deputito]], [[Voĉdono]], [[Jura imuneco]], [[Piedsigno]], [[Atako]] (90%), [[Bebo]], [[Entombigo]], [[Klano]], [[Sekalo]], [[Batalkampo]], [[Batalo]] (90%), [[Krio]] (90%), [[Posteulo]], [[Praulo]], [[Tombejo]], [[Kortego]], [[Pridemandado]], [[Demando]], [[Ponardo]], [[Parlamento]], [[Kasto]], [[Socia klaso]], [[Konspiro]], [[Bacilo]], [[Mikrobo]], [[Spermo]], [[Limo]] (90%), [[Ekbruligo]], [[Manifestacio]], [[Striko]], [[Formikejo]], [[Krucumado]], [[Terapio]], [[Paŝtisto]], [[Konskripcio]], [[Seĝo]], [[Indiĝeno]], [[Fortikaĵo]], [[Trupo]], [[Gardisto]], [[Ujo]], [[Argilo]], [[Sceptro]], [[Heroo]], [[Unueca Rusio]], [[Koloraj revolucioj]], [[Geja Fiero]], [[Cenzuro]], [[Rusofobio]], [[Islama Ŝtato]], [[Volontulo]], [[Bonfarado]], [[Enmigrado]], [[Rifuĝinto]], [[Kultura asimilado]], [[Jabloko]], [[Homofobio]], [[Monumento]], [[Pussy Riot]], [[Identeco]], [[Incesto]], [[Universala voĉdonrajto]], [[Roboto]], [[Erotiko]], [[Konversacio]], [[Kreado]], [[Patriarkeco]], [[Matriarkeco]], [[Meza klaso]], [[Interŝanĝo]], [[Laceco]], [[Aŭtoritatismo]], [[Judo-kristana paradigmo]], [[Administranto]], [[Floro]] (pli ol 50%), [[Prestiĝo]], [[Nuntempa arto]], [[Administrado]], [[Realismo]], [[Manifesto de la Komunista Partio]], [[Malkonfido]], [[Kontraŭfaŝismo]], [[Monopolo]] (90%), [[Socia adaptiĝo]], [[Stimulo]], [[Senhelpeco]], [[Luteranismo]], [[Munkena interkonsento]], [[Energio]], [[Moderna epoko]], [[Malcentralizado]], [[Feliĉa fino]], [[Mickey Mouse]], [[Pejzaĝo]], [[Anuso]], [[Demenco]], [[Malliberigo]], [[Kanibalo]], [[Senkulpeco]], [[Fumado]], [[Lojaleco]], [[Dreyfus-skandalo]], [[Droga dependeco]], [[Damaĝo]], [[Ligo de Nacioj]], [[Ligo de Arabaj Ŝtatoj]], [[Berlina muro]], [[Nacia intereso]], [[Gerilo]], [[Intertraktoj]], [[Pakto Ribbentrop-Molotov]], [[Intermilita periodo]], [[Traktato de Rapallo (1922)]], [[Traktatoj de Lokarno]], [[Aŭgusta puĉo]], [[Imperiestro]], [[Disigo de povoj]], [[Berlina krizo (1961)]], [[Sankta Alianco]], [[Mein Kampf]], [[Anschluss]], [[Wilsonismo]], [[Sociala asekuro]], [[Habsburgoj]], [[Mobilizado]], [[Perestrojko]], [[Glasnost]], [[Partnereco por paco]], [[Radio Libera Eŭropo/Radio Libero]], [[Titoismo]], [[Germana naciismo]], [[Dispartigoj de Pollando-Litovio]], [[Reparacio]], [[Antikominterna pakto]], [[Unua maroka krizo]], [[Triopa Entento]], [[Neŭtraleco]], [[Superpotenco]], [[Mararmeo]], [[Maginot-linio]], [[Fekundindico]], [[Traktato de Brest-Litovsk]], [[Publikaj rilatoj]], [[Pariza paca konferenco]], [[Okupado de baltaj landoj]], [[Strategio]], [[Araba naciismo]], [[Domino-teorio]], [[Eŭropa koncerto]], [[Orienta Demando]], [[Curzon-linio]], [[Spionservo]], [[Iredentismo]], [[Taktiko]], [[Novkonservativismo]], [[Konfrontiĝo]], [[Jingoismo]], [[Konservisma Partio (Britio)]], [[Whigs]], [[Malarmado]], [[Kontraŭkomunismo]], [[Alianco]], [[Prezidanto de Usono]], [[Berlina kongreso]], [[Poliomjelito]], [[Amendo de Jackson–Vanik]], [[Lobiado]], [[Monda registaro]], [[Politiko de detenado]], [[Misilo]], [[Usona Departemento de Ŝtato]], [[Hallstein-doktrino]], [[Pakto Briand-Kellogg]], [[Tutgermanismo]], [[Germanigo]], [[Sinplenumanta profetaĵo]], [[Vestfalia paco]], [[Suvereneco]], [[Interna politiko]], [[Reciproke garantiita neniigo]], [[Strategia Defenda Iniciato]], [[Interkonsento de Rambouillet]], [[Reunuiĝo de Koreio]], [[Kanajla ŝtato]], [[Kontraŭmisila defendo]], [[Rasapartigo]], [[Kompromiso]], [[Jackson-demokratio]], [[Protestoj sur placo Tian An Men]], [[Oligarĥio]], [[Malalta klaso]], [[Internacia juro]], [[Etna purigado]], [[Okcidentigo]], [[Nacia ŝtato]], [[Liberala demokratio]], [[Indiĝenigo]], [[Genocido]], [[Postkoloniismo]], [[Kontraŭokcidentismo]], [[Ksenofobio]], [[Demografio]], [[Dinastio Qing]], [[Hizbulaho]], [[Industriigo]], [[CIA]], [[Islama terorismo]], [[Virinaj rajtoj]], [[Solidareco (Pollando)]], [[Armitaj Fortoj de Usono]], [[Disfalo de Jugoslavio]], [[Usona malliberejo en Guantanamo]], [[Pensofabriko]], [[Universitato Harvard]], [[Sovetologio]], [[Rusa naciismo]], [[Annus mirabilis]], [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio]], [[Flago de Nazia Germanio]], [[Seksorganoj]], [[Fekaĵo]], [[Menstruo]], [[Flarsenso]], [[Dupiedismo]], [[Senhejma infano]], [[Interrompita koito]], [[Trajno]], [[Nokta enurezo]], [[Ekzogamio]], [[Kastro]], [[Eta burĝo]], [[Agrikulturisto]], [[Socialdemokratio]], [[Scienca rasismo]], [[Antikva Grekio]], [[Hetajro]], [[Moralismo]], [[Svastiko]], [[Staĥanov-movado]], [[Milito kontraŭ narkotikaĵoj]], [[Transloĝiĝo al Siberio]], [[Vagabondo]], [[Ekzilo al Siberio]], [[Poloj en Rusio]], [[Siberia landvojo]], [[Tajgo]], [[Veturigisto]], [[Punlaboro en Siberio]], [[Kontraŭalkohola kampanjo en Sovetunio]], [[Domo de Ipatjev]], [[Politburoo de la Centra Komitato de la Komunista Partio de Sovetunio]], [[Aparatulo]], [[Supera Soveto de Sovetunio]], [[Plurpartiismo]], [[Onidiro]], [[Kazana Universitato]], [[Akuzo]], [[Rusia nobelaro]], [[Filistreco]], [[Rusa kampara komunumo]], [[Falanstero]], [[Nuligo de servutismo en Rusio]], [[Caro]], [[Romanovoj]], [[Registaro de Rusio]], [[Historio de Rusio]], [[Filozofo]], [[Reprezenta demokratio]], [[Prezidenta oficperiodo de Boris Jelcin]], [[Ŝtata Dumao]], [[Kotono]], [[Teo en Rusio]], [[Transportado de malliberuloj en la Rusia imperio]], [[Vaporŝipo]], [[Homa stampado]], [[Kurgano]], [[Omska fortikaĵo]], [[Pelmenoj]], [[Pramo]], [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio]], [[Drinkejo]], [[Gazetarlibereco]], [[Servutismo en Rusio]], [[Framasonoj en Rusio]], [[Ŝtata Dumao (Rusia imperio)]], [[Rusa intelektularo]], [[Pediko]], [[Tifo]], [[Gvatado]]</text>
      <sha1>5o9xajlwbeq47s7v62vt5gtvrozddul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53610</id>
      <parentid>53607</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32876" sha1="gk6at9qw6osug3u89ookvnfxtuda9qp" xml:space="preserve">{{User ru}}
{{user eo-4}}
&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
'''Miaj artikoloj''':

== Aŭtoroj ==
[[Ippolit Zavaliŝin]], [[Grigorij Potanin]], [[Nikolao Ĉukmaldin]], [[Ivan Slovcov]], [[Pjotr Gorodcov]], [[Boris Ŝĉerbina]], [[Farman Salmanov]], [[Kornej Ĉukovskij]], [[Miĥail Saltikov-Ŝĉedrin]], [[Roger Bacon]], [[Marilyn Monroe]], [[Lincoln Steffens]], [[William Randolph Hearst]], [[Diogeno la Cinika]], [[Friedrich Schiller]], [[José Ortega y Gasset]], [[Marko Bruto]], [[Jean Baudrillard]], [[Saddam Hussein]], [[Zbigniew Brzeziński]], [[Deng Xiaoping]], [[Vladimir Putin]], [[Bill Clinton]], [[George H. W. Bush]], [[Lewis Mumford]], [[Marshall McLuhan]] (99%), [[Curt Sachs]], [[Wyndham Lewis]], [[Nikita Ĥruŝĉov]], [[Ivano la Terura]], [[Aleksander Herzen]], [[Gerald Ford]], [[Lyndon B. Johnson]], [[Richard Nixon]], [[Michael Jackson]], [[Madonna]], [[Marcel Duchamp]], [[Ryszard Kapuściński]], [[Eric Hoffer]] (90%), [[Elias Canetti]], [[Aleksej Navalnij]], [[Apostolo Paŭlo]], [[Ernst Röhm]], [[Karl Radek]], [[Lev Trockij]], [[Johano Kalvino]], [[Ĥusejn ibn Ali]], [[Tamerlano]], [[Stendhal]], [[Fjodor Dostojevskij]], [[Madamo de Staël]], [[Oliver Cromwell]], [[Ernest Renan]], [[Andrej Movĉan]], [[Miĥail Gorbaĉov]], [[Miĥail Ĥodorkovskij]], [[Boris Nemcov]], [[Ramzan Kadirov]], [[Sergej Magnickij]], [[Boris Jelcin]], [[Gennadij Zjuganov]], [[Pjotr Stolipin]], [[Gustav Landauer]], [[Friedrich Engels]], [[Elton Mayo]], [[François-Noël Babeuf]], [[Alfred Adler]], [[Wilhelm Reich]], [[Jacob Burckhardt]], [[Thomas Szasz]], [[Joseph McCarthy]], [[Benjamin Rush]], [[Karl Menninger]], [[T. S. Eliot]], [[Joseph-Ignace Guillotin]], [[Napoleono la 3-a]], [[Armand Jean du Plessis de Richelieu]], [[Woodrow Wilson]], [[Anthony Eden]], [[Anŭar al-Sadat]], [[Kiichi Miyazawa]], [[John Foster Dulles]], [[Klemens von Metternich]], [[Aleksandro la 1-a (Rusio)]], [[Neville Chamberlain]], [[Edward Frederick Lindley Wood]], [[Andrej Gromiko]], [[Vjaĉeslav Molotov]], [[James Monroe]], [[Aristide Briand]], [[Ngô Đình Diệm]], [[Harold Macmillan]], [[Pierre Laval]], [[Joachim von Ribbentrop]], [[Lord Palmerston]], [[Aleksandr Gorĉakov]], [[Alfred von Schlieffen]], [[Helmuth von Moltke]], [[Nikolaj Obruĉev]], [[Dean Rusk]], [[Vilhelmo la 2-a (Germana Regno)]], [[Nikolao la 2-a (Rusio)]], [[Gerald Nye]], [[Walter Millis]], [[Eyre Crowe]], [[Pjotr Durnovo]], [[Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil, la tria markizo de Salisbury]], [[Douglas MacArthur]], [[Georgij Ĉiĉerin]], [[H. Freeman Mattews]], [[Isaiah Berlin]], [[Joseph E. Davies]], [[Henry M. Jackson]], [[Gustav Stresemann]], [[George F. Kennan]], [[Walter Lippmann]], [[Gamal Abdel Naser]], [[Albert Wohlstetter]], [[Nikolaj Bulganin]], [[Christian Pineau]], [[Milovan Ĝilas]], [[Joseph Chamberlain]], [[Denis William Brogan]], [[Yvon Delbos]], [[F. E. Smith, la 1-a grafo de Birkenhead]], [[Theobald von Bethmann Hollweg]], [[Nikolaj Sazonov]], [[Hans von Seeckt]], [[Harold Nicolson]], [[Robert King Merton]], [[David Lloyd George]], [[Arthur James Balfour]], [[Kurt Riezler]], [[George Canning]], [[Wilhelm Lamormaini]], [[Ferdinando la 2-a (Sankta Romia imperio)]], [[Friedrich von Gentz]], [[Sergej Vitte]], [[Nancy Pelosi]], [[Slobodan Miloŝeviĉ]], [[Lee Teng-hui]], [[Augusto Pinochet]], [[Ehud Barak]], [[Anatolij Ĉubajs]], [[Samuel P. Huntington]], [[Lee Kuan Yew]], [[Muhammad Ali Jinnah]], [[Sirimavo Bandaranaike]], [[Ali Akbar Haŝemi Rafsanĝani]], [[Yang Shangkun]], [[Carroll Quigley]], [[Muamar Kadafi]], [[Robert Roswell Palmer]], [[Christopher Dawson]], [[Fernand Braudel]], [[John Mearsheimer]], [[Lucian Pye]], [[Michael Dibdin]], [[Mahathir bin Mohamad]], [[Carlos Salinas de Gortari]], [[Sidney Mintz]], [[Ernesto Pérez Balladares]], [[Takeshi Umehara]], [[Georgij Arbatov]], [[Usama bin Laden]], [[Menaĥem Begin]], [[Anatolij Sobĉak]], [[Mahmud Ahmadineĵad]], [[Hans Morgenthau]], [[John McCain]], [[James Baker]], [[Eduard Ŝevardnadze]], [[Nicolae Ceaușescu]], [[Brent Scowcroft]], [[David Ignatius]], [[Viktor Janukoviĉ]], [[Condoleezza Rice]], [[Francis Fukuyama]], [[Ariel Ŝaron]], [[Hu Jintao]], [[Dick Cheney]], [[Madeleine Albright]], [[Jimmy Carter]], [[Cyrus Vance]], [[Robert Strausz-Hupé]], [[Wojciech Jaruzelski]], [[Georgij Ŝaĥnazarov]], [[Owen Harris]], [[Chiang Ching-kuo]], [[Pol Pot]], [[Charles Gati]], [[Justin Vaïsse]], [[Mark Kramer (politikologo)]], [[David Rothkopf]], [[Warren I. Cohen]], [[Nancy Bernkopf Tucker]], [[Robert A. Pastor]], [[William B. Quandt]], [[Robert E. Hunter]], [[Patrick Vaughan]], [[Marin Strmecki]], [[James Mann (verkisto)]], [[Adam Garfinkle]], [[Stephen Szabo]], [[Hamilton Fish Armstrong]], [[David Rockefeller]], [[Michael Dukakis]], [[Hamilton Jordan]], [[Alfred Rosenberg]], [[Friedrich Hebbel]], [[Carl Ludwig Schleich]], [[Gordon Allport]], [[James Henry Breasted]], [[Franz Alexander]], [[Carl von Clausewitz]], [[Karlo de Aŭstrio-Teŝino]], [[Maŭrico de Saksio]], [[Nikolaj Ogarkov]], [[Aleksej Konstantinoviĉ Toporkov]], [[Andrej Kokoŝin]], [[Jacques Sternberg]], [[Vance Packard]], [[Wilhelm Stapel]], [[Jacques Lacan]], [[David Simon]], [[Thomas De Quincey]], [[Steven Weinberg]], [[Jean-Pierre Dupuy]], [[Fjodor Rostopĉin]], [[Viktor Pinĉuk]], [[Robert Fico]], [[Abbé Pierre]], [[Ernst Bloch]], [[Majstro Eckhart]], [[Vasilij Semjonoviĉ Pankratov]], [[Grigorij Rasputin]], [[Aleksandra Fjodorovna (Alix de Hesio-Darmstadt)]], [[Klavdija Bitner]], [[Pierre Gilliard]], [[Jegor Ligaĉov]], [[Viktor Griŝin]], [[Nikolaj Riĵkov]], [[Miĥail Solomencev]], [[Viktor Ĉebrikov]], [[Vladimir Dolgiĥ]], [[Anatolij Lukjanov]], [[Dmitrij Jazov]], [[Vladimir Ŝĉerbickij]], [[Hejdar Alijev]], [[Aleksandr Nikolajeviĉ Jakovlev]], [[Petro la 3-a (Rusio)]], [[Katerina la 2-a (Rusio)]], [[Vissarion Belinskij]], [[Timofej Granovskij]], [[Nikolao la 1-a (Rusio)]], [[Pavel Pestel]], [[Astolphe de Custine]], [[Ernst Johann von Biron]], [[Karl Brjulov]], [[Giuseppe Mazzini]], [[Vladimir Ĵirinovskij]], [[Viktor Ĉernomirdin]], [[Aleksandr Korĵakov]], [[Jegor Gajdar]], [[Grigorij Javlinskij]], [[Aleksandr Lebed]], [[Jurij Luĵkov]], [[Eduard Rossel]], [[Nikita Miĥalkov]], [[Aleksandr Proĥanov]], [[Miĥail Znamenskij]], [[Ivan Jakuŝkin]], [[Matvej Muravjov-Apostol]], [[Jevgenij Obolenskij]], [[Ivan Puŝĉin]], [[Pjotr Svistunov]], [[Jermak Timofejeviĉ]], [[Vladimir Tolstoj]], [[Aleksej Arakĉejev]], [[Aleksandr Jakuboviĉ]], [[Aleksandra Muravjova]], [[Ivan Paskeviĉ]], [[Ivan Nikolajeviĉ Tolstoj]], [[Aleksandr Nikolajeviĉ Muravjov]], [[Aleksandr Kerenskij]], [[Pavel Miljukov]], [[Aleksandr Guĉkov]], [[Georgij Lvov]], [[Nikolaj Vissarionoviĉ Nekrasov]], [[Ivan Godnev]], [[Aleksandr Manujlov]], [[Vladimir Nikolajeviĉ Lvov]], [[Fjodor Rodiĉev]], [[Andrej Ŝingarjov]], [[Sergej Turbin]], [[Aleksandro Alabjev]], [[Aleksandr Radiŝĉev]], [[Vasilij Ŝulgin]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ Suĥanov]], [[Miĥail Lomonosov]], [[Aleksandr Sumarokov]], [[Miĥail Miĥajloviĉ Speranskij]], [[Michael Andreas Barclay de Tolly]], [[Aleksej Jermolov]], [[Pjotr Bagration]], [[Miĥail Kutuzov]], [[Aleksandr Figner]], [[Miĥail Ivanoviĉ Tereŝĉenko]], [[Pjotr Vrangel]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ Lvov]], [[Anton Denikin]], [[Miĥail Vladimiroviĉ Rodzjanko]], [[Dmitrij Ivanoviĉ Ĉiĥaĉjov]], [[Aleksej Polivanov]], [[Boris Ŝtjurmer]], [[Aleksej Nikolajeviĉ Romanov]], [[Miĥail Aleksandroviĉ (filo de Aleksandro la 3-a)]], [[Aleksandr Stessel]], [[Viktor Sokira-Jaĥontov]], [[Grigorij Kotovskij]], [[Vera Ĥolodnaja]], [[Aleksej Brusilov]], [[Aleksandro la 3-a (Rusio)]], [[Pjotr Vannovskij]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ (1856–1929)]], [[Lavr Kornilov]], [[Nikolaj Iudoviĉ Ivanov]], [[Miĥail Vasiljeviĉ Aleksejev]], [[Aleksej Kaledin]], [[Vladimir Suĥomlinov]], [[Vladimir Miĥajloviĉ Bezobrazov]], [[Nikolaj Januŝkeviĉ]], [[Nikolaj Vladimiroviĉ Ruzskij]], [[Miĥail Diteriĥs]], [[Nikolaj Gondatti]]

== Geografio ==
[[Tjumeno]], [[Siberio]], [[Irbito]], [[Tobolsko]], [[Niĵnevartovsko]], [[Surguto]], [[Neftejugansko]], [[Megiono]], [[Omsko]], [[Turo (rivero, Siberio)]], [[Tjumena provinco]], [[Okcidenta Siberio]], [[Svislando]], [[Romio]], [[Meksiko]], [[Eŭropo]], [[Irako]], [[Sudameriko]], [[Centra Ameriko]], [[Hispanio]], [[Ĉinio]], [[Sovetunio]], [[Pakistano]], [[Afganio]], [[Ukrainio]], [[Eŭrazio]], [[Pollando]], [[Irano]], [[Proksima Oriento]], [[Japanio]], [[Fora Oriento]], [[Centra Azio]], [[Azio]], [[Turkio]], [[Kartvelio]], [[Armenio]], [[Eŭropa Unio]], [[Uzbekio]], [[Azerbajĝano]], [[Palestino]], [[Sud-Koreio]], [[Nord-Koreio]], [[Koreio]], [[Singapuro]], [[Tajvano]], [[Orienta Azio]], [[Italio]], [[Brita imperio]], [[Belorusio]], [[Hinda oceano]], [[Kazaĥio]], [[Kaspia maro]], [[Korea milito]], [[Anglio]], [[Okcidenta Eŭropo]], [[Centra Eŭropo]], [[Orienta Eŭropo]], [[Subevoluintaj landoj]], [[Suda Usono]], [[Norda Usono]], [[Nederlando]], [[Asirio]], [[Alpoj]], [[Skota Altlando]], [[Krimeo]], [[Argentino]], [[Kaŭkazio]], [[Ĉeĉenio]], [[Vajmara respubliko]], [[Nazia Germanio]], [[Ameriko]], [[Okcidenta Germanio]], [[Masaĉuseco]], [[Jalutorovsko]], [[Germana Demokratia Respubliko]], [[Laoso]], [[Sankta Romia imperio]], [[Sud-Vjetnamio]], [[Nord-Vjetnamio]], [[Ĉeĥoslovakio]], [[Aŭstrio-Hungario]], [[Atlantiko]], [[Manika markolo]], [[Prusio]], [[Balkanio]], [[Hindoĉinio]], [[Sud-Orienta Azio]], [[Nord-Orienta Azio]], [[Dardaneloj]], [[Alzaco-Loreno]], [[Saĥaleno]], [[Kurilaj insuloj]], [[Bosnio kaj Hercegovino]], [[Rejna provinco]], [[Sankt-Peterburgo]], [[Supra Silezio]], [[Pola koridoro]], [[Germana Federacio]], [[Orienta Rumelio]], [[Sueza kanalo]], [[Manĉurio]], [[Rumanio]], [[Jugoslavio]], [[Vaŝingtono]], [[Okcidenta Usono]], [[Nord-Okcidenta Usono]], [[Malajzio]], [[Okcidenta Berlino]], [[Pacifiko]], [[Vjetnamio]], [[Kamboĝo]], [[Germana Regno]], [[Silicia Valo]], [[Wall Street]], [[Estonio]], [[Bosnio]], [[Kosovo]], [[Granda Albanio]], [[Somalio]], [[Persa golfo]], [[Sauda Arabio]], [[Niĝerio]], [[Indonezio]], [[Aŭstralio]], [[Francio]], [[Nord-Makedonio]], [[Latinameriko]], [[Respubliko Serba Krajna]], [[Subsahara Afriko]], [[Nord-Afriko]], [[Tajlando]], [[Haitio]], [[Libano]], [[Sirio]], [[Egiptio]], [[Sektoro Gazao]], [[Filipinoj]], [[Havajo]], [[Panama kanalo]], [[Pola Popola Respubliko]], [[Tomsko]], [[Jenisejo]], [[Krasnojarsko]], [[Kazano]], [[Velikij Novgorod]], [[Petrozavodsko]], [[Novgoroda gubernio]], [[Kieva Regno]], [[Konstantinopolo]], [[Nadimo]], [[Kurgano (urbo)]], [[Baltio]], [[Buĥaro]], [[Jekaterinburgo]], [[Tobolska gubernio]], [[Tugulimo]], [[Uspenka (Tjumena distrikto)]], [[Bogandinskoje]], [[Kijovo]], [[Jalutorovska distrikto (1782-1923)]], [[Juĵno-Pletnjovo]], [[Kurska gubernio]], [[Iŝima distrikto (1782-1923)]], [[Tobolo]], [[Iŝimo (rivero)]], [[Provinco de Siberiaj Kirgizoj]], [[Kujbiŝev]], [[Baraba stepo]], [[Jeniseja gubernio]], [[Bogotolo]], [[Aĉinsko]], [[Bajkalo]], [[Usolje-Sibirskoje]], [[Valdajo]], [[Kievo]], [[Odeso]], [[Zlatousto]], [[Ĉelabinsko]]

== Periodoj ==
* [[Jarcento]], [[6-a jarcento]], [[16-a jarcento]], [[17-a jarcento]], [[18-a jarcento]], [[19-a jarcento]], [[20-a jarcento]], [[21-a jarcento]]
* [[1880-aj jaroj]], [[1890-aj jaroj]]
* [[1910-aj jaroj]], [[1920-aj jaroj]], [[1930-aj jaroj]], [[1950-aj jaroj]], [[1960-aj jaroj]], [[1970-aj jaroj]], [[1980-aj jaroj]], [[1990-aj jaroj]]
* [[Regado de Nikolao la 2-a (Rusio)]]

== Ekstera politiko ==
* [[Internaciaj rilatoj]], [[Ekstera politiko]], [[Internacia politiko]], [[Geopolitiko]]
* [[Rilatoj de Ĉinio kaj Usono]], [[Rilatoj de Rusio kaj NATO]], [[Rilatoj de Germanio kaj Rusio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Rusio]], [[Rilatoj de Rusio kaj Usono]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Sovetunio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Japanio]], [[Rilatoj de Japanio kaj Usono]], [[Rilatoj de Eŭropa Unio kaj Usono]], [[Rilatoj de Irano kaj Usono]], [[Rilatoj de Barato kaj Ĉinio]], [[Rilatoj de Barato kaj Pakistano]], [[Rilatoj de Barato kaj Usono]], [[Rilatoj de Japanio kaj Usono]], [[Rilatoj de Japanio kaj kaj Koreio]], [[Rilatoj de Sovetunio kaj Usono]], [[Rilatoj de Azio kaj Usono]], [[Rilatoj de Rusio kaj Ukrainio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Nord-Koreio]], [[Rilatoj de Pakistano kaj Usono]], [[Rilatoj de Israelo kaj Usono]], [[Rilatoj de Irano kaj Israelo]], [[Rilatoj de Ukrainio kaj NATO]], [[Rilatoj de Sirio kaj Usono]], [[Rilatoj de Eŭropo kaj Rusio]], [[Rilatoj de Britio kaj Usono]], [[Rilatoj de Irako kaj Usono]], [[Rilatoj de Pollando kaj Rusio]]
* [[Ekstera politiko de Usono]], [[Ekstera politiko de Ĉinio]], [[Ekstera politiko de Rusio]], [[Ekstera politiko de Barato]], [[Ekstera politiko de Japanio]], [[Ekstera politiko de Germanio]]
* [[McMahon-linio]], [[Interkonsentoj de Oslo]], [[Truman-doktrino]], [[Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj]], [[Kapto de usonaj ostaĝoj en Irano]], [[Pactraktatoj de Camp David]], [[Vastigo de NATO]], [[Konsilio pri Nacia Sekureco de Usono]], [[Orienta Bloko]], [[Grupo de la Ok]], [[Membriĝo de Ukrainio en Eŭropa Unio]], [[Pintokunveno en Malto]], [[Triflanka Komisiono]], [[Realismo (internaciaj rilatoj)]], [[Politiko de malstreĉigo]], [[Paca kunekzistado]], [[Intertraktoj pri limigo de strategiaj armiloj]], [[Grupo de la Sep]], [[Varsovia pakto]], [[Carter-doktrino]], [[Realpolitiko]], [[Kolektiva sekureco]], [[Unuigo de Germanio]], [[Unuiĝintaj Nacioj]], [[Povekvilibro]], [[Memdeterminado]], [[Viena kongreso]], [[Jalta konferenco]], [[Potsdama konferenco]], [[Doktrino de Monroe]], [[Izolismo]], [[Ekspansiismo]], [[Evidenta destino]], [[Kuba misila krizo]], [[NATO]], [[Versajla traktato]],

== Ekonomio ==
[[Financo]], [[Okcidentsiberia naftogasa komplekso]], [[Fervojo]], [[Internacia Mona Fonduso]], [[Monda Banko]], [[Financa krizo de 2008]], [[Ekonomio]], [[Infrastrukturo]], [[Produktado]], [[Superbazaro]], [[Aĉetcentro]], [[Transporto]], [[Usona dolaro]], [[Eŭro]], [[Inflacio]], [[Valuto]], [[Industrio]], [[Baza enspezo]], [[Merkato]], [[Ekonomiaj sankcioj]], [[Akcia kompanio]], [[Planita ekonomio]], [[Ekonomio de Japanio]], [[Ekonomio de Usono]], [[Merkata ekonomio]], [[Turismo]], [[Reklamo]], [[Granda Depresio]], [[Varomarko]], [[Produktadrimedoj]], [[Produktiveco]], [[Rento]], [[Aĉetado]], [[Ekfirmao]], [[Nordamerika Liberkomerca Interkonsento]], [[Buŝehra atomstacio]], [[Ekonomio de Ĉinio]], [[Ekonomio de Rusio]], [[Financa krizo en Rusio (1998)]], [[Ŝtata kapitalismo]], [[Privata posedo]], [[Politika ekonomiko]], [[Produktivaj fortoj]], [[AvtoVAZ]], [[Fabriko]], [[Salproduktado]]

== Milito ==
[[Nuklea milito]], [[Hispana Enlanda milito]], [[Golfa milito]],  [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Milito en Afganio (2001-2021)]], [[Dua mondmilito]], [[Malvarma milito]], [[Milito kontraŭ terorismo]], [[Unua mondmilito]], [[Totala milito]], [[Napoleonaj militoj]], [[Usona Enlanda milito]], [[Vjetnama milito]], [[Franca-Prusa milito]], [[Donbasa milito]], [[Milito de Jom Kippur]], [[Rusa-japana milito]], [[Dua itala-etiopa milito]], [[Krimea milito]], [[Rusa-turka milito (1877-1878)]], [[Tria mondmilito]], [[Kosova milito]], [[Tridekjara milito]], [[Bosnia milito]], [[Bombado de Jugoslavio fare de NATO]], [[Kroata milito]], [[Invado de Irako al Kuvajto]], [[Libana milito de 1982]], [[Libana enlanda milito]], [[Irana-iraka milito]], [[Barata-pakistana milito de 1965]], [[Invado al Ĉeĥoslovakio (1968)]], [[Unua milito en Ĉeĉenio]], [[Sestaga milito]], [[Kamboĝa-Vjetnama milito]], [[Ogadena milito]], [[Bombado de Irako en 1998]], [[Tet-ofensivo]], [[Liberiga Armeo de Kosovo]], [[Militarismo]], [[Naziaj koncentrejoj]], [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)]], [[Mongola invado al Rusio]], [[Patriota Milito de 1812]], [[Januara ribelo]], [[Armitaj Fortoj de Rusio]], [[Milito de la Sesa Koalicio]], [[Venkotago]], [[Dua milito en Ĉeĉenio]], [[Militsetlejoj]], [[Rekrutigo]], [[Ulano]], [[Batalo de Borodino]], [[Oficiro]], [[Volontula Armeo]], [[Evakuado de Odeso (1920)]], [[Evakuado de Krimeo]], [[Rusia Enlanda milito]], [[Rusia Imperiestra Armeo]], [[Ĝenerala Stabo de la Rusia Imperiestra Armeo]], [[Granda Retreto (Rusio)]], [[Brusilov-ofensivo]], [[Batalo de Galicio]], [[Ĉeĥa Taĉmento]], [[Tranĉea milito]], [[Manovra milito]], [[Tutrusia Zemstva Unio]]

== Nukleaj armiloj ==
[[Nuklea armilo]], [[Atombombo]], [[Amasdetrua armilo]], [[Nuklea milito]], [[Nuklearmila konkuro]], [[Nuklea programo de Nord-Koreio]], [[Nuklea programo de Pakistano]], [[Nuklea programo de Barato]], [[Nuklea testo]], [[Nuklea programo de Sud-Afriko]], [[Nuklea programo de Irano]], [[Usona kontraŭmisila defendo en Centra kaj Orienta Eŭropo]], [[Programo de Nunn — Lugar]], [[Nuklea programo de Israelo]], [[Traktato kontraŭ pliigo de atomarmiloj]], [[Nuklea armilaro de Usono]]

== Etnoj kaj nacioj ==
[[Ĥoĥol]], [[Judoj]], [[Hispanoj]], [[Rusoj]], [[Italoj]], [[Japanoj]], [[Araboj]], [[Armenoj]], [[Grekoj]], [[Azeroj]], [[Ĝermanoj]], [[Germanoj]], [[Slavoj]], [[Puebloj]], [[Albanoj]], [[Sudetaj germanoj]], [[Araba mondo]], [[Francoj]], [[Nederlandanoj]], [[Angloj]], [[Svisoj]], [[Arandoj]], [[Indianoj]], [[Ĉinoj]], [[Transmaraj ĉinoj]], [[Usonaj judoj]], [[Usonaj poloj]], [[Tataroj]], [[Marioj]], [[Udmurtoj]], [[Ĉuvaŝoj]], [[Komioj]], [[Rusiaj germanoj]], [[Latvoj]], [[Estonoj]], [[Baltaj germanoj]], [[Kaŭkaziaj germanoj]], [[Judoj en Uralo]], [[Siberianoj]], [[Mordvoj]], [[Ukrainoj en Siberio]], [[Judoj en Siberio]], [[Siberiaj tataroj]], [[Burjatoj]], [[Kontraŭjudaj pogromoj en la Rusia imperio]], [[Judoj en Rusio]]

== Psikologio ==
[[Neŭrozo]],  [[Psikologio]], [[Psikopatologio]], [[Nekonscio]], [[Arketipo]], [[Psiko]], [[Komplekso (psikologio)]], [[Trikstero]], [[Neŭrastenio]], [[Psikoterapio]], [[Ekstravertiteco — introvertiteco]], [[Histerio]], [[Komforto]], [[Anksio]], [[Memkonscio]], [[Fatala virino]], [[Narcisismo]], [[Individuismo]], [[Nostalgio]], [[Ekstazo]], [[Fetiĉismo]], [[Paranojo]], [[Skizofrenio]], [[Malkontento]], [[Entuziasmo]], [[Sinofero]], [[Melankolio]], [[Indiferenteco]], [[Psikanalizo]], [[Ekzaltiĝo]], [[Fremdiĝo]], [[Konformismo]], [[Mensa sano]], [[Eŭforio]], [[Masoĥismo]], [[Sadismo]], [[Piromanio]], [[Psikiatria hospitalo]], [[Nekonformismo]], [[Obsedo]], [[Halucino]], [[Paralizo]], [[Megalomanio]], [[Apatio]], [[Psikiatrio]], [[Ŝoko]], [[Virineco]], [[Vireco]], [[Paniko]], [[Kolektivismo]], [[Elreviĝo]], [[Kulposento]], [[Dresado]], [[Simulado]], [[Estimo]] (90%), [[Nobleco]], [[Fascino]], [[Malrespekto]], [[Malamikeco]], [[Obstino]], [[Plezuro]] (90%), [[Agreso]], [[Dominado]], [[Rolo]], [[Subkonscio]], [[Personeco]], [[Indigno]], [[Logoterapio]], [[Identigo (psikologio)]], [[Mortoinstinkto]], [[Anusa karaktero]], [[Seksa ekscitiĝo]], [[Puremo]], [[Supermio]], [[Sonĝointerpretado]], [[Infana psikologio]], [[Emocia kontaĝo]], [[Frua infanaĝo]], [[Repuŝado (psikologio)]], [[Afekcio]], [[Rezistado (psikologio)]], [[Cenzuro (psikanalizo)]], [[Traŭmato (psikologio)]], [[Seksa bremsado]], [[Religia ekscitiĝo]], [[Sekslogo]], [[Depresio]], [[Anksia neŭrozo]], [[Neŭrozo de senlaborulo]], [[Obseda-kompulsia malsano]], [[Kastrotimo]]

== Filozofio ==
[[Simbolo]], [[Realo]], [[Mito]], [[Idealismo]], [[Sentimentaleco]], [[Maljusteco]], [[Senso]], [[Teozofio]], [[Spiritismo]], [[Signifo]], [[Utopio]] (99%), [[Racio]] (99%), [[Raciismo]], [[Simulakro]], [[Ekzistado]], [[Destino]], [[Relativismo]], [[Empiriismo]], [[Pozitivismo]], [[Skeptikismo]], [[Vivosenco]], [[Eroto (filozofio)]], [[Majstro Eckhart]], [[Okcidentemo]]

== Religio ==
[[Kristnasko]], [[Maria (patrino de Jesuo)]], [[Iziso]], [[Islama fundamentismo]], [[Islama mondo]], [[Islamismo]], [[Ikono]], [[Ortodoksismo]], [[Ikonoklasmo]], [[Ŝijaismo]], [[Eliro (historia evento)]], [[Katolika Eklezio]], [[Prapeko]], [[Malnova Testamento]], [[Pilgrimado]], [[Lasta Juĝo]], [[Ĝihado]], [[Nekredanto]], [[Reformacio]], [[Protestantismo]], [[Ĉasado de sorĉistinoj]], [[Eva]], [[Komunio]], [[Postmorto]], [[Transa mondo]], [[Horoskopo]], [[Fundamentismo]], [[Senmorteco]], [[Monaĥejo]], [[Ordeno (religio)]], [[Mesiismo]], [[Mesio]], [[Idolismo]], [[Idolo]], [[Promesita Lando]], [[Aŝuro]], [[Ĉiela Regno]], [[Resurekto]], [[Resurekto de Jesuo]], [[Rito]], [[Propeka kapro]], [[Herezo]], [[Magio]], [[Totemo]], [[Kontraŭreformacio]], [[Ŝamano]], [[Konfuceismo]], [[Monoteismo]], [[Dio Patro]], [[Inkvizicio]], [[Islama renaskiĝo]], [[Islama Frataro]], [[Krucifikso]], [[Religia maltoleremo]], [[Cirkumcido]], [[Totemismo]], [[Levido]], [[Javeo]], [[Heksateŭko]], [[Interligo (Biblio)]], [[Evangelio]], [[Alaho]], [[Sankteco]], [[Politeismo]], [[Atono]], [[Reenkarniĝo]], [[Senpeka koncipo de Jesuo]], [[Asketismo]], [[Rusa Ortodoksa Eklezio]], [[Katedralo de Kristo Savinto]], [[Luteranismo en Rusio]], [[Kieva-Peĉjora monaĥejo]]

== Libroj ==
[[La granda ŝaktabulo]], [[La elekto: tutmonda dominado aŭ tutmonda gvidado]], [[Strategia vizio: Usono kaj la krizo de tutmonda potenco]], [[Ĉu Usono bezonas eksteran politikon?: Al diplomatio de la 21-a jarcento]], [[La ribelo de la amasoj]], [[Unuetaĝa Usono]], [[Kontraŭstaro inter Civilizacioj]], [[Usono kaj la mondo: Konversacioj pri la estonteco de la ekstera politiko de Usono]], [[Zbig: La strategio kaj politiko de Zbigniew Brzeziński]], [[Konfeso pri difinita temo]], [[Provincano]], [[Rusio kaj la mondo. Nova epoko. 12 jaroj, kiuj povos ŝanĝi ĉion]], [[Amasa psikologio de faŝismo]], [[La doktoro kaj la animo]], [[Sonĝointerpretado (Freud)]], [[Estonteco de unu iluzio]], [[Malkontenteco pri la kulturo]], [[La homo Moseo kaj la monoteisma religio]], [[Kial milito?]], [[Makbeto]], [[La anatomio de homa detruemo]], [[Fuĝo for de libereco]], [[La socio de konsumado]], [[Simulakroj kaj simulaĵoj]], [[En la ombro de la silentema plejmulto]], [[La travidebleco de malbono]], [[La Golfa milito ne okazis]], [[La agonio de povo]], [[La fatalaj strategioj]], [[La sistemo de aĵoj]], [[Kontribuo al kritiko de la politika ekonomiko de signo]], [[La jaro de revado danĝera]], [[La plago de fantazioj]], [[Ekonomiaj kaj filozofiaj manuskriptoj je 1844]], [[Kontribuo al kritiko de politika ekonomiko]], [[Kritiko de la Hegela Jurfilozofio]], [[La Kapitalo]], [[Artikoloj de Aleksander Herzen]], [[Lekcioj kaj paroladoj de Erich Fromm]], [[Koncepto de la homo ĉe Karolo Markso]], [[El Siberio]], [[Leteroj de Anton Ĉeĥov]], [[Kaŝĉej-ĉeno]], [[Pri evoluo de la revoluciaj ideoj en Rusio]], [[Pensoj pri la Februara revolucio]], [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]], [[Oktobra manifesto]], [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]]

== Kulturo ==
[[Holivudo]], [[Filmo]], [[Renesanco]], [[Kino]], [[Televido]], [[Radio]], [[Bildliteraturo]], [[Klaŭno]], [[Akrobato]], [[Striptizo]], [[Kubismo]], [[Amaskomunikilo]], [[Propagando]], [[Pentrado]], [[Ludo]], [[Ĵazo]], [[Humpty Dumpty]], [[Disneyland]], [[Modo]], [[Ceremonio]], [[Estetiko]], [[Superrealismo]], [[Poparto]], [[Centro Georges Pompidou]], [[Kiĉo]], [[Dadaismo]], [[Maskerado]], [[Papiruso]], [[Alfabeto]], [[Litero]], [[Skulptaĵo]], [[Dirigento]], [[Televidserio]], [[Orkestro]], [[Ĥoro]], [[Multkulturismo]], [[Universalismo]], [[Ĉina civilizacio]], [[Kultura imperiismo]], [[Dramo]], [[Rusa literaturo]], [[Jarmilo de Rusio]], [[Forkapto de la fianĉino]], [[Rusa kuirarto]]

== Revolucioj ==
[[Kontraŭrevolucio]], [[Oktobra revolucio]], [[Franca revolucio de 1789]], [[Rusia revolucio de 1905]], [[Hungara revolucio de 1956]], [[Seksa revolucio]], [[Usona revolucio]], [[Irana revolucio]], [[Franca revolucio de 1848]], [[Decembristoj en Jalutorovsko]], [[Decembristoj en Tobolsko]], [[Februara revolucio]], [[Abdiko de Nikolao la 2-a]], [[Abdiko de Miĥail Aleksandroviĉ]], [[Petrograda Soveto]]

== Lingvoj ==
[[Araba lingvo]], [[Ĉina lingvo]], [[Plurlingveco]], [[Sakraĵo]], [[Siberia parolmaniero]], [[Lingvolernado]], [[Suda dialektaro de la rusa lingvo]]

== Araba-israela konflikto ==
[[Araba-israela konflikto]], [[Organizaĵo por Liberigo de Palestino]], [[Intifado]], [[Hamaso]], [[Fataho]], [[Sueza krizo]], [[Interkonsentoj de Oslo]], [[Madrida konferenco (1991)]], [[Sestaga milito]], [[Milito de Jom Kippur]]

== Temoj ==
[[Ekologio]], [[Nuklea akcidento de Ĉernobilo]], [[Komunista Partio de Sovetunio]],  [[Nafto]], [[Geologio]], [[Burokratio]], [[Vodko]], [[Fotografio]], [[Oriento]], [[Okcidenta civilizo]], [[Problemo]], [[Plenkreskulo]], [[Pedagogio]], [[Katastrofo]], [[Epidemio]], [[Bolŝevismo]], [[Junulino]], [[Prahistorio]], [[Poeto]], [[Kolektivo]], [[Alkoholismo]], [[Sinmortigo]], [[Ora epoko]], [[Aristokratio]], [[Plebo]], [[Absolutismo]], [[Urboŝtato]], [[Arkeologio]], [[Tekniko]],  [[Burĝo]], [[Demagogio]], [[Liberalismo]], [[Marksismo]], [[Politika dekstro]], [[Politika maldekstro]], [[Publika opinio]], [[Intelektulo]], [[Aŭto]], [[Informo]], [[Tutmondiĝo]], [[Diskriminacio]], [[Teroro]], [[Atencoj de la 11-a de septembro 2001]], [[Disfalo de Sovetunio]], [[Konsumismo]], [[Talibano]], [[Socia malegaleco]], [[Amasa kulturo]], [[Kontraŭusonismo]], [[Al-Kaido]], [[Studento]], [[Usona Kongreso]], [[Haveno]], [[Elito]], [[Traktato]], [[Valso]], [[Elektro]], [[Komunikado]] (99%), [[Skribo]] (99%), [[Parolo]] (99%), [[Telefono]] (99%), [[Aviado]], [[Telegrafo]], [[Presado]], [[Novaĵo]], [[Specialisto]], [[Tuŝo]], [[Mesaĝo]], [[Letero]], [[Nudeco]], [[Tribo]], [[Aŭtomatigo]], [[Feŭdismo]], [[Eldonado]], [[Vidado]] (99%), [[Aŭdo]] (99%), [[Stomatologio]], [[Nerva sistemo]], [[Amuzo]], [[Vojo]], [[Poŝto]], [[Redaktoro]], [[Tajpilo]], [[Sekretario]], [[Korpo]], [[Nomado]], [[Slumo]], [[Sago]], [[Kamparo]], [[Narciso]], [[Mezepoko]], [[Migrado]], [[Maŝino]], [[Centralizismo]], [[Biciklo]], [[Fusilo]], [[Perspektivo]], [[Bordelo]], [[Vokvirino]], [[Raso]], [[Invento]], [[Ideologio]], [[Mongolaj invadoj kaj konkeroj]], [[Slavofilismo]], [[Ostaĝo]], [[Subjekto]], [[Teritorio]], [[Evento]], [[Pornografio]], [[Manipulado de la amasoj]], [[Sekseco]], [[Atenco]], [[Vetludo]], [[Nuklea centralo]], [[Majo de 1968 (Francio)]], [[Klonado]], [[Implozio]], [[Ofero]] (90%), [[Socia sekso]] (90%), [[Konsumado]], [[Handikapo]], [[Respondeco]] (90%), [[Ĉantaĝo]], [[Snobo]], [[Orgio]], [[Aĵo]], [[Masko]], [[Naziismo]], [[Doktrino]] (90%), [[Radikalismo]], [[Kariero]], [[Ribelo]] (90%), [[Elmigrado]], [[Cionismo]], [[Totalismo]], [[Reformo]], [[Reakcio (politiko)]], [[Ŝovinismo]], [[Geto]], [[Koloniismo]], [[Ŝtatoficisto]], [[Konkurenco]], [[Linĉado]], [[Superecismo]], [[Ekzilo]], [[Impotenteco]], [[Soldato]] (90%), [[Uniformo]], [[Stalinismo]], [[Tajpinga ribelo]], [[Misiismo]], [[Modernigo]], [[Malnova reĝimo]], [[Klerismo]], [[Organizaĵo]], [[Ĥaoso]], [[Eksterlandano]], [[Grego]], [[Detruado]], [[Distanco]], [[Fajro]] (90%), [[Arbaro]] (90%), [[Maro]] (90%), [[Ŝtonumado]], [[Kondamno]], [[Bruligado sur ŝtiparo]], [[Postvivado]], [[Predo]], [[Fuĝo]], [[Incendio]], [[Danĝero]], [[Minaco]], [[Ekzekuto]], [[Ekzekutisto]], [[Genuado]], [[Ŝipestro]], [[Digo]], [[Venĝo]], [[Murdo]], [[Ekskremento]], [[Mortinto]] (90%), [[Malrapideco]], [[Kaŭrado]], [[Sidado]], [[Starado]], [[Kuŝado]], [[Piramido]], [[Insekto]], [[Aresto]], [[Faŭko]], [[Malpermeso]] (90%), [[Triumfo]], [[Procesio]], [[Kreskado]], [[Ĥako]], [[Areno]], [[Montogrimpado]], [[Matadoro]], [[Fingro]] (90%), [[Lanco]], [[Metalo]], [[Slogano]], [[Oratoro]], [[Rajdado]], [[Deputito]], [[Voĉdono]], [[Jura imuneco]], [[Piedsigno]], [[Atako]] (90%), [[Bebo]], [[Entombigo]], [[Klano]], [[Sekalo]], [[Batalkampo]], [[Batalo]] (90%), [[Krio]] (90%), [[Posteulo]], [[Praulo]], [[Tombejo]], [[Kortego]], [[Pridemandado]], [[Demando]], [[Ponardo]], [[Parlamento]], [[Kasto]], [[Socia klaso]], [[Konspiro]], [[Bacilo]], [[Mikrobo]], [[Spermo]], [[Limo]] (90%), [[Ekbruligo]], [[Manifestacio]], [[Striko]], [[Formikejo]], [[Krucumado]], [[Terapio]], [[Paŝtisto]], [[Konskripcio]], [[Seĝo]], [[Indiĝeno]], [[Fortikaĵo]], [[Trupo]], [[Gardisto]], [[Ujo]], [[Argilo]], [[Sceptro]], [[Heroo]], [[Unueca Rusio]], [[Koloraj revolucioj]], [[Geja Fiero]], [[Cenzuro]], [[Rusofobio]], [[Islama Ŝtato]], [[Volontulo]], [[Bonfarado]], [[Enmigrado]], [[Rifuĝinto]], [[Kultura asimilado]], [[Jabloko]], [[Homofobio]], [[Monumento]], [[Pussy Riot]], [[Identeco]], [[Incesto]], [[Universala voĉdonrajto]], [[Roboto]], [[Erotiko]], [[Konversacio]], [[Kreado]], [[Patriarkeco]], [[Matriarkeco]], [[Meza klaso]], [[Interŝanĝo]], [[Laceco]], [[Aŭtoritatismo]], [[Judo-kristana paradigmo]], [[Administranto]], [[Floro]] (pli ol 50%), [[Prestiĝo]], [[Nuntempa arto]], [[Administrado]], [[Realismo]], [[Manifesto de la Komunista Partio]], [[Malkonfido]], [[Kontraŭfaŝismo]], [[Monopolo]] (90%), [[Socia adaptiĝo]], [[Stimulo]], [[Senhelpeco]], [[Luteranismo]], [[Munkena interkonsento]], [[Energio]], [[Moderna epoko]], [[Malcentralizado]], [[Feliĉa fino]], [[Mickey Mouse]], [[Pejzaĝo]], [[Anuso]], [[Demenco]], [[Malliberigo]], [[Kanibalo]], [[Senkulpeco]], [[Fumado]], [[Lojaleco]], [[Dreyfus-skandalo]], [[Droga dependeco]], [[Damaĝo]], [[Ligo de Nacioj]], [[Ligo de Arabaj Ŝtatoj]], [[Berlina muro]], [[Nacia intereso]], [[Gerilo]], [[Intertraktoj]], [[Pakto Ribbentrop-Molotov]], [[Intermilita periodo]], [[Traktato de Rapallo (1922)]], [[Traktatoj de Lokarno]], [[Aŭgusta puĉo]], [[Imperiestro]], [[Disigo de povoj]], [[Berlina krizo (1961)]], [[Sankta Alianco]], [[Mein Kampf]], [[Anschluss]], [[Wilsonismo]], [[Sociala asekuro]], [[Habsburgoj]], [[Mobilizado]], [[Perestrojko]], [[Glasnost]], [[Partnereco por paco]], [[Radio Libera Eŭropo/Radio Libero]], [[Titoismo]], [[Germana naciismo]], [[Dispartigoj de Pollando-Litovio]], [[Reparacio]], [[Antikominterna pakto]], [[Unua maroka krizo]], [[Triopa Entento]], [[Neŭtraleco]], [[Superpotenco]], [[Mararmeo]], [[Maginot-linio]], [[Fekundindico]], [[Traktato de Brest-Litovsk]], [[Publikaj rilatoj]], [[Pariza paca konferenco]], [[Okupado de baltaj landoj]], [[Strategio]], [[Araba naciismo]], [[Domino-teorio]], [[Eŭropa koncerto]], [[Orienta Demando]], [[Curzon-linio]], [[Spionservo]], [[Iredentismo]], [[Taktiko]], [[Novkonservativismo]], [[Konfrontiĝo]], [[Jingoismo]], [[Konservisma Partio (Britio)]], [[Whigs]], [[Malarmado]], [[Kontraŭkomunismo]], [[Alianco]], [[Prezidanto de Usono]], [[Berlina kongreso]], [[Poliomjelito]], [[Amendo de Jackson–Vanik]], [[Lobiado]], [[Monda registaro]], [[Politiko de detenado]], [[Misilo]], [[Usona Departemento de Ŝtato]], [[Hallstein-doktrino]], [[Pakto Briand-Kellogg]], [[Tutgermanismo]], [[Germanigo]], [[Sinplenumanta profetaĵo]], [[Vestfalia paco]], [[Suvereneco]], [[Interna politiko]], [[Reciproke garantiita neniigo]], [[Strategia Defenda Iniciato]], [[Interkonsento de Rambouillet]], [[Reunuiĝo de Koreio]], [[Kanajla ŝtato]], [[Kontraŭmisila defendo]], [[Rasapartigo]], [[Kompromiso]], [[Jackson-demokratio]], [[Protestoj sur placo Tian An Men]], [[Oligarĥio]], [[Malalta klaso]], [[Internacia juro]], [[Etna purigado]], [[Okcidentigo]], [[Nacia ŝtato]], [[Liberala demokratio]], [[Indiĝenigo]], [[Genocido]], [[Postkoloniismo]], [[Kontraŭokcidentismo]], [[Ksenofobio]], [[Demografio]], [[Dinastio Qing]], [[Hizbulaho]], [[Industriigo]], [[CIA]], [[Islama terorismo]], [[Virinaj rajtoj]], [[Solidareco (Pollando)]], [[Armitaj Fortoj de Usono]], [[Disfalo de Jugoslavio]], [[Usona malliberejo en Guantanamo]], [[Pensofabriko]], [[Universitato Harvard]], [[Sovetologio]], [[Rusa naciismo]], [[Annus mirabilis]], [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio]], [[Flago de Nazia Germanio]], [[Seksorganoj]], [[Fekaĵo]], [[Menstruo]], [[Flarsenso]], [[Dupiedismo]], [[Senhejma infano]], [[Interrompita koito]], [[Trajno]], [[Nokta enurezo]], [[Ekzogamio]], [[Kastro]], [[Eta burĝo]], [[Agrikulturisto]], [[Socialdemokratio]], [[Scienca rasismo]], [[Antikva Grekio]], [[Hetajro]], [[Moralismo]], [[Svastiko]], [[Staĥanov-movado]], [[Milito kontraŭ narkotikaĵoj]], [[Transloĝiĝo al Siberio]], [[Vagabondo]], [[Ekzilo al Siberio]], [[Poloj en Rusio]], [[Siberia landvojo]], [[Tajgo]], [[Veturigisto]], [[Punlaboro en Siberio]], [[Kontraŭalkohola kampanjo en Sovetunio]], [[Domo de Ipatjev]], [[Politburoo de la Centra Komitato de la Komunista Partio de Sovetunio]], [[Aparatulo]], [[Supera Soveto de Sovetunio]], [[Plurpartiismo]], [[Onidiro]], [[Kazana Universitato]], [[Akuzo]], [[Rusia nobelaro]], [[Filistreco]], [[Rusa kampara komunumo]], [[Falanstero]], [[Nuligo de servutismo en Rusio]], [[Caro]], [[Romanovoj]], [[Registaro de Rusio]], [[Historio de Rusio]], [[Filozofo]], [[Reprezenta demokratio]], [[Prezidenta oficperiodo de Boris Jelcin]], [[Ŝtata Dumao]], [[Kotono]], [[Teo en Rusio]], [[Transportado de malliberuloj en la Rusia imperio]], [[Vaporŝipo]], [[Homa stampado]], [[Kurgano]], [[Omska fortikaĵo]], [[Pelmenoj]], [[Pramo]], [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio]], [[Drinkejo]], [[Gazetarlibereco]], [[Servutismo en Rusio]], [[Framasonoj en Rusio]], [[Ŝtata Dumao (Rusia imperio)]], [[Rusa intelektularo]], [[Pediko]], [[Tifo]], [[Gvatado]]</text>
      <sha1>gk6at9qw6osug3u89ookvnfxtuda9qp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53618</id>
      <parentid>53610</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kulturo */</comment>
      <origin>53618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32899" sha1="e0ajy6elbfih9w7r3o5qotn7bw3at25" xml:space="preserve">{{User ru}}
{{user eo-4}}
&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;&lt;/br&gt;
'''Miaj artikoloj''':

== Aŭtoroj ==
[[Ippolit Zavaliŝin]], [[Grigorij Potanin]], [[Nikolao Ĉukmaldin]], [[Ivan Slovcov]], [[Pjotr Gorodcov]], [[Boris Ŝĉerbina]], [[Farman Salmanov]], [[Kornej Ĉukovskij]], [[Miĥail Saltikov-Ŝĉedrin]], [[Roger Bacon]], [[Marilyn Monroe]], [[Lincoln Steffens]], [[William Randolph Hearst]], [[Diogeno la Cinika]], [[Friedrich Schiller]], [[José Ortega y Gasset]], [[Marko Bruto]], [[Jean Baudrillard]], [[Saddam Hussein]], [[Zbigniew Brzeziński]], [[Deng Xiaoping]], [[Vladimir Putin]], [[Bill Clinton]], [[George H. W. Bush]], [[Lewis Mumford]], [[Marshall McLuhan]] (99%), [[Curt Sachs]], [[Wyndham Lewis]], [[Nikita Ĥruŝĉov]], [[Ivano la Terura]], [[Aleksander Herzen]], [[Gerald Ford]], [[Lyndon B. Johnson]], [[Richard Nixon]], [[Michael Jackson]], [[Madonna]], [[Marcel Duchamp]], [[Ryszard Kapuściński]], [[Eric Hoffer]] (90%), [[Elias Canetti]], [[Aleksej Navalnij]], [[Apostolo Paŭlo]], [[Ernst Röhm]], [[Karl Radek]], [[Lev Trockij]], [[Johano Kalvino]], [[Ĥusejn ibn Ali]], [[Tamerlano]], [[Stendhal]], [[Fjodor Dostojevskij]], [[Madamo de Staël]], [[Oliver Cromwell]], [[Ernest Renan]], [[Andrej Movĉan]], [[Miĥail Gorbaĉov]], [[Miĥail Ĥodorkovskij]], [[Boris Nemcov]], [[Ramzan Kadirov]], [[Sergej Magnickij]], [[Boris Jelcin]], [[Gennadij Zjuganov]], [[Pjotr Stolipin]], [[Gustav Landauer]], [[Friedrich Engels]], [[Elton Mayo]], [[François-Noël Babeuf]], [[Alfred Adler]], [[Wilhelm Reich]], [[Jacob Burckhardt]], [[Thomas Szasz]], [[Joseph McCarthy]], [[Benjamin Rush]], [[Karl Menninger]], [[T. S. Eliot]], [[Joseph-Ignace Guillotin]], [[Napoleono la 3-a]], [[Armand Jean du Plessis de Richelieu]], [[Woodrow Wilson]], [[Anthony Eden]], [[Anŭar al-Sadat]], [[Kiichi Miyazawa]], [[John Foster Dulles]], [[Klemens von Metternich]], [[Aleksandro la 1-a (Rusio)]], [[Neville Chamberlain]], [[Edward Frederick Lindley Wood]], [[Andrej Gromiko]], [[Vjaĉeslav Molotov]], [[James Monroe]], [[Aristide Briand]], [[Ngô Đình Diệm]], [[Harold Macmillan]], [[Pierre Laval]], [[Joachim von Ribbentrop]], [[Lord Palmerston]], [[Aleksandr Gorĉakov]], [[Alfred von Schlieffen]], [[Helmuth von Moltke]], [[Nikolaj Obruĉev]], [[Dean Rusk]], [[Vilhelmo la 2-a (Germana Regno)]], [[Nikolao la 2-a (Rusio)]], [[Gerald Nye]], [[Walter Millis]], [[Eyre Crowe]], [[Pjotr Durnovo]], [[Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil, la tria markizo de Salisbury]], [[Douglas MacArthur]], [[Georgij Ĉiĉerin]], [[H. Freeman Mattews]], [[Isaiah Berlin]], [[Joseph E. Davies]], [[Henry M. Jackson]], [[Gustav Stresemann]], [[George F. Kennan]], [[Walter Lippmann]], [[Gamal Abdel Naser]], [[Albert Wohlstetter]], [[Nikolaj Bulganin]], [[Christian Pineau]], [[Milovan Ĝilas]], [[Joseph Chamberlain]], [[Denis William Brogan]], [[Yvon Delbos]], [[F. E. Smith, la 1-a grafo de Birkenhead]], [[Theobald von Bethmann Hollweg]], [[Nikolaj Sazonov]], [[Hans von Seeckt]], [[Harold Nicolson]], [[Robert King Merton]], [[David Lloyd George]], [[Arthur James Balfour]], [[Kurt Riezler]], [[George Canning]], [[Wilhelm Lamormaini]], [[Ferdinando la 2-a (Sankta Romia imperio)]], [[Friedrich von Gentz]], [[Sergej Vitte]], [[Nancy Pelosi]], [[Slobodan Miloŝeviĉ]], [[Lee Teng-hui]], [[Augusto Pinochet]], [[Ehud Barak]], [[Anatolij Ĉubajs]], [[Samuel P. Huntington]], [[Lee Kuan Yew]], [[Muhammad Ali Jinnah]], [[Sirimavo Bandaranaike]], [[Ali Akbar Haŝemi Rafsanĝani]], [[Yang Shangkun]], [[Carroll Quigley]], [[Muamar Kadafi]], [[Robert Roswell Palmer]], [[Christopher Dawson]], [[Fernand Braudel]], [[John Mearsheimer]], [[Lucian Pye]], [[Michael Dibdin]], [[Mahathir bin Mohamad]], [[Carlos Salinas de Gortari]], [[Sidney Mintz]], [[Ernesto Pérez Balladares]], [[Takeshi Umehara]], [[Georgij Arbatov]], [[Usama bin Laden]], [[Menaĥem Begin]], [[Anatolij Sobĉak]], [[Mahmud Ahmadineĵad]], [[Hans Morgenthau]], [[John McCain]], [[James Baker]], [[Eduard Ŝevardnadze]], [[Nicolae Ceaușescu]], [[Brent Scowcroft]], [[David Ignatius]], [[Viktor Janukoviĉ]], [[Condoleezza Rice]], [[Francis Fukuyama]], [[Ariel Ŝaron]], [[Hu Jintao]], [[Dick Cheney]], [[Madeleine Albright]], [[Jimmy Carter]], [[Cyrus Vance]], [[Robert Strausz-Hupé]], [[Wojciech Jaruzelski]], [[Georgij Ŝaĥnazarov]], [[Owen Harris]], [[Chiang Ching-kuo]], [[Pol Pot]], [[Charles Gati]], [[Justin Vaïsse]], [[Mark Kramer (politikologo)]], [[David Rothkopf]], [[Warren I. Cohen]], [[Nancy Bernkopf Tucker]], [[Robert A. Pastor]], [[William B. Quandt]], [[Robert E. Hunter]], [[Patrick Vaughan]], [[Marin Strmecki]], [[James Mann (verkisto)]], [[Adam Garfinkle]], [[Stephen Szabo]], [[Hamilton Fish Armstrong]], [[David Rockefeller]], [[Michael Dukakis]], [[Hamilton Jordan]], [[Alfred Rosenberg]], [[Friedrich Hebbel]], [[Carl Ludwig Schleich]], [[Gordon Allport]], [[James Henry Breasted]], [[Franz Alexander]], [[Carl von Clausewitz]], [[Karlo de Aŭstrio-Teŝino]], [[Maŭrico de Saksio]], [[Nikolaj Ogarkov]], [[Aleksej Konstantinoviĉ Toporkov]], [[Andrej Kokoŝin]], [[Jacques Sternberg]], [[Vance Packard]], [[Wilhelm Stapel]], [[Jacques Lacan]], [[David Simon]], [[Thomas De Quincey]], [[Steven Weinberg]], [[Jean-Pierre Dupuy]], [[Fjodor Rostopĉin]], [[Viktor Pinĉuk]], [[Robert Fico]], [[Abbé Pierre]], [[Ernst Bloch]], [[Majstro Eckhart]], [[Vasilij Semjonoviĉ Pankratov]], [[Grigorij Rasputin]], [[Aleksandra Fjodorovna (Alix de Hesio-Darmstadt)]], [[Klavdija Bitner]], [[Pierre Gilliard]], [[Jegor Ligaĉov]], [[Viktor Griŝin]], [[Nikolaj Riĵkov]], [[Miĥail Solomencev]], [[Viktor Ĉebrikov]], [[Vladimir Dolgiĥ]], [[Anatolij Lukjanov]], [[Dmitrij Jazov]], [[Vladimir Ŝĉerbickij]], [[Hejdar Alijev]], [[Aleksandr Nikolajeviĉ Jakovlev]], [[Petro la 3-a (Rusio)]], [[Katerina la 2-a (Rusio)]], [[Vissarion Belinskij]], [[Timofej Granovskij]], [[Nikolao la 1-a (Rusio)]], [[Pavel Pestel]], [[Astolphe de Custine]], [[Ernst Johann von Biron]], [[Karl Brjulov]], [[Giuseppe Mazzini]], [[Vladimir Ĵirinovskij]], [[Viktor Ĉernomirdin]], [[Aleksandr Korĵakov]], [[Jegor Gajdar]], [[Grigorij Javlinskij]], [[Aleksandr Lebed]], [[Jurij Luĵkov]], [[Eduard Rossel]], [[Nikita Miĥalkov]], [[Aleksandr Proĥanov]], [[Miĥail Znamenskij]], [[Ivan Jakuŝkin]], [[Matvej Muravjov-Apostol]], [[Jevgenij Obolenskij]], [[Ivan Puŝĉin]], [[Pjotr Svistunov]], [[Jermak Timofejeviĉ]], [[Vladimir Tolstoj]], [[Aleksej Arakĉejev]], [[Aleksandr Jakuboviĉ]], [[Aleksandra Muravjova]], [[Ivan Paskeviĉ]], [[Ivan Nikolajeviĉ Tolstoj]], [[Aleksandr Nikolajeviĉ Muravjov]], [[Aleksandr Kerenskij]], [[Pavel Miljukov]], [[Aleksandr Guĉkov]], [[Georgij Lvov]], [[Nikolaj Vissarionoviĉ Nekrasov]], [[Ivan Godnev]], [[Aleksandr Manujlov]], [[Vladimir Nikolajeviĉ Lvov]], [[Fjodor Rodiĉev]], [[Andrej Ŝingarjov]], [[Sergej Turbin]], [[Aleksandro Alabjev]], [[Aleksandr Radiŝĉev]], [[Vasilij Ŝulgin]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ Suĥanov]], [[Miĥail Lomonosov]], [[Aleksandr Sumarokov]], [[Miĥail Miĥajloviĉ Speranskij]], [[Michael Andreas Barclay de Tolly]], [[Aleksej Jermolov]], [[Pjotr Bagration]], [[Miĥail Kutuzov]], [[Aleksandr Figner]], [[Miĥail Ivanoviĉ Tereŝĉenko]], [[Pjotr Vrangel]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ Lvov]], [[Anton Denikin]], [[Miĥail Vladimiroviĉ Rodzjanko]], [[Dmitrij Ivanoviĉ Ĉiĥaĉjov]], [[Aleksej Polivanov]], [[Boris Ŝtjurmer]], [[Aleksej Nikolajeviĉ Romanov]], [[Miĥail Aleksandroviĉ (filo de Aleksandro la 3-a)]], [[Aleksandr Stessel]], [[Viktor Sokira-Jaĥontov]], [[Grigorij Kotovskij]], [[Vera Ĥolodnaja]], [[Aleksej Brusilov]], [[Aleksandro la 3-a (Rusio)]], [[Pjotr Vannovskij]], [[Nikolaj Nikolajeviĉ (1856–1929)]], [[Lavr Kornilov]], [[Nikolaj Iudoviĉ Ivanov]], [[Miĥail Vasiljeviĉ Aleksejev]], [[Aleksej Kaledin]], [[Vladimir Suĥomlinov]], [[Vladimir Miĥajloviĉ Bezobrazov]], [[Nikolaj Januŝkeviĉ]], [[Nikolaj Vladimiroviĉ Ruzskij]], [[Miĥail Diteriĥs]], [[Nikolaj Gondatti]]

== Geografio ==
[[Tjumeno]], [[Siberio]], [[Irbito]], [[Tobolsko]], [[Niĵnevartovsko]], [[Surguto]], [[Neftejugansko]], [[Megiono]], [[Omsko]], [[Turo (rivero, Siberio)]], [[Tjumena provinco]], [[Okcidenta Siberio]], [[Svislando]], [[Romio]], [[Meksiko]], [[Eŭropo]], [[Irako]], [[Sudameriko]], [[Centra Ameriko]], [[Hispanio]], [[Ĉinio]], [[Sovetunio]], [[Pakistano]], [[Afganio]], [[Ukrainio]], [[Eŭrazio]], [[Pollando]], [[Irano]], [[Proksima Oriento]], [[Japanio]], [[Fora Oriento]], [[Centra Azio]], [[Azio]], [[Turkio]], [[Kartvelio]], [[Armenio]], [[Eŭropa Unio]], [[Uzbekio]], [[Azerbajĝano]], [[Palestino]], [[Sud-Koreio]], [[Nord-Koreio]], [[Koreio]], [[Singapuro]], [[Tajvano]], [[Orienta Azio]], [[Italio]], [[Brita imperio]], [[Belorusio]], [[Hinda oceano]], [[Kazaĥio]], [[Kaspia maro]], [[Korea milito]], [[Anglio]], [[Okcidenta Eŭropo]], [[Centra Eŭropo]], [[Orienta Eŭropo]], [[Subevoluintaj landoj]], [[Suda Usono]], [[Norda Usono]], [[Nederlando]], [[Asirio]], [[Alpoj]], [[Skota Altlando]], [[Krimeo]], [[Argentino]], [[Kaŭkazio]], [[Ĉeĉenio]], [[Vajmara respubliko]], [[Nazia Germanio]], [[Ameriko]], [[Okcidenta Germanio]], [[Masaĉuseco]], [[Jalutorovsko]], [[Germana Demokratia Respubliko]], [[Laoso]], [[Sankta Romia imperio]], [[Sud-Vjetnamio]], [[Nord-Vjetnamio]], [[Ĉeĥoslovakio]], [[Aŭstrio-Hungario]], [[Atlantiko]], [[Manika markolo]], [[Prusio]], [[Balkanio]], [[Hindoĉinio]], [[Sud-Orienta Azio]], [[Nord-Orienta Azio]], [[Dardaneloj]], [[Alzaco-Loreno]], [[Saĥaleno]], [[Kurilaj insuloj]], [[Bosnio kaj Hercegovino]], [[Rejna provinco]], [[Sankt-Peterburgo]], [[Supra Silezio]], [[Pola koridoro]], [[Germana Federacio]], [[Orienta Rumelio]], [[Sueza kanalo]], [[Manĉurio]], [[Rumanio]], [[Jugoslavio]], [[Vaŝingtono]], [[Okcidenta Usono]], [[Nord-Okcidenta Usono]], [[Malajzio]], [[Okcidenta Berlino]], [[Pacifiko]], [[Vjetnamio]], [[Kamboĝo]], [[Germana Regno]], [[Silicia Valo]], [[Wall Street]], [[Estonio]], [[Bosnio]], [[Kosovo]], [[Granda Albanio]], [[Somalio]], [[Persa golfo]], [[Sauda Arabio]], [[Niĝerio]], [[Indonezio]], [[Aŭstralio]], [[Francio]], [[Nord-Makedonio]], [[Latinameriko]], [[Respubliko Serba Krajna]], [[Subsahara Afriko]], [[Nord-Afriko]], [[Tajlando]], [[Haitio]], [[Libano]], [[Sirio]], [[Egiptio]], [[Sektoro Gazao]], [[Filipinoj]], [[Havajo]], [[Panama kanalo]], [[Pola Popola Respubliko]], [[Tomsko]], [[Jenisejo]], [[Krasnojarsko]], [[Kazano]], [[Velikij Novgorod]], [[Petrozavodsko]], [[Novgoroda gubernio]], [[Kieva Regno]], [[Konstantinopolo]], [[Nadimo]], [[Kurgano (urbo)]], [[Baltio]], [[Buĥaro]], [[Jekaterinburgo]], [[Tobolska gubernio]], [[Tugulimo]], [[Uspenka (Tjumena distrikto)]], [[Bogandinskoje]], [[Kijovo]], [[Jalutorovska distrikto (1782-1923)]], [[Juĵno-Pletnjovo]], [[Kurska gubernio]], [[Iŝima distrikto (1782-1923)]], [[Tobolo]], [[Iŝimo (rivero)]], [[Provinco de Siberiaj Kirgizoj]], [[Kujbiŝev]], [[Baraba stepo]], [[Jeniseja gubernio]], [[Bogotolo]], [[Aĉinsko]], [[Bajkalo]], [[Usolje-Sibirskoje]], [[Valdajo]], [[Kievo]], [[Odeso]], [[Zlatousto]], [[Ĉelabinsko]]

== Periodoj ==
* [[Jarcento]], [[6-a jarcento]], [[16-a jarcento]], [[17-a jarcento]], [[18-a jarcento]], [[19-a jarcento]], [[20-a jarcento]], [[21-a jarcento]]
* [[1880-aj jaroj]], [[1890-aj jaroj]]
* [[1910-aj jaroj]], [[1920-aj jaroj]], [[1930-aj jaroj]], [[1950-aj jaroj]], [[1960-aj jaroj]], [[1970-aj jaroj]], [[1980-aj jaroj]], [[1990-aj jaroj]]
* [[Regado de Nikolao la 2-a (Rusio)]]

== Ekstera politiko ==
* [[Internaciaj rilatoj]], [[Ekstera politiko]], [[Internacia politiko]], [[Geopolitiko]]
* [[Rilatoj de Ĉinio kaj Usono]], [[Rilatoj de Rusio kaj NATO]], [[Rilatoj de Germanio kaj Rusio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Rusio]], [[Rilatoj de Rusio kaj Usono]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Sovetunio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Japanio]], [[Rilatoj de Japanio kaj Usono]], [[Rilatoj de Eŭropa Unio kaj Usono]], [[Rilatoj de Irano kaj Usono]], [[Rilatoj de Barato kaj Ĉinio]], [[Rilatoj de Barato kaj Pakistano]], [[Rilatoj de Barato kaj Usono]], [[Rilatoj de Japanio kaj Usono]], [[Rilatoj de Japanio kaj kaj Koreio]], [[Rilatoj de Sovetunio kaj Usono]], [[Rilatoj de Azio kaj Usono]], [[Rilatoj de Rusio kaj Ukrainio]], [[Rilatoj de Ĉinio kaj Nord-Koreio]], [[Rilatoj de Pakistano kaj Usono]], [[Rilatoj de Israelo kaj Usono]], [[Rilatoj de Irano kaj Israelo]], [[Rilatoj de Ukrainio kaj NATO]], [[Rilatoj de Sirio kaj Usono]], [[Rilatoj de Eŭropo kaj Rusio]], [[Rilatoj de Britio kaj Usono]], [[Rilatoj de Irako kaj Usono]], [[Rilatoj de Pollando kaj Rusio]]
* [[Ekstera politiko de Usono]], [[Ekstera politiko de Ĉinio]], [[Ekstera politiko de Rusio]], [[Ekstera politiko de Barato]], [[Ekstera politiko de Japanio]], [[Ekstera politiko de Germanio]]
* [[McMahon-linio]], [[Interkonsentoj de Oslo]], [[Truman-doktrino]], [[Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj]], [[Kapto de usonaj ostaĝoj en Irano]], [[Pactraktatoj de Camp David]], [[Vastigo de NATO]], [[Konsilio pri Nacia Sekureco de Usono]], [[Orienta Bloko]], [[Grupo de la Ok]], [[Membriĝo de Ukrainio en Eŭropa Unio]], [[Pintokunveno en Malto]], [[Triflanka Komisiono]], [[Realismo (internaciaj rilatoj)]], [[Politiko de malstreĉigo]], [[Paca kunekzistado]], [[Intertraktoj pri limigo de strategiaj armiloj]], [[Grupo de la Sep]], [[Varsovia pakto]], [[Carter-doktrino]], [[Realpolitiko]], [[Kolektiva sekureco]], [[Unuigo de Germanio]], [[Unuiĝintaj Nacioj]], [[Povekvilibro]], [[Memdeterminado]], [[Viena kongreso]], [[Jalta konferenco]], [[Potsdama konferenco]], [[Doktrino de Monroe]], [[Izolismo]], [[Ekspansiismo]], [[Evidenta destino]], [[Kuba misila krizo]], [[NATO]], [[Versajla traktato]],

== Ekonomio ==
[[Financo]], [[Okcidentsiberia naftogasa komplekso]], [[Fervojo]], [[Internacia Mona Fonduso]], [[Monda Banko]], [[Financa krizo de 2008]], [[Ekonomio]], [[Infrastrukturo]], [[Produktado]], [[Superbazaro]], [[Aĉetcentro]], [[Transporto]], [[Usona dolaro]], [[Eŭro]], [[Inflacio]], [[Valuto]], [[Industrio]], [[Baza enspezo]], [[Merkato]], [[Ekonomiaj sankcioj]], [[Akcia kompanio]], [[Planita ekonomio]], [[Ekonomio de Japanio]], [[Ekonomio de Usono]], [[Merkata ekonomio]], [[Turismo]], [[Reklamo]], [[Granda Depresio]], [[Varomarko]], [[Produktadrimedoj]], [[Produktiveco]], [[Rento]], [[Aĉetado]], [[Ekfirmao]], [[Nordamerika Liberkomerca Interkonsento]], [[Buŝehra atomstacio]], [[Ekonomio de Ĉinio]], [[Ekonomio de Rusio]], [[Financa krizo en Rusio (1998)]], [[Ŝtata kapitalismo]], [[Privata posedo]], [[Politika ekonomiko]], [[Produktivaj fortoj]], [[AvtoVAZ]], [[Fabriko]], [[Salproduktado]]

== Milito ==
[[Nuklea milito]], [[Hispana Enlanda milito]], [[Golfa milito]],  [[Afgana milito (1979-1989)]], [[Milito en Afganio (2001-2021)]], [[Dua mondmilito]], [[Malvarma milito]], [[Milito kontraŭ terorismo]], [[Unua mondmilito]], [[Totala milito]], [[Napoleonaj militoj]], [[Usona Enlanda milito]], [[Vjetnama milito]], [[Franca-Prusa milito]], [[Donbasa milito]], [[Milito de Jom Kippur]], [[Rusa-japana milito]], [[Dua itala-etiopa milito]], [[Krimea milito]], [[Rusa-turka milito (1877-1878)]], [[Tria mondmilito]], [[Kosova milito]], [[Tridekjara milito]], [[Bosnia milito]], [[Bombado de Jugoslavio fare de NATO]], [[Kroata milito]], [[Invado de Irako al Kuvajto]], [[Libana milito de 1982]], [[Libana enlanda milito]], [[Irana-iraka milito]], [[Barata-pakistana milito de 1965]], [[Invado al Ĉeĥoslovakio (1968)]], [[Unua milito en Ĉeĉenio]], [[Sestaga milito]], [[Kamboĝa-Vjetnama milito]], [[Ogadena milito]], [[Bombado de Irako en 1998]], [[Tet-ofensivo]], [[Liberiga Armeo de Kosovo]], [[Militarismo]], [[Naziaj koncentrejoj]], [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)]], [[Mongola invado al Rusio]], [[Patriota Milito de 1812]], [[Januara ribelo]], [[Armitaj Fortoj de Rusio]], [[Milito de la Sesa Koalicio]], [[Venkotago]], [[Dua milito en Ĉeĉenio]], [[Militsetlejoj]], [[Rekrutigo]], [[Ulano]], [[Batalo de Borodino]], [[Oficiro]], [[Volontula Armeo]], [[Evakuado de Odeso (1920)]], [[Evakuado de Krimeo]], [[Rusia Enlanda milito]], [[Rusia Imperiestra Armeo]], [[Ĝenerala Stabo de la Rusia Imperiestra Armeo]], [[Granda Retreto (Rusio)]], [[Brusilov-ofensivo]], [[Batalo de Galicio]], [[Ĉeĥa Taĉmento]], [[Tranĉea milito]], [[Manovra milito]], [[Tutrusia Zemstva Unio]]

== Nukleaj armiloj ==
[[Nuklea armilo]], [[Atombombo]], [[Amasdetrua armilo]], [[Nuklea milito]], [[Nuklearmila konkuro]], [[Nuklea programo de Nord-Koreio]], [[Nuklea programo de Pakistano]], [[Nuklea programo de Barato]], [[Nuklea testo]], [[Nuklea programo de Sud-Afriko]], [[Nuklea programo de Irano]], [[Usona kontraŭmisila defendo en Centra kaj Orienta Eŭropo]], [[Programo de Nunn — Lugar]], [[Nuklea programo de Israelo]], [[Traktato kontraŭ pliigo de atomarmiloj]], [[Nuklea armilaro de Usono]]

== Etnoj kaj nacioj ==
[[Ĥoĥol]], [[Judoj]], [[Hispanoj]], [[Rusoj]], [[Italoj]], [[Japanoj]], [[Araboj]], [[Armenoj]], [[Grekoj]], [[Azeroj]], [[Ĝermanoj]], [[Germanoj]], [[Slavoj]], [[Puebloj]], [[Albanoj]], [[Sudetaj germanoj]], [[Araba mondo]], [[Francoj]], [[Nederlandanoj]], [[Angloj]], [[Svisoj]], [[Arandoj]], [[Indianoj]], [[Ĉinoj]], [[Transmaraj ĉinoj]], [[Usonaj judoj]], [[Usonaj poloj]], [[Tataroj]], [[Marioj]], [[Udmurtoj]], [[Ĉuvaŝoj]], [[Komioj]], [[Rusiaj germanoj]], [[Latvoj]], [[Estonoj]], [[Baltaj germanoj]], [[Kaŭkaziaj germanoj]], [[Judoj en Uralo]], [[Siberianoj]], [[Mordvoj]], [[Ukrainoj en Siberio]], [[Judoj en Siberio]], [[Siberiaj tataroj]], [[Burjatoj]], [[Kontraŭjudaj pogromoj en la Rusia imperio]], [[Judoj en Rusio]]

== Psikologio ==
[[Neŭrozo]],  [[Psikologio]], [[Psikopatologio]], [[Nekonscio]], [[Arketipo]], [[Psiko]], [[Komplekso (psikologio)]], [[Trikstero]], [[Neŭrastenio]], [[Psikoterapio]], [[Ekstravertiteco — introvertiteco]], [[Histerio]], [[Komforto]], [[Anksio]], [[Memkonscio]], [[Fatala virino]], [[Narcisismo]], [[Individuismo]], [[Nostalgio]], [[Ekstazo]], [[Fetiĉismo]], [[Paranojo]], [[Skizofrenio]], [[Malkontento]], [[Entuziasmo]], [[Sinofero]], [[Melankolio]], [[Indiferenteco]], [[Psikanalizo]], [[Ekzaltiĝo]], [[Fremdiĝo]], [[Konformismo]], [[Mensa sano]], [[Eŭforio]], [[Masoĥismo]], [[Sadismo]], [[Piromanio]], [[Psikiatria hospitalo]], [[Nekonformismo]], [[Obsedo]], [[Halucino]], [[Paralizo]], [[Megalomanio]], [[Apatio]], [[Psikiatrio]], [[Ŝoko]], [[Virineco]], [[Vireco]], [[Paniko]], [[Kolektivismo]], [[Elreviĝo]], [[Kulposento]], [[Dresado]], [[Simulado]], [[Estimo]] (90%), [[Nobleco]], [[Fascino]], [[Malrespekto]], [[Malamikeco]], [[Obstino]], [[Plezuro]] (90%), [[Agreso]], [[Dominado]], [[Rolo]], [[Subkonscio]], [[Personeco]], [[Indigno]], [[Logoterapio]], [[Identigo (psikologio)]], [[Mortoinstinkto]], [[Anusa karaktero]], [[Seksa ekscitiĝo]], [[Puremo]], [[Supermio]], [[Sonĝointerpretado]], [[Infana psikologio]], [[Emocia kontaĝo]], [[Frua infanaĝo]], [[Repuŝado (psikologio)]], [[Afekcio]], [[Rezistado (psikologio)]], [[Cenzuro (psikanalizo)]], [[Traŭmato (psikologio)]], [[Seksa bremsado]], [[Religia ekscitiĝo]], [[Sekslogo]], [[Depresio]], [[Anksia neŭrozo]], [[Neŭrozo de senlaborulo]], [[Obseda-kompulsia malsano]], [[Kastrotimo]]

== Filozofio ==
[[Simbolo]], [[Realo]], [[Mito]], [[Idealismo]], [[Sentimentaleco]], [[Maljusteco]], [[Senso]], [[Teozofio]], [[Spiritismo]], [[Signifo]], [[Utopio]] (99%), [[Racio]] (99%), [[Raciismo]], [[Simulakro]], [[Ekzistado]], [[Destino]], [[Relativismo]], [[Empiriismo]], [[Pozitivismo]], [[Skeptikismo]], [[Vivosenco]], [[Eroto (filozofio)]], [[Majstro Eckhart]], [[Okcidentemo]]

== Religio ==
[[Kristnasko]], [[Maria (patrino de Jesuo)]], [[Iziso]], [[Islama fundamentismo]], [[Islama mondo]], [[Islamismo]], [[Ikono]], [[Ortodoksismo]], [[Ikonoklasmo]], [[Ŝijaismo]], [[Eliro (historia evento)]], [[Katolika Eklezio]], [[Prapeko]], [[Malnova Testamento]], [[Pilgrimado]], [[Lasta Juĝo]], [[Ĝihado]], [[Nekredanto]], [[Reformacio]], [[Protestantismo]], [[Ĉasado de sorĉistinoj]], [[Eva]], [[Komunio]], [[Postmorto]], [[Transa mondo]], [[Horoskopo]], [[Fundamentismo]], [[Senmorteco]], [[Monaĥejo]], [[Ordeno (religio)]], [[Mesiismo]], [[Mesio]], [[Idolismo]], [[Idolo]], [[Promesita Lando]], [[Aŝuro]], [[Ĉiela Regno]], [[Resurekto]], [[Resurekto de Jesuo]], [[Rito]], [[Propeka kapro]], [[Herezo]], [[Magio]], [[Totemo]], [[Kontraŭreformacio]], [[Ŝamano]], [[Konfuceismo]], [[Monoteismo]], [[Dio Patro]], [[Inkvizicio]], [[Islama renaskiĝo]], [[Islama Frataro]], [[Krucifikso]], [[Religia maltoleremo]], [[Cirkumcido]], [[Totemismo]], [[Levido]], [[Javeo]], [[Heksateŭko]], [[Interligo (Biblio)]], [[Evangelio]], [[Alaho]], [[Sankteco]], [[Politeismo]], [[Atono]], [[Reenkarniĝo]], [[Senpeka koncipo de Jesuo]], [[Asketismo]], [[Rusa Ortodoksa Eklezio]], [[Katedralo de Kristo Savinto]], [[Luteranismo en Rusio]], [[Kieva-Peĉjora monaĥejo]]

== Libroj ==
[[La granda ŝaktabulo]], [[La elekto: tutmonda dominado aŭ tutmonda gvidado]], [[Strategia vizio: Usono kaj la krizo de tutmonda potenco]], [[Ĉu Usono bezonas eksteran politikon?: Al diplomatio de la 21-a jarcento]], [[La ribelo de la amasoj]], [[Unuetaĝa Usono]], [[Kontraŭstaro inter Civilizacioj]], [[Usono kaj la mondo: Konversacioj pri la estonteco de la ekstera politiko de Usono]], [[Zbig: La strategio kaj politiko de Zbigniew Brzeziński]], [[Konfeso pri difinita temo]], [[Provincano]], [[Rusio kaj la mondo. Nova epoko. 12 jaroj, kiuj povos ŝanĝi ĉion]], [[Amasa psikologio de faŝismo]], [[La doktoro kaj la animo]], [[Sonĝointerpretado (Freud)]], [[Estonteco de unu iluzio]], [[Malkontenteco pri la kulturo]], [[La homo Moseo kaj la monoteisma religio]], [[Kial milito?]], [[Makbeto]], [[La anatomio de homa detruemo]], [[Fuĝo for de libereco]], [[La socio de konsumado]], [[Simulakroj kaj simulaĵoj]], [[En la ombro de la silentema plejmulto]], [[La travidebleco de malbono]], [[La Golfa milito ne okazis]], [[La agonio de povo]], [[La fatalaj strategioj]], [[La sistemo de aĵoj]], [[Kontribuo al kritiko de la politika ekonomiko de signo]], [[La jaro de revado danĝera]], [[La plago de fantazioj]], [[Ekonomiaj kaj filozofiaj manuskriptoj je 1844]], [[Kontribuo al kritiko de politika ekonomiko]], [[Kritiko de la Hegela Jurfilozofio]], [[La Kapitalo]], [[Artikoloj de Aleksander Herzen]], [[Lekcioj kaj paroladoj de Erich Fromm]], [[Koncepto de la homo ĉe Karolo Markso]], [[El Siberio]], [[Leteroj de Anton Ĉeĥov]], [[Kaŝĉej-ĉeno]], [[Pri evoluo de la revoluciaj ideoj en Rusio]], [[Pensoj pri la Februara revolucio]], [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]], [[Oktobra manifesto]], [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]]

== Kulturo ==
[[Holivudo]], [[Filmo]], [[Renesanco]], [[Kino]], [[Televido]], [[Radio]], [[Bildliteraturo]], [[Klaŭno]], [[Akrobato]], [[Striptizo]], [[Kubismo]], [[Amaskomunikilo]], [[Propagando]], [[Pentrado]], [[Ludo]], [[Ĵazo]], [[Humpty Dumpty]], [[Disneyland]], [[Modo]], [[Ceremonio]], [[Estetiko]], [[Superrealismo]], [[Poparto]], [[Centro Georges Pompidou]], [[Kiĉo]], [[Dadaismo]], [[Maskerado]], [[Papiruso]], [[Alfabeto]], [[Litero]], [[Skulptaĵo]], [[Dirigento]], [[Televidserio]], [[Orkestro]], [[Ĥoro]], [[Multkulturismo]], [[Universalismo]], [[Ĉina civilizacio]], [[Kultura imperiismo]], [[Dramo]], [[Rusa literaturo]], [[Jarmilo de Rusio]], [[Forkapto de la fianĉino]], [[Rusa kuirarto]], [[Rusa popola kanto]]

== Revolucioj ==
[[Kontraŭrevolucio]], [[Oktobra revolucio]], [[Franca revolucio de 1789]], [[Rusia revolucio de 1905]], [[Hungara revolucio de 1956]], [[Seksa revolucio]], [[Usona revolucio]], [[Irana revolucio]], [[Franca revolucio de 1848]], [[Decembristoj en Jalutorovsko]], [[Decembristoj en Tobolsko]], [[Februara revolucio]], [[Abdiko de Nikolao la 2-a]], [[Abdiko de Miĥail Aleksandroviĉ]], [[Petrograda Soveto]]

== Lingvoj ==
[[Araba lingvo]], [[Ĉina lingvo]], [[Plurlingveco]], [[Sakraĵo]], [[Siberia parolmaniero]], [[Lingvolernado]], [[Suda dialektaro de la rusa lingvo]]

== Araba-israela konflikto ==
[[Araba-israela konflikto]], [[Organizaĵo por Liberigo de Palestino]], [[Intifado]], [[Hamaso]], [[Fataho]], [[Sueza krizo]], [[Interkonsentoj de Oslo]], [[Madrida konferenco (1991)]], [[Sestaga milito]], [[Milito de Jom Kippur]]

== Temoj ==
[[Ekologio]], [[Nuklea akcidento de Ĉernobilo]], [[Komunista Partio de Sovetunio]],  [[Nafto]], [[Geologio]], [[Burokratio]], [[Vodko]], [[Fotografio]], [[Oriento]], [[Okcidenta civilizo]], [[Problemo]], [[Plenkreskulo]], [[Pedagogio]], [[Katastrofo]], [[Epidemio]], [[Bolŝevismo]], [[Junulino]], [[Prahistorio]], [[Poeto]], [[Kolektivo]], [[Alkoholismo]], [[Sinmortigo]], [[Ora epoko]], [[Aristokratio]], [[Plebo]], [[Absolutismo]], [[Urboŝtato]], [[Arkeologio]], [[Tekniko]],  [[Burĝo]], [[Demagogio]], [[Liberalismo]], [[Marksismo]], [[Politika dekstro]], [[Politika maldekstro]], [[Publika opinio]], [[Intelektulo]], [[Aŭto]], [[Informo]], [[Tutmondiĝo]], [[Diskriminacio]], [[Teroro]], [[Atencoj de la 11-a de septembro 2001]], [[Disfalo de Sovetunio]], [[Konsumismo]], [[Talibano]], [[Socia malegaleco]], [[Amasa kulturo]], [[Kontraŭusonismo]], [[Al-Kaido]], [[Studento]], [[Usona Kongreso]], [[Haveno]], [[Elito]], [[Traktato]], [[Valso]], [[Elektro]], [[Komunikado]] (99%), [[Skribo]] (99%), [[Parolo]] (99%), [[Telefono]] (99%), [[Aviado]], [[Telegrafo]], [[Presado]], [[Novaĵo]], [[Specialisto]], [[Tuŝo]], [[Mesaĝo]], [[Letero]], [[Nudeco]], [[Tribo]], [[Aŭtomatigo]], [[Feŭdismo]], [[Eldonado]], [[Vidado]] (99%), [[Aŭdo]] (99%), [[Stomatologio]], [[Nerva sistemo]], [[Amuzo]], [[Vojo]], [[Poŝto]], [[Redaktoro]], [[Tajpilo]], [[Sekretario]], [[Korpo]], [[Nomado]], [[Slumo]], [[Sago]], [[Kamparo]], [[Narciso]], [[Mezepoko]], [[Migrado]], [[Maŝino]], [[Centralizismo]], [[Biciklo]], [[Fusilo]], [[Perspektivo]], [[Bordelo]], [[Vokvirino]], [[Raso]], [[Invento]], [[Ideologio]], [[Mongolaj invadoj kaj konkeroj]], [[Slavofilismo]], [[Ostaĝo]], [[Subjekto]], [[Teritorio]], [[Evento]], [[Pornografio]], [[Manipulado de la amasoj]], [[Sekseco]], [[Atenco]], [[Vetludo]], [[Nuklea centralo]], [[Majo de 1968 (Francio)]], [[Klonado]], [[Implozio]], [[Ofero]] (90%), [[Socia sekso]] (90%), [[Konsumado]], [[Handikapo]], [[Respondeco]] (90%), [[Ĉantaĝo]], [[Snobo]], [[Orgio]], [[Aĵo]], [[Masko]], [[Naziismo]], [[Doktrino]] (90%), [[Radikalismo]], [[Kariero]], [[Ribelo]] (90%), [[Elmigrado]], [[Cionismo]], [[Totalismo]], [[Reformo]], [[Reakcio (politiko)]], [[Ŝovinismo]], [[Geto]], [[Koloniismo]], [[Ŝtatoficisto]], [[Konkurenco]], [[Linĉado]], [[Superecismo]], [[Ekzilo]], [[Impotenteco]], [[Soldato]] (90%), [[Uniformo]], [[Stalinismo]], [[Tajpinga ribelo]], [[Misiismo]], [[Modernigo]], [[Malnova reĝimo]], [[Klerismo]], [[Organizaĵo]], [[Ĥaoso]], [[Eksterlandano]], [[Grego]], [[Detruado]], [[Distanco]], [[Fajro]] (90%), [[Arbaro]] (90%), [[Maro]] (90%), [[Ŝtonumado]], [[Kondamno]], [[Bruligado sur ŝtiparo]], [[Postvivado]], [[Predo]], [[Fuĝo]], [[Incendio]], [[Danĝero]], [[Minaco]], [[Ekzekuto]], [[Ekzekutisto]], [[Genuado]], [[Ŝipestro]], [[Digo]], [[Venĝo]], [[Murdo]], [[Ekskremento]], [[Mortinto]] (90%), [[Malrapideco]], [[Kaŭrado]], [[Sidado]], [[Starado]], [[Kuŝado]], [[Piramido]], [[Insekto]], [[Aresto]], [[Faŭko]], [[Malpermeso]] (90%), [[Triumfo]], [[Procesio]], [[Kreskado]], [[Ĥako]], [[Areno]], [[Montogrimpado]], [[Matadoro]], [[Fingro]] (90%), [[Lanco]], [[Metalo]], [[Slogano]], [[Oratoro]], [[Rajdado]], [[Deputito]], [[Voĉdono]], [[Jura imuneco]], [[Piedsigno]], [[Atako]] (90%), [[Bebo]], [[Entombigo]], [[Klano]], [[Sekalo]], [[Batalkampo]], [[Batalo]] (90%), [[Krio]] (90%), [[Posteulo]], [[Praulo]], [[Tombejo]], [[Kortego]], [[Pridemandado]], [[Demando]], [[Ponardo]], [[Parlamento]], [[Kasto]], [[Socia klaso]], [[Konspiro]], [[Bacilo]], [[Mikrobo]], [[Spermo]], [[Limo]] (90%), [[Ekbruligo]], [[Manifestacio]], [[Striko]], [[Formikejo]], [[Krucumado]], [[Terapio]], [[Paŝtisto]], [[Konskripcio]], [[Seĝo]], [[Indiĝeno]], [[Fortikaĵo]], [[Trupo]], [[Gardisto]], [[Ujo]], [[Argilo]], [[Sceptro]], [[Heroo]], [[Unueca Rusio]], [[Koloraj revolucioj]], [[Geja Fiero]], [[Cenzuro]], [[Rusofobio]], [[Islama Ŝtato]], [[Volontulo]], [[Bonfarado]], [[Enmigrado]], [[Rifuĝinto]], [[Kultura asimilado]], [[Jabloko]], [[Homofobio]], [[Monumento]], [[Pussy Riot]], [[Identeco]], [[Incesto]], [[Universala voĉdonrajto]], [[Roboto]], [[Erotiko]], [[Konversacio]], [[Kreado]], [[Patriarkeco]], [[Matriarkeco]], [[Meza klaso]], [[Interŝanĝo]], [[Laceco]], [[Aŭtoritatismo]], [[Judo-kristana paradigmo]], [[Administranto]], [[Floro]] (pli ol 50%), [[Prestiĝo]], [[Nuntempa arto]], [[Administrado]], [[Realismo]], [[Manifesto de la Komunista Partio]], [[Malkonfido]], [[Kontraŭfaŝismo]], [[Monopolo]] (90%), [[Socia adaptiĝo]], [[Stimulo]], [[Senhelpeco]], [[Luteranismo]], [[Munkena interkonsento]], [[Energio]], [[Moderna epoko]], [[Malcentralizado]], [[Feliĉa fino]], [[Mickey Mouse]], [[Pejzaĝo]], [[Anuso]], [[Demenco]], [[Malliberigo]], [[Kanibalo]], [[Senkulpeco]], [[Fumado]], [[Lojaleco]], [[Dreyfus-skandalo]], [[Droga dependeco]], [[Damaĝo]], [[Ligo de Nacioj]], [[Ligo de Arabaj Ŝtatoj]], [[Berlina muro]], [[Nacia intereso]], [[Gerilo]], [[Intertraktoj]], [[Pakto Ribbentrop-Molotov]], [[Intermilita periodo]], [[Traktato de Rapallo (1922)]], [[Traktatoj de Lokarno]], [[Aŭgusta puĉo]], [[Imperiestro]], [[Disigo de povoj]], [[Berlina krizo (1961)]], [[Sankta Alianco]], [[Mein Kampf]], [[Anschluss]], [[Wilsonismo]], [[Sociala asekuro]], [[Habsburgoj]], [[Mobilizado]], [[Perestrojko]], [[Glasnost]], [[Partnereco por paco]], [[Radio Libera Eŭropo/Radio Libero]], [[Titoismo]], [[Germana naciismo]], [[Dispartigoj de Pollando-Litovio]], [[Reparacio]], [[Antikominterna pakto]], [[Unua maroka krizo]], [[Triopa Entento]], [[Neŭtraleco]], [[Superpotenco]], [[Mararmeo]], [[Maginot-linio]], [[Fekundindico]], [[Traktato de Brest-Litovsk]], [[Publikaj rilatoj]], [[Pariza paca konferenco]], [[Okupado de baltaj landoj]], [[Strategio]], [[Araba naciismo]], [[Domino-teorio]], [[Eŭropa koncerto]], [[Orienta Demando]], [[Curzon-linio]], [[Spionservo]], [[Iredentismo]], [[Taktiko]], [[Novkonservativismo]], [[Konfrontiĝo]], [[Jingoismo]], [[Konservisma Partio (Britio)]], [[Whigs]], [[Malarmado]], [[Kontraŭkomunismo]], [[Alianco]], [[Prezidanto de Usono]], [[Berlina kongreso]], [[Poliomjelito]], [[Amendo de Jackson–Vanik]], [[Lobiado]], [[Monda registaro]], [[Politiko de detenado]], [[Misilo]], [[Usona Departemento de Ŝtato]], [[Hallstein-doktrino]], [[Pakto Briand-Kellogg]], [[Tutgermanismo]], [[Germanigo]], [[Sinplenumanta profetaĵo]], [[Vestfalia paco]], [[Suvereneco]], [[Interna politiko]], [[Reciproke garantiita neniigo]], [[Strategia Defenda Iniciato]], [[Interkonsento de Rambouillet]], [[Reunuiĝo de Koreio]], [[Kanajla ŝtato]], [[Kontraŭmisila defendo]], [[Rasapartigo]], [[Kompromiso]], [[Jackson-demokratio]], [[Protestoj sur placo Tian An Men]], [[Oligarĥio]], [[Malalta klaso]], [[Internacia juro]], [[Etna purigado]], [[Okcidentigo]], [[Nacia ŝtato]], [[Liberala demokratio]], [[Indiĝenigo]], [[Genocido]], [[Postkoloniismo]], [[Kontraŭokcidentismo]], [[Ksenofobio]], [[Demografio]], [[Dinastio Qing]], [[Hizbulaho]], [[Industriigo]], [[CIA]], [[Islama terorismo]], [[Virinaj rajtoj]], [[Solidareco (Pollando)]], [[Armitaj Fortoj de Usono]], [[Disfalo de Jugoslavio]], [[Usona malliberejo en Guantanamo]], [[Pensofabriko]], [[Universitato Harvard]], [[Sovetologio]], [[Rusa naciismo]], [[Annus mirabilis]], [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio]], [[Flago de Nazia Germanio]], [[Seksorganoj]], [[Fekaĵo]], [[Menstruo]], [[Flarsenso]], [[Dupiedismo]], [[Senhejma infano]], [[Interrompita koito]], [[Trajno]], [[Nokta enurezo]], [[Ekzogamio]], [[Kastro]], [[Eta burĝo]], [[Agrikulturisto]], [[Socialdemokratio]], [[Scienca rasismo]], [[Antikva Grekio]], [[Hetajro]], [[Moralismo]], [[Svastiko]], [[Staĥanov-movado]], [[Milito kontraŭ narkotikaĵoj]], [[Transloĝiĝo al Siberio]], [[Vagabondo]], [[Ekzilo al Siberio]], [[Poloj en Rusio]], [[Siberia landvojo]], [[Tajgo]], [[Veturigisto]], [[Punlaboro en Siberio]], [[Kontraŭalkohola kampanjo en Sovetunio]], [[Domo de Ipatjev]], [[Politburoo de la Centra Komitato de la Komunista Partio de Sovetunio]], [[Aparatulo]], [[Supera Soveto de Sovetunio]], [[Plurpartiismo]], [[Onidiro]], [[Kazana Universitato]], [[Akuzo]], [[Rusia nobelaro]], [[Filistreco]], [[Rusa kampara komunumo]], [[Falanstero]], [[Nuligo de servutismo en Rusio]], [[Caro]], [[Romanovoj]], [[Registaro de Rusio]], [[Historio de Rusio]], [[Filozofo]], [[Reprezenta demokratio]], [[Prezidenta oficperiodo de Boris Jelcin]], [[Ŝtata Dumao]], [[Kotono]], [[Teo en Rusio]], [[Transportado de malliberuloj en la Rusia imperio]], [[Vaporŝipo]], [[Homa stampado]], [[Kurgano]], [[Omska fortikaĵo]], [[Pelmenoj]], [[Pramo]], [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio]], [[Drinkejo]], [[Gazetarlibereco]], [[Servutismo en Rusio]], [[Framasonoj en Rusio]], [[Ŝtata Dumao (Rusia imperio)]], [[Rusa intelektularo]], [[Pediko]], [[Tifo]], [[Gvatado]]</text>
      <sha1>e0ajy6elbfih9w7r3o5qotn7bw3at25</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tjumeno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6178</id>
    <revision>
      <id>53599</id>
      <parentid>52439</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T12:59:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>/* Diversaj aŭtoroj */</comment>
      <origin>53599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29791" sha1="hodas98y1faiz70hbba9j4fc77v9qmx" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Tjumeno
| koloro       = 
| dosiero      = Крестовоздвиженская_церковь_(Тюмень)-2.jpg
| vikipedio    = Tjumeno
| komunejo     = Tyumen
| komunejokat  = Tyumen
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj = Kategorio:Tjumeno
}}
'''Tjumeno''' estas la urbo en [[Siberio]], ĉefurbo de [[Tjumena provinco]] ([[Rusio]]).

== Citaĵoj ==

=== Nikolao Ĉukmaldin ===

{{Citaĵo
|teksto=Tjumeno estas la urbo de estonteco, do jam venis tempo ekzorgi pri la intelekta vivo de la loĝantaro.
|aŭtoro = [[Nikolao Ĉukmaldin]]
|verko = Letero al la Urba Dumao [1899]
|originala teksto=Тюмень — город будущего, а потому наступило время позаботиться об умственной жизни населения.&lt;ref&gt;Чукмалдин Н. М. Письмо в Тюменскую городскую думу. 1899. Цит. по: Мандрика Ю. О московском периоде Чукмалдина // Лукич. 2001. Ч. 4. С. 17.&lt;/ref&gt;
}}

=== Pjotr Gorodcov ===

{{Citaĵo|teksto=La urbo Tjumeno estas la plej bona en Okcidenta Siberio, eĉ pli bona ol Tobolsko mem.
|aŭtoro = [[Pjotr Gorodcov]]
|verko = Leteroj al la frato Vasilij [1896]
|originala teksto=Гор. Тюмень — лучший во всей Западной Сибири, лучше даже самого Тобольска.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 2. С. 40.&lt;/ref&gt;}} 

{{Citaĵo|teksto= […] Tjumeno estas la pordego de Siberio […]
|aŭtoro = [[Pjotr Gorodcov]]
|verko = Leteroj al la frato Vasilij [1896]
|originala teksto= […] Тюмень — ворота Сибири […]&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 2. С. 42.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=La direktoro de la Tjumena reala lernejo [[Ivan Slovcov|Iv. Jakovleviĉ Slovcov]], amatora arkeologo, faris por si la tutan muzeon de antikvaĵoj kaj de kiaj antikvaĵoj! Netaksebla kabineto. Bonegaj ŝtonaj iloj en lia kabineto. Vere bonega.
|aŭtoro = [[Pjotr Gorodcov]]
|verko = Leteroj al la frato Vasilij [1896]
|originala teksto=Директор Тюменского реального училища Ив. Яковлевич Словцов, любитель-археолог, составил себе целый музей древностей, и каких древностей! Цены нет такому кабинету. Великолепные каменные орудия в его кабинете. Вообще прелесть.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 2. С. 44.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=Tjumeno komplete malriĉigis min: kia merda urbaĉo, tiel ĉio multekostas en ĝi: apartamentoj ne alireblas, ĉio alia konvenas al la apartamentoj […]
|aŭtoro = [[Pjotr Gorodcov]]
|verko = Leteroj al la frato Vasilij [1897]
|originala teksto=Тюмень меня вдребезги разорила: этакий поганый городишко, так все в нем дорого: квартиры — приступу нет, все прочее «под кодрель» квартирам […]&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 2. С. 45.&lt;/ref&gt;}}

=== Grigorij Potanin ===
{{Citaĵo|teksto= […] oni diras ke la tjumena argilo estas pli bona ol la gĵela; la potfarado de Tjumeno delonge famas en [[Siberio]]; la [[Poto|potego]] delonge iĝis blazono de Tjumeno […] proverbo &quot;la tjumenanoj sepope en unu potego baptiĝis&quot; estas konata tra la tuta Siberio […] 
|aŭtoro = [[Grigorij Potanin]]
|verko = El notlibro de la siberiano [1876]
|originala teksto= […] глина, говорят, тюменская лучше гжельской; горшечное производство Тюмени давно на славе в Сибири; корчага давно сделалась гербовым знаком Тюмени […] поговорка «тюменцы семеро в одной корчаге крестились» известная по всей Сибири […] &lt;ref&gt;Потанин Г. Из записной книжки сибиряка // Лукичок. 2008. Вып. 1. С. 69.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=Tjumeno ne ŝatas [[Omsko|Omskon]] kaj sarkasme diras, ke ĝi ekzistas en la mondo nur por ŝtataj mendoj; Omsko siavice moknomas Tjumenon malklera viro, Kit Kitiĉ, krudulo.
|aŭtoro = [[Grigorij Potanin]]
|verko = El notlibro de la siberiano [1876]
|originala teksto=Тюмень не любит Омска и язвительно говорит, что он существует на свете только для подрядов; Омск, в свою очередь, честит Тюмень необразованным мужчиной, Кит Китычем, вахлаком.&lt;ref&gt;Потанин Г. Из записной книжки сибиряка // Лукичок. 2008. Вып. 1. С. 77.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=Cetere en Tjumeno ekzistas nur ŝajna proksimeco al la popolo: la tjumenaj negocistoj ankoraŭ ne estas popolo, ankaŭ veras, ke homoj, interesiĝantaj pri bonfarto de la siberia simpla popolo, estas ĉefe el la infanoj de Akakij Akakijeviĉ-oj (kaj el la siberia klerikaro), dum la negocisto ofte post riĉiĝi foriras el la regiono […]
|aŭtoro = [[Grigorij Potanin]]
|verko = El notlibro de la siberiano [1876]
|originala teksto=Правда, в Тюмени только кажущаяся близость к народу: тюменские купцы еще не народ, правда также, что люди, интересующиеся благом сибирского простонародья, выходят преимущественно из детей Акакиев Акакиевичей (и сибирского духовенства), а купец нередко, разбогатев, абсентеирует из края […] &lt;ref&gt;Потанин Г. Из записной книжки сибиряка // Лукичок. 2008. Вып. 1. С. 78.&lt;/ref&gt;}}

=== Sergej Turbin ===

{{Citaĵo
|teksto = Vico da ŝtonaj [[preĝejo]]j kun altaj [[sonorilturo]]j de malproksime montras ke oni proksimiĝas al la [[urbo]], aldone al tiu bona, kaj vere, Tjumeno estas ne nur bona, eĉ bonega distrikta urbo, sed kia [[koto]] estas en ĝi surstrate, vera [[teruro]]! La [[pavimo]]j mankas kaj apenaŭ baldaŭ aperos: mankas kie preni [[ŝtono]]jn; oni diros: transporti, sed de kie kaj kiom tio kostos? Konsiderante malmultekostecon de [[ligno]], restas ebleco pavimi la urbon per ligno, kaj neniel krom kente, ĉar pavimado de la stratoj per kuŝantaj traboj, do per lignoplatoj, kie mi vidis tion, estas tute malefika. En Tjumeno tiel estas pavimita malsuprenvojo kaj suprenvojo trans profunda [[ravino]], trairanta la urbon, kaj oni tutanime bedaŭras la malŝparitan lignon.
|aŭtoro = [[Sergej Turbin]]
|verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872]
|origina teksto = Ряд каменных церквей с высокими колокольнями издали показывает, что приближаешься к городу, вдобавок к хорошему, и точно, Тюмень не только хороший, даже отличный уездный город, но какая в нем грязь по улицам, просто ужас! Мостовых нет и едва ли скоро будут: камня взять негде; скажут: возить, да откуда и во что это обойдется? При дешевизне леса остается возможным вымостить город деревом, и не иначе, как торцами, потому что мощенье улиц бревнами в лежку, т. е. пластинами, где мне доставалось видеть его, никуда не годится. В Тюмени этим способом вымощен спуск и подъем при переезде чрез глубокий овраг, пересекающий город, и от души жаль потраченного дерева&lt;ref&gt;С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 41.&lt;/ref&gt;.
}}

{{Citaĵo
|teksto = La plej granda kaj bona parto de la [[urbo]] troviĝas sur la dekstra, alta bordo de [[Turo (rivero, Siberio)|rivero Turo]]. Trans la [[rivero]] la konstruaĵoj ne multas.
|aŭtoro = [[Sergej Turbin]]
|verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872]
|origina teksto = Большая и лучшая часть города расположена на правом, нагорном берегу р. Туры. За рекою строений не много&lt;ref&gt;С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 41.&lt;/ref&gt;.
}}

{{Citaĵo
|teksto = En Tjumeno finiĝas la siberia akvovojo, komenciĝanta de [[Tomsko]] (laŭ [[Tomo]], [[Irtiŝo]], [[Tobolo]] kaj [[Turo (rivero, Siberio)|Turo]]) kaj [[Semipalatinsko]] (laŭ Irtiŝo). Antaŭe tiu ĉi vojo — kun 80-versta trenvojo inter vilaĝo Makovska fortikaĵo ĉe rivero Keto, alfluanto de [[Obo]], kaj la urbo [[Jenisejsko]], sekvis laŭ [[Jenisejo]] kaj [[Angaro]] ĝis [[Bajkalo]]. 
|aŭtoro = [[Sergej Turbin]]
|verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872]
|origina teksto = В Тюмени оканчивается сибирский водяной путь, начинающейся от Томска (по Томи, Оби, Иртышу, Тоболу и Туре) и Семипалатинска (по Иртышу). Прежде этот путь, — с 80-верстным волоком между селом Маковским острогом на р. Кети, притоке Оби, и городом Енисейском, шел по Енисею и Ангаре до Байкала&lt;ref&gt;С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 41–42.&lt;/ref&gt;.
}}

{{Citaĵo
|teksto = Alportado ĝis Tjumeno kaj forportado de tie de grandega kvanto de kargo sekvigis gravan evoluon en [[Tjumena distrikto (1782-1923)|Tjumena distrikto]] de [[Veturigisto|veturigista]] metio, nomata ĉie en [[Siberio]] ''jamŝĉina''. Jamŝĉik [veturigisto] siberie nomiĝas ne nur [[homo]], persone plenumanta poŝtotransportadon, sed ankaŭ veturigisto, transportanta [[varo]]jn. Kontraktuloj-[[kamparanoj]] kaj [[negocisto]]j, okupiĝantaj pri transportado de kargo, ankaŭ nomiĝas jamŝĉik-oj — kun aldono de la vorto ''mastro''.
|aŭtoro = [[Sergej Turbin]]
|verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872]
|origina teksto = Доставка до Тюмени и вывоз оттуда огромного количества клади имели следствием значительное развитие в Тюменском округе извозного промысла, называемого в Сибири повсеместно ''ямщиною''. Ямщиком, по-сибирски, называется не только человек, лично отбывающий почтовую гоньбу, но и извощик, перевозящий товары. Подрядчики-крестьяне и купцы, принимающие на себя доставку клади, также называются ямщиками, — с прибавлением слова ''хозяин''&lt;ref&gt;С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 42.&lt;/ref&gt;.
}}

{{Citaĵo
|teksto = Tjumeno havas sian fakon — [[tapiŝo]]jn glatajn kaj vilajn. [[Lano]], [[teksado]], kolorigado, alinome [[ornamo]] — ne estas specifaj, sed tiuj ĉi tapiŝoj estas tre malmultekostaj kaj pro tio ili estas vendataj sufiĉe abunde. Alia kaj eĉ plej grava [[okupo]] de la tjumenaj loĝantoj estas tanado de ledoj kaj kudrado de [[ŝuo]]j. Sed tiuj ĉi aĵoj en [[komerco]] estas nomataj [[Kunguro|kunguraj]]. Produktataj en Tjumeno kaj [[Tjumena distrikto (1782-1923)|Tjumena distrikto]] ŝuoj provizas la tutan Siberion, speciale multe da ĝi necesas en [[orminejo]]j. La siberiaj ŝuoj konsistas el tri ĉefaj tipoj: 1) ordinaraj [[boto]]j el nigra [[ledo]], 2) ''brodni'', ankaŭ botoj sed sen randaĵo, kun trakudritaj krurumoj, ĉe tio la frontaĵoj estas farataj el la nigra kaj la krurumoj el la blanka ledo, kaj 3) ''ĉarki'': tio estas brodni sen krurumoj.
|aŭtoro = [[Sergej Turbin]]
|verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872]
|origina teksto = Тюмень имеет свою специальность — ковры гладкие и мохнатые. Шерсть, тканье, окраска, иначе узор — не особенные, но эти ковры очень дешевы и потому их расходится довольно много. Другое и даже главнейшее занятие тюменских жителей соотавляют выделка кож и шитье обуви. Но эти изделия в торговле слывут кунгурскими. Приготовляемою в Тюмени и Тюменском округе обувью снабжается вся Сибирь, в особенности много ее требуется на золотые прииски. Сибирская обувь состоит из трех главных видов: 1) обыкновенные сапоги из черной кожи, 2) ''бродни'', тоже сапоги, но без ранта, с прошивными голенищами, при чем переда делаются из черной, а голенища из белой кожи, и 3) ''чарки'': это бродни без голенищ&lt;ref&gt;С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 43.&lt;/ref&gt;.
}}

{{Citaĵo
|teksto = Trans la [[Turo (rivero, Siberio)|rivero]], apud la urbo, videblas dekoj da [[ventomuelejo]]j, en kiuj oni muelas salikajn kaj vimenajn ŝelojn, anstataŭantajn en [[Siberio]] la kverkan ŝelon. Laŭ kutimo, alportita de [[Rusio]], tiun ĉi junan ŝelon oni nomas ''[[kverko]]'', malgraŭ tio ke la [[arbo]] kun tiu ĉi nomo en la tuta Siberio de [[Uralo]] ĝis [[Amuro]] mankas komplete.
|aŭtoro = [[Sergej Turbin]]
|verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872]
|origina teksto = За рекою, под самым городом, виднеются десятки ветренных мельниц, на которых мелют ивовую и тальниковую кору, заменяющими в Сибири дубовую. По привычке, вынесенной из России, эту молодую кору называют ''дубом'', не смотря на то, что дерева с этим названием во всей Сибири от Урала до Амура нет вовсе&lt;ref&gt;С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 43.&lt;/ref&gt;.
}}

=== [[Ippolit Zavaliŝin]] ===

{{Citaĵo|teksto=Kio estas Valdaj por Rusio, tio estas Tjumeno por Siberio — la patrino de ĉiuj siberiaj sonoriletoj.
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Vojaĝnoticoj (Tobolska gubernio) [1863]
|originala teksto=Что Валдай для России, то Тюмень для Сибири — мать всех колокольцов.&lt;ref&gt;Завалишин И. Путевые заметки (Тобольская губерния) // Лукич. 2000. Ч. 1. С. 59.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=La tjumenaj koĉeroj famas de Moskvo ĝis Kjaĥto. Multaj pro tiu ĉi afero riĉiĝis […]
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Vojaĝnoticoj (Tobolska gubernio) [1863]
|originala teksto=Тюменские ямщики славятся от Москвы до Кяхты. Многие от этого промысла разбогатели […]&lt;ref&gt;Завалишин И. Путевые заметки (Тобольская губерния) // Лукич. 2000. Ч. 1. С. 59.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto= […] Tjumeno estas la vojkruciĝo de kaleŝveturado, de vaporŝipa navigado, la nodo de ĉiuj poŝtaj vojoj de la regiono.
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Vojaĝnoticoj (Tobolska gubernio) [1863]
|originala teksto=Тюмень — перепутье ямщины, пароходства, узел всех почтовых дорог края.&lt;ref&gt;Завалишин И. Путевые заметки (Тобольская губерния) // Лукич. 2000. Ч. 1. С. 59.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=Estas kutime paroli en Siberio: “Tjumeno estas en evidenta progreso”.
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Vojaĝnoticoj (Tobolska gubernio) [1863]
|originala teksto=Принято говорить в Сибири: «Тюмень в явном прогрессе».&lt;ref&gt;Завалишин И. Путевые заметки (Тобольская губерния) // Лукич. 2000. Ч. 1. С. 72.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=La tjumena socio estas ekstreme orgojla. Aŭskultinte ilin, ferminte forte la okulojn, oni povas eble ekpensi ke ilia urbo estas la oka miraklo de la mondo […]
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Vojaĝnoticoj (Tobolska gubernio) [1863]
|originala teksto=Тюменское общество крайне самолюбиво. Послушавши их, зажмурив глаза, можно, пожалуй, подумать, что их город осьмое чудо света […]&lt;ref&gt;Завалишин И. Путевые заметки (Тобольская губерния) // Лукич. 2000. Ч. 1. С. 72.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=Tian infernan koton necesus kun kandelo serĉi en nia patrino Rusio!
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Vojaĝnoticoj (Tobolska gubernio) [1863]
|originala teksto=Такой адской грязи — со свечой поискать в нашей матушке России!&lt;ref&gt;Завалишин И. Путевые заметки (Тобольская губерния) // Лукич. 2000. Ч. 1. С. 72.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=Tjumeno estas ne Carurbo [Konstantinoplo], tamen la paradizo por hundoj, kiuj ankaŭ ĉi tie terure multnombre vagadas.
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Vojaĝnoticoj (Tobolska gubernio) [1863]
|originala teksto=Тюмень не Цареград, а однако рай собак, их и здесь страшно много бродит!&lt;ref&gt;Завалишин И. Путевые заметки (Тобольская губерния) // Лукич. 2000. Ч. 1. С. 73.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto= […] ĉampano en Tjumeno estas konsumata Irtiŝo-skale, tamen por la vera socia utilo ankoraŭ tute nenio estis farita.
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Vojaĝnoticoj (Tobolska gubernio) [1863]
|originala teksto= […] шампанского выпиваются в Тюмени иртыши, а для истинной пользы общественной еще ровно ничего не сделано.&lt;ref&gt;Завалишин И. Путевые заметки (Тобольская губерния) // Лукич. 2000. Ч. 1. С. 74.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=La tjumenaj ledaĵoj ege postrestis de la ne nur kazanaj (speciale la bovidaj), sed ankaŭ de la kunguraj!
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Vojaĝnoticoj (Tobolska gubernio) [1863]
|originala teksto=Тюменский кожевенный товар далеко отстал не только от казанского (в особенности опойки), но даже от кунгурского!&lt;ref&gt; Завалишин И. Путевые заметки (Тобольская губерния) // Лукич. 2000. Ч. 1. С. 77.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=La tjumena bazaro estas terura ĥaoso de la plej kadukaj, malbelegaj kaj sovaĝaj budaĉoj, butikaĉoj, tabloj, standoj.
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Vojaĝnoticoj (Tobolska gubernio) [1863]
|originala teksto=Тюменский базар — страшный хаос самых ветхих, безобразных и диких лавчонок, балаганов, столов, стоек.&lt;ref&gt;Завалишин И. Путевые заметки (Тобольская губерния) // Лукич. 2000. Ч. 1. С. 77.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto= […] en Tjumeno […] nun estas vera sobra reĝlando. Malofte oni vidas (eĉ tiukaze nur solulojn) ebriulon, balanciĝantan surstrate, dum rampantajn mi tute ne vidis.
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Laŭ siberiaj vojoj [1863]
|originala teksto= […] в Тюмени […] ныне просто царство трезвости. Редко увидишь (и то одиночно) пьяного, шатающегося на улице, а ползущих и вовсе не видал.&lt;ref&gt;Завалишин И. По сибирским дорогам  // Лукичок. 2008. Ч. 2. С. 17.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=Ja volas la malsalubriga, inundita kaj malriĉiĝinta [[Tobolsko]] deteni la statuson de la gubernia ĉefurbo, dum la natura centro de la gubernia regado estas la centra Tjumeno!
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Laŭ siberiaj vojoj [1863]
|originala teksto=Ведь хочет же нездоровый, размытый и обедневший Тобольск удержаться на степени губернского города, тогда как естественный центр губернского управления — центральная Тюмень!&lt;ref&gt;Завалишин И. По сибирским дорогам  // Лукичок. 2008. Ч. 2. С. 22.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=Tjumeno estas terure fanfaronema!
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Laŭ siberiaj vojoj [1863]
|originala teksto=Тюмень страшно хвастлива!&lt;ref&gt;Завалишин И. По сибирским дорогам  // Лукичок. 2008. Ч. 2. С. 27.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=Unuvorte, Tjumeno ankoraŭ taŭgas ne por socio, sed kiel la centro komerca, vaporŝipa, poŝta, telegrafa. Tio ankoraŭ estas la gastejo ĉe vojkruciĝo inter Rusio kaj Siberio, kaj de la gastejo ne eblas atendi multon […] Sufiĉas ke estas kion manĝi kaj kie dormi […]
|aŭtoro = [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko = Laŭ siberiaj vojoj [1863]
|originala teksto=Одним словом, Тюмень покуда хороша не для общества, а как центр торговый, пароходный, почтовый, телеграфный. Это покуда постоялый двор на перепутье между Россией и Сибирью, а с постоялого двора взятки гладки […] Было бы что поесть да где выспаться […]&lt;ref&gt;Завалишин И. По сибирским дорогам  // Лукичок. 2008. Ч. 2. С. 50.&lt;/ref&gt;}}

=== Diversaj aŭtoroj ===
{{Citaĵo|teksto=[[Ledo]] estas forto kaj gloro de la tjumenanoj, ledo streĉita kaj distranĉita devas eniri la blazonon de Tjumeno, la vivo de Tjumeno estas la vivo de ledo. Elmontroj de la tjumenaj sentoj, ĝojoj, suferoj kaj ĝuoj estas ledaj. La historio de Tjumeno estas nenio alia ol la historio de ledfabriko. La riĉo de Tjumeno estas forŝirado de ledo. La malriĉo de Tjumeno estas la forŝirita ledo. La honoro ĉi tie estas ledista, gloro leda. Pensas kaj spiras ĉi tie la homo per ledo. Li timas nur pri ledo. Kaj en Tjumeno, oni devas rimarkigi, estas bonega dika ledo!
|aŭtoro= Zaljotnij&lt;ref&gt;La nomo de la aŭtoro tradukeblas kiel ''hazarda alveturanto'' (laŭvorte: alfluginto), do temas pri pseŭdonimo.&lt;/ref&gt;
|verko= Laŭvoje al Tjumeno [1886]
|originala teksto=Кожа — сила и слава тюменцев, кожа распяленная и распластанная должна войти в герб Тюмени, жизнь Тюмени есть жизнь кожи. Проявление тюменских ощущений, радостей, страданий и наслаждений — кожевенные. История Тюмени есть не что иное, как история кожевенного завода. Богатство Тюмени — сдирание кожи. Бедность Тюмени — ободранная кожа. Честь здесь кожевенная, слава кожаная. Мыслит и дышит человек здесь кожей. Боится только за кожу. И в Тюмени, надо заметить, славная толстая кожа!&lt;ref&gt;Rimarkindas, ke la vortoj ''ledo'' kaj ''haŭto'' en la rusa transdoneblas per la sama vorto ''кожа''. Do ''vorŝiri haŭton'' estas eŭfemismo de ''senmonigi, malriĉigi ekstreme'' kaj ''dika haŭto'' estas eŭfemismo de ''sensentemo'', kion evidente aludis la  aŭtoro.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Залетный. По дороге в Тюмень // Лукичок. 2008. Вып. 1. С. 41.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo
|teksto = En Tjumeno mi aĉetis por mi por la [[vojo]] [[kolbaso]]n, sed kio estas la kolbaso! Kiam oni prenas en la [[buŝo]]n, do en la buŝo estas tia [[odoro]] kvazaŭ oni eniris ĉevalejon ĝuste en la momento kiam [[koĉero]]j ŝanĝas piedĉifonojn; kiam oni komencas maĉi, do estas la [[sento]] kvazaŭ oni enkroĉiĝis per [[dento]]j al hunda [[vosto]] trempita je gudro. Pu! Mi manĝis dufoje kaj lasis.
|aŭtoro=  [[Anton Ĉeĥov]] 
|verko= Letero al [[Aleksej Suvorin]] [la 20-a de majo 1890]
|origina teksto = В Тюмени я купил себе на дорогу колбасы, но что за колбаса! Когда берешь кусок в рот, то во рту такой запах, как будто вошел в конюшню в тот самый момент, когда кучера снимают портянки; когда же начинаешь жевать, то такое чувство, как будто вцепился зубами в собачий хвост, опачканный в деготь. Тьфу! Поел раза два и бросил.
}}

{{Citaĵo|teksto=Estas interese, ke sur loko, kie staris la unua en [[Tjumena provinco|Tjumena regiono]] borinstalaĵo, nun fiere altiĝas la konstruaĵo de la Domo de tekniko kaj kulturo de geologoj […]
|aŭtoro=[[Farman Salmanov]]
|originala teksto=Интересно, что на том месте, где стояла первая на Тюменщине буровая, сейчас гордо вознеслось здание Дома техники и культуры геологов […]&lt;ref&gt;Салманов Ф. К. Сибирь — судьба моя. Москва, 1988. С. 27.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=Kaj loĝanto de [[Tobolsko]], &quot;tobolskano&quot; kiel li nomas sin, kun maltrankvilo kapsignas direkte al Tjumeno, muelinta sian blankoŝtonan kaj ĉizitan riĉaĵon per ordinara [[betono]], tro malfrue en sia [[Okcidentsiberia naftogasa komplekso|nafta, superstreĉa laboro]] kompreninta la rezulton: banala, sufiĉe senvizaĝa [[urbo]] kun apenaŭ rimarkeblaj restaĵoj de la iama [[beleco]].
|aŭtoro=[[Aleksandr Proĥanov]]
|verko= Meze de Siberio [1980]
|originala teksto=И тобольский житель, &quot;тоболик&quot; как он себя называет, с тревогой кивает в сторону Тюмени, перемоловшей свое белокаменное и резное богатство стандартным бетоном, слишком поздно в своей нефтяной, сверхсильной работе спохватившейся: ординарный, вполне безликий город с чуть приметными осколками былой красоты.&lt;ref&gt;Проханов А. Посреди Сибири // Тюменские клады: Очерки и повесть. Москва, 1980. С. 278.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo
|teksto = Ĝi per sia vizaĝo efektive similas al maljuna, malpura vendistino. La urbo rimrkindas tute per nenio. La sola ĝia vidindaĵo verŝajne estas la negocisto Tekutjev, famiĝinta pro sia grandega riĉeco, neimagebla avareco kaj legendeca arbitreco. Dum mia restado oni ne montris lin, pri kio mi tre bedaŭras. [[Ekzilo al Siberio|Politikaj ekzilitoj]] abundegas. Ilin oni montras ĉie.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Он своей физономией, действительно напоминает старую, грязную торговку. Город решительно ничем не отличается. Единственная его достопримечательность, пожалуй, это купец Текутьев, прославленный своим огромным богатством, невероятной скупостью и легендарным самодурством. Во время моего пребывания, его не показывали, о чем очень сожалею. Политических ссыльных — масса. Их показывают везде&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 32–33.&lt;/ref&gt;
}}

== Referencoj ==

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Tjumeno| ]]
[[Kategorio:Tjumena provinco]]</text>
      <sha1>hodas98y1faiz70hbba9j4fc77v9qmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tobolsko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6180</id>
    <revision>
      <id>53600</id>
      <parentid>52757</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3972" sha1="rdi08dsqf91quiea4hyabgh3q8q84cy" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Tobolsk
| koloro       = 
| dosiero      = Tobolsk_Kremlin_by_Dmitry_Medvedev.jpg
| vikipedio    = Tobolsko
| komunejo     = Тобольск
| komunejokat  = Tobolsk
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj =
}}
'''[[:w:Tobolsko|Tobolsko]]''' estas la urbo en [[Tjumena provinco]] ([[Rusio]]), la iama ĉefurbo de [[Siberio]].

== Citaĵoj ==

{{Citaĵo
|teksto = La ĉefa [[industrio]] de la urbo koncentriĝas je vaksaj kaj alkoholaj fabrikoj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Главная промышленность города сосредоточена на воскобойных и винокуренных заводах&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 37.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo|teksto=Ja volas la malsalubriga, inundita kaj malriĉiĝinta Tobolsko deteni la statuson de la gubernia ĉefurbo, dum la natura centro de la gubernia regado estas la centra [[Tjumeno]]!
|aŭtoro= [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko= Laŭ siberiaj vojoj [1863]&lt;ref&gt;Завалишин И. По сибирским дорогам  // Лукичок. 2008. Ч. 2. С. 22.&lt;/ref&gt;
|originala teksto=Ведь хочет же нездоровый, размытый и обедневший Тобольск удержаться на степени губернского города, тогда как естественный центр губернского управления — центральная Тюмень!
}}

{{Citaĵo|teksto=Tobolsko estas nun ĝena por la rapide evoluiĝanta kaj riĉiĝanta Tobolska gubernio. Pri neniu gubernia urbo en la tuta ŝtato eblas diri tiel trafe kaj tute juste kiel pri ĝi: “ĝi elvivis sian tempon”!
|aŭtoro= [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko= Laŭ siberiaj vojoj [1863]&lt;ref&gt;Завалишин И. По сибирским дорогам  // Лукичок. 2008. Ч. 2. С. 35.&lt;/ref&gt;
|originala teksto=Тобольск теперь неудобен для быстро развивающейся и богатеющей Тобольской губернии. Ни об одном губернском городе в целом государстве нельзя сказать так метко и вполне справедливо, как о нем: «он отжил свое время»!
}}

{{Citaĵo
|teksto= [...] de magraj rusiaj nutraĵoj ekfluis al grasaj paŝtejoj niaj [[oficisto]]j, fremdaj al nia regiono [[homo]]j, ili ne interesiĝis pri nia [[historio]], sed nur pri kiel grasiĝi kaj denove malaperi en [[Rusio]]. Eĉ malpli da simpatioj havis alia grupo, veninta ĉi tien kontraŭvole — la grupo de [[ekzilito]]j.
|aŭtoro= [[Miĥail Znamenskij]]
|verko= Historiaj ĉirkaŭaĵoj de Tobolsko [1891]&lt;ref&gt;Знаменский М. С. Исторические окрестности Тобольска // Исторические окрестности города Тобольска: Сочинения. Тюмень, 1997. С. 24.&lt;/ref&gt;
|originala teksto= [...] с тощих российских кормов потянулись на тучные пажити наши служилые, краю нашему чуждые люди, им не было дела до истории нашей — лишь бы им нагулять себе тело и снова исчезнуть в России. Ещё меньше симпатий питал другой слой, прибывший сюда поневоле, — слой ссыльных.
}}

{{Citaĵo
|teksto = Tobolsko estas la urbeto fora, vivoranda, la [[vintro]] estas malvarma kaj longa.
|aŭtoro=  [[Vasilij Semjonoviĉ Pankratov]]
|verko= Kun la caro en Tobolsko [1925]
|origina teksto = Тобольск — городишко глухой, захолустный, зима холодная и продолжительная.
}}

{{Referencoj}} 

[[Kategorio:Tobolsko| ]]
[[Kategorio:Tjumena provinco]]</text>
      <sha1>rdi08dsqf91quiea4hyabgh3q8q84cy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53601</id>
      <parentid>53600</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>/* Citaĵoj */</comment>
      <origin>53601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4639" sha1="qefr51ade6kfgvopxjcehays00fi3xm" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Tobolsk
| koloro       = 
| dosiero      = Tobolsk_Kremlin_by_Dmitry_Medvedev.jpg
| vikipedio    = Tobolsko
| komunejo     = Тобольск
| komunejokat  = Tobolsk
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj =
}}
'''[[:w:Tobolsko|Tobolsko]]''' estas la urbo en [[Tjumena provinco]] ([[Rusio]]), la iama ĉefurbo de [[Siberio]].

== Citaĵoj ==

{{Citaĵo
|teksto = Tobolsko estas sufiĉe malnova urbeto, sed ĝia tuta [[historio]] koncentriĝas je la [[Punlaboro en Siberio|fama punlaborejo]] kaj la aliajn vidindaĵojn ĝi ne havas.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Тобольск — довольно старинный город, но вся его история сосредоточивается на знаменитой каторге и других достопримечательностей он не имеет&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 36–37.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = La ĉefa [[industrio]] de la urbo koncentriĝas je vaksaj kaj alkoholaj fabrikoj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Главная промышленность города сосредоточена на воскобойных и винокуренных заводах&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 37.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo|teksto=Ja volas la malsalubriga, inundita kaj malriĉiĝinta Tobolsko deteni la statuson de la gubernia ĉefurbo, dum la natura centro de la gubernia regado estas la centra [[Tjumeno]]!
|aŭtoro= [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko= Laŭ siberiaj vojoj [1863]&lt;ref&gt;Завалишин И. По сибирским дорогам  // Лукичок. 2008. Ч. 2. С. 22.&lt;/ref&gt;
|originala teksto=Ведь хочет же нездоровый, размытый и обедневший Тобольск удержаться на степени губернского города, тогда как естественный центр губернского управления — центральная Тюмень!
}}

{{Citaĵo|teksto=Tobolsko estas nun ĝena por la rapide evoluiĝanta kaj riĉiĝanta Tobolska gubernio. Pri neniu gubernia urbo en la tuta ŝtato eblas diri tiel trafe kaj tute juste kiel pri ĝi: “ĝi elvivis sian tempon”!
|aŭtoro= [[Ippolit Zavaliŝin]]
|verko= Laŭ siberiaj vojoj [1863]&lt;ref&gt;Завалишин И. По сибирским дорогам  // Лукичок. 2008. Ч. 2. С. 35.&lt;/ref&gt;
|originala teksto=Тобольск теперь неудобен для быстро развивающейся и богатеющей Тобольской губернии. Ни об одном губернском городе в целом государстве нельзя сказать так метко и вполне справедливо, как о нем: «он отжил свое время»!
}}

{{Citaĵo
|teksto= [...] de magraj rusiaj nutraĵoj ekfluis al grasaj paŝtejoj niaj [[oficisto]]j, fremdaj al nia regiono [[homo]]j, ili ne interesiĝis pri nia [[historio]], sed nur pri kiel grasiĝi kaj denove malaperi en [[Rusio]]. Eĉ malpli da simpatioj havis alia grupo, veninta ĉi tien kontraŭvole — la grupo de [[ekzilito]]j.
|aŭtoro= [[Miĥail Znamenskij]]
|verko= Historiaj ĉirkaŭaĵoj de Tobolsko [1891]&lt;ref&gt;Знаменский М. С. Исторические окрестности Тобольска // Исторические окрестности города Тобольска: Сочинения. Тюмень, 1997. С. 24.&lt;/ref&gt;
|originala teksto= [...] с тощих российских кормов потянулись на тучные пажити наши служилые, краю нашему чуждые люди, им не было дела до истории нашей — лишь бы им нагулять себе тело и снова исчезнуть в России. Ещё меньше симпатий питал другой слой, прибывший сюда поневоле, — слой ссыльных.
}}

{{Citaĵo
|teksto = Tobolsko estas la urbeto fora, vivoranda, la [[vintro]] estas malvarma kaj longa.
|aŭtoro=  [[Vasilij Semjonoviĉ Pankratov]]
|verko= Kun la caro en Tobolsko [1925]
|origina teksto = Тобольск — городишко глухой, захолустный, зима холодная и продолжительная.
}}

{{Referencoj}} 

[[Kategorio:Tobolsko| ]]
[[Kategorio:Tjumena provinco]]</text>
      <sha1>qefr51ade6kfgvopxjcehays00fi3xm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pjotr Gorodcov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6193</id>
    <revision>
      <id>53608</id>
      <parentid>52624</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Leteroj al la frato Vasilij */</comment>
      <origin>53608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15208" sha1="25f70l3mvhiu9mj5fieo1ozk07s8749" xml:space="preserve">{{Aŭtoro
| nomo         = Pjotr Gorodcov&lt;/br&gt;(''Пётр Городцов'')
| koloro       = 
| dosiero      = 
| vikipedio    = 
| komunejo     = 
| komunejokat  =
| vikifontaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''Pjotr Gorodcov''' (1865–1919) estis la rusia etnografo, ŝtatoficisto. De 1896 ĝis sia morto li loĝis en [[Tobolska gubernio]], plejparte en [[Tjumeno]].

== ''Leteroj al la frato Vasilij'' ==
''1895''
{{Citaĵo|teksto=La siberia imago pri distanco estas tiom originala kaj specifa, ke eĉ malfacilas imagi tion. La siberiano konsideras nenio distancon je dekoj da verstoj. La siberiaj kampranoj je 100–150 verstoj veturas unu al alia por festenoj, por &quot;konversacioj&quot; kiel oni diras ĉi tie, kaj dum la buterkarnavalo por manĝi blinojn.
|originala teksto=Сибирское представление о расстоянии такое оригинальное и своеобразное, что и представить себе трудно. Сибиряк ни во что не считает расстояние в десятки верст. Сибирские крестьяне за 100–150 верст ездят друг к другу на пирушки, на &quot;беседы&quot;, как здесь говорят, и в масленицу на блины.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 2. С. 34.&lt;/ref&gt;}} 

{{Citaĵo|teksto= […] la siberia kamparano vivas bone. Lia domo estas granda, hela, pura, preskaŭ bienula; en la pura ĉambro ĉie estas speguloj kaj tabloj, kovritaj je puraj belaj tablotukoj, surplanke – buntkoloraj tapiŝoj de la loka tjumena fabrikado. Ĉiam ajn ĉe ĉiu ajn siberia kamparano oni povas esti regalata per biero kaj kvaso. Unuvorte, la kamparanoj vivas riĉe, larĝe kaj sate.
|originala teksto= […] сибирский мужик живет хорошо. Изба у него большая, светлая, чистая, прямо-таки барская; в чистой комнате у него зеркала и столы, покрытые чистыми красивыми столешницами, на полу – пестрые оригинальные ковры местного тюменского производства. Во всякую пору у всякого сибирского мужика ты можешь угоститься пивом и квасом. Словом, крестьянство живет богато, просторно и сытно.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 2. С. 34.&lt;/ref&gt;}} 

{{Citaĵo|teksto=Oni ekzilas ĉi tien el [[Rusio]] la tutan krimulan aĉularon: murdistojn, rabistojn, ekbruligantojn, ŝtelistojn kaj ĝenerale ĉiujn krimajn forĵetaĵojn de Eŭropa Rusio [kiuj] de jaro al jaro inundas [[Siberio]]n, kaj tiuj ĉi ekzilitoj konsistigas la veran katastrofon kaj plagon por la loka loĝantaro. 9/10 krimoj en Siberio estas farataj de la ekzilitoj, ofte teruraj dramoj okazas najbare de ni, sed foje la siberianoj krute punas ĉi krimulaĉojn.
|originala teksto=Сюда ссылают из России всю преступную сволочь: убийц, грабителей, поджигателей, воров, и вообще все преступные отбросы Европейской России [которые] из года в год наводняют Сибирь, и эти-то ссыльно-поселенцы и составляют истинное бедствие и бич местного населения. 9/10 преступлений в Сибири совершается поселенцами, часто страшные драмы разыгрываются у нас здесь по соседству, но уж зато иногда и сибиряки круто разделываются с этими преступничками.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 2. С. 34-35.&lt;/ref&gt;}} 

{{Citaĵo|teksto=En Siberio estas amaso da predo, lokaj kamparanoj ne ĉasas kaj se iuj ĉasas, do kun tiaj fusiloj, kiuj devas havi lokon ne en regula ĉasado, sed en la rjazana muzeo. Loka loĝantaro plejparte estas malnovritanoj aŭ edukitaj en la malnovritanaj kutimoj kaj la “polajn”, do kamparajn&lt;ref&gt;La rusaj vortoj ''польский'' (pola) kaj ''полевой'' (kampa) tre similas.&lt;/ref&gt; birdojn ne manĝas; leporojn oni ankaŭ ne manĝas kaj konsideras ilin hundoj.
|originala teksto=В Сибири – масса дичи, местные крестьяне не охотятся, а если и охотятся иные, то с такими ружьями, которым место не на правильной охоте, а в рязанском музее. Местное население в большинстве — старообрядцы или же воспитанные в старообрядческих обычаях и которые «польской», т. е. полевой, птицы не едят; зайцев тоже не едят и считают их собаками.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 2. С. 35.&lt;/ref&gt;}} 

{{Citaĵo|teksto=Siberio ne konas kompaton. Kaj ve al tiu malfeliĉulo, kiu estos nesingarda kaj ekscitos furiozon siberian kontraŭ si […] La arbtitreco administra en Siberio estas praktikata en tiaj dimensioj, pri kiuj tie, en [[Rusio]], oni eĉ ne havas imagon.
|originala teksto=Сибирь не знает пощады. И горе тому несчастному, который будет неосторожен и возбудит ярость сибирскую против себя […] Произвол административный в Сибири практикуется в таких размерах, о которых там, в России, и представления-то не имеют.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 2. С. 38.&lt;/ref&gt;}} 

''1896''
{{Citaĵo|teksto=La urbo Tjumeno estas la plej bona en Okcidenta Siberio, eĉ pli bona ol Tobolsko mem.
|originala teksto=Гор. Тюмень — лучший во всей Западной Сибири, лучше даже самого Тобольска.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 2. С. 40.&lt;/ref&gt;}} 

{{Citaĵo|teksto= […] Tjumeno estas la pordego de Siberio […] 
|originala teksto= […] Тюмень — ворота Сибири […]&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 2. С. 42.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo|teksto=La direktoro de la Tjumena reala lernejo [[Ivan Slovcov|Iv. Jakovleviĉ Slovcov]], amatora arkeologo, faris por si la tutan muzeon de antikvaĵoj kaj de kiaj antikvaĵoj! Netaksebla kabineto. Bonegaj ŝtonaj iloj en lia kabineto. Vere bonega.
|originala teksto=Директор Тюменского реального училища Ив. Яковлевич Словцов, любитель-археолог, составил себе целый музей древностей, и каких древностей! Цены нет такому кабинету. Великолепные каменные орудия в его кабинете. Вообще прелесть.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 2. С. 44.&lt;/ref&gt;}}

''1897''
{{Citaĵo|teksto=Tjumeno komplete malriĉigis min: kia merda urbaĉo, tiel ĉio multekostas en ĝi: apartamentoj ne alireblas, ĉio alia konvenas al la apartamentoj […] 
|originala teksto=Тюмень меня вдребезги разорила: этакий поганый городишко, так все в нем дорого: квартиры — приступу нет, все прочее «под кодрель» квартирам […]&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 2. С. 45.&lt;/ref&gt;}}

''la 25-an de januaro 1905''
{{Citaĵo|teksto=En [[Siberio]] ĉio estas bone, ĉi tie regas kompleta paco kaj graco, nek la [[Rusa-japana milito|japana milito]], nek la [[:w:Sanga dimanĉo (1905)|peterburga masakro]] ĝenas trankvilon de la siberia filisterokaj la siberiaj kamparanoj tiel drinkas kaj diboĉas, kiel ili ne drinkis kaj nek diboĉis ekde la kreo de la mondo.
|originala teksto=В Сибири все обстоит благополучно, здесь царят полный мир и благодать, ни японская война, ни петербургская резня нисколько не смущают покоя сибирского обывателя, и сибирские мужики так пьянствуют и гуляют, как не пьянствовали и не гуляли с сотворения мира.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 3. С. 22.&lt;/ref&gt;}}

''la 16-an de januaro 1906''
{{Citaĵo|teksto= […] ĉian konversacion la kamparanoj nun finas per tio, ke arbarojn necesas haki, ŝtatoficistojn bati kaj riĉulojn rabi ktp.
|originala teksto= […] всякое собеседование крестьяне теперь сводят на то, что леса надо рубить, чиновников бить и богачей грабить etc.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 3. С. 24.&lt;/ref&gt;}}

''la 27-an de januaro 1906''
{{Citaĵo|teksto=La [[Revolucio|revolucia]] ondo atingas jam niajn ursajn angulojn, ĉe ni maturiĝas agraraj movadoj kaj movadoj de kamparanoj, esprimantaj sian malkontenton kontraŭ impostoj kaj devigaj laboroj, kontraŭ ŝtatoficistoj kaj forstistoj […] Speciale danĝera estas nun la movado de la rezervitaj soldatoj, revenintaj el fronto, malkontentaj pro malegala distribuo de helpo al iliaj familioj. […] ĉian konversacion la kamparanoj nun finas per tio, ke arbarojn necesas haki, ŝtatoficistojn bati kaj riĉulojn rabi ktp.
|originala teksto=Революционная волна достигает и наших медвежьих углов, у нас назревают аграрные движения и движения крестьян, выражающих свое недовольство на подати и повинности, на чиновников и на лесничих […] Особенно опасно теперь движение запасных солдат, вернувшихся с войны, недовольных неравномерным распределением земского пособия их семьям.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 3. С. 25-26.&lt;/ref&gt;}}

''la 23-an de marto 1906''
{{Citaĵo|teksto=Nia Tjumena distrikto estas garantiite protektita kontraŭ la revolucia movado per senprecedencaj rikoltoj en lastaj du jaroj, kamparanoj eĉ ne scias kion fari kun greno. Sed tamen kiom terura kaj kolera malkontento en la popolo.
|originala teksto=Наш Тюменский уезд гарантирован от революционного движения небывалыми урожаями за последние два года, мужики прямо не знают, куда девать хлеб. И все-таки какое страшное и злобное недовольство в народе.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 3. С. 28.&lt;/ref&gt;}}

''la 20-an de oktobro 1906''
{{Citaĵo|teksto=Kaj la sorĉado en Siberio vere abundas.
|originala teksto=А колдовства в Сибири действительно много.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 3. С. 28.&lt;/ref&gt;}}

''la 20-an de oktobro 1906''
{{Citaĵo|teksto=En la politika vidpunkto nia regiono estas senmova marĉo.
|originala teksto=В политическом отношении наш край — стоячее болото.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 3. С. 28.&lt;/ref&gt;}}

''la 31-an de januaro 1907''
{{Citaĵo|teksto=Malnovajn librojn kaj manuskriptojn mi ne sukcesis vidi, sendube la kamparanoj timas persekutojn pro ili: la damna registaro komplete timigis la popolon. Dum la libroj kaj manuskriptoj ekzistas, tion mi scias.
|originala teksto=Старых книг и рукописей мне не удалось видеть, несомненно, крестьяне боятся преследований за них: проклятое правительство совсем запугало народ. А книги и рукописи есть, это я знаю.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 3. С. 39.&lt;/ref&gt;}}

''la 22-an de aprilo 1907''
{{Citaĵo|teksto=Mi pro tio koncentriĝis tiom longe je tiu bagatelaĵo, ke nia tuta vivo estas la punto, trikita el tiaj bagatelaĵoj, kaj la punto de mia privata vivo speciale estas teksita el damnaj kaj abomenaj bagatelaĵoj kaj neeblaĵoj. Oni ekpensas fari unu aferon — malpermesite, ekcelas fari alian aferon — ne eblas. Tiel statas la tutan vivon kaj el tio konsistas la tuta vivo.
|originala teksto=Я потому остановился так долго на этой мелочи, что вся наша жизнь представляет собою кружево, сплетенное из таких мелочей, а кружево моей личной жизни в особенности соткано из проклятых и отвратительных мелочей и невозможностей. Задумай сделать одно дело — нельзя, задайся целью сделать другое дело — невозможно. Так обстоит дело всю жизнь и из этого состоит вся жизнь.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 3. С. 43.&lt;/ref&gt;}}

''la 22-an de aprilo 1907''
{{Citaĵo|teksto= […] eĉ estante en la ŝtata servo, mi ne kuraĝas sola kaj sen fari diversajn antaŭzorgojn enveturi multajn forajn vilaĝojn, ja kion diri, nia popolo ankoraŭ estas feroca besto.
|originala teksto= […] даже состоя на государственной службе, я не решаюсь один и без принятия всевозможных мер предосторожности заезжать во многие глухие селения, что ни говори, а народ наш — это еще лютый зверь.&lt;ref&gt;Городцов П. А. Письма брату Василию // Лукич. 2002. Ч. 3. С. 45.&lt;/ref&gt;}}

{{Referencoj}}

{{DEFAŬLTORDIGO:Gorodcov, Pjotr}}

[[Kategorio:Rusoj]]
[[Kategorio:Aŭtoroj laŭ nomoj]]
[[Kategorio:Sciencistoj]]
[[Kategorio:Etnologoj]]
[[Kategorio:Tobolska gubernio]]</text>
      <sha1>25f70l3mvhiu9mj5fieo1ozk07s8749</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Ĉeĉenio</title>
    <ns>14</ns>
    <id>7444</id>
    <revision>
      <id>53620</id>
      <parentid>33985</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="g767o7j0gyd6fa3vu40i9r6yj58oll7" xml:space="preserve">[[Kategorio:Kaŭkazio]]
[[Kategorio:Geografio de Rusio]]</text>
      <sha1>g767o7j0gyd6fa3vu40i9r6yj58oll7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pussy Riot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7455</id>
    <revision>
      <id>53623</id>
      <parentid>50725</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:30:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1384" sha1="g5tjjh0xkgt0uycuyzrrcyv4tpotsxv" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Pussy Riot
| koloro       = 
| dosiero      = 
| vikipedio    = Pussy Riot
| komunejo     = 
| komunejokat  = 
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''Pussy Riot''' estas la [[Rusio|rusia]] [[Radikalismo|radikala]] [[Feminismo|feminisma]] grupo.

== Citaĵoj ==
{{Citaĵo
|teksto = Ne temas pri kuraĝo, sed pri via evoluo. Ĉio interesa komenciĝas per konflikto.
|aŭtoro = [[Maria Aloĥina]] Wired 10.12.2014
|verko = &lt;ref&gt;[https://www.wired.com/story/break-the-rules-pussy-riot/ Wired 10.12.2014]&lt;/ref&gt;
|origina teksto = It's not a question of courage, it's a question of your development. Everything interesting begins with conflict.
}}


== Pri ili ==
{{Citaĵo
|teksto = [pri Pussy Riot] Ni havas nediskuteblan fakton: stultulinoj, farintaj etan huliganaĵon por [[reklamo]].
|aŭtoro = [[Aleksej Navalnij]]
|verko = [Persona blogo, la 7-an de marto 2012]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140325231240/https://navalny.livejournal.com/690551.html?page=42 [[Aleksej Navalnij]]. Persona blogo, la 7-an de marto 2012]&lt;/ref&gt;
|origina teksto = Имеем неоспоримый факт: дуры, совершившие мелкое хулиганство ради паблисити.
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Feminismo]]

{{Referencoj}}

[[Kategorio:Politiko de Rusio]]
[[Kategorio:Kulturo de Rusio]]
[[Kategorio:Feminismo]]
[[Kategorio:21-a jarcento]]</text>
      <sha1>g5tjjh0xkgt0uycuyzrrcyv4tpotsxv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Rusa Ortodoksa Eklezio</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13272</id>
    <revision>
      <id>53622</id>
      <parentid>51671</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:29:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="9godn1c3ctibpwpsp07kgl5ypq2p61o" xml:space="preserve">[[Kategorio:Ortodoksismo]]
[[Kategorio:Eklezioj]]
[[Kategorio:Kulturo de Rusio]]</text>
      <sha1>9godn1c3ctibpwpsp07kgl5ypq2p61o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kurgano (urbo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13306</id>
    <revision>
      <id>53595</id>
      <parentid>52511</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T12:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6450" sha1="phwtxlkypnll934u5oy4hxqbhjfoq7j" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Kurgano
| koloro       = 
| dosiero      = 
| vikipedio    = Kurgano
| komunejo     = 
| komunejokat  = 
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''Kurgano''' estas la urbo en [[Uralo]] (aŭ Suda Transuralio), ĉefurbo de [[Kurgana provinco]] ([[Rusio]]).

== Citaĵoj ==

{{Citaĵo
|teksto= Tiu ĉi [[kurgano]] havas grandecon cirkle, ĉe la bazo, proksimume 80 saĵenoj [170,69 m], havis konusan formon kaj sufiĉe grandan altecon, tiel ke nuntempe post rimarkinda malleviĝo ĝi aspektas alta ĝis 4 saĵenoj [8,53 m], ĝian perpendikularan altecon oni povas taksi je ĝis 7 saĵenoj [14,94 m]. Je distanco 8 arŝinoj [5,69 m] ĝin ĉirkaŭas tera remparo kaj ĉirkaŭfosaĵo, la unua el kiuj en la dua duono de la antaŭa jarcento havis altecon proksimume 1½ saĵenoj [3,2 m], konsiderante tion ĉi ankaŭ la ĉirkaŭfosaĵo devus havi respektivan profundecon. Kompleta cirkonferenco de la ĉirkaŭfosaĵo estas proksimume 120 saĵenoj [256,03 m]; enirejo de la kurgano estis de la norda flanko. Ĝia konusa formo estis poste ŝanĝita de trezorserĉantoj aŭ tiel nomataj montetuloj, kaj speciale ĝia supraĵo, laŭ ordono de la komandanto princo Meŝĉerskij, fine de la unua duono de la 18-a jarcento, ĝi estis forfosita kaj en ĝi elfosita profunda kavo, por serĉado de trezoro. Apud la Cara Kurgano norde troviĝas alia kurgano, malpli granda, ŝajne alta proksimume 4 arŝinojn [2,84 m], same kiel la unua ĝi estis ĉirkaŭita per tera remparo kaj ĉirkaŭfosaĵo. En tiuj ĉi kurganoj laŭdire estis elfosataj de trezorserĉantoj diversaj arĝentaĵoj kio donis pretekston doni al Kurgano blazonon: &quot;sur la verda kampo du arĝentaj kurganoj&quot;.
|aŭtoro = [[Nikolaj Abramov (etnologo)|Nikolaj Abramov]]
|verko = Rivero Tobolo kun ties alfluantoj [1862–1863]
|originala teksto= Курган этот имеет в окружности, при подошве, около 80 саж., был конической фигуры и довольно значительной высоты, так что в настоящее время при замечаемой осадке кажется до четырех сажен, перпендикулярную же высоту его можно определить до семи сажен. С уступкою на 8 арш. его окружают вал и ров, из них первый во второй половине прошлого столетия был вышиной около 1½ саж., судя по этому и ров должен иметь соответствующую глубину. Вся окружность рва около 120 саж.; вход к кургану был с северной стороны. Коническая фигура его впоследствии изменена кладоискателями, или так называемыми бугровщиками, и особенно вершина его, по приказанию коменданта князя Мещерского, в конце первой половины XVIII ст., срыта и в ней выкопана глубокая яма, для отыскания клада. Рядом с Царевым-курганом к северу находится другой курган, меньшего объема, кажущийся вышиною около 4 арш., так же, как и первый, окружен был валом и рвом. В этих курганах будто бы кладоискателями вырываемы были разные серебряные вещи, что и было поводом дать Кургану герб: &quot;в зеленом поле два серебряных кургана&quot;.&lt;ref&gt;Абрамов Н. Река Тобол с ее притоками // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет. Тюмень, 2019. С. 59.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo
|teksto = Kurgano estas la urbo negranda kaj, kiel ĉiuj siberiaj urboj, malpura. Sed ĝi estas pli inteligenta ol [[Zlatousto]], [[Ĉelabinsko]] kaj [[Tobolsko]] kune. Ĝi havas akcepteblajn hotelojn kaj plej gravas ke en ĝi estas la [[vivo]]. Eĉ ekzistas la &quot;Kurgana Muzika Societo&quot;, posedanta propran simfonian orkestron. Tre probable estas ke ĉiuj ĉi kulturaj iniciatoj dependas de amaso de eksterlandanoj, ĉi tie loĝantaj ([[angloj]], [[germanoj]] kaj [[danoj]]).
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Курган — город небольшой и, как все сибирские города, грязный. Но он более интеллигентен, чем Златоуст, Челябинск и Тобольск вместе взятые. Он имеет сносные гостиницы, а главное — в нем есть жизнь. Даже существует &quot;Курганское музыкальное общество&quot;, имеющее свой собственный симфонический оркестр. Весьма возможно, что все эти культурные начинания зависят от массы иностранцев, здесь живущих (англичане, немцы и датчане)&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 132–133.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Sur stratoj de Kurgano mirigas novan homon elpendaĵoj kun jenaj surskriboj: &quot;Ĉi tie oni aĉetas buteron&quot;. Tiaj elpendaĵoj sur la ĉefstrato multegas kaj sub ili ĉiam videblas eksterlanda familinomo kiel Johnson, Versen aŭ Müller.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = На улицах Кургана поражают свежего человека вывески с нижеследующими надписями: &quot;Здесь покупают масло&quot;. Таких вывесок на главной улице множество, и под ними всегда красуется какая-нибудь иностранная фамилия вроде Джонсона, Версена или Мюллера&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 133.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Kurgano]]
* [[Kurgana provinco]]

== Referencoj ==

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Kurgano| ]]
[[Kategorio:Kurgana provinco]]</text>
      <sha1>phwtxlkypnll934u5oy4hxqbhjfoq7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53596</id>
      <parentid>53595</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T12:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6435" sha1="glke7vlnpotrtqzps91fn2cznmf73au" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Kurgano
| koloro       = 
| dosiero      = 
| vikipedio    = Kurgano
| komunejo     = 
| komunejokat  = 
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''Kurgano''' estas la urbo en [[Uralo]] (aŭ Suda Transuralio), ĉefurbo de [[Kurgana provinco]] ([[Rusio]]).

== Citaĵoj ==

{{Citaĵo
|teksto= Tiu ĉi [[kurgano]] havas grandecon cirkle, ĉe la bazo, proksimume 80 saĵenoj [170,69 m], havis konusan formon kaj sufiĉe grandan altecon, tiel ke nuntempe post rimarkinda malleviĝo ĝi aspektas alta ĝis 4 saĵenoj [8,53 m], ĝian perpendikularan altecon oni povas taksi je ĝis 7 saĵenoj [14,94 m]. Je distanco 8 arŝinoj [5,69 m] ĝin ĉirkaŭas tera remparo kaj ĉirkaŭfosaĵo, la unua el kiuj en la dua duono de la antaŭa jarcento havis altecon proksimume 1½ saĵenoj [3,2 m], konsiderante tion ĉi ankaŭ la ĉirkaŭfosaĵo devus havi respektivan profundecon. Kompleta cirkonferenco de la ĉirkaŭfosaĵo estas proksimume 120 saĵenoj [256,03 m]; enirejo de la kurgano estis de la norda flanko. Ĝia konusa formo estis poste ŝanĝita de trezorserĉantoj aŭ tiel nomataj montetuloj, kaj speciale ĝia supraĵo, laŭ ordono de la komandanto princo Meŝĉerskij, fine de la unua duono de la 18-a jarcento, ĝi estis forfosita kaj en ĝi elfosita profunda kavo, por serĉado de trezoro. Apud la Cara Kurgano norde troviĝas alia kurgano, malpli granda, ŝajne alta proksimume 4 arŝinojn [2,84 m], same kiel la unua ĝi estis ĉirkaŭita per tera remparo kaj ĉirkaŭfosaĵo. En tiuj ĉi kurganoj laŭdire estis elfosataj de trezorserĉantoj diversaj arĝentaĵoj kio donis pretekston doni al Kurgano blazonon: &quot;sur la verda kampo du arĝentaj kurganoj&quot;.
|aŭtoro = [[Nikolaj Abramov (etnologo)|Nikolaj Abramov]]
|verko = Rivero Tobolo kun ties alfluantoj [1862–1863]
|originala teksto= Курган этот имеет в окружности, при подошве, около 80 саж., был конической фигуры и довольно значительной высоты, так что в настоящее время при замечаемой осадке кажется до четырех сажен, перпендикулярную же высоту его можно определить до семи сажен. С уступкою на 8 арш. его окружают вал и ров, из них первый во второй половине прошлого столетия был вышиной около 1½ саж., судя по этому и ров должен иметь соответствующую глубину. Вся окружность рва около 120 саж.; вход к кургану был с северной стороны. Коническая фигура его впоследствии изменена кладоискателями, или так называемыми бугровщиками, и особенно вершина его, по приказанию коменданта князя Мещерского, в конце первой половины XVIII ст., срыта и в ней выкопана глубокая яма, для отыскания клада. Рядом с Царевым-курганом к северу находится другой курган, меньшего объема, кажущийся вышиною около 4 арш., так же, как и первый, окружен был валом и рвом. В этих курганах будто бы кладоискателями вырываемы были разные серебряные вещи, что и было поводом дать Кургану герб: &quot;в зеленом поле два серебряных кургана&quot;.&lt;ref&gt;Абрамов Н. Река Тобол с ее притоками // Ялуторовск: путь длиною в 360 лет. Тюмень, 2019. С. 59.&lt;/ref&gt;}}

{{Citaĵo
|teksto = Kurgano estas la urbo negranda kaj, kiel ĉiuj siberiaj urboj, malpura. Sed ĝi estas pli inteligenta ol [[Zlatousto]], [[Ĉelabinsko]] kaj [[Tobolsko]] kune. Ĝi havas akcepteblajn hotelojn kaj plej gravas ke en ĝi estas la [[vivo]]. Eĉ ekzistas la &quot;Kurgana Muzika Societo&quot;, posedanta propran simfonian orkestron. Tre probable estas ke ĉiuj ĉi kulturaj iniciatoj dependas de amaso de eksterlandanoj, ĉi tie loĝantaj ([[angloj]], [[germanoj]] kaj [[danoj]]).
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Курган — город небольшой и, как все сибирские города, грязный. Но он более интеллигентен, чем Златоуст, Челябинск и Тобольск вместе взятые. Он имеет сносные гостиницы, а главное — в нем есть жизнь. Даже существует &quot;Курганское музыкальное общество&quot;, имеющее свой собственный симфонический оркестр. Весьма возможно, что все эти культурные начинания зависят от массы иностранцев, здесь живущих (англичане, немцы и датчане)&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 132–133.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Sur stratoj de Kurgano mirigas novan homon elpendaĵoj kun jenaj surskriboj: &quot;Ĉi tie oni aĉetas buteron&quot;. Tiaj elpendaĵoj sur la ĉefstrato multegas kaj sub ili ĉiam videblas eksterlanda familinomo kiel Johnson, Versen aŭ Müller.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = На улицах Кургана поражают свежего человека вывески с нижеследующими надписями: &quot;Здесь покупают масло&quot;. Таких вывесок на главной улице множество, и под ними всегда красуется какая-нибудь иностранная фамилия вроде Джонсона, Версена или Мюллера&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 133.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Kurgano]]
* [[Kurgana provinco]]

== Referencoj ==

[[Kategorio:Kurgano| ]]
[[Kategorio:Kurgana provinco]]</text>
      <sha1>glke7vlnpotrtqzps91fn2cznmf73au</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jekaterinburgo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13451</id>
    <revision>
      <id>53602</id>
      <parentid>52744</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5814" sha1="1bf4xco5pb0d54kbvnbnbivc1z7rw6h" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Jekaterinburgo
| koloro       = 
| dosiero      = 
| vikipedio    = Jekaterinburgo
| komunejo     = 
| komunejokat  = 
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''[[:w:Jekaterinburgo|Jekaterinburgo]]''' estas ĉefurbo de [[Sverdlovska provinco]], [[Rusio]].

== Citaĵoj ==

=== Sergej Turbin ===

{{Citaĵo
|teksto = Jekaterinburgo videblas proksimume antaŭ dek verstoj, kaj de malproksime ĝi ŝajnas tre bela [[urbo]], cetere ĝi estas nemalbela ankaŭ proksime. Ĉe enveturo, kiel decas, estas konstruita [[malliberejo]] kun [[preĝejo]], [[hospitalo]] kaj aliaj apartenaĵoj.
|aŭtoro = [[Sergej Turbin]]
|verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872]
|origina teksto = Екатеринбург показывается верст за десять, и издали кажется очень красивым городом, впрочем он не дурен и вблизи. При въезде, как и следует, построен острог с церковью, больницей и прочими принадлежностями&lt;ref&gt;С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 26.&lt;/ref&gt;.
}}

{{Citaĵo
|teksto = La ŝtata aŭ, pli ĝuste diri, kazerna [[arkitekturo]] en Jekaterinburgo dominas, sed ne malmultas ankaŭ konstruaĵoj kun kolonoj, frontonoj, elstaraj lanternoj kaj aliaj similaj akcesoraĵoj, kiujn tiel ŝatas [[homo]]j hazarde kaj rapide riĉiĝintaj. Fanfaronaj koĉoj, brilaj kaj valoraj kapvestoj de [[virino]]j trafas la [[okulo]]jn de ĉiu novveninto, sed plej rimarkinde estas ke al la demandoj kies estas tiu ĉi koĉo? kio estas tiu ĉi damo? — anstataŭ atendata respondo: de tiu ormina komercisto, edzino de jena fabrikposedanto, oni aŭdas: [[edzino]] de subkapitano X, edzino de leŭtenanto Y, edzino de ŝtatoficisto Z, ktp. Ĉiuj ĉi feliĉuloj kaj feliĉulinoj havas [[feliĉo]]n servi en la monta administracio.
|aŭtoro = [[Sergej Turbin]]
|verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872]
|origina teksto = Казенная, или точнее сказать, казарменная архитектура в Екатеринбурге преобладает, но не мало также строений с колоннами, фронтонами, выступными фонарями и тому подобными затеями, на которые так падки люди случайно и скоро обогатившиеся. Щегольские экипажи, блестящие и ценные уборы женщин резко бросаются в глаза каждому вновь приезжему, но всего замечательнее то, что на вопросы чья эта коляска? кто эта дама? — вместо ожидаемого ответа: такого-то золотопромышленника, жена такого-то заводчика, слышишь: штабс-капитанша X., поручица Y, чиновница Z, и т. д. Все эти счастливцы и счастливицы имеют счастие состоять в горном ведомстве&lt;ref&gt;С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 27.&lt;/ref&gt;.
}}

{{Citaĵo
|teksto = Vendado de ŝtelita [[oro]] ne estas novaĵo, nek raraĵo. Sekve de forta inklino de la [[judoj]] al tiu ĉi [[komerco]], laŭdire ekzistas [[ordono]], laŭ kiu la Izrailidoj, eĉ baptitaj, ne estas enlasataj al la 8-a Orenburga bataliono, kvartiranta konstante en Jekaterinburgo.
|aŭtoro = [[Sergej Turbin]]
|verko = [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]] [1872]
|origina teksto = Продажа ворованного золота не новость и не редкость. Вследствие сильной наклонности Евреев к этому промыслу, говорят, есть распоряжение, по которому сыны Израиля, даже крещеные, не допускаются в 8-й оренбургский батальон, квартирующий постоянно в Екатеринбурге&lt;ref&gt;С. Турбин. Страна изгнания: от Осы до Иркутска. Санкт-Петербург, 1872. С. 29.&lt;/ref&gt;.
}}

=== Diversaj aŭtoroj ===

{{Citaĵo
|teksto = Ne hazarde tiu ĉi urbo nomiĝas &quot;Ĉefurbo de [[Uralo]]&quot;. Bonega [[hotelo]], interesa [[muzeo]], belega [[teatro]], pureco kaj komforto — ĉio parolas pri alta [[kulturo]] de la urbo. Se kompari [[Zlatousto]]n kun kompatinda mizerulino, [[Ĉelabinsko]]n — kun [[huligano]], kaj [[Tjumeno]]n — kun maljuna vendistino, do Jekaterinburgon necesas kompari kun fiera, feste vestita [[belulino]].
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Не даром этот город зовется &quot;Столицей Урала&quot;. Превосходная гостиница, интересный музей, прекрасный театр, чистота и удобства — все говорит о высокой культуре города. Если сравнивать Златоуст с жалкой нищей, Челябинск — с хулиганом, а Тюмень — со старой торговкой, то Екатеринбург приходится сравнить с гордой, нарядной красавицей&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 32.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Sverdlovska provinco]]
* [[Permo]]

== Referencoj ==


[[Kategorio:Urboj de Rusio]]
[[Kategorio:Sverdlovska provinco]]</text>
      <sha1>1bf4xco5pb0d54kbvnbnbivc1z7rw6h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Rusia imperio</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13454</id>
    <revision>
      <id>53621</id>
      <parentid>52414</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="gwhpzhbxy45dvxely8ew8mk42cjcc0i" xml:space="preserve">[[Kategorio:Imperioj]]
[[Kategorio:Historio de Rusio]]
[[Kategorio:Eŭrazio]]</text>
      <sha1>gwhpzhbxy45dvxely8ew8mk42cjcc0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13790</id>
    <revision>
      <id>53593</id>
      <parentid>53592</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T12:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23826" sha1="5tc3429ldesk3h76m3xsvy3xmbustta" xml:space="preserve">'''Redaktata!'''[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:43, 9 maj. 2026 (UTC)
{{Verko
|nomo= Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio
|aŭtoro= Wilhelm Harteveld
|koloro=
|dosiero= Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири (1913).png
|vikipedio= Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio
|komunejo=|komunejokat=|vikifontaro=|vikinovaĵoj=
}}
'''Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio''' (ruse: Каторга и бродяги Сибири) estas libro de rusia muzikologo, komponisto, folkloristo kaj publicisto Wilhelm Harteveld, eldonita en 1913 surbaze de vojaĝaj impresoj de somero 1908.

== Citaĵoj ==

{{Citaĵo
|teksto = Dum mia semajna restado en [[Zlatousto]] mi nek en la [[naturo]], nek en la homoj vidis bonvenigon aŭ [[rideto]]n. Severa naturo kaj severaj homoj!
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Во время всего моего недельного пребывания в Златоусте, я ни в природе, ни в людях не видал привета или улыбки. Суровая природа и суровые люди!&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 5.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Vojo de la fervojstacio ĝis [[Zlatousto]] estas verŝajne pli malbona ol la vojo en [[infero]]. Tiu laŭdire estas pavimita per bonaj intencoj. Tiu ĉi vojo estas sen iuj ajn &quot;intencoj&quot;, do tute neniel pavimita. Ligna tarantaso (sen risortoj) saltis fojfoje kvazaŭ pilketo kaj mi ne scias danke al kiuj akrobatikaj ekzercoj mi sukcesis plu sidi en ĝi.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Дорога от станции до Златоуста наверное хуже дороги в аду. Та, говорят, вымощена добрыми намерениями. Эта же дорога безо всяких &quot;намерений&quot;, т. е. решительно, ничем не вымощена. Деревянный тарантас (без рессор), прыгал местами, как мячик, и я не знаю, путем каких акробатических упражнений удалось мне усидеть в нем&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 6.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [en [[Zlatousto]] ] Mi neniel povis kompreni kiel en tiom malgranda urbo povis koncentriĝi tioma kvanto de [[koto]]. Poste, dum provo transiri la straton, mi preskaŭ dronis en ĝi. Kaj tio ĉi estis la ĉefstrato. [...] La tuta koto de tiu ĉi ĉefstrato fluas malsupren al la Katedrala placo, tiel ke tiu lasta estas io simila al natura akvofluejo por la urbaj kloakaĵoj. Praktike kaj malmultekoste.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Я никак не мог понять,  как в таком маленьком городе могло сосредоточиться такое количество грязи. Позднее, при своей попытке перейти улицу, я чуть-чуть не утонул в ней. А это была главная улица. [...] Вся грязь из этой главной улицы течет вниз на Соборную площадь, так что эта последняя представляет собой нечто вроде естественнаго водостока для нечистот города. И практично и недорого&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = La tuta [[Zlatousto]] vivas kaj spiras per ŝtata fabriko. [...] La fabriko produktas la [[kanono]]jn kaj obusojn jare (ridinde estas diri) nur po 1 miliono da rubloj kaj jam delonge oni parolas pri ĝia malfondo, ĉar krom malprofito ĝi laŭdire nenion donas. Sed tio estus same kiel se en [[Peterburgo]] oni malfondus ĉiujn ŝtatajn instituciojn. La &quot;Norda Palmiro&quot; transformiĝus tiukaze je senviva marĉo dum Zlatousto iĝus ŝtona dezerto.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Весь Златоуст живет и дышит казенным заводом. [...] Завод этот вырабатывает орудий и снарядов в год (смешно сказать) всего на 1 миллион рублей и уже давно толкуют об упразднении его, ибо кроме убытка он будто бы ничего не дает. Но это было бы равносильно тому, как если бы в Петербурге упразднили все присутственныя места. &quot;Северная Пальмира&quot; превратилась бы тогда в безжизненное болото, а Златоуст в каменную пустыюю&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8–9.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = — Por kio paroli, — li svingis la manon, — prefere ni drinku po iomete.&lt;/br&gt;Per tia simpla kaj senartifika rimedo en [[Rusio]] ofte kaj sukcese oni solvas sufiĉe komplikajn aferojn.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = — Да что говорить, — махнул он рукой, — давайте выпьем лучше по маленькой.&lt;/br&gt;Таким простым и бесхитростным способом в России часто и благополучно решают весьма сложные вопросы&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 12.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [en [[Zlatousto]] ] Mirinda popolo! Mornaj, silentemaj, ili neniam ridetas. Severa naturo kaj pezaj ekonomiaj kondiĉoj, certe, ludas ĉi tie ne malgravan rolon. Interalie oni diras ke ĉiuj ĉi montlaboristoj estas honestaj kaj gastigemaj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Удивительный народ! Мрачные, молчаливые, они никогда не улыбаются. Суровая природа и тяжелые экономические условия, конечно, играют здесь не последнюю роль. Между тем, говорят, что все эти горные рабочие честны и гостеприимны&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 13.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Sed kia diferenco estas inter [[Zlatousto]] kaj [[Ĉelabinsko]]! Se mi nomis Zlatouston — la &quot;urbo sen [[rideto]]&quot;, do ĉelabinskon oni povas certe nomi — la &quot;urbo kiu ridas&quot;. Tio certe ne estas bonanima [[rido]] de [[Vieno]], nek vigla rido de [[Parizo]], tio verŝajne estas eĉ ne rido, sed grimaco, sed grimaco gaja. Tio estas grimaco de [[huligano]], sukcese farinta bonan &quot;aferon&quot; kaj kiu ekhavis [[mono]]n.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Но какая разница между Златоустом и Челябинском! Если я назвал Златоуст — &quot;город без улыбки&quot;, то Челябинск можно смело назвать — &quot;город, который смеется&quot;. Это, конечно, не добродушный смех Вены, не задорный смех Парижа, это, пожалуй, даже не смех, а скорее какая-то гримаса, но гримаса веселая. Это гримаса хулигана, обделавшаго хорошее &quot;дело&quot; и у которого появились деньги&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 17.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Ĉelabinsko]] ] La urbo sendube havas grandegan estontecon kiel eksportejo de [[greno]] kaj kiel fervoja nodo. Kaj verŝajne estonte moroj en ĝi estos aliaj. Nuntempe tio estas la loko, kie ĉio kaj ĉiuj staras super la [[leĝo]]. [...] Kaj la moroj dume estas identaj al la [[Fora Okcidento]] de [[Ameriko]]. La leĝon ĉiu portas kun si en la poŝo forme de Browning-pistolo, ĉar post noktiĝo sen tia &quot;argumento&quot; neniu eliras surstraten.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Город имеет, несомненно, огромную будущность, как пункт экспорта для хлеба и как узловой железнодорожный пункт. И, вероятно, в будущем нравы в нем будут другие. Сейчас же это место, где всё и все стоят выше закона. [...] А нравы, между тем, тождественны с далеким западом Америки. Закон каждый носит с собой в кармане в виде &quot;браунинга&quot;, так как с наступлением темноты без такого &quot;аргумента&quot; никто на улицу не выходит&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 19–20.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Ĝi havas tute nenion rimarkindan. Kiel urbo juna, ĝi ne havas historian pasintecon kaj sekve la malnovaj konstruaĵoj mankas. La stratoj estas rektaj, sufiĉe larĝaj kaj kompreneble, krom unu ĉefa, ne pavimitaj. La sola vidindaĵo de [[Ĉelabinsko]], eĉ malkonvena al la urbo, estas la popola domo. Tio estas bonega, granda, teatrejo el ŝtono kaj fero, situanta urborande. Ĝi farus [[honoro]]n eĉ al granda gubernia urbo.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Замечательного в нем решительно ничего нет. Как город молодой, он исторического прошлого не имеет и, следовательно, старинных зданий нет. Улицы прямы, довольно широки и, конечно, кроме одной главной, не мощены. Единственную достопримечательность Челябинска, даже не по городу, представляет собой народный дом. Это превосходное, большое, театральное здание из камня и железа, стоящее на окраине города. Оно сделало бы честь и большому губернскому городу&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 21.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Ne hazarde tiu ĉi urbo nomiĝas &quot;Ĉefurbo de [[Uralo]]&quot;. Bonega [[hotelo]], interesa [[muzeo]], belega [[teatro]], pureco kaj komforto — ĉio parolas pri alta [[kulturo]] de la urbo. Se kompari [[Zlatousto]]n kun kompatinda mizerulino, [[Ĉelabinsko]]n — kun [[huligano]], kaj [[Tjumeno]]n — kun maljuna vendistino, do [[Jekaterinburgo]]n necesas kompari kun fiera, feste vestita [[belulino]].
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Не даром этот город зовется &quot;Столицей Урала&quot;. Превосходная гостиница, интересный музей, прекрасный театр, чистота и удобства — все говорит о высокой культуре города. Если сравнивать Златоуст с жалкой нищей, Челябинск — с хулиганом, а Тюмень — со старой торговкой, то Екатеринбург приходится сравнить с гордой, нарядной красавицей&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 32.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Tjumeno]] ] Ĝi per sia vizaĝo efektive similas al maljuna, malpura vendistino. La urbo rimrkindas tute per nenio. La sola ĝia vidindaĵo verŝajne estas la negocisto Tekutjev, famiĝinta pro sia grandega riĉeco, neimagebla avareco kaj legendeca arbitreco. Dum mia restado oni ne montris lin, pri kio mi tre bedaŭras. [[Ekzilo al Siberio|Politikaj ekzilitoj]] abundegas. Ilin oni montras ĉie.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Он своей физономией, действительно напоминает старую, грязную торговку. Город решительно ничем не отличается. Единственная его достопримечательность, пожалуй, это купец Текутьев, прославленный своим огромным богатством, невероятной скупостью и легендарным самодурством. Во время моего пребывания, его не показывали, о чем очень сожалею. Политических ссыльных — масса. Их показывают везде&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 32–33.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [[Tobolsko]] estas sufiĉe malnova urbeto, sed ĝia tuta [[historio]] koncentriĝas je la [[Punlaboro en Siberio|fama punlaborejo]] kaj la aliajn vidindaĵojn ĝi ne havas.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Тобольск — довольно старинный город, но вся его история сосредоточивается на знаменитой каторге и других достопримечательностей он не имеет&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 36–37.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Tobolsko]] ] La ĉefa [[industrio]] de la urbo koncentriĝas je vaksaj kaj alkoholaj fabrikoj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Главная промышленность города сосредоточена на воскобойных и винокуренных заводах&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 37.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Nikolaj Gondatti]] ] Tio estas la homo ege afabla kaj ĝentila kaj ŝajnas la sola guberniestro en [[Rusio]], interŝanĝinta katedron de la scienca profesoro kontraŭ kariero de administranto. Li sukcesis ricevi favoron de [[Ekzilo al Siberio|sennombraj ekzilitoj]] en [[Tobolska gubernio]] dum tio ne estas facila tasko. Ili eĉ nomis lin ŝerce &quot;kamarado Gondatti&quot;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Это — человек чрезвычайно любезный и обходительный и, кажется, единственный губернатор в России, променявший кафедру ученого профессора на карьеру администратора. Он сумел снискать себе расположение бесчисленного количества ссыльных Тобольской губернии, а это задача не легкая. Они даже шутливо называли его &quot;товарищ 
Гондатти&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 39.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Kiom ajn malĝoje tio estas, sed la [[rusa popolo]] ĉesis krei. Tion kaŭzis pluraj kialoj. Apero de la fervojlinioj, farintaj ĝenerale atingebla komunikadon kun la urba [[civilizacio]] kun ĝia ofte malalta muziknivelo. Kaj ĉefe — la [[fabriko]], kie aperis ĝenro de la tiel nomata &quot;fabrika [[ĉastuŝko]]&quot;, posedanta nenion komunan kun la popola kreado, manifestiĝanta je la [[kanto]]. [...] Mizera rilate la muzikon, tiu ĉi fabrika ĉastuŝko estas grava kiel speguliĝo de la laborista vivo; ĝi estas la sola muzika literaturo de la tuta klaso, kiu havas, se kredi al [[socialistoj]], grandan [[estonteco]]n... Sed por la [[muzikisto]] tiu ĉi signifo de la fabrika kanto ne estas grava, kaj por ni ĝi kaj koncertkafeja cigan-muzikaĉo estas same abomenaj. La diferenco inter ili kaj la popola kanto estas la samaj kiel inter la vera diamanto kaj lerta imitaĵo de &quot;Tet&quot;&lt;ref&gt;Vendejo en Sankt-Peterburgo fama per siaj imitaĵoj de diamantoj.&lt;/ref&gt;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Как это ни грустно, но русский народ перестал творить. И к этому масса причин. Проведение железных дорог, сделавших общедоступным сношение с городской цивилизацией, с ее зачастую низким музыкальным уровнем. А главное — фабрика, где выработался жанр так называемой &quot;фабричной частушки&quot;, ничего общего с народным творчеством, выливающимся в песне, не имеющей. [...] Ничтожная по музыке, эта фабричная частушка, важна, как отражение рабочей жизни; она является единственной музыкальной литературой целого класса, за которым, если верить социалистам, стоит великое будущее... Но для музыканта это значение фабричной песни не важно, и для нас она и кафешантанная цыганщина одинаково противны. Разница между ними и народной песней такова же, как между настоящим чистым бриллантом и искусной имитацией &quot;Тэта&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 73–74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Dum la lastaj tri jaroj en [[Rusio]] formiĝis nova klaso de la [[kanto]]j — politikaj. Kaj kvankam ili estas riĉaj laŭ sia socia enhavo, sed bedaŭrinde rilate la [[muziko]]n ili estas tute mizeraj, ĉar ili spegulas okcidentajn stratajn motivojn.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = За последние три года в Росси сложился новый род песен — политических. И хотя они богаты по своему общественному содержанию, но, к сожалению, в музыкальном отношении они совершенно ничтожны, ибо отражают в себе западные уличные мотивы&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Leganto-urbano estos ŝokita ke en [[Siberio]] la popola [[kanto]] absolute mankas... La [[siberianoj]] ĉe ĉiuj iliaj sendubaj meritoj, ĉe ilia energio, ilia granda entreprenista intuicio kaj eltenemo, estas ege ne muzikemaj kaj tute ne kantas. En siberia vilaĝo, eĉ la plej riĉa kaj plej evoluinta rilate tion, ke tien penetris teknika kulturo de la jarcento, oni aŭdos nur la saman [[ĉastuŝko]]n kun ties primitiva [[melodio]] kaj amaso da (interalie rimarkite) frivola-cinikaj ŝercoj pri vilaĝa-sociaj temoj... La solaj portantoj de la muzika kulturo en tiu ĉi regiono, kiom ajn strange tio estus, estas la [[Punlaboro en Siberio|punlaboruloj]], [[vagabondo]]j kaj [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio|fuĝintoj]], speciale la du lastaj kategorioj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Читатель-горожанин будет поражен тем, что в Сибири народная песня абсолютно отсутствует... Сибиряки при всех их несомненных достоинствах, при их энергии, их большом предпринимательском чутье и выносливости, крайне не музыкальны и совершенно не поют. В сибирской деревне, даже самой богатой и наиболее развитой в том отношении, что туда проникла техническая культура века, вы услышите лишь ту же самую частушку с ее примитивным напевом и массой (замечу в скобках) фривольно-циничных прибаутках на деревенско-общественные темы... Единственными носителями музыкальной культуры в этом крае, как это ни странно, являются каторжники, бродяги и беглые, в особенности эти две последние категории&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 75–76.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = 
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Курган — город небольшой и, как все сибирские города, грязный. Но он более интеллигентен, чем Златоуст, Челябинск и Тобольск вместе взятые. Он имеет сносные гостиницы, а главное — в нем есть жизнь. Даже существует &quot;Курганское музыкальное общество&quot;, имеющее свой собственный симфонический оркестр. Весьма возможно, что все эти культурные начинания зависят от массы иностранцев, здесь живущих (англичане, немцы и датчане)&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 132–133.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = 
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = На улицах Кургана поражают свежего человека вывески с нижеследующими надписями: &quot;Здесь покупают масло&quot;. Таких вывесок на главной улице множество, и под ними всегда красуется какая-нибудь иностранная фамилия вроде Джонсона, Версена или Мюллера&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 133.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]]
* [[El Siberio]]

== Referencoj ==

[[Kategorio:Wilhelm Harteveld]]
[[Kategorio:Libroj]]
[[Kategorio:Vojaĝo]]
[[Kategorio:Rusa literaturo]]
[[Kategorio:Punlaboro en Siberio]]
[[Kategorio:1913]]</text>
      <sha1>5tc3429ldesk3h76m3xsvy3xmbustta</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53594</id>
      <parentid>53593</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T12:52:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24563" sha1="3pv4y0g7gba42skyxwq4wfgj6g1wuha" xml:space="preserve">'''Redaktata!'''[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:43, 9 maj. 2026 (UTC)
{{Verko
|nomo= Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio
|aŭtoro= Wilhelm Harteveld
|koloro=
|dosiero= Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири (1913).png
|vikipedio= Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio
|komunejo=|komunejokat=|vikifontaro=|vikinovaĵoj=
}}
'''Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio''' (ruse: Каторга и бродяги Сибири) estas libro de rusia muzikologo, komponisto, folkloristo kaj publicisto Wilhelm Harteveld, eldonita en 1913 surbaze de vojaĝaj impresoj de somero 1908.

== Citaĵoj ==

{{Citaĵo
|teksto = Dum mia semajna restado en [[Zlatousto]] mi nek en la [[naturo]], nek en la homoj vidis bonvenigon aŭ [[rideto]]n. Severa naturo kaj severaj homoj!
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Во время всего моего недельного пребывания в Златоусте, я ни в природе, ни в людях не видал привета или улыбки. Суровая природа и суровые люди!&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 5.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Vojo de la fervojstacio ĝis [[Zlatousto]] estas verŝajne pli malbona ol la vojo en [[infero]]. Tiu laŭdire estas pavimita per bonaj intencoj. Tiu ĉi vojo estas sen iuj ajn &quot;intencoj&quot;, do tute neniel pavimita. Ligna tarantaso (sen risortoj) saltis fojfoje kvazaŭ pilketo kaj mi ne scias danke al kiuj akrobatikaj ekzercoj mi sukcesis plu sidi en ĝi.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Дорога от станции до Златоуста наверное хуже дороги в аду. Та, говорят, вымощена добрыми намерениями. Эта же дорога безо всяких &quot;намерений&quot;, т. е. решительно, ничем не вымощена. Деревянный тарантас (без рессор), прыгал местами, как мячик, и я не знаю, путем каких акробатических упражнений удалось мне усидеть в нем&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 6.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [en [[Zlatousto]] ] Mi neniel povis kompreni kiel en tiom malgranda urbo povis koncentriĝi tioma kvanto de [[koto]]. Poste, dum provo transiri la straton, mi preskaŭ dronis en ĝi. Kaj tio ĉi estis la ĉefstrato. [...] La tuta koto de tiu ĉi ĉefstrato fluas malsupren al la Katedrala placo, tiel ke tiu lasta estas io simila al natura akvofluejo por la urbaj kloakaĵoj. Praktike kaj malmultekoste.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Я никак не мог понять,  как в таком маленьком городе могло сосредоточиться такое количество грязи. Позднее, при своей попытке перейти улицу, я чуть-чуть не утонул в ней. А это была главная улица. [...] Вся грязь из этой главной улицы течет вниз на Соборную площадь, так что эта последняя представляет собой нечто вроде естественнаго водостока для нечистот города. И практично и недорого&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = La tuta [[Zlatousto]] vivas kaj spiras per ŝtata fabriko. [...] La fabriko produktas la [[kanono]]jn kaj obusojn jare (ridinde estas diri) nur po 1 miliono da rubloj kaj jam delonge oni parolas pri ĝia malfondo, ĉar krom malprofito ĝi laŭdire nenion donas. Sed tio estus same kiel se en [[Peterburgo]] oni malfondus ĉiujn ŝtatajn instituciojn. La &quot;Norda Palmiro&quot; transformiĝus tiukaze je senviva marĉo dum Zlatousto iĝus ŝtona dezerto.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Весь Златоуст живет и дышит казенным заводом. [...] Завод этот вырабатывает орудий и снарядов в год (смешно сказать) всего на 1 миллион рублей и уже давно толкуют об упразднении его, ибо кроме убытка он будто бы ничего не дает. Но это было бы равносильно тому, как если бы в Петербурге упразднили все присутственныя места. &quot;Северная Пальмира&quot; превратилась бы тогда в безжизненное болото, а Златоуст в каменную пустыюю&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8–9.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = — Por kio paroli, — li svingis la manon, — prefere ni drinku po iomete.&lt;/br&gt;Per tia simpla kaj senartifika rimedo en [[Rusio]] ofte kaj sukcese oni solvas sufiĉe komplikajn aferojn.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = — Да что говорить, — махнул он рукой, — давайте выпьем лучше по маленькой.&lt;/br&gt;Таким простым и бесхитростным способом в России часто и благополучно решают весьма сложные вопросы&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 12.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [en [[Zlatousto]] ] Mirinda popolo! Mornaj, silentemaj, ili neniam ridetas. Severa naturo kaj pezaj ekonomiaj kondiĉoj, certe, ludas ĉi tie ne malgravan rolon. Interalie oni diras ke ĉiuj ĉi montlaboristoj estas honestaj kaj gastigemaj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Удивительный народ! Мрачные, молчаливые, они никогда не улыбаются. Суровая природа и тяжелые экономические условия, конечно, играют здесь не последнюю роль. Между тем, говорят, что все эти горные рабочие честны и гостеприимны&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 13.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Sed kia diferenco estas inter [[Zlatousto]] kaj [[Ĉelabinsko]]! Se mi nomis Zlatouston — la &quot;urbo sen [[rideto]]&quot;, do ĉelabinskon oni povas certe nomi — la &quot;urbo kiu ridas&quot;. Tio certe ne estas bonanima [[rido]] de [[Vieno]], nek vigla rido de [[Parizo]], tio verŝajne estas eĉ ne rido, sed grimaco, sed grimaco gaja. Tio estas grimaco de [[huligano]], sukcese farinta bonan &quot;aferon&quot; kaj kiu ekhavis [[mono]]n.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Но какая разница между Златоустом и Челябинском! Если я назвал Златоуст — &quot;город без улыбки&quot;, то Челябинск можно смело назвать — &quot;город, который смеется&quot;. Это, конечно, не добродушный смех Вены, не задорный смех Парижа, это, пожалуй, даже не смех, а скорее какая-то гримаса, но гримаса веселая. Это гримаса хулигана, обделавшаго хорошее &quot;дело&quot; и у которого появились деньги&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 17.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Ĉelabinsko]] ] La urbo sendube havas grandegan estontecon kiel eksportejo de [[greno]] kaj kiel fervoja nodo. Kaj verŝajne estonte moroj en ĝi estos aliaj. Nuntempe tio estas la loko, kie ĉio kaj ĉiuj staras super la [[leĝo]]. [...] Kaj la moroj dume estas identaj al la [[Fora Okcidento]] de [[Ameriko]]. La leĝon ĉiu portas kun si en la poŝo forme de Browning-pistolo, ĉar post noktiĝo sen tia &quot;argumento&quot; neniu eliras surstraten.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Город имеет, несомненно, огромную будущность, как пункт экспорта для хлеба и как узловой железнодорожный пункт. И, вероятно, в будущем нравы в нем будут другие. Сейчас же это место, где всё и все стоят выше закона. [...] А нравы, между тем, тождественны с далеким западом Америки. Закон каждый носит с собой в кармане в виде &quot;браунинга&quot;, так как с наступлением темноты без такого &quot;аргумента&quot; никто на улицу не выходит&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 19–20.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Ĝi havas tute nenion rimarkindan. Kiel urbo juna, ĝi ne havas historian pasintecon kaj sekve la malnovaj konstruaĵoj mankas. La stratoj estas rektaj, sufiĉe larĝaj kaj kompreneble, krom unu ĉefa, ne pavimitaj. La sola vidindaĵo de [[Ĉelabinsko]], eĉ malkonvena al la urbo, estas la popola domo. Tio estas bonega, granda, teatrejo el ŝtono kaj fero, situanta urborande. Ĝi farus [[honoro]]n eĉ al granda gubernia urbo.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Замечательного в нем решительно ничего нет. Как город молодой, он исторического прошлого не имеет и, следовательно, старинных зданий нет. Улицы прямы, довольно широки и, конечно, кроме одной главной, не мощены. Единственную достопримечательность Челябинска, даже не по городу, представляет собой народный дом. Это превосходное, большое, театральное здание из камня и железа, стоящее на окраине города. Оно сделало бы честь и большому губернскому городу&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 21.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Ne hazarde tiu ĉi urbo nomiĝas &quot;Ĉefurbo de [[Uralo]]&quot;. Bonega [[hotelo]], interesa [[muzeo]], belega [[teatro]], pureco kaj komforto — ĉio parolas pri alta [[kulturo]] de la urbo. Se kompari [[Zlatousto]]n kun kompatinda mizerulino, [[Ĉelabinsko]]n — kun [[huligano]], kaj [[Tjumeno]]n — kun maljuna vendistino, do [[Jekaterinburgo]]n necesas kompari kun fiera, feste vestita [[belulino]].
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Не даром этот город зовется &quot;Столицей Урала&quot;. Превосходная гостиница, интересный музей, прекрасный театр, чистота и удобства — все говорит о высокой культуре города. Если сравнивать Златоуст с жалкой нищей, Челябинск — с хулиганом, а Тюмень — со старой торговкой, то Екатеринбург приходится сравнить с гордой, нарядной красавицей&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 32.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Tjumeno]] ] Ĝi per sia vizaĝo efektive similas al maljuna, malpura vendistino. La urbo rimrkindas tute per nenio. La sola ĝia vidindaĵo verŝajne estas la negocisto Tekutjev, famiĝinta pro sia grandega riĉeco, neimagebla avareco kaj legendeca arbitreco. Dum mia restado oni ne montris lin, pri kio mi tre bedaŭras. [[Ekzilo al Siberio|Politikaj ekzilitoj]] abundegas. Ilin oni montras ĉie.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Он своей физономией, действительно напоминает старую, грязную торговку. Город решительно ничем не отличается. Единственная его достопримечательность, пожалуй, это купец Текутьев, прославленный своим огромным богатством, невероятной скупостью и легендарным самодурством. Во время моего пребывания, его не показывали, о чем очень сожалею. Политических ссыльных — масса. Их показывают везде&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 32–33.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [[Tobolsko]] estas sufiĉe malnova urbeto, sed ĝia tuta [[historio]] koncentriĝas je la [[Punlaboro en Siberio|fama punlaborejo]] kaj la aliajn vidindaĵojn ĝi ne havas.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Тобольск — довольно старинный город, но вся его история сосредоточивается на знаменитой каторге и других достопримечательностей он не имеет&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 36–37.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Tobolsko]] ] La ĉefa [[industrio]] de la urbo koncentriĝas je vaksaj kaj alkoholaj fabrikoj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Главная промышленность города сосредоточена на воскобойных и винокуренных заводах&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 37.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Nikolaj Gondatti]] ] Tio estas la homo ege afabla kaj ĝentila kaj ŝajnas la sola guberniestro en [[Rusio]], interŝanĝinta katedron de la scienca profesoro kontraŭ kariero de administranto. Li sukcesis ricevi favoron de [[Ekzilo al Siberio|sennombraj ekzilitoj]] en [[Tobolska gubernio]] dum tio ne estas facila tasko. Ili eĉ nomis lin ŝerce &quot;kamarado Gondatti&quot;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Это — человек чрезвычайно любезный и обходительный и, кажется, единственный губернатор в России, променявший кафедру ученого профессора на карьеру администратора. Он сумел снискать себе расположение бесчисленного количества ссыльных Тобольской губернии, а это задача не легкая. Они даже шутливо называли его &quot;товарищ 
Гондатти&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 39.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Kiom ajn malĝoje tio estas, sed la [[rusa popolo]] ĉesis krei. Tion kaŭzis pluraj kialoj. Apero de la fervojlinioj, farintaj ĝenerale atingebla komunikadon kun la urba [[civilizacio]] kun ĝia ofte malalta muziknivelo. Kaj ĉefe — la [[fabriko]], kie aperis ĝenro de la tiel nomata &quot;fabrika [[ĉastuŝko]]&quot;, posedanta nenion komunan kun la popola kreado, manifestiĝanta je la [[kanto]]. [...] Mizera rilate la muzikon, tiu ĉi fabrika ĉastuŝko estas grava kiel speguliĝo de la laborista vivo; ĝi estas la sola muzika literaturo de la tuta klaso, kiu havas, se kredi al [[socialistoj]], grandan [[estonteco]]n... Sed por la [[muzikisto]] tiu ĉi signifo de la fabrika kanto ne estas grava, kaj por ni ĝi kaj koncertkafeja cigan-muzikaĉo estas same abomenaj. La diferenco inter ili kaj la popola kanto estas la samaj kiel inter la vera diamanto kaj lerta imitaĵo de &quot;Tet&quot;&lt;ref&gt;Vendejo en Sankt-Peterburgo fama per siaj imitaĵoj de diamantoj.&lt;/ref&gt;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Как это ни грустно, но русский народ перестал творить. И к этому масса причин. Проведение железных дорог, сделавших общедоступным сношение с городской цивилизацией, с ее зачастую низким музыкальным уровнем. А главное — фабрика, где выработался жанр так называемой &quot;фабричной частушки&quot;, ничего общего с народным творчеством, выливающимся в песне, не имеющей. [...] Ничтожная по музыке, эта фабричная частушка, важна, как отражение рабочей жизни; она является единственной музыкальной литературой целого класса, за которым, если верить социалистам, стоит великое будущее... Но для музыканта это значение фабричной песни не важно, и для нас она и кафешантанная цыганщина одинаково противны. Разница между ними и народной песней такова же, как между настоящим чистым бриллантом и искусной имитацией &quot;Тэта&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 73–74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Dum la lastaj tri jaroj en [[Rusio]] formiĝis nova klaso de la [[kanto]]j — politikaj. Kaj kvankam ili estas riĉaj laŭ sia socia enhavo, sed bedaŭrinde rilate la [[muziko]]n ili estas tute mizeraj, ĉar ili spegulas okcidentajn stratajn motivojn.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = За последние три года в Росси сложился новый род песен — политических. И хотя они богаты по своему общественному содержанию, но, к сожалению, в музыкальном отношении они совершенно ничтожны, ибо отражают в себе западные уличные мотивы&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Leganto-urbano estos ŝokita ke en [[Siberio]] la popola [[kanto]] absolute mankas... La [[siberianoj]] ĉe ĉiuj iliaj sendubaj meritoj, ĉe ilia energio, ilia granda entreprenista intuicio kaj eltenemo, estas ege ne muzikemaj kaj tute ne kantas. En siberia vilaĝo, eĉ la plej riĉa kaj plej evoluinta rilate tion, ke tien penetris teknika kulturo de la jarcento, oni aŭdos nur la saman [[ĉastuŝko]]n kun ties primitiva [[melodio]] kaj amaso da (interalie rimarkite) frivola-cinikaj ŝercoj pri vilaĝa-sociaj temoj... La solaj portantoj de la muzika kulturo en tiu ĉi regiono, kiom ajn strange tio estus, estas la [[Punlaboro en Siberio|punlaboruloj]], [[vagabondo]]j kaj [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio|fuĝintoj]], speciale la du lastaj kategorioj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Читатель-горожанин будет поражен тем, что в Сибири народная песня абсолютно отсутствует... Сибиряки при всех их несомненных достоинствах, при их энергии, их большом предпринимательском чутье и выносливости, крайне не музыкальны и совершенно не поют. В сибирской деревне, даже самой богатой и наиболее развитой в том отношении, что туда проникла техническая культура века, вы услышите лишь ту же самую частушку с ее примитивным напевом и массой (замечу в скобках) фривольно-циничных прибаутках на деревенско-общественные темы... Единственными носителями музыкальной культуры в этом крае, как это ни странно, являются каторжники, бродяги и беглые, в особенности эти две последние категории&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 75–76.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [[Kurgano (urbo)|Kurgano]] estas la urbo negranda kaj, kiel ĉiuj siberiaj urboj, malpura. Sed ĝi estas pli inteligenta ol [[Zlatousto]], [[Ĉelabinsko]] kaj [[Tobolsko]] kune. Ĝi havas akcepteblajn hotelojn kaj plej gravas ke en ĝi estas la [[vivo]]. Eĉ ekzistas la &quot;Kurgana Muzika Societo&quot;, posedanta propran simfonian orkestron. Tre probable estas ke ĉiuj ĉi kulturaj iniciatoj dependas de amaso de eksterlandanoj, ĉi tie loĝantaj ([[angloj]], [[germanoj]] kaj [[danoj]]).
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Курган — город небольшой и, как все сибирские города, грязный. Но он более интеллигентен, чем Златоуст, Челябинск и Тобольск вместе взятые. Он имеет сносные гостиницы, а главное — в нем есть жизнь. Даже существует &quot;Курганское музыкальное общество&quot;, имеющее свой собственный симфонический оркестр. Весьма возможно, что все эти культурные начинания зависят от массы иностранцев, здесь живущих (англичане, немцы и датчане)&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 132–133.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Sur stratoj de [[Kurgano (urbo)|Kurgano]] mirigas novan homon elpendaĵoj kun jenaj surskriboj: &quot;Ĉi tie oni aĉetas buteron&quot;. Tiaj elpendaĵoj sur la ĉefstrato multegas kaj sub ili ĉiam videblas eksterlanda familinomo kiel Johnson, Versen aŭ Müller.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = На улицах Кургана поражают свежего человека вывески с нижеследующими надписями: &quot;Здесь покупают масло&quot;. Таких вывесок на главной улице множество, и под ними всегда красуется какая-нибудь иностранная фамилия вроде Джонсона, Версена или Мюллера&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 133.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]]
* [[El Siberio]]

== Referencoj ==

[[Kategorio:Wilhelm Harteveld]]
[[Kategorio:Libroj]]
[[Kategorio:Vojaĝo]]
[[Kategorio:Rusa literaturo]]
[[Kategorio:Punlaboro en Siberio]]
[[Kategorio:1913]]</text>
      <sha1>3pv4y0g7gba42skyxwq4wfgj6g1wuha</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53624</id>
      <parentid>53594</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24565" sha1="8usq2pndbfkn6mev468o0lqfje7z1sa" xml:space="preserve">'''Redaktata!'''[[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 05:43, 9 maj. 2026 (UTC)
{{Verko
|nomo= Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio
|aŭtoro= Wilhelm Harteveld
|koloro=
|dosiero= Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири (1913).png
|vikipedio= Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio
|komunejo=|komunejokat=|vikifontaro=|vikinovaĵoj=
}}
'''Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio''' (ruse: Каторга и бродяги Сибири) estas libro de rusia muzikologo, komponisto, folkloristo kaj publicisto Wilhelm Harteveld, eldonita en 1913 surbaze de vojaĝaj impresoj de somero 1908.

== Citaĵoj ==

{{Citaĵo
|teksto = Dum mia semajna restado en [[Zlatousto]] mi nek en la [[naturo]], nek en la homoj vidis bonvenigon aŭ [[rideto]]n. Severa naturo kaj severaj homoj!
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Во время всего моего недельного пребывания в Златоусте, я ни в природе, ни в людях не видал привета или улыбки. Суровая природа и суровые люди!&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 5.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Vojo de la fervojstacio ĝis [[Zlatousto]] estas verŝajne pli malbona ol la vojo en [[infero]]. Tiu laŭdire estas pavimita per bonaj intencoj. Tiu ĉi vojo estas sen iuj ajn &quot;intencoj&quot;, do tute neniel pavimita. Ligna tarantaso (sen risortoj) saltis fojfoje kvazaŭ pilketo kaj mi ne scias danke al kiuj akrobatikaj ekzercoj mi sukcesis plu sidi en ĝi.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Дорога от станции до Златоуста наверное хуже дороги в аду. Та, говорят, вымощена добрыми намерениями. Эта же дорога безо всяких &quot;намерений&quot;, т. е. решительно, ничем не вымощена. Деревянный тарантас (без рессор), прыгал местами, как мячик, и я не знаю, путем каких акробатических упражнений удалось мне усидеть в нем&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 6.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [en [[Zlatousto]] ] Mi neniel povis kompreni kiel en tiom malgranda urbo povis koncentriĝi tioma kvanto de [[koto]]. Poste, dum provo transiri la straton, mi preskaŭ dronis en ĝi. Kaj tio ĉi estis la ĉefstrato. [...] La tuta koto de tiu ĉi ĉefstrato fluas malsupren al la Katedrala placo, tiel ke tiu lasta estas io simila al natura akvofluejo por la urbaj kloakaĵoj. Praktike kaj malmultekoste.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Я никак не мог понять,  как в таком маленьком городе могло сосредоточиться такое количество грязи. Позднее, при своей попытке перейти улицу, я чуть-чуть не утонул в ней. А это была главная улица. [...] Вся грязь из этой главной улицы течет вниз на Соборную площадь, так что эта последняя представляет собой нечто вроде естественнаго водостока для нечистот города. И практично и недорого&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = La tuta [[Zlatousto]] vivas kaj spiras per ŝtata fabriko. [...] La fabriko produktas la [[kanono]]jn kaj obusojn jare (ridinde estas diri) nur po 1 miliono da rubloj kaj jam delonge oni parolas pri ĝia malfondo, ĉar krom malprofito ĝi laŭdire nenion donas. Sed tio estus same kiel se en [[Peterburgo]] oni malfondus ĉiujn ŝtatajn instituciojn. La &quot;Norda Palmiro&quot; transformiĝus tiukaze je senviva marĉo dum Zlatousto iĝus ŝtona dezerto.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Весь Златоуст живет и дышит казенным заводом. [...] Завод этот вырабатывает орудий и снарядов в год (смешно сказать) всего на 1 миллион рублей и уже давно толкуют об упразднении его, ибо кроме убытка он будто бы ничего не дает. Но это было бы равносильно тому, как если бы в Петербурге упразднили все присутственныя места. &quot;Северная Пальмира&quot; превратилась бы тогда в безжизненное болото, а Златоуст в каменную пустыюю&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8–9.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = — Por kio paroli, — li svingis la manon, — prefere ni drinku po iomete.&lt;/br&gt;Per tia simpla kaj senartifika rimedo en [[Rusio]] ofte kaj sukcese oni solvas sufiĉe komplikajn aferojn.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = — Да что говорить, — махнул он рукой, — давайте выпьем лучше по маленькой.&lt;/br&gt;Таким простым и бесхитростным способом в России часто и благополучно решают весьма сложные вопросы&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 12.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [en [[Zlatousto]] ] Mirinda popolo! Mornaj, silentemaj, ili neniam ridetas. Severa naturo kaj pezaj ekonomiaj kondiĉoj, certe, ludas ĉi tie ne malgravan rolon. Interalie oni diras ke ĉiuj ĉi montlaboristoj estas honestaj kaj gastigemaj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Удивительный народ! Мрачные, молчаливые, они никогда не улыбаются. Суровая природа и тяжелые экономические условия, конечно, играют здесь не последнюю роль. Между тем, говорят, что все эти горные рабочие честны и гостеприимны&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 13.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Sed kia diferenco estas inter [[Zlatousto]] kaj [[Ĉelabinsko]]! Se mi nomis Zlatouston — la &quot;urbo sen [[rideto]]&quot;, do ĉelabinskon oni povas certe nomi — la &quot;urbo kiu ridas&quot;. Tio certe ne estas bonanima [[rido]] de [[Vieno]], nek vigla rido de [[Parizo]], tio verŝajne estas eĉ ne rido, sed grimaco, sed grimaco gaja. Tio estas grimaco de [[huligano]], sukcese farinta bonan &quot;aferon&quot; kaj kiu ekhavis [[mono]]n.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Но какая разница между Златоустом и Челябинском! Если я назвал Златоуст — &quot;город без улыбки&quot;, то Челябинск можно смело назвать — &quot;город, который смеется&quot;. Это, конечно, не добродушный смех Вены, не задорный смех Парижа, это, пожалуй, даже не смех, а скорее какая-то гримаса, но гримаса веселая. Это гримаса хулигана, обделавшаго хорошее &quot;дело&quot; и у которого появились деньги&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 17.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Ĉelabinsko]] ] La urbo sendube havas grandegan estontecon kiel eksportejo de [[greno]] kaj kiel fervoja nodo. Kaj verŝajne estonte moroj en ĝi estos aliaj. Nuntempe tio estas la loko, kie ĉio kaj ĉiuj staras super la [[leĝo]]. [...] Kaj la moroj dume estas identaj al la [[Fora Okcidento]] de [[Ameriko]]. La leĝon ĉiu portas kun si en la poŝo forme de Browning-pistolo, ĉar post noktiĝo sen tia &quot;argumento&quot; neniu eliras surstraten.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Город имеет, несомненно, огромную будущность, как пункт экспорта для хлеба и как узловой железнодорожный пункт. И, вероятно, в будущем нравы в нем будут другие. Сейчас же это место, где всё и все стоят выше закона. [...] А нравы, между тем, тождественны с далеким западом Америки. Закон каждый носит с собой в кармане в виде &quot;браунинга&quot;, так как с наступлением темноты без такого &quot;аргумента&quot; никто на улицу не выходит&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 19–20.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Ĝi havas tute nenion rimarkindan. Kiel urbo juna, ĝi ne havas historian pasintecon kaj sekve la malnovaj konstruaĵoj mankas. La stratoj estas rektaj, sufiĉe larĝaj kaj kompreneble, krom unu ĉefa, ne pavimitaj. La sola vidindaĵo de [[Ĉelabinsko]], eĉ malkonvena al la urbo, estas la popola domo. Tio estas bonega, granda, teatrejo el ŝtono kaj fero, situanta urborande. Ĝi farus [[honoro]]n eĉ al granda gubernia urbo.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Замечательного в нем решительно ничего нет. Как город молодой, он исторического прошлого не имеет и, следовательно, старинных зданий нет. Улицы прямы, довольно широки и, конечно, кроме одной главной, не мощены. Единственную достопримечательность Челябинска, даже не по городу, представляет собой народный дом. Это превосходное, большое, театральное здание из камня и железа, стоящее на окраине города. Оно сделало бы честь и большому губернскому городу&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 21.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Ne hazarde tiu ĉi urbo nomiĝas &quot;Ĉefurbo de [[Uralo]]&quot;. Bonega [[hotelo]], interesa [[muzeo]], belega [[teatro]], pureco kaj komforto — ĉio parolas pri alta [[kulturo]] de la urbo. Se kompari [[Zlatousto]]n kun kompatinda mizerulino, [[Ĉelabinsko]]n — kun [[huligano]], kaj [[Tjumeno]]n — kun maljuna vendistino, do [[Jekaterinburgo]]n necesas kompari kun fiera, feste vestita [[belulino]].
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Не даром этот город зовется &quot;Столицей Урала&quot;. Превосходная гостиница, интересный музей, прекрасный театр, чистота и удобства — все говорит о высокой культуре города. Если сравнивать Златоуст с жалкой нищей, Челябинск — с хулиганом, а Тюмень — со старой торговкой, то Екатеринбург приходится сравнить с гордой, нарядной красавицей&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 32.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Tjumeno]] ] Ĝi per sia vizaĝo efektive similas al maljuna, malpura vendistino. La urbo rimrkindas tute per nenio. La sola ĝia vidindaĵo verŝajne estas la negocisto Tekutjev, famiĝinta pro sia grandega riĉeco, neimagebla avareco kaj legendeca arbitreco. Dum mia restado oni ne montris lin, pri kio mi tre bedaŭras. [[Ekzilo al Siberio|Politikaj ekzilitoj]] abundegas. Ilin oni montras ĉie.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Он своей физономией, действительно напоминает старую, грязную торговку. Город решительно ничем не отличается. Единственная его достопримечательность, пожалуй, это купец Текутьев, прославленный своим огромным богатством, невероятной скупостью и легендарным самодурством. Во время моего пребывания, его не показывали, о чем очень сожалею. Политических ссыльных — масса. Их показывают везде&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 32–33.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [[Tobolsko]] estas sufiĉe malnova urbeto, sed ĝia tuta [[historio]] koncentriĝas je la [[Punlaboro en Siberio|fama punlaborejo]] kaj la aliajn vidindaĵojn ĝi ne havas.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Тобольск — довольно старинный город, но вся его история сосредоточивается на знаменитой каторге и других достопримечательностей он не имеет&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 36–37.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Tobolsko]] ] La ĉefa [[industrio]] de la urbo koncentriĝas je vaksaj kaj alkoholaj fabrikoj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Главная промышленность города сосредоточена на воскобойных и винокуренных заводах&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 37.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Nikolaj Gondatti]] ] Tio estas la homo ege afabla kaj ĝentila kaj ŝajnas la sola guberniestro en [[Rusio]], interŝanĝinta katedron de la scienca profesoro kontraŭ kariero de administranto. Li sukcesis ricevi favoron de [[Ekzilo al Siberio|sennombraj ekzilitoj]] en [[Tobolska gubernio]] dum tio ne estas facila tasko. Ili eĉ nomis lin ŝerce &quot;kamarado Gondatti&quot;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Это — человек чрезвычайно любезный и обходительный и, кажется, единственный губернатор в России, променявший кафедру ученого профессора на карьеру администратора. Он сумел снискать себе расположение бесчисленного количества ссыльных Тобольской губернии, а это задача не легкая. Они даже шутливо называли его &quot;товарищ 
Гондатти&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 39.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Kiom ajn malĝoje tio estas, sed la [[rusa popolo]] ĉesis krei. Tion kaŭzis pluraj kialoj. Apero de la fervojlinioj, farintaj ĝenerale atingebla komunikadon kun la urba [[civilizacio]] kun ĝia ofte malalta muziknivelo. Kaj ĉefe — la [[fabriko]], kie aperis ĝenro de la tiel nomata &quot;fabrika [[ĉastuŝko]]&quot;, posedanta nenion komunan kun la popola kreado, manifestiĝanta je la [[kanto]]. [...] Mizera rilate la muzikon, tiu ĉi fabrika ĉastuŝko estas grava kiel speguliĝo de la laborista vivo; ĝi estas la sola muzika literaturo de la tuta klaso, kiu havas, se kredi al [[socialistoj]], grandan [[estonteco]]n... Sed por la [[muzikisto]] tiu ĉi signifo de la fabrika kanto ne estas grava, kaj por ni ĝi kaj koncertkafeja cigan-muzikaĉo estas same abomenaj. La diferenco inter ili kaj la popola kanto estas la samaj kiel inter la vera diamanto kaj lerta imitaĵo de &quot;Tet&quot;&lt;ref&gt;Vendejo en Sankt-Peterburgo fama per siaj imitaĵoj de diamantoj.&lt;/ref&gt;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Как это ни грустно, но русский народ перестал творить. И к этому масса причин. Проведение железных дорог, сделавших общедоступным сношение с городской цивилизацией, с ее зачастую низким музыкальным уровнем. А главное — фабрика, где выработался жанр так называемой &quot;фабричной частушки&quot;, ничего общего с народным творчеством, выливающимся в песне, не имеющей. [...] Ничтожная по музыке, эта фабричная частушка, важна, как отражение рабочей жизни; она является единственной музыкальной литературой целого класса, за которым, если верить социалистам, стоит великое будущее... Но для музыканта это значение фабричной песни не важно, и для нас она и кафешантанная цыганщина одинаково противны. Разница между ними и народной песней такова же, как между настоящим чистым бриллантом и искусной имитацией &quot;Тэта&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 73–74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Dum la lastaj tri jaroj en [[Rusio]] formiĝis nova klaso de la [[kanto]]j — politikaj. Kaj kvankam ili estas riĉaj laŭ sia socia enhavo, sed bedaŭrinde rilate la [[muziko]]n ili estas tute mizeraj, ĉar ili spegulas okcidentajn stratajn motivojn.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = За последние три года в России сложился новый род песен — политических. И хотя они богаты по своему общественному содержанию, но, к сожалению, в музыкальном отношении они совершенно ничтожны, ибо отражают в себе западные уличные мотивы&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Leganto-urbano estos ŝokita ke en [[Siberio]] la popola [[kanto]] absolute mankas... La [[siberianoj]] ĉe ĉiuj iliaj sendubaj meritoj, ĉe ilia energio, ilia granda entreprenista intuicio kaj eltenemo, estas ege ne muzikemaj kaj tute ne kantas. En siberia vilaĝo, eĉ la plej riĉa kaj plej evoluinta rilate tion, ke tien penetris teknika kulturo de la jarcento, oni aŭdos nur la saman [[ĉastuŝko]]n kun ties primitiva [[melodio]] kaj amaso da (interalie rimarkite) frivola-cinikaj ŝercoj pri vilaĝa-sociaj temoj... La solaj portantoj de la muzika kulturo en tiu ĉi regiono, kiom ajn strange tio estus, estas la [[Punlaboro en Siberio|punlaboruloj]], [[vagabondo]]j kaj [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio|fuĝintoj]], speciale la du lastaj kategorioj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Читатель-горожанин будет поражен тем, что в Сибири народная песня абсолютно отсутствует... Сибиряки при всех их несомненных достоинствах, при их энергии, их большом предпринимательском чутье и выносливости, крайне не музыкальны и совершенно не поют. В сибирской деревне, даже самой богатой и наиболее развитой в том отношении, что туда проникла техническая культура века, вы услышите лишь ту же самую частушку с ее примитивным напевом и массой (замечу в скобках) фривольно-циничных прибаутках на деревенско-общественные темы... Единственными носителями музыкальной культуры в этом крае, как это ни странно, являются каторжники, бродяги и беглые, в особенности эти две последние категории&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 75–76.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [[Kurgano (urbo)|Kurgano]] estas la urbo negranda kaj, kiel ĉiuj siberiaj urboj, malpura. Sed ĝi estas pli inteligenta ol [[Zlatousto]], [[Ĉelabinsko]] kaj [[Tobolsko]] kune. Ĝi havas akcepteblajn hotelojn kaj plej gravas ke en ĝi estas la [[vivo]]. Eĉ ekzistas la &quot;Kurgana Muzika Societo&quot;, posedanta propran simfonian orkestron. Tre probable estas ke ĉiuj ĉi kulturaj iniciatoj dependas de amaso de eksterlandanoj, ĉi tie loĝantaj ([[angloj]], [[germanoj]] kaj [[danoj]]).
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Курган — город небольшой и, как все сибирские города, грязный. Но он более интеллигентен, чем Златоуст, Челябинск и Тобольск вместе взятые. Он имеет сносные гостиницы, а главное — в нем есть жизнь. Даже существует &quot;Курганское музыкальное общество&quot;, имеющее свой собственный симфонический оркестр. Весьма возможно, что все эти культурные начинания зависят от массы иностранцев, здесь живущих (англичане, немцы и датчане)&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 132–133.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Sur stratoj de [[Kurgano (urbo)|Kurgano]] mirigas novan homon elpendaĵoj kun jenaj surskriboj: &quot;Ĉi tie oni aĉetas buteron&quot;. Tiaj elpendaĵoj sur la ĉefstrato multegas kaj sub ili ĉiam videblas eksterlanda familinomo kiel Johnson, Versen aŭ Müller.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = На улицах Кургана поражают свежего человека вывески с нижеследующими надписями: &quot;Здесь покупают масло&quot;. Таких вывесок на главной улице множество, и под ними всегда красуется какая-нибудь иностранная фамилия вроде Джонсона, Версена или Мюллера&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 133.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]]
* [[El Siberio]]

== Referencoj ==

[[Kategorio:Wilhelm Harteveld]]
[[Kategorio:Libroj]]
[[Kategorio:Vojaĝo]]
[[Kategorio:Rusa literaturo]]
[[Kategorio:Punlaboro en Siberio]]
[[Kategorio:1913]]</text>
      <sha1>8usq2pndbfkn6mev468o0lqfje7z1sa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53625</id>
      <parentid>53624</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24469" sha1="2er03ngnrmauyr1kgdzitfirm5z2l47" xml:space="preserve">{{Verko
|nomo= Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio
|aŭtoro= Wilhelm Harteveld
|koloro=
|dosiero= Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири (1913).png
|vikipedio= Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio
|komunejo=|komunejokat=|vikifontaro=|vikinovaĵoj=
}}
'''Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio''' (ruse: Каторга и бродяги Сибири) estas libro de rusia muzikologo, komponisto, folkloristo kaj publicisto Wilhelm Harteveld, eldonita en 1913 surbaze de vojaĝaj impresoj de somero 1908.

== Citaĵoj ==

{{Citaĵo
|teksto = Dum mia semajna restado en [[Zlatousto]] mi nek en la [[naturo]], nek en la homoj vidis bonvenigon aŭ [[rideto]]n. Severa naturo kaj severaj homoj!
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Во время всего моего недельного пребывания в Златоусте, я ни в природе, ни в людях не видал привета или улыбки. Суровая природа и суровые люди!&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 5.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Vojo de la fervojstacio ĝis [[Zlatousto]] estas verŝajne pli malbona ol la vojo en [[infero]]. Tiu laŭdire estas pavimita per bonaj intencoj. Tiu ĉi vojo estas sen iuj ajn &quot;intencoj&quot;, do tute neniel pavimita. Ligna tarantaso (sen risortoj) saltis fojfoje kvazaŭ pilketo kaj mi ne scias danke al kiuj akrobatikaj ekzercoj mi sukcesis plu sidi en ĝi.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Дорога от станции до Златоуста наверное хуже дороги в аду. Та, говорят, вымощена добрыми намерениями. Эта же дорога безо всяких &quot;намерений&quot;, т. е. решительно, ничем не вымощена. Деревянный тарантас (без рессор), прыгал местами, как мячик, и я не знаю, путем каких акробатических упражнений удалось мне усидеть в нем&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 6.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [en [[Zlatousto]] ] Mi neniel povis kompreni kiel en tiom malgranda urbo povis koncentriĝi tioma kvanto de [[koto]]. Poste, dum provo transiri la straton, mi preskaŭ dronis en ĝi. Kaj tio ĉi estis la ĉefstrato. [...] La tuta koto de tiu ĉi ĉefstrato fluas malsupren al la Katedrala placo, tiel ke tiu lasta estas io simila al natura akvofluejo por la urbaj kloakaĵoj. Praktike kaj malmultekoste.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Я никак не мог понять,  как в таком маленьком городе могло сосредоточиться такое количество грязи. Позднее, при своей попытке перейти улицу, я чуть-чуть не утонул в ней. А это была главная улица. [...] Вся грязь из этой главной улицы течет вниз на Соборную площадь, так что эта последняя представляет собой нечто вроде естественнаго водостока для нечистот города. И практично и недорого&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = La tuta [[Zlatousto]] vivas kaj spiras per ŝtata fabriko. [...] La fabriko produktas la [[kanono]]jn kaj obusojn jare (ridinde estas diri) nur po 1 miliono da rubloj kaj jam delonge oni parolas pri ĝia malfondo, ĉar krom malprofito ĝi laŭdire nenion donas. Sed tio estus same kiel se en [[Peterburgo]] oni malfondus ĉiujn ŝtatajn instituciojn. La &quot;Norda Palmiro&quot; transformiĝus tiukaze je senviva marĉo dum Zlatousto iĝus ŝtona dezerto.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Весь Златоуст живет и дышит казенным заводом. [...] Завод этот вырабатывает орудий и снарядов в год (смешно сказать) всего на 1 миллион рублей и уже давно толкуют об упразднении его, ибо кроме убытка он будто бы ничего не дает. Но это было бы равносильно тому, как если бы в Петербурге упразднили все присутственныя места. &quot;Северная Пальмира&quot; превратилась бы тогда в безжизненное болото, а Златоуст в каменную пустыюю&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8–9.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = — Por kio paroli, — li svingis la manon, — prefere ni drinku po iomete.&lt;/br&gt;Per tia simpla kaj senartifika rimedo en [[Rusio]] ofte kaj sukcese oni solvas sufiĉe komplikajn aferojn.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = — Да что говорить, — махнул он рукой, — давайте выпьем лучше по маленькой.&lt;/br&gt;Таким простым и бесхитростным способом в России часто и благополучно решают весьма сложные вопросы&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 12.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [en [[Zlatousto]] ] Mirinda popolo! Mornaj, silentemaj, ili neniam ridetas. Severa naturo kaj pezaj ekonomiaj kondiĉoj, certe, ludas ĉi tie ne malgravan rolon. Interalie oni diras ke ĉiuj ĉi montlaboristoj estas honestaj kaj gastigemaj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Удивительный народ! Мрачные, молчаливые, они никогда не улыбаются. Суровая природа и тяжелые экономические условия, конечно, играют здесь не последнюю роль. Между тем, говорят, что все эти горные рабочие честны и гостеприимны&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 13.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Sed kia diferenco estas inter [[Zlatousto]] kaj [[Ĉelabinsko]]! Se mi nomis Zlatouston — la &quot;urbo sen [[rideto]]&quot;, do ĉelabinskon oni povas certe nomi — la &quot;urbo kiu ridas&quot;. Tio certe ne estas bonanima [[rido]] de [[Vieno]], nek vigla rido de [[Parizo]], tio verŝajne estas eĉ ne rido, sed grimaco, sed grimaco gaja. Tio estas grimaco de [[huligano]], sukcese farinta bonan &quot;aferon&quot; kaj kiu ekhavis [[mono]]n.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Но какая разница между Златоустом и Челябинском! Если я назвал Златоуст — &quot;город без улыбки&quot;, то Челябинск можно смело назвать — &quot;город, который смеется&quot;. Это, конечно, не добродушный смех Вены, не задорный смех Парижа, это, пожалуй, даже не смех, а скорее какая-то гримаса, но гримаса веселая. Это гримаса хулигана, обделавшаго хорошее &quot;дело&quot; и у которого появились деньги&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 17.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Ĉelabinsko]] ] La urbo sendube havas grandegan estontecon kiel eksportejo de [[greno]] kaj kiel fervoja nodo. Kaj verŝajne estonte moroj en ĝi estos aliaj. Nuntempe tio estas la loko, kie ĉio kaj ĉiuj staras super la [[leĝo]]. [...] Kaj la moroj dume estas identaj al la [[Fora Okcidento]] de [[Ameriko]]. La leĝon ĉiu portas kun si en la poŝo forme de Browning-pistolo, ĉar post noktiĝo sen tia &quot;argumento&quot; neniu eliras surstraten.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Город имеет, несомненно, огромную будущность, как пункт экспорта для хлеба и как узловой железнодорожный пункт. И, вероятно, в будущем нравы в нем будут другие. Сейчас же это место, где всё и все стоят выше закона. [...] А нравы, между тем, тождественны с далеким западом Америки. Закон каждый носит с собой в кармане в виде &quot;браунинга&quot;, так как с наступлением темноты без такого &quot;аргумента&quot; никто на улицу не выходит&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 19–20.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Ĝi havas tute nenion rimarkindan. Kiel urbo juna, ĝi ne havas historian pasintecon kaj sekve la malnovaj konstruaĵoj mankas. La stratoj estas rektaj, sufiĉe larĝaj kaj kompreneble, krom unu ĉefa, ne pavimitaj. La sola vidindaĵo de [[Ĉelabinsko]], eĉ malkonvena al la urbo, estas la popola domo. Tio estas bonega, granda, teatrejo el ŝtono kaj fero, situanta urborande. Ĝi farus [[honoro]]n eĉ al granda gubernia urbo.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Замечательного в нем решительно ничего нет. Как город молодой, он исторического прошлого не имеет и, следовательно, старинных зданий нет. Улицы прямы, довольно широки и, конечно, кроме одной главной, не мощены. Единственную достопримечательность Челябинска, даже не по городу, представляет собой народный дом. Это превосходное, большое, театральное здание из камня и железа, стоящее на окраине города. Оно сделало бы честь и большому губернскому городу&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 21.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Ne hazarde tiu ĉi urbo nomiĝas &quot;Ĉefurbo de [[Uralo]]&quot;. Bonega [[hotelo]], interesa [[muzeo]], belega [[teatro]], pureco kaj komforto — ĉio parolas pri alta [[kulturo]] de la urbo. Se kompari [[Zlatousto]]n kun kompatinda mizerulino, [[Ĉelabinsko]]n — kun [[huligano]], kaj [[Tjumeno]]n — kun maljuna vendistino, do [[Jekaterinburgo]]n necesas kompari kun fiera, feste vestita [[belulino]].
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Не даром этот город зовется &quot;Столицей Урала&quot;. Превосходная гостиница, интересный музей, прекрасный театр, чистота и удобства — все говорит о высокой культуре города. Если сравнивать Златоуст с жалкой нищей, Челябинск — с хулиганом, а Тюмень — со старой торговкой, то Екатеринбург приходится сравнить с гордой, нарядной красавицей&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 32.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Tjumeno]] ] Ĝi per sia vizaĝo efektive similas al maljuna, malpura vendistino. La urbo rimrkindas tute per nenio. La sola ĝia vidindaĵo verŝajne estas la negocisto Tekutjev, famiĝinta pro sia grandega riĉeco, neimagebla avareco kaj legendeca arbitreco. Dum mia restado oni ne montris lin, pri kio mi tre bedaŭras. [[Ekzilo al Siberio|Politikaj ekzilitoj]] abundegas. Ilin oni montras ĉie.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Он своей физономией, действительно напоминает старую, грязную торговку. Город решительно ничем не отличается. Единственная его достопримечательность, пожалуй, это купец Текутьев, прославленный своим огромным богатством, невероятной скупостью и легендарным самодурством. Во время моего пребывания, его не показывали, о чем очень сожалею. Политических ссыльных — масса. Их показывают везде&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 32–33.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [[Tobolsko]] estas sufiĉe malnova urbeto, sed ĝia tuta [[historio]] koncentriĝas je la [[Punlaboro en Siberio|fama punlaborejo]] kaj la aliajn vidindaĵojn ĝi ne havas.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Тобольск — довольно старинный город, но вся его история сосредоточивается на знаменитой каторге и других достопримечательностей он не имеет&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 36–37.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Tobolsko]] ] La ĉefa [[industrio]] de la urbo koncentriĝas je vaksaj kaj alkoholaj fabrikoj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Главная промышленность города сосредоточена на воскобойных и винокуренных заводах&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 37.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [pri [[Nikolaj Gondatti]] ] Tio estas la homo ege afabla kaj ĝentila kaj ŝajnas la sola guberniestro en [[Rusio]], interŝanĝinta katedron de la scienca profesoro kontraŭ kariero de administranto. Li sukcesis ricevi favoron de [[Ekzilo al Siberio|sennombraj ekzilitoj]] en [[Tobolska gubernio]] dum tio ne estas facila tasko. Ili eĉ nomis lin ŝerce &quot;kamarado Gondatti&quot;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Это — человек чрезвычайно любезный и обходительный и, кажется, единственный губернатор в России, променявший кафедру ученого профессора на карьеру администратора. Он сумел снискать себе расположение бесчисленного количества ссыльных Тобольской губернии, а это задача не легкая. Они даже шутливо называли его &quot;товарищ 
Гондатти&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 39.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Kiom ajn malĝoje tio estas, sed la [[rusa popolo]] ĉesis krei. Tion kaŭzis pluraj kialoj. Apero de la fervojlinioj, farintaj ĝenerale atingebla komunikadon kun la urba [[civilizacio]] kun ĝia ofte malalta muziknivelo. Kaj ĉefe — la [[fabriko]], kie aperis ĝenro de la tiel nomata &quot;fabrika [[ĉastuŝko]]&quot;, posedanta nenion komunan kun la popola kreado, manifestiĝanta je la [[kanto]]. [...] Mizera rilate la muzikon, tiu ĉi fabrika ĉastuŝko estas grava kiel speguliĝo de la laborista vivo; ĝi estas la sola muzika literaturo de la tuta klaso, kiu havas, se kredi al [[socialistoj]], grandan [[estonteco]]n... Sed por la [[muzikisto]] tiu ĉi signifo de la fabrika kanto ne estas grava, kaj por ni ĝi kaj koncertkafeja cigan-muzikaĉo estas same abomenaj. La diferenco inter ili kaj la popola kanto estas la samaj kiel inter la vera diamanto kaj lerta imitaĵo de &quot;Tet&quot;&lt;ref&gt;Vendejo en Sankt-Peterburgo fama per siaj imitaĵoj de diamantoj.&lt;/ref&gt;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Как это ни грустно, но русский народ перестал творить. И к этому масса причин. Проведение железных дорог, сделавших общедоступным сношение с городской цивилизацией, с ее зачастую низким музыкальным уровнем. А главное — фабрика, где выработался жанр так называемой &quot;фабричной частушки&quot;, ничего общего с народным творчеством, выливающимся в песне, не имеющей. [...] Ничтожная по музыке, эта фабричная частушка, важна, как отражение рабочей жизни; она является единственной музыкальной литературой целого класса, за которым, если верить социалистам, стоит великое будущее... Но для музыканта это значение фабричной песни не важно, и для нас она и кафешантанная цыганщина одинаково противны. Разница между ними и народной песней такова же, как между настоящим чистым бриллантом и искусной имитацией &quot;Тэта&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 73–74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Dum la lastaj tri jaroj en [[Rusio]] formiĝis nova klaso de la [[kanto]]j — politikaj. Kaj kvankam ili estas riĉaj laŭ sia socia enhavo, sed bedaŭrinde rilate la [[muziko]]n ili estas tute mizeraj, ĉar ili spegulas okcidentajn stratajn motivojn.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = За последние три года в России сложился новый род песен — политических. И хотя они богаты по своему общественному содержанию, но, к сожалению, в музыкальном отношении они совершенно ничтожны, ибо отражают в себе западные уличные мотивы&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Leganto-urbano estos ŝokita ke en [[Siberio]] la popola [[kanto]] absolute mankas... La [[siberianoj]] ĉe ĉiuj iliaj sendubaj meritoj, ĉe ilia energio, ilia granda entreprenista intuicio kaj eltenemo, estas ege ne muzikemaj kaj tute ne kantas. En siberia vilaĝo, eĉ la plej riĉa kaj plej evoluinta rilate tion, ke tien penetris teknika kulturo de la jarcento, oni aŭdos nur la saman [[ĉastuŝko]]n kun ties primitiva [[melodio]] kaj amaso da (interalie rimarkite) frivola-cinikaj ŝercoj pri vilaĝa-sociaj temoj... La solaj portantoj de la muzika kulturo en tiu ĉi regiono, kiom ajn strange tio estus, estas la [[Punlaboro en Siberio|punlaboruloj]], [[vagabondo]]j kaj [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio|fuĝintoj]], speciale la du lastaj kategorioj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Читатель-горожанин будет поражен тем, что в Сибири народная песня абсолютно отсутствует... Сибиряки при всех их несомненных достоинствах, при их энергии, их большом предпринимательском чутье и выносливости, крайне не музыкальны и совершенно не поют. В сибирской деревне, даже самой богатой и наиболее развитой в том отношении, что туда проникла техническая культура века, вы услышите лишь ту же самую частушку с ее примитивным напевом и массой (замечу в скобках) фривольно-циничных прибаутках на деревенско-общественные темы... Единственными носителями музыкальной культуры в этом крае, как это ни странно, являются каторжники, бродяги и беглые, в особенности эти две последние категории&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 75–76.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [[Kurgano (urbo)|Kurgano]] estas la urbo negranda kaj, kiel ĉiuj siberiaj urboj, malpura. Sed ĝi estas pli inteligenta ol [[Zlatousto]], [[Ĉelabinsko]] kaj [[Tobolsko]] kune. Ĝi havas akcepteblajn hotelojn kaj plej gravas ke en ĝi estas la [[vivo]]. Eĉ ekzistas la &quot;Kurgana Muzika Societo&quot;, posedanta propran simfonian orkestron. Tre probable estas ke ĉiuj ĉi kulturaj iniciatoj dependas de amaso de eksterlandanoj, ĉi tie loĝantaj ([[angloj]], [[germanoj]] kaj [[danoj]]).
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Курган — город небольшой и, как все сибирские города, грязный. Но он более интеллигентен, чем Златоуст, Челябинск и Тобольск вместе взятые. Он имеет сносные гостиницы, а главное — в нем есть жизнь. Даже существует &quot;Курганское музыкальное общество&quot;, имеющее свой собственный симфонический оркестр. Весьма возможно, что все эти культурные начинания зависят от массы иностранцев, здесь живущих (англичане, немцы и датчане)&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 132–133.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Sur stratoj de [[Kurgano (urbo)|Kurgano]] mirigas novan homon elpendaĵoj kun jenaj surskriboj: &quot;Ĉi tie oni aĉetas buteron&quot;. Tiaj elpendaĵoj sur la ĉefstrato multegas kaj sub ili ĉiam videblas eksterlanda familinomo kiel Johnson, Versen aŭ Müller.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = На улицах Кургана поражают свежего человека вывески с нижеследующими надписями: &quot;Здесь покупают масло&quot;. Таких вывесок на главной улице множество, и под ними всегда красуется какая-нибудь иностранная фамилия вроде Джонсона, Версена или Мюллера&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 133.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Lando de ekzilo: de Osa ĝis Irkutsko]]
* [[El Siberio]]

== Referencoj ==

[[Kategorio:Wilhelm Harteveld]]
[[Kategorio:Libroj]]
[[Kategorio:Vojaĝo]]
[[Kategorio:Rusa literaturo]]
[[Kategorio:Punlaboro en Siberio]]
[[Kategorio:1913]]</text>
      <sha1>2er03ngnrmauyr1kgdzitfirm5z2l47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zlatousto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13791</id>
    <revision>
      <id>53597</id>
      <timestamp>2026-05-10T12:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Temo | nomo         = Zlatousto | koloro       =  | dosiero      =  | vikipedio    = Zlatousto | komunejo     =  | komunejokat  =  | vikivortaro  =  | vikinovaĵoj =  }} '''[[:w:Zlatousto|Zlatousto]]''' estas la urbo en [[Ĉelabinska provinco]] ([[Rusio]]).  == Citaĵoj ==  === Wilhelm Harteveld ===  {{Citaĵo |teksto = Dum mia semajna restado en Zlatousto mi nek en la [[naturo]], nek en la homoj vidis bonvenigon aŭ [[rideto]]n. Severa naturo kaj severaj homoj! |...&quot;</comment>
      <origin>53597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6622" sha1="a47ya781xpzz6d2iewbiyogd1o45lsi" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Zlatousto
| koloro       = 
| dosiero      = 
| vikipedio    = Zlatousto
| komunejo     = 
| komunejokat  = 
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''[[:w:Zlatousto|Zlatousto]]''' estas la urbo en [[Ĉelabinska provinco]] ([[Rusio]]).

== Citaĵoj ==

=== Wilhelm Harteveld ===

{{Citaĵo
|teksto = Dum mia semajna restado en Zlatousto mi nek en la [[naturo]], nek en la homoj vidis bonvenigon aŭ [[rideto]]n. Severa naturo kaj severaj homoj!
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Во время всего моего недельного пребывания в Златоусте, я ни в природе, ни в людях не видал привета или улыбки. Суровая природа и суровые люди!&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 5.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Vojo de la fervojstacio ĝis Zlatousto estas verŝajne pli malbona ol la vojo en [[infero]]. Tiu laŭdire estas pavimita per bonaj intencoj. Tiu ĉi vojo estas sen iuj ajn &quot;intencoj&quot;, do tute neniel pavimita. Ligna tarantaso (sen risortoj) saltis fojfoje kvazaŭ pilketo kaj mi ne scias danke al kiuj akrobatikaj ekzercoj mi sukcesis plu sidi en ĝi.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Дорога от станции до Златоуста наверное хуже дороги в аду. Та, говорят, вымощена добрыми намерениями. Эта же дорога безо всяких &quot;намерений&quot;, т. е. решительно, ничем не вымощена. Деревянный тарантас (без рессор), прыгал местами, как мячик, и я не знаю, путем каких акробатических упражнений удалось мне усидеть в нем&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 6.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Mi neniel povis kompreni kiel en tiom malgranda urbo povis koncentriĝi tioma kvanto de [[koto]]. Poste, dum provo transiri la straton, mi preskaŭ dronis en ĝi. Kaj tio ĉi estis la ĉefstrato. [...] La tuta koto de tiu ĉi ĉefstrato fluas malsupren al la Katedrala placo, tiel ke tiu lasta estas io simila al natura akvofluejo por la urbaj kloakaĵoj. Praktike kaj malmultekoste.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Я никак не мог понять,  как в таком маленьком городе могло сосредоточиться такое количество грязи. Позднее, при своей попытке перейти улицу, я чуть-чуть не утонул в ней. А это была главная улица. [...] Вся грязь из этой главной улицы течет вниз на Соборную площадь, так что эта последняя представляет собой нечто вроде естественнаго водостока для нечистот города. И практично и недорого&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = La tuta Zlatousto vivas kaj spiras per ŝtata fabriko. [...] La fabriko produktas la [[kanono]]jn kaj obusojn jare (ridinde estas diri) nur po 1 miliono da rubloj kaj jam delonge oni parolas pri ĝia malfondo, ĉar krom malprofito ĝi laŭdire nenion donas. Sed tio estus same kiel se en [[Peterburgo]] oni malfondus ĉiujn ŝtatajn instituciojn. La &quot;Norda Palmiro&quot; transformiĝus tiukaze je senviva marĉo dum Zlatousto iĝus ŝtona dezerto.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Весь Златоуст живет и дышит казенным заводом. [...] Завод этот вырабатывает орудий и снарядов в год (смешно сказать) всего на 1 миллион рублей и уже давно толкуют об упразднении его, ибо кроме убытка он будто бы ничего не дает. Но это было бы равносильно тому, как если бы в Петербурге упразднили все присутственныя места. &quot;Северная Пальмира&quot; превратилась бы тогда в безжизненное болото, а Златоуст в каменную пустыюю&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 8–9.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = [veterinaro en la ŝtata fabriko en Zlatousto] — Por kio paroli, — li svingis la manon, — prefere ni drinku po iomete.&lt;/br&gt;Per tia simpla kaj senartifika rimedo en [[Rusio]] ofte kaj sukcese oni solvas sufiĉe komplikajn aferojn.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = — Да что говорить, — махнул он рукой, — давайте выпьем лучше по маленькой.&lt;/br&gt;Таким простым и бесхитростным способом в России часто и благополучно решают весьма сложные вопросы&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 12.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Mirinda popolo! Mornaj, silentemaj, ili neniam ridetas. Severa naturo kaj pezaj ekonomiaj kondiĉoj, certe, ludas ĉi tie ne malgravan rolon. Interalie oni diras ke ĉiuj ĉi montlaboristoj estas honestaj kaj gastigemaj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Удивительный народ! Мрачные, молчаливые, они никогда не улыбаются. Суровая природа и тяжелые экономические условия, конечно, играют здесь не последнюю роль. Между тем, говорят, что все эти горные рабочие честны и гостеприимны&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 13.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ĉelabinska provinco]]

== Referencoj ==

{{Projektoj}}

[[Kategorio:Kurgano| ]]
[[Kategorio:Kurgana provinco]]</text>
      <sha1>a47ya781xpzz6d2iewbiyogd1o45lsi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ĉelabinsko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13792</id>
    <revision>
      <id>53603</id>
      <timestamp>2026-05-10T13:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Temo | nomo         = Ĉelabinsko | koloro       =  | dosiero      =  | vikipedio    = Ĉelabinsko | komunejo     =  | komunejokat  =  | vikivortaro  =  | vikinovaĵoj =  }} '''[[:w:Ĉelabinsko|Ĉelabinsko]]''' estas ĉefurbo de [[Ĉelabinska provinco]], [[Rusio]].  == Citaĵoj ==  === Wilhelm Harteveld ===  {{Citaĵo |teksto = Sed kia diferenco estas inter [[Zlatousto]] kaj Ĉelabinsko! Se mi nomis Zlatouston — la &quot;urbo sen [[rideto]]&quot;, do ĉelabinskon oni pova...&quot;</comment>
      <origin>53603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4670" sha1="476c61uzuevf3vv6noh07iv639e36q8" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Ĉelabinsko
| koloro       = 
| dosiero      = 
| vikipedio    = Ĉelabinsko
| komunejo     = 
| komunejokat  = 
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''[[:w:Ĉelabinsko|Ĉelabinsko]]''' estas ĉefurbo de [[Ĉelabinska provinco]], [[Rusio]].

== Citaĵoj ==

=== Wilhelm Harteveld ===

{{Citaĵo
|teksto = Sed kia diferenco estas inter [[Zlatousto]] kaj Ĉelabinsko! Se mi nomis Zlatouston — la &quot;urbo sen [[rideto]]&quot;, do ĉelabinskon oni povas certe nomi — la &quot;urbo kiu ridas&quot;. Tio certe ne estas bonanima [[rido]] de [[Vieno]], nek vigla rido de [[Parizo]], tio verŝajne estas eĉ ne rido, sed grimaco, sed grimaco gaja. Tio estas grimaco de [[huligano]], sukcese farinta bonan &quot;aferon&quot; kaj kiu ekhavis [[mono]]n.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Но какая разница между Златоустом и Челябинском! Если я назвал Златоуст — &quot;город без улыбки&quot;, то Челябинск можно смело назвать — &quot;город, который смеется&quot;. Это, конечно, не добродушный смех Вены, не задорный смех Парижа, это, пожалуй, даже не смех, а скорее какая-то гримаса, но гримаса веселая. Это гримаса хулигана, обделавшаго хорошее &quot;дело&quot; и у которого появились деньги&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 17.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = La urbo sendube havas grandegan estontecon kiel eksportejo de [[greno]] kaj kiel fervoja nodo. Kaj verŝajne estonte moroj en ĝi estos aliaj. Nuntempe tio estas la loko, kie ĉio kaj ĉiuj staras super la [[leĝo]]. [...] Kaj la moroj dume estas identaj al la [[Fora Okcidento]] de [[Ameriko]]. La leĝon ĉiu portas kun si en la poŝo forme de Browning-pistolo, ĉar post noktiĝo sen tia &quot;argumento&quot; neniu eliras surstraten.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Город имеет, несомненно, огромную будущность, как пункт экспорта для хлеба и как узловой железнодорожный пункт. И, вероятно, в будущем нравы в нем будут другие. Сейчас же это место, где всё и все стоят выше закона. [...] А нравы, между тем, тождественны с далеким западом Америки. Закон каждый носит с собой в кармане в виде &quot;браунинга&quot;, так как с наступлением темноты без такого &quot;аргумента&quot; никто на улицу не выходит&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 19–20.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Ĝi havas tute nenion rimarkindan. Kiel urbo juna, ĝi ne havas historian pasintecon kaj sekve la malnovaj konstruaĵoj mankas. La stratoj estas rektaj, sufiĉe larĝaj kaj kompreneble, krom unu ĉefa, ne pavimitaj. La sola vidindaĵo de [[Ĉelabinsko]], eĉ malkonvena al la urbo, estas la popola domo. Tio estas bonega, granda, teatrejo el ŝtono kaj fero, situanta urborande. Ĝi farus [[honoro]]n eĉ al granda gubernia urbo.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Замечательного в нем решительно ничего нет. Как город молодой, он исторического прошлого не имеет и, следовательно, старинных зданий нет. Улицы прямы, довольно широки и, конечно, кроме одной главной, не мощены. Единственную достопримечательность Челябинска, даже не по городу, представляет собой народный дом. Это превосходное, большое, театральное здание из камня и железа, стоящее на окраине города. Оно сделало бы честь и большому губернскому городу&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 21.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ĉelabinska provinco]]
* [[Permo]]

== Referencoj ==


[[Kategorio:Urboj de Rusio]]
[[Kategorio:Ĉelabinska provinco]]</text>
      <sha1>476c61uzuevf3vv6noh07iv639e36q8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53606</id>
      <parentid>53603</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wilhelm Harteveld */</comment>
      <origin>53606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4666" sha1="rgb6wy9w9rxzkxhmrribdaksg18olda" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Ĉelabinsko
| koloro       = 
| dosiero      = 
| vikipedio    = Ĉelabinsko
| komunejo     = 
| komunejokat  = 
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''[[:w:Ĉelabinsko|Ĉelabinsko]]''' estas ĉefurbo de [[Ĉelabinska provinco]], [[Rusio]].

== Citaĵoj ==

=== Wilhelm Harteveld ===

{{Citaĵo
|teksto = Sed kia diferenco estas inter [[Zlatousto]] kaj Ĉelabinsko! Se mi nomis Zlatouston — la &quot;urbo sen [[rideto]]&quot;, do ĉelabinskon oni povas certe nomi — la &quot;urbo kiu ridas&quot;. Tio certe ne estas bonanima [[rido]] de [[Vieno]], nek vigla rido de [[Parizo]], tio verŝajne estas eĉ ne rido, sed grimaco, sed grimaco gaja. Tio estas grimaco de [[huligano]], sukcese farinta bonan &quot;aferon&quot; kaj kiu ekhavis [[mono]]n.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Но какая разница между Златоустом и Челябинском! Если я назвал Златоуст — &quot;город без улыбки&quot;, то Челябинск можно смело назвать — &quot;город, который смеется&quot;. Это, конечно, не добродушный смех Вены, не задорный смех Парижа, это, пожалуй, даже не смех, а скорее какая-то гримаса, но гримаса веселая. Это гримаса хулигана, обделавшаго хорошее &quot;дело&quot; и у которого появились деньги&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 17.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = La urbo sendube havas grandegan estontecon kiel eksportejo de [[greno]] kaj kiel fervoja nodo. Kaj verŝajne estonte moroj en ĝi estos aliaj. Nuntempe tio estas la loko, kie ĉio kaj ĉiuj staras super la [[leĝo]]. [...] Kaj la moroj dume estas identaj al la [[Fora Okcidento]] de [[Ameriko]]. La leĝon ĉiu portas kun si en la poŝo forme de Browning-pistolo, ĉar post noktiĝo sen tia &quot;argumento&quot; neniu eliras surstraten.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Город имеет, несомненно, огромную будущность, как пункт экспорта для хлеба и как узловой железнодорожный пункт. И, вероятно, в будущем нравы в нем будут другие. Сейчас же это место, где всё и все стоят выше закона. [...] А нравы, между тем, тождественны с далеким западом Америки. Закон каждый носит с собой в кармане в виде &quot;браунинга&quot;, так как с наступлением темноты без такого &quot;аргумента&quot; никто на улицу не выходит&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 19–20.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Ĝi havas tute nenion rimarkindan. Kiel urbo juna, ĝi ne havas historian pasintecon kaj sekve la malnovaj konstruaĵoj mankas. La stratoj estas rektaj, sufiĉe larĝaj kaj kompreneble, krom unu ĉefa, ne pavimitaj. La sola vidindaĵo de Ĉelabinsko, eĉ malkonvena al la urbo, estas la popola domo. Tio estas bonega, granda, teatrejo el ŝtono kaj fero, situanta urborande. Ĝi farus [[honoro]]n eĉ al granda gubernia urbo.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Замечательного в нем решительно ничего нет. Как город молодой, он исторического прошлого не имеет и, следовательно, старинных зданий нет. Улицы прямы, довольно широки и, конечно, кроме одной главной, не мощены. Единственную достопримечательность Челябинска, даже не по городу, представляет собой народный дом. Это превосходное, большое, театральное здание из камня и железа, стоящее на окраине города. Оно сделало бы честь и большому губернскому городу&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 21.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ĉelabinska provinco]]
* [[Permo]]

== Referencoj ==


[[Kategorio:Urboj de Rusio]]
[[Kategorio:Ĉelabinska provinco]]</text>
      <sha1>rgb6wy9w9rxzkxhmrribdaksg18olda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Ĉelabinska provinco</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13793</id>
    <revision>
      <id>53605</id>
      <timestamp>2026-05-10T13:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;[[Kategorio:Uralo]] [[Kategorio:Provincoj de Rusio]]&quot;</comment>
      <origin>53605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="kykxqxvhszx77qktzbsr6doo6ejrzmn" xml:space="preserve">[[Kategorio:Uralo]]
[[Kategorio:Provincoj de Rusio]]</text>
      <sha1>kykxqxvhszx77qktzbsr6doo6ejrzmn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nikolaj Gondatti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13794</id>
    <revision>
      <id>53609</id>
      <timestamp>2026-05-10T13:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Aŭtoro | nomo         = Nikolaj Gondatti | dosiero      =  | vikipedio    = Nikolaj Gondatti | komunejo     =  | komunejokat  = | vikifontaro  =  | vikinovaĵoj =  }} '''[[:w:Nikolaj Gondatti|Nikolaj Gondatti]]''' (naskiĝis la 21-an de novembro (3-an de decembro) 1860 — mortis la 5-an de aprilo 1946) estis rusia guberniestro, etnografo.  == Citaĵoj == &lt;!-- Bv listigi la citaĵojn alfabete --&gt;  == Pri la aŭtoro ==  {{Citaĵo |teksto = Tio estas la homo ege af...&quot;</comment>
      <origin>53609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2061" sha1="9u1f2prbfgocmtw7716zigv5117c4wh" xml:space="preserve">{{Aŭtoro
| nomo         = Nikolaj Gondatti
| dosiero      = 
| vikipedio    = Nikolaj Gondatti
| komunejo     = 
| komunejokat  =
| vikifontaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''[[:w:Nikolaj Gondatti|Nikolaj Gondatti]]''' (naskiĝis la 21-an de novembro (3-an de decembro) 1860 — mortis la 5-an de aprilo 1946) estis rusia guberniestro, etnografo.

== Citaĵoj ==
&lt;!-- Bv listigi la citaĵojn alfabete --&gt;

== Pri la aŭtoro ==

{{Citaĵo
|teksto = Tio estas la homo ege afabla kaj ĝentila kaj ŝajnas la sola guberniestro en [[Rusio]], interŝanĝinta katedron de la scienca profesoro kontraŭ kariero de administranto. Li sukcesis ricevi favoron de [[Ekzilo al Siberio|sennombraj ekzilitoj]] en [[Tobolska gubernio]] dum tio ne estas facila tasko. Ili eĉ nomis lin ŝerce &quot;kamarado Gondatti&quot;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Это — человек чрезвычайно любезный и обходительный и, кажется, единственный губернатор в России, променявший кафедру ученого профессора на карьеру администратора. Он сумел снискать себе расположение бесчисленного количества ссыльных Тобольской губернии, а это задача не легкая. Они даже шутливо называли его &quot;товарищ 
Гондатти&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 39.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Pjotr Gorodcov]]

== Referencoj ==

{{DEFAŬLTORDIGO:Gondatti, Nikolaj}}

[[Kategorio:Rusoj]]
[[Kategorio:Guberniestroj]]
[[Kategorio:Amura gubernio]]
[[Kategorio:Tomska gubernio]]
[[Kategorio:Tobolska gubernio]]
[[Kategorio:Ruslingvaj aŭtoroj]]
[[Kategorio:Etnografoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1860]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1946]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj la 3-an de decembro]]
[[Kategorio:Mortintoj la 5-an de aprilo]]</text>
      <sha1>9u1f2prbfgocmtw7716zigv5117c4wh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53616</id>
      <parentid>53609</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2060" sha1="fkt20boya7mcmwf4yrfhf6c2e0opmw7" xml:space="preserve">{{Aŭtoro
| nomo         = Nikolaj Gondatti
| dosiero      = 
| vikipedio    = Nikolaj Gondatti
| komunejo     = 
| komunejokat  =
| vikifontaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''[[:w:Nikolaj Gondatti|Nikolaj Gondatti]]''' (naskiĝis la 21-an de novembro (3-an de decembro) 1860 — mortis la 5-an de aprilo 1946) estis rusia guberniestro, etnografo.

== Citaĵoj ==
&lt;!-- Bv listigi la citaĵojn alfabete --&gt;

== Pri la aŭtoro ==

{{Citaĵo
|teksto = Tio estas la homo ege afabla kaj ĝentila kaj ŝajnas la sola guberniestro en [[Rusio]], interŝanĝinta katedron de la scienca profesoro kontraŭ kariero de administranto. Li sukcesis ricevi favoron de [[Ekzilo al Siberio|sennombraj ekzilitoj]] en [[Tobolska gubernio]] dum tio ne estas facila tasko. Ili eĉ nomis lin ŝerce &quot;kamarado Gondatti&quot;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Это — человек чрезвычайно любезный и обходительный и, кажется, единственный губернатор в России, променявший кафедру ученого профессора на карьеру администратора. Он сумел снискать себе расположение бесчисленного количества ссыльных Тобольской губернии, а это задача не легкая. Они даже шутливо называли его &quot;товарищ 
Гондатти&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 39.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Pjotr Gorodcov]]

== Referencoj ==

{{DEFAŬLTORDIGO:Gondatti, Nikolaj}}

[[Kategorio:Rusoj]]
[[Kategorio:Guberniestroj]]
[[Kategorio:Amura gubernio]]
[[Kategorio:Tomska gubernio]]
[[Kategorio:Tobolska gubernio]]
[[Kategorio:Ruslingvaj aŭtoroj]]
[[Kategorio:Etnologoj]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj en 1860]]
[[Kategorio:Mortintoj en 1946]]
[[Kategorio:Naskiĝintoj la 3-an de decembro]]
[[Kategorio:Mortintoj la 5-an de aprilo]]</text>
      <sha1>fkt20boya7mcmwf4yrfhf6c2e0opmw7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Naskiĝintoj en 1860</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13795</id>
    <revision>
      <id>53611</id>
      <timestamp>2026-05-10T13:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;[[Kategorio:Naskiĝintoj en la 19-a jarcento|60]] [[Kategorio:1860]]&quot;</comment>
      <origin>53611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="64l1z0o2umunpd7pitn06zagr2kxavz" xml:space="preserve">[[Kategorio:Naskiĝintoj en la 19-a jarcento|60]]
[[Kategorio:1860]]</text>
      <sha1>64l1z0o2umunpd7pitn06zagr2kxavz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:1860</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13796</id>
    <revision>
      <id>53612</id>
      <timestamp>2026-05-10T13:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;[[Kategorio:19-a jarcento|60]] [[Kategorio:Jaroj]]&quot;</comment>
      <origin>53612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="8gpr5pattwvzwxm5w2tlym9xzibvvxv" xml:space="preserve">[[Kategorio:19-a jarcento|60]]
[[Kategorio:Jaroj]]</text>
      <sha1>8gpr5pattwvzwxm5w2tlym9xzibvvxv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:Mortintoj en 1946</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13797</id>
    <revision>
      <id>53613</id>
      <timestamp>2026-05-10T13:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;[[Kategorio:Mortintoj en la 20-a jarcento|46]] [[Kategorio:1946]]&quot;</comment>
      <origin>53613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="erng7a5vh1s7uadeoyx921mtxck7m6b" xml:space="preserve">[[Kategorio:Mortintoj en la 20-a jarcento|46]]
[[Kategorio:1946]]</text>
      <sha1>erng7a5vh1s7uadeoyx921mtxck7m6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:1946</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13798</id>
    <revision>
      <id>53614</id>
      <timestamp>2026-05-10T13:20:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;[[Kategorio:Jaroj]] [[Kategorio:20-a jarcento|46]]&quot;</comment>
      <origin>53614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="bozxhh6a6vtqggjnrw09vg9p7iik6mn" xml:space="preserve">[[Kategorio:Jaroj]]
[[Kategorio:20-a jarcento|46]]</text>
      <sha1>bozxhh6a6vtqggjnrw09vg9p7iik6mn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorio:1970</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13799</id>
    <revision>
      <id>53615</id>
      <timestamp>2026-05-10T13:20:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;[[Kategorio:Jaroj]] [[Kategorio:20-a jarcento|70]]&quot;</comment>
      <origin>53615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="977hwl1ie0dhtz70xs5l3v35rz5yhpd" xml:space="preserve">[[Kategorio:Jaroj]]
[[Kategorio:20-a jarcento|70]]</text>
      <sha1>977hwl1ie0dhtz70xs5l3v35rz5yhpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rusa popola kanto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13800</id>
    <revision>
      <id>53617</id>
      <timestamp>2026-05-10T13:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>Kreis novan paĝon kun &quot;{{Temo | nomo         = Rusa popola kanto | koloro       =  | dosiero      =  | vikipedio    = Rusa popola kanto | komunejo     =  | komunejokat  =  | vikivortaro  =  | vikinovaĵoj =  }} '''Rusa popola kanto''' estas aro de ĉiuj folkloraj rusaj kantoj.  == Citaĵoj ==  === Wilhelm Harteveld ===  {{Citaĵo |teksto = Kiom ajn malĝoje tio estas, sed la [[rusa popolo]] ĉesis krei. Tion kaŭzis pluraj kialoj. Apero de la fervojlinioj, farintaj ĝenerale atingebla kom...&quot;</comment>
      <origin>53617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6218" sha1="pqroan4h8eur9qthojvdo5ivql82zbr" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Rusa popola kanto
| koloro       = 
| dosiero      = 
| vikipedio    = Rusa popola kanto
| komunejo     = 
| komunejokat  = 
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''Rusa popola kanto''' estas aro de ĉiuj folkloraj rusaj kantoj.

== Citaĵoj ==

=== Wilhelm Harteveld ===

{{Citaĵo
|teksto = Kiom ajn malĝoje tio estas, sed la [[rusa popolo]] ĉesis krei. Tion kaŭzis pluraj kialoj. Apero de la fervojlinioj, farintaj ĝenerale atingebla komunikadon kun la urba [[civilizacio]] kun ĝia ofte malalta muziknivelo. Kaj ĉefe — la [[fabriko]], kie aperis ĝenro de la tiel nomata &quot;fabrika [[ĉastuŝko]]&quot;, posedanta nenion komunan kun la popola kreado, manifestiĝanta je la [[kanto]]. [...] Mizera rilate la muzikon, tiu ĉi fabrika ĉastuŝko estas grava kiel speguliĝo de la laborista vivo; ĝi estas la sola muzika literaturo de la tuta klaso, kiu havas, se kredi al [[socialistoj]], grandan [[estonteco]]n... Sed por la [[muzikisto]] tiu ĉi signifo de la fabrika kanto ne estas grava, kaj por ni ĝi kaj koncertkafeja cigan-muzikaĉo estas same abomenaj. La diferenco inter ili kaj la popola kanto estas la samaj kiel inter la vera diamanto kaj lerta imitaĵo de &quot;Tet&quot;&lt;ref&gt;Vendejo en Sankt-Peterburgo fama per siaj imitaĵoj de diamantoj.&lt;/ref&gt;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Как это ни грустно, но русский народ перестал творить. И к этому масса причин. Проведение железных дорог, сделавших общедоступным сношение с городской цивилизацией, с ее зачастую низким музыкальным уровнем. А главное — фабрика, где выработался жанр так называемой &quot;фабричной частушки&quot;, ничего общего с народным творчеством, выливающимся в песне, не имеющей. [...] Ничтожная по музыке, эта фабричная частушка, важна, как отражение рабочей жизни; она является единственной музыкальной литературой целого класса, за которым, если верить социалистам, стоит великое будущее... Но для музыканта это значение фабричной песни не важно, и для нас она и кафешантанная цыганщина одинаково противны. Разница между ними и народной песней такова же, как между настоящим чистым бриллантом и искусной имитацией &quot;Тэта&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 73–74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Dum la lastaj tri jaroj en [[Rusio]] formiĝis nova klaso de la [[kanto]]j — politikaj. Kaj kvankam ili estas riĉaj laŭ sia socia enhavo, sed bedaŭrinde rilate la [[muziko]]n ili estas tute mizeraj, ĉar ili spegulas okcidentajn stratajn motivojn.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = За последние три года в России сложился новый род песен — политических. И хотя они богаты по своему общественному содержанию, но, к сожалению, в музыкальном отношении они совершенно ничтожны, ибо отражают в себе западные уличные мотивы&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Leganto-urbano estos ŝokita ke en [[Siberio]] la popola [[kanto]] absolute mankas... La [[siberianoj]] ĉe ĉiuj iliaj sendubaj meritoj, ĉe ilia energio, ilia granda entreprenista intuicio kaj eltenemo, estas ege ne muzikemaj kaj tute ne kantas. En siberia vilaĝo, eĉ la plej riĉa kaj plej evoluinta rilate tion, ke tien penetris teknika kulturo de la jarcento, oni aŭdos nur la saman [[ĉastuŝko]]n kun ties primitiva [[melodio]] kaj amaso da (interalie rimarkite) frivola-cinikaj ŝercoj pri vilaĝa-sociaj temoj... La solaj portantoj de la muzika kulturo en tiu ĉi regiono, kiom ajn strange tio estus, estas la [[Punlaboro en Siberio|punlaboruloj]], [[vagabondo]]j kaj [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio|fuĝintoj]], speciale la du lastaj kategorioj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Читатель-горожанин будет поражен тем, что в Сибири народная песня абсолютно отсутствует... Сибиряки при всех их несомненных достоинствах, при их энергии, их большом предпринимательском чутье и выносливости, крайне не музыкальны и совершенно не поют. В сибирской деревне, даже самой богатой и наиболее развитой в том отношении, что туда проникла техническая культура века, вы услышите лишь ту же самую частушку с ее примитивным напевом и массой (замечу в скобках) фривольно-циничных прибаутках на деревенско-общественные темы... Единственными носителями музыкальной культуры в этом крае, как это ни странно, являются каторжники, бродяги и беглые, в особенности эти две последние категории&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 75–76.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ĉastuŝko]]


[[Kategorio:Rusa kulturo]]
[[Kategorio:Kantoj]]</text>
      <sha1>pqroan4h8eur9qthojvdo5ivql82zbr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53619</id>
      <parentid>53617</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <origin>53619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6277" sha1="3ehygnl1j50t06oogqfu6nzicfg0oud" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Rusa popola kanto
| koloro       = 
| dosiero      = Кореньские родники-2 Пересек 03.jpg
| vikipedio    = Rusa popola kanto
| komunejo     = 
| komunejokat  = 
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''Rusa popola kanto''' estas aro de ĉiuj folkloraj rusaj kantoj.

== Citaĵoj ==

=== Wilhelm Harteveld ===

{{Citaĵo
|teksto = Kiom ajn malĝoje tio estas, sed la [[rusa popolo]] ĉesis krei. Tion kaŭzis pluraj kialoj. Apero de la fervojlinioj, farintaj ĝenerale atingebla komunikadon kun la urba [[civilizacio]] kun ĝia ofte malalta muziknivelo. Kaj ĉefe — la [[fabriko]], kie aperis ĝenro de la tiel nomata &quot;fabrika [[ĉastuŝko]]&quot;, posedanta nenion komunan kun la popola kreado, manifestiĝanta je la [[kanto]]. [...] Mizera rilate la muzikon, tiu ĉi fabrika ĉastuŝko estas grava kiel speguliĝo de la laborista vivo; ĝi estas la sola muzika literaturo de la tuta klaso, kiu havas, se kredi al [[socialistoj]], grandan [[estonteco]]n... Sed por la [[muzikisto]] tiu ĉi signifo de la fabrika kanto ne estas grava, kaj por ni ĝi kaj koncertkafeja cigan-muzikaĉo estas same abomenaj. La diferenco inter ili kaj la popola kanto estas la samaj kiel inter la vera diamanto kaj lerta imitaĵo de &quot;Tet&quot;&lt;ref&gt;Vendejo en Sankt-Peterburgo fama per siaj imitaĵoj de diamantoj.&lt;/ref&gt;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Как это ни грустно, но русский народ перестал творить. И к этому масса причин. Проведение железных дорог, сделавших общедоступным сношение с городской цивилизацией, с ее зачастую низким музыкальным уровнем. А главное — фабрика, где выработался жанр так называемой &quot;фабричной частушки&quot;, ничего общего с народным творчеством, выливающимся в песне, не имеющей. [...] Ничтожная по музыке, эта фабричная частушка, важна, как отражение рабочей жизни; она является единственной музыкальной литературой целого класса, за которым, если верить социалистам, стоит великое будущее... Но для музыканта это значение фабричной песни не важно, и для нас она и кафешантанная цыганщина одинаково противны. Разница между ними и народной песней такова же, как между настоящим чистым бриллантом и искусной имитацией &quot;Тэта&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 73–74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Dum la lastaj tri jaroj en [[Rusio]] formiĝis nova klaso de la [[kanto]]j — politikaj. Kaj kvankam ili estas riĉaj laŭ sia socia enhavo, sed bedaŭrinde rilate la [[muziko]]n ili estas tute mizeraj, ĉar ili spegulas okcidentajn stratajn motivojn.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = За последние три года в России сложился новый род песен — политических. И хотя они богаты по своему общественному содержанию, но, к сожалению, в музыкальном отношении они совершенно ничтожны, ибо отражают в себе западные уличные мотивы&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Leganto-urbano estos ŝokita ke en [[Siberio]] la popola [[kanto]] absolute mankas... La [[siberianoj]] ĉe ĉiuj iliaj sendubaj meritoj, ĉe ilia energio, ilia granda entreprenista intuicio kaj eltenemo, estas ege ne muzikemaj kaj tute ne kantas. En siberia vilaĝo, eĉ la plej riĉa kaj plej evoluinta rilate tion, ke tien penetris teknika kulturo de la jarcento, oni aŭdos nur la saman [[ĉastuŝko]]n kun ties primitiva [[melodio]] kaj amaso da (interalie rimarkite) frivola-cinikaj ŝercoj pri vilaĝa-sociaj temoj... La solaj portantoj de la muzika kulturo en tiu ĉi regiono, kiom ajn strange tio estus, estas la [[Punlaboro en Siberio|punlaboruloj]], [[vagabondo]]j kaj [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio|fuĝintoj]], speciale la du lastaj kategorioj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Читатель-горожанин будет поражен тем, что в Сибири народная песня абсолютно отсутствует... Сибиряки при всех их несомненных достоинствах, при их энергии, их большом предпринимательском чутье и выносливости, крайне не музыкальны и совершенно не поют. В сибирской деревне, даже самой богатой и наиболее развитой в том отношении, что туда проникла техническая культура века, вы услышите лишь ту же самую частушку с ее примитивным напевом и массой (замечу в скобках) фривольно-циничных прибаутках на деревенско-общественные темы... Единственными носителями музыкальной культуры в этом крае, как это ни странно, являются каторжники, бродяги и беглые, в особенности эти две последние категории&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 75–76.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ĉastuŝko]]


[[Kategorio:Rusa kulturo]]
[[Kategorio:Kantoj]]</text>
      <sha1>3ehygnl1j50t06oogqfu6nzicfg0oud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53626</id>
      <parentid>53619</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vidu ankaŭ */</comment>
      <origin>53626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6294" sha1="jn4gmyfuhmcgike7orartna02sthivx" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Rusa popola kanto
| koloro       = 
| dosiero      = Кореньские родники-2 Пересек 03.jpg
| vikipedio    = Rusa popola kanto
| komunejo     = 
| komunejokat  = 
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''Rusa popola kanto''' estas aro de ĉiuj folkloraj rusaj kantoj.

== Citaĵoj ==

=== Wilhelm Harteveld ===

{{Citaĵo
|teksto = Kiom ajn malĝoje tio estas, sed la [[rusa popolo]] ĉesis krei. Tion kaŭzis pluraj kialoj. Apero de la fervojlinioj, farintaj ĝenerale atingebla komunikadon kun la urba [[civilizacio]] kun ĝia ofte malalta muziknivelo. Kaj ĉefe — la [[fabriko]], kie aperis ĝenro de la tiel nomata &quot;fabrika [[ĉastuŝko]]&quot;, posedanta nenion komunan kun la popola kreado, manifestiĝanta je la [[kanto]]. [...] Mizera rilate la muzikon, tiu ĉi fabrika ĉastuŝko estas grava kiel speguliĝo de la laborista vivo; ĝi estas la sola muzika literaturo de la tuta klaso, kiu havas, se kredi al [[socialistoj]], grandan [[estonteco]]n... Sed por la [[muzikisto]] tiu ĉi signifo de la fabrika kanto ne estas grava, kaj por ni ĝi kaj koncertkafeja cigan-muzikaĉo estas same abomenaj. La diferenco inter ili kaj la popola kanto estas la samaj kiel inter la vera diamanto kaj lerta imitaĵo de &quot;Tet&quot;&lt;ref&gt;Vendejo en Sankt-Peterburgo fama per siaj imitaĵoj de diamantoj.&lt;/ref&gt;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Как это ни грустно, но русский народ перестал творить. И к этому масса причин. Проведение железных дорог, сделавших общедоступным сношение с городской цивилизацией, с ее зачастую низким музыкальным уровнем. А главное — фабрика, где выработался жанр так называемой &quot;фабричной частушки&quot;, ничего общего с народным творчеством, выливающимся в песне, не имеющей. [...] Ничтожная по музыке, эта фабричная частушка, важна, как отражение рабочей жизни; она является единственной музыкальной литературой целого класса, за которым, если верить социалистам, стоит великое будущее... Но для музыканта это значение фабричной песни не важно, и для нас она и кафешантанная цыганщина одинаково противны. Разница между ними и народной песней такова же, как между настоящим чистым бриллантом и искусной имитацией &quot;Тэта&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 73–74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Dum la lastaj tri jaroj en [[Rusio]] formiĝis nova klaso de la [[kanto]]j — politikaj. Kaj kvankam ili estas riĉaj laŭ sia socia enhavo, sed bedaŭrinde rilate la [[muziko]]n ili estas tute mizeraj, ĉar ili spegulas okcidentajn stratajn motivojn.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = За последние три года в России сложился новый род песен — политических. И хотя они богаты по своему общественному содержанию, но, к сожалению, в музыкальном отношении они совершенно ничтожны, ибо отражают в себе западные уличные мотивы&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Leganto-urbano estos ŝokita ke en [[Siberio]] la popola [[kanto]] absolute mankas... La [[siberianoj]] ĉe ĉiuj iliaj sendubaj meritoj, ĉe ilia energio, ilia granda entreprenista intuicio kaj eltenemo, estas ege ne muzikemaj kaj tute ne kantas. En siberia vilaĝo, eĉ la plej riĉa kaj plej evoluinta rilate tion, ke tien penetris teknika kulturo de la jarcento, oni aŭdos nur la saman [[ĉastuŝko]]n kun ties primitiva [[melodio]] kaj amaso da (interalie rimarkite) frivola-cinikaj ŝercoj pri vilaĝa-sociaj temoj... La solaj portantoj de la muzika kulturo en tiu ĉi regiono, kiom ajn strange tio estus, estas la [[Punlaboro en Siberio|punlaboruloj]], [[vagabondo]]j kaj [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio|fuĝintoj]], speciale la du lastaj kategorioj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Читатель-горожанин будет поражен тем, что в Сибири народная песня абсолютно отсутствует... Сибиряки при всех их несомненных достоинствах, при их энергии, их большом предпринимательском чутье и выносливости, крайне не музыкальны и совершенно не поют. В сибирской деревне, даже самой богатой и наиболее развитой в том отношении, что туда проникла техническая культура века, вы услышите лишь ту же самую частушку с ее примитивным напевом и массой (замечу в скобках) фривольно-циничных прибаутках на деревенско-общественные темы... Единственными носителями музыкальной культуры в этом крае, как это ни странно, являются каторжники, бродяги и беглые, в особенности эти две последние категории&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 75–76.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ĉastuŝko]]

== Referencoj ==

[[Kategorio:Rusa kulturo]]
[[Kategorio:Kantoj]]</text>
      <sha1>jn4gmyfuhmcgike7orartna02sthivx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>53627</id>
      <parentid>53626</parentid>
      <timestamp>2026-05-10T13:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RG72</username>
        <id>415</id>
      </contributor>
      <comment>/* Referencoj */</comment>
      <origin>53627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6317" sha1="fpo771fa2dxayms7acws66wezdyz3yx" xml:space="preserve">{{Temo
| nomo         = Rusa popola kanto
| koloro       = 
| dosiero      = Кореньские родники-2 Пересек 03.jpg
| vikipedio    = Rusa popola kanto
| komunejo     = 
| komunejokat  = 
| vikivortaro  = 
| vikinovaĵoj = 
}}
'''Rusa popola kanto''' estas aro de ĉiuj folkloraj rusaj kantoj.

== Citaĵoj ==

=== Wilhelm Harteveld ===

{{Citaĵo
|teksto = Kiom ajn malĝoje tio estas, sed la [[rusa popolo]] ĉesis krei. Tion kaŭzis pluraj kialoj. Apero de la fervojlinioj, farintaj ĝenerale atingebla komunikadon kun la urba [[civilizacio]] kun ĝia ofte malalta muziknivelo. Kaj ĉefe — la [[fabriko]], kie aperis ĝenro de la tiel nomata &quot;fabrika [[ĉastuŝko]]&quot;, posedanta nenion komunan kun la popola kreado, manifestiĝanta je la [[kanto]]. [...] Mizera rilate la muzikon, tiu ĉi fabrika ĉastuŝko estas grava kiel speguliĝo de la laborista vivo; ĝi estas la sola muzika literaturo de la tuta klaso, kiu havas, se kredi al [[socialistoj]], grandan [[estonteco]]n... Sed por la [[muzikisto]] tiu ĉi signifo de la fabrika kanto ne estas grava, kaj por ni ĝi kaj koncertkafeja cigan-muzikaĉo estas same abomenaj. La diferenco inter ili kaj la popola kanto estas la samaj kiel inter la vera diamanto kaj lerta imitaĵo de &quot;Tet&quot;&lt;ref&gt;Vendejo en Sankt-Peterburgo fama per siaj imitaĵoj de diamantoj.&lt;/ref&gt;.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Как это ни грустно, но русский народ перестал творить. И к этому масса причин. Проведение железных дорог, сделавших общедоступным сношение с городской цивилизацией, с ее зачастую низким музыкальным уровнем. А главное — фабрика, где выработался жанр так называемой &quot;фабричной частушки&quot;, ничего общего с народным творчеством, выливающимся в песне, не имеющей. [...] Ничтожная по музыке, эта фабричная частушка, важна, как отражение рабочей жизни; она является единственной музыкальной литературой целого класса, за которым, если верить социалистам, стоит великое будущее... Но для музыканта это значение фабричной песни не важно, и для нас она и кафешантанная цыганщина одинаково противны. Разница между ними и народной песней такова же, как между настоящим чистым бриллантом и искусной имитацией &quot;Тэта&quot;&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 73–74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Dum la lastaj tri jaroj en [[Rusio]] formiĝis nova klaso de la [[kanto]]j — politikaj. Kaj kvankam ili estas riĉaj laŭ sia socia enhavo, sed bedaŭrinde rilate la [[muziko]]n ili estas tute mizeraj, ĉar ili spegulas okcidentajn stratajn motivojn.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = За последние три года в России сложился новый род песен — политических. И хотя они богаты по своему общественному содержанию, но, к сожалению, в музыкальном отношении они совершенно ничтожны, ибо отражают в себе западные уличные мотивы&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 74.&lt;/ref&gt;
}}

{{Citaĵo
|teksto = Leganto-urbano estos ŝokita ke en [[Siberio]] la popola [[kanto]] absolute mankas... La [[siberianoj]] ĉe ĉiuj iliaj sendubaj meritoj, ĉe ilia energio, ilia granda entreprenista intuicio kaj eltenemo, estas ege ne muzikemaj kaj tute ne kantas. En siberia vilaĝo, eĉ la plej riĉa kaj plej evoluinta rilate tion, ke tien penetris teknika kulturo de la jarcento, oni aŭdos nur la saman [[ĉastuŝko]]n kun ties primitiva [[melodio]] kaj amaso da (interalie rimarkite) frivola-cinikaj ŝercoj pri vilaĝa-sociaj temoj... La solaj portantoj de la muzika kulturo en tiu ĉi regiono, kiom ajn strange tio estus, estas la [[Punlaboro en Siberio|punlaboruloj]], [[vagabondo]]j kaj [[Fuĝoj de malliberuloj el Siberio|fuĝintoj]], speciale la du lastaj kategorioj.
|aŭtoro = [[Wilhelm Harteveld]]
|verko = [[Punlaboro kaj vagabondoj de Siberio]] [1913]
|origina teksto = Читатель-горожанин будет поражен тем, что в Сибири народная песня абсолютно отсутствует... Сибиряки при всех их несомненных достоинствах, при их энергии, их большом предпринимательском чутье и выносливости, крайне не музыкальны и совершенно не поют. В сибирской деревне, даже самой богатой и наиболее развитой в том отношении, что туда проникла техническая культура века, вы услышите лишь ту же самую частушку с ее примитивным напевом и массой (замечу в скобках) фривольно-циничных прибаутках на деревенско-общественные темы... Единственными носителями музыкальной культуры в этом крае, как это ни странно, являются каторжники, бродяги и беглые, в особенности эти две последние категории&lt;ref&gt;Гартевельд В. Каторга и бродяги Сибири. М., 1913. С. 75–76.&lt;/ref&gt;
}}

== Vidu ankaŭ ==
* [[Ĉastuŝko]]

== Referencoj ==

[[Kategorio:Rusa kulturo]]
[[Kategorio:Kantoj]]
[[Kategorio:Folkloro]]</text>
      <sha1>fpo771fa2dxayms7acws66wezdyz3yx</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>