Kenjo

Vikivojaĝo eowikivoyage https://eo.wikivoyage.org/wiki/Vikivoja%C4%9Do:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikivojaĝo Vikivojaĝo-Diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk Kenjo 0 4429 72358 70983 2026-05-11T20:18:14Z Tiguliano 53 72358 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Kenjo|Kenjo}}''' (angle kaj svahile: Kenya [ˈkɛnjə], oficiale nomata Respubliko Kenjo (svahile: Jamhuri ya Kenjo, angle: Republic of Kenya) estas lando en [[Orientafriko]]. Ĝi estas eksa brita kolonio kiu akiris sendependecon la 12-an de decembro 1963. Hodiaŭ la lando estas unu el la plej rapide kreskantaj landoj en orienta Afriko. La ĉefurbo estas Najrobo. La mona unuo estas la kenja ŝilingo. Kun loĝantaro de 52 milionoj, ĝi estas la 26-a plej loĝata lando en la mondo La lando nomiĝas laŭ la monto Kenja, el la kikuja lingvo: ''Kĩrĩ-Nyaga'', «monto blanka». == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= | nomoregiono2= | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= }} == Urboj == === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == * [[:wikimania:2025:Wikimania|Vikimanio 2025]] okazos en [[Najrobo]] en Aŭgusto == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado ===  === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Orientafriko}} {{Parto de|Orientafriko}} coi2j31jaxyrba9tl789nkrx4vv615h 72365 72358 2026-05-12T11:22:29Z Tiguliano 53 /* Esperanto */ 72365 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Kenjo|Kenjo}}''' (angle kaj svahile: Kenya [ˈkɛnjə], oficiale nomata Respubliko Kenjo (svahile: Jamhuri ya Kenjo, angle: Republic of Kenya) estas lando en [[Orientafriko]]. Ĝi estas eksa brita kolonio kiu akiris sendependecon la 12-an de decembro 1963. Hodiaŭ la lando estas unu el la plej rapide kreskantaj landoj en orienta Afriko. La ĉefurbo estas Najrobo. La mona unuo estas la kenja ŝilingo. Kun loĝantaro de 52 milionoj, ĝi estas la 26-a plej loĝata lando en la mondo La lando nomiĝas laŭ la monto Kenja, el la kikuja lingvo: ''Kĩrĩ-Nyaga'', «monto blanka». == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= | nomoregiono2= | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= }} == Urboj == === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == * [[:wikimania:2025:Wikimania|Vikimanio 2025]] okazos en [[Najrobo]] en Aŭgusto == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado ===  === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == '''Kenja Esperanto-Asocio''' :Evans Ochoki, P.O. Box 9103, 30100 Eldoret, Kenjo :keeasocio@yahoo.com === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Orientafriko}} {{Parto de|Orientafriko}} 5ljlznlw2ly5sdiwd3yi2gu74konrxo 72366 72365 2026-05-12T11:55:35Z Tiguliano 53 /* Regionoj */ 72366 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Kenjo|Kenjo}}''' (angle kaj svahile: Kenya [ˈkɛnjə], oficiale nomata Respubliko Kenjo (svahile: Jamhuri ya Kenjo, angle: Republic of Kenya) estas lando en [[Orientafriko]]. Ĝi estas eksa brita kolonio kiu akiris sendependecon la 12-an de decembro 1963. Hodiaŭ la lando estas unu el la plej rapide kreskantaj landoj en orienta Afriko. La ĉefurbo estas Najrobo. La mona unuo estas la kenja ŝilingo. Kun loĝantaro de 52 milionoj, ĝi estas la 26-a plej loĝata lando en la mondo La lando nomiĝas laŭ la monto Kenja, el la kikuja lingvo: ''Kĩrĩ-Nyaga'', «monto blanka». == Regionoj == Kenjo estas dividita en plurajn malsamajn regionojn, ĉiu kun siaj propraj unikaj karakterizaĵoj kaj diferencoj rilate al kulturo, pejzaĝo, klimato kaj ekonomio: {{Listo de regionoj | mapo= Kenya Regions map.png | titolomapo= Regioj de Kenjo | tekstomapo= | grandecomapo= 400px | nomoregiono1= [[Norda Rift-Valo]] | kolororegiono1= #A9C496 | elementojregiono1= | priskriboregiono1=Dominita de la impona Lago Turkana, la Norda Rift-Valo estas hejmo al vasta gamo de kenjaj popoloj, inkluzive de nomadaj paŝtistaj popoloj. | nomoregiono2= [[Suda Rift-Valo]] | kolororegiono2= #71B37B | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Ĉi tiu regiono estas hejmo de 10 naciaj parkoj. Ĝi estas konata pro siaj belaj pejzaĝoj, inkluzive de lagoj, montoj kaj varmaj fontoj. | nomoregiono3= [[Kenja marbordo]] | kolororegiono3= #6D926D | elementojregiono3= | priskriboregiono3= La marbordo de Kenjo en la Hinda Oceano estas konata pro siaj belaj strandoj, svahila kulturo kaj historiaj famaĵoj. | nomoregiono4= [[Orienta Kenjo]] | kolororegiono4= #B5AB81 | elementojregiono4= | priskriboregiono4= La orienta parto de Kenjo estas konata pro siaj aridaj kaj duonaridaj pejzaĝoj, ĝia faŭno kaj diversaj kulturoj. | nomoregiono5= [[Okcidenta Kenjo]] | kolororegiono5= #578E86 | elementojregiono5= | priskriboregiono5= La okcidenta parto de Kenjo estas konata pro siaj verdaj arbaroj, pitoreskaj montetoj kaj diversaj kulturoj. La teritorio de Nyanza, kiu limas al la lago Viktorio, ofertas belajn strandojn, fiŝkaptistajn komunumojn kaj diversajn kulturajn praktikojn. }} == Urboj == === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == * [[:wikimania:2025:Wikimania|Vikimanio 2025]] okazos en [[Najrobo]] en Aŭgusto == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado ===  === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == '''Kenja Esperanto-Asocio''' :Evans Ochoki, P.O. Box 9103, 30100 Eldoret, Kenjo :keeasocio@yahoo.com === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Orientafriko}} {{Parto de|Orientafriko}} o1q523zfq9u7mp3zugctrbi5g2pr20o 72367 72366 2026-05-12T11:56:37Z Tiguliano 53 /* Regionoj */ 72367 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Kenjo|Kenjo}}''' (angle kaj svahile: Kenya [ˈkɛnjə], oficiale nomata Respubliko Kenjo (svahile: Jamhuri ya Kenjo, angle: Republic of Kenya) estas lando en [[Orientafriko]]. Ĝi estas eksa brita kolonio kiu akiris sendependecon la 12-an de decembro 1963. Hodiaŭ la lando estas unu el la plej rapide kreskantaj landoj en orienta Afriko. La ĉefurbo estas Najrobo. La mona unuo estas la kenja ŝilingo. Kun loĝantaro de 52 milionoj, ĝi estas la 26-a plej loĝata lando en la mondo La lando nomiĝas laŭ la monto Kenja, el la kikuja lingvo: ''Kĩrĩ-Nyaga'', «monto blanka». == Regionoj == Kenjo estas dividita en plurajn malsamajn regionojn, ĉiu kun siaj propraj unikaj karakterizaĵoj kaj diferencoj rilate al kulturo, pejzaĝo, klimato kaj ekonomio: {{Listo de regionoj | mapo= Kenya Regions map.png | titolomapo= Regioj de Kenjo | tekstomapo= | grandecomapo= 350px | nomoregiono1= [[Norda Rift-Valo]] | kolororegiono1= #A9C496 | elementojregiono1= | priskriboregiono1=Dominita de la impona Lago Turkana, la Norda Rift-Valo estas hejmo al vasta gamo de kenjaj popoloj, inkluzive de nomadaj paŝtistaj popoloj. | nomoregiono2= [[Suda Rift-Valo]] | kolororegiono2= #71B37B | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Ĉi tiu regiono estas hejmo de 10 naciaj parkoj. Ĝi estas konata pro siaj belaj pejzaĝoj, inkluzive de lagoj, montoj kaj varmaj fontoj. | nomoregiono3= [[Kenja marbordo]] | kolororegiono3= #6D926D | elementojregiono3= | priskriboregiono3= La marbordo de Kenjo en la Hinda Oceano estas konata pro siaj belaj strandoj, svahila kulturo kaj historiaj famaĵoj. | nomoregiono4= [[Orienta Kenjo]] | kolororegiono4= #B5AB81 | elementojregiono4= | priskriboregiono4= La orienta parto de Kenjo estas konata pro siaj aridaj kaj duonaridaj pejzaĝoj, ĝia faŭno kaj diversaj kulturoj. | nomoregiono5= [[Okcidenta Kenjo]] | kolororegiono5= #578E86 | elementojregiono5= | priskriboregiono5= La okcidenta parto de Kenjo estas konata pro siaj verdaj arbaroj, pitoreskaj montetoj kaj diversaj kulturoj. La teritorio de Nyanza, kiu limas al la lago Viktorio, ofertas belajn strandojn, fiŝkaptistajn komunumojn kaj diversajn kulturajn praktikojn. }} == Urboj == === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == * [[:wikimania:2025:Wikimania|Vikimanio 2025]] okazos en [[Najrobo]] en Aŭgusto == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado ===  === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == '''Kenja Esperanto-Asocio''' :Evans Ochoki, P.O. Box 9103, 30100 Eldoret, Kenjo :keeasocio@yahoo.com === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Orientafriko}} {{Parto de|Orientafriko}} t78kui6drh9cnavomjerz4xrou4wn5k Taragono 0 6672 72359 72301 2026-05-12T09:25:30Z Rdelre 27 /* Trajne */ 72359 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Taragono ''Tarragona'' | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:PuentedelDiablo_edited.jpg | bildotitolo = Ponto de la Diablo, romia akvokondukilo apud Taragono | lando = Hispanio | regiono = [[Katalunio]] | loĝantaro = 143 649 (2025) | alto = 69 m }} '''{{W|Taragono}}''' (hispane kaj katalune: ''Tarragona'') estas ĉemara urbo en [[Katalunio]] en nordorienta [[Hispanio]], ĉefurbo de samnoma provinco, kun 140mil loĝantoj. En la epoko de Romio, ''Tarraco'' estis unu el la plej gravaj urboj en tuta Hispanio, kaj ankoraŭ nuntempe abundo da restaĵoj de tiu prospera tempo allogas la turistojn. == Kompreni == === Historio === ==== Antikva Urbo (ĝis 711) ==== Sur antikva monero trovita en provinco de Ĝirono estas la subskribo ''Tarakon-salir'' (verŝajne: "monero de Taragono" en la lingvo de la {{W|Iberoj}}). Ŝajne la monero datiĝas je ĉirkaŭ 250 a.K. Mallonge poste, en 210 a.K., dum la {{W|dua punika milito}}, la romia militestro '''{{W|Skipiono Afrika la Maljuna}}''' kunportis sian armeon en Taragonon kaj restis tie dum la tuta vintro. En la komenco de la posta jaro, li kunvokis la lokajn tribojn, kiuj estis plejparte amikemaj al la romianoj kaj eĉ helpis ilin kontraŭ la {{W|kartaganoj}}. Tiuj eventoj markas la komencon de la historio de Taragono kiel vera urbo. {{W|Plinio la Maljuna}} skribis, ke Taragono estis la verko de Skipiono, kvazaŭ li estis ĝia fondinto, malgraŭ la ekzisto de antaŭa vilaĝo. Baldaŭ Taragono iĝis grava urbo, kaj ĉefurbo de norda Iberio (''Hispania Citerior'', poste ''Hispania Tarraconensis''). Ĝi multe prosperis ĝis la 3-a jarcento. Aparte grava agreso okazis en la jaro 258, kiam la {{W|frankoj}}, kiuj jam plurajn fojojn transiris la limon de la Imperio apud la {{W|Rejno}}, sukcesis marŝi ĝis Taragono kaj prirabi ĝin. En 409 la {{W|vandaloj}} alvenis en Iberion sed ili marŝis suden kaj okcidenten, sen frapi la urbon. Fine, en 474 (du jarojn antaŭ la tradicia fino de la Romia Imperio) la '''{{W|Visigotoj}}''' sub la reĝo {{W|Eŭriko}} prenis Taragonon, verŝajne sen luktado, kaj firme okupis ĝin. Jam dum la lasta tempo de la Romia Imperio la urbo komencis malprosperi, kaj sub la Visigotoj ĝi plu dekadencis. En 711 Taragono estis konkerita de la Araboj. Eble la urbo estis detruita, eble ĝi estis abandonita; certe ĝi preskaŭ nuliĝis. ==== Nova Urbo (post 1118) ==== (...) === Klimato === == Aliri == === Aviadile === La plej proksima flughaveno estas tiu de [[Reus]] (IATA-kodo: REU), fakte inter Reus kaj Taragono, nur 12 km de Taragono. Estas multaj kunligoj kun Britio kaj kelkaj kun malmultaj urboj en Eŭropo (ekzemple: Parizo). Estas busveturo de tiu flughaveno al la urbo de Taragono ĉiun horon (tage), zorge de ''Monbus'' (ankaŭ nomata ''Hispano Igualadina''), informoj ĉe [https://catalunya.monbus.es Monbus]. Pli malproksima, sed kunligata kun multe pli da urboj en Eŭropo kaj ekster Eŭropo, estas la flughaveno de [[Barcelono]] ''El Prat'' (IATA-kodo: BCN), ĉ.90 km for de Taragono. === Trajne === La stacidomo en la centro de Taragono (''Estació de Tarragona''), apud la marbordo, estas servata de ordinaraj trajnoj. De Taragono al Barcelono estas pluraj veturoj, bezonantaj ĉ.1h30. De Taragono al Ilerdo la veturoj estas pli maloftaj (ĉ.2h30) kaj al Valencio eĉ pli maloftaj (4-5 horojn). Alia stacidomo (''Camp de Tarragona''), ĉ. 12 km for de la urbo, estas servata de altrapidaj trajnoj veturantaj de Barcelono al Zaragozo(-Madrido) kaj de rapidaj trajnoj de Barcelono al Valencio. La veturoj estas oftaj, sed antaŭmendo estas kutime necesa. La vojaĝo daŭras kutime 35-45min (Taragono-Barcelono), 2-3h (Taragono-Valencio), 25-30min (Taragono-Ilerdo), 1h10-1h20 (Taragono-Zaragozo), 2h30-3h15 (Taragono-Madrido). === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === Taragono estas proksima al la Aŭtoŝoseo de la Mediteraneo (AP-7, ''Autopista del Mediterráneo''), taŭga por veturantoj de nordoriento (Barcelono, suda Francio kaj pretere) aŭ, en la kontraŭa direkto, de sudo (orienta Hispanio). Veturantoj de nordokcidento povas uzi la Aŭtoŝoseon Zaragozo-Mediteraneo AP-2 kaj, apud Montblanc, eliri sur la Rapidan Ŝoseon A-27 (''Autovía Tarragona-Montblanc''). === Bicikle === Taragono estas ĉe la kurso de Eŭrovelo EV-8, ne plene pretigita. Informoj ĉe [https://www.eurovelospain.com/ Eurovelospain.com](es, en). == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi ==  <mapframe text="Mapo de Taragono" zoom="14" latitude="41.116" longitude="1.2505" width="450" height="300"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": { "title": "Fervoja Stacidomo", "marker-symbol": "rail", "marker-size": "medium", "marker-color": "cfc050" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[1.2530, 41.1114] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Placo La Font", "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[1.2551, 41.1171] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Katedralo", "marker-symbol": "20", "marker-size": "medium", "marker-color": "f03000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[1.258, 41.119] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Palladia Muzeo", "marker-symbol": "40", "marker-size": "small", "marker-color": "d000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54556, 45.54846] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Ĝardenoj Salvi", "marker-symbol": "50", "marker-size": "small", "marker-color": "30f000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.53946, 45.54631] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Amfiteatro", "marker-symbol": "60", "marker-size": "medium", "marker-color": "00d0d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[1.2588, 41.1145] } }, ] } </mapframe>  == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Katalunio}} 8jolycgf86eqgl2p9hrotraoeyw8ki1 72363 72359 2026-05-12T09:42:20Z Rdelre 27 /* Trajne */ 72363 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Taragono ''Tarragona'' | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:PuentedelDiablo_edited.jpg | bildotitolo = Ponto de la Diablo, romia akvokondukilo apud Taragono | lando = Hispanio | regiono = [[Katalunio]] | loĝantaro = 143 649 (2025) | alto = 69 m }} '''{{W|Taragono}}''' (hispane kaj katalune: ''Tarragona'') estas ĉemara urbo en [[Katalunio]] en nordorienta [[Hispanio]], ĉefurbo de samnoma provinco, kun 140mil loĝantoj. En la epoko de Romio, ''Tarraco'' estis unu el la plej gravaj urboj en tuta Hispanio, kaj ankoraŭ nuntempe abundo da restaĵoj de tiu prospera tempo allogas la turistojn. == Kompreni == === Historio === ==== Antikva Urbo (ĝis 711) ==== Sur antikva monero trovita en provinco de Ĝirono estas la subskribo ''Tarakon-salir'' (verŝajne: "monero de Taragono" en la lingvo de la {{W|Iberoj}}). Ŝajne la monero datiĝas je ĉirkaŭ 250 a.K. Mallonge poste, en 210 a.K., dum la {{W|dua punika milito}}, la romia militestro '''{{W|Skipiono Afrika la Maljuna}}''' kunportis sian armeon en Taragonon kaj restis tie dum la tuta vintro. En la komenco de la posta jaro, li kunvokis la lokajn tribojn, kiuj estis plejparte amikemaj al la romianoj kaj eĉ helpis ilin kontraŭ la {{W|kartaganoj}}. Tiuj eventoj markas la komencon de la historio de Taragono kiel vera urbo. {{W|Plinio la Maljuna}} skribis, ke Taragono estis la verko de Skipiono, kvazaŭ li estis ĝia fondinto, malgraŭ la ekzisto de antaŭa vilaĝo. Baldaŭ Taragono iĝis grava urbo, kaj ĉefurbo de norda Iberio (''Hispania Citerior'', poste ''Hispania Tarraconensis''). Ĝi multe prosperis ĝis la 3-a jarcento. Aparte grava agreso okazis en la jaro 258, kiam la {{W|frankoj}}, kiuj jam plurajn fojojn transiris la limon de la Imperio apud la {{W|Rejno}}, sukcesis marŝi ĝis Taragono kaj prirabi ĝin. En 409 la {{W|vandaloj}} alvenis en Iberion sed ili marŝis suden kaj okcidenten, sen frapi la urbon. Fine, en 474 (du jarojn antaŭ la tradicia fino de la Romia Imperio) la '''{{W|Visigotoj}}''' sub la reĝo {{W|Eŭriko}} prenis Taragonon, verŝajne sen luktado, kaj firme okupis ĝin. Jam dum la lasta tempo de la Romia Imperio la urbo komencis malprosperi, kaj sub la Visigotoj ĝi plu dekadencis. En 711 Taragono estis konkerita de la Araboj. Eble la urbo estis detruita, eble ĝi estis abandonita; certe ĝi preskaŭ nuliĝis. ==== Nova Urbo (post 1118) ==== (...) === Klimato === == Aliri == === Aviadile === La plej proksima flughaveno estas tiu de [[Reus]] (IATA-kodo: REU), fakte inter Reus kaj Taragono, nur 12 km de Taragono. Estas multaj kunligoj kun Britio kaj kelkaj kun malmultaj urboj en Eŭropo (ekzemple: Parizo). Estas busveturo de tiu flughaveno al la urbo de Taragono ĉiun horon (tage), zorge de ''Monbus'' (ankaŭ nomata ''Hispano Igualadina''), informoj ĉe [https://catalunya.monbus.es Monbus]. Pli malproksima, sed kunligata kun multe pli da urboj en Eŭropo kaj ekster Eŭropo, estas la flughaveno de [[Barcelono]] ''El Prat'' (IATA-kodo: BCN), ĉ.90 km for de Taragono. === Trajne === La stacidomo en la centro de Taragono (''Estació de Tarragona''), apud la marbordo, estas servata de ordinaraj trajnoj. De Taragono al Barcelono estas pluraj veturoj, bezonantaj ĉ.1h30. De Taragono al Ilerdo la veturoj estas pli maloftaj (ĉ.2h30) kaj al Valencio eĉ pli maloftaj (4-5 horojn). Alia stacidomo (''Camp de Tarragona''), ĉ. 12 km for de la urbo, estas servata de altrapidaj trajnoj veturantaj de Barcelono al Zaragozo(-Madrido) kaj de rapidaj trajnoj de Barcelono al Valencio. La veturoj estas oftaj, sed antaŭmendo estas kutime necesa. La vojaĝo daŭras kutime 35-45min (Taragono-Barcelono), 2-3h (Taragono-Valencio), 25-30min (Taragono-Ilerdo), 1h10-1h20 (Taragono-Zaragozo), 2h30-3h15 (Taragono-Madrido). De la centro de Taragono al la stacidomo ''Camp de Tarragona'' estas regulaj busoj. Informoj ĉe: [https://empresaplana.cat/uploads/boxes-lineas-configuration/tarragona-estacio-del-camp-9.pdf Empresa Plana]. === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === Taragono estas proksima al la Aŭtoŝoseo de la Mediteraneo (AP-7, ''Autopista del Mediterráneo''), taŭga por veturantoj de nordoriento (Barcelono, suda Francio kaj pretere) aŭ, en la kontraŭa direkto, de sudo (orienta Hispanio). Veturantoj de nordokcidento povas uzi la Aŭtoŝoseon Zaragozo-Mediteraneo AP-2 kaj, apud Montblanc, eliri sur la Rapidan Ŝoseon A-27 (''Autovía Tarragona-Montblanc''). === Bicikle === Taragono estas ĉe la kurso de Eŭrovelo EV-8, ne plene pretigita. Informoj ĉe [https://www.eurovelospain.com/ Eurovelospain.com](es, en). == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi ==  <mapframe text="Mapo de Taragono" zoom="14" latitude="41.116" longitude="1.2505" width="450" height="300"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": { "title": "Fervoja Stacidomo", "marker-symbol": "rail", "marker-size": "medium", "marker-color": "cfc050" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[1.2530, 41.1114] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Placo La Font", "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[1.2551, 41.1171] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Katedralo", "marker-symbol": "20", "marker-size": "medium", "marker-color": "f03000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[1.258, 41.119] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Palladia Muzeo", "marker-symbol": "40", "marker-size": "small", "marker-color": "d000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54556, 45.54846] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Ĝardenoj Salvi", "marker-symbol": "50", "marker-size": "small", "marker-color": "30f000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.53946, 45.54631] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Amfiteatro", "marker-symbol": "60", "marker-size": "medium", "marker-color": "00d0d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[1.2588, 41.1145] } }, ] } </mapframe>  == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Katalunio}} sal60mltftxh6f7b5j2smhqkk7vyvmp Ilerdo 0 6676 72360 72342 2026-05-12T09:29:09Z Rdelre 27 /* Aviadile */ 72360 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Ilerdo ''Lleida / Lérida'' | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Lleida_(40262867523).jpg | bildotitolo = | lando = Hispanio | regiono = [[Katalunio]] | loĝantaro = 146 266 (2025) | alto = 160 m }} '''{{W|Ilerdo}}''' (katalune: ''Lleida'', hispane: ''Lérida'') estas urbo en [[Katalunio]] en nordorienta [[Hispanio]], kun preskaŭ 150mil loĝantoj. Ĝi estas ĉefurbo de la samnoma provinco. == Kompreni == === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === Apud Ilerdo estas malgrava urba flughaveno (IATA-kodo: ILD), kun malmultaj regulaj kunligoj al malmultaj celoj en Hispanio. Por la plimulto de la vojaĝantoj, konvenas uzi la flughavenojn de Reus/[[Taragono]] (95 km), de Barcelono (150 km) aŭ de Zaragozo (160 km). Inter ili, la flughaveno de Barcelono havas grandan kvanton de kunligoj. De la flughaveno de Barcelono al Ilerdo eblas vojaĝi trajne: loka trajno de la flughaveno al Barcelono-Sants kaj altrapida trajno de tie al Ilerdo. === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Katalunio}} brurww1r4wf5awqqphivf84h1sj2icq 72361 72360 2026-05-12T09:34:11Z Rdelre 27 /* Aviadile */ 72361 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Ilerdo ''Lleida / Lérida'' | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Lleida_(40262867523).jpg | bildotitolo = | lando = Hispanio | regiono = [[Katalunio]] | loĝantaro = 146 266 (2025) | alto = 160 m }} '''{{W|Ilerdo}}''' (katalune: ''Lleida'', hispane: ''Lérida'') estas urbo en [[Katalunio]] en nordorienta [[Hispanio]], kun preskaŭ 150mil loĝantoj. Ĝi estas ĉefurbo de la samnoma provinco. == Kompreni == === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === Apud Ilerdo estas malgrava urba flughaveno (IATA-kodo: ILD), kun malmultaj regulaj kunligoj al malmultaj celoj en Hispanio. Por la plimulto de la vojaĝantoj, konvenas uzi la flughavenojn de [[Reus]] apud [[Taragono]] (95 km), de [[Barcelono]] (150 km) aŭ de [[Zaragozo]] (160 km). Inter ili, la flughaveno de Barcelono havas grandan kvanton de kunligoj. De la flughaveno de Barcelono al Ilerdo eblas vojaĝi trajne: loka trajno de la flughaveno al Barcelono-Sants kaj altrapida trajno de tie al Ilerdo. De la flughaveno de Reus atingu la stacidomon ''Camp de Taragono'', de tie eblas vojaĝi per altrapidaj trajnoj (malpli ol 30min). De la flughaveno de Zaragozo necesas atingi la centran stacidomon, de tie eblas vojaĝi per altrapidaj trajnoj (ĉ.45min). === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Katalunio}} rv1cfyix4tb30syg2mpn5dzc8el0453 72362 72361 2026-05-12T09:34:41Z Rdelre 27 /* Aviadile */ 72362 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Ilerdo ''Lleida / Lérida'' | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Lleida_(40262867523).jpg | bildotitolo = | lando = Hispanio | regiono = [[Katalunio]] | loĝantaro = 146 266 (2025) | alto = 160 m }} '''{{W|Ilerdo}}''' (katalune: ''Lleida'', hispane: ''Lérida'') estas urbo en [[Katalunio]] en nordorienta [[Hispanio]], kun preskaŭ 150mil loĝantoj. Ĝi estas ĉefurbo de la samnoma provinco. == Kompreni == === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === Apud Ilerdo estas malgrava urba flughaveno (IATA-kodo: ILD), kun malmultaj regulaj kunligoj al malmultaj celoj en Hispanio. Por la plimulto de la vojaĝantoj, konvenas uzi la flughavenojn de [[Reus]] apud [[Taragono]] (95 km), de [[Barcelono]] (150 km) aŭ de [[Zaragozo]] (160 km). Inter ili, la flughaveno de Barcelono havas grandan kvanton da kunligoj. De la flughaveno de Barcelono al Ilerdo eblas vojaĝi trajne: loka trajno de la flughaveno al Barcelono-Sants kaj altrapida trajno de tie al Ilerdo. De la flughaveno de Reus atingu la stacidomon ''Camp de Taragono'', de tie eblas vojaĝi per altrapidaj trajnoj (malpli ol 30min). De la flughaveno de Zaragozo necesas atingi la centran stacidomon, de tie eblas vojaĝi per altrapidaj trajnoj (ĉ.45min). === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Katalunio}} 4axp35ruzp3rkdmjq5pcos7zhs8y1bw 72364 72362 2026-05-12T09:46:42Z Rdelre 27 /* Aviadile */ 72364 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Ilerdo ''Lleida / Lérida'' | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Lleida_(40262867523).jpg | bildotitolo = | lando = Hispanio | regiono = [[Katalunio]] | loĝantaro = 146 266 (2025) | alto = 160 m }} '''{{W|Ilerdo}}''' (katalune: ''Lleida'', hispane: ''Lérida'') estas urbo en [[Katalunio]] en nordorienta [[Hispanio]], kun preskaŭ 150mil loĝantoj. Ĝi estas ĉefurbo de la samnoma provinco. == Kompreni == === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === Apud Ilerdo estas malgrava urba flughaveno (IATA-kodo: ILD), kun malmultaj regulaj kunligoj al malmultaj celoj en Hispanio. Por la plimulto de la vojaĝantoj, konvenas uzi la flughavenojn de [[Reus]] apud [[Taragono]] (95 km), de [[Barcelono]] (150 km) aŭ de [[Zaragozo]] (160 km). Inter ili, la flughaveno de Barcelono havas grandan kvanton da kunligoj. De la flughaveno de Barcelono al Ilerdo eblas vojaĝi trajne: loka trajno de la flughaveno al Barcelono-Sants kaj altrapida trajno de tie al Ilerdo. De la flughaveno de Reus atingu la stacidomon ''Camp de Taragono'' (plej simple taksie), de tie eblas vojaĝi per altrapidaj trajnoj (malpli ol 30min). De la flughaveno de Zaragozo necesas atingi la centran stacidomon, de tie eblas vojaĝi per altrapidaj trajnoj (ĉ.45min). Altrapidaj trajnoj plej ofte bezonas antaŭmendon! === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Katalunio}} 4hipsxffg2xshc7fhhnohqdx88224j8