Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/Web 2.0

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="eu">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>euwikibooks</dbname>
    <base>https://eu.wikibooks.org/wiki/Azala</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Berezi</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Eztabaida</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Lankide</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Lankide eztabaida</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikibooks eztabaida</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fitxategi</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fitxategi eztabaida</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki eztabaida</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Txantiloi</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Txantiloi eztabaida</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Laguntza</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Laguntza eztabaida</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoria eztabaida</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulu</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modulu eztabaida</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/Web 2.0</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7314</id>
    <revision>
      <id>43656</id>
      <parentid>43643</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rosa Arruabarrena</username>
        <id>2687</id>
      </contributor>
      <origin>43656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6825" sha1="22z9fm027o1935olwaopjbvihdw7v57" xml:space="preserve">'''Web 2.0: parte-hartzeko plataforma gisa'''

'''Web 2.0''' terminoak ''World Wide Web''aren bigarren belaunaldia izendatzen du: web-orri estatiko eta norabide bakarrekoetatik plataforma dinamiko, parte-hartzaile eta kolaboratibo batera egindako igarotzea [Ref-1]. Ez da HTTP edo HTML bezalako oinarrizko teknologien bertsio berritze bat, baizik eta erabiltzaileek, garatzaileek eta erakundeek weba ulertzeko eta erabiltzeko moduaren aldaketa sakona [Ref-2]. Blogak, wikiak, sare sozialak, nabigatzailean exekutatzen diren aplikazio aberastuak eta erabiltzaileek sortutako edukietan oinarritutako zerbitzuak biltzen ditu.

== Historia eta jatorria ==

Terminoa '''Darcy DiNucci'''k erabili zuen lehen aldiz 1999an argitaratutako ''&quot;Fragmented Future&quot;'' artikuluan [Ref-3], baina '''Tim O'Reilly'''k eta Dale Doughertyk ezagun bihurtu zuten 2004ko urrian San Frantziskon antolatutako lehen '''Web 2.0 Conference''' topaketan [Ref-2]. O'Reillyk ideia nagusi bat nabarmendu zuen: «'''weba plataforma gisa'''» ulertzea.

'''Web 1.0''' delakoan erabiltzaileek informazioa kontsumitu egiten zuten batez ere; '''Web 2.0'''ren garaian, berriz, informazioa sortu, partekatu eta antolatu ere egiten dute. ''Encyclopædia Britannica Online'' edo Netscape bezalako zerbitzuen aurrean, Wikipedia, Google edo del.icio.us bihurtu ziren paradigma berriaren adibide argienak. Zerbitzu horietan erabiltzaileek sortutako edukia zen balioaren iturri nagusia, eta plataformak gero eta erabilgarriago bihurtzen ziren erabiltzaile kopurua handitu ahala [Ref-2].

2005ean O'Reillyk argitaratutako ''&quot;What Is Web 2.0?&quot;'' artikuluak mugimenduaren oinarriak finkatu eta ondorengo urteetan zabal erabiliko zen terminologia ezarri zuen [Ref-2].  2005 eta 2008 artean Web 2.0ren hedapen handiena gertatu zen: '''YouTube''' (2005), '''Facebook'''en irekitze publikoa (2006) eta '''Twitter''' (2006) agertu ziren [Ref-8]. Urte berean, Googlek Writely erosi eta '''Google Docs''' abiarazi zuen, dokumentuak nabigatzailean bertan eta denbora errealean elkarlanean editatzea posible zela erakutsiz. Microsoften '''Office Web Apps'''ek, 2010ean aurkeztuta, '''SaaS''' (''Software as a Service'') eredua sendotu zuten, softwarea sarearen bidez eskaintzeko joera indartuz [Ref-5].

== Alderdi teknikoak==
Web 2.0 ez da teknologia bakarra, elkarreragiketak eta parte-hartzea ahalbidetzen duten teknologien multzoa baizik [Ref-4]:

* '''AJAX''' (''Asynchronous JavaScript and XML''): web-orri baten zatiak eguneratzeko aukera ematen du orria osorik berriz kargatu gabe, zerbitzariarekin atzeko planoan komunikatuz. Horri esker, nabigatzailea benetako aplikazio-plataforma bihurtu zen. Gmail (2004) eta Google Maps (2005) izan ziren haren erakusleiho nagusiak [Ref-2].

* '''RSS / Atom''': sindikazio-formatuak dira, erabiltzaileei eguneraketak automatikoki jasotzeko aukera ematen dietenak webgune bakoitza banan-banan bisitatu beharrik gabe. Blogen eta albiste-agregatzaileen garapenean funtsezkoak izan ziren [Ref-1].

* '''REST APIak eta mashup'''-ak: hainbat zerbitzutako datuak konbinatzeko aukera ematen duten interfaze irekiak dira. Adibide klasiko bat Craigslist-eko informazioa Google Maps-ekin integratzen zuten aplikazioak izan ziren [Ref-2].

* '''Folksonomiak eta ''tagging''-a''': erabiltzaileek edukia etiketaren bidez sailkatzeko sistema irekiak dira, adituen taxonomia itxien alternatiba gisa. Flickr argazkiak partekatzeko zerbitzua eta del.icio.us web laster-markak kudeatzeko zerbitzua dira horren adibide nabarmenenak [Ref-1].

[[File:Web 2.0 Terminoen Hodeia Eu.jpg|thumb|Tag cloud showing key concepts associated with Web 2.0]]

* '''jQuery eta JavaScript frameworkak''': John Resigek sortu eta BarCamp NYC-en 2006an aurkeztutako jQuery liburutegiak nabigatzaileen arteko desberdintasunak ezkutatzen zituen eta DOMaren manipulazioa nahiz AJAX eskaerak sinplifikatzen zituen [Ref-5]. Horrela, Web 2.0ren teknikak garatzaile arrunten eskura iritsi ziren.

O'Reillyren metaforak ondo laburbiltzen du aldaketa: Web 1.0n softwarea erosi eta instalatzen zen produktu bat zen; Web 2.0n, berriz, zerbitzarian bizi den, etengabe eguneratzen den eta sarearen bidez eskaintzen den zerbitzu bat bihurtu zen [Ref-2].

== Garrantzia, eragina eta etorkizuna ==

Web 2.0k eragin eraldatzailea izan zuen. Edukien argitalpena demokratizatu zuen, edonork informazioa sortu eta mundu osora zabal zezakeelako ezagutza tekniko handirik gabe. Halaber, komunikabideen funtzionamendua, merkataritza elektronikoa eta sareko komunitateen sorrera sakon aldatu zituen; erabiltzaileen iritziak, balorazioak eta gomendioak erabakigarri bihurtu ziren [Ref-4].

'''Adimen kolektiboa''' (Wikipedia) edo '''erabiltzaileek sortutako edukia''' (''User Generated Content'', UGC) bezalako kontzeptuak garai honetan jaio ziren. Eragina enpresa-mundura ere iritsi zen '''Enterprise 2.0''' terminoaren pean [Ref-6]. Yammer (sare sozial korporatiboa, 2008) edo Google Workspace (orduan Google Apps, 2006) bezalko tresna kolaboratiboek Web 2.0aren logika parte-hartzailea enpresa-ingurunera eraman zuten, hodeian oinarritutako lankidetza-ereduen aitzindari bihurtuz eta ondorengo hamarkadetan zabalduko ziren lan-moduak iragarriz.

Hala ere, Web 2.0k kritikak ere jaso zituen. Tim Berners-Leek adierazi zuen terminoak ez zuela esanahi tekniko zehatzik [Ref-7]. Beste ikertzaile batzuek nabarmendu zuten erabiltzaileek sortutako balioaren onura nagusiak plataforma handien esku geratzen zirela, datuetan eta erabiltzaileen arretan oinarritutako negozio-ereduak sendotuz [Ref-4].

Web 2.0ak erantzun gabeko galderak utzi zituen: nor kontrolatzen ditu datuak, nor onuratzen da sortutako edukirik, nola erregulatu plataforma handiak. Adimen artifizial sortzailearen inguruko eztabaida berberak dira, eta horrek frogatzen du Web 2.0a ez zela aldi itxi bat, oraindik ere martxan den eraldaketa baten hasiera baizik [Ref-4].

== Erreferentziak ==


* [Ref-1] Wikipedia ES — ''Web 2.0'': https://es.wikipedia.org/wiki/Web_2.0

* [Ref-2] O'Reilly, T. (2005). ''What Is Web 2.0''. O'Reilly Media.
https://www.oreilly.com/pub/a/web2/archive/what-is-web-20.html Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-3] DiNucci, D. (1999). ''Fragmented Future''. Print Magazine, 32(4), 221-222. http://www.darcyd.com/fragmented_future.pdf. Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-4] Cormode, G. &amp; Krishnamurthy, B. (2008). ''Key differences between Web 1.0 and Web 2.0''. First Monday, 13(6). https://doi.org/10.5210/fm.v13i6.2125

* [Ref-5] Resig, J. (2006). ''BarCampNYC Wrap-up''.
https://johnresig.com/blog/barcampnyc-wrap-up/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-6] McAfee, A. P. (2006). ''Enterprise 2.0''. MIT Sloan Management Review, 47(3), 21-28. ISSN: 1532-9194

* [Ref-7] Berners-Lee sobre Web 2.0 (Ars Technica, 2006):
https://arstechnica.com/business/2006/09/7650/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.</text>
      <sha1>22z9fm027o1935olwaopjbvihdw7v57</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43657</id>
      <parentid>43656</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:53:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rosa Arruabarrena</username>
        <id>2687</id>
      </contributor>
      <origin>43657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6919" sha1="pqxo547tbsprrxc5zv166c3rmah9fdl" xml:space="preserve">'''Web 2.0: parte-hartzeko plataforma gisa'''

'''Web 2.0''' terminoak ''World Wide Web''aren bigarren belaunaldia izendatzen du: web-orri estatiko eta norabide bakarrekoetatik plataforma dinamiko, parte-hartzaile eta kolaboratibo batera egindako igarotzea [Ref-1]. Ez da HTTP edo HTML bezalako oinarrizko teknologien bertsio berritze bat, baizik eta erabiltzaileek, garatzaileek eta erakundeek weba ulertzeko eta erabiltzeko moduaren aldaketa sakona [Ref-2]. Blogak, wikiak, sare sozialak, nabigatzailean exekutatzen diren aplikazio aberastuak eta erabiltzaileek sortutako edukietan oinarritutako zerbitzuak biltzen ditu.

== Historia eta jatorria ==

Terminoa '''Darcy DiNucci'''k erabili zuen lehen aldiz 1999an argitaratutako ''&quot;Fragmented Future&quot;'' artikuluan [Ref-3], baina '''Tim O'Reilly'''k eta Dale Doughertyk ezagun bihurtu zuten 2004ko urrian San Frantziskon antolatutako lehen '''Web 2.0 Conference''' topaketan [Ref-2]. O'Reillyk ideia nagusi bat nabarmendu zuen: «'''weba plataforma gisa'''» ulertzea.
[[Fitxategi:Tim_O'Reilly.jpg|thumb|Tim O'Reillyk 2004an popularizatu zuen Web 2.0 terminoa.]]

'''Web 1.0''' delakoan erabiltzaileek informazioa kontsumitu egiten zuten batez ere; '''Web 2.0'''ren garaian, berriz, informazioa sortu, partekatu eta antolatu ere egiten dute. ''Encyclopædia Britannica Online'' edo Netscape bezalako zerbitzuen aurrean, Wikipedia, Google edo del.icio.us bihurtu ziren paradigma berriaren adibide argienak. Zerbitzu horietan erabiltzaileek sortutako edukia zen balioaren iturri nagusia, eta plataformak gero eta erabilgarriago bihurtzen ziren erabiltzaile kopurua handitu ahala [Ref-2].

2005ean O'Reillyk argitaratutako ''&quot;What Is Web 2.0?&quot;'' artikuluak mugimenduaren oinarriak finkatu eta ondorengo urteetan zabal erabiliko zen terminologia ezarri zuen [Ref-2].  2005 eta 2008 artean Web 2.0ren hedapen handiena gertatu zen: '''YouTube''' (2005), '''Facebook'''en irekitze publikoa (2006) eta '''Twitter''' (2006) agertu ziren [Ref-8]. Urte berean, Googlek Writely erosi eta '''Google Docs''' abiarazi zuen, dokumentuak nabigatzailean bertan eta denbora errealean elkarlanean editatzea posible zela erakutsiz. Microsoften '''Office Web Apps'''ek, 2010ean aurkeztuta, '''SaaS''' (''Software as a Service'') eredua sendotu zuten, softwarea sarearen bidez eskaintzeko joera indartuz [Ref-5].

== Alderdi teknikoak==
Web 2.0 ez da teknologia bakarra, elkarreragiketak eta parte-hartzea ahalbidetzen duten teknologien multzoa baizik [Ref-4]:

* '''AJAX''' (''Asynchronous JavaScript and XML''): web-orri baten zatiak eguneratzeko aukera ematen du orria osorik berriz kargatu gabe, zerbitzariarekin atzeko planoan komunikatuz. Horri esker, nabigatzailea benetako aplikazio-plataforma bihurtu zen. Gmail (2004) eta Google Maps (2005) izan ziren haren erakusleiho nagusiak [Ref-2].

* '''RSS / Atom''': sindikazio-formatuak dira, erabiltzaileei eguneraketak automatikoki jasotzeko aukera ematen dietenak webgune bakoitza banan-banan bisitatu beharrik gabe. Blogen eta albiste-agregatzaileen garapenean funtsezkoak izan ziren [Ref-1].

* '''REST APIak eta mashup'''-ak: hainbat zerbitzutako datuak konbinatzeko aukera ematen duten interfaze irekiak dira. Adibide klasiko bat Craigslist-eko informazioa Google Maps-ekin integratzen zuten aplikazioak izan ziren [Ref-2].

* '''Folksonomiak eta ''tagging''-a''': erabiltzaileek edukia etiketaren bidez sailkatzeko sistema irekiak dira, adituen taxonomia itxien alternatiba gisa. Flickr argazkiak partekatzeko zerbitzua eta del.icio.us web laster-markak kudeatzeko zerbitzua dira horren adibide nabarmenenak [Ref-1].

[[File:Web 2.0 Terminoen Hodeia Eu.jpg|thumb|Tag cloud showing key concepts associated with Web 2.0]]

* '''jQuery eta JavaScript frameworkak''': John Resigek sortu eta BarCamp NYC-en 2006an aurkeztutako jQuery liburutegiak nabigatzaileen arteko desberdintasunak ezkutatzen zituen eta DOMaren manipulazioa nahiz AJAX eskaerak sinplifikatzen zituen [Ref-5]. Horrela, Web 2.0ren teknikak garatzaile arrunten eskura iritsi ziren.

O'Reillyren metaforak ondo laburbiltzen du aldaketa: Web 1.0n softwarea erosi eta instalatzen zen produktu bat zen; Web 2.0n, berriz, zerbitzarian bizi den, etengabe eguneratzen den eta sarearen bidez eskaintzen den zerbitzu bat bihurtu zen [Ref-2].

== Garrantzia, eragina eta etorkizuna ==

Web 2.0k eragin eraldatzailea izan zuen. Edukien argitalpena demokratizatu zuen, edonork informazioa sortu eta mundu osora zabal zezakeelako ezagutza tekniko handirik gabe. Halaber, komunikabideen funtzionamendua, merkataritza elektronikoa eta sareko komunitateen sorrera sakon aldatu zituen; erabiltzaileen iritziak, balorazioak eta gomendioak erabakigarri bihurtu ziren [Ref-4].

'''Adimen kolektiboa''' (Wikipedia) edo '''erabiltzaileek sortutako edukia''' (''User Generated Content'', UGC) bezalako kontzeptuak garai honetan jaio ziren. Eragina enpresa-mundura ere iritsi zen '''Enterprise 2.0''' terminoaren pean [Ref-6]. Yammer (sare sozial korporatiboa, 2008) edo Google Workspace (orduan Google Apps, 2006) bezalko tresna kolaboratiboek Web 2.0aren logika parte-hartzailea enpresa-ingurunera eraman zuten, hodeian oinarritutako lankidetza-ereduen aitzindari bihurtuz eta ondorengo hamarkadetan zabalduko ziren lan-moduak iragarriz.

Hala ere, Web 2.0k kritikak ere jaso zituen. Tim Berners-Leek adierazi zuen terminoak ez zuela esanahi tekniko zehatzik [Ref-7]. Beste ikertzaile batzuek nabarmendu zuten erabiltzaileek sortutako balioaren onura nagusiak plataforma handien esku geratzen zirela, datuetan eta erabiltzaileen arretan oinarritutako negozio-ereduak sendotuz [Ref-4].

Web 2.0ak erantzun gabeko galderak utzi zituen: nor kontrolatzen ditu datuak, nor onuratzen da sortutako edukirik, nola erregulatu plataforma handiak. Adimen artifizial sortzailearen inguruko eztabaida berberak dira, eta horrek frogatzen du Web 2.0a ez zela aldi itxi bat, oraindik ere martxan den eraldaketa baten hasiera baizik [Ref-4].

== Erreferentziak ==


* [Ref-1] Wikipedia ES — ''Web 2.0'': https://es.wikipedia.org/wiki/Web_2.0

* [Ref-2] O'Reilly, T. (2005). ''What Is Web 2.0''. O'Reilly Media.
https://www.oreilly.com/pub/a/web2/archive/what-is-web-20.html Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-3] DiNucci, D. (1999). ''Fragmented Future''. Print Magazine, 32(4), 221-222. http://www.darcyd.com/fragmented_future.pdf. Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-4] Cormode, G. &amp; Krishnamurthy, B. (2008). ''Key differences between Web 1.0 and Web 2.0''. First Monday, 13(6). https://doi.org/10.5210/fm.v13i6.2125

* [Ref-5] Resig, J. (2006). ''BarCampNYC Wrap-up''.
https://johnresig.com/blog/barcampnyc-wrap-up/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-6] McAfee, A. P. (2006). ''Enterprise 2.0''. MIT Sloan Management Review, 47(3), 21-28. ISSN: 1532-9194

* [Ref-7] Berners-Lee sobre Web 2.0 (Ars Technica, 2006):
https://arstechnica.com/business/2006/09/7650/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.</text>
      <sha1>pqxo547tbsprrxc5zv166c3rmah9fdl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43658</id>
      <parentid>43657</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:55:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rosa Arruabarrena</username>
        <id>2687</id>
      </contributor>
      <origin>43658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6921" sha1="bfx1nwg99qhrco8gomuf6dqfz63jo94" xml:space="preserve">'''Web 2.0: parte-hartzeko plataforma gisa'''

'''Web 2.0''' terminoak ''World Wide Web''aren bigarren belaunaldia izendatzen du: web-orri estatiko eta norabide bakarrekoetatik plataforma dinamiko, parte-hartzaile eta kolaboratibo batera egindako igarotzea [Ref-1]. Ez da HTTP edo HTML bezalako oinarrizko teknologien bertsio berritze bat, baizik eta erabiltzaileek, garatzaileek eta erakundeek weba ulertzeko eta erabiltzeko moduaren aldaketa sakona [Ref-2]. Blogak, wikiak, sare sozialak, nabigatzailean exekutatzen diren aplikazio aberastuak eta erabiltzaileek sortutako edukietan oinarritutako zerbitzuak biltzen ditu.

== Historia eta jatorria ==

Terminoa '''Darcy DiNucci'''k erabili zuen lehen aldiz 1999an argitaratutako ''&quot;Fragmented Future&quot;'' artikuluan [Ref-3], baina '''Tim O'Reilly'''k eta Dale Doughertyk ezagun bihurtu zuten 2004ko urrian San Frantziskon antolatutako lehen '''Web 2.0 Conference''' topaketan [Ref-2]. O'Reillyk ideia nagusi bat nabarmendu zuen: «'''weba plataforma gisa'''» ulertzea.
[[Fitxategi:Tim_O'Reilly.jpg|thumb|Tim O'Reillyk 2004an popularizatu zuen Web 2.0 terminoa.]]

'''Web 1.0''' delakoan erabiltzaileek informazioa kontsumitu egiten zuten batez ere; '''Web 2.0'''ren garaian, berriz, informazioa sortu, partekatu eta antolatu ere egiten dute. ''Encyclopædia Britannica Online'' edo Netscape bezalako zerbitzuen aurrean, Wikipedia, Google edo del.icio.us bihurtu ziren paradigma berriaren adibide argienak. Zerbitzu horietan erabiltzaileek sortutako edukia zen balioaren iturri nagusia, eta plataformak gero eta erabilgarriago bihurtzen ziren erabiltzaile kopurua handitu ahala [Ref-2].

2005ean O'Reillyk argitaratutako ''&quot;What Is Web 2.0?&quot;'' artikuluak mugimenduaren oinarriak finkatu eta ondorengo urteetan zabal erabiliko zen terminologia ezarri zuen [Ref-2].  2005 eta 2008 artean Web 2.0ren hedapen handiena gertatu zen: '''YouTube''' (2005), '''Facebook'''en irekitze publikoa (2006) eta '''Twitter''' (2006) agertu ziren [Ref-8]. Urte berean, Googlek Writely erosi eta '''Google Docs''' abiarazi zuen, dokumentuak nabigatzailean bertan eta denbora errealean elkarlanean editatzea posible zela erakutsiz. Microsoften '''Office Web Apps'''ek, 2010ean aurkeztuta, '''SaaS''' (''Software as a Service'') eredua sendotu zuten, softwarea sarearen bidez eskaintzeko joera indartuz [Ref-5].

== Alderdi teknikoak==
Web 2.0 ez da teknologia bakarra, elkarreragiketak eta parte-hartzea ahalbidetzen duten teknologien multzoa baizik [Ref-4]:

* '''AJAX''' (''Asynchronous JavaScript and XML''): web-orri baten zatiak eguneratzeko aukera ematen du orria osorik berriz kargatu gabe, zerbitzariarekin atzeko planoan komunikatuz. Horri esker, nabigatzailea benetako aplikazio-plataforma bihurtu zen. Gmail (2004) eta Google Maps (2005) izan ziren haren erakusleiho nagusiak [Ref-2].

* '''RSS / Atom''': sindikazio-formatuak dira, erabiltzaileei eguneraketak automatikoki jasotzeko aukera ematen dietenak webgune bakoitza banan-banan bisitatu beharrik gabe. Blogen eta albiste-agregatzaileen garapenean funtsezkoak izan ziren [Ref-1].

* '''REST APIak eta mashup'''-ak: hainbat zerbitzutako datuak konbinatzeko aukera ematen duten interfaze irekiak dira. Adibide klasiko bat Craigslist-eko informazioa Google Maps-ekin integratzen zuten aplikazioak izan ziren [Ref-2].

* '''Folksonomiak eta ''tagging''-a''': erabiltzaileek edukia etiketaren bidez sailkatzeko sistema irekiak dira, adituen taxonomia itxien alternatiba gisa. Flickr argazkiak partekatzeko zerbitzua eta del.icio.us web laster-markak kudeatzeko zerbitzua dira horren adibide nabarmenenak [Ref-1].

[[File:Web 2.0 Terminoen Hodeia Eu.jpg|thumb|Web 2.0arekin lotutako kontzeptu nagusien etiketa-hodeia]]

* '''jQuery eta JavaScript frameworkak''': John Resigek sortu eta BarCamp NYC-en 2006an aurkeztutako jQuery liburutegiak nabigatzaileen arteko desberdintasunak ezkutatzen zituen eta DOMaren manipulazioa nahiz AJAX eskaerak sinplifikatzen zituen [Ref-5]. Horrela, Web 2.0ren teknikak garatzaile arrunten eskura iritsi ziren.

O'Reillyren metaforak ondo laburbiltzen du aldaketa: Web 1.0n softwarea erosi eta instalatzen zen produktu bat zen; Web 2.0n, berriz, zerbitzarian bizi den, etengabe eguneratzen den eta sarearen bidez eskaintzen den zerbitzu bat bihurtu zen [Ref-2].

== Garrantzia, eragina eta etorkizuna ==

Web 2.0k eragin eraldatzailea izan zuen. Edukien argitalpena demokratizatu zuen, edonork informazioa sortu eta mundu osora zabal zezakeelako ezagutza tekniko handirik gabe. Halaber, komunikabideen funtzionamendua, merkataritza elektronikoa eta sareko komunitateen sorrera sakon aldatu zituen; erabiltzaileen iritziak, balorazioak eta gomendioak erabakigarri bihurtu ziren [Ref-4].

'''Adimen kolektiboa''' (Wikipedia) edo '''erabiltzaileek sortutako edukia''' (''User Generated Content'', UGC) bezalako kontzeptuak garai honetan jaio ziren. Eragina enpresa-mundura ere iritsi zen '''Enterprise 2.0''' terminoaren pean [Ref-6]. Yammer (sare sozial korporatiboa, 2008) edo Google Workspace (orduan Google Apps, 2006) bezalko tresna kolaboratiboek Web 2.0aren logika parte-hartzailea enpresa-ingurunera eraman zuten, hodeian oinarritutako lankidetza-ereduen aitzindari bihurtuz eta ondorengo hamarkadetan zabalduko ziren lan-moduak iragarriz.

Hala ere, Web 2.0k kritikak ere jaso zituen. Tim Berners-Leek adierazi zuen terminoak ez zuela esanahi tekniko zehatzik [Ref-7]. Beste ikertzaile batzuek nabarmendu zuten erabiltzaileek sortutako balioaren onura nagusiak plataforma handien esku geratzen zirela, datuetan eta erabiltzaileen arretan oinarritutako negozio-ereduak sendotuz [Ref-4].

Web 2.0ak erantzun gabeko galderak utzi zituen: nor kontrolatzen ditu datuak, nor onuratzen da sortutako edukirik, nola erregulatu plataforma handiak. Adimen artifizial sortzailearen inguruko eztabaida berberak dira, eta horrek frogatzen du Web 2.0a ez zela aldi itxi bat, oraindik ere martxan den eraldaketa baten hasiera baizik [Ref-4].

== Erreferentziak ==


* [Ref-1] Wikipedia ES — ''Web 2.0'': https://es.wikipedia.org/wiki/Web_2.0

* [Ref-2] O'Reilly, T. (2005). ''What Is Web 2.0''. O'Reilly Media.
https://www.oreilly.com/pub/a/web2/archive/what-is-web-20.html Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-3] DiNucci, D. (1999). ''Fragmented Future''. Print Magazine, 32(4), 221-222. http://www.darcyd.com/fragmented_future.pdf. Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-4] Cormode, G. &amp; Krishnamurthy, B. (2008). ''Key differences between Web 1.0 and Web 2.0''. First Monday, 13(6). https://doi.org/10.5210/fm.v13i6.2125

* [Ref-5] Resig, J. (2006). ''BarCampNYC Wrap-up''.
https://johnresig.com/blog/barcampnyc-wrap-up/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-6] McAfee, A. P. (2006). ''Enterprise 2.0''. MIT Sloan Management Review, 47(3), 21-28. ISSN: 1532-9194

* [Ref-7] Berners-Lee sobre Web 2.0 (Ars Technica, 2006):
https://arstechnica.com/business/2006/09/7650/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.</text>
      <sha1>bfx1nwg99qhrco8gomuf6dqfz63jo94</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43659</id>
      <parentid>43658</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T11:12:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rosa Arruabarrena</username>
        <id>2687</id>
      </contributor>
      <origin>43659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7356" sha1="oghixl6a1918xuoe9140tev2352d9lg" xml:space="preserve">'''Web 2.0: parte-hartzeko plataforma gisa'''

'''Web 2.0''' terminoak ''World Wide Web''aren bigarren belaunaldia izendatzen du: web-orri estatiko eta norabide bakarrekoetatik plataforma dinamiko, parte-hartzaile eta kolaboratibo batera egindako igarotzea [Ref-1]. Ez da HTTP edo HTML bezalako oinarrizko teknologien bertsio berritze bat, baizik eta erabiltzaileek, garatzaileek eta erakundeek weba ulertzeko eta erabiltzeko moduaren aldaketa sakona [Ref-2]. Blogak, wikiak, sare sozialak, nabigatzailean exekutatzen diren aplikazio aberastuak eta erabiltzaileek sortutako edukietan oinarritutako zerbitzuak biltzen ditu.
[[File:Web 2.0 Terminoen Hodeia Eu.jpg|thumb|Web 2.0arekin lotutako kontzeptu nagusien etiketa-hodeia]]

== Historia eta jatorria ==
Terminoa '''Darcy DiNucci'''k erabili zuen lehen aldiz 1999an argitaratutako ''&quot;Fragmented Future&quot;'' artikuluan [Ref-3], baina '''Tim O'Reilly'''k eta Dale Doughertyk ezagun bihurtu zuten 2004ko urrian San Frantziskon antolatutako lehen '''Web 2.0 Conference''' topaketan [Ref-2]. O'Reillyk ideia nagusi bat nabarmendu zuen: «'''weba plataforma gisa'''» ulertzea.
[[Fitxategi:Tim_O'Reilly.jpg|thumb|Tim O'Reillyk 2004an popularizatu zuen Web 2.0 terminoa.]]

'''Web 1.0''' delakoan erabiltzaileek informazioa kontsumitu egiten zuten batez ere; '''Web 2.0'''ren garaian, berriz, informazioa sortu, partekatu eta antolatu ere egiten dute. ''Encyclopædia Britannica Online'' edo Netscape bezalako zerbitzuen aurrean, Wikipedia, Google edo del.icio.us bihurtu ziren paradigma berriaren adibide argienak. Zerbitzu horietan erabiltzaileek sortutako edukia zen balioaren iturri nagusia, eta plataformak gero eta erabilgarriago bihurtzen ziren erabiltzaile kopurua handitu ahala [Ref-2].

2005ean O'Reillyk argitaratutako ''&quot;What Is Web 2.0?&quot;'' artikuluak mugimenduaren oinarriak finkatu eta ondorengo urteetan zabal erabiliko zen terminologia ezarri zuen [Ref-2].  2005 eta 2008 artean Web 2.0ren hedapen handiena gertatu zen: '''YouTube''' (2005), '''Facebook'''en irekitze publikoa (2006) eta '''Twitter''' (2006) agertu ziren [Ref-8]. Urte berean, Googlek Writely erosi eta '''Google Docs''' abiarazi zuen, dokumentuak nabigatzailean bertan eta denbora errealean elkarlanean editatzea posible zela erakutsiz. Microsoften '''Office Web Apps'''ek, 2010ean aurkeztuta, '''SaaS''' (''Software as a Service'') eredua sendotu zuten, softwarea sarearen bidez eskaintzeko joera indartuz [Ref-5].

== Alderdi teknikoak==
Web 2.0 ez da teknologia bakarra, elkarreragiketak eta parte-hartzea ahalbidetzen duten teknologien multzoa baizik [Ref-4]:

* '''AJAX''' (''Asynchronous JavaScript and XML''): web-orri baten zatiak eguneratzeko aukera ematen du orria osorik berriz kargatu gabe, zerbitzariarekin atzeko planoan komunikatuz. Horri esker, nabigatzailea benetako aplikazio-plataforma bihurtu zen. Gmail (2004) eta Google Maps (2005) izan ziren haren erakusleiho nagusiak [Ref-2].

* '''RSS / Atom''': sindikazio-formatuak dira, erabiltzaileei eguneraketak automatikoki jasotzeko aukera ematen dietenak webgune bakoitza banan-banan bisitatu beharrik gabe. Blogen eta albiste-agregatzaileen garapenean funtsezkoak izan ziren [Ref-1].

* '''REST APIak eta mashup'''-ak: hainbat zerbitzutako datuak konbinatzeko aukera ematen duten interfaze irekiak dira. Adibide klasiko bat Craigslist-eko informazioa Google Maps-ekin integratzen zuten aplikazioak izan ziren [Ref-2].

* '''Folksonomiak eta ''tagging''-a''': erabiltzaileek edukia etiketaren bidez sailkatzeko sistema irekiak dira, adituen taxonomia itxien alternatiba gisa. Flickr argazkiak partekatzeko zerbitzua eta del.icio.us web laster-markak kudeatzeko zerbitzua dira horren adibide nabarmenenak [Ref-1].

* '''jQuery eta JavaScript frameworkak''': John Resigek sortu eta BarCamp NYC-en 2006an aurkeztutako jQuery liburutegiak nabigatzaileen arteko desberdintasunak ezkutatzen zituen eta DOMaren manipulazioa nahiz AJAX eskaerak sinplifikatzen zituen [Ref-5]. Horrela, Web 2.0ren teknikak garatzaile arrunten eskura iritsi ziren.
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot;&gt;
// AJAX bidezko komunikazio asinkrono sinple baten adibidea
xhro = new XMLHttpRequest();

xhro.onreadystatechange = function() {
  if (xhro.readyState == 4 &amp;&amp;
      xhro.status == 200) {
    document.getElementById(&quot;txtHint&quot;).innerHTML =
      xhro.responseText;
  }
}

function showPeli(str){
  xhro.open(
    &quot;GET&quot;,
    &quot;pelikulakoDatuak.php?q=&quot;+str,
    true
  );
  xhro.send();
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

O'Reillyren metaforak ondo laburbiltzen du aldaketa: Web 1.0n softwarea erosi eta instalatzen zen produktu bat zen; Web 2.0n, berriz, zerbitzarian bizi den, etengabe eguneratzen den eta sarearen bidez eskaintzen den zerbitzu bat bihurtu zen [Ref-2].

== Garrantzia, eragina eta etorkizuna ==
Web 2.0k eragin eraldatzailea izan zuen. Edukien argitalpena demokratizatu zuen, edonork informazioa sortu eta mundu osora zabal zezakeelako ezagutza tekniko handirik gabe. Halaber, komunikabideen funtzionamendua, merkataritza elektronikoa eta sareko komunitateen sorrera sakon aldatu zituen; erabiltzaileen iritziak, balorazioak eta gomendioak erabakigarri bihurtu ziren [Ref-4].

'''Adimen kolektiboa''' (Wikipedia) edo '''erabiltzaileek sortutako edukia''' (''User Generated Content'', UGC) bezalako kontzeptuak garai honetan jaio ziren. Eragina enpresa-mundura ere iritsi zen '''Enterprise 2.0''' terminoaren pean [Ref-6]. Yammer (sare sozial korporatiboa, 2008) edo Google Workspace (orduan Google Apps, 2006) bezalko tresna kolaboratiboek Web 2.0aren logika parte-hartzailea enpresa-ingurunera eraman zuten, hodeian oinarritutako lankidetza-ereduen aitzindari bihurtuz eta ondorengo hamarkadetan zabalduko ziren lan-moduak iragarriz.

Hala ere, Web 2.0k kritikak ere jaso zituen. Tim Berners-Leek adierazi zuen terminoak ez zuela esanahi tekniko zehatzik [Ref-7]. Beste ikertzaile batzuek nabarmendu zuten erabiltzaileek sortutako balioaren onura nagusiak plataforma handien esku geratzen zirela, datuetan eta erabiltzaileen arretan oinarritutako negozio-ereduak sendotuz [Ref-4].

Web 2.0ak erantzun gabeko galderak utzi zituen: nor kontrolatzen ditu datuak, nor onuratzen da sortutako edukirik, nola erregulatu plataforma handiak. Adimen artifizial sortzailearen inguruko eztabaida berberak dira, eta horrek frogatzen du Web 2.0a ez zela aldi itxi bat, oraindik ere martxan den eraldaketa baten hasiera baizik [Ref-4].

== Erreferentziak ==

* [Ref-1] Wikipedia ES — ''Web 2.0'': https://es.wikipedia.org/wiki/Web_2.0

* [Ref-2] O'Reilly, T. (2005). ''What Is Web 2.0''. O'Reilly Media.
https://www.oreilly.com/pub/a/web2/archive/what-is-web-20.html Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-3] DiNucci, D. (1999). ''Fragmented Future''. Print Magazine, 32(4), 221-222. http://www.darcyd.com/fragmented_future.pdf. Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-4] Cormode, G. &amp; Krishnamurthy, B. (2008). ''Key differences between Web 1.0 and Web 2.0''. First Monday, 13(6). https://doi.org/10.5210/fm.v13i6.2125

* [Ref-5] Resig, J. (2006). ''BarCampNYC Wrap-up''.
https://johnresig.com/blog/barcampnyc-wrap-up/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-6] McAfee, A. P. (2006). ''Enterprise 2.0''. MIT Sloan Management Review, 47(3), 21-28. ISSN: 1532-9194

* [Ref-7] Berners-Lee sobre Web 2.0 (Ars Technica, 2006):
https://arstechnica.com/business/2006/09/7650/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.</text>
      <sha1>oghixl6a1918xuoe9140tev2352d9lg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43660</id>
      <parentid>43659</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T11:13:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rosa Arruabarrena</username>
        <id>2687</id>
      </contributor>
      <origin>43660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7350" sha1="rkfafs13b9lznkeaps6nod9ogv7bvsm" xml:space="preserve">'''Web 2.0: parte-hartzeko plataforma gisa'''

'''Web 2.0''' terminoak ''World Wide Web''aren bigarren belaunaldia izendatzen du: web-orri estatiko eta norabide bakarrekoetatik plataforma dinamiko, parte-hartzaile eta kolaboratibo batera egindako igarotzea [Ref-1]. Ez da HTTP edo HTML bezalako oinarrizko teknologien bertsio berritze bat, baizik eta erabiltzaileek, garatzaileek eta erakundeek weba ulertzeko eta erabiltzeko moduaren aldaketa sakona [Ref-2]. Blogak, wikiak, sare sozialak, nabigatzailean exekutatzen diren aplikazio aberastuak eta erabiltzaileek sortutako edukietan oinarritutako zerbitzuak biltzen ditu.
[[File:Web 2.0 Terminoen Hodeia Eu.jpg|Web 2.0arekin lotutako kontzeptu nagusien etiketa-hodeia]]

== Historia eta jatorria ==
Terminoa '''Darcy DiNucci'''k erabili zuen lehen aldiz 1999an argitaratutako ''&quot;Fragmented Future&quot;'' artikuluan [Ref-3], baina '''Tim O'Reilly'''k eta Dale Doughertyk ezagun bihurtu zuten 2004ko urrian San Frantziskon antolatutako lehen '''Web 2.0 Conference''' topaketan [Ref-2]. O'Reillyk ideia nagusi bat nabarmendu zuen: «'''weba plataforma gisa'''» ulertzea.
[[Fitxategi:Tim_O'Reilly.jpg|thumb|Tim O'Reillyk 2004an popularizatu zuen Web 2.0 terminoa.]]

'''Web 1.0''' delakoan erabiltzaileek informazioa kontsumitu egiten zuten batez ere; '''Web 2.0'''ren garaian, berriz, informazioa sortu, partekatu eta antolatu ere egiten dute. ''Encyclopædia Britannica Online'' edo Netscape bezalako zerbitzuen aurrean, Wikipedia, Google edo del.icio.us bihurtu ziren paradigma berriaren adibide argienak. Zerbitzu horietan erabiltzaileek sortutako edukia zen balioaren iturri nagusia, eta plataformak gero eta erabilgarriago bihurtzen ziren erabiltzaile kopurua handitu ahala [Ref-2].

2005ean O'Reillyk argitaratutako ''&quot;What Is Web 2.0?&quot;'' artikuluak mugimenduaren oinarriak finkatu eta ondorengo urteetan zabal erabiliko zen terminologia ezarri zuen [Ref-2].  2005 eta 2008 artean Web 2.0ren hedapen handiena gertatu zen: '''YouTube''' (2005), '''Facebook'''en irekitze publikoa (2006) eta '''Twitter''' (2006) agertu ziren [Ref-8]. Urte berean, Googlek Writely erosi eta '''Google Docs''' abiarazi zuen, dokumentuak nabigatzailean bertan eta denbora errealean elkarlanean editatzea posible zela erakutsiz. Microsoften '''Office Web Apps'''ek, 2010ean aurkeztuta, '''SaaS''' (''Software as a Service'') eredua sendotu zuten, softwarea sarearen bidez eskaintzeko joera indartuz [Ref-5].

== Alderdi teknikoak==
Web 2.0 ez da teknologia bakarra, elkarreragiketak eta parte-hartzea ahalbidetzen duten teknologien multzoa baizik [Ref-4]:

* '''AJAX''' (''Asynchronous JavaScript and XML''): web-orri baten zatiak eguneratzeko aukera ematen du orria osorik berriz kargatu gabe, zerbitzariarekin atzeko planoan komunikatuz. Horri esker, nabigatzailea benetako aplikazio-plataforma bihurtu zen. Gmail (2004) eta Google Maps (2005) izan ziren haren erakusleiho nagusiak [Ref-2].

* '''RSS / Atom''': sindikazio-formatuak dira, erabiltzaileei eguneraketak automatikoki jasotzeko aukera ematen dietenak webgune bakoitza banan-banan bisitatu beharrik gabe. Blogen eta albiste-agregatzaileen garapenean funtsezkoak izan ziren [Ref-1].

* '''REST APIak eta mashup'''-ak: hainbat zerbitzutako datuak konbinatzeko aukera ematen duten interfaze irekiak dira. Adibide klasiko bat Craigslist-eko informazioa Google Maps-ekin integratzen zuten aplikazioak izan ziren [Ref-2].

* '''Folksonomiak eta ''tagging''-a''': erabiltzaileek edukia etiketaren bidez sailkatzeko sistema irekiak dira, adituen taxonomia itxien alternatiba gisa. Flickr argazkiak partekatzeko zerbitzua eta del.icio.us web laster-markak kudeatzeko zerbitzua dira horren adibide nabarmenenak [Ref-1].

* '''jQuery eta JavaScript frameworkak''': John Resigek sortu eta BarCamp NYC-en 2006an aurkeztutako jQuery liburutegiak nabigatzaileen arteko desberdintasunak ezkutatzen zituen eta DOMaren manipulazioa nahiz AJAX eskaerak sinplifikatzen zituen [Ref-5]. Horrela, Web 2.0ren teknikak garatzaile arrunten eskura iritsi ziren.
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot;&gt;
// AJAX bidezko komunikazio asinkrono sinple baten adibidea
xhro = new XMLHttpRequest();

xhro.onreadystatechange = function() {
  if (xhro.readyState == 4 &amp;&amp;
      xhro.status == 200) {
    document.getElementById(&quot;txtHint&quot;).innerHTML =
      xhro.responseText;
  }
}

function showPeli(str){
  xhro.open(
    &quot;GET&quot;,
    &quot;pelikulakoDatuak.php?q=&quot;+str,
    true
  );
  xhro.send();
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

O'Reillyren metaforak ondo laburbiltzen du aldaketa: Web 1.0n softwarea erosi eta instalatzen zen produktu bat zen; Web 2.0n, berriz, zerbitzarian bizi den, etengabe eguneratzen den eta sarearen bidez eskaintzen den zerbitzu bat bihurtu zen [Ref-2].

== Garrantzia, eragina eta etorkizuna ==
Web 2.0k eragin eraldatzailea izan zuen. Edukien argitalpena demokratizatu zuen, edonork informazioa sortu eta mundu osora zabal zezakeelako ezagutza tekniko handirik gabe. Halaber, komunikabideen funtzionamendua, merkataritza elektronikoa eta sareko komunitateen sorrera sakon aldatu zituen; erabiltzaileen iritziak, balorazioak eta gomendioak erabakigarri bihurtu ziren [Ref-4].

'''Adimen kolektiboa''' (Wikipedia) edo '''erabiltzaileek sortutako edukia''' (''User Generated Content'', UGC) bezalako kontzeptuak garai honetan jaio ziren. Eragina enpresa-mundura ere iritsi zen '''Enterprise 2.0''' terminoaren pean [Ref-6]. Yammer (sare sozial korporatiboa, 2008) edo Google Workspace (orduan Google Apps, 2006) bezalko tresna kolaboratiboek Web 2.0aren logika parte-hartzailea enpresa-ingurunera eraman zuten, hodeian oinarritutako lankidetza-ereduen aitzindari bihurtuz eta ondorengo hamarkadetan zabalduko ziren lan-moduak iragarriz.

Hala ere, Web 2.0k kritikak ere jaso zituen. Tim Berners-Leek adierazi zuen terminoak ez zuela esanahi tekniko zehatzik [Ref-7]. Beste ikertzaile batzuek nabarmendu zuten erabiltzaileek sortutako balioaren onura nagusiak plataforma handien esku geratzen zirela, datuetan eta erabiltzaileen arretan oinarritutako negozio-ereduak sendotuz [Ref-4].

Web 2.0ak erantzun gabeko galderak utzi zituen: nor kontrolatzen ditu datuak, nor onuratzen da sortutako edukirik, nola erregulatu plataforma handiak. Adimen artifizial sortzailearen inguruko eztabaida berberak dira, eta horrek frogatzen du Web 2.0a ez zela aldi itxi bat, oraindik ere martxan den eraldaketa baten hasiera baizik [Ref-4].

== Erreferentziak ==

* [Ref-1] Wikipedia ES — ''Web 2.0'': https://es.wikipedia.org/wiki/Web_2.0

* [Ref-2] O'Reilly, T. (2005). ''What Is Web 2.0''. O'Reilly Media.
https://www.oreilly.com/pub/a/web2/archive/what-is-web-20.html Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-3] DiNucci, D. (1999). ''Fragmented Future''. Print Magazine, 32(4), 221-222. http://www.darcyd.com/fragmented_future.pdf. Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-4] Cormode, G. &amp; Krishnamurthy, B. (2008). ''Key differences between Web 1.0 and Web 2.0''. First Monday, 13(6). https://doi.org/10.5210/fm.v13i6.2125

* [Ref-5] Resig, J. (2006). ''BarCampNYC Wrap-up''.
https://johnresig.com/blog/barcampnyc-wrap-up/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-6] McAfee, A. P. (2006). ''Enterprise 2.0''. MIT Sloan Management Review, 47(3), 21-28. ISSN: 1532-9194

* [Ref-7] Berners-Lee sobre Web 2.0 (Ars Technica, 2006):
https://arstechnica.com/business/2006/09/7650/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.</text>
      <sha1>rkfafs13b9lznkeaps6nod9ogv7bvsm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43661</id>
      <parentid>43660</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T11:14:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rosa Arruabarrena</username>
        <id>2687</id>
      </contributor>
      <origin>43661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7369" sha1="l4ez9uv63gyye8swylgt1kb0hhnse7a" xml:space="preserve">'''Web 2.0: parte-hartzeko plataforma gisa'''

'''Web 2.0''' terminoak ''World Wide Web''aren bigarren belaunaldia izendatzen du: web-orri estatiko eta norabide bakarrekoetatik plataforma dinamiko, parte-hartzaile eta kolaboratibo batera egindako igarotzea [Ref-1]. Ez da HTTP edo HTML bezalako oinarrizko teknologien bertsio berritze bat, baizik eta erabiltzaileek, garatzaileek eta erakundeek weba ulertzeko eta erabiltzeko moduaren aldaketa sakona [Ref-2]. Blogak, wikiak, sare sozialak, nabigatzailean exekutatzen diren aplikazio aberastuak eta erabiltzaileek sortutako edukietan oinarritutako zerbitzuak biltzen ditu.
[[File:Web 2.0 Terminoen Hodeia Eu.jpg|450px|right|thumb|Web 2.0arekin lotutako kontzeptu nagusien etiketa-hodeia]]


== Historia eta jatorria ==
Terminoa '''Darcy DiNucci'''k erabili zuen lehen aldiz 1999an argitaratutako ''&quot;Fragmented Future&quot;'' artikuluan [Ref-3], baina '''Tim O'Reilly'''k eta Dale Doughertyk ezagun bihurtu zuten 2004ko urrian San Frantziskon antolatutako lehen '''Web 2.0 Conference''' topaketan [Ref-2]. O'Reillyk ideia nagusi bat nabarmendu zuen: «'''weba plataforma gisa'''» ulertzea.
[[Fitxategi:Tim_O'Reilly.jpg|thumb|Tim O'Reillyk 2004an popularizatu zuen Web 2.0 terminoa.]]

'''Web 1.0''' delakoan erabiltzaileek informazioa kontsumitu egiten zuten batez ere; '''Web 2.0'''ren garaian, berriz, informazioa sortu, partekatu eta antolatu ere egiten dute. ''Encyclopædia Britannica Online'' edo Netscape bezalako zerbitzuen aurrean, Wikipedia, Google edo del.icio.us bihurtu ziren paradigma berriaren adibide argienak. Zerbitzu horietan erabiltzaileek sortutako edukia zen balioaren iturri nagusia, eta plataformak gero eta erabilgarriago bihurtzen ziren erabiltzaile kopurua handitu ahala [Ref-2].

2005ean O'Reillyk argitaratutako ''&quot;What Is Web 2.0?&quot;'' artikuluak mugimenduaren oinarriak finkatu eta ondorengo urteetan zabal erabiliko zen terminologia ezarri zuen [Ref-2].  2005 eta 2008 artean Web 2.0ren hedapen handiena gertatu zen: '''YouTube''' (2005), '''Facebook'''en irekitze publikoa (2006) eta '''Twitter''' (2006) agertu ziren [Ref-8]. Urte berean, Googlek Writely erosi eta '''Google Docs''' abiarazi zuen, dokumentuak nabigatzailean bertan eta denbora errealean elkarlanean editatzea posible zela erakutsiz. Microsoften '''Office Web Apps'''ek, 2010ean aurkeztuta, '''SaaS''' (''Software as a Service'') eredua sendotu zuten, softwarea sarearen bidez eskaintzeko joera indartuz [Ref-5].

== Alderdi teknikoak==
Web 2.0 ez da teknologia bakarra, elkarreragiketak eta parte-hartzea ahalbidetzen duten teknologien multzoa baizik [Ref-4]:

* '''AJAX''' (''Asynchronous JavaScript and XML''): web-orri baten zatiak eguneratzeko aukera ematen du orria osorik berriz kargatu gabe, zerbitzariarekin atzeko planoan komunikatuz. Horri esker, nabigatzailea benetako aplikazio-plataforma bihurtu zen. Gmail (2004) eta Google Maps (2005) izan ziren haren erakusleiho nagusiak [Ref-2].

* '''RSS / Atom''': sindikazio-formatuak dira, erabiltzaileei eguneraketak automatikoki jasotzeko aukera ematen dietenak webgune bakoitza banan-banan bisitatu beharrik gabe. Blogen eta albiste-agregatzaileen garapenean funtsezkoak izan ziren [Ref-1].

* '''REST APIak eta mashup'''-ak: hainbat zerbitzutako datuak konbinatzeko aukera ematen duten interfaze irekiak dira. Adibide klasiko bat Craigslist-eko informazioa Google Maps-ekin integratzen zuten aplikazioak izan ziren [Ref-2].

* '''Folksonomiak eta ''tagging''-a''': erabiltzaileek edukia etiketaren bidez sailkatzeko sistema irekiak dira, adituen taxonomia itxien alternatiba gisa. Flickr argazkiak partekatzeko zerbitzua eta del.icio.us web laster-markak kudeatzeko zerbitzua dira horren adibide nabarmenenak [Ref-1].

* '''jQuery eta JavaScript frameworkak''': John Resigek sortu eta BarCamp NYC-en 2006an aurkeztutako jQuery liburutegiak nabigatzaileen arteko desberdintasunak ezkutatzen zituen eta DOMaren manipulazioa nahiz AJAX eskaerak sinplifikatzen zituen [Ref-5]. Horrela, Web 2.0ren teknikak garatzaile arrunten eskura iritsi ziren.
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot;&gt;
// AJAX bidezko komunikazio asinkrono sinple baten adibidea
xhro = new XMLHttpRequest();

xhro.onreadystatechange = function() {
  if (xhro.readyState == 4 &amp;&amp;
      xhro.status == 200) {
    document.getElementById(&quot;txtHint&quot;).innerHTML =
      xhro.responseText;
  }
}

function showPeli(str){
  xhro.open(
    &quot;GET&quot;,
    &quot;pelikulakoDatuak.php?q=&quot;+str,
    true
  );
  xhro.send();
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

O'Reillyren metaforak ondo laburbiltzen du aldaketa: Web 1.0n softwarea erosi eta instalatzen zen produktu bat zen; Web 2.0n, berriz, zerbitzarian bizi den, etengabe eguneratzen den eta sarearen bidez eskaintzen den zerbitzu bat bihurtu zen [Ref-2].

== Garrantzia, eragina eta etorkizuna ==
Web 2.0k eragin eraldatzailea izan zuen. Edukien argitalpena demokratizatu zuen, edonork informazioa sortu eta mundu osora zabal zezakeelako ezagutza tekniko handirik gabe. Halaber, komunikabideen funtzionamendua, merkataritza elektronikoa eta sareko komunitateen sorrera sakon aldatu zituen; erabiltzaileen iritziak, balorazioak eta gomendioak erabakigarri bihurtu ziren [Ref-4].

'''Adimen kolektiboa''' (Wikipedia) edo '''erabiltzaileek sortutako edukia''' (''User Generated Content'', UGC) bezalako kontzeptuak garai honetan jaio ziren. Eragina enpresa-mundura ere iritsi zen '''Enterprise 2.0''' terminoaren pean [Ref-6]. Yammer (sare sozial korporatiboa, 2008) edo Google Workspace (orduan Google Apps, 2006) bezalko tresna kolaboratiboek Web 2.0aren logika parte-hartzailea enpresa-ingurunera eraman zuten, hodeian oinarritutako lankidetza-ereduen aitzindari bihurtuz eta ondorengo hamarkadetan zabalduko ziren lan-moduak iragarriz.

Hala ere, Web 2.0k kritikak ere jaso zituen. Tim Berners-Leek adierazi zuen terminoak ez zuela esanahi tekniko zehatzik [Ref-7]. Beste ikertzaile batzuek nabarmendu zuten erabiltzaileek sortutako balioaren onura nagusiak plataforma handien esku geratzen zirela, datuetan eta erabiltzaileen arretan oinarritutako negozio-ereduak sendotuz [Ref-4].

Web 2.0ak erantzun gabeko galderak utzi zituen: nor kontrolatzen ditu datuak, nor onuratzen da sortutako edukirik, nola erregulatu plataforma handiak. Adimen artifizial sortzailearen inguruko eztabaida berberak dira, eta horrek frogatzen du Web 2.0a ez zela aldi itxi bat, oraindik ere martxan den eraldaketa baten hasiera baizik [Ref-4].

== Erreferentziak ==

* [Ref-1] Wikipedia ES — ''Web 2.0'': https://es.wikipedia.org/wiki/Web_2.0

* [Ref-2] O'Reilly, T. (2005). ''What Is Web 2.0''. O'Reilly Media.
https://www.oreilly.com/pub/a/web2/archive/what-is-web-20.html Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-3] DiNucci, D. (1999). ''Fragmented Future''. Print Magazine, 32(4), 221-222. http://www.darcyd.com/fragmented_future.pdf. Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-4] Cormode, G. &amp; Krishnamurthy, B. (2008). ''Key differences between Web 1.0 and Web 2.0''. First Monday, 13(6). https://doi.org/10.5210/fm.v13i6.2125

* [Ref-5] Resig, J. (2006). ''BarCampNYC Wrap-up''.
https://johnresig.com/blog/barcampnyc-wrap-up/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-6] McAfee, A. P. (2006). ''Enterprise 2.0''. MIT Sloan Management Review, 47(3), 21-28. ISSN: 1532-9194

* [Ref-7] Berners-Lee sobre Web 2.0 (Ars Technica, 2006):
https://arstechnica.com/business/2006/09/7650/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.</text>
      <sha1>l4ez9uv63gyye8swylgt1kb0hhnse7a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43662</id>
      <parentid>43661</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T11:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rosa Arruabarrena</username>
        <id>2687</id>
      </contributor>
      <comment>/* Alderdi teknikoak */</comment>
      <origin>43662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7374" sha1="e4mu2zlruqe0t9pxrhnoyiybvbn9v1w" xml:space="preserve">'''Web 2.0: parte-hartzeko plataforma gisa'''

'''Web 2.0''' terminoak ''World Wide Web''aren bigarren belaunaldia izendatzen du: web-orri estatiko eta norabide bakarrekoetatik plataforma dinamiko, parte-hartzaile eta kolaboratibo batera egindako igarotzea [Ref-1]. Ez da HTTP edo HTML bezalako oinarrizko teknologien bertsio berritze bat, baizik eta erabiltzaileek, garatzaileek eta erakundeek weba ulertzeko eta erabiltzeko moduaren aldaketa sakona [Ref-2]. Blogak, wikiak, sare sozialak, nabigatzailean exekutatzen diren aplikazio aberastuak eta erabiltzaileek sortutako edukietan oinarritutako zerbitzuak biltzen ditu.
[[File:Web 2.0 Terminoen Hodeia Eu.jpg|450px|right|thumb|Web 2.0arekin lotutako kontzeptu nagusien etiketa-hodeia]]


== Historia eta jatorria ==
Terminoa '''Darcy DiNucci'''k erabili zuen lehen aldiz 1999an argitaratutako ''&quot;Fragmented Future&quot;'' artikuluan [Ref-3], baina '''Tim O'Reilly'''k eta Dale Doughertyk ezagun bihurtu zuten 2004ko urrian San Frantziskon antolatutako lehen '''Web 2.0 Conference''' topaketan [Ref-2]. O'Reillyk ideia nagusi bat nabarmendu zuen: «'''weba plataforma gisa'''» ulertzea.
[[Fitxategi:Tim_O'Reilly.jpg|thumb|Tim O'Reillyk 2004an popularizatu zuen Web 2.0 terminoa.]]

'''Web 1.0''' delakoan erabiltzaileek informazioa kontsumitu egiten zuten batez ere; '''Web 2.0'''ren garaian, berriz, informazioa sortu, partekatu eta antolatu ere egiten dute. ''Encyclopædia Britannica Online'' edo Netscape bezalako zerbitzuen aurrean, Wikipedia, Google edo del.icio.us bihurtu ziren paradigma berriaren adibide argienak. Zerbitzu horietan erabiltzaileek sortutako edukia zen balioaren iturri nagusia, eta plataformak gero eta erabilgarriago bihurtzen ziren erabiltzaile kopurua handitu ahala [Ref-2].

2005ean O'Reillyk argitaratutako ''&quot;What Is Web 2.0?&quot;'' artikuluak mugimenduaren oinarriak finkatu eta ondorengo urteetan zabal erabiliko zen terminologia ezarri zuen [Ref-2].  2005 eta 2008 artean Web 2.0ren hedapen handiena gertatu zen: '''YouTube''' (2005), '''Facebook'''en irekitze publikoa (2006) eta '''Twitter''' (2006) agertu ziren [Ref-8]. Urte berean, Googlek Writely erosi eta '''Google Docs''' abiarazi zuen, dokumentuak nabigatzailean bertan eta denbora errealean elkarlanean editatzea posible zela erakutsiz. Microsoften '''Office Web Apps'''ek, 2010ean aurkeztuta, '''SaaS''' (''Software as a Service'') eredua sendotu zuten, softwarea sarearen bidez eskaintzeko joera indartuz [Ref-5].

== Alderdi teknikoak==
Web 2.0 ez da teknologia bakarra, elkarreragiketak eta parte-hartzea ahalbidetzen duten teknologien multzoa baizik [Ref-4]:

* '''AJAX''' (''Asynchronous JavaScript and XML''): web-orri baten zatiak eguneratzeko aukera ematen du orria osorik berriz kargatu gabe, zerbitzariarekin atzeko planoan komunikatuz. Horri esker, nabigatzailea benetako aplikazio-plataforma bihurtu zen. Gmail (2004) eta Google Maps (2005) izan ziren haren erakusleiho nagusiak [Ref-2].

* '''RSS / Atom''': sindikazio-formatuak dira, erabiltzaileei eguneraketak automatikoki jasotzeko aukera ematen dietenak webgune bakoitza banan-banan bisitatu beharrik gabe. Blogen eta albiste-agregatzaileen garapenean funtsezkoak izan ziren [Ref-1].

* '''REST APIak eta mashup'''-ak: hainbat zerbitzutako datuak konbinatzeko aukera ematen duten interfaze irekiak dira. Adibide klasiko bat Craigslist-eko informazioa Google Maps-ekin integratzen zuten aplikazioak izan ziren [Ref-2].

* '''Folksonomiak eta ''tagging''-a''': erabiltzaileek edukia etiketaren bidez sailkatzeko sistema irekiak dira, adituen taxonomia itxien alternatiba gisa. Flickr argazkiak partekatzeko zerbitzua eta del.icio.us web laster-markak kudeatzeko zerbitzua dira horren adibide nabarmenenak [Ref-1].

* '''jQuery eta JavaScript frameworkak''': John Resigek sortu eta BarCamp NYC-en 2006an aurkeztutako jQuery liburutegiak nabigatzaileen arteko desberdintasunak ezkutatzen zituen eta DOMaren manipulazioa nahiz AJAX eskaerak sinplifikatzen zituen [Ref-5]. Horrela, Web 2.0ren teknikak garatzaile arrunten eskura iritsi ziren.
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot; line&gt;
// AJAX bidezko komunikazio asinkrono sinple baten adibidea
xhro = new XMLHttpRequest();

xhro.onreadystatechange = function() {
  if (xhro.readyState == 4 &amp;&amp;
      xhro.status == 200) {
    document.getElementById(&quot;txtHint&quot;).innerHTML =
      xhro.responseText;
  }
}

function showPeli(str){
  xhro.open(
    &quot;GET&quot;,
    &quot;pelikulakoDatuak.php?q=&quot;+str,
    true
  );
  xhro.send();
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

O'Reillyren metaforak ondo laburbiltzen du aldaketa: Web 1.0n softwarea erosi eta instalatzen zen produktu bat zen; Web 2.0n, berriz, zerbitzarian bizi den, etengabe eguneratzen den eta sarearen bidez eskaintzen den zerbitzu bat bihurtu zen [Ref-2].

== Garrantzia, eragina eta etorkizuna ==
Web 2.0k eragin eraldatzailea izan zuen. Edukien argitalpena demokratizatu zuen, edonork informazioa sortu eta mundu osora zabal zezakeelako ezagutza tekniko handirik gabe. Halaber, komunikabideen funtzionamendua, merkataritza elektronikoa eta sareko komunitateen sorrera sakon aldatu zituen; erabiltzaileen iritziak, balorazioak eta gomendioak erabakigarri bihurtu ziren [Ref-4].

'''Adimen kolektiboa''' (Wikipedia) edo '''erabiltzaileek sortutako edukia''' (''User Generated Content'', UGC) bezalako kontzeptuak garai honetan jaio ziren. Eragina enpresa-mundura ere iritsi zen '''Enterprise 2.0''' terminoaren pean [Ref-6]. Yammer (sare sozial korporatiboa, 2008) edo Google Workspace (orduan Google Apps, 2006) bezalko tresna kolaboratiboek Web 2.0aren logika parte-hartzailea enpresa-ingurunera eraman zuten, hodeian oinarritutako lankidetza-ereduen aitzindari bihurtuz eta ondorengo hamarkadetan zabalduko ziren lan-moduak iragarriz.

Hala ere, Web 2.0k kritikak ere jaso zituen. Tim Berners-Leek adierazi zuen terminoak ez zuela esanahi tekniko zehatzik [Ref-7]. Beste ikertzaile batzuek nabarmendu zuten erabiltzaileek sortutako balioaren onura nagusiak plataforma handien esku geratzen zirela, datuetan eta erabiltzaileen arretan oinarritutako negozio-ereduak sendotuz [Ref-4].

Web 2.0ak erantzun gabeko galderak utzi zituen: nor kontrolatzen ditu datuak, nor onuratzen da sortutako edukirik, nola erregulatu plataforma handiak. Adimen artifizial sortzailearen inguruko eztabaida berberak dira, eta horrek frogatzen du Web 2.0a ez zela aldi itxi bat, oraindik ere martxan den eraldaketa baten hasiera baizik [Ref-4].

== Erreferentziak ==

* [Ref-1] Wikipedia ES — ''Web 2.0'': https://es.wikipedia.org/wiki/Web_2.0

* [Ref-2] O'Reilly, T. (2005). ''What Is Web 2.0''. O'Reilly Media.
https://www.oreilly.com/pub/a/web2/archive/what-is-web-20.html Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-3] DiNucci, D. (1999). ''Fragmented Future''. Print Magazine, 32(4), 221-222. http://www.darcyd.com/fragmented_future.pdf. Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-4] Cormode, G. &amp; Krishnamurthy, B. (2008). ''Key differences between Web 1.0 and Web 2.0''. First Monday, 13(6). https://doi.org/10.5210/fm.v13i6.2125

* [Ref-5] Resig, J. (2006). ''BarCampNYC Wrap-up''.
https://johnresig.com/blog/barcampnyc-wrap-up/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-6] McAfee, A. P. (2006). ''Enterprise 2.0''. MIT Sloan Management Review, 47(3), 21-28. ISSN: 1532-9194

* [Ref-7] Berners-Lee sobre Web 2.0 (Ars Technica, 2006):
https://arstechnica.com/business/2006/09/7650/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.</text>
      <sha1>e4mu2zlruqe0t9pxrhnoyiybvbn9v1w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43663</id>
      <parentid>43662</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T11:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rosa Arruabarrena</username>
        <id>2687</id>
      </contributor>
      <origin>43663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7368" sha1="p81cm46wmetlxmzp8oz9lutigtp555y" xml:space="preserve">'''Web 2.0: parte-hartzeko plataforma gisa'''

'''Web 2.0''' terminoak ''World Wide Web''aren bigarren belaunaldia izendatzen du: web-orri estatiko eta norabide bakarrekoetatik plataforma dinamiko, parte-hartzaile eta kolaboratibo batera egindako igarotzea [Ref-1]. Ez da HTTP edo HTML bezalako oinarrizko teknologien bertsio berritze bat, baizik eta erabiltzaileek, garatzaileek eta erakundeek weba ulertzeko eta erabiltzeko moduaren aldaketa sakona [Ref-2]. Blogak, wikiak, sare sozialak, nabigatzailean exekutatzen diren aplikazio aberastuak eta erabiltzaileek sortutako edukietan oinarritutako zerbitzuak biltzen ditu.
[[File:Web 2.0 Terminoen Hodeia Eu.jpg|400px|right|Web 2.0arekin lotutako kontzeptu nagusien etiketa-hodeia]]


== Historia eta jatorria ==
Terminoa '''Darcy DiNucci'''k erabili zuen lehen aldiz 1999an argitaratutako ''&quot;Fragmented Future&quot;'' artikuluan [Ref-3], baina '''Tim O'Reilly'''k eta Dale Doughertyk ezagun bihurtu zuten 2004ko urrian San Frantziskon antolatutako lehen '''Web 2.0 Conference''' topaketan [Ref-2]. O'Reillyk ideia nagusi bat nabarmendu zuen: «'''weba plataforma gisa'''» ulertzea.
[[Fitxategi:Tim_O'Reilly.jpg|thumb|Tim O'Reillyk 2004an popularizatu zuen Web 2.0 terminoa.]]

'''Web 1.0''' delakoan erabiltzaileek informazioa kontsumitu egiten zuten batez ere; '''Web 2.0'''ren garaian, berriz, informazioa sortu, partekatu eta antolatu ere egiten dute. ''Encyclopædia Britannica Online'' edo Netscape bezalako zerbitzuen aurrean, Wikipedia, Google edo del.icio.us bihurtu ziren paradigma berriaren adibide argienak. Zerbitzu horietan erabiltzaileek sortutako edukia zen balioaren iturri nagusia, eta plataformak gero eta erabilgarriago bihurtzen ziren erabiltzaile kopurua handitu ahala [Ref-2].

2005ean O'Reillyk argitaratutako ''&quot;What Is Web 2.0?&quot;'' artikuluak mugimenduaren oinarriak finkatu eta ondorengo urteetan zabal erabiliko zen terminologia ezarri zuen [Ref-2].  2005 eta 2008 artean Web 2.0ren hedapen handiena gertatu zen: '''YouTube''' (2005), '''Facebook'''en irekitze publikoa (2006) eta '''Twitter''' (2006) agertu ziren [Ref-8]. Urte berean, Googlek Writely erosi eta '''Google Docs''' abiarazi zuen, dokumentuak nabigatzailean bertan eta denbora errealean elkarlanean editatzea posible zela erakutsiz. Microsoften '''Office Web Apps'''ek, 2010ean aurkeztuta, '''SaaS''' (''Software as a Service'') eredua sendotu zuten, softwarea sarearen bidez eskaintzeko joera indartuz [Ref-5].

== Alderdi teknikoak==
Web 2.0 ez da teknologia bakarra, elkarreragiketak eta parte-hartzea ahalbidetzen duten teknologien multzoa baizik [Ref-4]:

* '''AJAX''' (''Asynchronous JavaScript and XML''): web-orri baten zatiak eguneratzeko aukera ematen du orria osorik berriz kargatu gabe, zerbitzariarekin atzeko planoan komunikatuz. Horri esker, nabigatzailea benetako aplikazio-plataforma bihurtu zen. Gmail (2004) eta Google Maps (2005) izan ziren haren erakusleiho nagusiak [Ref-2].

* '''RSS / Atom''': sindikazio-formatuak dira, erabiltzaileei eguneraketak automatikoki jasotzeko aukera ematen dietenak webgune bakoitza banan-banan bisitatu beharrik gabe. Blogen eta albiste-agregatzaileen garapenean funtsezkoak izan ziren [Ref-1].

* '''REST APIak eta mashup'''-ak: hainbat zerbitzutako datuak konbinatzeko aukera ematen duten interfaze irekiak dira. Adibide klasiko bat Craigslist-eko informazioa Google Maps-ekin integratzen zuten aplikazioak izan ziren [Ref-2].

* '''Folksonomiak eta ''tagging''-a''': erabiltzaileek edukia etiketaren bidez sailkatzeko sistema irekiak dira, adituen taxonomia itxien alternatiba gisa. Flickr argazkiak partekatzeko zerbitzua eta del.icio.us web laster-markak kudeatzeko zerbitzua dira horren adibide nabarmenenak [Ref-1].

* '''jQuery eta JavaScript frameworkak''': John Resigek sortu eta BarCamp NYC-en 2006an aurkeztutako jQuery liburutegiak nabigatzaileen arteko desberdintasunak ezkutatzen zituen eta DOMaren manipulazioa nahiz AJAX eskaerak sinplifikatzen zituen [Ref-5]. Horrela, Web 2.0ren teknikak garatzaile arrunten eskura iritsi ziren.
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot; line&gt;
// AJAX bidezko komunikazio asinkrono sinple baten adibidea
xhro = new XMLHttpRequest();

xhro.onreadystatechange = function() {
  if (xhro.readyState == 4 &amp;&amp;
      xhro.status == 200) {
    document.getElementById(&quot;txtHint&quot;).innerHTML =
      xhro.responseText;
  }
}

function showPeli(str){
  xhro.open(
    &quot;GET&quot;,
    &quot;pelikulakoDatuak.php?q=&quot;+str,
    true
  );
  xhro.send();
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

O'Reillyren metaforak ondo laburbiltzen du aldaketa: Web 1.0n softwarea erosi eta instalatzen zen produktu bat zen; Web 2.0n, berriz, zerbitzarian bizi den, etengabe eguneratzen den eta sarearen bidez eskaintzen den zerbitzu bat bihurtu zen [Ref-2].

== Garrantzia, eragina eta etorkizuna ==
Web 2.0k eragin eraldatzailea izan zuen. Edukien argitalpena demokratizatu zuen, edonork informazioa sortu eta mundu osora zabal zezakeelako ezagutza tekniko handirik gabe. Halaber, komunikabideen funtzionamendua, merkataritza elektronikoa eta sareko komunitateen sorrera sakon aldatu zituen; erabiltzaileen iritziak, balorazioak eta gomendioak erabakigarri bihurtu ziren [Ref-4].

'''Adimen kolektiboa''' (Wikipedia) edo '''erabiltzaileek sortutako edukia''' (''User Generated Content'', UGC) bezalako kontzeptuak garai honetan jaio ziren. Eragina enpresa-mundura ere iritsi zen '''Enterprise 2.0''' terminoaren pean [Ref-6]. Yammer (sare sozial korporatiboa, 2008) edo Google Workspace (orduan Google Apps, 2006) bezalko tresna kolaboratiboek Web 2.0aren logika parte-hartzailea enpresa-ingurunera eraman zuten, hodeian oinarritutako lankidetza-ereduen aitzindari bihurtuz eta ondorengo hamarkadetan zabalduko ziren lan-moduak iragarriz.

Hala ere, Web 2.0k kritikak ere jaso zituen. Tim Berners-Leek adierazi zuen terminoak ez zuela esanahi tekniko zehatzik [Ref-7]. Beste ikertzaile batzuek nabarmendu zuten erabiltzaileek sortutako balioaren onura nagusiak plataforma handien esku geratzen zirela, datuetan eta erabiltzaileen arretan oinarritutako negozio-ereduak sendotuz [Ref-4].

Web 2.0ak erantzun gabeko galderak utzi zituen: nor kontrolatzen ditu datuak, nor onuratzen da sortutako edukirik, nola erregulatu plataforma handiak. Adimen artifizial sortzailearen inguruko eztabaida berberak dira, eta horrek frogatzen du Web 2.0a ez zela aldi itxi bat, oraindik ere martxan den eraldaketa baten hasiera baizik [Ref-4].

== Erreferentziak ==

* [Ref-1] Wikipedia ES — ''Web 2.0'': https://es.wikipedia.org/wiki/Web_2.0

* [Ref-2] O'Reilly, T. (2005). ''What Is Web 2.0''. O'Reilly Media.
https://www.oreilly.com/pub/a/web2/archive/what-is-web-20.html Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-3] DiNucci, D. (1999). ''Fragmented Future''. Print Magazine, 32(4), 221-222. http://www.darcyd.com/fragmented_future.pdf. Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-4] Cormode, G. &amp; Krishnamurthy, B. (2008). ''Key differences between Web 1.0 and Web 2.0''. First Monday, 13(6). https://doi.org/10.5210/fm.v13i6.2125

* [Ref-5] Resig, J. (2006). ''BarCampNYC Wrap-up''.
https://johnresig.com/blog/barcampnyc-wrap-up/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-6] McAfee, A. P. (2006). ''Enterprise 2.0''. MIT Sloan Management Review, 47(3), 21-28. ISSN: 1532-9194

* [Ref-7] Berners-Lee sobre Web 2.0 (Ars Technica, 2006):
https://arstechnica.com/business/2006/09/7650/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.</text>
      <sha1>p81cm46wmetlxmzp8oz9lutigtp555y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43664</id>
      <parentid>43663</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T11:18:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rosa Arruabarrena</username>
        <id>2687</id>
      </contributor>
      <origin>43664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7375" sha1="5mkvogqqy0mw982r990rac9h4ybngnv" xml:space="preserve">'''Web 2.0: parte-hartzeko plataforma gisa'''

'''Web 2.0''' terminoak ''World Wide Web''aren bigarren belaunaldia izendatzen du: web-orri estatiko eta norabide bakarrekoetatik plataforma dinamiko, parte-hartzaile eta kolaboratibo batera egindako igarotzea [Ref-1]. Ez da HTTP edo HTML bezalako oinarrizko teknologien bertsio berritze bat, baizik eta erabiltzaileek, garatzaileek eta erakundeek weba ulertzeko eta erabiltzeko moduaren aldaketa sakona [Ref-2]. Blogak, wikiak, sare sozialak, nabigatzailean exekutatzen diren aplikazio aberastuak eta erabiltzaileek sortutako edukietan oinarritutako zerbitzuak biltzen ditu.
[[File:Web 2.0 Terminoen Hodeia Eu.jpg|400px|right|thumb|Web 2.0arekin lotutako kontzeptu nagusien etiketen hodeia]]


== Historia eta jatorria ==
Terminoa '''Darcy DiNucci'''k erabili zuen lehen aldiz 1999an argitaratutako ''&quot;Fragmented Future&quot;'' artikuluan [Ref-3], baina '''Tim O'Reilly'''k eta Dale Doughertyk ezagun bihurtu zuten 2004ko urrian San Frantziskon antolatutako lehen '''Web 2.0 Conference''' topaketan [Ref-2]. O'Reillyk ideia nagusi bat nabarmendu zuen: «'''weba plataforma gisa'''» ulertzea.
[[Fitxategi:Tim_O'Reilly.jpg|thumb|Tim O'Reillyk 2004an popularizatu zuen Web 2.0 terminoa.]]

'''Web 1.0''' delakoan erabiltzaileek informazioa kontsumitu egiten zuten batez ere; '''Web 2.0'''ren garaian, berriz, informazioa sortu, partekatu eta antolatu ere egiten dute. ''Encyclopædia Britannica Online'' edo Netscape bezalako zerbitzuen aurrean, Wikipedia, Google edo del.icio.us bihurtu ziren paradigma berriaren adibide argienak. Zerbitzu horietan erabiltzaileek sortutako edukia zen balioaren iturri nagusia, eta plataformak gero eta erabilgarriago bihurtzen ziren erabiltzaile kopurua handitu ahala [Ref-2].

2005ean O'Reillyk argitaratutako ''&quot;What Is Web 2.0?&quot;'' artikuluak mugimenduaren oinarriak finkatu eta ondorengo urteetan zabal erabiliko zen terminologia ezarri zuen [Ref-2].  2005 eta 2008 artean Web 2.0ren hedapen handiena gertatu zen: '''YouTube''' (2005), '''Facebook'''en irekitze publikoa (2006) eta '''Twitter''' (2006) agertu ziren [Ref-8]. Urte berean, Googlek Writely erosi eta '''Google Docs''' abiarazi zuen, dokumentuak nabigatzailean bertan eta denbora errealean elkarlanean editatzea posible zela erakutsiz. Microsoften '''Office Web Apps'''ek, 2010ean aurkeztuta, '''SaaS''' (''Software as a Service'') eredua sendotu zuten, softwarea sarearen bidez eskaintzeko joera indartuz [Ref-5].

== Alderdi teknikoak==
Web 2.0 ez da teknologia bakarra, elkarreragiketak eta parte-hartzea ahalbidetzen duten teknologien multzoa baizik [Ref-4]:

* '''AJAX''' (''Asynchronous JavaScript and XML''): web-orri baten zatiak eguneratzeko aukera ematen du orria osorik berriz kargatu gabe, zerbitzariarekin atzeko planoan komunikatuz. Horri esker, nabigatzailea benetako aplikazio-plataforma bihurtu zen. Gmail (2004) eta Google Maps (2005) izan ziren haren erakusleiho nagusiak [Ref-2].

* '''RSS / Atom''': sindikazio-formatuak dira, erabiltzaileei eguneraketak automatikoki jasotzeko aukera ematen dietenak webgune bakoitza banan-banan bisitatu beharrik gabe. Blogen eta albiste-agregatzaileen garapenean funtsezkoak izan ziren [Ref-1].

* '''REST APIak eta mashup'''-ak: hainbat zerbitzutako datuak konbinatzeko aukera ematen duten interfaze irekiak dira. Adibide klasiko bat Craigslist-eko informazioa Google Maps-ekin integratzen zuten aplikazioak izan ziren [Ref-2].

* '''Folksonomiak eta ''tagging''-a''': erabiltzaileek edukia etiketaren bidez sailkatzeko sistema irekiak dira, adituen taxonomia itxien alternatiba gisa. Flickr argazkiak partekatzeko zerbitzua eta del.icio.us web laster-markak kudeatzeko zerbitzua dira horren adibide nabarmenenak [Ref-1].

* '''jQuery eta JavaScript frameworkak''': John Resigek sortu eta BarCamp NYC-en 2006an aurkeztutako jQuery liburutegiak nabigatzaileen arteko desberdintasunak ezkutatzen zituen eta DOMaren manipulazioa nahiz AJAX eskaerak sinplifikatzen zituen [Ref-5]. Horrela, Web 2.0ren teknikak garatzaile arrunten eskura iritsi ziren.
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot; line&gt;
// AJAX bidezko komunikazio asinkrono sinple baten adibidea
xhro = new XMLHttpRequest();

xhro.onreadystatechange = function() {
  if (xhro.readyState == 4 &amp;&amp;
      xhro.status == 200) {
    document.getElementById(&quot;txtHint&quot;).innerHTML =
      xhro.responseText;
  }
}

function showPeli(str){
  xhro.open(
    &quot;GET&quot;,
    &quot;pelikulakoDatuak.php?q=&quot;+str,
    true
  );
  xhro.send();
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

O'Reillyren metaforak ondo laburbiltzen du aldaketa: Web 1.0n softwarea erosi eta instalatzen zen produktu bat zen; Web 2.0n, berriz, zerbitzarian bizi den, etengabe eguneratzen den eta sarearen bidez eskaintzen den zerbitzu bat bihurtu zen [Ref-2].

== Garrantzia, eragina eta etorkizuna ==
Web 2.0k eragin eraldatzailea izan zuen. Edukien argitalpena demokratizatu zuen, edonork informazioa sortu eta mundu osora zabal zezakeelako ezagutza tekniko handirik gabe. Halaber, komunikabideen funtzionamendua, merkataritza elektronikoa eta sareko komunitateen sorrera sakon aldatu zituen; erabiltzaileen iritziak, balorazioak eta gomendioak erabakigarri bihurtu ziren [Ref-4].

'''Adimen kolektiboa''' (Wikipedia) edo '''erabiltzaileek sortutako edukia''' (''User Generated Content'', UGC) bezalako kontzeptuak garai honetan jaio ziren. Eragina enpresa-mundura ere iritsi zen '''Enterprise 2.0''' terminoaren pean [Ref-6]. Yammer (sare sozial korporatiboa, 2008) edo Google Workspace (orduan Google Apps, 2006) bezalko tresna kolaboratiboek Web 2.0aren logika parte-hartzailea enpresa-ingurunera eraman zuten, hodeian oinarritutako lankidetza-ereduen aitzindari bihurtuz eta ondorengo hamarkadetan zabalduko ziren lan-moduak iragarriz.

Hala ere, Web 2.0k kritikak ere jaso zituen. Tim Berners-Leek adierazi zuen terminoak ez zuela esanahi tekniko zehatzik [Ref-7]. Beste ikertzaile batzuek nabarmendu zuten erabiltzaileek sortutako balioaren onura nagusiak plataforma handien esku geratzen zirela, datuetan eta erabiltzaileen arretan oinarritutako negozio-ereduak sendotuz [Ref-4].

Web 2.0ak erantzun gabeko galderak utzi zituen: nor kontrolatzen ditu datuak, nor onuratzen da sortutako edukirik, nola erregulatu plataforma handiak. Adimen artifizial sortzailearen inguruko eztabaida berberak dira, eta horrek frogatzen du Web 2.0a ez zela aldi itxi bat, oraindik ere martxan den eraldaketa baten hasiera baizik [Ref-4].

== Erreferentziak ==

* [Ref-1] Wikipedia ES — ''Web 2.0'': https://es.wikipedia.org/wiki/Web_2.0

* [Ref-2] O'Reilly, T. (2005). ''What Is Web 2.0''. O'Reilly Media.
https://www.oreilly.com/pub/a/web2/archive/what-is-web-20.html Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-3] DiNucci, D. (1999). ''Fragmented Future''. Print Magazine, 32(4), 221-222. http://www.darcyd.com/fragmented_future.pdf. Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-4] Cormode, G. &amp; Krishnamurthy, B. (2008). ''Key differences between Web 1.0 and Web 2.0''. First Monday, 13(6). https://doi.org/10.5210/fm.v13i6.2125

* [Ref-5] Resig, J. (2006). ''BarCampNYC Wrap-up''.
https://johnresig.com/blog/barcampnyc-wrap-up/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.

* [Ref-6] McAfee, A. P. (2006). ''Enterprise 2.0''. MIT Sloan Management Review, 47(3), 21-28. ISSN: 1532-9194

* [Ref-7] Berners-Lee sobre Web 2.0 (Ars Technica, 2006):
https://arstechnica.com/business/2006/09/7650/ Noiz kontsultatua: 2026-07-06.</text>
      <sha1>5mkvogqqy0mw982r990rac9h4ybngnv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>