Vikivojaĝo eowikivoyage https://eo.wikivoyage.org/wiki/Vikivoja%C4%9Do:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikivojaĝo Vikivojaĝo-Diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 1476 72317 60128 2026-05-08T11:21:28Z Tiguliano 53 /* Komprenu */ 72317 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo=File:Abeché1.jpg | bildotitolo= | monunuo=Centrafrika franko (XAF) | areo=1 284 000 km² | loĝantaro=10 329 208 | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+235 | horzono=UTC+1 }} '''{{W|Ĉado}}''' estas lando en [[Sahelo]]. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= | nomoregiono2= | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= }} == Urboj == === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == Ĉado estas lando en [[Sahara Afriko]], unu el la malplej dense loĝataj en [[Afriko]]. La lando povas esti dividita en du: dezerta areo plena de oazoj en la nordo, kaj savano en la sudo. La suda parto estas hejmo de la [[ĉefurbo]] Nĝameno kaj Ĉada Lago, kiu signife sekiĝis en la lastaj jaroj. La lando konservas preskaŭ netuŝitan medion kaj etnan diversecon, kiu videblas en la multaj merkatoj. === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Sahelo}} {{Parto de|Sahelo}} 325k00son73u4wn9t1emuedlcxppfk3 0 4038 72307 69542 2026-05-07T13:57:19Z Tiguliano 53 72307 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Malange (Angola) banner Kalandula waterfalls of the Lucala River.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Image:LuandaJuin2005-1-br.jpg | bildotitolo=Luando | monunuo=[[w:eo:angola kvanzo|angola kvanzo]] (AOA) | areo=1 246 700 km² | loĝantaro=33 000 000 | elektro=200V/50Hz | antaŭkodo=+244 | horzono=UTC+1 }} '''Angolo''' estas lando en [[Centra Afriko]]. [[dosiero:Angola Ethnic map 1970-eo.svg|eta|mapo pri la etnoj de Angolo]] == Kompreni == Oni diras ke la angola popolo konsistas el stoikuloj. Ili havus profundan komprenon de pacienco, kaj ekzemple evitis kulpigi, pro la malfacilaĵoj kiujn la lando alfrontas, la fakton ke estis milito. Fakte, angolanoj kondutis kvazaŭ ne estis milito (la intercivitana milito finiĝis en 2002, sed ĝia memoro kuŝas profunde en la menso de ĉiu angolano). Muziko estas la koro kaj animo de ĉiu angolano, kaj ĝi povas esti aŭdita ie ajn. La lando havas larĝan gamon de muziko, ĉefe Kuduro, Kizomba, Semba, kaj Tarrachinha, (tiu ĉi lasta pli malĉasta ol la aliaj). Entute, eblas diri ke angolanoj estas amuzaj kaj amaj homoj kun soifo de pli da kio la vivo povas doni. === Historio === La teritorio de Angolo estas loĝata ekde la Paleolitiko, kaj gastigis grandan varion de etnoj, triboj kaj regnoj, inter kiuj la plej grava estis tiu de Kongo. Nzinga Mbande estis reĝino (Ngola) de la afrikaj ŝtatoj Ndongo (1624-1663) kaj Matamba (1631-1663) en la nuna Angolo. Ŝi estis fama pro sia milita kaj diplomatia talentoj kaj estas konsiderata simbolo de sendependeco en Angolo. Sekve de la okupado de la portugaloj, inter la 16-19-aj jarcentoj 3 milionoj da milit-prizonuloj estis senditaj kiel sklavoj al Amerikoj. Ekde 1975 Angolo iĝis sendependa; komencis tamen intercivitana milito kiu finiĝis nur en 2002. Ekde la fino de la civita milito en 2002, Angolo aperis kiel relative stabila konstitucia respubliko, kaj ĝia ekonomio estas inter la plej rapide kreskanta en la mondo; Ĉinio, la Eŭropa Unio, kaj Usono estas la plej grandaj investaj kaj komercaj partneroj de la lando. Tamen, la ekonomia kresko estas tre malebena, kun la plej granda parto de la riĉaĵo de la nacio koncentrita en misproporcie malgranda parto de la populacio ĉar la plej multaj angolanoj havas malaltan vivnivelon. La loĝantaro havas altan kreskorapidecon. La angola loĝantaro kreskis preskaŭ sesoble en la pasinta duonjarcento, de malabundaj 5 milionoj en 1960 ĝis ĉirkaŭ 36,6 milionoj en 2024. Tamen, la vivdaŭro estas inter la plej malaltaj en la mondo, dum infana morteco estas inter la plej alta. Angolo estas membro de la Unuiĝintaj Nacioj, Afrika Unio, la Komunumo de Portugallingvaj Landoj, kaj la Suda Afrika Disvolva Komunumo. Angola kulturo reflektas jarcentojn da portugala influo, nome la superregado de la portugala lingvo kaj de la Romkatolika Eklezio, intermiksita kun gamo da indiĝenaj kutimoj kaj tradicioj. === Geografio === La oceana bordo estas 1650 km-ojn longa, apude estas 20–160 km-ojn larĝa ebenaĵo, duone dezerto. Interne de la lando estas altebenaĵo 1500–2000 m-ojn alta. La plej alta monto estas Morro Moco 2620 m-ojn alta. === Etnoj === (vidu la mapon) === Komuniki === Parolataj lingvoj: La portugala (oficiala) estas patrinlingvo de 30% de la loĝantaro; La nacia lingvo kun la plej multaj parolantoj estas la umbunda, parolata en la sud-centra regiono. Kimbunda, estas parolata en la nord-centra regiono; aliaj bantuaj dialektoj estas la konga en la nordo kaj ĉokŭa en la oriento. En la sudo troviĝas ankaŭ malgrandaj grupoj ne-bantuaj kiuj parolas la kojsana. == Regionoj == === Provincoj === [[Dosiero:Angola Provinces numbered 300px.png|eta|180px|Provincoj de Angolo]] [[Dosiero:Cabinda pol77.jpg|180px|eta|dekstra|Mapo de la provinco de [[Kabindo]].]] Angolo havas 18 provincojn (inkluzive de la enklavo de Kabinda), vidu la mapojn: {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= | nomoregiono2= | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= }} == Urboj == * [[Luando]] (6,8 milionoj da loĝantoj). * Lubango (600,751) * Huambo (595,304) * Benguela (555,124) * Cabinda (550,000) * Malanje (455,000) * Saurimo (393,000) * Lobito (357,950) * Cuíto (355,423) * Uíge (322,531) === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == === Klimato === Danke al la altitudo, kaj kvankam situanta en tropika zono, la klimato en Angolo estas entute modera. Averaĝaj temperaturoj ĉe la marbordo varias de ĉirkaŭ 16 °C vintre kaj 23 °C somere. La pli granda parto de Angolo havas du sezonojn: pluvan sezono de novembro ĝis aprilo sekan sezono, konata kiel "Cacimbo", de majo ĝis oktobro, pli seka, kun pli malaltaj temperaturoj. La marbordo havas altajn pluvokvantojn, malpliiĝantaj de nordo al sudo la interna zono dividiĝas en tri areoj: Norda, kun alta pluvo kaj altaj temperaturoj Centra Altebenaĵo, kun seka sezono kaj averaĝaj temperaturoj de la ordo de 19° C Sude, kun tre altaj termikaj ekskursoj pro la proksimeco de la dezerto Kalahari == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == [[File:Maternidade Lucrécia Paím - panoramio - Rogério Melo (cropped).jpg|thumb|Akuŝo-hospitalo Lucrécia Paím]] Epidemioj de ĥolero, malario, rabio kaj hemoragiaj febroj estas oftaj malsanoj en pluraj partoj de la lando. Multaj regionoj en ĉi tiu lando havas altajn incidencojn de tuberkulozo kaj HIV. Dengue , filariozo , leishmaniozo kaj ''onchocerciasis'' (river-blindeco) estas aliaj malsanoj portataj de insektoj kiuj ankaŭ ĉeestas en la regiono. Angolo havas unu el la plej altaj infanmortoprocentoj en la mondo kaj unu el la plej malaltaj vivdaŭroj de la mondo. Demografiaj kaj Sanaj Enketoj nuntempe faras plurajn enketojn en Angolo pri malario, hejma perforto kaj pli. En septembro 2014, la Angola Institute for Cancer Control (IACC) estis kreita. La celo de ĉi tiu nova centro estas certigi sanon kaj medicinan prizorgon en onkologio. Tiu ĉi kancero-instituto estos supozita kiel referenca institucio en la centra kaj suda regionoj de Afriko. Ankaŭ en 2014, Angolo lanĉis nacian kampanjon de vakcinado kontraŭ morbilo. Tiu ĉi kampanjo okazis kune kun la vakcinado kontraŭ poliomjelito kaj suplementado de vitamino A. Ekapero de flava febro, la plej malbona en la lando en tri jardekoj komenciĝis en decembro 2015. Antaŭ aŭgusto 2016, 369 mortis. En la Tutmonda Malsato-Indekso (GHI) de 2024, Angolo havas gravan nivelon de malsato (103-a el 127 landoj). == Respekto == [[File:Igreja Matriz - panoramio - Rogério Melo (2).jpg|thumb|Katolika preĝejo en Uaco Cungo]] De 2019, samseksemaj agoj ne plu estas krimo laŭ la angola leĝo, kaj la registaro ankaŭ malpermesis diskriminacion bazitan sur seksa orientiĝo. Estas ĉirkaŭ 1,000 religiaj komunumoj en Angolo; plejparte kristanaj (79%, 44% estas katolikoj, dum 35% estas protestantoj). Aktuale laŭ registara takso la islaman populacion estus je 1% de la populacio, ​​dum la Islama Komunumo de Angolo metas la ciferon pli proksime al 5%. Islamanoj konsistas plejparte el migrantoj de Okcidentafriko kaj Mezoriento (precipe Libano), kvankam kelkaj estas lokaj konvertitoj. La angola registaro ne laŭleĝe rekonas islamajn organizojn kaj ofte fermas moskeojn aŭ malhelpas ilian konstruadon. == Esperanto == [https://uea.org/landoj/angolo Angola Esperanto-Asocio], Luando, Angolo === Lokaj esperantistoj === Kontaktoj porefere per Facebook: Sebastiao Ngangu: https://www.facebook.com/sabiogenuino.sabio Junior: https://www.facebook.com/juniorhabib.bourguibangangu === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == * {{W|Angolo|Angolo ĉe Vikipedio}}. {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} 43rtmno4neuxxtg5p741r9d013237jy 72308 72307 2026-05-07T14:23:33Z Tiguliano 53 /* Provincoj */ 72308 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Malange (Angola) banner Kalandula waterfalls of the Lucala River.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Image:LuandaJuin2005-1-br.jpg | bildotitolo=Luando | monunuo=[[w:eo:angola kvanzo|angola kvanzo]] (AOA) | areo=1 246 700 km² | loĝantaro=33 000 000 | elektro=200V/50Hz | antaŭkodo=+244 | horzono=UTC+1 }} '''Angolo''' estas lando en [[Centra Afriko]]. [[dosiero:Angola Ethnic map 1970-eo.svg|eta|mapo pri la etnoj de Angolo]] == Kompreni == Oni diras ke la angola popolo konsistas el stoikuloj. Ili havus profundan komprenon de pacienco, kaj ekzemple evitis kulpigi, pro la malfacilaĵoj kiujn la lando alfrontas, la fakton ke estis milito. Fakte, angolanoj kondutis kvazaŭ ne estis milito (la intercivitana milito finiĝis en 2002, sed ĝia memoro kuŝas profunde en la menso de ĉiu angolano). Muziko estas la koro kaj animo de ĉiu angolano, kaj ĝi povas esti aŭdita ie ajn. La lando havas larĝan gamon de muziko, ĉefe Kuduro, Kizomba, Semba, kaj Tarrachinha, (tiu ĉi lasta pli malĉasta ol la aliaj). Entute, eblas diri ke angolanoj estas amuzaj kaj amaj homoj kun soifo de pli da kio la vivo povas doni. === Historio === La teritorio de Angolo estas loĝata ekde la Paleolitiko, kaj gastigis grandan varion de etnoj, triboj kaj regnoj, inter kiuj la plej grava estis tiu de Kongo. Nzinga Mbande estis reĝino (Ngola) de la afrikaj ŝtatoj Ndongo (1624-1663) kaj Matamba (1631-1663) en la nuna Angolo. Ŝi estis fama pro sia milita kaj diplomatia talentoj kaj estas konsiderata simbolo de sendependeco en Angolo. Sekve de la okupado de la portugaloj, inter la 16-19-aj jarcentoj 3 milionoj da milit-prizonuloj estis senditaj kiel sklavoj al Amerikoj. Ekde 1975 Angolo iĝis sendependa; komencis tamen intercivitana milito kiu finiĝis nur en 2002. Ekde la fino de la civita milito en 2002, Angolo aperis kiel relative stabila konstitucia respubliko, kaj ĝia ekonomio estas inter la plej rapide kreskanta en la mondo; Ĉinio, la Eŭropa Unio, kaj Usono estas la plej grandaj investaj kaj komercaj partneroj de la lando. Tamen, la ekonomia kresko estas tre malebena, kun la plej granda parto de la riĉaĵo de la nacio koncentrita en misproporcie malgranda parto de la populacio ĉar la plej multaj angolanoj havas malaltan vivnivelon. La loĝantaro havas altan kreskorapidecon. La angola loĝantaro kreskis preskaŭ sesoble en la pasinta duonjarcento, de malabundaj 5 milionoj en 1960 ĝis ĉirkaŭ 36,6 milionoj en 2024. Tamen, la vivdaŭro estas inter la plej malaltaj en la mondo, dum infana morteco estas inter la plej alta. Angolo estas membro de la Unuiĝintaj Nacioj, Afrika Unio, la Komunumo de Portugallingvaj Landoj, kaj la Suda Afrika Disvolva Komunumo. Angola kulturo reflektas jarcentojn da portugala influo, nome la superregado de la portugala lingvo kaj de la Romkatolika Eklezio, intermiksita kun gamo da indiĝenaj kutimoj kaj tradicioj. === Geografio === La oceana bordo estas 1650 km-ojn longa, apude estas 20–160 km-ojn larĝa ebenaĵo, duone dezerto. Interne de la lando estas altebenaĵo 1500–2000 m-ojn alta. La plej alta monto estas Morro Moco 2620 m-ojn alta. === Etnoj === (vidu la mapon) === Komuniki === Parolataj lingvoj: La portugala (oficiala) estas patrinlingvo de 30% de la loĝantaro; La nacia lingvo kun la plej multaj parolantoj estas la umbunda, parolata en la sud-centra regiono. Kimbunda, estas parolata en la nord-centra regiono; aliaj bantuaj dialektoj estas la konga en la nordo kaj ĉokŭa en la oriento. En la sudo troviĝas ankaŭ malgrandaj grupoj ne-bantuaj kiuj parolas la kojsana. == Regionoj == === Provincoj === Angolo administre havas 18 provincojn (inkluzive de la enklavo de Kabinda), sed laŭ turisma vidpunkto, ili estas grupigitaj en ses regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Angola Regions map.png | titolomapo= Provincoj de Angolo | tekstomapo= | grandecomapo= 451px | nomoregiono1= [[Metropola Areo de Luando]] | kolororegiono1= #69999f | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La loĝata centro de la lando kiu ankaŭ gastigas la ĉefurbon [[Luando]]. | nomoregiono2= [[Norda Angolo]] | kolororegiono2= #5bab67 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Norda areo ĉe la limo kun la [[Demokratia Respubliko Kongo]] kun signifaj areoj de pluvarbaro. | nomoregiono3= [[Centra Angolo]] | kolororegiono3= #72aed4 | elementojregiono3= | priskriboregiono3= Serio de neregulaj kaj altaj eskarpoj kiuj falas rekte al la atlantika marbordo. | nomoregiono4= [[Sudokcidenta Angolo]] | kolororegiono4= #daa354 | elementojregiono4= | priskriboregiono4= La plej seka regiono de la lando, kun savanebenaĵoj kaj la norda daŭrigo de la [[Namibia]] dezerto. | nomoregiono5= [[Orienta Angolo]] | kolororegiono5= #b5d29f | elementojregiono5= | priskriboregiono5= Plejparte savanoj trairitaj de kvin grandaj riveroj. | nomoregiono6= [[Provinco de Cabinda]] | kolororegiono6= #b773b7 | elementojregiono6= | priskriboregiono6= Norda eksklavo ĉe Atlantiko, kun grandaj naciaj naftorezervoj kaj aktiva secesiisma movado. }} [[Dosiero:Angola Provinces numbered 300px.png|eta|180px|Provincoj de Angolo]] [[Dosiero:Cabinda pol77.jpg|180px|eta|dekstra|Mapo de la provinco de [[Kabindo]].]] == Urboj == * [[Luando]] (6,8 milionoj da loĝantoj). * Lubango (600,751) * Huambo (595,304) * Benguela (555,124) * Cabinda (550,000) * Malanje (455,000) * Saurimo (393,000) * Lobito (357,950) * Cuíto (355,423) * Uíge (322,531) === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == === Klimato === Danke al la altitudo, kaj kvankam situanta en tropika zono, la klimato en Angolo estas entute modera. Averaĝaj temperaturoj ĉe la marbordo varias de ĉirkaŭ 16 °C vintre kaj 23 °C somere. La pli granda parto de Angolo havas du sezonojn: pluvan sezono de novembro ĝis aprilo sekan sezono, konata kiel "Cacimbo", de majo ĝis oktobro, pli seka, kun pli malaltaj temperaturoj. La marbordo havas altajn pluvokvantojn, malpliiĝantaj de nordo al sudo la interna zono dividiĝas en tri areoj: Norda, kun alta pluvo kaj altaj temperaturoj Centra Altebenaĵo, kun seka sezono kaj averaĝaj temperaturoj de la ordo de 19° C Sude, kun tre altaj termikaj ekskursoj pro la proksimeco de la dezerto Kalahari == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == [[File:Maternidade Lucrécia Paím - panoramio - Rogério Melo (cropped).jpg|thumb|Akuŝo-hospitalo Lucrécia Paím]] Epidemioj de ĥolero, malario, rabio kaj hemoragiaj febroj estas oftaj malsanoj en pluraj partoj de la lando. Multaj regionoj en ĉi tiu lando havas altajn incidencojn de tuberkulozo kaj HIV. Dengue , filariozo , leishmaniozo kaj ''onchocerciasis'' (river-blindeco) estas aliaj malsanoj portataj de insektoj kiuj ankaŭ ĉeestas en la regiono. Angolo havas unu el la plej altaj infanmortoprocentoj en la mondo kaj unu el la plej malaltaj vivdaŭroj de la mondo. Demografiaj kaj Sanaj Enketoj nuntempe faras plurajn enketojn en Angolo pri malario, hejma perforto kaj pli. En septembro 2014, la Angola Institute for Cancer Control (IACC) estis kreita. La celo de ĉi tiu nova centro estas certigi sanon kaj medicinan prizorgon en onkologio. Tiu ĉi kancero-instituto estos supozita kiel referenca institucio en la centra kaj suda regionoj de Afriko. Ankaŭ en 2014, Angolo lanĉis nacian kampanjon de vakcinado kontraŭ morbilo. Tiu ĉi kampanjo okazis kune kun la vakcinado kontraŭ poliomjelito kaj suplementado de vitamino A. Ekapero de flava febro, la plej malbona en la lando en tri jardekoj komenciĝis en decembro 2015. Antaŭ aŭgusto 2016, 369 mortis. En la Tutmonda Malsato-Indekso (GHI) de 2024, Angolo havas gravan nivelon de malsato (103-a el 127 landoj). == Respekto == [[File:Igreja Matriz - panoramio - Rogério Melo (2).jpg|thumb|Katolika preĝejo en Uaco Cungo]] De 2019, samseksemaj agoj ne plu estas krimo laŭ la angola leĝo, kaj la registaro ankaŭ malpermesis diskriminacion bazitan sur seksa orientiĝo. Estas ĉirkaŭ 1,000 religiaj komunumoj en Angolo; plejparte kristanaj (79%, 44% estas katolikoj, dum 35% estas protestantoj). Aktuale laŭ registara takso la islaman populacion estus je 1% de la populacio, ​​dum la Islama Komunumo de Angolo metas la ciferon pli proksime al 5%. Islamanoj konsistas plejparte el migrantoj de Okcidentafriko kaj Mezoriento (precipe Libano), kvankam kelkaj estas lokaj konvertitoj. La angola registaro ne laŭleĝe rekonas islamajn organizojn kaj ofte fermas moskeojn aŭ malhelpas ilian konstruadon. == Esperanto == [https://uea.org/landoj/angolo Angola Esperanto-Asocio], Luando, Angolo === Lokaj esperantistoj === Kontaktoj porefere per Facebook: Sebastiao Ngangu: https://www.facebook.com/sabiogenuino.sabio Junior: https://www.facebook.com/juniorhabib.bourguibangangu === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == * {{W|Angolo|Angolo ĉe Vikipedio}}. {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} dq8f5fi320toxp6sexf8pq5ooaoo4im 72309 72308 2026-05-07T14:30:16Z Tiguliano 53 /* Provincoj */ 72309 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Malange (Angola) banner Kalandula waterfalls of the Lucala River.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Image:LuandaJuin2005-1-br.jpg | bildotitolo=Luando | monunuo=[[w:eo:angola kvanzo|angola kvanzo]] (AOA) | areo=1 246 700 km² | loĝantaro=33 000 000 | elektro=200V/50Hz | antaŭkodo=+244 | horzono=UTC+1 }} '''Angolo''' estas lando en [[Centra Afriko]]. [[dosiero:Angola Ethnic map 1970-eo.svg|eta|mapo pri la etnoj de Angolo]] == Kompreni == Oni diras ke la angola popolo konsistas el stoikuloj. Ili havus profundan komprenon de pacienco, kaj ekzemple evitis kulpigi, pro la malfacilaĵoj kiujn la lando alfrontas, la fakton ke estis milito. Fakte, angolanoj kondutis kvazaŭ ne estis milito (la intercivitana milito finiĝis en 2002, sed ĝia memoro kuŝas profunde en la menso de ĉiu angolano). Muziko estas la koro kaj animo de ĉiu angolano, kaj ĝi povas esti aŭdita ie ajn. La lando havas larĝan gamon de muziko, ĉefe Kuduro, Kizomba, Semba, kaj Tarrachinha, (tiu ĉi lasta pli malĉasta ol la aliaj). Entute, eblas diri ke angolanoj estas amuzaj kaj amaj homoj kun soifo de pli da kio la vivo povas doni. === Historio === La teritorio de Angolo estas loĝata ekde la Paleolitiko, kaj gastigis grandan varion de etnoj, triboj kaj regnoj, inter kiuj la plej grava estis tiu de Kongo. Nzinga Mbande estis reĝino (Ngola) de la afrikaj ŝtatoj Ndongo (1624-1663) kaj Matamba (1631-1663) en la nuna Angolo. Ŝi estis fama pro sia milita kaj diplomatia talentoj kaj estas konsiderata simbolo de sendependeco en Angolo. Sekve de la okupado de la portugaloj, inter la 16-19-aj jarcentoj 3 milionoj da milit-prizonuloj estis senditaj kiel sklavoj al Amerikoj. Ekde 1975 Angolo iĝis sendependa; komencis tamen intercivitana milito kiu finiĝis nur en 2002. Ekde la fino de la civita milito en 2002, Angolo aperis kiel relative stabila konstitucia respubliko, kaj ĝia ekonomio estas inter la plej rapide kreskanta en la mondo; Ĉinio, la Eŭropa Unio, kaj Usono estas la plej grandaj investaj kaj komercaj partneroj de la lando. Tamen, la ekonomia kresko estas tre malebena, kun la plej granda parto de la riĉaĵo de la nacio koncentrita en misproporcie malgranda parto de la populacio ĉar la plej multaj angolanoj havas malaltan vivnivelon. La loĝantaro havas altan kreskorapidecon. La angola loĝantaro kreskis preskaŭ sesoble en la pasinta duonjarcento, de malabundaj 5 milionoj en 1960 ĝis ĉirkaŭ 36,6 milionoj en 2024. Tamen, la vivdaŭro estas inter la plej malaltaj en la mondo, dum infana morteco estas inter la plej alta. Angolo estas membro de la Unuiĝintaj Nacioj, Afrika Unio, la Komunumo de Portugallingvaj Landoj, kaj la Suda Afrika Disvolva Komunumo. Angola kulturo reflektas jarcentojn da portugala influo, nome la superregado de la portugala lingvo kaj de la Romkatolika Eklezio, intermiksita kun gamo da indiĝenaj kutimoj kaj tradicioj. === Geografio === La oceana bordo estas 1650 km-ojn longa, apude estas 20–160 km-ojn larĝa ebenaĵo, duone dezerto. Interne de la lando estas altebenaĵo 1500–2000 m-ojn alta. La plej alta monto estas Morro Moco 2620 m-ojn alta. === Etnoj === (vidu la mapon) === Komuniki === Parolataj lingvoj: La portugala (oficiala) estas patrinlingvo de 30% de la loĝantaro; La nacia lingvo kun la plej multaj parolantoj estas la umbunda, parolata en la sud-centra regiono. Kimbunda, estas parolata en la nord-centra regiono; aliaj bantuaj dialektoj estas la konga en la nordo kaj ĉokŭa en la oriento. En la sudo troviĝas ankaŭ malgrandaj grupoj ne-bantuaj kiuj parolas la kojsana. == Regionoj == === Provincoj === Angolo administre havas 18 provincojn (inkluzive de la enklavo de Kabinda), sed laŭ turisma vidpunkto, ili estas grupigitaj en ses regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Angola Regions map.png | titolomapo= Provincoj de Angolo | tekstomapo= | grandecomapo= 451px | nomoregiono1= [[Metropola Areo de Luando]] | kolororegiono1= #69999f | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La loĝata centro de la lando kiu ankaŭ gastigas la ĉefurbon [[Luando]]. | nomoregiono2= [[Norda Angolo]] | kolororegiono2= #5bab67 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Norda areo ĉe la limo kun la [[Demokratia Respubliko Kongo]] kun signifaj areoj de pluvarbaro. | nomoregiono3= [[Centra Angolo]] | kolororegiono3= #72aed4 | elementojregiono3= | priskriboregiono3= Serio de neregulaj kaj altaj eskarpoj kiuj falas rekte al la atlantika marbordo. | nomoregiono4= [[Sudokcidenta Angolo]] | kolororegiono4= #daa354 | elementojregiono4= | priskriboregiono4= La plej seka regiono de la lando, kun savanebenaĵoj kaj la norda daŭrigo de la [[Namibia]] dezerto. | nomoregiono5= [[Orienta Angolo]] | kolororegiono5= #b5d29f | elementojregiono5= | priskriboregiono5= Plejparte savanoj trairitaj de kvin grandaj riveroj. | nomoregiono6= [[Provinco de Kabindo]] | kolororegiono6= #b773b7 | elementojregiono6= | priskriboregiono6= Norda eksklavo ĉe Atlantiko, kun grandaj naciaj naftorezervoj kaj aktiva secesiisma movado. }} [[Dosiero:Angola Provinces numbered 300px.png|eta|180px|Provincoj de Angolo]] [[Dosiero:Cabinda pol77.jpg|180px|eta|dekstra|Mapo de la provinco de [[Kabindo]].]] == Urboj == * [[Luando]] (6,8 milionoj da loĝantoj). * Lubango (600,751) * Huambo (595,304) * Benguela (555,124) * Cabinda (550,000) * Malanje (455,000) * Saurimo (393,000) * Lobito (357,950) * Cuíto (355,423) * Uíge (322,531) === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == === Klimato === Danke al la altitudo, kaj kvankam situanta en tropika zono, la klimato en Angolo estas entute modera. Averaĝaj temperaturoj ĉe la marbordo varias de ĉirkaŭ 16 °C vintre kaj 23 °C somere. La pli granda parto de Angolo havas du sezonojn: pluvan sezono de novembro ĝis aprilo sekan sezono, konata kiel "Cacimbo", de majo ĝis oktobro, pli seka, kun pli malaltaj temperaturoj. La marbordo havas altajn pluvokvantojn, malpliiĝantaj de nordo al sudo la interna zono dividiĝas en tri areoj: Norda, kun alta pluvo kaj altaj temperaturoj Centra Altebenaĵo, kun seka sezono kaj averaĝaj temperaturoj de la ordo de 19° C Sude, kun tre altaj termikaj ekskursoj pro la proksimeco de la dezerto Kalahari == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == [[File:Maternidade Lucrécia Paím - panoramio - Rogério Melo (cropped).jpg|thumb|Akuŝo-hospitalo Lucrécia Paím]] Epidemioj de ĥolero, malario, rabio kaj hemoragiaj febroj estas oftaj malsanoj en pluraj partoj de la lando. Multaj regionoj en ĉi tiu lando havas altajn incidencojn de tuberkulozo kaj HIV. Dengue , filariozo , leishmaniozo kaj ''onchocerciasis'' (river-blindeco) estas aliaj malsanoj portataj de insektoj kiuj ankaŭ ĉeestas en la regiono. Angolo havas unu el la plej altaj infanmortoprocentoj en la mondo kaj unu el la plej malaltaj vivdaŭroj de la mondo. Demografiaj kaj Sanaj Enketoj nuntempe faras plurajn enketojn en Angolo pri malario, hejma perforto kaj pli. En septembro 2014, la Angola Institute for Cancer Control (IACC) estis kreita. La celo de ĉi tiu nova centro estas certigi sanon kaj medicinan prizorgon en onkologio. Tiu ĉi kancero-instituto estos supozita kiel referenca institucio en la centra kaj suda regionoj de Afriko. Ankaŭ en 2014, Angolo lanĉis nacian kampanjon de vakcinado kontraŭ morbilo. Tiu ĉi kampanjo okazis kune kun la vakcinado kontraŭ poliomjelito kaj suplementado de vitamino A. Ekapero de flava febro, la plej malbona en la lando en tri jardekoj komenciĝis en decembro 2015. Antaŭ aŭgusto 2016, 369 mortis. En la Tutmonda Malsato-Indekso (GHI) de 2024, Angolo havas gravan nivelon de malsato (103-a el 127 landoj). == Respekto == [[File:Igreja Matriz - panoramio - Rogério Melo (2).jpg|thumb|Katolika preĝejo en Uaco Cungo]] De 2019, samseksemaj agoj ne plu estas krimo laŭ la angola leĝo, kaj la registaro ankaŭ malpermesis diskriminacion bazitan sur seksa orientiĝo. Estas ĉirkaŭ 1,000 religiaj komunumoj en Angolo; plejparte kristanaj (79%, 44% estas katolikoj, dum 35% estas protestantoj). Aktuale laŭ registara takso la islaman populacion estus je 1% de la populacio, ​​dum la Islama Komunumo de Angolo metas la ciferon pli proksime al 5%. Islamanoj konsistas plejparte el migrantoj de Okcidentafriko kaj Mezoriento (precipe Libano), kvankam kelkaj estas lokaj konvertitoj. La angola registaro ne laŭleĝe rekonas islamajn organizojn kaj ofte fermas moskeojn aŭ malhelpas ilian konstruadon. == Esperanto == [https://uea.org/landoj/angolo Angola Esperanto-Asocio], Luando, Angolo === Lokaj esperantistoj === Kontaktoj porefere per Facebook: Sebastiao Ngangu: https://www.facebook.com/sabiogenuino.sabio Junior: https://www.facebook.com/juniorhabib.bourguibangangu === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == * {{W|Angolo|Angolo ĉe Vikipedio}}. {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} j79ch69zbmebe3w2cc1i2ui9dpt3uxl 0 4328 72310 60371 2026-05-07T19:23:15Z Tiguliano 53 /* Esperanto */ 72310 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Bujumbura_(Burundi)_Coconut_beach.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= File:Gitega Church.JPG | bildotitolo= Preĝejo Gitega | monunuo= | areo= 27,830 | loĝantaro= 8 milionoj (2008) | elektro= | antaŭkodo= | horzono= UTC+2 }} {{Situo sur mapo celloko Burundo}} {{Vikinovpaĝ|Portalo:Burundo}} '''{{W|Burundo}}''' estas lando en [[Orientafriko]]. Burundo estas la malgranda lando sur la limo de Orienta kaj Centra Afriko, kiu havas kulturajn kaj geografiajn trajtojn de ambaŭ regionoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Buĵumburo]] | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= Provinco, kiu estas samtempe la ĉefurbo. | nomoregiono2= [[Provinco Bubanzo]] | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Provinco Bururo]] | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Provinco Cankuzo]] | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= [[Provinco Cibitoko]] | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= [[Provinco Gitego]] | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= [[Provinco Kajanzo]] | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= [[Provinco Kampara Buĵumburo]] | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= [[Provinco Karuzo]] | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= [[Provinco Kirundo]] | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= | nomoregiono11= [[Provinco Makambo]] | kolororegiono11= | elementojregiono11= | priskriboregiono11= | nomoregiono12= [[Provinco Mujingo]] | kolororegiono12= | elementojregiono12= | priskriboregiono12= | nomoregiono13= [[Provinco Muramvjo]] | kolororegiono13= | elementojregiono13= | priskriboregiono13= | nomoregiono14= [[Provinco Mvaro]] | kolororegiono14= | elementojregiono14= | priskriboregiono14= | nomoregiono15= [[Provinco Ngozo]] | kolororegiono15= | elementojregiono15= | priskriboregiono15= | nomoregiono16= [[Provinco Rujigo]] | kolororegiono16= | elementojregiono16= | priskriboregiono16= | nomoregiono17= [[Provinco Rutano]] | kolororegiono17= | elementojregiono17= | priskriboregiono17= }} == Urboj == * [[Buĵumburo]] * [[Bururo]] * [[Rumongo]] == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == Landa asocio de Esperanto: [https://uea.org/landoj/burundio Association Nationale d'Esperanto au Burundi (ANEB)] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Orientafriko}} {{Parto de|Orientafriko}} phsosl3qlk3dkwlyytizo98647gkqno 72311 72310 2026-05-07T19:50:20Z Tiguliano 53 /* Eniri */ 72311 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Bujumbura_(Burundi)_Coconut_beach.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= File:Gitega Church.JPG | bildotitolo= Preĝejo Gitega | monunuo= | areo= 27,830 | loĝantaro= 8 milionoj (2008) | elektro= | antaŭkodo= | horzono= UTC+2 }} {{Situo sur mapo celloko Burundo}} {{Vikinovpaĝ|Portalo:Burundo}} '''{{W|Burundo}}''' estas lando en [[Orientafriko]]. Burundo estas la malgranda lando sur la limo de Orienta kaj Centra Afriko, kiu havas kulturajn kaj geografiajn trajtojn de ambaŭ regionoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Buĵumburo]] | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= Provinco, kiu estas samtempe la ĉefurbo. | nomoregiono2= [[Provinco Bubanzo]] | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Provinco Bururo]] | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Provinco Cankuzo]] | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= [[Provinco Cibitoko]] | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= [[Provinco Gitego]] | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= [[Provinco Kajanzo]] | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= [[Provinco Kampara Buĵumburo]] | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= [[Provinco Karuzo]] | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= [[Provinco Kirundo]] | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= | nomoregiono11= [[Provinco Makambo]] | kolororegiono11= | elementojregiono11= | priskriboregiono11= | nomoregiono12= [[Provinco Mujingo]] | kolororegiono12= | elementojregiono12= | priskriboregiono12= | nomoregiono13= [[Provinco Muramvjo]] | kolororegiono13= | elementojregiono13= | priskriboregiono13= | nomoregiono14= [[Provinco Mvaro]] | kolororegiono14= | elementojregiono14= | priskriboregiono14= | nomoregiono15= [[Provinco Ngozo]] | kolororegiono15= | elementojregiono15= | priskriboregiono15= | nomoregiono16= [[Provinco Rujigo]] | kolororegiono16= | elementojregiono16= | priskriboregiono16= | nomoregiono17= [[Provinco Rutano]] | kolororegiono17= | elementojregiono17= | priskriboregiono17= }} == Urboj == * [[Buĵumburo]] * [[Bururo]] * [[Rumongo]] == Eniri == Dokumentoj kaj Vizoj :Pasporto: necesa. Pasporto devas havi minimuman restan validecon de proksimume 6 (ses) monatoj. Por informoj pri ŝanĝoj al la minimuma restanta valideco postulata por vojaĝi al Burundo, oni rekomendas kontroli anticipe ĉe la Ambasadejo aŭ Konsulejo de la lando aŭ ĉe via vojaĝagento. :Enirvizo: necesa. Vidu la sekcion "Enirpostuloj" por pliaj informoj. === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == Landa asocio de Esperanto: [https://uea.org/landoj/burundio Association Nationale d'Esperanto au Burundi (ANEB)] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Orientafriko}} {{Parto de|Orientafriko}} 1rf5ry7mlzhbrogpj9fnnir40nej6pj 72312 72311 2026-05-07T19:51:09Z Tiguliano 53 /* Aĉeti */ 72312 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Bujumbura_(Burundi)_Coconut_beach.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= File:Gitega Church.JPG | bildotitolo= Preĝejo Gitega | monunuo= | areo= 27,830 | loĝantaro= 8 milionoj (2008) | elektro= | antaŭkodo= | horzono= UTC+2 }} {{Situo sur mapo celloko Burundo}} {{Vikinovpaĝ|Portalo:Burundo}} '''{{W|Burundo}}''' estas lando en [[Orientafriko]]. Burundo estas la malgranda lando sur la limo de Orienta kaj Centra Afriko, kiu havas kulturajn kaj geografiajn trajtojn de ambaŭ regionoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Buĵumburo]] | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= Provinco, kiu estas samtempe la ĉefurbo. | nomoregiono2= [[Provinco Bubanzo]] | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Provinco Bururo]] | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Provinco Cankuzo]] | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= [[Provinco Cibitoko]] | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= [[Provinco Gitego]] | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= [[Provinco Kajanzo]] | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= [[Provinco Kampara Buĵumburo]] | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= [[Provinco Karuzo]] | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= [[Provinco Kirundo]] | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= | nomoregiono11= [[Provinco Makambo]] | kolororegiono11= | elementojregiono11= | priskriboregiono11= | nomoregiono12= [[Provinco Mujingo]] | kolororegiono12= | elementojregiono12= | priskriboregiono12= | nomoregiono13= [[Provinco Muramvjo]] | kolororegiono13= | elementojregiono13= | priskriboregiono13= | nomoregiono14= [[Provinco Mvaro]] | kolororegiono14= | elementojregiono14= | priskriboregiono14= | nomoregiono15= [[Provinco Ngozo]] | kolororegiono15= | elementojregiono15= | priskriboregiono15= | nomoregiono16= [[Provinco Rujigo]] | kolororegiono16= | elementojregiono16= | priskriboregiono16= | nomoregiono17= [[Provinco Rutano]] | kolororegiono17= | elementojregiono17= | priskriboregiono17= }} == Urboj == * [[Buĵumburo]] * [[Bururo]] * [[Rumongo]] == Eniri == Dokumentoj kaj Vizoj :Pasporto: necesa. Pasporto devas havi minimuman restan validecon de proksimume 6 (ses) monatoj. Por informoj pri ŝanĝoj al la minimuma restanta valideco postulata por vojaĝi al Burundo, oni rekomendas kontroli anticipe ĉe la Ambasadejo aŭ Konsulejo de la lando aŭ ĉe via vojaĝagento. :Enirvizo: necesa. Vidu la sekcion "Enirpostuloj" por pliaj informoj. === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == :Valuto: Burunda Franko. Konsiderante la signifajn malfacilaĵojn en uzado de kredit-kartoj, kiuj ofte ne funkcias, eĉ ĉe gravaj vendejoj en la ĉefurbo, la uzo de kontanta mono estas preferata. === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == Landa asocio de Esperanto: [https://uea.org/landoj/burundio Association Nationale d'Esperanto au Burundi (ANEB)] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Orientafriko}} {{Parto de|Orientafriko}} kebx1o8950n6twoyb2qotq2m3zcv8x8 72313 72312 2026-05-07T19:52:10Z Tiguliano 53 /* Sano */ 72313 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Bujumbura_(Burundi)_Coconut_beach.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= File:Gitega Church.JPG | bildotitolo= Preĝejo Gitega | monunuo= | areo= 27,830 | loĝantaro= 8 milionoj (2008) | elektro= | antaŭkodo= | horzono= UTC+2 }} {{Situo sur mapo celloko Burundo}} {{Vikinovpaĝ|Portalo:Burundo}} '''{{W|Burundo}}''' estas lando en [[Orientafriko]]. Burundo estas la malgranda lando sur la limo de Orienta kaj Centra Afriko, kiu havas kulturajn kaj geografiajn trajtojn de ambaŭ regionoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Buĵumburo]] | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= Provinco, kiu estas samtempe la ĉefurbo. | nomoregiono2= [[Provinco Bubanzo]] | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Provinco Bururo]] | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Provinco Cankuzo]] | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= [[Provinco Cibitoko]] | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= [[Provinco Gitego]] | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= [[Provinco Kajanzo]] | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= [[Provinco Kampara Buĵumburo]] | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= [[Provinco Karuzo]] | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= [[Provinco Kirundo]] | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= | nomoregiono11= [[Provinco Makambo]] | kolororegiono11= | elementojregiono11= | priskriboregiono11= | nomoregiono12= [[Provinco Mujingo]] | kolororegiono12= | elementojregiono12= | priskriboregiono12= | nomoregiono13= [[Provinco Muramvjo]] | kolororegiono13= | elementojregiono13= | priskriboregiono13= | nomoregiono14= [[Provinco Mvaro]] | kolororegiono14= | elementojregiono14= | priskriboregiono14= | nomoregiono15= [[Provinco Ngozo]] | kolororegiono15= | elementojregiono15= | priskriboregiono15= | nomoregiono16= [[Provinco Rujigo]] | kolororegiono16= | elementojregiono16= | priskriboregiono16= | nomoregiono17= [[Provinco Rutano]] | kolororegiono17= | elementojregiono17= | priskriboregiono17= }} == Urboj == * [[Buĵumburo]] * [[Bururo]] * [[Rumongo]] == Eniri == Dokumentoj kaj Vizoj :Pasporto: necesa. Pasporto devas havi minimuman restan validecon de proksimume 6 (ses) monatoj. Por informoj pri ŝanĝoj al la minimuma restanta valideco postulata por vojaĝi al Burundo, oni rekomendas kontroli anticipe ĉe la Ambasadejo aŭ Konsulejo de la lando aŭ ĉe via vojaĝagento. :Enirvizo: necesa. Vidu la sekcion "Enirpostuloj" por pliaj informoj. === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == :Valuto: Burunda Franko. Konsiderante la signifajn malfacilaĵojn en uzado de kredit-kartoj, kiuj ofte ne funkcias, eĉ ĉe gravaj vendejoj en la ĉefurbo, la uzo de kontanta mono estas preferata. === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == :Vakcinadoj: Atesto pri Vakcinado kontraŭ Flava Febro estas necesa por vojaĝantoj pli ol unu-jaraj, alvenantaj el landoj kun risko de transdono de flava febro. Por pliaj informoj pri devigaj aŭ rekomenditaj vakcinadoj, oni rekomendas konsulti vian kuraciston. == Respekto == == Esperanto == Landa asocio de Esperanto: [https://uea.org/landoj/burundio Association Nationale d'Esperanto au Burundi (ANEB)] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Orientafriko}} {{Parto de|Orientafriko}} iiribtiio9z2cvyv2il8vove4j2s645 72314 72313 2026-05-07T20:14:00Z Tiguliano 53 72314 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Bujumbura_(Burundi)_Coconut_beach.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= File:Gitega Church.JPG | bildotitolo= Preĝejo Gitega | ĉefurbo = [[Gitega]] | monunuo= | areo= 27,830 | loĝantaro= 8 milionoj (2008) | elektro= | antaŭkodo= | horzono= UTC+2 }} {{Situo sur mapo celloko Burundo}} {{Vikinovpaĝ|Portalo:Burundo}} '''{{W|Burundo}}''' estas lando en [[Orientafriko]]. De januaro 2019 la ĉefurbo estas Gitega; Buĵumburo restas la ĉefa urbo kaj ekonomia ĉefurbo. Burundo estas la malgranda lando sur la limo de Orienta kaj Centra Afriko, kiu havas kulturajn kaj geografiajn trajtojn de ambaŭ regionoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Buĵumburo]] | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= Provinco, kiu estas samtempe la ĉefa urbo; (ĝi estis la ĉefurbo ĝis januaro 2019 | nomoregiono2= [[Provinco Bubanzo]] | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Provinco Bururo]] | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Provinco Cankuzo]] | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= [[Provinco Cibitoko]] | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= [[Provinco Gitego]] | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= [[Provinco Kajanzo]] | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= [[Provinco Kampara Buĵumburo]] | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= [[Provinco Karuzo]] | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= [[Provinco Kirundo]] | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= | nomoregiono11= [[Provinco Makambo]] | kolororegiono11= | elementojregiono11= | priskriboregiono11= | nomoregiono12= [[Provinco Mujingo]] | kolororegiono12= | elementojregiono12= | priskriboregiono12= | nomoregiono13= [[Provinco Muramvjo]] | kolororegiono13= | elementojregiono13= | priskriboregiono13= | nomoregiono14= [[Provinco Mvaro]] | kolororegiono14= | elementojregiono14= | priskriboregiono14= | nomoregiono15= [[Provinco Ngozo]] | kolororegiono15= | elementojregiono15= | priskriboregiono15= | nomoregiono16= [[Provinco Rujigo]] | kolororegiono16= | elementojregiono16= | priskriboregiono16= | nomoregiono17= [[Provinco Rutano]] | kolororegiono17= | elementojregiono17= | priskriboregiono17= }} == Urboj == * [[Gitega]] * [[Buĵumburo]] * [[Bururo]] * [[Rumongo]] == Eniri == Dokumentoj kaj Vizoj :Pasporto: necesa. Pasporto devas havi minimuman restan validecon de proksimume 6 (ses) monatoj. Por informoj pri ŝanĝoj al la minimuma restanta valideco postulata por vojaĝi al Burundo, oni rekomendas kontroli anticipe ĉe la Ambasadejo aŭ Konsulejo de la lando aŭ ĉe via vojaĝagento. :Enirvizo: necesa. Vidu la sekcion "Enirpostuloj" por pliaj informoj. === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == :Valuto: Burunda Franko. Konsiderante la signifajn malfacilaĵojn en uzado de kredit-kartoj, kiuj ofte ne funkcias, eĉ ĉe gravaj vendejoj en la ĉefurbo, la uzo de kontanta mono estas preferata. === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == :Vakcinadoj: Atesto pri Vakcinado kontraŭ Flava Febro estas necesa por vojaĝantoj pli ol unu-jaraj, alvenantaj el landoj kun risko de transdono de flava febro. Por pliaj informoj pri devigaj aŭ rekomenditaj vakcinadoj, oni rekomendas konsulti vian kuraciston. == Respekto == == Esperanto == Landa asocio de Esperanto: [https://uea.org/landoj/burundio Association Nationale d'Esperanto au Burundi (ANEB)] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Orientafriko}} {{Parto de|Orientafriko}} 48zlp5nbqj77sqquq9ft6lptdfqeooj 0 6675 72315 2026-05-07T20:24:50Z Tiguliano 53 Kreis novan paĝon kun "{{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Gitega | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Gitega.JPG | bildotitolo = Panoramo | lando = Burundo | regiono = | loĝantaro = 192.157 (2015) | alto = 1504 }} '''{{W|Gitega|Gitega}}''' estas urbo en [[Nomo de regiono]] en [[Burundo]]. == Kompreni == === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === == Moviĝi == === Perpiede === === Publika transporto === === Aŭte =..." 72315 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Gitega | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Gitega.JPG | bildotitolo = Panoramo | lando = Burundo | regiono = | loĝantaro = 192.157 (2015) | alto = 1504 }} '''{{W|Gitega|Gitega}}''' estas urbo en [[Nomo de regiono]] en [[Burundo]]. == Kompreni == === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === == Moviĝi == === Perpiede === === Publika transporto === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Lerni == == Labori == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la urbo) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Burundo}} 8a4hxl2ysmgrisx9ruf8e4pmrwg325t 72316 72315 2026-05-07T20:42:00Z Tiguliano 53 72316 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Gitega | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Gitega.JPG | bildotitolo = Panoramo | lando = Burundo | regiono = provinco Gitega | loĝantaro = 192.157 (2015) | alto = 1504 }} [[Dosiero:Gitega Church.JPG|eta|Katedralo de Gitega]] '''{{W|Gitega|Gitega}}''' (antaŭe Kitega), estas la ĉefurbo de Burundo, kaj ankaŭ la dua plej granda urbo en la lando laŭ loĝantaro (192 157 loĝantoj), kaj situas en centra Burundo, oriente de la antaŭa ĉefurbo Buĵumburo. Ĝi estas la ĉefurbo de la provinco Gitega, unu el la 18 provincoj de Burundo, kaj ekde januaro 2019 la ĉefurbo de la ŝtato. == Kompreni == === Historio === La urbo Gitega estis fondita en 1912 de germanaj koloniigistoj. La germanoj tuj konstruis tie la rezidejon de la guberniestro kaj igis la urbon la unua ĉefurbo de la Urundi-teritorio, integrita parto de Germana Orienta Afriko, translokigante ĝin de Usumbura. Ĉe la fino de la Unua Mondmilito, la tuta teritorio venis sub belgan kontrolon en la nove formita Ruando-Urundi, kaj Gitega daŭre estis la ĉefurbo de Urundi, same kiel la sidejo de la reĝa dinastio, kiu regis ĝis la alveno de la germanaj koloniigistoj. La jaro 1962 estis tiu de la sendependeco de Burundo, kiu fariĝis konstitucia monarkio, kaj Buĵumburo estis elektita kiel la ĉefurbo de la regno. Gitega, tamen, restis la sidejo de la reĝa familio ĝis 1966, kiam reĝo Mwambutsa Bangiricenge estis detronigita de princo Ntare Ndizeye, kiu siavice estis detronigita per puĉo, kiu kondukis al la naskiĝo de la Respubliko Burundo. Gitega ankaŭ poste estis la loko de la genocido efektivigita en 1972 fare de la tutsi-gvidata registaro kontraŭ la hutuoj, inkluzive de la mortigo de la detronigita reĝo Ntare Ndizeye en Gitega laŭ ordonoj de prezidanto Michel Micombero mem. En 2007, prezidanto Pierre Nkurunziza proponis translokigi la ĉefurbon de Buĵumburo al Gitega, citante la centran lokon de Gitega. La 21-an de decembro 2018, prezidanto Nkurunziza anoncis la decidon translokigi la ĉefurbon al Gitega ekde 2019, tiel igante ĝin la politika ĉefurbo kaj Buĵumburo la ekonomia ĉefurbo de la nacio. La 16-an de januaro 2019, la burunda parlamento ratifis la decidon. === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === == Moviĝi == === Perpiede === === Publika transporto === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Lerni == == Labori == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la urbo) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Burundo}} e4ci5x7pbnve08b2p2p40lhbbumdrqp