Vikivojaĝo eowikivoyage https://eo.wikivoyage.org/wiki/Vikivoja%C4%9Do:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikivojaĝo Vikivojaĝo-Diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 3519 73732 73690 2026-11-08T15:14:28Z Tiguliano 53 /* Urbaj distriktoj */ 73732 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto regiono | nomo= {{SUBPAGENAME}}<br />(PL-DS) | lando= Pollando | bildo= | bildotitolo= | ĉefurbo= [[Vroclavo]] | areo= | loĝantaro= | horzono= }} [[File:Lower Silesian Voivodeship administrative map.svg|thumb|upright=2.4]] {{Vikipedkat|Malsupra Silezio}} '''{{W|Malsuprasilezia Provinco}}''' (pole: ''województwo dolnośląskie'') estas provinco (landa regiono) de [[Pollando]]. == Kompreni == Ĝi situas en sudokcidenta parto de la lando ĉe la limoj kun Ĉeĥio kaj Germanio. Ĝis la jaro 1945 la teritorio apartenis al Germanio kaj la loĝantaro estis germanlingva, ĝis 1946 tiu loĝantaro komplete forpeliĝis kaj estis anstataŭigita per pola loĝantaro el pli orientaj regionoj. Ĉefurbo de la provinco estas Vroclavo (pole Wrocław, elp.: ˈvroclaf), kiu ĝis 1946 nomiĝis Breslau (en Esperanto Breslaŭo). == Subregionoj == [[File:Woj dolnoslaskie adm.svg|thumb|upright=1.2|Divido de la vojvodio en distriktojn]] [[File:Wroclaw Urzad Wojewodzki.jpg|thumb|upright=1.2|Vojvodio-Domo en [[Vroclavo]]]] Malsupra Silezio estas dividita en 30 subregionojn (26 "distriktojn" kaj 4 "urbajn distriktojn": === Urbaj distriktoj === * [[Vroclavo]] (''Wrocław'') * [[Jelenja Goro]] ([[Jelenia Góra]]) * [[Legnica]] * [[Wałbrzych]] == Urboj == === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == {{Ĝermo|Pollando}} {{Parto de|Pollando}} t93mlw7vys53t7m16t5rb7929vss0rs 73734 73732 2026-11-08T15:16:26Z Tiguliano 53 /* Urbaj distriktoj */ 73734 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto regiono | nomo= {{SUBPAGENAME}}<br />(PL-DS) | lando= Pollando | bildo= | bildotitolo= | ĉefurbo= [[Vroclavo]] | areo= | loĝantaro= | horzono= }} [[File:Lower Silesian Voivodeship administrative map.svg|thumb|upright=2.4]] {{Vikipedkat|Malsupra Silezio}} '''{{W|Malsuprasilezia Provinco}}''' (pole: ''województwo dolnośląskie'') estas provinco (landa regiono) de [[Pollando]]. == Kompreni == Ĝi situas en sudokcidenta parto de la lando ĉe la limoj kun Ĉeĥio kaj Germanio. Ĝis la jaro 1945 la teritorio apartenis al Germanio kaj la loĝantaro estis germanlingva, ĝis 1946 tiu loĝantaro komplete forpeliĝis kaj estis anstataŭigita per pola loĝantaro el pli orientaj regionoj. Ĉefurbo de la provinco estas Vroclavo (pole Wrocław, elp.: ˈvroclaf), kiu ĝis 1946 nomiĝis Breslau (en Esperanto Breslaŭo). == Subregionoj == [[File:Woj dolnoslaskie adm.svg|thumb|upright=1.2|Divido de la vojvodio en distriktojn]] [[File:Wroclaw Urzad Wojewodzki.jpg|thumb|upright=1.2|Vojvodio-Domo en [[Vroclavo]]]] Malsupra Silezio estas dividita en 30 subregionojn (26 "distriktojn" kaj 4 "urbajn distriktojn": === Urbaj distriktoj === * [[Vroclavo]] (''Wrocław'') * [[Jelenja Goro]] (''Jelenia Góra'') * [[Legnica]] * [[Wałbrzych]] == Urboj == === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == {{Ĝermo|Pollando}} {{Parto de|Pollando}} adr22j8qhx4yl4tki90nlkdqpy2de6z 0 5372 73738 64157 2026-11-09T05:06:19Z Crosstor 228 /* Viziti plu */ 73738 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Baja, Hungary - panoramio (23).jpg}} {{Informkesto urbo | nomo = Baja | flago = Dosiero:Flag of Baja.svg | bildo = Dosiero:Türr istván híd Baja.jpg | bildotitolo =Ponto de Baja | lando = Hungario | regiono = Suda Hungario | loĝantaro = 34 788 | alto = 95 m }} '''{{W|Baja}}''' estas urbo en suda parto de [[Hungario]]. == Kompreni == Baja situas sur ebenaĵo laŭ dekstra bordo de Danubo. [[Bátaszék]] troviĝas 18, [[Szekszárd]] 27, [[Mohács]] 29, [[Pécs]] 57, [[Szeged]] 92, [[Kecskemét]] 98, [[Budapeŝto]] 146 kilometrojn (aere). === Historio === [[Dosiero:Baja városháza.jpg|eta|<center>Urbodomo</center>]] La unua mencio pri Baja okazis en 1323, tiutempe la loko estis grava trapasejo tra Danubo. Dum dominado de turkoj (1541-1688) Baja estis grava turka fortikaĵo kun haveno, tamen en la fina periodo ĝi senhomiĝis. Baldaŭ alvenis pluraj sudaj slavoj, germanoj kaj hungaroj kaj jam en 1696 Baja ricevis statuson kampurbo. La urbeto havis perspektivon el komercado laŭ la rivero. En 1909 ponto estis konstruita. === Klimato === Baja troviĝas en modera, kontinenta klimato, kiel plena Hungario, sed la precipitaĵo estas pli malgranda. == Eniri == Baja estas bone alirebla voje, trajne kaj ŝipe. === Eniri avie === La plej proksima internacia flughaveno funkcias en Budapeŝto. [[Dosiero:Baja railway station2.JPG|eta|<center>Fervoja stacidomo</center>]] === Eniri trajne === Baja situas laŭ flanka linio inter Bátaszék kaj [[Kiskunhalas]]. === Eniri voje === Baja situas laŭ vojo Bátaszék kaj Szeged. Estas malpli gravaj vojoj el Mohács, Bácsalmás kaj [[Kalocsa]]. === Eniri ŝipe === Haveno de Baja havas grandan trafikon de varoj. Pli malofte ankaŭ ekskursaj, turistaj ŝipoj alvenas. [[Dosiero:Baja Sugovica kikötő.JPG|eta|<center>Parto de la haveno</center>]] == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede kaj bicikle === Baja havas trotuarojn laŭ la vojoj por perpieduloj. Bicikloj estas lueblaj en la turista centro. === Transportiĝi taksie === Estas kelkaj taksiaj entreprenoj en Baja, sed ĉiuj taksioj estas flavaj kaj plej supre estas lampo por signi la liberan staton. Vi povas voki ilin telefone, pli malofte mansvinge, krome en kelkaj lokoj estas stacioj, ekzemple ĉe stacidomo. Forlasi la urbon jam kostas duoble. === Publika transporto === En Baja loke pluraj aŭtobusaj linioj liveras la pasaĝerojn. === Transportiĝi aŭte === Baja havas urban vojreton por aŭtoj. [[Dosiero:Baja-Paduai Szent Antal Plébánia.jpg|eta|<center>Aerfoto pri preĝejo kaj monaĥejo</center>]] [[Dosiero:Zsinagóga (2113. számú műemlék).jpg|eta|<center>Sinagogo</center>]] == Vidi == * [[w:eo:Urbodomo de Baja]] * [[w:eo:Preĝejo de Sankta Antonio de Padovo (Baja)]] * [[w:eo:Preĝejo de Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Baja)]] * [[w:eo:Golgota kapelo (Baja)]] * [[w:eo:Kapelo de Sankta Roĥo (Baja)]] * [[w:eo:Sinagogo de Baja]] nun [[w:eo:Librejo Ady Endre]] * aliaj kristanaj kirkoj * muzeo * ĉiujare oni aranĝas kuirkonkurson pri fiŝsupoj == Fari == * ekskursi ŝipe en la Danubo == Aĉeti == La plej necesaj vendejoj troviĝas en Baja. === Vendejaroj === * Bónusz ABC, Vöröskereszt tér 1. * Aldi Baja, Dózsa György út 87. * Penny Market Baja, Kölcsey F. u. 44; Kandó K. u. * TESCO Baja Hipermarket, Gránátos utca 11. * Esi-Zoli Kft. Best Market, Dózsa Gy. u. 242/A. * SPAR szupermarket, Jelky András tér 4; Bernhart Sándor utca 77. * Lidl Baja, Bajcsy-Zsilinszky utca 9. == Manĝi == * Hotel Elizabeth Étterem, Bokodi út 17-21. * Hotel Duna Étterme, Szentháromság tér 6. * Kamarás Étterem, Deszkás u. 2. * Korzó Vendéglő, Bartók Béla u. 2. * Malom Club Étterem, Szegedi út 19. * Mola Gastropub, Szentháromság tér 11. * Otthon Vendéglő, Dózsa György u. 34. * Piao Le Jie, Vörösmarty utca (ĉina) * Potyka Csárda, Dunafürdő Potyka sor 1. * Serrano Saloon, Halászpart (meksika) * Sobri Halászcsárda és Panzió, Petőfi-sziget, Március 15. stny. 10. * Dunaparti Tanyacsárda Étterem, I. ker. tanya 7. * Vendéglő a Véndióhoz, Petőfi-sziget, Március 15. sétány 1. * Vizafogó Étterem, Petőfi-sziget, Március 15. sétány 27. * Zsilip Étterem, Kökény u. 18. == Trinki == Same, kiel manĝi. == Loĝi == Estas lueblaj loĝejoj ĉe la privata servo. === Kampadejoj === * Bajai Ifjúsági Szálló és Kemping === Hosteloj === * Szent László ÁMK Kollégiuma * Radnóti Miklós Kollégium * Magyarországi Németek Általános Művelődési Központja Kollégium * Beszédes József Kollégium === Hoteloj === * Hotel Elizabeth * Bajai Sportszálló - Vízisport Centrum === Pensionoj === * Kellermotel Bor-és Vadászház * Sugó Panzió * Sobri Halászcsárda és Panzió * Turul Panzió * Vizafogó Panzió * Kolibri Panzió Baja * Hotel Kaiser Panzió * Kaméleon Panzió * Gimi Panzió Kávézó és Étterem * Baja Motel * Főtér Panzió == Sekureco == * Baja konformas al sekureco de Hungario. == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == Proksime estas [[Bátaszék]] (trans la Danubo), [[Bácsalmás]] kaj [[Mélykút]]. == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Hungario}} 9hvtak1o2vaf855wbyts7qmweptvree 0 6766 73742 73667 2026-11-09T11:55:58Z Tiguliano 53 /* Historio */ 73742 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Cheste | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Cheste2015.JPG | bildotitolo = | lando = Hispanio | regiono = Valencia Komunumo | loĝantaro = 8.951 (2025) | alto = 218 }} '''{{W|Cheste|Cheste}}''' (Xest en la valencia), estas [[Hispanio|hispana]] municipo, en la regiono [[Valencia Komunumo]], je 26 kilometrojn de la provinca ĉefurbo. == Kompreni == Ĝi situas en la interno de la [[Provinco Valencio]], en la ''komarko'' (municiparo) Hoya de Buñol. Ĝi havas populacion de 8.951 loĝantoj (2025). Ĝia fundamenta kaj tradicia agado estas agrikultura, fokusita precipe al la kultivado de vinberoj. Ĝi estas hispanlingva municipo, en kiu la hispana havas lingvan superregadon je jura nivelo. La reliefo de la municipo estas ĉefe ebena, en la transiro inter la montaro de Chiva kaj la ''Plana de Cuart''. En la municipa tereno kiu venas en la montaro de Chiva, nordokcidente, estas la plej altaj pintoj, la plej alta estas la ''Alto del Basto'' (571 m). Trairas la municipan teritorion rojaj ravinoj (interkrutejoj elfositaj de riveretoj), kiu trairas de okcidento orienten. La vilaĝo situas sur ebena tereno, je 218 metroj super la marnivelo, sed estas ankaŭ malgranda altaĵo sur kiu staras la preĝejo. === Historio === La unuaj setlantoj en Cheste estis iberaj triboj. Tio estas subtenata de multnombraj restaĵoj, precipe tiuj de ''El Castillarejo'' (iberaj ceramikaĵoj kaj lancopintoj el la bronzepoko). La "Trezoro de Cheste" – kaŝita kolekto de oraj juveloj kaj arĝentaj moneroj – estis malkovrita en la loko La Safa en 1864. La ĉeesto de kartagaj moneroj, kune kun frua romia ''denaro'', indikas, ke la trezoro devenas el la epoko de la Dua Punika Milito. Cheste havas ankaŭ aliajn prahistoriajn lokojn, kaj restaĵoj de romianoj ankaŭ estas en Rambla de la Canaleja, Canales kaj Cambrillas. Post la forpelado de la araboj, Cheste estis re-loĝata en 1611. === Klimato === == Aliri == === Mapo === <mapframe text="Cheste" width="650" height="450" zoom="15" latitude="39.49487" longitude="-0.68277" align="center" > </mapframe> === Aviadile === === Trajne === === Buse === == Moviĝi == === Perpiede === === Publika transporto === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Lerni == == Labori == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la urbo) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == Cheste havas longan kaj elstaran rilaton al Esperanto. En la komenco de la 20-a jarcento, ĝi havis tre altan proporcion de esperantistoj, danke ĉefe al la klopodoj de la aktivulo '''Francisco Máñez Sánchez'''. Dum la 1920-aj jaroj ĝi iĝis la centro en la valencia regiono de la gastigado de aŭstraj infanoj post la milito. En la 1970-aj jaroj alia aktivulo, '''Enrique Arnau''' konservis la entuziasmon en la urbo. Ambaŭ, Máñez kaj Arnau, havas stratojn en Cheste, dediĉitajn al ilia memoro kaj esperanta aktivado. Se oni aldonas la straton Doktoro Zamenhof, ĝi estas unu el la urboj kun plej multe da ZEOj en la mondo. Ekzistas plu aktiva Esperanto-klubo en la urbo, nomata [https://eo.wikipedia.org/wiki/Esperanto-grupo_Lumradio Esperanto-grupo Lumradio]. La [https://eo.wikipedia.org/wiki/82-a_Hispana_Kongreso_de_Esperanto 82a Hispana Kongreso de Esperanto] okazis en la valencia urbo Cheste, de la 5-a ĝis la 8-a de septembro 2024. === Lokaj esperantistoj === *Francisco Máñez Sánchez; *[https://eo.wikipedia.org/wiki/%C4%9Cermolisto_de_hispanaj_esperantistoj#Enrique_Arnau_Prosper Enrique Arnau Prosper]; *[https://eo.wikipedia.org/wiki/%C4%9Cermolisto_de_hispanaj_esperantistoj#Augusto_Casquero_de_la_Cruz Augusto Casquero de la Cruz]; *José Julio Andrés Tarín; == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Provinco Valencio}} q6x6oi5cy7czay45zxmprhfjxzxoudj 0 6767 73735 73695 2026-11-08T15:18:43Z Tiguliano 53 73735 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Jelenja Goro | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Jelenia Góra (ośrodek historyczny).jpg | bildotitolo = Jelenia Góra | lando = | regiono = | loĝantaro = | alto = }} '''{{W|Jelenia Góra|Jelenja Goro}}''' estas urbo en [[Pollando|pola]] regiono [[Malsuprasilezia provinco|Malsupra Silezio]]. [https://eventaservo.org/e/ILEI-60 60-a Internacia Kongreso de ILEI] okazos en Jelenia Góra, de la 16-a ĝis la 23-a de julio 2027. == Kompreni == La nomo Jelenja Goro (pole: Jelenia Góra - elparolu: jelenja gura, ĝis 1945 germane Hirschberg), signifas "cerva monto"; ĝi estas urbo-distrikto en sud-okcidenta Pollando kaj apartenas al Malsuprasilezia Provinco (pole Dolny Śląsk). Jelenia Góra situas en la Jelenja-gora Valo (pole: Kotlina Jeleniogórska), ĉe la maldekstra bordo de la rivero Bóbr, proksime de la limo kun [[Ĉeĥio]]. Fine de 2021 en la urbo vivis 77.305 loĝantoj.] Jelenia Góra estas la dua urbo laŭ grandeco (post Wałbrzych, germane Waldenburg) en la pola parto de la Sudetoj. La urbo estas centro de turismo kaj kuraca loko. === Historio === === Klimato === == Aliri == === Mapo === <mapframe text="Jelenja Goro" width="650" height="450" zoom="15" latitude="50.9" longitude="15.733333" align="center" > </mapframe> === Aviadile === === Trajne === === Buse === == Moviĝi == === Perpiede === === Publika transporto === === Aŭte === == Vidi == === Vidindaĵoj de la kvartalo Śródmieście (esperante: Urbocentro) === * '''La Urbodoma Placo kaj la urbodomo. ''' <gallery> Image:City Hall Jelenia Gora.jpg|La urbodomo kaj „La Sep Domoj”. Image:Jelenia Gora pomnik Neptuna.jpg|La monumento de la Neptuno. Image:Jelenia Gora Markt.jpg|La antikvaj brikdomoj en la Urbodoma Placo. </gallery> {{-}} La urbodomo estas bela konstruaĵo de la Urbodoma Placo. Ĝi devenas el la 16-a jarcento. La urbodomo estis difektita dum la urba incendio en la jaro 1549 kaj baldaŭ rekonstruita (la turo en la jaroj 1550-70) kaj restaŭrita en la jaro 1686. Post kiam la parto de la konstruaĵo falruiniĝis en la jaro 1739, ĝi estis rekonstruita en jaroj 1744-47 laŭ la klasikisma stilo. Latina surskribo super la enirejo informas: „ La urbon fondis Bolesław la 3-a Krzywousty en la jaro 1108”. En la jaro 1910 kun la urbodomo oni kunigis komplekso de komercistaj brikdomoj, nomataj „La Sep Domoj” Apud la urbo troviĝas baroka fontano (antaŭe ĝi estis la puto) kun statuo de Neptuno el la unua duono de la 18-a jarcento. En la Urbodoma Placo troviĝas antikvaj brikdomoj – la rokokaj kaj la barokaj el la 17-a kaj la 18-a jarcentoj. En la Malsupra Silezio ĉi tio estas unika, tute transdaŭrita vidindaĵo. * '''La kristana preĝejo patronata per „Sanktaj Erasmo kaj Pankraco”''' <gallery> Image:Jelenia Góra kościół św. Erazma i Pankracego3.jpg Image:Jelenia Góra kościół św. Erazma i Pankracego_portal1.jpg|La suda portalo. Image:Jelenia Góra kościół św. Erazma i Pankracego_kolumna Maryjna.jpg|La kolono de „Sankta Maria”. Image:Jelenia Góra kościół św. Erazma i Pankracego_Nepomucen.jpg|La monumento de „Sankta Johano de Nepomuk” </gallery> {{-}} La kristana paroĥa preĝejo patronata per “Sankta Erasmo kaj Pankraco”' estas la plej malnova templo en la urbo. La unua templo probable ekstaris ĉi tie jam en la jaro 1108, en rega tempo de Bolesław la 3-a Krzywousty. Nuna, gotika preĝejo estis konstruita en la dua duono de la 14-a jarcento. La konstruaĵo estas trinava kaj suprita pere de reta volbo. La ĉefa navo havas la 56m da longeco kaj la 24m da alteco. La renesanca turo havas la 56m da alteco kaj estis rekonstruita post la incendio en la jaro 1549. La turo estas suprita pere de baroka helmo el la jaro 1736. Ene de la preĝejo restis multe da gotikaj elementoj, el kiuj precipe vidinda estas suda portalo kun timpano forme de la bareliefo nomata „Krucumado”. Ankaŭ ene interalie oni povas rigardi renesancan predikejon el la jaro 1591 kaj intarsitajn ĥorejajn benkojn (1567), sur la ekstera muro troviĝas tumuloj de kavaliroj kaj de burĝoj. La altaroj en la preĝejo estis faritaj laŭ baroka maniero. La ĉefa altaro estis farita en la jaroj 1713-18 laŭ projekto de norvega skulptisto T.Weisfeld, kiu kreis en Silezio. Centre de la altaro troviĝas pentraĵo „Transformo de la Sinjoro sur la monto Tabor” kiun pentris pentristo J.Kretschmer, lernanto de M.Wilmann. Ankaŭ atentindaj estas flankaj altaroj: oriente la altaro de „Sankta Barbara” kaj sude la altaro de „Sankta Ignaco Lojola”, ambaŭ el la jaro 1713. En la suda navo troviĝas kapeloniĉo de „Sankta Kruco” kun marmora baptujo el la 18-a jarcento kaj sur la dekstra muro estas epitafo de preposto A.Caffart, kiu mortis en la jaro 1721. En la norda navo troviĝas malfrue barokaj altaroj de „Plejsankta Maria Virgulino” el la 1725 kaj altaro de „Sankta Jozefo”. La orgeno devenas el la jaro 1706. Antaŭ la preĝejo staras kolono de „Sankta Maria” el la jaro 1712 kaj monumento de „Johano de Nepomuk” el la 1709. Apud staras domo de multoble rekonstruita parokestrejo el la jaro 1566. * '''La kristana preĝejo patronata per „Suprenlevo de Sankta Kruco”''' <gallery> Image:Saint Cross Church Jelenia Gora.jpg|La preĝejo patronata per “Suprenlevo de Sankta Kruco”. Image:Inside Saint Cross Church Jelenia Gora.jpg| Eno de la preĝejo patronata per “Suprenlevo de Sankta Kruco”. Image:Jelenia Góra kościół Podwyższenia Świętego Krzyża_kaplice grobowe2.jpg|La tomba kapelo ĉe la muro ĉirkaŭanta la preĝejon. </gallery> {{-}} La preĝejo patronata per “Suprenlevo de Sankta Kruco” estas la unu el la ses troviĝantaj sur la Silezio tiel nomataj „La Preĝejoj de Graco”. La sveda reĝo Karolo la 12-a post la tridekjara milito laŭ la traktato el Altranstädt, el la jaro 1707, devigis la imperiestron Jozefon la 1-an al konstruado „La Preĝejoj de Graco” pere la protestantoj. La preĝejo estas verko de la sveda arkitekto Marteno Frantz, farita laŭ preĝejo de „Sankta Katarina” el Stokholmo. De la jaro 1957 la preĝejo estas katolika kaj samtempe garnizona. Ĝi estis starigita en jaroj 1709-18 sur la projekcio de la greka kruco. Ĝi ekhavis grandan kupolon kaj sveltan turon (la 66m da alteco), kaj ene abundan barokan ekipaĵon. Interalie ene oni povas admiri grandiozajn freskojn de eminenta pentristo A.F.Schäffler el Prago (1743-51) kaj freskojn de J.F.Hoffmann sur la volbo de kupolo kaj sur la volboj de transversaj navoj. Unika estas la orgeno el la jaro 1729, pro tio, ke estas lokata malantaŭ la altaro kaj kiu estas la unu el plej grandaj en la Malsupra Silezio. Belegaj estas abunde ornamita predikejo (1717), la baptujo (1717) kaj ĉefa altaro (1727, alikonstruita en: la 1899, la 1909 kaj post la 1950) kun pentraĵo „La Kristo sur la Olivarbara Monto” (1859). La tri etaĝoj de jubeoj kaj vasta teretaĝo kaŭzas, ke la preĝejo oni povas enhavi la 4020 da personoj en la sidejaj lokoj. Ĉirkaŭ la preĝejo ĉe la muro troviĝas vico la 19 da tombaj kapeloj. La tombaj kapeloj de patricioj el Jelenia Góra estis konstruitaj en la 18-a jarcento laŭ baroka kaj klasikisma stilo. * '''La ortodoksa preĝejo patronata per „Sanktaj Apostoloj Petro kaj Paŭlo”''' <gallery> Image:Orthodox_church_Jelenia_Gora.jpg|La ortodoksa preĝejo patronata per „Sanktaj Apostoloj Petro kaj Paŭlo. Image:Penitential cross 01.jpg|La [[penta kruco]] el la muro de la preĝejo. Image: Penitential cross 02.jpg|La [[penta kruco]] el la muro de la preĝejo. </gallery> {{-}} Antaŭe ĝi estis baroka kapelo de „Sankta Maria Fraŭlino” kaj de la jaro 1952 ĝi estas la ortodoksa preĝejo patronata per „Sanktaj Apostoloj Petro kaj Paŭlo”. Ĝi estis konstruita en la jaroj 1737-38 surloke de malnova preĝejo detruita dum la tridekjara milito. Ekipaĵo de la preĝejo devenas el jaroj 1948-52, En la ekstera muro troviĝas la du pentaj krucoj kun bone videblaj iloj de la krimoj. * '''La urbaj defendaĵoj''' <gallery> dosiero:Jelenia Góra Baszta Wojanowska i kaplica św Anny1.jpg|La Turo de la Wojanowska Pordego kaj kapelo patronata per “Sankta Anna” Image:Jelenia Góra Brama Wojanowska1.jpg|La Wojanowska Pordego. Image:Jelenia Góra Baszta Zamkowa1.jpg|La Kastela Turo. Image:Medieval turret Jelenia Góra.jpg|La Urba Turo. Image:Jelenia Góra mury obronne2.jpg|La remparo </gallery> {{-}} El antaŭaj defendaj konstruaĵoj restis ĝis hodiaŭ la “Turo de la Wojanowska Pordego”, la “Kastela turo”, la “Urba Turo” (16-a jarcento) kaj iom da remapro. La “Wojanowska Pordego” kaj “Wojanowska Turo” estis ero de la mezepokaj defendaĵoj, kiuj gardis la vojon al la vilaĝo Wojanów. La subtera karcero funkciis kiel malliberejo. En la 1480 la turo pro ventego falruiniĝis kaj mortigis la 5 da personoj. La turo estis rapide rekonstruita kaj estis aldonita horloĝo kaj kupolo kun tureto. Ĉi forme ĝi restis ĝis hodiaŭ. En la “Turo de la Wojanowska Pordego” nun troviĝas la kristana kapelo de “Sankta Anna”. La “Wojanowska Pordego” estis detruita en la jaro 1755. En la jaro 1756 estis starigita nova baroka pordego kun blazonoj de Prusio, de Silezio kaj de la urbo. En la jaro 1869 la pordego estis dispartigita kaj transportita al kazerno. Post la renovigo en la jaro 1998 la turo revenis al sia loko. La Kastela Turo estis konstruita en la 14-a jarcento. Ĝi falis teren post la incendio en la 1549-a jaro. Sur la pinto troviĝas la metala flageto kun videbla cervo kaj dato de la rekonstruo “1584”. Ĝi estis nomita pro tio, ke ĝi situas ĉe pordego, kiu fermis vojon al kastelo, situanta sur la “Monteto de Krzywousty”. En la jaro 1833 la pordego estis detruita, kaj la Kastela Turo restis kiel loko por rigardi panoramon. == Fari == == Lerni == == Labori == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la urbo) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == Curt Walther' (naskiĝinta en 1868), estis la unua esperantisto en Silezio. La unua kunveno de la loka Esperanto-Rondo okazis dum la Unua mondmilito, en 1916. Ĉeestis 11 personoj. [https://eventaservo.org/e/ILEI-60 60-a Internacia Kongreso de ILEI] okazos en Jelenia Góra, de la 16-a ĝis la 23-a de julio 2027. :Kongresa temo: ''Inspiri, instrui, inkluzivi''. :Samtempe kaj samloke okazos simpozio pri edukado kaj la la 2-a virina kongreso. === Esperantaĵoj === [[Dosiero:Jelenia Gora pomnik Zamenhofa.jpg|maldekstra|eta|200px|La monumento dediĉita al d-ro Ludoviko Zamenhof]] {{-}} === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Malsuprasilezia provinco}} bw7vyn9kx70ni5yeo9s8qgt9jel27zo 73736 73735 2026-11-08T15:21:55Z Tiguliano 53 73736 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Jelenja Goro | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Jelenia Góra (ośrodek historyczny).jpg | bildotitolo = Jelenia Góra | lando = | regiono = | loĝantaro = | alto = }} '''{{W|Jelenia Góra|Jelenja Goro}}''' estas urbo en [[Pollando|pola]] regiono [[Malsuprasilezia Provinco|Malsupra Silezio]]. [https://eventaservo.org/e/ILEI-60 60-a Internacia Kongreso de ILEI] okazos en Jelenia Góra, de la 16-a ĝis la 23-a de julio 2027. == Kompreni == La nomo Jelenja Goro (pole: Jelenia Góra - elparolu: jelenja gura, ĝis 1945 germane Hirschberg), signifas "cerva monto"; ĝi estas urbo-distrikto en sud-okcidenta Pollando kaj apartenas al Malsuprasilezia Provinco (pole Dolny Śląsk). Jelenia Góra situas en la Jelenja-gora Valo (pole: Kotlina Jeleniogórska), ĉe la maldekstra bordo de la rivero Bóbr, proksime de la limo kun [[Ĉeĥio]]. Fine de 2021 en la urbo vivis 77.305 loĝantoj.] Jelenia Góra estas la dua urbo laŭ grandeco (post Wałbrzych, germane Waldenburg) en la pola parto de la Sudetoj. La urbo estas centro de turismo kaj kuraca loko. === Historio === === Klimato === == Aliri == === Mapo === <mapframe text="Jelenja Goro" width="650" height="450" zoom="15" latitude="50.9" longitude="15.733333" align="center" > </mapframe> === Aviadile === === Trajne === === Buse === == Moviĝi == === Perpiede === === Publika transporto === === Aŭte === == Vidi == === Vidindaĵoj de la kvartalo Śródmieście (esperante: Urbocentro) === * '''La Urbodoma Placo kaj la urbodomo. ''' <gallery> Image:City Hall Jelenia Gora.jpg|La urbodomo kaj „La Sep Domoj”. Image:Jelenia Gora pomnik Neptuna.jpg|La monumento de la Neptuno. Image:Jelenia Gora Markt.jpg|La antikvaj brikdomoj en la Urbodoma Placo. </gallery> {{-}} La urbodomo estas bela konstruaĵo de la Urbodoma Placo. Ĝi devenas el la 16-a jarcento. La urbodomo estis difektita dum la urba incendio en la jaro 1549 kaj baldaŭ rekonstruita (la turo en la jaroj 1550-70) kaj restaŭrita en la jaro 1686. Post kiam la parto de la konstruaĵo falruiniĝis en la jaro 1739, ĝi estis rekonstruita en jaroj 1744-47 laŭ la klasikisma stilo. Latina surskribo super la enirejo informas: „ La urbon fondis Bolesław la 3-a Krzywousty en la jaro 1108”. En la jaro 1910 kun la urbodomo oni kunigis komplekso de komercistaj brikdomoj, nomataj „La Sep Domoj” Apud la urbo troviĝas baroka fontano (antaŭe ĝi estis la puto) kun statuo de Neptuno el la unua duono de la 18-a jarcento. En la Urbodoma Placo troviĝas antikvaj brikdomoj – la rokokaj kaj la barokaj el la 17-a kaj la 18-a jarcentoj. En la Malsupra Silezio ĉi tio estas unika, tute transdaŭrita vidindaĵo. * '''La kristana preĝejo patronata per „Sanktaj Erasmo kaj Pankraco”''' <gallery> Image:Jelenia Góra kościół św. Erazma i Pankracego3.jpg Image:Jelenia Góra kościół św. Erazma i Pankracego_portal1.jpg|La suda portalo. Image:Jelenia Góra kościół św. Erazma i Pankracego_kolumna Maryjna.jpg|La kolono de „Sankta Maria”. Image:Jelenia Góra kościół św. Erazma i Pankracego_Nepomucen.jpg|La monumento de „Sankta Johano de Nepomuk” </gallery> {{-}} La kristana paroĥa preĝejo patronata per “Sankta Erasmo kaj Pankraco”' estas la plej malnova templo en la urbo. La unua templo probable ekstaris ĉi tie jam en la jaro 1108, en rega tempo de Bolesław la 3-a Krzywousty. Nuna, gotika preĝejo estis konstruita en la dua duono de la 14-a jarcento. La konstruaĵo estas trinava kaj suprita pere de reta volbo. La ĉefa navo havas la 56m da longeco kaj la 24m da alteco. La renesanca turo havas la 56m da alteco kaj estis rekonstruita post la incendio en la jaro 1549. La turo estas suprita pere de baroka helmo el la jaro 1736. Ene de la preĝejo restis multe da gotikaj elementoj, el kiuj precipe vidinda estas suda portalo kun timpano forme de la bareliefo nomata „Krucumado”. Ankaŭ ene interalie oni povas rigardi renesancan predikejon el la jaro 1591 kaj intarsitajn ĥorejajn benkojn (1567), sur la ekstera muro troviĝas tumuloj de kavaliroj kaj de burĝoj. La altaroj en la preĝejo estis faritaj laŭ baroka maniero. La ĉefa altaro estis farita en la jaroj 1713-18 laŭ projekto de norvega skulptisto T.Weisfeld, kiu kreis en Silezio. Centre de la altaro troviĝas pentraĵo „Transformo de la Sinjoro sur la monto Tabor” kiun pentris pentristo J.Kretschmer, lernanto de M.Wilmann. Ankaŭ atentindaj estas flankaj altaroj: oriente la altaro de „Sankta Barbara” kaj sude la altaro de „Sankta Ignaco Lojola”, ambaŭ el la jaro 1713. En la suda navo troviĝas kapeloniĉo de „Sankta Kruco” kun marmora baptujo el la 18-a jarcento kaj sur la dekstra muro estas epitafo de preposto A.Caffart, kiu mortis en la jaro 1721. En la norda navo troviĝas malfrue barokaj altaroj de „Plejsankta Maria Virgulino” el la 1725 kaj altaro de „Sankta Jozefo”. La orgeno devenas el la jaro 1706. Antaŭ la preĝejo staras kolono de „Sankta Maria” el la jaro 1712 kaj monumento de „Johano de Nepomuk” el la 1709. Apud staras domo de multoble rekonstruita parokestrejo el la jaro 1566. * '''La kristana preĝejo patronata per „Suprenlevo de Sankta Kruco”''' <gallery> Image:Saint Cross Church Jelenia Gora.jpg|La preĝejo patronata per “Suprenlevo de Sankta Kruco”. Image:Inside Saint Cross Church Jelenia Gora.jpg| Eno de la preĝejo patronata per “Suprenlevo de Sankta Kruco”. Image:Jelenia Góra kościół Podwyższenia Świętego Krzyża_kaplice grobowe2.jpg|La tomba kapelo ĉe la muro ĉirkaŭanta la preĝejon. </gallery> {{-}} La preĝejo patronata per “Suprenlevo de Sankta Kruco” estas la unu el la ses troviĝantaj sur la Silezio tiel nomataj „La Preĝejoj de Graco”. La sveda reĝo Karolo la 12-a post la tridekjara milito laŭ la traktato el Altranstädt, el la jaro 1707, devigis la imperiestron Jozefon la 1-an al konstruado „La Preĝejoj de Graco” pere la protestantoj. La preĝejo estas verko de la sveda arkitekto Marteno Frantz, farita laŭ preĝejo de „Sankta Katarina” el Stokholmo. De la jaro 1957 la preĝejo estas katolika kaj samtempe garnizona. Ĝi estis starigita en jaroj 1709-18 sur la projekcio de la greka kruco. Ĝi ekhavis grandan kupolon kaj sveltan turon (la 66m da alteco), kaj ene abundan barokan ekipaĵon. Interalie ene oni povas admiri grandiozajn freskojn de eminenta pentristo A.F.Schäffler el Prago (1743-51) kaj freskojn de J.F.Hoffmann sur la volbo de kupolo kaj sur la volboj de transversaj navoj. Unika estas la orgeno el la jaro 1729, pro tio, ke estas lokata malantaŭ la altaro kaj kiu estas la unu el plej grandaj en la Malsupra Silezio. Belegaj estas abunde ornamita predikejo (1717), la baptujo (1717) kaj ĉefa altaro (1727, alikonstruita en: la 1899, la 1909 kaj post la 1950) kun pentraĵo „La Kristo sur la Olivarbara Monto” (1859). La tri etaĝoj de jubeoj kaj vasta teretaĝo kaŭzas, ke la preĝejo oni povas enhavi la 4020 da personoj en la sidejaj lokoj. Ĉirkaŭ la preĝejo ĉe la muro troviĝas vico la 19 da tombaj kapeloj. La tombaj kapeloj de patricioj el Jelenia Góra estis konstruitaj en la 18-a jarcento laŭ baroka kaj klasikisma stilo. * '''La ortodoksa preĝejo patronata per „Sanktaj Apostoloj Petro kaj Paŭlo”''' <gallery> Image:Orthodox_church_Jelenia_Gora.jpg|La ortodoksa preĝejo patronata per „Sanktaj Apostoloj Petro kaj Paŭlo. Image:Penitential cross 01.jpg|La [[penta kruco]] el la muro de la preĝejo. Image: Penitential cross 02.jpg|La [[penta kruco]] el la muro de la preĝejo. </gallery> {{-}} Antaŭe ĝi estis baroka kapelo de „Sankta Maria Fraŭlino” kaj de la jaro 1952 ĝi estas la ortodoksa preĝejo patronata per „Sanktaj Apostoloj Petro kaj Paŭlo”. Ĝi estis konstruita en la jaroj 1737-38 surloke de malnova preĝejo detruita dum la tridekjara milito. Ekipaĵo de la preĝejo devenas el jaroj 1948-52, En la ekstera muro troviĝas la du pentaj krucoj kun bone videblaj iloj de la krimoj. * '''La urbaj defendaĵoj''' <gallery> dosiero:Jelenia Góra Baszta Wojanowska i kaplica św Anny1.jpg|La Turo de la Wojanowska Pordego kaj kapelo patronata per “Sankta Anna” Image:Jelenia Góra Brama Wojanowska1.jpg|La Wojanowska Pordego. Image:Jelenia Góra Baszta Zamkowa1.jpg|La Kastela Turo. Image:Medieval turret Jelenia Góra.jpg|La Urba Turo. Image:Jelenia Góra mury obronne2.jpg|La remparo </gallery> {{-}} El antaŭaj defendaj konstruaĵoj restis ĝis hodiaŭ la “Turo de la Wojanowska Pordego”, la “Kastela turo”, la “Urba Turo” (16-a jarcento) kaj iom da remapro. La “Wojanowska Pordego” kaj “Wojanowska Turo” estis ero de la mezepokaj defendaĵoj, kiuj gardis la vojon al la vilaĝo Wojanów. La subtera karcero funkciis kiel malliberejo. En la 1480 la turo pro ventego falruiniĝis kaj mortigis la 5 da personoj. La turo estis rapide rekonstruita kaj estis aldonita horloĝo kaj kupolo kun tureto. Ĉi forme ĝi restis ĝis hodiaŭ. En la “Turo de la Wojanowska Pordego” nun troviĝas la kristana kapelo de “Sankta Anna”. La “Wojanowska Pordego” estis detruita en la jaro 1755. En la jaro 1756 estis starigita nova baroka pordego kun blazonoj de Prusio, de Silezio kaj de la urbo. En la jaro 1869 la pordego estis dispartigita kaj transportita al kazerno. Post la renovigo en la jaro 1998 la turo revenis al sia loko. La Kastela Turo estis konstruita en la 14-a jarcento. Ĝi falis teren post la incendio en la 1549-a jaro. Sur la pinto troviĝas la metala flageto kun videbla cervo kaj dato de la rekonstruo “1584”. Ĝi estis nomita pro tio, ke ĝi situas ĉe pordego, kiu fermis vojon al kastelo, situanta sur la “Monteto de Krzywousty”. En la jaro 1833 la pordego estis detruita, kaj la Kastela Turo restis kiel loko por rigardi panoramon. == Fari == == Lerni == == Labori == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la urbo) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == Curt Walther' (naskiĝinta en 1868), estis la unua esperantisto en Silezio. La unua kunveno de la loka Esperanto-Rondo okazis dum la Unua mondmilito, en 1916. Ĉeestis 11 personoj. [https://eventaservo.org/e/ILEI-60 60-a Internacia Kongreso de ILEI] okazos en Jelenia Góra, de la 16-a ĝis la 23-a de julio 2027. :Kongresa temo: ''Inspiri, instrui, inkluzivi''. :Samtempe kaj samloke okazos simpozio pri edukado kaj la la 2-a virina kongreso. === Esperantaĵoj === [[Dosiero:Jelenia Gora pomnik Zamenhofa.jpg|maldekstra|eta|200px|La monumento dediĉita al d-ro Ludoviko Zamenhof]] {{-}} === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Malsuprasilezia Provinco}} poe0voqllvpkgfit6y681ywz08chi7x 73737 73736 2026-11-08T17:15:01Z Tiguliano 53 73737 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Jelenja Goro | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Jelenia Góra (ośrodek historyczny).jpg | bildotitolo = Jelenia Góra | lando = Pollando | regiono = Malsuprasilezia Provinco | loĝantaro = 74.646 (2024) | alto = }} '''{{W|Jelenia Góra|Jelenja Goro}}''' estas urbo en [[Pollando|pola]] regiono [[Malsuprasilezia Provinco|Malsupra Silezio]]. [https://eventaservo.org/e/ILEI-60 60-a Internacia Kongreso de ILEI] okazos en Jelenia Góra, de la 16-a ĝis la 23-a de julio 2027. == Kompreni == La nomo Jelenja Goro (pole: Jelenia Góra - elparolu: jelenja gura, ĝis 1945 germane Hirschberg), signifas "cerva monto"; ĝi estas urbo-distrikto en sud-okcidenta Pollando kaj apartenas al la Malsuprasilezia Provinco (pole Dolny Śląsk). Jelenia Góra situas en la Jelenja-gora Valo (pole: Kotlina Jeleniogórska), ĉe la maldekstra bordo de la rivero Bóbr, proksime de la limo kun [[Ĉeĥio]]. Jelenia Góra estas la dua urbo laŭ grandeco (post Wałbrzych, germane Waldenburg) en la pola parto de la Sudetoj. La urbo estas centro de turismo kaj kuraca loko. === Historio === Arkeologiaj pruvoj atestas pri prahistoria homa ĉeesto en la regiono, inkluzive de tombejoj de la luzacia kulturo trovitaj ene de la hodiaŭaj urbaj limoj. En la frua mezepoko, la regionon loĝigis okcidentslavaj triboj, specife la Bobrzanie – unu el la malnovaj polaj triboj. Ĉirkaŭ la jaro 990, sub la regado de Mieszko la 1-a, ĝi estis enkorpigita en la Duklandon de Pollando. Ĝis la 12-a jarcento, sur monteto ekzistis modesta fortikigita setlejo (''gród''), verŝajne devenanta el la epoko de la dinastio Piast; tiu loko situas okcidente de la areo, kie poste fondiĝis la mezepoka urbo. La Valo de Jelenia Góra restis malabunde loĝata kaj dense arbarkovrita; ĝis la alta mezepoko ne troviĝas spuroj de kontinua loĝado aŭ urba evoluo. La dokumentita historio de la loko komenciĝas nur en 1281, kiam ĝi estas unuafoje menciita en skribaj dokumentoj sub la germana nomo Hyrzberc, kadre de la germana kolonia ekspansio al oriento (''Ostsiedlung''). El tiu mezaltgermana formo evoluis la nomo Hirschberg, kiu restis la oficiala nomo ĝis 1945. Tiuj unuaj skribaj notoj el la mezo de la deksesa jarcento mencias loĝantaron de proksimume 3.500 loĝantoj. En 1526 ĝi fariĝis parto de la Habsburgaj teritorioj, kaj poste estis aneksita de Prusio en la 18-a jarcento. Fine de la dekoka kaj komence de la deknaŭa jarcento, la loĝantaro konsistis el ĉirkaŭ 6.000 homoj, por poste kreski ĝis proksimume 20.000 komence de la dudeka jarcento. Je la fino de la dua mondmilito, tamen, tie amasiĝis multnombra germana loĝantaro, kiu estis plejparte elpelita el Jelenia Góra, kaj estis anstataŭita de pola loĝantaro. En la postaj jaroj, la urbo unuiĝis kun aliaj proksimaj vilaĝoj, tiel atinginte, en 1996, loĝantaron de 93.570 homojn; sed, de tiam, la loĝantaro de Jelenia Góra konstante malkreskadis: fine de 2021 en la urbo vivis 77.305 loĝantoj; ili malkreskis je 74.646 en 2024. === Klimato === Jelenia Góra havas "oceanan klimaton", aŭ "humidan kontinentan klimaton". == Aliri == === Mapo === <mapframe text="Jelenja Goro" width="650" height="450" zoom="15" latitude="50.9" longitude="15.733333" align="center" > </mapframe> === Aviadile === === Trajne === === Buse === == Moviĝi == === Perpiede === === Publika transporto === === Aŭte === == Vidi == === Vidindaĵoj de la urbocentro (kvartalo Śródmieście) === * '''La Urbodoma Placo kaj la urbodomo. ''' <gallery> Image:City Hall Jelenia Gora.jpg|La urbodomo kaj la "Sep Domoj". Image:Jelenia Gora pomnik Neptuna.jpg|Statuo je Neptuno. Image:Jelenia Gora Markt.jpg|La antikvaj "brikdomoj" en la Urbodoma Placo. </gallery> {{-}} En la Urbodoma Placo troviĝas antikvaj brikdomoj – el la 17-a kaj la 18-a jarcentoj. La urbodomo estas bela konstruaĵo; ĝi devenas el la 16-a jarcento. La urbodomo estis detruita kaj rekonstruita plurfoje. Latina surskribo super la enirejo informas: "La urbon fondis Bolesław la 3-a Krzywousty en la jaro 1108". Al la urbodomo oni kunigis komplekso de "komercaj brikdomoj" en la jaro 1910, nomataj "La Sep Domoj". Apud la urbo troviĝas baroka fontano kun statuo je Neptuno el la unua duono de la 18-a jarcento, (antaŭe ĝi estis simpla puto). * '''La preĝejo "je la Sanktaj Erasmo kaj Pankraco"''' <gallery> Image:Jelenia Góra kościół św. Erazma i Pankracego3.jpg|La preĝejo "je la Sanktaj Erasmo kaj Pankraco Image:Jelenia Góra kościół św. Erazma i Pankracego_portal1.jpg|La suda portalo. Image:Jelenia Góra kościół św. Erazma i Pankracego_kolumna Maryjna.jpg|La kolono de „Sankta Maria”. Image:Jelenia Góra kościół św. Erazma i Pankracego_Nepomucen.jpg|La monumento de „Sankta Johano de Nepomuk” </gallery> La paroĥa preĝejo je “Sankta Erasmo kaj Pankraco”' estas la plej malnova templo en la urbo. Ĝi estas gotika preĝejo kiu estis konstruita en la dua duono de la 14-a jarcento, kaj anstataŭas antaŭa templo probable de la jaro 1108. La nuna konstruaĵo estas trinava kaj suprita pere de reta volbo. La ĉefa navo havas la 56m da longeco kaj la 24m da alteco. La renesanca turo havas la 56m da alteco kaj estis rekonstruita post la incendio en la jaro 1549. La turo estas suprita pere de baroka helmo el la jaro 1736. Ene de la preĝejo restis multe da gotikaj elementoj, el kiuj precipe vidinda estas suda portalo kun timpano forme de la bareliefo nomata „Krucumado”. Ankaŭ ene interalie oni povas rigardi renesancan predikejon el la jaro 1591 kaj intarsitajn ĥorejajn benkojn (1567), sur la ekstera muro troviĝas tumuloj de kavaliroj kaj de burĝoj. La altaroj en la preĝejo estis faritaj laŭ baroka maniero. La ĉefa altaro estis farita en la jaroj 1713-18 laŭ projekto de norvega skulptisto T.Weisfeld, kiu kreis en Silezio. Centre de la altaro troviĝas pentraĵo „Transformo de la Sinjoro sur la monto Tabor” kiun pentris pentristo J.Kretschmer, lernanto de M.Wilmann. Ankaŭ atentindaj estas flankaj altaroj: oriente la altaro de „Sankta Barbara” kaj sude la altaro de „Sankta Ignaco Lojola”, ambaŭ el la jaro 1713. En la suda navo troviĝas kapeloniĉo de „Sankta Kruco” kun marmora baptujo el la 18-a jarcento kaj sur la dekstra muro estas epitafo de preposto A.Caffart, kiu mortis en la jaro 1721. En la norda navo troviĝas malfrue barokaj altaroj de „Plejsankta Maria Virgulino” el la 1725 kaj altaro de „Sankta Jozefo”. La orgeno devenas el la jaro 1706. Antaŭ la preĝejo staras kolono de „Sankta Maria” el la jaro 1712 kaj monumento de „Johano de Nepomuk” el la 1709. Apud staras domo de multoble rekonstruita parokestrejo el la jaro 1566. * '''La preĝejo je „Suprenlevo de Sankta Kruco”''' <gallery> Image:Saint Cross Church Jelenia Gora.jpg|La preĝejo patronata per “Suprenlevo de Sankta Kruco”. Image:Inside Saint Cross Church Jelenia Gora.jpg| Eno de la preĝejo patronata per “Suprenlevo de Sankta Kruco”. Image:Jelenia Góra kościół Podwyższenia Świętego Krzyża_kaplice grobowe2.jpg|La tomba kapelo ĉe la muro ĉirkaŭanta la preĝejon. </gallery> {{-}} La preĝejo patronata per “Suprenlevo de Sankta Kruco” estas la unu el la ses troviĝantaj sur la Silezio tiel nomataj „La Preĝejoj de Graco”. La sveda reĝo Karolo la 12-a post la tridekjara milito laŭ la traktato el Altranstädt, el la jaro 1707, devigis la imperiestron Jozefon la 1-an al konstruado „La Preĝejoj de Graco” pere la protestantoj. La preĝejo estas verko de la sveda arkitekto Marteno Frantz, farita laŭ preĝejo de „Sankta Katarina” el Stokholmo. De la jaro 1957 la preĝejo estas katolika kaj samtempe garnizona. Ĝi estis starigita en jaroj 1709-18 sur la projekcio de la greka kruco. Ĝi ekhavis grandan kupolon kaj sveltan turon (la 66m da alteco), kaj ene abundan barokan ekipaĵon. Interalie ene oni povas admiri grandiozajn freskojn de eminenta pentristo A.F.Schäffler el Prago (1743-51) kaj freskojn de J.F.Hoffmann sur la volbo de kupolo kaj sur la volboj de transversaj navoj. Unika estas la orgeno el la jaro 1729, pro tio, ke estas lokata malantaŭ la altaro kaj kiu estas la unu el plej grandaj en la Malsupra Silezio. Belegaj estas abunde ornamita predikejo (1717), la baptujo (1717) kaj ĉefa altaro (1727, alikonstruita en: la 1899, la 1909 kaj post la 1950) kun pentraĵo „La Kristo sur la Olivarbara Monto” (1859). La tri etaĝoj de jubeoj kaj vasta teretaĝo kaŭzas, ke la preĝejo oni povas enhavi la 4020 da personoj en la sidejaj lokoj. Ĉirkaŭ la preĝejo ĉe la muro troviĝas vico la 19 da tombaj kapeloj. La tombaj kapeloj de patricioj el Jelenia Góra estis konstruitaj en la 18-a jarcento laŭ baroka kaj klasikisma stilo. * '''La ortodoksa preĝejo patronata per „Sanktaj Apostoloj Petro kaj Paŭlo”''' <gallery> Image:Orthodox_church_Jelenia_Gora.jpg|La ortodoksa preĝejo patronata per „Sanktaj Apostoloj Petro kaj Paŭlo. Image:Penitential cross 01.jpg|La [[penta kruco]] el la muro de la preĝejo. Image: Penitential cross 02.jpg|La [[penta kruco]] el la muro de la preĝejo. </gallery> {{-}} Antaŭe ĝi estis baroka kapelo de „Sankta Maria Fraŭlino” kaj de la jaro 1952 ĝi estas la ortodoksa preĝejo patronata per „Sanktaj Apostoloj Petro kaj Paŭlo”. Ĝi estis konstruita en la jaroj 1737-38 surloke de malnova preĝejo detruita dum la tridekjara milito. Ekipaĵo de la preĝejo devenas el jaroj 1948-52, En la ekstera muro troviĝas la du pentaj krucoj kun bone videblaj iloj de la krimoj. * '''La urbaj defendaĵoj''' <gallery> dosiero:Jelenia Góra Baszta Wojanowska i kaplica św Anny1.jpg|La Turo de la Wojanowska Pordego kaj kapelo patronata per “Sankta Anna” Image:Jelenia Góra Brama Wojanowska1.jpg|La Wojanowska Pordego. Image:Jelenia Góra Baszta Zamkowa1.jpg|La Kastela Turo. Image:Medieval turret Jelenia Góra.jpg|La Urba Turo. Image:Jelenia Góra mury obronne2.jpg|La remparo </gallery> {{-}} El antaŭaj defendaj konstruaĵoj restis ĝis hodiaŭ la “Turo de la Wojanowska Pordego”, la “Kastela turo”, la “Urba Turo” (16-a jarcento) kaj iom da remapro. La “Wojanowska Pordego” kaj “Wojanowska Turo” estis ero de la mezepokaj defendaĵoj, kiuj gardis la vojon al la vilaĝo Wojanów. La subtera karcero funkciis kiel malliberejo. En la 1480 la turo pro ventego falruiniĝis kaj mortigis la 5 da personoj. La turo estis rapide rekonstruita kaj estis aldonita horloĝo kaj kupolo kun tureto. Ĉi forme ĝi restis ĝis hodiaŭ. En la “Turo de la Wojanowska Pordego” nun troviĝas la kristana kapelo de “Sankta Anna”. La “Wojanowska Pordego” estis detruita en la jaro 1755. En la jaro 1756 estis starigita nova baroka pordego kun blazonoj de Prusio, de Silezio kaj de la urbo. En la jaro 1869 la pordego estis dispartigita kaj transportita al kazerno. Post la renovigo en la jaro 1998 la turo revenis al sia loko. La Kastela Turo estis konstruita en la 14-a jarcento. Ĝi falis teren post la incendio en la 1549-a jaro. Sur la pinto troviĝas la metala flageto kun videbla cervo kaj dato de la rekonstruo “1584”. Ĝi estis nomita pro tio, ke ĝi situas ĉe pordego, kiu fermis vojon al kastelo, situanta sur la “Monteto de Krzywousty”. En la jaro 1833 la pordego estis detruita, kaj la Kastela Turo restis kiel loko por rigardi panoramon. == Fari == [[File:.Cieplice Promenade.png|thumb|Cieplice Promenade]] == Lerni == == Labori == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la urbo) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == Curt Walther' (naskiĝinta en 1868), estis la unua esperantisto en Silezio. La unua kunveno de la loka Esperanto-Rondo okazis dum la Unua mondmilito, en 1916. Ĉeestis 11 personoj. [https://eventaservo.org/e/ILEI-60 60-a Internacia Kongreso de ILEI] okazos en Jelenia Góra, de la 16-a ĝis la 23-a de julio 2027. :Kongresa temo: ''Inspiri, instrui, inkluzivi''. :Samtempe kaj samloke okazos simpozio pri edukado kaj la la 2-a virina kongreso. === Esperantaĵoj === [[Dosiero:Jelenia Gora pomnik Zamenhofa.jpg|maldekstra|eta|200px|La monumento dediĉita al d-ro Ludoviko Zamenhof]] {{-}} === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Malsuprasilezia Provinco}} 3tit25ry3ktovu54atnku460s0gy438 0 6777 73733 2026-11-08T15:15:34Z Tiguliano 53 Alidirektigis al [[Jelenja Goro]] 73733 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTU [[Jelenja Goro]] che42zgqt3n1dax3unq56mcrkq077ds 0 6778 73739 2026-11-09T05:29:28Z Crosstor 228 urbeto 73739 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = Bácsalmás | flago = | bildo = | bildotitolo = | lando = Hungario | regiono = Suda Hungario | loĝantaro = 5 874 (2026) | alto = 95 m }} '''{{Bácsalmás}}''' estas malgranda urbo en suda parto de [[Hungario]]. == Kompreni == Bácsalmás situas sur ebenaĵo ne tro for de la serba laglimo. [[Baja]] troviĝas 30, [[Szeged]] 64, [[Kecskemét]] 91, [[Budapeŝto]] 154 kilometrojn (aere) laŭ [https://www.distancefromto.net/]. p7brro1j7r757oz1wvh865ytmwi58co 73740 73739 2026-11-09T06:44:02Z Crosstor 228 /* Kompreni */ 73740 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = Bácsalmás | flago = | bildo = | bildotitolo = | lando = Hungario | regiono = Suda Hungario | loĝantaro = 5 874 (2026) | alto = 95 m }} '''{{Bácsalmás}}''' estas malgranda urbo en suda parto de [[Hungario]]. == Kompreni == Bácsalmás situas sur ebenaĵo ne tro for de la serba laglimo. [[Baja]] troviĝas 30, [[Szeged]] 64, [[Kecskemét]] 91, [[Budapeŝto]] 154 kilometrojn (aere) laŭ [https://www.distancefromto.net/]. === Historio === [[Dosiero:Bácsalmás Szent Kereszt templom.JPG|eta|<center>Preĝejo</center>]] La komunumo estis loĝata dum la avara erao. Komence la komunumo nomiĝis simple Almás. === Klimato === Bácsalmás troviĝas en modera, kontinenta klimato, kiel plena Hungario, sed la precipitaĵo estas pli malgranda. == Eniri == Bácsalmás estas bone alirebla voje, iam ankaŭ trajne. === Eniri avie === La plej proksima internacia flughaveno funkcias en Budapeŝto. === Eniri voje === Bácsalmás havas rektajn vojojn al Baja, Serbio, Mélykút kaj Tompa. == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede kaj bicikle === Bácsalmás havas trotuarojn laŭ la vojoj por perpieduloj. Foje estas apartaj biciklas vojoj. === Transportiĝi taksie === Estas kelkaj taksiaj entreprenoj en Bácsalmás, sed ĉiuj taksioj estas flavaj kaj plej supre estas lampo por signi la liberan staton. Vi povas voki ilin telefone, pli malofte mansvinge. === Publika transporto === En Bácsalmás loke kelkaj aŭtobusaj linioj liveras la pasaĝerojn. == Vidi == * [[w:eo:Bácsalmás református templom.JPG|Kalvinana pregxejo]] == Aĉeti == La plej necesaj vendejoj troviĝas en Bácsalmás. j9ktr7qj8ppw3yblyk8kjqbegzjse50 73741 73740 2026-11-09T06:47:14Z Crosstor 228 finredakto 73741 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = Bácsalmás | flago = | bildo = | bildotitolo = | lando = Hungario | regiono = Suda Hungario | loĝantaro = 5 874 (2026) | alto = 95 m }} '''{{Bácsalmás}}''' estas malgranda urbo en suda parto de [[Hungario]]. == Kompreni == Bácsalmás situas sur ebenaĵo ne tro for de la serba laglimo. [[Baja]] troviĝas 30, [[Szeged]] 64, [[Kecskemét]] 91, [[Budapeŝto]] 154 kilometrojn (aere) laŭ [https://www.distancefromto.net/]. === Historio === [[Dosiero:Bácsalmás Szent Kereszt templom.JPG|eta|<center>Preĝejo</center>]] La komunumo estis loĝata dum la avara erao. Komence la komunumo nomiĝis simple Almás. === Klimato === Bácsalmás troviĝas en modera, kontinenta klimato, kiel plena Hungario, sed la precipitaĵo estas pli malgranda. == Eniri == Bácsalmás estas bone alirebla voje, iam ankaŭ trajne. === Eniri avie === La plej proksima internacia flughaveno funkcias en Budapeŝto. === Eniri voje === Bácsalmás havas rektajn vojojn al Baja, Serbio, Mélykút kaj Tompa. == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede kaj bicikle === Bácsalmás havas trotuarojn laŭ la vojoj por perpieduloj. Foje estas apartaj biciklas vojoj. === Transportiĝi taksie === Estas kelkaj taksiaj entreprenoj en Bácsalmás, sed ĉiuj taksioj estas flavaj kaj plej supre estas lampo por signi la liberan staton. Vi povas voki ilin telefone, pli malofte mansvinge. === Publika transporto === En Bácsalmás loke kelkaj aŭtobusaj linioj liveras la pasaĝerojn. == Vidi == * [[w:eo:Bácsalmás református templom.JPG|Kalvinana pregxejo]] == Aĉeti == La plej necesaj vendejoj troviĝas en Bácsalmás. == Sekureco == * Bácsalmás konformas al sekureco de Hungario. == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Viziti plu == Proksime estas [[Baja]]. == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Hungario}} 9emhxw6wq1mfy3zr1hctbbd6aq3k1ks