Vikivojaĝo eowikivoyage https://eo.wikivoyage.org/wiki/Vikivoja%C4%9Do:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikivojaĝo Vikivojaĝo-Diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 1209 72773 72772 2026-06-27T12:54:36Z Tiguliano 53 /* Esperanto */ 72773 wikitext text/x-wiki {{Rubando|China_Banner_2.jpg}} {{Informkesto lando | flago = File:Flag of the People's Republic of China.svg | bildo= | bildotitolo= | monunuo= {{W|renminbio}} (CNY) | areo= 9 600 000 km² | loĝantaro= 1 366 milionoj (2014) | elektro= 220V/50Hz, diversaj kontaktingoj | antaŭkodo= +86 | horzono= UTC +8 }} '''{{W|Ĉinio}}''' estas lando en [[Orienta Azio]]. == Regionoj == {{ListoRegionoj | mapo=Map of China.svg | titolomapo=Regionoj de Ĉinio | grandecomapo=500px | nomoregiono1=[[Nordokcidenta Ĉinio]] | kolororegiono1=#71b37b | elementojregiono1=[[Ŝenŝjio]], [[Gansuo]], [[Ningŝjao]], [[Ĉinghajo]], [[Ŝinĝjango]] | priskriboregiono1=Historia landlima regiono, kie herbejoj transiras al dezertoj kaj montoj, kaj kie la antikva Silka Vojo ligis Ĉinion al Eŭropo. Nordokcidenta Ĉinio estas hejmo de multaj islamanoj kaj etnaj malplimultoj, kiuj foje formis sendependajn regnojn. | nomoregiono2=[[Norda Ĉinio]] | kolororegiono2=#b383b3 | elementojregiono2=[[Ŝandongo]], [[Ŝanŝio]], [[Interna Mongolio]], [[Henano]], [[Hebejo]], [[Pekino]], [[Tjanĝino]] | priskriboregiono2=La ebenaĵoj de Norda Ĉinio ĉirkaŭ la fekunda baseno de la [[Along the Yellow River|Flava Rivero]] estis la '''lulilo de ĉina civilizo'''. Ĝi estis la politika centro de ĉinaj imperioj dum jarmiloj, kaj estas hejmo de la moderna ĉefurbo, Pekino. | nomoregiono3=[[Nordorienta Ĉinio]] | kolororegiono3=#d5dc76 | elementojregiono3=[[Ljaŭningo]], [[Ĝilinio]], [[Hejlongĝjango]] | priskriboregiono3=Historie konata en la Okcidento kiel '''Manĉurio''', la nordoriento estas lando de stepoj, vastaj arbaroj kaj longaj neĝaj vintroj. Kulture influita de Rusio, Koreio kaj Japanio, ĝi enhavas miksaĵon de modernaj urboj kaj “rust-zonaj” industriaj urboj, kiuj fariĝis neglektitaj. | nomoregiono4=[[Sudokcidenta Ĉinio]] | kolororegiono4=#4da9c4 | elementojregiono4=[[Tibeto]], [[Siĉŭano]], [[Ĉongĉingo]], [[Junano]], [[Gŭiĝoŭo]] | priskriboregiono4=Etnoj malplimultaj, spektaklaj pejzaĝoj kaj rifuĝejoj por dorsosakuloj. | nomoregiono5=[[Sud-centra Ĉinio]] | kolororegiono5=#a78379 | elementojregiono5=[[Anhujo]], [[Hubejo]], [[Hunano]], [[Ĝjangŝjio]] | priskriboregiono5=Areo de la baseno de la [[Jangzio]], bienoj, montoj, riveraj gorĝoj, mezvarmaj kaj subtropikaj arbaroj. | nomoregiono6=[[Suda Ĉinio]] | kolororegiono6=#ffd0d0 | elementojregiono6=[[Gŭangdongo]], [[Gvanŝio]], [[Hajnano]] | priskriboregiono6=Tradicia komerca centro, fabrikada kaj teknologia potenco. | nomoregiono7=[[Orienta Ĉinio]] | kolororegiono7=#d56d76 | elementojregiono7=[[Ĝjangsuo]], [[Ŝanhajo]], [[Ĝeĝjango]], [[Fuĝjano]] | priskriboregiono7=La "lando de fiŝoj kaj rizoj", tradiciaj akvourboj, kaj la nova kosmopolita ekonomia centro de Ĉinio. }} {{Situo sur mapo celloko Ĉinio}} == Urboj == * [[Pekino]] - la ĉefurbo * [[Honkongo]] - modernega urbo, konata kiel la plej vertikala urbo pro multaj nubskrapuloj * [[Ŝanhajo]] - la plej granda urbo de la lando * [[Ŝenĵeno]] - furorurbo apud Honkongo kiu enhavas homojn el ĉiuj partoj de la lando == Esperanto == [https://www.chinaesperantoligo.com.cn/ Ĉina Esperanto-Ligo] :Organo: [http://www.china-report.com El Popola Ĉinio] :Adreso: P.O. Kesto 825, 100037 Beijing, Ĉinio :Retadreso: lamondo ĉe 163.com :Telefono: (010) 68996930 :Prezidanto: Tan Xiuzhu === Ĉina Junulara Esperanto-Asocio === :Prezidanto: Shi Guang :Telefono: (01) 832 6682; fakso (01) 832 1808 :Retadreso: jlm1971 ĉe 21cn.com :Organo: paĝoj en La Mondo === Esperantaj renkontiĝoj === La ĉefa evento estas la ĉiujara '''Ĉina Kongreso de Esperanto''' (okazanta kutime novembre, 300-400 partoprenantoj), kaj la '''Komunuma Seminario (KS)''', organizata de junularaj asocioj el Ĉinio, Japanio kaj Koreio. Plie, gravaj regionaj kunvenoj, kiel la '''Azia-Oceania Kongreso de Esperanto''', okazas periode en la lando. Por trovi precizajn datojn, lokojn kaj detalojn pri la venontaj eventoj en Ĉinio aŭ interretaj kunvenoj de la ĉina movado, konsultu la [https://eventaservo.org/ Eventa Servo]. La oficialaj landaj informoj estas publikigitaj de la [https://www.chinaesperantoligo.com.cn/ Ĉina Esperanto-Ligo]. <gallery> File:20090530 Beijing Summer Palace 8467.jpg|Pekino File:GreatWall6.jpg|Granda Ĉina Muro File:Shanghai yuyuan gardensJPG.jpg|Ŝanhajo </gallery> == Dependaj Teritorioj == Al Ĉinio apartenas: [[Honkongo]] kaj [[Makao]]. Vidu ''[[:Category:Teritorioj dependaj de Ĉinio|Teritorioj dependaj de Ĉinio]]''. == Eksteraj ligiloj == * {{W|Ĉinio|Ĉinio ĉe Vikipedio}}. {{Parto de|Orienta Azio}} bh5qx2xwky4ekd1b991uurlq7sceq75 0 3671 72774 71863 2026-06-27T18:51:38Z Tiguliano 53 /* Esperanto */ 72774 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Banaue Wikivoyage banner.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=File:Rizal Monument on Rizal Day.jpg | bildotitolo=Rizala Parko | monunuo={{W|Filipina peso}} (PHP) | areo=300,000 km² | loĝantaro=112 milionoj (2024) | elektro=220V/20Hz | antaŭkodo=+63 | horzono=UTC +8 }} '''{{W|Filipinoj|Filipinoj}}''' (tagaloge: ''Pilipinas'') estas insulara lando en [[Sud-Orienta Azio]]. La ĉefurbo estas [[Manilo]]. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= | nomoregiono2= | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= [[Bikolo]] | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= }} == Urboj == * [[Manilo]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == {{Vidu ankaŭ|Tagaloga frazlibro}} == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/filipinoj Filipina Esperanto-Junularo (FEJ)] :Adreso: c/o A.S. T. Garrido, 2 Catalina St., Azicate Homes, Gen. T. de Leon, 1442 Valenzuela City, Filipinoj :Retadreso: esperanto.philippines@gmail.com :Telefono: 926 785 7032 === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo}} {{Parto de|Sud-Orienta Azio}} frr3z3if9ptdpq2hmqfj3priyaq2n9g 72775 72774 2026-06-27T19:25:16Z Tiguliano 53 72775 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Banaue Wikivoyage banner.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=File:Rizal Monument on Rizal Day.jpg | bildotitolo=Rizala Parko | monunuo={{W|Filipina peso}} (PHP) | areo=300,000 km² | loĝantaro=112 milionoj (2024) | elektro=220V/20Hz | antaŭkodo=+63 | horzono=UTC +8 }} '''{{W|Filipinoj|Filipinoj}}''' (tagaloge: ''Pilipinas'') estas insulara lando en [[Sud-Orienta Azio]]. La ĉefurbo estas [[Manilo]]. Filipinoj konsistas el pli ol 7.100 insuloj en Sudorienta Azio. La lando havas unu el la plej longaj marbordoj de la mondo kun multaj belaj strandoj kaj bonegaj plonĝad-eblecoj. Ekzistas granda kultura diverseco pro la multaj insuloj, multaj ondoj de enmigrado, kaj miksaĵo de eksterlandaj influoj - la lando komercis kun proksimaj nacioj dum pluraj miloj da jaroj kaj estis hispana kolonio de 1562 ĝis 1898, poste usona ĝis 1946. Daŭrus jardekojn por viziti kaj sperti ĉion. Multaj lokanoj parolas la anglan bone kaj multaj aliaj havas almenaŭ iom da angla. Manĝaĵoj kaj loĝejoj estas malmultekostaj, multaj cellokoj havas bonegan infrastrukturon, kaj la homoj estas gajaj kaj amikaj; eble la plej facila maniero rekoni filipinanon eksterlande estas vidi kiu havas la plej larĝan rideton. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto la lando oni povas dividien kvar grupojn da insuloj: {{Listo de regionoj | mapo= Map of Philippines (en).png | titolomapo= Regionoj de Filipinoj | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1=[[Luzono]] (Luzon) | kolororegiono1= #5ea470 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= estas administra regiono centrita sur la plej granda kaj plej loĝata insulo en Filipinoj. Situanta en la norda parto de la insularo, ĝi estas la ekonomia kaj politika centro de la nacio, estante hejmo de la ĉefurbo, Manilo, kaj de Kezonurbo, ĝia plej loĝata urbo. | nomoregiono2= [[Visajaso]] (Visayas) | kolororegiono2= #4f93c0 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= situanta inter Luzono kaj Mindanao. Ĝi konsistas el multaj insuloj kaj havas siajn proprajn etnojn kaj filipinaj [[visajajn lingvojn|dialektojn]]. | nomoregiono3= [[Mindanao]] | kolororegiono3= #b383b3 | elementojregiono3= | priskriboregiono3= estas la dua plej granda insulo en Filipinoj. Ĉi tiu areo havas multajn el la islamanoj de la lando, kelkaj estas sufiĉe radikalaj, kaj '''granda parto de la areo estas konsiderata nesekura''' por vojaĝado. | nomoregiono4= [[Palaŭano]] (Palawan) | kolororegiono4= #ffff00 | elementojregiono4= | priskriboregiono4= okcidenta parto de la lando. Ĝia ĉefurbo estas [[Puerto Princesa]]. }} == Urboj == * [[Manilo]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == {{Vidu ankaŭ|Tagaloga frazlibro}} == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/filipinoj Filipina Esperanto-Junularo (FEJ)] :Adreso: c/o A.S. T. Garrido, 2 Catalina St., Azicate Homes, Gen. T. de Leon, 1442 Valenzuela City, Filipinoj :Retadreso: esperanto.philippines@gmail.com :Telefono: 926 785 7032 === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo}} {{Parto de|Sud-Orienta Azio}} op92ie27q3zr4cm1bt47subr8mvuzfx 72776 72775 2026-06-27T19:30:12Z Tiguliano 53 /* Aliaj cellokoj */ 72776 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Banaue Wikivoyage banner.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=File:Rizal Monument on Rizal Day.jpg | bildotitolo=Rizala Parko | monunuo={{W|Filipina peso}} (PHP) | areo=300,000 km² | loĝantaro=112 milionoj (2024) | elektro=220V/20Hz | antaŭkodo=+63 | horzono=UTC +8 }} '''{{W|Filipinoj|Filipinoj}}''' (tagaloge: ''Pilipinas'') estas insulara lando en [[Sud-Orienta Azio]]. La ĉefurbo estas [[Manilo]]. Filipinoj konsistas el pli ol 7.100 insuloj en Sudorienta Azio. La lando havas unu el la plej longaj marbordoj de la mondo kun multaj belaj strandoj kaj bonegaj plonĝad-eblecoj. Ekzistas granda kultura diverseco pro la multaj insuloj, multaj ondoj de enmigrado, kaj miksaĵo de eksterlandaj influoj - la lando komercis kun proksimaj nacioj dum pluraj miloj da jaroj kaj estis hispana kolonio de 1562 ĝis 1898, poste usona ĝis 1946. Daŭrus jardekojn por viziti kaj sperti ĉion. Multaj lokanoj parolas la anglan bone kaj multaj aliaj havas almenaŭ iom da angla. Manĝaĵoj kaj loĝejoj estas malmultekostaj, multaj cellokoj havas bonegan infrastrukturon, kaj la homoj estas gajaj kaj amikaj; eble la plej facila maniero rekoni filipinanon eksterlande estas vidi kiu havas la plej larĝan rideton. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto la lando oni povas dividien kvar grupojn da insuloj: {{Listo de regionoj | mapo= Map of Philippines (en).png | titolomapo= Regionoj de Filipinoj | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1=[[Luzono]] (Luzon) | kolororegiono1= #5ea470 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= estas administra regiono centrita sur la plej granda kaj plej loĝata insulo en Filipinoj. Situanta en la norda parto de la insularo, ĝi estas la ekonomia kaj politika centro de la nacio, estante hejmo de la ĉefurbo, Manilo, kaj de Kezonurbo, ĝia plej loĝata urbo. | nomoregiono2= [[Visajaso]] (Visayas) | kolororegiono2= #4f93c0 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= situanta inter Luzono kaj Mindanao. Ĝi konsistas el multaj insuloj kaj havas siajn proprajn etnojn kaj filipinaj [[visajajn lingvojn|dialektojn]]. | nomoregiono3= [[Mindanao]] | kolororegiono3= #b383b3 | elementojregiono3= | priskriboregiono3= estas la dua plej granda insulo en Filipinoj. Ĉi tiu areo havas multajn el la islamanoj de la lando, kelkaj estas sufiĉe radikalaj, kaj '''granda parto de la areo estas konsiderata nesekura''' por vojaĝado. | nomoregiono4= [[Palaŭano]] (Palawan) | kolororegiono4= #ffff00 | elementojregiono4= | priskriboregiono4= okcidenta parto de la lando. Ĝia ĉefurbo estas [[Puerto Princesa]]. }} == Urboj == * [[Manilo]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[File:Island lagoon in Bacuit Bay, El Nido, Palawan, Philippines.jpg|thumbnail|[[El Nido]], [[Palawan]]]] [[File:Mayon Volcano with cloudy hat.jpg|thumb|[[Vulkano Mayon]], [[Albay]]]] == Komprenu == === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == {{Vidu ankaŭ|Tagaloga frazlibro}} == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/filipinoj Filipina Esperanto-Junularo (FEJ)] :Adreso: c/o A.S. T. Garrido, 2 Catalina St., Azicate Homes, Gen. T. de Leon, 1442 Valenzuela City, Filipinoj :Retadreso: esperanto.philippines@gmail.com :Telefono: 926 785 7032 === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo}} {{Parto de|Sud-Orienta Azio}} c38v607j4e59bajzx6s6jr2sv1xb81r 72777 72776 2026-06-27T19:38:15Z Tiguliano 53 /* Aliaj cellokoj */ 72777 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Banaue Wikivoyage banner.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=File:Rizal Monument on Rizal Day.jpg | bildotitolo=Rizala Parko | monunuo={{W|Filipina peso}} (PHP) | areo=300,000 km² | loĝantaro=112 milionoj (2024) | elektro=220V/20Hz | antaŭkodo=+63 | horzono=UTC +8 }} '''{{W|Filipinoj|Filipinoj}}''' (tagaloge: ''Pilipinas'') estas insulara lando en [[Sud-Orienta Azio]]. La ĉefurbo estas [[Manilo]]. Filipinoj konsistas el pli ol 7.100 insuloj en Sudorienta Azio. La lando havas unu el la plej longaj marbordoj de la mondo kun multaj belaj strandoj kaj bonegaj plonĝad-eblecoj. Ekzistas granda kultura diverseco pro la multaj insuloj, multaj ondoj de enmigrado, kaj miksaĵo de eksterlandaj influoj - la lando komercis kun proksimaj nacioj dum pluraj miloj da jaroj kaj estis hispana kolonio de 1562 ĝis 1898, poste usona ĝis 1946. Daŭrus jardekojn por viziti kaj sperti ĉion. Multaj lokanoj parolas la anglan bone kaj multaj aliaj havas almenaŭ iom da angla. Manĝaĵoj kaj loĝejoj estas malmultekostaj, multaj cellokoj havas bonegan infrastrukturon, kaj la homoj estas gajaj kaj amikaj; eble la plej facila maniero rekoni filipinanon eksterlande estas vidi kiu havas la plej larĝan rideton. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto la lando oni povas dividien kvar grupojn da insuloj: {{Listo de regionoj | mapo= Map of Philippines (en).png | titolomapo= Regionoj de Filipinoj | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1=[[Luzono]] (Luzon) | kolororegiono1= #5ea470 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= estas administra regiono centrita sur la plej granda kaj plej loĝata insulo en Filipinoj. Situanta en la norda parto de la insularo, ĝi estas la ekonomia kaj politika centro de la nacio, estante hejmo de la ĉefurbo, Manilo, kaj de Kezonurbo, ĝia plej loĝata urbo. | nomoregiono2= [[Visajaso]] (Visayas) | kolororegiono2= #4f93c0 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= situanta inter Luzono kaj Mindanao. Ĝi konsistas el multaj insuloj kaj havas siajn proprajn etnojn kaj filipinaj [[visajajn lingvojn|dialektojn]]. | nomoregiono3= [[Mindanao]] | kolororegiono3= #b383b3 | elementojregiono3= | priskriboregiono3= estas la dua plej granda insulo en Filipinoj. Ĉi tiu areo havas multajn el la islamanoj de la lando, kelkaj estas sufiĉe radikalaj, kaj '''granda parto de la areo estas konsiderata nesekura''' por vojaĝado. | nomoregiono4= [[Palaŭano]] (Palawan) | kolororegiono4= #ffff00 | elementojregiono4= | priskriboregiono4= okcidenta parto de la lando. Ĝia ĉefurbo estas [[Puerto Princesa]]. }} == Urboj == * [[Manilo]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[File:Island lagoon in Bacuit Bay, El Nido, Palawan, Philippines.jpg|thumbnail|[[El Nido]], [[Palawan]]]] [[File:Mayon Volcano with cloudy hat.jpg|thumb|[[Vulkano Mayon]], [[Albay]]]] * [[Banaue]] havas 2000-jarajn rizterasojn kaj estas nomata de filipinanoj la "oka mirindaĵo de la mondo". Homoj estas fascinitaj de la grandega laboro de la "Igorotoj" (montaraj triboj de norda Luzono) en la kreado de ĉi tio. * [[Boracay]] estas 10-kilometra insulo kun blanka sablo, unu el la plej konataj feriaj areoj de la lando. * [[Donsol]] estas la "Balenŝarka Ĉefurbo" de la mondo, plonĝu kaj vidu balenŝarkojn. * [[El Nido]] havas dekojn da kalkŝtonaj insuloj, kiuj formas imprese belan karstan topografion trapenetritan de kristalklaraj golfetoj kaj lagunoj, ankoraŭ relative netuŝitaj de amasturismo. * [[Malapascua]] La insulo havas belan blankan sablan marbordon kaj koralajn ĝardenojn. * [[Vulkano Mayon]], aktiva vulkano, kiu laŭ loka turisma literaturo havas la plej perfektan stratovulkanan konuson de la mondo. * [[Insulo Panglao]] en la provinco [[Bohol]], feriejo kun belaj strandoj. La resto de la provinco havas aliajn allogaĵojn, inkluzive de la "Ĉokoladaj Montetoj" kaj la sovaĝaj tarsioj (etaj primatoj). * [[Puerto Galera]] sur [[Mindoro]], plonĝa celloko, kaj ankaŭ ŝatata rifuĝejo por filipinanoj dum la Sankta Semajno pro ĝiaj blankaj sablaj marbordoj kaj ĝia mirinda flaŭro. * [[Vulkano Taal]] estas aktiva vulkano kun lago en sia kaldero, situanta en alia lago, kiu estas la kaldero de pli granda dormanta vulkano. Ĝi estas sufiĉe pitoreska, kaj sufiĉe proksima al Manilo por esti populara kiel semajnfina ekskurso. == Komprenu == === Tereno === === Historio === === Etnoj === === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == {{Vidu ankaŭ|Tagaloga frazlibro}} == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/filipinoj Filipina Esperanto-Junularo (FEJ)] :Adreso: c/o A.S. T. Garrido, 2 Catalina St., Azicate Homes, Gen. T. de Leon, 1442 Valenzuela City, Filipinoj :Retadreso: esperanto.philippines@gmail.com :Telefono: 926 785 7032 === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo}} {{Parto de|Sud-Orienta Azio}} l7w32wygmknwv7rwri4b3wfbcksw43g 72778 72777 2026-06-27T20:37:42Z Tiguliano 53 /* Komprenu */ https://en.wikivoyage.org/w/index.php?title=Philippines&oldid=5288596 72778 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Banaue Wikivoyage banner.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=File:Rizal Monument on Rizal Day.jpg | bildotitolo=Rizala Parko | monunuo={{W|Filipina peso}} (PHP) | areo=300,000 km² | loĝantaro=112 milionoj (2024) | elektro=220V/20Hz | antaŭkodo=+63 | horzono=UTC +8 }} '''{{W|Filipinoj|Filipinoj}}''' (tagaloge: ''Pilipinas'') estas insulara lando en [[Sud-Orienta Azio]]. La ĉefurbo estas [[Manilo]]. Filipinoj konsistas el pli ol 7.100 insuloj en Sudorienta Azio. La lando havas unu el la plej longaj marbordoj de la mondo kun multaj belaj strandoj kaj bonegaj plonĝad-eblecoj. Ekzistas granda kultura diverseco pro la multaj insuloj, multaj ondoj de enmigrado, kaj miksaĵo de eksterlandaj influoj - la lando komercis kun proksimaj nacioj dum pluraj miloj da jaroj kaj estis hispana kolonio de 1562 ĝis 1898, poste usona ĝis 1946. Daŭrus jardekojn por viziti kaj sperti ĉion. Multaj lokanoj parolas la anglan bone kaj multaj aliaj havas almenaŭ iom da angla. Manĝaĵoj kaj loĝejoj estas malmultekostaj, multaj cellokoj havas bonegan infrastrukturon, kaj la homoj estas gajaj kaj amikaj; eble la plej facila maniero rekoni filipinanon eksterlande estas vidi kiu havas la plej larĝan rideton. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto la lando oni povas dividien kvar grupojn da insuloj: {{Listo de regionoj | mapo= Map of Philippines (en).png | titolomapo= Regionoj de Filipinoj | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1=[[Luzono]] (Luzon) | kolororegiono1= #5ea470 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= estas administra regiono centrita sur la plej granda kaj plej loĝata insulo en Filipinoj. Situanta en la norda parto de la insularo, ĝi estas la ekonomia kaj politika centro de la nacio, estante hejmo de la ĉefurbo, Manilo, kaj de Kezonurbo, ĝia plej loĝata urbo. | nomoregiono2= [[Visajaso]] (Visayas) | kolororegiono2= #4f93c0 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= situanta inter Luzono kaj Mindanao. Ĝi konsistas el multaj insuloj kaj havas siajn proprajn etnojn kaj filipinaj [[visajajn lingvojn|dialektojn]]. | nomoregiono3= [[Mindanao]] | kolororegiono3= #b383b3 | elementojregiono3= | priskriboregiono3= estas la dua plej granda insulo en Filipinoj. Ĉi tiu areo havas multajn el la islamanoj de la lando, kelkaj estas sufiĉe radikalaj, kaj '''granda parto de la areo estas konsiderata nesekura''' por vojaĝado. | nomoregiono4= [[Palaŭano]] (Palawan) | kolororegiono4= #ffff00 | elementojregiono4= | priskriboregiono4= okcidenta parto de la lando. Ĝia ĉefurbo estas [[Puerto Princesa]]. }} == Urboj == * [[Manilo]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[File:Island lagoon in Bacuit Bay, El Nido, Palawan, Philippines.jpg|thumbnail|[[El Nido]], [[Palawan]]]] [[File:Mayon Volcano with cloudy hat.jpg|thumb|[[Vulkano Mayon]], [[Albay]]]] * [[Banaue]] havas 2000-jarajn rizterasojn kaj estas nomata de filipinanoj la "oka mirindaĵo de la mondo". Homoj estas fascinitaj de la grandega laboro de la "Igorotoj" (montaraj triboj de norda Luzono) en la kreado de ĉi tio. * [[Boracay]] estas 10-kilometra insulo kun blanka sablo, unu el la plej konataj feriaj areoj de la lando. * [[Donsol]] estas la "Balenŝarka Ĉefurbo" de la mondo, plonĝu kaj vidu balenŝarkojn. * [[El Nido]] havas dekojn da kalkŝtonaj insuloj, kiuj formas imprese belan karstan topografion trapenetritan de kristalklaraj golfetoj kaj lagunoj, ankoraŭ relative netuŝitaj de amasturismo. * [[Malapascua]] La insulo havas belan blankan sablan marbordon kaj koralajn ĝardenojn. * [[Vulkano Mayon]], aktiva vulkano, kiu laŭ loka turisma literaturo havas la plej perfektan stratovulkanan konuson de la mondo. * [[Insulo Panglao]] en la provinco [[Bohol]], feriejo kun belaj strandoj. La resto de la provinco havas aliajn allogaĵojn, inkluzive de la "Ĉokoladaj Montetoj" kaj la sovaĝaj tarsioj (etaj primatoj). * [[Puerto Galera]] sur [[Mindoro]], plonĝa celloko, kaj ankaŭ ŝatata rifuĝejo por filipinanoj dum la Sankta Semajno pro ĝiaj blankaj sablaj marbordoj kaj ĝia mirinda flaŭro. * [[Vulkano Taal]] estas aktiva vulkano kun lago en sia kaldero, situanta en alia lago, kiu estas la kaldero de pli granda dormanta vulkano. Ĝi estas sufiĉe pitoreska, kaj sufiĉe proksima al Manilo por esti populara kiel semajnfina ekskurso. == Komprenu == La lando havas problemojn kiel krimo, korupto, malriĉeco kaj internaj konfliktoj. Ekzistas daŭranta konflikto inter la filipina registaro kaj islamaj separistoj en [[Mindanao]], kaj kun komunistaj ribelantoj (Nova Popola Armeo) aliloke. Disvastiĝo de malamikecoj en grandajn urbojn okazis. La burokratio, subaĉeto kaj troa patroneco asociitaj kun la filipina burokratio reduktiĝis, sed iuj lokanoj ankoraŭ malfidas la registaron. Krimoj kaj kontraŭleĝaj drogoj estas oftaj, sed vi pli verŝajne renkontos ilin se vi eniras malglatajn regionojn. Okcidentaj nacioj malinstigis vojaĝadon al la lando pro zorgoj pri sekureco. Malgraŭ la unuaj impresoj pri Filipinoj kiel relative ekonomie evoluintaj, ĝi restas evolulando luktanta kontraŭ enspeza malegaleco kaj malriĉeco. Tipa monata enspezo por iu en malaltnivela laboro - farmisto, fiŝkaptisto, vendejisto aŭ oficeja oficisto, laboristo, sekurgardisto, ktp. - estas en la gamo de {{PHP|5000-10,000}}, ĉirkaŭ 90-180 usonaj dolaroj laŭ la kurzoj de fruaj 2026. Eĉ laboro postulanta edukadon - flegisto, instruisto, vokcentra laboristo, kiu bezonas bonegan anglan lingvon - malofte pagos multe pli ol {{PHP|30,000}} (600 usonaj dolaroj). La "sosyal" (societemuloj) kaj "novaj riĉuloj", aliflanke, estos vidataj veturantaj en siaj luksaj aŭtoj, posedantaj gardatajn domegojn kaj sendantaj siajn infanojn al prestiĝaj privataj lernejoj. Unu konsekvenco de tio estas, ke multaj filipinanoj iras eksterlanden serĉante pli bone pagatan laboron. Alia estas, ke fremdaj viroj, kiuj preskaŭ ĉiuj estas riĉaj laŭ lokaj normoj, ofte trovas sin pli postulataj inter filipinanoj ol ili estus kun virinoj hejme. La ĉefurbo, Metro Manilo, estas fifama pro trafikŝtopiĝoj, kaj slumoj troveblas en multaj lokoj, foje en akra kontrasto al nubskrapuloj en ĝiaj komercaj distriktoj kiel Makati. Aliaj urboj havas similajn problemojn, kvankam ĝenerale malpli severajn. Ekonomia kaj politika centraligo, ofte nomata "Imperia Manilo" fare de kritikistoj, restas la kaŭzo de la ekonomiaj malfacilaĵoj en multaj provincoj kaj pliigitaj vokoj por regiona memdetermino. Kiel ĉe la resto de Sudorienta Azio, Filipinoj ankaŭ estas ruinigitaj de senbrida evoluo kaŭzanta urbodisvastiĝon, mankon de piedirant- kaj rulseĝ-amikaj instalaĵoj en multaj lokoj, kaj nekolektitan rubon. === Tereno === Kun pli ol 7 100 insuloj kaj 300.000 km² da teritorio inter la Filipina Maro kaj la Sudĉina Maro (nomata la "Okcidenta Filipina Maro" en Filipinoj), Filipinoj estas la dua plej granda insularo-lando de la mondo, post la proksima Indonezio. La insuloj estas plejparte vulkanaj laŭ origino, kovritaj de tropika pluvarbaro kaj fekunda grundo, sed multe de la pluvarbaro estis dehakita. La tereno varias konsiderinde, sed multaj el la marbordoj havas multajn golfetojn kaj terkapojn, kaj multaj el la pli grandaj insuloj havas montajn internojn. La marbordoj ankaŭ havas multajn koralajn rifojn. === Historio === La unua grava ondo de setlantoj en la Pacifiko transiris malprofundajn marojn kaj terajn pontojn de kontinenta Azio ekde ĉirkaŭ 70.000 a.K., kaj la plej malnova loko ĝis nun trovita en Filipinoj estas sur Palaŭano, ĉirkaŭ 45.000 a.K. Ĉi tiuj estis melanezianoj, prapatroj de kelkaj filipinanoj, plej multaj papuanoj, kaj ĉiuj indiĝenaj aŭstralianoj. Rektaj posteuloj de ĉi tiuj homoj, la "Negritoj" aŭ "Aetoj", ankoraŭ troveblas en norda [[Luzono]], kaj aliaj areoj. Hodiaŭ ili plejparte vivas en la montoj, forpelitaj el la ĉefaj marbordaj areoj fare de pli postaj enmigrintoj. Kelkajn milojn da jaroj a.K., ilin sekvis aŭstroneziaj setlantoj vojaĝantaj laŭ la sama vojo sed ĉi-foje transmare en siaj imponaj "balangajaj" boatoj. La aŭstronezia etnolingva grupo inkluzivas malajojn, indonezianojn kaj polinezianojn, kaj disvastiĝas ĝis Havajo, Paskinsulo, Nov-Zelando kaj Madagaskaro. Ĝiaj originoj estas science diskutataj. Unu vaste akceptita teorio asertas, ke ili devenas de Tajvano kaj vojaĝas suden al Filipinoj. Aliaj teorioj metas iliajn originojn en suda Ĉinio, en kontinenta Sudorienta Azio aŭ en la Liangzhu-kulturo de kontinenta Ĉinio. Granda plimulto de filipinanoj hodiaŭ estas de aŭstronezia deveno kaj lingvistoj klasifikas ĉiujn filipinajn lingvojn kiel membrojn de la aŭstronezia familio. Tamen, estante komerca nacio dum miloj da jaroj, kolonio dum pluraj centoj, kaj celloko por turistoj kaj emeritoj dum jardekoj, la lando inkluzivas posteulojn de multaj aliaj etnaj grupoj. La plej granda ne-indiĝena minoritata grupo estas la ĉinoj, plejparte hokkien-parolantoj, kies familiaj originoj estas en la suda provinco Fuĝjano, kaj la Ĉinkvartalo de Manilo estas la plej malnova en la mondo. Filipinoj havas multajn religiojn, plejparte enkondukitajn de diversaj komercistoj aŭ invadantoj; la plej gravaj estas katolika (kristanismo) kaj sunaisma [[islamo]]. ====Sub hispana regado==== [[Dosiero:Magellan cross.jpg|eta|Magelana Kruco en [[Cebuo]]]] Kiam la esploristo '''Ferdinando Magelano''' paŝis sur la insulon Homonhon en 1521, li estis la unua eŭropano kiu atingis la insularon. Lia ŝipanaro estis regalita per festeno fare de la bonvenigaj insulanoj, kiuj portis kompleksajn tatuojn. Magelano estis portugalo, sed estis hispana ekspedicio, kiun li gvidis al la insuloj. Lapu-Lapu, indiĝena ĉefo de [[Insulo Mactan]], batalis kontraŭ Magelano; la indiĝenoj venkis kaj Magelano estis mortigita. En 1565 ekspedicio sub Miguel López de Legazpi alvenis por postuli la landon kiel hispanan kolonion. La kolonio estis nomita laŭ Kronprinco Filipo la 2-a de Hispanio kaj la plej multaj el la indiĝenoj konvertiĝis al katolikismo. Kelkaj islamanoj en la sudo kaj diversaj animismaj montaj triboj, tamen, rezistis hispanan konkeron kaj katolikan konvertiĝon. Dum la periodo de hispana regado, ŝipoj alportis grandajn kvantojn da arĝento de [[Akapulko]] al Manilo, kaj tio havis grandan efikon sur komercon tra granda parto de Azio. Manilo fariĝis tre prospera kaj estis konata en tiuj tagoj kiel "la Perlo de la Oriento". La Manilaj ŝipoj kontaktis Meksikon kaj la reston de Ameriko. Majaoj kaj aztekoj ekloĝis en Filipinoj kaj enkondukis siajn kulturojn, kiujn la filipinanoj akceptis. Filipinoj estis forte influitaj de Meksiko kaj Hispanio, kaj la insularo hispanidiĝis. Filipinanoj kaj aliaj azianoj uzis la Manilajn ŝipojn por migri al la Okcidento. La plej longa ribelo kontraŭ hispana koloniigo estis gvidata de Francisco Dagohoy en [[Bohol]] kaj ĝi daŭris 85 jarojn, kovrante la periodon de 1744-1829. Estis pluraj aliaj ribeloj pro rezisto de islamanoj en la sudo. Dum hispana regado, eŭropaj potencoj kiel la nederlandanoj, portugaloj kaj britoj ankaŭ provis koloniigi la landon; neniu sukcesis. Filipinoj restis hispana kolonio dum pli ol 300 jaroj ĝis 1899, kiam ĝi estis cedita de Hispanio al Usono post la Hispana-Usona Milito. ====Usona kaj japana okupado==== La filipinanoj deklaris sendependecon en 1898 kaj rezistis la usonan okupadon dum sep longaj, brutalaj jaroj ĝis kiam ili estis devigitaj kapitulacii. La milito estis tre kritikita en Usono, kaj famaj verkistoj esprimis sian opinion ambaŭflanke. Rudyard Kipling, anglo naskita en brita Hindio kaj tre favora al la imperio, instigis Usonon ("Prenu la ŝarĝon de la blankulo") dum Mark Twain skribis "Usono pagis al malriĉa kaduka malnova Hispanio 20.000.000 dolarojn por Filipinoj. Temis nur pri tio, ke ĉi tiu lando aĉetis sian vojon al bona socio ... kiel usona heredantino aĉetanta dukon aŭ grafon. Sonas bone, sed tio estas ĉio." La usona ĉeesto restis ĝis la Dua Mondmilito kiam Imperia Japanio invadis Filipinojn. La retiriĝanta usona generalo Douglas MacArthur fame promesis "Mi revenos", kaj faris tion poste en la milito. Ekzistas monumento sur la insulo Leyte, kie li surteriĝis, kaj diversaj aliaj milittempaj ruinoj aŭ monumentoj tra la lando; Coron estas fama ĉar la Usona Mararmeo sinkis kelkajn japanajn ŝipojn tie en 1944. La 4-an de julio 1946, Filipinoj ricevis sendependecon de Usono, iĝante la unua lando en Azio, kiu akiris sendependecon de kolonia potenco. Usono daŭre konservis signifan militistan ĉeeston ĝis la fruaj 1990-aj jaroj, precipe en la Mararmea Bazo Subic en Zambales kaj la Aerbazo Clark en Angeles City. Ambaŭ estis tre gravaj dum la Vjetnama Milito. ====Post-sendependeca epoko==== Ĝis la 1960-aj jaroj, Filipinoj estis vaste konsiderataj la dua plej evoluinta lando en Azio post Japanio. Pluraj jardekoj da misregado fare de la korupta diktatoro '''Ferdinand Marcos''' poste enŝuldigis la landon. Malriĉeco fariĝis ĝeneraligita kaj infrastrukturo por disvolviĝo grave mankis. En 1986, ribelo renversis la registaron de Marcos dum la tiel nomata EDSA-Revolucio. Lin anstataŭigis '''Corazón Aquino''', vidvino de la murdita opoziciestro, Benigno "Ninoy" Aquino, Jr. Meze de 2016, nova prezidanto estis elektita, "Rodrigo Duterte". Li gajnis la moknomon "la punisto". Kritikistoj asertas, ke li uzis kontraŭleĝaj metodoj, kuraĝigante la policon kaj ekzekuti bandanojn sen proceso, (en la prezidenta kampanjo, li ĵuris purigi korupton kaj la drogkomercon, kiu estis grava problemo en la lando). Okcidentaj amaskomunikiloj taksas la mortnombron je ĉirkaŭ 1.000 monate de kiam li fariĝis prezidanto, kvankam la nombroj estas ne precizaj. La 30-an de septembro 2016, Duterte eĉ deklaris, ke li ŝatus imiti la Holokaŭston de Hitler per ekstermado de 3 milionoj da droguzantoj kaj komercistoj en la lando, do estas sekure supozi, ke la mortigoj daŭris tiom longe kiom li restis en la ofico. Tamen, Duterte ankaŭ investis konsiderinde en plibonigo de infrastrukturo, kio kondukis al plibonigo de la vivnivelo de multaj ordinaraj filipinanoj. Duterte forlasis la oficon fine de sia oficperiodo en 2022, kaj estis sukcedita de Bongbong Marcos, la filo de la antaŭa diktatoro Ferdinand Marcos, dum la filino de Duterte, Sara Duterte, estis elektita vicprezidanto. Ankaŭ se la ekonomio malrapide pliboniĝas, Filipinoj ankoraŭ estas plejparte malriĉa lando. Laŭ la Filipina Statistika Aŭtoritato, en 2018 16.6% de filipinanoj havis enspezon ne sufiĉan por kontentigi siajn bazajn bezonojn. Rezulte, unu el la ĉefaj eksportaĵoj estas laboro: ĉirkaŭ 10% de filipinanoj vivas eksterlande, ĉu kiel enmigrintoj aŭ kiel kontraktitaj laboristoj, kaj monsendaĵoj de tiuj homoj konsistigas pli ol 10% de la MEP de la nacio. === Etnoj === === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == {{Vidu ankaŭ|Tagaloga frazlibro}} == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/filipinoj Filipina Esperanto-Junularo (FEJ)] :Adreso: c/o A.S. T. Garrido, 2 Catalina St., Azicate Homes, Gen. T. de Leon, 1442 Valenzuela City, Filipinoj :Retadreso: esperanto.philippines@gmail.com :Telefono: 926 785 7032 === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo}} {{Parto de|Sud-Orienta Azio}} gj9jkkraj8hzcxkfi2janyu47x3j5jx 72779 72778 2026-06-27T21:01:03Z Tiguliano 53 /* Etnoj */ 72779 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Banaue Wikivoyage banner.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=File:Rizal Monument on Rizal Day.jpg | bildotitolo=Rizala Parko | monunuo={{W|Filipina peso}} (PHP) | areo=300,000 km² | loĝantaro=112 milionoj (2024) | elektro=220V/20Hz | antaŭkodo=+63 | horzono=UTC +8 }} '''{{W|Filipinoj|Filipinoj}}''' (tagaloge: ''Pilipinas'') estas insulara lando en [[Sud-Orienta Azio]]. La ĉefurbo estas [[Manilo]]. Filipinoj konsistas el pli ol 7.100 insuloj en Sudorienta Azio. La lando havas unu el la plej longaj marbordoj de la mondo kun multaj belaj strandoj kaj bonegaj plonĝad-eblecoj. Ekzistas granda kultura diverseco pro la multaj insuloj, multaj ondoj de enmigrado, kaj miksaĵo de eksterlandaj influoj - la lando komercis kun proksimaj nacioj dum pluraj miloj da jaroj kaj estis hispana kolonio de 1562 ĝis 1898, poste usona ĝis 1946. Daŭrus jardekojn por viziti kaj sperti ĉion. Multaj lokanoj parolas la anglan bone kaj multaj aliaj havas almenaŭ iom da angla. Manĝaĵoj kaj loĝejoj estas malmultekostaj, multaj cellokoj havas bonegan infrastrukturon, kaj la homoj estas gajaj kaj amikaj; eble la plej facila maniero rekoni filipinanon eksterlande estas vidi kiu havas la plej larĝan rideton. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto la lando oni povas dividien kvar grupojn da insuloj: {{Listo de regionoj | mapo= Map of Philippines (en).png | titolomapo= Regionoj de Filipinoj | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1=[[Luzono]] (Luzon) | kolororegiono1= #5ea470 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= estas administra regiono centrita sur la plej granda kaj plej loĝata insulo en Filipinoj. Situanta en la norda parto de la insularo, ĝi estas la ekonomia kaj politika centro de la nacio, estante hejmo de la ĉefurbo, Manilo, kaj de Kezonurbo, ĝia plej loĝata urbo. | nomoregiono2= [[Visajaso]] (Visayas) | kolororegiono2= #4f93c0 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= situanta inter Luzono kaj Mindanao. Ĝi konsistas el multaj insuloj kaj havas siajn proprajn etnojn kaj filipinaj [[visajajn lingvojn|dialektojn]]. | nomoregiono3= [[Mindanao]] | kolororegiono3= #b383b3 | elementojregiono3= | priskriboregiono3= estas la dua plej granda insulo en Filipinoj. Ĉi tiu areo havas multajn el la islamanoj de la lando, kelkaj estas sufiĉe radikalaj, kaj '''granda parto de la areo estas konsiderata nesekura''' por vojaĝado. | nomoregiono4= [[Palaŭano]] (Palawan) | kolororegiono4= #ffff00 | elementojregiono4= | priskriboregiono4= okcidenta parto de la lando. Ĝia ĉefurbo estas [[Puerto Princesa]]. }} == Urboj == * [[Manilo]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[File:Island lagoon in Bacuit Bay, El Nido, Palawan, Philippines.jpg|thumbnail|[[El Nido]], [[Palawan]]]] [[File:Mayon Volcano with cloudy hat.jpg|thumb|[[Vulkano Mayon]], [[Albay]]]] * [[Banaue]] havas 2000-jarajn rizterasojn kaj estas nomata de filipinanoj la "oka mirindaĵo de la mondo". Homoj estas fascinitaj de la grandega laboro de la "Igorotoj" (montaraj triboj de norda Luzono) en la kreado de ĉi tio. * [[Boracay]] estas 10-kilometra insulo kun blanka sablo, unu el la plej konataj feriaj areoj de la lando. * [[Donsol]] estas la "Balenŝarka Ĉefurbo" de la mondo, plonĝu kaj vidu balenŝarkojn. * [[El Nido]] havas dekojn da kalkŝtonaj insuloj, kiuj formas imprese belan karstan topografion trapenetritan de kristalklaraj golfetoj kaj lagunoj, ankoraŭ relative netuŝitaj de amasturismo. * [[Malapascua]] La insulo havas belan blankan sablan marbordon kaj koralajn ĝardenojn. * [[Vulkano Mayon]], aktiva vulkano, kiu laŭ loka turisma literaturo havas la plej perfektan stratovulkanan konuson de la mondo. * [[Insulo Panglao]] en la provinco [[Bohol]], feriejo kun belaj strandoj. La resto de la provinco havas aliajn allogaĵojn, inkluzive de la "Ĉokoladaj Montetoj" kaj la sovaĝaj tarsioj (etaj primatoj). * [[Puerto Galera]] sur [[Mindoro]], plonĝa celloko, kaj ankaŭ ŝatata rifuĝejo por filipinanoj dum la Sankta Semajno pro ĝiaj blankaj sablaj marbordoj kaj ĝia mirinda flaŭro. * [[Vulkano Taal]] estas aktiva vulkano kun lago en sia kaldero, situanta en alia lago, kiu estas la kaldero de pli granda dormanta vulkano. Ĝi estas sufiĉe pitoreska, kaj sufiĉe proksima al Manilo por esti populara kiel semajnfina ekskurso. == Komprenu == La lando havas problemojn kiel krimo, korupto, malriĉeco kaj internaj konfliktoj. Ekzistas daŭranta konflikto inter la filipina registaro kaj islamaj separistoj en [[Mindanao]], kaj kun komunistaj ribelantoj (Nova Popola Armeo) aliloke. Disvastiĝo de malamikecoj en grandajn urbojn okazis. La burokratio, subaĉeto kaj troa patroneco asociitaj kun la filipina burokratio reduktiĝis, sed iuj lokanoj ankoraŭ malfidas la registaron. Krimoj kaj kontraŭleĝaj drogoj estas oftaj, sed vi pli verŝajne renkontos ilin se vi eniras malglatajn regionojn. Okcidentaj nacioj malinstigis vojaĝadon al la lando pro zorgoj pri sekureco. Malgraŭ la unuaj impresoj pri Filipinoj kiel relative ekonomie evoluintaj, ĝi restas evolulando luktanta kontraŭ enspeza malegaleco kaj malriĉeco. Tipa monata enspezo por iu en malaltnivela laboro - farmisto, fiŝkaptisto, vendejisto aŭ oficeja oficisto, laboristo, sekurgardisto, ktp. - estas en la gamo de {{PHP|5000-10,000}}, ĉirkaŭ 90-180 usonaj dolaroj laŭ la kurzoj de fruaj 2026. Eĉ laboro postulanta edukadon - flegisto, instruisto, vokcentra laboristo, kiu bezonas bonegan anglan lingvon - malofte pagos multe pli ol {{PHP|30,000}} (600 usonaj dolaroj). La "sosyal" (societemuloj) kaj "novaj riĉuloj", aliflanke, estos vidataj veturantaj en siaj luksaj aŭtoj, posedantaj gardatajn domegojn kaj sendantaj siajn infanojn al prestiĝaj privataj lernejoj. Unu konsekvenco de tio estas, ke multaj filipinanoj iras eksterlanden serĉante pli bone pagatan laboron. Alia estas, ke fremdaj viroj, kiuj preskaŭ ĉiuj estas riĉaj laŭ lokaj normoj, ofte trovas sin pli postulataj inter filipinanoj ol ili estus kun virinoj hejme. La ĉefurbo, Metro Manilo, estas fifama pro trafikŝtopiĝoj, kaj slumoj troveblas en multaj lokoj, foje en akra kontrasto al nubskrapuloj en ĝiaj komercaj distriktoj kiel Makati. Aliaj urboj havas similajn problemojn, kvankam ĝenerale malpli severajn. Ekonomia kaj politika centraligo, ofte nomata "Imperia Manilo" fare de kritikistoj, restas la kaŭzo de la ekonomiaj malfacilaĵoj en multaj provincoj kaj pliigitaj vokoj por regiona memdetermino. Kiel ĉe la resto de Sudorienta Azio, Filipinoj ankaŭ estas ruinigitaj de senbrida evoluo kaŭzanta urbodisvastiĝon, mankon de piedirant- kaj rulseĝ-amikaj instalaĵoj en multaj lokoj, kaj nekolektitan rubon. === Tereno === Kun pli ol 7 100 insuloj kaj 300.000 km² da teritorio inter la Filipina Maro kaj la Sudĉina Maro (nomata la "Okcidenta Filipina Maro" en Filipinoj), Filipinoj estas la dua plej granda insularo-lando de la mondo, post la proksima Indonezio. La insuloj estas plejparte vulkanaj laŭ origino, kovritaj de tropika pluvarbaro kaj fekunda grundo, sed multe de la pluvarbaro estis dehakita. La tereno varias konsiderinde, sed multaj el la marbordoj havas multajn golfetojn kaj terkapojn, kaj multaj el la pli grandaj insuloj havas montajn internojn. La marbordoj ankaŭ havas multajn koralajn rifojn. === Historio === La unua grava ondo de setlantoj en la Pacifiko transiris malprofundajn marojn kaj terajn pontojn de kontinenta Azio ekde ĉirkaŭ 70.000 a.K., kaj la plej malnova loko ĝis nun trovita en Filipinoj estas sur Palaŭano, ĉirkaŭ 45.000 a.K. Ĉi tiuj estis melanezianoj, prapatroj de kelkaj filipinanoj, plej multaj papuanoj, kaj ĉiuj indiĝenaj aŭstralianoj. Rektaj posteuloj de ĉi tiuj homoj, la "Negritoj" aŭ "Aetoj", ankoraŭ troveblas en norda [[Luzono]], kaj aliaj areoj. Hodiaŭ ili plejparte vivas en la montoj, forpelitaj el la ĉefaj marbordaj areoj fare de pli postaj enmigrintoj. Kelkajn milojn da jaroj a.K., ilin sekvis aŭstroneziaj setlantoj vojaĝantaj laŭ la sama vojo sed ĉi-foje transmare en siaj imponaj "balangajaj" boatoj. La aŭstronezia etnolingva grupo inkluzivas malajojn, indonezianojn kaj polinezianojn, kaj disvastiĝas ĝis Havajo, Paskinsulo, Nov-Zelando kaj Madagaskaro. Ĝiaj originoj estas science diskutataj. Unu vaste akceptita teorio asertas, ke ili devenas de Tajvano kaj vojaĝas suden al Filipinoj. Aliaj teorioj metas iliajn originojn en suda Ĉinio, en kontinenta Sudorienta Azio aŭ en la Liangzhu-kulturo de kontinenta Ĉinio. Granda plimulto de filipinanoj hodiaŭ estas de aŭstronezia deveno kaj lingvistoj klasifikas ĉiujn filipinajn lingvojn kiel membrojn de la aŭstronezia familio. Tamen, estante komerca nacio dum miloj da jaroj, kolonio dum pluraj centoj, kaj celloko por turistoj kaj emeritoj dum jardekoj, la lando inkluzivas posteulojn de multaj aliaj etnaj grupoj. La plej granda ne-indiĝena minoritata grupo estas la ĉinoj, plejparte hokkien-parolantoj, kies familiaj originoj estas en la suda provinco Fuĝjano, kaj la Ĉinkvartalo de Manilo estas la plej malnova en la mondo. Filipinoj havas multajn religiojn, plejparte enkondukitajn de diversaj komercistoj aŭ invadantoj; la plej gravaj estas katolika (kristanismo) kaj sunaisma [[islamo]]. ====Sub hispana regado==== [[Dosiero:Magellan cross.jpg|eta|Magelana Kruco en [[Cebuo]]]] Kiam la esploristo '''Ferdinando Magelano''' paŝis sur la insulon Homonhon en 1521, li estis la unua eŭropano kiu atingis la insularon. Lia ŝipanaro estis regalita per festeno fare de la bonvenigaj insulanoj, kiuj portis kompleksajn tatuojn. Magelano estis portugalo, sed estis hispana ekspedicio, kiun li gvidis al la insuloj. Lapu-Lapu, indiĝena ĉefo de [[Insulo Mactan]], batalis kontraŭ Magelano; la indiĝenoj venkis kaj Magelano estis mortigita. En 1565 ekspedicio sub Miguel López de Legazpi alvenis por postuli la landon kiel hispanan kolonion. La kolonio estis nomita laŭ Kronprinco Filipo la 2-a de Hispanio kaj la plej multaj el la indiĝenoj konvertiĝis al katolikismo. Kelkaj islamanoj en la sudo kaj diversaj animismaj montaj triboj, tamen, rezistis hispanan konkeron kaj katolikan konvertiĝon. Dum la periodo de hispana regado, ŝipoj alportis grandajn kvantojn da arĝento de [[Akapulko]] al Manilo, kaj tio havis grandan efikon sur komercon tra granda parto de Azio. Manilo fariĝis tre prospera kaj estis konata en tiuj tagoj kiel "la Perlo de la Oriento". La Manilaj ŝipoj kontaktis Meksikon kaj la reston de Ameriko. Majaoj kaj aztekoj ekloĝis en Filipinoj kaj enkondukis siajn kulturojn, kiujn la filipinanoj akceptis. Filipinoj estis forte influitaj de Meksiko kaj Hispanio, kaj la insularo hispanidiĝis. Filipinanoj kaj aliaj azianoj uzis la Manilajn ŝipojn por migri al la Okcidento. La plej longa ribelo kontraŭ hispana koloniigo estis gvidata de Francisco Dagohoy en [[Bohol]] kaj ĝi daŭris 85 jarojn, kovrante la periodon de 1744-1829. Estis pluraj aliaj ribeloj pro rezisto de islamanoj en la sudo. Dum hispana regado, eŭropaj potencoj kiel la nederlandanoj, portugaloj kaj britoj ankaŭ provis koloniigi la landon; neniu sukcesis. Filipinoj restis hispana kolonio dum pli ol 300 jaroj ĝis 1899, kiam ĝi estis cedita de Hispanio al Usono post la Hispana-Usona Milito. ====Usona kaj japana okupado==== La filipinanoj deklaris sendependecon en 1898 kaj rezistis la usonan okupadon dum sep longaj, brutalaj jaroj ĝis kiam ili estis devigitaj kapitulacii. La milito estis tre kritikita en Usono, kaj famaj verkistoj esprimis sian opinion ambaŭflanke. Rudyard Kipling, anglo naskita en brita Hindio kaj tre favora al la imperio, instigis Usonon ("Prenu la ŝarĝon de la blankulo") dum Mark Twain skribis "Usono pagis al malriĉa kaduka malnova Hispanio 20.000.000 dolarojn por Filipinoj. Temis nur pri tio, ke ĉi tiu lando aĉetis sian vojon al bona socio ... kiel usona heredantino aĉetanta dukon aŭ grafon. Sonas bone, sed tio estas ĉio." La usona ĉeesto restis ĝis la Dua Mondmilito kiam Imperia Japanio invadis Filipinojn. La retiriĝanta usona generalo Douglas MacArthur fame promesis "Mi revenos", kaj faris tion poste en la milito. Ekzistas monumento sur la insulo Leyte, kie li surteriĝis, kaj diversaj aliaj milittempaj ruinoj aŭ monumentoj tra la lando; Coron estas fama ĉar la Usona Mararmeo sinkis kelkajn japanajn ŝipojn tie en 1944. La 4-an de julio 1946, Filipinoj ricevis sendependecon de Usono, iĝante la unua lando en Azio, kiu akiris sendependecon de kolonia potenco. Usono daŭre konservis signifan militistan ĉeeston ĝis la fruaj 1990-aj jaroj, precipe en la Mararmea Bazo Subic en Zambales kaj la Aerbazo Clark en Angeles City. Ambaŭ estis tre gravaj dum la Vjetnama Milito. ====Post-sendependeca epoko==== Ĝis la 1960-aj jaroj, Filipinoj estis vaste konsiderataj la dua plej evoluinta lando en Azio post Japanio. Pluraj jardekoj da misregado fare de la korupta diktatoro '''Ferdinand Marcos''' poste enŝuldigis la landon. Malriĉeco fariĝis ĝeneraligita kaj infrastrukturo por disvolviĝo grave mankis. En 1986, ribelo renversis la registaron de Marcos dum la tiel nomata EDSA-Revolucio. Lin anstataŭigis '''Corazón Aquino''', vidvino de la murdita opoziciestro, Benigno "Ninoy" Aquino, Jr. Meze de 2016, nova prezidanto estis elektita, "Rodrigo Duterte". Li gajnis la moknomon "la punisto". Kritikistoj asertas, ke li uzis kontraŭleĝaj metodoj, kuraĝigante la policon kaj ekzekuti bandanojn sen proceso, (en la prezidenta kampanjo, li ĵuris purigi korupton kaj la drogkomercon, kiu estis grava problemo en la lando). Okcidentaj amaskomunikiloj taksas la mortnombron je ĉirkaŭ 1.000 monate de kiam li fariĝis prezidanto, kvankam la nombroj estas ne precizaj. La 30-an de septembro 2016, Duterte eĉ deklaris, ke li ŝatus imiti la Holokaŭston de Hitler per ekstermado de 3 milionoj da droguzantoj kaj komercistoj en la lando, do estas sekure supozi, ke la mortigoj daŭris tiom longe kiom li restis en la ofico. Tamen, Duterte ankaŭ investis konsiderinde en plibonigo de infrastrukturo, kio kondukis al plibonigo de la vivnivelo de multaj ordinaraj filipinanoj. Duterte forlasis la oficon fine de sia oficperiodo en 2022, kaj estis sukcedita de Bongbong Marcos, la filo de la antaŭa diktatoro Ferdinand Marcos, dum la filino de Duterte, Sara Duterte, estis elektita vicprezidanto. Ankaŭ se la ekonomio malrapide pliboniĝas, Filipinoj ankoraŭ estas plejparte malriĉa lando. Laŭ la Filipina Statistika Aŭtoritato, en 2018 16.6% de filipinanoj havis enspezon ne sufiĉan por kontentigi siajn bazajn bezonojn. Rezulte, unu el la ĉefaj eksportaĵoj estas laboro: ĉirkaŭ 10% de filipinanoj vivas eksterlande, ĉu kiel enmigrintoj aŭ kiel kontraktitaj laboristoj, kaj monsendaĵoj de tiuj homoj konsistigas pli ol 10% de la MEP de la nacio. === Etnoj === [[File:RizalParkjf8373 09.JPG|thumb|Luneta Parko]] Filipinoj havis loĝantaron de proksimume 109 milionoj da homoj en 2020, kaj estas la dua plej loĝata lando en Sudorienta Azio, post Indonezio, kaj la oka en Azio, antaŭ Japanio. La loĝantaro koncentriĝas en regionoj kiel Metro Manilo, Centra Luzono, Kalabarzono, kaj Cebuo. La plej granda parto de la loĝantaro estas laŭlonge de la marbordoj, kaj la montaraj regionoj estas malpli loĝataj. Filipinanoj estas multkultura popolo, devenanta de pli ol 175 etnaj grupoj kaj triboj, plejparte difinitaj per lingvo, kaj estas plejparte de aŭstronezia deveno. Rilate al religio, filipinanoj estas plimulte kristanaj, kun signifaj islamaj kaj animismaj malplimultoj. Komerco, koloniigo kaj tutmondiĝo ankaŭ alportis enmigrintajn loĝantarojn, kiuj kontribuas al la filipina fandujo; ekzistas signifa nombro da filipinanoj kun ĉinaj, arabaj, hispanidaj, eŭropaj kaj usonaj miksaĵoj. La plej grandaj etnoj de Filipinio estas la '''Tagalogoj''' (24.4%), la '''Kapampangans''' (11%), la '''Cebuanos''' (10%), la '''Ilocanos''' (9%), la '''Hiligaynon'''' (8%), '''Bicolanoj''' (7%), kaj la '''Waray''' (4%). La restanta kvarono de la populacio iras al la islamaj filipinaj (Moro) etnoj, la Kapampangan, la Pangasinenses, la Ibanag, la Ivatan, kaj cent pliaj etnoj, kaj plie indiĝenaj homoj kaj enmigrintoj. Indiĝenaj popoloj kiel la Igorotoj de la [[Luzona Kordilero]], la Mangjanoj de [[Mindoro]], la Lumadoj de [[Mindanao]], kaj la diversaj Negritoj (''Aeta''/''Ati''/''Ita'') triboj disigitaj tra la insularo konsistigas ĉirkaŭ 3% de la loĝantaro. Enmigrintoj formas ĉirkaŭ 1-2% de la filipina loĝantaro, kun la plej granda estante la '''Filipinaj Ĉinoj''' (ĉirkaŭ 2 milionoj). La plej multaj el la ĉinaj enmigrintoj al Filipinoj venas de [[Fuĝjano]] kaj [[Gŭangdongo]], kaj ekzistis ĉina migrado en la antaŭkoloniaj kaj koloniaj epokoj. Konservante apartan identecon, la plej multaj filipinaj ĉinoj asimiliĝis al la ĉefa filipina kulturo, intergeedziĝis kun filipinanoj, kaj fariĝis sukcesaj entreprenistoj, politikistoj... Aliaj gravaj enmigrintaj loĝantaroj estas koreoj, japanoj, usonanoj, indianoj, britoj, kanadanoj, hispanoj, germanoj, judoj kaj araboj. Ili plejparte loĝas en grandaj urboj laŭ diversaj gradoj de asimiliĝo kaj estas aŭ entreprenistoj, studentoj, emeritoj, enmigrintoj aŭ eksterlandaj geedzoj de filipinaj civitanoj. === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == {{Vidu ankaŭ|Tagaloga frazlibro}} == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/filipinoj Filipina Esperanto-Junularo (FEJ)] :Adreso: c/o A.S. T. Garrido, 2 Catalina St., Azicate Homes, Gen. T. de Leon, 1442 Valenzuela City, Filipinoj :Retadreso: esperanto.philippines@gmail.com :Telefono: 926 785 7032 === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo}} {{Parto de|Sud-Orienta Azio}} nq28fcbvcmxcbxr7rj9xnyqta9w9ppn