Vikivojaĝo eowikivoyage https://eo.wikivoyage.org/wiki/Vikivoja%C4%9Do:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikivojaĝo Vikivojaĝo-Diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 1476 72326 72325 2026-05-09T12:03:36Z Tiguliano 53 /* Regionoj */ 72326 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo=File:Abeché1.jpg | bildotitolo= | monunuo=Centrafrika franko (XAF) | areo=1 284 000 km² | loĝantaro=10 329 208 | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+235 | horzono=UTC+1 }} '''{{W|Ĉado}}''' estas lando en [[Sahelo]]. == Regionoj == [[Image:Chad Regions map.png|thumb|right|450px|Mapo de Ĉado kun regionoj]] {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Sahara Ĉado]] | kolororegiono1= #D7D484 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La norda parto de la lando, kiu estas ankaŭ la plej seka. | nomoregiono2= [[Sahela Ĉado]] | kolororegiono2= #B9AF8C | elementojregiono2= | priskriboregiono2= La sahela regiono kie troviĝas la ĉefurbo, ĉi tiu regiono estas la centra parto de Ĉado. | nomoregiono3= [[Sudana Ĉado]] | kolororegiono3= #9AAB61 | elementojregiono3= | priskriboregiono3= En la suda (sudana) parto de Ĉado, la klimato estas pli humida. }} == Urboj == === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == Ĉado estas lando en [[Sahara Afriko]], unu el la malplej dense loĝataj en [[Afriko]]. La lando povas esti dividita en du: dezerta areo plena de oazoj en la nordo, kaj savano en la sudo. La suda parto estas hejmo de la [[ĉefurbo]] Nĝameno kaj Ĉada Lago, kiu signife sekiĝis en la lastaj jaroj. La lando konservas preskaŭ netuŝitan medion kaj etnan diversecon, kiu videblas en la multaj merkatoj. === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == AVERTO: Multaj registaroj malkonsilas ĉian neesencan vojaĝon al Ĉado pro la altaj niveloj de krimo, ĝihadista agado, terorismo, civilaj tumultoj kaj la alta risko de kidnapo. Kelkaj registaroj rekomendas, ke vi ne vojaĝu al areoj ene de 30 kilometroj de ĉiuj internaciaj limoj de Ĉado. Kelkaj registaroj rekomendas, ke vi ne vojaĝu al la jenaj areoj en Ĉado: okcidente de Mao en la regiono Kanem, Lac, Tibesti, Ennedi, Borkou (escepte la urbo Faya Largeau), Sila, Wadi Fira kaj Ouaddaï (escepte la urbo Abéché). == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Sahelo}} {{Parto de|Sahelo}} j855g72bqh31t9i8mnxttmdpfs4j4ju 72327 72326 2026-05-09T12:55:48Z Tiguliano 53 72327 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo=File:Abeché1.jpg | bildotitolo= | ĉefurbo = [[Nĝameno]] | monunuo=Centrafrika franko (XAF) | areo=1 284 000 km² | loĝantaro=19.319.064 (2023) | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+235 | horzono=UTC+1 }} '''{{W|Ĉado}}''' aŭ Ĉadio), estas afrika lando kiu situas sude de [[Libio]]; geografie kaj kulture konsistigas krucpunkton inter Nord-Afriko kaj subsahara Afriko. De nordo al sudo ĝi povas esti dividita en tri areoj: *norda areo (Sahara Ĉado) *centra areo (Sahela Ĉado) *suda areo (Sudana Ĉado) == Komprenu == Ĉado estas unu el la malplej dense loĝataj en [[Afriko]]. === Tereno === La lando povas esti dividita en tri regionoj: *La nordo de Ĉado estas parto de la Sahara Dezerto kun pluraj oazoj, kaj ekzistas ankaŭ la Tibesti-montoj kun la Emi Koussi kiel la plej alta monto en la lando (3415 metrojn alta). En la nordoriento situas la altebenaĵo de Ennedi (ĉirkaŭ 1450 metrojn alta). *La centro de la lando estas formita de sekaj herbejoj, kiuj formas la transiran zonon (ankaŭ nomatan Sahelo). Ĉi tie estas la ĉefurbo [[Nĝameno ]]. *En la sudo de Ĉado troviĝas la tropika malaltebenaĵo, kie fluas riveroj, kiuj nutras la lagon Ĉado laŭlonge la landlimo kun Niĝerio kaj Kamerunio. En 2002 estis almenaŭ 134 mamulaj specioj kaj 509 birdaj specioj (354 indiĝenaj specioj kaj 155 migrantaj specioj). La ĉasado de elefantoj fare de ŝtelĉasistoj estas serioza problemo. === Historio === === Etnoj === === Klimato === Ĉado havas kvar klimataj zonojn, de arida (dezerta) klimato (en la nordo), ĝis tropika klimato en la sudo. En la sudo averaĝe falas 1000 milimetroj da pluvo jare, en la nordo malpli ol 130 milimetroj. Ĉirkaŭ la ĉefurbo Nĝameno averaĝe falas 630 milimetroj da pluvo jare. Ĉado periode suferas de akridaj plagoj, kaj ankaŭ de sekeco. Pro la granda diverseco de klimataj zonoj de nordo al sudo, la lando havas tre diversan vegetaĵaron, de arbaroj en la sudo, savano kaj sekaj herbejoj en la mezo ĝis dezerto en la nordo. == Regionoj == [[Image:Chad Regions map.png|thumb|right|450px|Mapo de Ĉado kun regionoj]] {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Sahara Ĉado]] | kolororegiono1= #D7D484 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La norda parto de la lando, kiu estas ankaŭ la plej seka. | nomoregiono2= [[Sahela Ĉado]] | kolororegiono2= #B9AF8C | elementojregiono2= | priskriboregiono2= La sahela regiono kie troviĝas la ĉefurbo, ĉi tiu regiono estas la centra parto de Ĉado. | nomoregiono3= [[Sudana Ĉado]] | kolororegiono3= #9AAB61 | elementojregiono3= | priskriboregiono3= En la suda (sudana) parto de Ĉado, la klimato estas pli humida. }} == Urboj == === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == La franca kaj la araba estas la oficialaj lingvoj. Krome plej multaj etnoj havas sian propran lingvon. Kvankam la franca kaj la araba estas la solaj oficialaj lingvoj, pli ol cento da lingvoj aŭ dialektoj estas uzataj tra la lando, kiel la sara, la haŭsa, la ngambaja, la mbaja, la kabalaja kaj multaj aliaj. La franca, enkondukita en la lernejoj ekde 1911 kaj oficiala lingvo de la lando ekde la sendependeco, estas la lingvo de la administracio kaj de la eduksistemo. Kvankam la franca estas la denaska lingvo de nur malplimulto, ĝi estas dua lingvo kiu funkcias kiel lingvafrankao en la pli urbanizita parto de la lando. == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == AVERTO: Multaj registaroj malkonsilas ĉian neesencan vojaĝon al Ĉado pro la altaj niveloj de krimo, ĝihadista agado, terorismo, civilaj tumultoj kaj la alta risko de kidnapo. Kelkaj registaroj rekomendas, ke vi ne vojaĝu al areoj ene de 30 kilometroj de ĉiuj internaciaj limoj de Ĉado. Kelkaj registaroj rekomendas, ke vi ne vojaĝu al la jenaj areoj en Ĉado: okcidente de Mao en la regiono Kanem, Lac, Tibesti, Ennedi, Borkou (escepte la urbo Faya Largeau), Sila, Wadi Fira kaj Ouaddaï (escepte la urbo Abéché). == Sano == == Respekto == == Esperanto == Estas Ĉada Esperanto-Asocio sen rilatoj al UEA. === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Sahelo}} {{Parto de|Sahelo}} 7nayzlbmh78u0ebhpai0gt5il32yda5 72328 72327 2026-05-09T13:22:21Z Tiguliano 53 72328 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo=File:Abeché1.jpg | bildotitolo= | ĉefurbo = [[Nĝameno]] | monunuo=Centrafrika franko (XAF) | areo=1 284 000 km² | loĝantaro=19.319.064 (2023) | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+235 | horzono=UTC+1 }} '''{{W|Ĉado}}''' aŭ Ĉadio), estas afrika lando kiu situas sude de [[Libio]]; geografie kaj kulture konsistigas krucpunkton inter Nord-Afriko kaj subsahara Afriko. De nordo al sudo ĝi povas esti dividita en tri areoj: *norda areo (Sahara Ĉado) *centra areo (Sahela Ĉado) *suda areo (Sudana Ĉado) == Komprenu == Ĉado estas unu el la malplej dense loĝataj en [[Afriko]], tamen la lando ne povas produkti sufiĉe de nutraĵoj por sia propra loĝantaro, kio rezultigas ke ĝi fakte estas troloĝata. Komence de 2012, ĉarta aviadilo unuafoje surteriĝis kun turistoj, kiuj volis viziti la ĉadian saharon. La vaste diverĝaj vidpunktoj pri gastamo, solidareco kaj komforto inter la loĝantaro kaj okcidentaj turistoj klare montris la limojn de ekonomia disvolviĝo per turismo. Turistoj ofte renkontas indiferentecon. La malriĉa loĝantaro kutime vidas ilin kiel ne-invititajn eksterlandanojn. La televida spektantaro de Ĉadio estas limigita al la ĉefurbo Nĝameno. La sola televidstacio estas la ŝtata televidstacio Télé Tchad. Radio havas multe pli grandan atingon, kun 13 privataj radiostacioj. Gazetoj estas limigitaj en kvanto kaj distribuo, kaj cirkuladciferoj estas malgrandaj pro transportkostoj, malaltaj legosciaj procentaĵoj kaj malriĉeco. === Tereno === La lando povas esti dividita en tri regionoj: *La nordo de Ĉado estas parto de la Sahara Dezerto kun pluraj oazoj, kaj ekzistas ankaŭ la Tibesti-montoj kun la Emi Koussi kiel la plej alta monto en la lando (3415 metrojn alta). En la nordoriento situas la altebenaĵo de Ennedi (ĉirkaŭ 1450 metrojn alta). *La centro de la lando estas formita de sekaj herbejoj, kiuj formas la transiran zonon (ankaŭ nomatan Sahelo). Ĉi tie estas la ĉefurbo [[Nĝameno ]]. *En la sudo de Ĉado troviĝas la tropika malaltebenaĵo, kie fluas riveroj, kiuj nutras la lagon Ĉado laŭlonge la landlimo kun Niĝerio kaj Kamerunio. En 2002 estis almenaŭ 134 mamulaj specioj kaj 509 birdaj specioj (354 indiĝenaj specioj kaj 155 migrantaj specioj). La ĉasado de elefantoj fare de ŝtelĉasistoj estas serioza problemo. === Historio === La areo, kiu hodiaŭ inkluzivas Ĉadon, estis origine loĝata de malsamaj triboj. Homaj restaĵoj kaj prahomaj pentraĵoj estas signoj de frua loĝado. Kun la paso de la tempo, formiĝis kelkaj lokaj regnoj, kiujn fine iĝis la granda Kanem-Imperio, kiu regis la sudon de la lando ĉirkaŭ la 8-a jarcento. Kelkaj pli malgrandaj regnoj formiĝis ĉirkaŭ tiu regno. Ekde la mezepoko, Ĉadio estis influita de "eksteruloj". La tero fariĝis haltejo por arabaj komercistoj, kiuj komercis kun la lokaj homoj. Fine de la 19a jarcento, francaj komercistoj kaj esploristoj aktivis en la regiono. En 1902 Ĉadio oficiale fariĝis kolonio de Francio. La 11- an de aŭgusto 1960 Ĉadio pace sendependiĝis de Francio. Interna milito komenciĝis en 1965 post la sendependeco. La interna milito komenciĝis kiel ribelo kontraŭ impostoj en la de islama norda parto de la lando. La ribelantoj estis subtenataj de najbara Libio, kiu postulis la auzu-strion en la nordo de la lando. Ankaŭ okazis bataletoj inter la malsamaj etnoj en la sudo de la lando. Post la Toyota Milito en 1987, Ĉadio kaj Libio konsentis pri armistico, kaj en 1994 la Internacia Kortumo malakceptis la aserton de Libio. La interna milito daŭris ĝis 1996, kiam packontrakto estis finita kaj nova konstitucio estis aprobita. Tiun saman jaron, Idriss Déby estis elektita prezidento de Ĉadio. En 2003 komenciĝis en orienta Ĉadio la akcepto de granda fluo de rifuĝintoj el la najbara sudana regiono Darfuro. Orienta Ĉadio fariĝis malstabila regiono, eksplodis armitaj ribeloj. En 2006 ribelo el la oriento estis haltigita de la registara armeo. Post intertraktado okazis packontrakto. Fine de 2007, tri ribelaj grupoj kreis aliancon per kiu ili rompis la paco-traktaton. La 2-an de februaro 2008 la ribeluloj antaŭeniris al la palaco de la prezidento. La puĉa provo malsukcesis, sed kreis fluon de rifuĝintoj al najbara Kamerunio. === Etnoj === === Klimato === Ĉado havas kvar klimataj zonojn, de arida (dezerta) klimato (en la nordo), ĝis tropika klimato en la sudo. En la sudo averaĝe falas 1000 milimetroj da pluvo jare, en la nordo malpli ol 130 milimetroj. Ĉirkaŭ la ĉefurbo Nĝameno averaĝe falas 630 milimetroj da pluvo jare. Ĉado periode suferas de akridaj plagoj, kaj ankaŭ de sekeco. Pro la granda diverseco de klimataj zonoj de nordo al sudo, la lando havas tre diversan vegetaĵaron, de arbaroj en la sudo, savano kaj sekaj herbejoj en la mezo ĝis dezerto en la nordo. == Regionoj == [[Image:Chad Regions map.png|thumb|right|450px|Mapo de Ĉado kun regionoj]] {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Sahara Ĉado]] | kolororegiono1= #D7D484 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La norda parto de la lando, kiu estas ankaŭ la plej seka. | nomoregiono2= [[Sahela Ĉado]] | kolororegiono2= #B9AF8C | elementojregiono2= | priskriboregiono2= La sahela regiono kie troviĝas la ĉefurbo, ĉi tiu regiono estas la centra parto de Ĉado. | nomoregiono3= [[Sudana Ĉado]] | kolororegiono3= #9AAB61 | elementojregiono3= | priskriboregiono3= En la suda (sudana) parto de Ĉado, la klimato estas pli humida. }} == Urboj == === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Eniri == Aŭtovojoj ofte estas neuzeblaj dum kelkaj monatoj de la jaro. Sen propraj fervojoj, Ĉadio dependas multe de la fervoja sistemo de Kamerunio por la transportado de ĉadiaj eksportado kaj importado tra la havenurbo Douala. Unu internacia flughaveno servas la ĉefurbo kaj provizas regulaj flugoj al Parizo kaj pluraj afrikaj urboj === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == Pro sia granda diverseco de homoj kaj lingvoj, Ĉadio posedas riĉan kulturan heredaĵon. La ĉada registaro aktive antaŭenigis ĉadian kulturon kaj naciajn tradiciojn malfermante la Ĉadan Nacian Muzeon kaj la Ĉadan Kulturan Centron == Fari == == Komuniki == La franca kaj la araba estas la oficialaj lingvoj. Krome plej multaj etnoj havas sian propran lingvon. Kvankam la franca kaj la araba estas la solaj oficialaj lingvoj, pli ol cento da lingvoj aŭ dialektoj estas uzataj tra la lando, kiel la sara, la haŭsa, la ngambaja, la mbaja, la kabalaja kaj multaj aliaj. La franca, enkondukita en la lernejoj ekde 1911 kaj oficiala lingvo de la lando ekde la sendependeco, estas la lingvo de la administracio kaj de la eduksistemo. Kvankam la franca estas la denaska lingvo de nur malplimulto, ĝi estas dua lingvo kiu funkcias kiel lingvafrankao en la pli urbanizita parto de la lando. == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == Milio estas la ĉefa manĝaĵo de ĉada kuirarto. Ĝi kutime estas farata el pastaj buloj kiuj estas trempitaj en saŭcoj. En la nordo tiu plado estas konata kiel ''alysh kaj'' sude kiel ''biya''. === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == AVERTO: Multaj registaroj malkonsilas ĉian neesencan vojaĝon al Ĉado pro la altaj niveloj de krimo, ĝihadista agado, terorismo, civilaj tumultoj kaj la alta risko de kidnapo. Kelkaj registaroj rekomendas, ke vi ne vojaĝu al areoj ene de 30 kilometroj de ĉiuj internaciaj limoj de Ĉado. Kelkaj registaroj rekomendas, ke vi ne vojaĝu al la jenaj areoj en Ĉado: okcidente de Mao en la regiono Kanem, Lac, Tibesti, Ennedi, Borkou (escepte la urbo Faya Largeau), Sila, Wadi Fira kaj Ouaddaï (escepte la urbo Abéché). == Sano == La troloĝateco de la lando, kiu ne povas produkti sufiĉe de nutraĵoj por sia propra loĝantaro, rezultigas malsaton, malegalecon, socian maljuston kaj minacojn al faŭno kaj flaŭro. == Respekto == Ĉirkaŭ 55% de la loĝantaro estas islama, 40% estas kristana. La islamanoj ĉefe loĝas en la nordo kaj oriento de la lando, la kristanoj kaj animistoj ĉefe sude. Nĝameno (antaŭe Fort Lamy) estas sidejo de ĉefepiskopujo. La lando estas membro de la Organizaĵo de Islama Kunlaboro ekde sia fondo en 1969. == Esperanto == Estas '''{{W|Ĉada Esperanto-Asocio}}''' sen rilatoj al UEA. === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Sahelo}} {{Parto de|Sahelo}} 6uhdg9r0wxs6jpwt3jl4rxvkyd95xn5 0 3700 72334 60273 2026-05-10T11:20:27Z Tiguliano 53 72334 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Ganao|Ganao}}''' estas lando en [[Okcidentafriko]]. Ganao estas taŭga celo por unuafojaj vizitantoj al Okcidentafriko (ĝi estas foje nomata "Afriko por komencantoj"), pro ĝia bona infrastrukturo, kaj politika stabileco. La homoj ĝenerale estas tre helpemaj kaj bonvenigaj. Kaj, dum ilia trankvila sinteno, kaj manko de organizitaj turismaj ekskursoj, povas esti iom ĝenaj komence, poste oni rapide rimarkos, ke ĝi estas unu el la bonaĵoj de ĉi tiu lando. Ĉiukaze, turismo en Ganao kreskas tre rapide, kaj turismaj firmaoj vidas pliigitajn petojn por Ganao kiel vojaĝcelloko. Ganao havas orminejojn, kaj estas stabila lando kun bona potencialo por kresko. == Regionoj == Estas 16 administraj regionoj en Ganao, kiuj praktike, por turismaj celoj, povas esti grupigataj en 4 regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Ghana_Regions_map.png | titolomapo= Regionoj de Ganao | tekstomapo= | grandecomapo= 400px | nomoregiono1= [[Ganaoa Marborda Ebenaĵo|Marborda Ebenaĵo]] | kolororegiono1= #71b37b | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La marborda regiono kun la ĉefurbo, ĉe la Golfo de Gvineo, kun pluraj fortikaĵoj, kaj la plej bone konservita pluvarbaro en la lando. | nomoregiono2= [[Ashanti-Kwahu]] | kolororegiono2= #64a0c7 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Arbarkovritaj montetoj kaj la antikva Ashanti-reĝolando. | nomoregiono3= [[Volta Baseno]] | kolororegiono3= #bf88bf | elementojregiono3= | priskriboregiono3= La masiva Volta Lago, la riversistemo kiu nutras ĝin, kaj limtransirejoj al [[Togolando]]. | nomoregiono4= [[Ganaoaj Nordaj Ebenaĵoj|Nordaj Ebenaĵoj]] | kolororegiono4= #b2be9b | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Savanaj ebenaĵoj kaj la tradiciaj komercaj vojoj kun [[Burkino]]. }} == Urboj == ==Urboj== *[[Accra]] — nacia ĉefurbo kaj plej granda urbo *[Cape Coast]] — la unua ĉefurbo de Gold Coast (la antaŭa nomo de Ganao), Cape Coast estas hejmo de sklavkastelo kiu estas [[Monda heredaĵo de Unesko]] *[Koforidua]] — regiona ĉefurbo de la Orienta Regiono *[[Kumasi]] — iama ĉefurbo de la Ashanti Imperio en la [[Unesko Monda Heredaĵo de Unesko]] por Ashanti-tradiciaj konstruaĵoj, kaj la dua plej granda grandurbo de Ganao *[[Obuasi]] — minurbo *[[Sekondi-Takoradi]] — ankaŭ konata kiel ĝemelurbo aŭ naftourbo *[[Sunyani]] — la ĉefurbo de [[Brong Ahafo Regiono]] *[[Tamale]] — plej granda grandurbo en la nordo, plej rapide kreskanta metropolo en Ganao kaj enirejo al Mole Nacia Parko *[[Tema]] — industria kaj havenurbo ĉe la Greenwich Meridiano === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[Image:Ghana footbridge1.jpg|thumb|Pluvarbara kanap-ŝnura pasejo ĉe Nacia Parko Kakum]] == Komprenu == Ganao signifas "Batalema Reĝo" kaj la nomo de la lando estas derivita de la antikva Ganaa Imperio. === Tereno === === Historio === [[File:Fort St Jago from Elmina Castle.JPG|thumb|Vido de Fort St Jago super [[Elmina]] de Elmina Slave Castle]] Ekzistas arkeologia indicoj kiuj montras ke homoj vivis en kio estas nuna Ganao de proksimume 1500 a.K. Tamen, ekzistas neniu pruvo ke tiuj fruaj loĝantoj estis parencaj al la nunaj loĝantoj de la areo. Buŝa tradicio havas ĝin ke multaj el la nunaj etnoj de Ganao kiel ekzemple la pluretna Akan, la Ga kaj la Eŭe alvenis ĉirkaŭ la 13-a jarcento p.K. Tamen, la Dagombas verŝajne alvenis pli frue, estinte plene establitaj antaŭ 1210 p.K., antaŭ la alveno de aliaj etnoj. Moderna ganaa teritorio inkludas kio estis la Imperio de Ashanti, unu el la plej influaj ŝtatoj en subsahara Afriko antaŭ kolonia rego. Ĝia ĉefurbo, Kumasi, laŭdire estis unu el la plej viglaj kaj imponaj grandurboj en antaŭ-kolonia Afriko, sed estis plejparte detruita kaj prirabita fare de la britoj dum la Tria-Anglo-Ashanti-Milito en 1874. ====Kolonia epoko==== Frua eŭropa kontakto de la portugaloj, kiuj venis al Ganao en la 15-a jarcento, montris la ampleksan haveblecon de oro. Antaŭ 1548, la nederlandanoj ankaŭ alvenis, kaj konstruis fortikaĵojn ĉe Komenda kaj Kormantsi. Aliaj eŭropanoj aliĝis meze de la 17-a jarcento, plejparte angloj, danoj kaj svedoj. Britaj komercistoj, vidante la orresursojn en la areo, nomis ĝin la Ora Marbordo, dum francaj komercistoj, notantela eburajn aĵetojn portitaj fare de la marbordaj homoj, nomis la areon en la okcidento "Côte d'Ivoire", aŭ Eburbordo. La Ora marbordo estis konata dum jarcentoj kiel "La Tombo de la Blankulo" ĉar multaj el la eŭropanoj kiuj iris tien mortis pro malario kaj aliaj tropikaj malsanoj. Post kiam la nederlandanoj retiriĝis en 1874, Britio igis la Ora marbordon protektorato; sekvis konkero fare de la britoj en 1896, kiuj tenis ĝin ĝis sendependeco en marto 1957, la teritorio de moderna Ganao ekskludante la Voltan Regionon (brita Togolando), estis konata kiel la Ora marbordo. Multaj militoj okazis inter la koloniaj potencoj kaj la diversaj naciŝtatoj en la areo kaj eĉ sub kolonia rego la ĉefoj kaj homoj ofte rezistis la politikojn de la britoj. Movoj al malkoloniigo intensiĝis post 2-a Mondmilito kaj post intensa lukto, la 6-an de marto 1957 elektita parlamenta gvidanto Kwame Nkrumah deklaris Ganaon kiel "libera eterne". La nacio tiel iĝis la unua subsahara afrika lando kiu atingis sian sendependecon. ====Moderna erao==== Kwame Nkrumah estis ĉampiono de tutafrikanismo kaj lia populareco estis grava konzerno por la Okcidento. Nkrumah estis faligita fare de la militistaro dum li estis eksterlande en februaro 1966. Serio de puĉoj de 1966 ĝis 1981 finiĝis kun la venko de la ekstravaganca Flight Lieutenant Jerry Rawlings en 1981. Tiuj ŝanĝoj rezultigis la suspendon de la konstitucio en 1981 kaj la malpermeso de partioj. La ekonomio suferspertis severan malkreskon baldaŭ poste, kaj multaj ganaanoj migris al aliaj landoj. Tamen poste Rawlings ŝanĝis multajn malnovajn ekonomiajn politikojn kaj la ekonomio baldaŭ komencis resaniĝi. Nova konstitucio reestiganta plurpartian politikon estis instigita en 1992, kaj Rawlings estis elektita kiel prezidanto tiam kaj denove en 1996. En 2009, John Atta Mills estis elektita kiel prezidanto per regulaj balotoj, tiel certigante la statuson de Ganao kiel stabila demokratio. === Etnoj === === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} i3ilzs9bto4udrdq5x2p46mw92pk7q2 72335 72334 2026-05-10T11:26:21Z Tiguliano 53 /* Klimato */ 72335 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Ganao|Ganao}}''' estas lando en [[Okcidentafriko]]. Ganao estas taŭga celo por unuafojaj vizitantoj al Okcidentafriko (ĝi estas foje nomata "Afriko por komencantoj"), pro ĝia bona infrastrukturo, kaj politika stabileco. La homoj ĝenerale estas tre helpemaj kaj bonvenigaj. Kaj, dum ilia trankvila sinteno, kaj manko de organizitaj turismaj ekskursoj, povas esti iom ĝenaj komence, poste oni rapide rimarkos, ke ĝi estas unu el la bonaĵoj de ĉi tiu lando. Ĉiukaze, turismo en Ganao kreskas tre rapide, kaj turismaj firmaoj vidas pliigitajn petojn por Ganao kiel vojaĝcelloko. Ganao havas orminejojn, kaj estas stabila lando kun bona potencialo por kresko. == Regionoj == Estas 16 administraj regionoj en Ganao, kiuj praktike, por turismaj celoj, povas esti grupigataj en 4 regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Ghana_Regions_map.png | titolomapo= Regionoj de Ganao | tekstomapo= | grandecomapo= 400px | nomoregiono1= [[Ganaoa Marborda Ebenaĵo|Marborda Ebenaĵo]] | kolororegiono1= #71b37b | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La marborda regiono kun la ĉefurbo, ĉe la Golfo de Gvineo, kun pluraj fortikaĵoj, kaj la plej bone konservita pluvarbaro en la lando. | nomoregiono2= [[Ashanti-Kwahu]] | kolororegiono2= #64a0c7 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Arbarkovritaj montetoj kaj la antikva Ashanti-reĝolando. | nomoregiono3= [[Volta Baseno]] | kolororegiono3= #bf88bf | elementojregiono3= | priskriboregiono3= La masiva Volta Lago, la riversistemo kiu nutras ĝin, kaj limtransirejoj al [[Togolando]]. | nomoregiono4= [[Ganaoaj Nordaj Ebenaĵoj|Nordaj Ebenaĵoj]] | kolororegiono4= #b2be9b | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Savanaj ebenaĵoj kaj la tradiciaj komercaj vojoj kun [[Burkino]]. }} == Urboj == ==Urboj== *[[Accra]] — nacia ĉefurbo kaj plej granda urbo *[Cape Coast]] — la unua ĉefurbo de Gold Coast (la antaŭa nomo de Ganao), Cape Coast estas hejmo de sklavkastelo kiu estas [[Monda heredaĵo de Unesko]] *[Koforidua]] — regiona ĉefurbo de la Orienta Regiono *[[Kumasi]] — iama ĉefurbo de la Ashanti Imperio en la [[Unesko Monda Heredaĵo de Unesko]] por Ashanti-tradiciaj konstruaĵoj, kaj la dua plej granda grandurbo de Ganao *[[Obuasi]] — minurbo *[[Sekondi-Takoradi]] — ankaŭ konata kiel ĝemelurbo aŭ naftourbo *[[Sunyani]] — la ĉefurbo de [[Brong Ahafo Regiono]] *[[Tamale]] — plej granda grandurbo en la nordo, plej rapide kreskanta metropolo en Ganao kaj enirejo al Mole Nacia Parko *[[Tema]] — industria kaj havenurbo ĉe la Greenwich Meridiano === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[Image:Ghana footbridge1.jpg|thumb|Pluvarbara kanap-ŝnura pasejo ĉe Nacia Parko Kakum]] == Komprenu == Ganao signifas "Batalema Reĝo" kaj la nomo de la lando estas derivita de la antikva Ganaa Imperio. === Tereno === === Historio === [[File:Fort St Jago from Elmina Castle.JPG|thumb|Vido de Fort St Jago super [[Elmina]] de Elmina Slave Castle]] Ekzistas arkeologia indicoj kiuj montras ke homoj vivis en kio estas nuna Ganao de proksimume 1500 a.K. Tamen, ekzistas neniu pruvo ke tiuj fruaj loĝantoj estis parencaj al la nunaj loĝantoj de la areo. Buŝa tradicio havas ĝin ke multaj el la nunaj etnoj de Ganao kiel ekzemple la pluretna Akan, la Ga kaj la Eŭe alvenis ĉirkaŭ la 13-a jarcento p.K. Tamen, la Dagombas verŝajne alvenis pli frue, estinte plene establitaj antaŭ 1210 p.K., antaŭ la alveno de aliaj etnoj. Moderna ganaa teritorio inkludas kio estis la Imperio de Ashanti, unu el la plej influaj ŝtatoj en subsahara Afriko antaŭ kolonia rego. Ĝia ĉefurbo, Kumasi, laŭdire estis unu el la plej viglaj kaj imponaj grandurboj en antaŭ-kolonia Afriko, sed estis plejparte detruita kaj prirabita fare de la britoj dum la Tria-Anglo-Ashanti-Milito en 1874. ====Kolonia epoko==== Frua eŭropa kontakto de la portugaloj, kiuj venis al Ganao en la 15-a jarcento, montris la ampleksan haveblecon de oro. Antaŭ 1548, la nederlandanoj ankaŭ alvenis, kaj konstruis fortikaĵojn ĉe Komenda kaj Kormantsi. Aliaj eŭropanoj aliĝis meze de la 17-a jarcento, plejparte angloj, danoj kaj svedoj. Britaj komercistoj, vidante la orresursojn en la areo, nomis ĝin la Ora Marbordo, dum francaj komercistoj, notantela eburajn aĵetojn portitaj fare de la marbordaj homoj, nomis la areon en la okcidento "Côte d'Ivoire", aŭ Eburbordo. La Ora marbordo estis konata dum jarcentoj kiel "La Tombo de la Blankulo" ĉar multaj el la eŭropanoj kiuj iris tien mortis pro malario kaj aliaj tropikaj malsanoj. Post kiam la nederlandanoj retiriĝis en 1874, Britio igis la Ora marbordon protektorato; sekvis konkero fare de la britoj en 1896, kiuj tenis ĝin ĝis sendependeco en marto 1957, la teritorio de moderna Ganao ekskludante la Voltan Regionon (brita Togolando), estis konata kiel la Ora marbordo. Multaj militoj okazis inter la koloniaj potencoj kaj la diversaj naciŝtatoj en la areo kaj eĉ sub kolonia rego la ĉefoj kaj homoj ofte rezistis la politikojn de la britoj. Movoj al malkoloniigo intensiĝis post 2-a Mondmilito kaj post intensa lukto, la 6-an de marto 1957 elektita parlamenta gvidanto Kwame Nkrumah deklaris Ganaon kiel "libera eterne". La nacio tiel iĝis la unua subsahara afrika lando kiu atingis sian sendependecon. ====Moderna erao==== Kwame Nkrumah estis ĉampiono de tutafrikanismo kaj lia populareco estis grava konzerno por la Okcidento. Nkrumah estis faligita fare de la militistaro dum li estis eksterlande en februaro 1966. Serio de puĉoj de 1966 ĝis 1981 finiĝis kun la venko de la ekstravaganca Flight Lieutenant Jerry Rawlings en 1981. Tiuj ŝanĝoj rezultigis la suspendon de la konstitucio en 1981 kaj la malpermeso de partioj. La ekonomio suferspertis severan malkreskon baldaŭ poste, kaj multaj ganaanoj migris al aliaj landoj. Tamen poste Rawlings ŝanĝis multajn malnovajn ekonomiajn politikojn kaj la ekonomio baldaŭ komencis resaniĝi. Nova konstitucio reestiganta plurpartian politikon estis instigita en 1992, kaj Rawlings estis elektita kiel prezidanto tiam kaj denove en 1996. En 2009, John Atta Mills estis elektita kiel prezidanto per regulaj balotoj, tiel certigante la statuson de Ganao kiel stabila demokratio. === Etnoj === === Klimato === Ganao estas tropika lando kun varma kaj humida klimato. Mezaj ĉiutagaj temperaturoj varias de 30 °C tage ĝis 24 °C nokte. En norda Ganao, pluvsezono okazas inter aprilo kaj oktobro, dum en la sudo de la lando, pluvokvanto okazas inter aprilo kaj junio kaj la monatoj da septembro kaj oktobro. Sudokcidenta Ganao tendencas iĝi pli malseka ol la resto de la lando. Inter decembro kaj marto, Ganao estas trafita de la Harmattan, seka vento venanta de Saharo, kiu igas la humidecon esti tre malalta kaj la aeron tre seka kaj kun polva nebulo. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} ar9zksw2rboka4ak0dolojfhsqw70vv 72336 72335 2026-05-10T11:28:57Z Tiguliano 53 /* Etnoj */ 72336 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Ganao|Ganao}}''' estas lando en [[Okcidentafriko]]. Ganao estas taŭga celo por unuafojaj vizitantoj al Okcidentafriko (ĝi estas foje nomata "Afriko por komencantoj"), pro ĝia bona infrastrukturo, kaj politika stabileco. La homoj ĝenerale estas tre helpemaj kaj bonvenigaj. Kaj, dum ilia trankvila sinteno, kaj manko de organizitaj turismaj ekskursoj, povas esti iom ĝenaj komence, poste oni rapide rimarkos, ke ĝi estas unu el la bonaĵoj de ĉi tiu lando. Ĉiukaze, turismo en Ganao kreskas tre rapide, kaj turismaj firmaoj vidas pliigitajn petojn por Ganao kiel vojaĝcelloko. Ganao havas orminejojn, kaj estas stabila lando kun bona potencialo por kresko. == Regionoj == Estas 16 administraj regionoj en Ganao, kiuj praktike, por turismaj celoj, povas esti grupigataj en 4 regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Ghana_Regions_map.png | titolomapo= Regionoj de Ganao | tekstomapo= | grandecomapo= 400px | nomoregiono1= [[Ganaoa Marborda Ebenaĵo|Marborda Ebenaĵo]] | kolororegiono1= #71b37b | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La marborda regiono kun la ĉefurbo, ĉe la Golfo de Gvineo, kun pluraj fortikaĵoj, kaj la plej bone konservita pluvarbaro en la lando. | nomoregiono2= [[Ashanti-Kwahu]] | kolororegiono2= #64a0c7 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Arbarkovritaj montetoj kaj la antikva Ashanti-reĝolando. | nomoregiono3= [[Volta Baseno]] | kolororegiono3= #bf88bf | elementojregiono3= | priskriboregiono3= La masiva Volta Lago, la riversistemo kiu nutras ĝin, kaj limtransirejoj al [[Togolando]]. | nomoregiono4= [[Ganaoaj Nordaj Ebenaĵoj|Nordaj Ebenaĵoj]] | kolororegiono4= #b2be9b | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Savanaj ebenaĵoj kaj la tradiciaj komercaj vojoj kun [[Burkino]]. }} == Urboj == ==Urboj== *[[Accra]] — nacia ĉefurbo kaj plej granda urbo *[Cape Coast]] — la unua ĉefurbo de Gold Coast (la antaŭa nomo de Ganao), Cape Coast estas hejmo de sklavkastelo kiu estas [[Monda heredaĵo de Unesko]] *[Koforidua]] — regiona ĉefurbo de la Orienta Regiono *[[Kumasi]] — iama ĉefurbo de la Ashanti Imperio en la [[Unesko Monda Heredaĵo de Unesko]] por Ashanti-tradiciaj konstruaĵoj, kaj la dua plej granda grandurbo de Ganao *[[Obuasi]] — minurbo *[[Sekondi-Takoradi]] — ankaŭ konata kiel ĝemelurbo aŭ naftourbo *[[Sunyani]] — la ĉefurbo de [[Brong Ahafo Regiono]] *[[Tamale]] — plej granda grandurbo en la nordo, plej rapide kreskanta metropolo en Ganao kaj enirejo al Mole Nacia Parko *[[Tema]] — industria kaj havenurbo ĉe la Greenwich Meridiano === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[Image:Ghana footbridge1.jpg|thumb|Pluvarbara kanap-ŝnura pasejo ĉe Nacia Parko Kakum]] == Komprenu == Ganao signifas "Batalema Reĝo" kaj la nomo de la lando estas derivita de la antikva Ganaa Imperio. === Tereno === === Historio === [[File:Fort St Jago from Elmina Castle.JPG|thumb|Vido de Fort St Jago super [[Elmina]] de Elmina Slave Castle]] Ekzistas arkeologia indicoj kiuj montras ke homoj vivis en kio estas nuna Ganao de proksimume 1500 a.K. Tamen, ekzistas neniu pruvo ke tiuj fruaj loĝantoj estis parencaj al la nunaj loĝantoj de la areo. Buŝa tradicio havas ĝin ke multaj el la nunaj etnoj de Ganao kiel ekzemple la pluretna Akan, la Ga kaj la Eŭe alvenis ĉirkaŭ la 13-a jarcento p.K. Tamen, la Dagombas verŝajne alvenis pli frue, estinte plene establitaj antaŭ 1210 p.K., antaŭ la alveno de aliaj etnoj. Moderna ganaa teritorio inkludas kio estis la Imperio de Ashanti, unu el la plej influaj ŝtatoj en subsahara Afriko antaŭ kolonia rego. Ĝia ĉefurbo, Kumasi, laŭdire estis unu el la plej viglaj kaj imponaj grandurboj en antaŭ-kolonia Afriko, sed estis plejparte detruita kaj prirabita fare de la britoj dum la Tria-Anglo-Ashanti-Milito en 1874. ====Kolonia epoko==== Frua eŭropa kontakto de la portugaloj, kiuj venis al Ganao en la 15-a jarcento, montris la ampleksan haveblecon de oro. Antaŭ 1548, la nederlandanoj ankaŭ alvenis, kaj konstruis fortikaĵojn ĉe Komenda kaj Kormantsi. Aliaj eŭropanoj aliĝis meze de la 17-a jarcento, plejparte angloj, danoj kaj svedoj. Britaj komercistoj, vidante la orresursojn en la areo, nomis ĝin la Ora Marbordo, dum francaj komercistoj, notantela eburajn aĵetojn portitaj fare de la marbordaj homoj, nomis la areon en la okcidento "Côte d'Ivoire", aŭ Eburbordo. La Ora marbordo estis konata dum jarcentoj kiel "La Tombo de la Blankulo" ĉar multaj el la eŭropanoj kiuj iris tien mortis pro malario kaj aliaj tropikaj malsanoj. Post kiam la nederlandanoj retiriĝis en 1874, Britio igis la Ora marbordon protektorato; sekvis konkero fare de la britoj en 1896, kiuj tenis ĝin ĝis sendependeco en marto 1957, la teritorio de moderna Ganao ekskludante la Voltan Regionon (brita Togolando), estis konata kiel la Ora marbordo. Multaj militoj okazis inter la koloniaj potencoj kaj la diversaj naciŝtatoj en la areo kaj eĉ sub kolonia rego la ĉefoj kaj homoj ofte rezistis la politikojn de la britoj. Movoj al malkoloniigo intensiĝis post 2-a Mondmilito kaj post intensa lukto, la 6-an de marto 1957 elektita parlamenta gvidanto Kwame Nkrumah deklaris Ganaon kiel "libera eterne". La nacio tiel iĝis la unua subsahara afrika lando kiu atingis sian sendependecon. ====Moderna erao==== Kwame Nkrumah estis ĉampiono de tutafrikanismo kaj lia populareco estis grava konzerno por la Okcidento. Nkrumah estis faligita fare de la militistaro dum li estis eksterlande en februaro 1966. Serio de puĉoj de 1966 ĝis 1981 finiĝis kun la venko de la ekstravaganca Flight Lieutenant Jerry Rawlings en 1981. Tiuj ŝanĝoj rezultigis la suspendon de la konstitucio en 1981 kaj la malpermeso de partioj. La ekonomio suferspertis severan malkreskon baldaŭ poste, kaj multaj ganaanoj migris al aliaj landoj. Tamen poste Rawlings ŝanĝis multajn malnovajn ekonomiajn politikojn kaj la ekonomio baldaŭ komencis resaniĝi. Nova konstitucio reestiganta plurpartian politikon estis instigita en 1992, kaj Rawlings estis elektita kiel prezidanto tiam kaj denove en 1996. En 2009, John Atta Mills estis elektita kiel prezidanto per regulaj balotoj, tiel certigante la statuson de Ganao kiel stabila demokratio. === Etnoj === Akanoj estas la plej granda etno en Ganao sekvata de Mole-Dagbani, sed ekzistas multaj aliaj, inkluzive de la Ashanti, Eŭe, Ga-Dangme ktp. === Klimato === Ganao estas tropika lando kun varma kaj humida klimato. Mezaj ĉiutagaj temperaturoj varias de 30 °C tage ĝis 24 °C nokte. En norda Ganao, pluvsezono okazas inter aprilo kaj oktobro, dum en la sudo de la lando, pluvokvanto okazas inter aprilo kaj junio kaj la monatoj da septembro kaj oktobro. Sudokcidenta Ganao tendencas iĝi pli malseka ol la resto de la lando. Inter decembro kaj marto, Ganao estas trafita de la Harmattan, seka vento venanta de Saharo, kiu igas la humidecon esti tre malalta kaj la aeron tre seka kaj kun polva nebulo. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} pv4y9cmdg5jgf4ohwnaior9zg5ovxzs 72337 72336 2026-05-10T11:33:59Z Tiguliano 53 /* Eniri avie */ 72337 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Ganao|Ganao}}''' estas lando en [[Okcidentafriko]]. Ganao estas taŭga celo por unuafojaj vizitantoj al Okcidentafriko (ĝi estas foje nomata "Afriko por komencantoj"), pro ĝia bona infrastrukturo, kaj politika stabileco. La homoj ĝenerale estas tre helpemaj kaj bonvenigaj. Kaj, dum ilia trankvila sinteno, kaj manko de organizitaj turismaj ekskursoj, povas esti iom ĝenaj komence, poste oni rapide rimarkos, ke ĝi estas unu el la bonaĵoj de ĉi tiu lando. Ĉiukaze, turismo en Ganao kreskas tre rapide, kaj turismaj firmaoj vidas pliigitajn petojn por Ganao kiel vojaĝcelloko. Ganao havas orminejojn, kaj estas stabila lando kun bona potencialo por kresko. == Regionoj == Estas 16 administraj regionoj en Ganao, kiuj praktike, por turismaj celoj, povas esti grupigataj en 4 regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Ghana_Regions_map.png | titolomapo= Regionoj de Ganao | tekstomapo= | grandecomapo= 400px | nomoregiono1= [[Ganaoa Marborda Ebenaĵo|Marborda Ebenaĵo]] | kolororegiono1= #71b37b | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La marborda regiono kun la ĉefurbo, ĉe la Golfo de Gvineo, kun pluraj fortikaĵoj, kaj la plej bone konservita pluvarbaro en la lando. | nomoregiono2= [[Ashanti-Kwahu]] | kolororegiono2= #64a0c7 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Arbarkovritaj montetoj kaj la antikva Ashanti-reĝolando. | nomoregiono3= [[Volta Baseno]] | kolororegiono3= #bf88bf | elementojregiono3= | priskriboregiono3= La masiva Volta Lago, la riversistemo kiu nutras ĝin, kaj limtransirejoj al [[Togolando]]. | nomoregiono4= [[Ganaoaj Nordaj Ebenaĵoj|Nordaj Ebenaĵoj]] | kolororegiono4= #b2be9b | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Savanaj ebenaĵoj kaj la tradiciaj komercaj vojoj kun [[Burkino]]. }} == Urboj == ==Urboj== *[[Accra]] — nacia ĉefurbo kaj plej granda urbo *[Cape Coast]] — la unua ĉefurbo de Gold Coast (la antaŭa nomo de Ganao), Cape Coast estas hejmo de sklavkastelo kiu estas [[Monda heredaĵo de Unesko]] *[Koforidua]] — regiona ĉefurbo de la Orienta Regiono *[[Kumasi]] — iama ĉefurbo de la Ashanti Imperio en la [[Unesko Monda Heredaĵo de Unesko]] por Ashanti-tradiciaj konstruaĵoj, kaj la dua plej granda grandurbo de Ganao *[[Obuasi]] — minurbo *[[Sekondi-Takoradi]] — ankaŭ konata kiel ĝemelurbo aŭ naftourbo *[[Sunyani]] — la ĉefurbo de [[Brong Ahafo Regiono]] *[[Tamale]] — plej granda grandurbo en la nordo, plej rapide kreskanta metropolo en Ganao kaj enirejo al Mole Nacia Parko *[[Tema]] — industria kaj havenurbo ĉe la Greenwich Meridiano === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[Image:Ghana footbridge1.jpg|thumb|Pluvarbara kanap-ŝnura pasejo ĉe Nacia Parko Kakum]] == Komprenu == Ganao signifas "Batalema Reĝo" kaj la nomo de la lando estas derivita de la antikva Ganaa Imperio. === Tereno === === Historio === [[File:Fort St Jago from Elmina Castle.JPG|thumb|Vido de Fort St Jago super [[Elmina]] de Elmina Slave Castle]] Ekzistas arkeologia indicoj kiuj montras ke homoj vivis en kio estas nuna Ganao de proksimume 1500 a.K. Tamen, ekzistas neniu pruvo ke tiuj fruaj loĝantoj estis parencaj al la nunaj loĝantoj de la areo. Buŝa tradicio havas ĝin ke multaj el la nunaj etnoj de Ganao kiel ekzemple la pluretna Akan, la Ga kaj la Eŭe alvenis ĉirkaŭ la 13-a jarcento p.K. Tamen, la Dagombas verŝajne alvenis pli frue, estinte plene establitaj antaŭ 1210 p.K., antaŭ la alveno de aliaj etnoj. Moderna ganaa teritorio inkludas kio estis la Imperio de Ashanti, unu el la plej influaj ŝtatoj en subsahara Afriko antaŭ kolonia rego. Ĝia ĉefurbo, Kumasi, laŭdire estis unu el la plej viglaj kaj imponaj grandurboj en antaŭ-kolonia Afriko, sed estis plejparte detruita kaj prirabita fare de la britoj dum la Tria-Anglo-Ashanti-Milito en 1874. ====Kolonia epoko==== Frua eŭropa kontakto de la portugaloj, kiuj venis al Ganao en la 15-a jarcento, montris la ampleksan haveblecon de oro. Antaŭ 1548, la nederlandanoj ankaŭ alvenis, kaj konstruis fortikaĵojn ĉe Komenda kaj Kormantsi. Aliaj eŭropanoj aliĝis meze de la 17-a jarcento, plejparte angloj, danoj kaj svedoj. Britaj komercistoj, vidante la orresursojn en la areo, nomis ĝin la Ora Marbordo, dum francaj komercistoj, notantela eburajn aĵetojn portitaj fare de la marbordaj homoj, nomis la areon en la okcidento "Côte d'Ivoire", aŭ Eburbordo. La Ora marbordo estis konata dum jarcentoj kiel "La Tombo de la Blankulo" ĉar multaj el la eŭropanoj kiuj iris tien mortis pro malario kaj aliaj tropikaj malsanoj. Post kiam la nederlandanoj retiriĝis en 1874, Britio igis la Ora marbordon protektorato; sekvis konkero fare de la britoj en 1896, kiuj tenis ĝin ĝis sendependeco en marto 1957, la teritorio de moderna Ganao ekskludante la Voltan Regionon (brita Togolando), estis konata kiel la Ora marbordo. Multaj militoj okazis inter la koloniaj potencoj kaj la diversaj naciŝtatoj en la areo kaj eĉ sub kolonia rego la ĉefoj kaj homoj ofte rezistis la politikojn de la britoj. Movoj al malkoloniigo intensiĝis post 2-a Mondmilito kaj post intensa lukto, la 6-an de marto 1957 elektita parlamenta gvidanto Kwame Nkrumah deklaris Ganaon kiel "libera eterne". La nacio tiel iĝis la unua subsahara afrika lando kiu atingis sian sendependecon. ====Moderna erao==== Kwame Nkrumah estis ĉampiono de tutafrikanismo kaj lia populareco estis grava konzerno por la Okcidento. Nkrumah estis faligita fare de la militistaro dum li estis eksterlande en februaro 1966. Serio de puĉoj de 1966 ĝis 1981 finiĝis kun la venko de la ekstravaganca Flight Lieutenant Jerry Rawlings en 1981. Tiuj ŝanĝoj rezultigis la suspendon de la konstitucio en 1981 kaj la malpermeso de partioj. La ekonomio suferspertis severan malkreskon baldaŭ poste, kaj multaj ganaanoj migris al aliaj landoj. Tamen poste Rawlings ŝanĝis multajn malnovajn ekonomiajn politikojn kaj la ekonomio baldaŭ komencis resaniĝi. Nova konstitucio reestiganta plurpartian politikon estis instigita en 1992, kaj Rawlings estis elektita kiel prezidanto tiam kaj denove en 1996. En 2009, John Atta Mills estis elektita kiel prezidanto per regulaj balotoj, tiel certigante la statuson de Ganao kiel stabila demokratio. === Etnoj === Akanoj estas la plej granda etno en Ganao sekvata de Mole-Dagbani, sed ekzistas multaj aliaj, inkluzive de la Ashanti, Eŭe, Ga-Dangme ktp. === Klimato === Ganao estas tropika lando kun varma kaj humida klimato. Mezaj ĉiutagaj temperaturoj varias de 30 °C tage ĝis 24 °C nokte. En norda Ganao, pluvsezono okazas inter aprilo kaj oktobro, dum en la sudo de la lando, pluvokvanto okazas inter aprilo kaj junio kaj la monatoj da septembro kaj oktobro. Sudokcidenta Ganao tendencas iĝi pli malseka ol la resto de la lando. Inter decembro kaj marto, Ganao estas trafita de la Harmattan, seka vento venanta de Saharo, kiu igas la humidecon esti tre malalta kaj la aeron tre seka kaj kun polva nebulo. == Eniri == === Eniri avie === [[File:Kotoka International Airport Accra - Terminal.jpg|thumb|Terminalo de la Internacia Flughaveno Kotokag]] === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} lcom839z0u4f7n0f1st3d24zu27jgzs 72338 72337 2026-05-10T11:36:13Z Tiguliano 53 /* Transportiĝi aŭte */ 72338 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Ganao|Ganao}}''' estas lando en [[Okcidentafriko]]. Ganao estas taŭga celo por unuafojaj vizitantoj al Okcidentafriko (ĝi estas foje nomata "Afriko por komencantoj"), pro ĝia bona infrastrukturo, kaj politika stabileco. La homoj ĝenerale estas tre helpemaj kaj bonvenigaj. Kaj, dum ilia trankvila sinteno, kaj manko de organizitaj turismaj ekskursoj, povas esti iom ĝenaj komence, poste oni rapide rimarkos, ke ĝi estas unu el la bonaĵoj de ĉi tiu lando. Ĉiukaze, turismo en Ganao kreskas tre rapide, kaj turismaj firmaoj vidas pliigitajn petojn por Ganao kiel vojaĝcelloko. Ganao havas orminejojn, kaj estas stabila lando kun bona potencialo por kresko. == Regionoj == Estas 16 administraj regionoj en Ganao, kiuj praktike, por turismaj celoj, povas esti grupigataj en 4 regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Ghana_Regions_map.png | titolomapo= Regionoj de Ganao | tekstomapo= | grandecomapo= 400px | nomoregiono1= [[Ganaoa Marborda Ebenaĵo|Marborda Ebenaĵo]] | kolororegiono1= #71b37b | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La marborda regiono kun la ĉefurbo, ĉe la Golfo de Gvineo, kun pluraj fortikaĵoj, kaj la plej bone konservita pluvarbaro en la lando. | nomoregiono2= [[Ashanti-Kwahu]] | kolororegiono2= #64a0c7 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Arbarkovritaj montetoj kaj la antikva Ashanti-reĝolando. | nomoregiono3= [[Volta Baseno]] | kolororegiono3= #bf88bf | elementojregiono3= | priskriboregiono3= La masiva Volta Lago, la riversistemo kiu nutras ĝin, kaj limtransirejoj al [[Togolando]]. | nomoregiono4= [[Ganaoaj Nordaj Ebenaĵoj|Nordaj Ebenaĵoj]] | kolororegiono4= #b2be9b | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Savanaj ebenaĵoj kaj la tradiciaj komercaj vojoj kun [[Burkino]]. }} == Urboj == ==Urboj== *[[Accra]] — nacia ĉefurbo kaj plej granda urbo *[Cape Coast]] — la unua ĉefurbo de Gold Coast (la antaŭa nomo de Ganao), Cape Coast estas hejmo de sklavkastelo kiu estas [[Monda heredaĵo de Unesko]] *[Koforidua]] — regiona ĉefurbo de la Orienta Regiono *[[Kumasi]] — iama ĉefurbo de la Ashanti Imperio en la [[Unesko Monda Heredaĵo de Unesko]] por Ashanti-tradiciaj konstruaĵoj, kaj la dua plej granda grandurbo de Ganao *[[Obuasi]] — minurbo *[[Sekondi-Takoradi]] — ankaŭ konata kiel ĝemelurbo aŭ naftourbo *[[Sunyani]] — la ĉefurbo de [[Brong Ahafo Regiono]] *[[Tamale]] — plej granda grandurbo en la nordo, plej rapide kreskanta metropolo en Ganao kaj enirejo al Mole Nacia Parko *[[Tema]] — industria kaj havenurbo ĉe la Greenwich Meridiano === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[Image:Ghana footbridge1.jpg|thumb|Pluvarbara kanap-ŝnura pasejo ĉe Nacia Parko Kakum]] == Komprenu == Ganao signifas "Batalema Reĝo" kaj la nomo de la lando estas derivita de la antikva Ganaa Imperio. === Tereno === === Historio === [[File:Fort St Jago from Elmina Castle.JPG|thumb|Vido de Fort St Jago super [[Elmina]] de Elmina Slave Castle]] Ekzistas arkeologia indicoj kiuj montras ke homoj vivis en kio estas nuna Ganao de proksimume 1500 a.K. Tamen, ekzistas neniu pruvo ke tiuj fruaj loĝantoj estis parencaj al la nunaj loĝantoj de la areo. Buŝa tradicio havas ĝin ke multaj el la nunaj etnoj de Ganao kiel ekzemple la pluretna Akan, la Ga kaj la Eŭe alvenis ĉirkaŭ la 13-a jarcento p.K. Tamen, la Dagombas verŝajne alvenis pli frue, estinte plene establitaj antaŭ 1210 p.K., antaŭ la alveno de aliaj etnoj. Moderna ganaa teritorio inkludas kio estis la Imperio de Ashanti, unu el la plej influaj ŝtatoj en subsahara Afriko antaŭ kolonia rego. Ĝia ĉefurbo, Kumasi, laŭdire estis unu el la plej viglaj kaj imponaj grandurboj en antaŭ-kolonia Afriko, sed estis plejparte detruita kaj prirabita fare de la britoj dum la Tria-Anglo-Ashanti-Milito en 1874. ====Kolonia epoko==== Frua eŭropa kontakto de la portugaloj, kiuj venis al Ganao en la 15-a jarcento, montris la ampleksan haveblecon de oro. Antaŭ 1548, la nederlandanoj ankaŭ alvenis, kaj konstruis fortikaĵojn ĉe Komenda kaj Kormantsi. Aliaj eŭropanoj aliĝis meze de la 17-a jarcento, plejparte angloj, danoj kaj svedoj. Britaj komercistoj, vidante la orresursojn en la areo, nomis ĝin la Ora Marbordo, dum francaj komercistoj, notantela eburajn aĵetojn portitaj fare de la marbordaj homoj, nomis la areon en la okcidento "Côte d'Ivoire", aŭ Eburbordo. La Ora marbordo estis konata dum jarcentoj kiel "La Tombo de la Blankulo" ĉar multaj el la eŭropanoj kiuj iris tien mortis pro malario kaj aliaj tropikaj malsanoj. Post kiam la nederlandanoj retiriĝis en 1874, Britio igis la Ora marbordon protektorato; sekvis konkero fare de la britoj en 1896, kiuj tenis ĝin ĝis sendependeco en marto 1957, la teritorio de moderna Ganao ekskludante la Voltan Regionon (brita Togolando), estis konata kiel la Ora marbordo. Multaj militoj okazis inter la koloniaj potencoj kaj la diversaj naciŝtatoj en la areo kaj eĉ sub kolonia rego la ĉefoj kaj homoj ofte rezistis la politikojn de la britoj. Movoj al malkoloniigo intensiĝis post 2-a Mondmilito kaj post intensa lukto, la 6-an de marto 1957 elektita parlamenta gvidanto Kwame Nkrumah deklaris Ganaon kiel "libera eterne". La nacio tiel iĝis la unua subsahara afrika lando kiu atingis sian sendependecon. ====Moderna erao==== Kwame Nkrumah estis ĉampiono de tutafrikanismo kaj lia populareco estis grava konzerno por la Okcidento. Nkrumah estis faligita fare de la militistaro dum li estis eksterlande en februaro 1966. Serio de puĉoj de 1966 ĝis 1981 finiĝis kun la venko de la ekstravaganca Flight Lieutenant Jerry Rawlings en 1981. Tiuj ŝanĝoj rezultigis la suspendon de la konstitucio en 1981 kaj la malpermeso de partioj. La ekonomio suferspertis severan malkreskon baldaŭ poste, kaj multaj ganaanoj migris al aliaj landoj. Tamen poste Rawlings ŝanĝis multajn malnovajn ekonomiajn politikojn kaj la ekonomio baldaŭ komencis resaniĝi. Nova konstitucio reestiganta plurpartian politikon estis instigita en 1992, kaj Rawlings estis elektita kiel prezidanto tiam kaj denove en 1996. En 2009, John Atta Mills estis elektita kiel prezidanto per regulaj balotoj, tiel certigante la statuson de Ganao kiel stabila demokratio. === Etnoj === Akanoj estas la plej granda etno en Ganao sekvata de Mole-Dagbani, sed ekzistas multaj aliaj, inkluzive de la Ashanti, Eŭe, Ga-Dangme ktp. === Klimato === Ganao estas tropika lando kun varma kaj humida klimato. Mezaj ĉiutagaj temperaturoj varias de 30 °C tage ĝis 24 °C nokte. En norda Ganao, pluvsezono okazas inter aprilo kaj oktobro, dum en la sudo de la lando, pluvokvanto okazas inter aprilo kaj junio kaj la monatoj da septembro kaj oktobro. Sudokcidenta Ganao tendencas iĝi pli malseka ol la resto de la lando. Inter decembro kaj marto, Ganao estas trafita de la Harmattan, seka vento venanta de Saharo, kiu igas la humidecon esti tre malalta kaj la aeron tre seka kaj kun polva nebulo. == Eniri == === Eniri avie === [[File:Kotoka International Airport Accra - Terminal.jpg|thumb|Terminalo de la Internacia Flughaveno Kotokag]] === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === [[File:Road from Kumasi to Obuasi - panoramio.jpg|thumb|Strato de Kumasi al Obuasi]] == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} nai246dim9imhanfm9zuyb871352xhq 72339 72338 2026-05-10T11:38:04Z Tiguliano 53 /* Vidi */ 72339 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Ganao|Ganao}}''' estas lando en [[Okcidentafriko]]. Ganao estas taŭga celo por unuafojaj vizitantoj al Okcidentafriko (ĝi estas foje nomata "Afriko por komencantoj"), pro ĝia bona infrastrukturo, kaj politika stabileco. La homoj ĝenerale estas tre helpemaj kaj bonvenigaj. Kaj, dum ilia trankvila sinteno, kaj manko de organizitaj turismaj ekskursoj, povas esti iom ĝenaj komence, poste oni rapide rimarkos, ke ĝi estas unu el la bonaĵoj de ĉi tiu lando. Ĉiukaze, turismo en Ganao kreskas tre rapide, kaj turismaj firmaoj vidas pliigitajn petojn por Ganao kiel vojaĝcelloko. Ganao havas orminejojn, kaj estas stabila lando kun bona potencialo por kresko. == Regionoj == Estas 16 administraj regionoj en Ganao, kiuj praktike, por turismaj celoj, povas esti grupigataj en 4 regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Ghana_Regions_map.png | titolomapo= Regionoj de Ganao | tekstomapo= | grandecomapo= 400px | nomoregiono1= [[Ganaoa Marborda Ebenaĵo|Marborda Ebenaĵo]] | kolororegiono1= #71b37b | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La marborda regiono kun la ĉefurbo, ĉe la Golfo de Gvineo, kun pluraj fortikaĵoj, kaj la plej bone konservita pluvarbaro en la lando. | nomoregiono2= [[Ashanti-Kwahu]] | kolororegiono2= #64a0c7 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Arbarkovritaj montetoj kaj la antikva Ashanti-reĝolando. | nomoregiono3= [[Volta Baseno]] | kolororegiono3= #bf88bf | elementojregiono3= | priskriboregiono3= La masiva Volta Lago, la riversistemo kiu nutras ĝin, kaj limtransirejoj al [[Togolando]]. | nomoregiono4= [[Ganaoaj Nordaj Ebenaĵoj|Nordaj Ebenaĵoj]] | kolororegiono4= #b2be9b | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Savanaj ebenaĵoj kaj la tradiciaj komercaj vojoj kun [[Burkino]]. }} == Urboj == ==Urboj== *[[Accra]] — nacia ĉefurbo kaj plej granda urbo *[Cape Coast]] — la unua ĉefurbo de Gold Coast (la antaŭa nomo de Ganao), Cape Coast estas hejmo de sklavkastelo kiu estas [[Monda heredaĵo de Unesko]] *[Koforidua]] — regiona ĉefurbo de la Orienta Regiono *[[Kumasi]] — iama ĉefurbo de la Ashanti Imperio en la [[Unesko Monda Heredaĵo de Unesko]] por Ashanti-tradiciaj konstruaĵoj, kaj la dua plej granda grandurbo de Ganao *[[Obuasi]] — minurbo *[[Sekondi-Takoradi]] — ankaŭ konata kiel ĝemelurbo aŭ naftourbo *[[Sunyani]] — la ĉefurbo de [[Brong Ahafo Regiono]] *[[Tamale]] — plej granda grandurbo en la nordo, plej rapide kreskanta metropolo en Ganao kaj enirejo al Mole Nacia Parko *[[Tema]] — industria kaj havenurbo ĉe la Greenwich Meridiano === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[Image:Ghana footbridge1.jpg|thumb|Pluvarbara kanap-ŝnura pasejo ĉe Nacia Parko Kakum]] == Komprenu == Ganao signifas "Batalema Reĝo" kaj la nomo de la lando estas derivita de la antikva Ganaa Imperio. === Tereno === === Historio === [[File:Fort St Jago from Elmina Castle.JPG|thumb|Vido de Fort St Jago super [[Elmina]] de Elmina Slave Castle]] Ekzistas arkeologia indicoj kiuj montras ke homoj vivis en kio estas nuna Ganao de proksimume 1500 a.K. Tamen, ekzistas neniu pruvo ke tiuj fruaj loĝantoj estis parencaj al la nunaj loĝantoj de la areo. Buŝa tradicio havas ĝin ke multaj el la nunaj etnoj de Ganao kiel ekzemple la pluretna Akan, la Ga kaj la Eŭe alvenis ĉirkaŭ la 13-a jarcento p.K. Tamen, la Dagombas verŝajne alvenis pli frue, estinte plene establitaj antaŭ 1210 p.K., antaŭ la alveno de aliaj etnoj. Moderna ganaa teritorio inkludas kio estis la Imperio de Ashanti, unu el la plej influaj ŝtatoj en subsahara Afriko antaŭ kolonia rego. Ĝia ĉefurbo, Kumasi, laŭdire estis unu el la plej viglaj kaj imponaj grandurboj en antaŭ-kolonia Afriko, sed estis plejparte detruita kaj prirabita fare de la britoj dum la Tria-Anglo-Ashanti-Milito en 1874. ====Kolonia epoko==== Frua eŭropa kontakto de la portugaloj, kiuj venis al Ganao en la 15-a jarcento, montris la ampleksan haveblecon de oro. Antaŭ 1548, la nederlandanoj ankaŭ alvenis, kaj konstruis fortikaĵojn ĉe Komenda kaj Kormantsi. Aliaj eŭropanoj aliĝis meze de la 17-a jarcento, plejparte angloj, danoj kaj svedoj. Britaj komercistoj, vidante la orresursojn en la areo, nomis ĝin la Ora Marbordo, dum francaj komercistoj, notantela eburajn aĵetojn portitaj fare de la marbordaj homoj, nomis la areon en la okcidento "Côte d'Ivoire", aŭ Eburbordo. La Ora marbordo estis konata dum jarcentoj kiel "La Tombo de la Blankulo" ĉar multaj el la eŭropanoj kiuj iris tien mortis pro malario kaj aliaj tropikaj malsanoj. Post kiam la nederlandanoj retiriĝis en 1874, Britio igis la Ora marbordon protektorato; sekvis konkero fare de la britoj en 1896, kiuj tenis ĝin ĝis sendependeco en marto 1957, la teritorio de moderna Ganao ekskludante la Voltan Regionon (brita Togolando), estis konata kiel la Ora marbordo. Multaj militoj okazis inter la koloniaj potencoj kaj la diversaj naciŝtatoj en la areo kaj eĉ sub kolonia rego la ĉefoj kaj homoj ofte rezistis la politikojn de la britoj. Movoj al malkoloniigo intensiĝis post 2-a Mondmilito kaj post intensa lukto, la 6-an de marto 1957 elektita parlamenta gvidanto Kwame Nkrumah deklaris Ganaon kiel "libera eterne". La nacio tiel iĝis la unua subsahara afrika lando kiu atingis sian sendependecon. ====Moderna erao==== Kwame Nkrumah estis ĉampiono de tutafrikanismo kaj lia populareco estis grava konzerno por la Okcidento. Nkrumah estis faligita fare de la militistaro dum li estis eksterlande en februaro 1966. Serio de puĉoj de 1966 ĝis 1981 finiĝis kun la venko de la ekstravaganca Flight Lieutenant Jerry Rawlings en 1981. Tiuj ŝanĝoj rezultigis la suspendon de la konstitucio en 1981 kaj la malpermeso de partioj. La ekonomio suferspertis severan malkreskon baldaŭ poste, kaj multaj ganaanoj migris al aliaj landoj. Tamen poste Rawlings ŝanĝis multajn malnovajn ekonomiajn politikojn kaj la ekonomio baldaŭ komencis resaniĝi. Nova konstitucio reestiganta plurpartian politikon estis instigita en 1992, kaj Rawlings estis elektita kiel prezidanto tiam kaj denove en 1996. En 2009, John Atta Mills estis elektita kiel prezidanto per regulaj balotoj, tiel certigante la statuson de Ganao kiel stabila demokratio. === Etnoj === Akanoj estas la plej granda etno en Ganao sekvata de Mole-Dagbani, sed ekzistas multaj aliaj, inkluzive de la Ashanti, Eŭe, Ga-Dangme ktp. === Klimato === Ganao estas tropika lando kun varma kaj humida klimato. Mezaj ĉiutagaj temperaturoj varias de 30 °C tage ĝis 24 °C nokte. En norda Ganao, pluvsezono okazas inter aprilo kaj oktobro, dum en la sudo de la lando, pluvokvanto okazas inter aprilo kaj junio kaj la monatoj da septembro kaj oktobro. Sudokcidenta Ganao tendencas iĝi pli malseka ol la resto de la lando. Inter decembro kaj marto, Ganao estas trafita de la Harmattan, seka vento venanta de Saharo, kiu igas la humidecon esti tre malalta kaj la aeron tre seka kaj kun polva nebulo. == Eniri == === Eniri avie === [[File:Kotoka International Airport Accra - Terminal.jpg|thumb|Terminalo de la Internacia Flughaveno Kotokag]] === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === [[File:Road from Kumasi to Obuasi - panoramio.jpg|thumb|Strato de Kumasi al Obuasi]] == Vidi == [[Image:Ghana Elmina slave castle.jpg|thumb|Elmina slave castle]] == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} bd3n9f15mmdhvponx2juu8hu2qmtnna 72340 72339 2026-05-10T11:40:21Z Tiguliano 53 /* Vidi */ 72340 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Ganao|Ganao}}''' estas lando en [[Okcidentafriko]]. Ganao estas taŭga celo por unuafojaj vizitantoj al Okcidentafriko (ĝi estas foje nomata "Afriko por komencantoj"), pro ĝia bona infrastrukturo, kaj politika stabileco. La homoj ĝenerale estas tre helpemaj kaj bonvenigaj. Kaj, dum ilia trankvila sinteno, kaj manko de organizitaj turismaj ekskursoj, povas esti iom ĝenaj komence, poste oni rapide rimarkos, ke ĝi estas unu el la bonaĵoj de ĉi tiu lando. Ĉiukaze, turismo en Ganao kreskas tre rapide, kaj turismaj firmaoj vidas pliigitajn petojn por Ganao kiel vojaĝcelloko. Ganao havas orminejojn, kaj estas stabila lando kun bona potencialo por kresko. == Regionoj == Estas 16 administraj regionoj en Ganao, kiuj praktike, por turismaj celoj, povas esti grupigataj en 4 regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Ghana_Regions_map.png | titolomapo= Regionoj de Ganao | tekstomapo= | grandecomapo= 400px | nomoregiono1= [[Ganaoa Marborda Ebenaĵo|Marborda Ebenaĵo]] | kolororegiono1= #71b37b | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La marborda regiono kun la ĉefurbo, ĉe la Golfo de Gvineo, kun pluraj fortikaĵoj, kaj la plej bone konservita pluvarbaro en la lando. | nomoregiono2= [[Ashanti-Kwahu]] | kolororegiono2= #64a0c7 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Arbarkovritaj montetoj kaj la antikva Ashanti-reĝolando. | nomoregiono3= [[Volta Baseno]] | kolororegiono3= #bf88bf | elementojregiono3= | priskriboregiono3= La masiva Volta Lago, la riversistemo kiu nutras ĝin, kaj limtransirejoj al [[Togolando]]. | nomoregiono4= [[Ganaoaj Nordaj Ebenaĵoj|Nordaj Ebenaĵoj]] | kolororegiono4= #b2be9b | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Savanaj ebenaĵoj kaj la tradiciaj komercaj vojoj kun [[Burkino]]. }} == Urboj == ==Urboj== *[[Accra]] — nacia ĉefurbo kaj plej granda urbo *[Cape Coast]] — la unua ĉefurbo de Gold Coast (la antaŭa nomo de Ganao), Cape Coast estas hejmo de sklavkastelo kiu estas [[Monda heredaĵo de Unesko]] *[Koforidua]] — regiona ĉefurbo de la Orienta Regiono *[[Kumasi]] — iama ĉefurbo de la Ashanti Imperio en la [[Unesko Monda Heredaĵo de Unesko]] por Ashanti-tradiciaj konstruaĵoj, kaj la dua plej granda grandurbo de Ganao *[[Obuasi]] — minurbo *[[Sekondi-Takoradi]] — ankaŭ konata kiel ĝemelurbo aŭ naftourbo *[[Sunyani]] — la ĉefurbo de [[Brong Ahafo Regiono]] *[[Tamale]] — plej granda grandurbo en la nordo, plej rapide kreskanta metropolo en Ganao kaj enirejo al Mole Nacia Parko *[[Tema]] — industria kaj havenurbo ĉe la Greenwich Meridiano === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[Image:Ghana footbridge1.jpg|thumb|Pluvarbara kanap-ŝnura pasejo ĉe Nacia Parko Kakum]] == Komprenu == Ganao signifas "Batalema Reĝo" kaj la nomo de la lando estas derivita de la antikva Ganaa Imperio. === Tereno === === Historio === [[File:Fort St Jago from Elmina Castle.JPG|thumb|Vido de Fort St Jago super [[Elmina]] de Elmina Slave Castle]] Ekzistas arkeologia indicoj kiuj montras ke homoj vivis en kio estas nuna Ganao de proksimume 1500 a.K. Tamen, ekzistas neniu pruvo ke tiuj fruaj loĝantoj estis parencaj al la nunaj loĝantoj de la areo. Buŝa tradicio havas ĝin ke multaj el la nunaj etnoj de Ganao kiel ekzemple la pluretna Akan, la Ga kaj la Eŭe alvenis ĉirkaŭ la 13-a jarcento p.K. Tamen, la Dagombas verŝajne alvenis pli frue, estinte plene establitaj antaŭ 1210 p.K., antaŭ la alveno de aliaj etnoj. Moderna ganaa teritorio inkludas kio estis la Imperio de Ashanti, unu el la plej influaj ŝtatoj en subsahara Afriko antaŭ kolonia rego. Ĝia ĉefurbo, Kumasi, laŭdire estis unu el la plej viglaj kaj imponaj grandurboj en antaŭ-kolonia Afriko, sed estis plejparte detruita kaj prirabita fare de la britoj dum la Tria-Anglo-Ashanti-Milito en 1874. ====Kolonia epoko==== Frua eŭropa kontakto de la portugaloj, kiuj venis al Ganao en la 15-a jarcento, montris la ampleksan haveblecon de oro. Antaŭ 1548, la nederlandanoj ankaŭ alvenis, kaj konstruis fortikaĵojn ĉe Komenda kaj Kormantsi. Aliaj eŭropanoj aliĝis meze de la 17-a jarcento, plejparte angloj, danoj kaj svedoj. Britaj komercistoj, vidante la orresursojn en la areo, nomis ĝin la Ora Marbordo, dum francaj komercistoj, notantela eburajn aĵetojn portitaj fare de la marbordaj homoj, nomis la areon en la okcidento "Côte d'Ivoire", aŭ Eburbordo. La Ora marbordo estis konata dum jarcentoj kiel "La Tombo de la Blankulo" ĉar multaj el la eŭropanoj kiuj iris tien mortis pro malario kaj aliaj tropikaj malsanoj. Post kiam la nederlandanoj retiriĝis en 1874, Britio igis la Ora marbordon protektorato; sekvis konkero fare de la britoj en 1896, kiuj tenis ĝin ĝis sendependeco en marto 1957, la teritorio de moderna Ganao ekskludante la Voltan Regionon (brita Togolando), estis konata kiel la Ora marbordo. Multaj militoj okazis inter la koloniaj potencoj kaj la diversaj naciŝtatoj en la areo kaj eĉ sub kolonia rego la ĉefoj kaj homoj ofte rezistis la politikojn de la britoj. Movoj al malkoloniigo intensiĝis post 2-a Mondmilito kaj post intensa lukto, la 6-an de marto 1957 elektita parlamenta gvidanto Kwame Nkrumah deklaris Ganaon kiel "libera eterne". La nacio tiel iĝis la unua subsahara afrika lando kiu atingis sian sendependecon. ====Moderna erao==== Kwame Nkrumah estis ĉampiono de tutafrikanismo kaj lia populareco estis grava konzerno por la Okcidento. Nkrumah estis faligita fare de la militistaro dum li estis eksterlande en februaro 1966. Serio de puĉoj de 1966 ĝis 1981 finiĝis kun la venko de la ekstravaganca Flight Lieutenant Jerry Rawlings en 1981. Tiuj ŝanĝoj rezultigis la suspendon de la konstitucio en 1981 kaj la malpermeso de partioj. La ekonomio suferspertis severan malkreskon baldaŭ poste, kaj multaj ganaanoj migris al aliaj landoj. Tamen poste Rawlings ŝanĝis multajn malnovajn ekonomiajn politikojn kaj la ekonomio baldaŭ komencis resaniĝi. Nova konstitucio reestiganta plurpartian politikon estis instigita en 1992, kaj Rawlings estis elektita kiel prezidanto tiam kaj denove en 1996. En 2009, John Atta Mills estis elektita kiel prezidanto per regulaj balotoj, tiel certigante la statuson de Ganao kiel stabila demokratio. === Etnoj === Akanoj estas la plej granda etno en Ganao sekvata de Mole-Dagbani, sed ekzistas multaj aliaj, inkluzive de la Ashanti, Eŭe, Ga-Dangme ktp. === Klimato === Ganao estas tropika lando kun varma kaj humida klimato. Mezaj ĉiutagaj temperaturoj varias de 30 °C tage ĝis 24 °C nokte. En norda Ganao, pluvsezono okazas inter aprilo kaj oktobro, dum en la sudo de la lando, pluvokvanto okazas inter aprilo kaj junio kaj la monatoj da septembro kaj oktobro. Sudokcidenta Ganao tendencas iĝi pli malseka ol la resto de la lando. Inter decembro kaj marto, Ganao estas trafita de la Harmattan, seka vento venanta de Saharo, kiu igas la humidecon esti tre malalta kaj la aeron tre seka kaj kun polva nebulo. == Eniri == === Eniri avie === [[File:Kotoka International Airport Accra - Terminal.jpg|thumb|Terminalo de la Internacia Flughaveno Kotokag]] === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === [[File:Road from Kumasi to Obuasi - panoramio.jpg|thumb|Strato de Kumasi al Obuasi]] == Vidi == [[Image:Ghana Elmina slave castle.jpg|thumb|Elmina slave castle]] [[File:Mole National Park from the viewing platform.jpg|thumb|Mole National Park]] == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} cir0lbe2ptis591b2eju2rtdkxjs24d 0 4290 72330 66085 2026-05-09T18:50:49Z Tiguliano 53 72330 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Ebur-Bordo}}''', (oficiale Côte d'Ivoire, malofte maloficiale esperantigite Kotdivuaro), estas lando en [[Okcidentafriko]]. Ĝia ĉefurbo estas [[Jamusukro]], sed la plej granda urbo estas [[Abiĝano]]. == Komprenu == Eburbordo akcentas rilatojn kun Francio pli ol aliaj afrikaj eksaj kolonioj de Francio. Ĝi decidis, ke ĝia sola taŭga nomo estas Côte d'Ivoire, kaj ankaŭ la flago simbolas volon havi plu regulan kontakton al Francio kaj kritikon kontraŭ panafrikanismo. === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= | nomoregiono2= | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= }} == Urboj == === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == La oficiala lingvo estas la franca, sed ekzistas ankaŭ aliaj lingvoj kaj dialektoj. Inter ili la ĝula, la abia, la abiĝia, la abrona, la bambara kaj la malinka lingvoj. == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == '''{{W|Kotdivuara Esperanto-Asocio}}''' === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} olakwinluxuuyov3olt3q5thubzux9q 72331 72330 2026-05-09T19:30:54Z Tiguliano 53 72331 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Ebur-Bordo}}''', (oficiale Côte d'Ivoire, malofte maloficiale esperantigite Kotdivuaro), estas lando en [[Okcidentafriko]]. Ĝia ĉefurbo estas [[Jamusukro]], sed la plej granda urbo estas [[Abiĝano]]. == Komprenu == Eburbordo akcentas rilatojn kun Francio pli ol aliaj afrikaj eksaj kolonioj de Francio. Ĝi decidis, ke ĝia sola taŭga nomo estas Côte d'Ivoire, kaj ankaŭ la flago simbolas volon havi plu regulan kontakton al Francio kaj kritikon kontraŭ panafrikanismo. === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Cote d'Ivoire Regions map.png | titolomapo= Turismaj regionoj de Eburbordo | tekstomapo= | grandecomapo= 400px | nomoregiono1= [[Laguna regiono]] | kolororegiono1= #79b0d4 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La marborda lagunareo ĉirkaŭ la ekonomia ĉefurbo [[Abidjan]]. | nomoregiono2= [[Norda Savano]] | kolororegiono2= #6DC57a | elementojregiono2= | priskriboregiono2= La norda regiono estas plejparte islama kaj limas okcidente kun Gvineo, norde kun Malio kaj Burkino, kaj oriente kun Ganao. | nomoregiono3= [[Sudokcidentaj Arbaroj] | kolororegiono3= #96B67C | elementojregiono3= | priskriboregiono3= regiono de tropikaj pluvarbaroj loĝata de la Krou-popolo kaj okcidente limita de [[Liberio]]. | nomoregiono4= [[Orientaj plantejoj]] | kolororegiono4= #DBEFA5 | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Parte kultivata regiono inter la digo-lago Kossou kaj la limo kun [[Ganao]] oriente. }} == Urboj == === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == La oficiala lingvo estas la franca, sed ekzistas ankaŭ aliaj lingvoj kaj dialektoj. Inter ili la ĝula, la abia, la abiĝia, la abrona, la bambara kaj la malinka lingvoj. == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == '''{{W|Kotdivuara Esperanto-Asocio}}''' === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} egzg6nledkuv7l1gjk3inbmezrd3e6x 72332 72331 2026-05-09T19:35:59Z Tiguliano 53 /* Urboj */ 72332 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Ebur-Bordo}}''', (oficiale Côte d'Ivoire, malofte maloficiale esperantigite Kotdivuaro), estas lando en [[Okcidentafriko]]. Ĝia ĉefurbo estas [[Jamusukro]], sed la plej granda urbo estas [[Abiĝano]]. == Komprenu == Eburbordo akcentas rilatojn kun Francio pli ol aliaj afrikaj eksaj kolonioj de Francio. Ĝi decidis, ke ĝia sola taŭga nomo estas Côte d'Ivoire, kaj ankaŭ la flago simbolas volon havi plu regulan kontakton al Francio kaj kritikon kontraŭ panafrikanismo. === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Cote d'Ivoire Regions map.png | titolomapo= Turismaj regionoj de Eburbordo | tekstomapo= | grandecomapo= 400px | nomoregiono1= [[Laguna regiono]] | kolororegiono1= #79b0d4 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La marborda lagunareo ĉirkaŭ la ekonomia ĉefurbo [[Abidjan]]. | nomoregiono2= [[Norda Savano]] | kolororegiono2= #6DC57a | elementojregiono2= | priskriboregiono2= La norda regiono estas plejparte islama kaj limas okcidente kun Gvineo, norde kun Malio kaj Burkino, kaj oriente kun Ganao. | nomoregiono3= [[Sudokcidentaj Arbaroj] | kolororegiono3= #96B67C | elementojregiono3= | priskriboregiono3= regiono de tropikaj pluvarbaroj loĝata de la Krou-popolo kaj okcidente limita de [[Liberio]]. | nomoregiono4= [[Orientaj plantejoj]] | kolororegiono4= #DBEFA5 | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Parte kultivata regiono inter la digo-lago Kossou kaj la limo kun [[Ganao]] oriente. }} == Urboj == * [[Abidjan]] - La plej granda urbo en la lando kaj la ekonomia ĉefurbo. * [[Yamssokro]] - La ĉefurbo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == La oficiala lingvo estas la franca, sed ekzistas ankaŭ aliaj lingvoj kaj dialektoj. Inter ili la ĝula, la abia, la abiĝia, la abrona, la bambara kaj la malinka lingvoj. == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == '''{{W|Kotdivuara Esperanto-Asocio}}''' === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} oatmyuuprn332fxf8s01hvdaxbgssyx 72333 72332 2026-05-09T19:48:11Z Tiguliano 53 72333 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Ebur-Bordo}}''', (oficiale Côte d'Ivoire, malofte maloficiale esperantigite Kotdivuaro), estas lando en [[Okcidentafriko]]. Ĝia ĉefurbo estas [[Jamusukro]], sed la plej granda urbo estas [[Abiĝano]]. == Komprenu == Eburbordo akcentas rilatojn kun Francio pli ol aliaj afrikaj eksaj kolonioj de Francio. Ĝi decidis, ke ĝia sola taŭga nomo estas Côte d'Ivoire, kaj ankaŭ la flago simbolas volon havi plu regulan kontakton al Francio kaj kritikon kontraŭ panafrikanismo. === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Regionoj == [[Dosiero:Cote d'Ivoire Regions map.png|400px|dekstre|Regionoj de Eburbordo]] *[[Laguna regiono]] - La marborda lagunareo ĉirkaŭ la ekonomia ĉefurbo [[Abidjan]]. *[[Norda Savano]] - La norda regiono estas plejparte islama kaj limas okcidente kun Gvineo, norde kun Malio kaj Burkino, kaj oriente kun Ganao. *[[Sudokcidentaj Arbaroj]] - regiono de tropikaj pluvarbaroj loĝata de la Krou-popolo kaj okcidente limita de [[Liberio]]. *[[Orientaj plantejoj]] - Parte kultivata regiono inter la digo-lago Kossou kaj la limo kun [[Ganao]] oriente. == Urboj == * [[Abidjan]] - La plej granda urbo en la lando kaj la ekonomia ĉefurbo. * [[Yamssokro]] - La ĉefurbo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == La oficiala lingvo estas la franca, sed ekzistas ankaŭ aliaj lingvoj kaj dialektoj. Inter ili la ĝula, la abia, la abiĝia, la abrona, la bambara kaj la malinka lingvoj. == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == '''{{W|Kotdivuara Esperanto-Asocio}}''' === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Afriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} 1is9fy1o2tes8h0wc6f48uj0ou6x20k 0 6311 72329 72319 2026-05-09T18:22:44Z Tiguliano 53 /* Regionoj */ 72329 wikitext text/x-wiki {{Rubando|1905-uk-eliro-el-la-kongresejo (cropped).jpg}} {{Informkesto lando | nomo= Esperantujo | bildo= Image:Landoj kie estas naciaj asocioj ligitaj al UEA.PNG | bildotitolo= Landoj kun landaj sekcioj de UEA | flago= Image:Flag of Esperanto.svg | situo= | ĉefurbo = | ĉeflingvo = Esperanto | areo = | loĝantaro = | monunuo = [[w:Stelo (monunuo)|Stelo]], [[w:Eŭro|eŭro]], [[w:Usona dolaro|usona dolaro]] kaj&nbsp;aliaj | elektro = | antaŭkodo = | horzono = }} '''{{W|Esperantujo}}''' estas neformala nomo de la komunumo de Esperanto-uzantoj kaj ties kulturo, de tiuj lokoj kaj institucioj kie la lingvo estas uzata, kvazaŭ temus pri lando. == Regionoj == [[Dosiero:Continenti con i confini degli stati.png|eta]] '''Landaj asocioj, laŭ kontinento''' Esperanto-organizoj ĉeestas en ĉiuj kvin kontinentoj de la mondo; jen la listo de landaj asocioj, laŭ kontinento: {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= Mapo de la kvin kontinentoj de la mondo | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Afriko]] | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= [https://uea.org/landoj/afriko Estas 19 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono2= [[Ameriko]] | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= [https://uea.org/landoj/ameriko Estas 15 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono3= [[Azio]] | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= [https://uea.org/landoj/azio Estas 19 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono4= [[Eŭropo]] | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= [https://uea.org/landoj/europo Estas 39 landaj asocioj de Esperanto, plus la Eŭropa Esperanto-Unio] | nomoregiono5= [[Oceanio]] | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= '''{{W|Aŭstralia Esperanto-Asocio|Aŭstralia Esperanto-Asocio}}''' - '''{{W|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio}}''' - '''{{W|Nov-Zelanda Esperanto-Asocio|Nov-Zelanda Esperanto-Asocio}}'''. }} == Urboj == [[Dosiero:Centra Oficejo de UEA.jpg|eta|Centra Oficejo de UEA (2002)]] * [[Roterdamo]] – sidejo de {{W|Universala Esperanto-Asocio}} kaj {{W|Tutmonda Esperantista Junulara Organizo}} * [[Nová Dubnica]] – sidejo de {{W|E@I}} * [[Graz]] – urbo de {{W|UK 2026}} * [[Tiana (Katalunio)|Tiana]] – urbo de {{W|IJK 2026}} === Esperantaj urboj === [[Dosiero:Varsovio, tombo de Ludoviko Zamenhof, omaĝo 2017.jpg|eta|Varsovio, esperantistoj dum vizito al la tombo de Ludoviko Zamenhof, (2017)]] [[Dosiero:Zamenhof-1879.jpg|eta|Fotografio de Ludoviko Zamenhof je la aĝo de 20 jaroj (1879)]] * [[Varsovio]] – urbo, kie L. L. Zamenhof publikigis Esperanton kaj kie troviĝas lia tombo * [[Bjalistoko]] – naskiĝurbo de L. L. Zamenhof * [[Herzberg am Harz]] * [[Vieno]] * [[Svitavy]] * [[Baugé]] - la Esperanta kastelo Grésillon estas grava esperanta renkontiĝejo * [[Ĉaŭdefono|La Chaux-de-Fond]] - Ĉaŭdefono povas esti konsiderata kiel la Esperanta ĉefurbo de Svislando. Ĝi estas la sidejo de diversaj gravaj Esperanto-institucioj kun nacia kaj internacia signifo kaj renomo, ekzemple la Esperanta Civito. == Aliaj cellokoj == * [[Halbe]] – urbeto apud [[Berlino]] kun {{W|Esperanto-Stacio}} == Kompreni == === Historio === [[File:Unua libro per russi - 1887 - 1a edizione - copertina fronte.jpg|eta|''Unua libro. Por Rusoj'', eldonita en Varsovio en 1887]] [[Dosiero:1905-uk-eliro-el-la-kongresejo.jpg|eta|Unua Universala kongreso de Esperanto en 1905 en Boulogne-sur-mer]] [[Dosiero:Group photo on IS 2005-2006 in Xanten.jpg|eta|Kelkaj el la partoprenantoj de la Internacia Semajno, kiu okazas ĉiujare dum la novjara semajno ekde 1957]] La historio de la Esperanto-movado, estas ankaŭ la historio de ĝia komunumo kaj de ĝiaj asocioj; La historio kompreneble komencas kun la publikigado de la "Unua Libro" en julio 1887 fare de Ludoviko Lazaro Zamenhof, en [[Varsovio]]. Fine de 1888 la volapukista klubo de Nurenbergo (Germanio) transiris al Esperanto. Kun ili Zamenhof eldonis la revuon La Esperantisto. Ĉar tamen la plej granda nombro de esperantistoj tiutempe estis en la Rusia Imperio, oni nomas tiun unuan periodon "rusa periodo" de la Esperanto-movado . Sed al la rusa censuro ne plaĉis ke la revuo venis el Germanio, do en 1895 ĝi por mallonga tempo malpermesis la revuon en Rusio. La taskon provizi gazeton al la movado transprenis do junaj svedoj en Upsalo, temis pri la revuo "Lingvo Internacia". Ekaperis kelkaj aliaj kluboj, ekzemple en Moskvo, Sankt-Peterburgo kaj Schalke (nun parto de Gelsenkirchen). Ĝenerale, la kreskado de la movado estis malrapida. En 1898 la franca esperantisto Louis de Beaufront fondis societon. Ĝi havis ankaŭ membrojn en nefranclingvaj landoj, sed ĝia organo L'espérantiste estis preskaŭ nur en la franca. Al Beaufront oni aljuĝas la varbadon de intelektuloj, ekzemple Théophile Cart, Carlo Bourlet kaj Hippolyte Sebert. Tiu estis la "franca periodo" de la movado. De proks. 1903 ĝis la unua mondmilito fondiĝis multaj landaj asocioj, ekzemple en 1903 la svisa, en 1906 la germana kaj en 1910 la usona. En tiu ĉi periodo komenciĝis ankaŭ la vico de la Universalaj Kongresoj. La unua grandeta internacia renkontiĝo de esperantistoj okazis en 1904 en la franca urbo Calais kaj la brita Dover. La unua Universala Kongreso de Esperanto okazis en 1905 en Bulonjo-ĉe-maro ĉe la nordfranca marbordo. Dum tiu kongreso oni akceptis interalie Lingvan Komitaton kaj la Fundamenton de Esperanto, por servi al la stabileco kaj evoluo de la lingvo. Universala Esperanto-Asocio fondiĝis en 1908. Malgraŭ la komenca intenco, ĝi ne sukcesis tiri ĉiun Esperanto-agadon sub sian ombrelon. La momento estis favora al Esperanto, kiu havis la ŝancon esti elektita kiel laborlingvo de la Ligo de la Nacioj, sed tiam okazis la Ido-krizo de 1907/1908 kaj la sekvaj jaroj. Ankaŭ se la esperantistoj kiuj transiris al tiu nova lingva projekto (IDO), estis tre limigita, tamen tio sufiĉis por perdi la ŝancon. Dum la unua mondmilito ne eblis multe agadi, krom ke diverslandaj esperantistoj uzis Esperanton por la militpropagando, donacis ruĝkrucan ambulancon aŭ instruis Esperanton al militkaptitoj aŭ aliaj internigitoj. La Deka UK en Parizo en 1914 okazis dum la komenco de la unua mondmilito. Je la 14a de aprilo 1917 L.L. Zamenhof mortis. Post la milito oni provis atingi akordon inter UEA kaj la landaj asocioj serve al komunaj celoj de la movado. Oni volis internacian lobiadon por la lingvo, propagandon kaj instruadon en landoj sen propra movado, atentigon pri radio-elsendaĵoj en Esperanto ktp., kaj por tio oni bezonis strukturon kaj financadon. En 1922 UEA kaj la landaj asocioj interkonsentis kunlabori laŭ la "kontrakto de Helsinki". En tiu Helsinko-sistemo, UEA unuflanke kaj la landaj asocioj aliflanke komune elektis kaj financis Internacian Centran Komitaton. Tiu ICK poste havis oficejon kaj direktoron (Robert Kreuz). Pro malkontentoj pri la helsinka organizo la naciaj societoj serĉis novan solvon. Ili minacis fondi novan internacian asocion, tiel ke UEA devis konsenti al kompromiso. En la UK de Kolonjo en 1933 oni subskribis interkonsenton, laŭ kiu la naciaj societoj aliĝas al UEA, pagas por siaj aligitaj membroj, kaj sendas anojn en la Komitaton. (La Interkonsento de Kolonjo estas la bazo ankaŭ por la nuntempa UEA, kun kelkaj intertempaj modifoj). Dum la 1930-aj jaroj en pluraj eŭropaj landoj kun ekstrem-dekstraj registaroj okazis malhelpoj al la libera disvolviĝo de la agado de de la asocioj kaj movadoj; tio frapis la laboristan Esperanto-movadon, sed ankaŭ neŭtralaj Esperanto-asocioj suferis malpermeson. Ankaŭ en Sovetunio esperantistoj ne plu povis havi organizan strukturon. La Dua mondmilito estis plia bato por la movado, precipe dum 1940-1944. Ankaŭ en la neŭtralaj aŭ nemilitantaj landoj la milito havis sekvojn, ekz. per rekrutigo de junaj viroj. Nur dum mallonga fazo post la milito, en orienta Eŭropo la esperantistoj rajtis reorganizi la landajn movadojn. Jam en 1949, kiam la komunismaj diktaturoj estis firme establitaj, multaj el tiuj landaj movadoj devis ĉesi labori. Nur post la morto de Stalin en 1953 la situacio fariĝis pli bona, sed en unuopaj landoj refondiĝo de landa asocio estis permesita nur post multaj jaroj. Daŭris sufiĉe longe ĝis tiuj landaj asocioj povis aliĝi al UEA, ekz. la soveta nur en 1989. uzo de Esperanto en Tajvano dum regado de Ĉiang Kai-ŝek estis ankaŭ tabua. Post la reveno de la orienteŭropaj asocioj (ĉ. aŭ post 1955) la movado penis laŭeble kunlabori kaj havi rilatojn malgraŭ problemoj en komunismaj diktaturoj. Okazis ekzemple, ke Universalaj Kongresoj kelkfoje estis aranĝataj en komunismaj landoj. La unua kazo estis en Zagrebo, Jugoslavio, en 1953. La unua UK aranĝita en lando de la sovetia bloko estis tiu de Varsovio en 1959. Poste proks. ĉiun kvaran fojon UK estis en orienteŭropa lando. Dum tiu ĉi periodo plifortiĝis Esperanto ankaŭ en Ĉinio kaj ankaŭ en la suda duono de la tero. Tio vidiĝis en la 1970aj jaroj ekzemple en la aliĝo de pluraj sudamerikaj landaj asocioj al UEA. En 1981 okazis la unua UK en la suda terduono, nome en Brasília. Teknika evoluo favoris Esperanto-muzikon, ĉar produktado de sondiskoj iĝis malpli multekosta. En la 1970aj jaroj ekaperis la kompaktkasedo (sonkasedo), kaj en la 1980aj jaroj la kompaktdisko (lumdisko). La orienteŭropa eksigo de komunismo en la komenco de la 1990-aj jaroj signifis novan epokon por la orienteŭropaj Esperanto-asocioj. La disfalo de burokrataj socialistaj reĝimoj en Sovetunio kaj la orienta Eǔropo forprenis per unu bato signifajn materiajn rimedojn, kiel subvenciitajn propraĵojn kaj eldonaĵojn, salajratajn funkciulojn kaj instruistojn. Esperantistaj organizaĵoj estis dekumitaj kaj kluboj fermitaj. Aliflanke, oni liberiĝis el oficialaj propagandaj politikoj. La interreto ekstaris kiel komunikilo por la ĝenerala publiko, kio profitigis la internacian Esperanto-komunumon. Konsidera parto de la Esperantaj komunikado kaj publikigado okazis de tiam nur interrete. En 2007 la Pola Radio havis sian lastan aeran elsendon kaj estis transigita al la interreto. === Etnoj === === Spekti === * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=FAu6vWQbdqg June kaj kune]''''' (2022) estas satira muzikalo pri IJK kaj internaciaj Esperanto-renkontiĝoj ĝenerale * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=kFK5C2khdug&t=308 Petveturaj Aventuroj]''''' (2023) estas komedia muzikalo pri petvetura vojaĝo el la IJK al la oficejo de TEJO * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=C4SUrL_3C3M La sorto gvidos vin]''''' (2023) == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == === Zamenhof/Esperanto-objektoj === {{W|Zamenhof/Esperanto-objekto|Zamenhof/Esperanto-objektoj}} estas memoraĵoj kreitaj omaĝe al Esperanto aŭ al ĝia kreinto – {{W|L. L. Zamenhof}}. Ili troviĝas sur ĉiuj kontinentoj de la Tero kaj kelkaj eĉ [[Kosmo|ekstertere]]. Ilia listo troviĝas en {{W|Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj|Esperanto-Vikipedio}}. == Fari == === Esperanto-renkontiĝoj === '''{{W|Universala Kongreso de Esperanto}}''' estas la plej granda kaj signifa Esperanto-renkontiĝo. Ĝi okazas ĉiujare en alia loko ekde 1905. Por vojaĝantoj kun infanoj ĝi estas ofte akompanata de {{W|Internacia Infana Kongreseto}}. '''{{W|Internacia Junulara Kongreso}}''' estas la plej granda junulara Esperanto-renkontiĝo. Simile al UK ĝi okazas ĉiujare en alia loko. '''[https://eventaservo.org/ eventaservo.org]''' estas retejo, kiu listigas Esperanto-renkontiĝojn tutmonde – ekde la plej malgrandaj ĝis la plej grandaj. == Komuniki == La ĉefa lingvo de Esperantujo nature estas Esperanto. {{W|Ido}} estas grandparte interkomprenebla kun ĝi. Krom Esperanto la E-parolantoj ofte parolas ankaŭ siajn denaskajn aŭ aliajn naciajn lingvojn depende de ilia deveno kaj regiono, kie ili loĝas. == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Drinkejo === '''Drinkejo''' estas dum pluraj Esperanto-aranĝoj loko por trinki alkoholajn kaj senalkoholajn trinkaĵojn. Ĝi povas esti proksime aŭ eĉ tute kunigita kun diskejo. === Gufujo === [[Dosiero:Teoj en la gufujo (3167193668).jpg|eta|dekstre|240px|Teoj en gufujo dum la 52-a Internacia Seminario.]] '''{{W|Gufujo}}''' estas loko dum Esperanto-aranĝoj, kie oni povas nokte trinki teon kaj eventuale manĝeti dolĉaĵojn. La loko estas kutime trankvila kun kandeloj anstataŭ normala lumo de lampoj. Foje en gufujo ankaŭ okazas koncertoj de kelkaj muzikistoj, kies ĝenro de muziko taŭgas por etoso de gufujo. == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Vikipedio}} * [https://eventaservo.org/ Eventa Servo] * [[b:Esperantuja gvidlibro por komencantoj|Esperantuja gvidlibro por komencantoj]] – libro ĉe [[w:Vikilibroj|Vikilibroj]] {{Skizo}} [[Kategorio:Esperanto-veturceloj|Esperantujo]] 4cyorua6h206pevumlekwp5iy1xo4oo