Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/WWW

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="eu">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>euwikibooks</dbname>
    <base>https://eu.wikibooks.org/wiki/Azala</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.11</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Berezi</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Eztabaida</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Lankide</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Lankide eztabaida</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikibooks eztabaida</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fitxategi</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fitxategi eztabaida</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki eztabaida</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Txantiloi</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Txantiloi eztabaida</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Laguntza</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Laguntza eztabaida</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoria eztabaida</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulu</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modulu eztabaida</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/WWW</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7258</id>
    <revision>
      <id>43875</id>
      <parentid>43783</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T09:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>43875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6778" sha1="613pz2njcb0fiapz82yjgufpw1gk3cw" xml:space="preserve">'''World Wide Web''' (laburtuta '''WWW''' edo besterik gabe '''Web''') [[w:Internet|Interneten]] bidez funtzionatzen duen informazio-sistema global bat da, non datu-mota desberdinak HTTP (Hypertext Transfer Protocol) protokoloaren bidez transmititzen diren. Sistema honek [[w:HTML|HTML]] markaketa-lengoaia, [[w:Uniform Resource Locator|URL]] baliabide-identifikatzaileak eta hipertestua konbinatzen ditu, erabiltzaileei mundu osoko edukietara nabigatzeko aukera emanez. Web-ak Internet erabiltzen du azpiegitura gisa, baina ez dira gauza bera: Internet sarearen azpiegitura fisikoa 
da, eta Web haren gainean eraikitako zerbitzu bat.

== Testuinguru historikoa eta aitzindariak ==

1945ean, Vannevar Bush zientzialariak Memex izeneko sistema teorikoa proposatu zuen: mikrofilmean oinarritutako informazio-sare bat, non erabiltzailea esteka pertsonalen bidez edukietatik nabiga zitekeen.

1960ko hamarkadan, Ted Nelson informatikari estatubatuarrak hipertestua kontzeptua definitu zuen lehen aldiz. Garai berean, Douglas Engelbart-ek NLS (oN-Line System) sistema garatu zuen, nabigazio interaktiboko lehen adibide praktikoa.

1980an, [[w:Tim Berners-Lee|Tim Berners-Lee]] fisikari eta informatikari britainiarrak, [[w:Ikerketa Nuklearrerako Europako Kontseilua|CERNen]] lanean ari zela, ENQUIRE izeneko barneko sistema bat garatu zuen, nodo-sarean oinarritua, bertako milaka ikerlari eta dokumentu ezberdinen kudeaketa errazteko.

== Sorrera: CERNetik mundu osora ==

1989ko martxoan, Berners-Lee-k, Robert Cailliau belgikar informatikariarekin elkarlanean, 1990ean proposamen 
formala kaleratu zuten, hiru osagai nagusitan oinarritua:

* '''HTML''' (HyperText Markup Language): web-orriak sortzeko markaketa-lengoaia.
* '''[[w:HTTP|HTTP]]''' (HyperText Transfer Protocol): nabigatzailearen eta zerbitzariaren arteko komunikazio-protokoloa.
* '''URL''' (Uniform Resource Locator): Webean baliabide bakoitza modu bakarrean identifikatzeko sistema.

[[Fitxategi:First Web Server.jpg|thumb|Tim Berners-Leek CERNen World Wide Webeko lehen web-zerbitzari gisa erabili zuen NeXT lan-estazioa.]]
Berners-Lee-k berak idatzi zuen lehen [[w:Web nabigatzaile|web-nabigatzailea]], ''WorldWideWeb'' izenekoa, eta lehen [[w:Zerbitzari|web-zerbitzaria]], NeXTcube ordenagailu batean. 1990eko abenduan lehen web-orrialdea ere martxan jarri zuen, proiektuaren beraren deskribapena eskaintzen zuena. 1991ko abuztuaren 6an, Berners-Lee-k ''alt.hypertext'' albiste-taldean proiektua aurkeztu zuen publikoki, eta Web-a zerbitzu publiko gisa erabilgarri jarri zen.&lt;ref&gt;[Tim Berners-Lee. &quot;WorldWideWeb: Proposal for a HyperText Project&quot;. CERN, 1990.]&lt;/ref&gt;

1993ko apirilaren 30ean, CERNek ofizialki jakinarazi zuen World Wide Web teknologia jabetza-eskubiderik gabe eta erabat librea izango zela munduko edozein pertsonarentzat.

== Mosaic eta Web-aren hedapen masiboa ==

Hasierako web-nabigatzaileak testu hutsean oinarrituta zeuden. 1993an Mosaic nabigatzaileak irudiak eta testua modu integratuan aurkeztu zituen lehen aldiz, interfaze grafiko intuitibo baten bidez, eta Web protokoloaren ezagupen masiboa bultzatu zuen, ordura arte nagusi ziren Gopher eta WAIS protokoloen gainetik.

[[File:NCSA Mosaic Browser Screenshot.png|thumb|Mosaic nabigatzailearen kaptura.]]

Mosaic-en arrakastak Andreessen Silicon Valleyra eraman zuen, eta 1994an Netscape Communications enpresa sortu zuen. [[w:Netscape (nabigatzailea)|Netscape Navigator]]  nabigatzaileak dominazio komertzialaren hasiera markatu zuen, eta segidan Microsoft-ek [[w:Internet Explorer|Internet Explorer]] kaleratu zuen, hamarkadako Nabigatzaileen Gerra (''Browser Wars'') izeneko lehia bizia piztuz.

== Oinarrizko estandarrak eta funtzionamendua ==

Web-ak funtzionatzeko lau estandar tekniko nagusi ditu:

* '''URI''' / '''URL''': Webean baliabide bakoitzari helbide bakarra ematen dion sistema. Adibidez: ''&lt;nowiki&gt;https://eu.wikipedia.org/wiki/Nagusia&lt;/nowiki&gt;''. Hiru zatiz osatua dago: eskema (''https''), domeinua eta bide-ibilbidea.

* '''HTTP''' / '''HTTPS''': Nabigatzaileak zerbitzariari informazioa eskatzen dioneko protokoloa eta zerbitzariak erantzuten dionekoa. Enkriptazioa gehitzen du komunikazioa babesteko.

* '''HTML''': Web-orrien egitura eta edukia definitzen duen markaketa-lengoaia.

* '''CSS''' (Cascading Style Sheets): HTML-tik independente, web-orrien itxura eta diseinua zehazten duen lengoaia.

Nabigatzaileak URL bat sartzen denean, urratsez urrats prozesu hau gertatzen da: 
lehenik, DNS sistemak domeinuaren izena IP helbide bihurtzen du; gero, 
nabigatzaileak HTTP eskaera bat bidaltzen dio zerbitzariari; zerbitzariak HTML 
fitxategiaz erantzuten du; azkenik, nabigatzaileak HTML, CSS eta JavaScript 
interpretatzen ditu eta orrialdea pantailaratzen dio erabiltzaileari.

== Teknologien bilakaera: Web 1.0tik Web 3.0ra ==

Web-aren historia hiru aro nagusitan sailkatu ohi da:

'''Web 1.0''' (1991-2004): &quot;irakurtzeko Web&quot; orri estatikoak eta erabiltzaileak kontsumitzaile hutsak.

'''Web 2.0''' (2004-~2010): &quot;parte-hartzearen Web&quot; Ajax teknologiak 
(Asynchronous JavaScript and XML) eta JavaScript lengoaia indartuz nabigatzaile-barruan logika konplexua, erabiltzaileak ere sortzaile direlarik. Sare sozialak, blogak eta wiki-plataformak sortzen dira.

'''Web 3.0''' edo Web Semantikoa (~2010etik aurrera): datuak makinentzat ulergarri, non informazioak 
testuinguru eta esanahi zehatza duen. 

Adimen artifiziala, blockchain
teknologia eta deszentralizazioa ere Web 3.0ren osagaitzat hartzen dira, eztabaidatua den arren.

== World Wide Web Consortium (W3C) ==

Web-aren estandarrak kudeatzeko, Tim Berners-Lee-k 1994an 
World Wide Web Consortium (W3C) sortu zuen MIT-rekin elkarlanean. 
Gaur egun 400 erakunde baino gehiagok osatzen dute kontsortzio hau, eta HTML, 
CSS, XML eta beste estandar ugari argitaratu ditu hamarkadetan zehar.

W3Cren filosofia nagusia interoperabilitatea da: edozein nabigatzailetan eta 
edozein gailutan modu berean funtzionatzen duten estandar irekiak garatzea. 
Berners-Lee-k berak zuzendu du kontsortzio hau sortu zenetik.

== Testu ebakia: Web-aren eragina gizartean ==

* Teknologia patentatu gabe munduari dohain uzte izana gakoa hedapen globalerako.

* Informazioaren demokratizazioa. 

* Komunikazioa ia-ia berehalakoa planetaren edozein txokotara. 

* 2010ean 27.000 milioi orrialde baino gehiago.

* Desafioak: pribatutasuna, desinformazioa, informazio-erasoak, monopolizazioa, arrakala digitala, eskubide legalak... Horiek guztiak XXI. mendeak erantzun beharreko galdera irekiak.

==  Erreferentziak  ==

{{erreferentzia zerrenda}}

== Kanpo estekak ==
* [https://www.w3.org/ World Wide Web Consortium (W3C)]
* [https://info.cern.ch/ Lehen web-orrialdea (CERN)]
* [https://www.w3.org/History/1989/proposal.html Berners-Lee-ren jatorrizko proposamena (1989)]</text>
      <sha1>613pz2njcb0fiapz82yjgufpw1gk3cw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/HTML</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7262</id>
    <revision>
      <id>43876</id>
      <parentid>43784</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T09:52:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>43876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7367" sha1="josw87a5mf8r91sne05gl15on81g8gx" xml:space="preserve">[[Fitxategi:HTML5 logo and wordmark.svg|thumb|180px|HTML 5 logoa]]

'''HTML''' ('''HyperText Markup Language''', euskaraz '''''Hipertestua Markatzeko Lengoaia''''')  web-orriak sortzeko markaketa-lengoaia bat da. Web-edukiaren egitura eta edukia definitzen du, eta normalean [[w:CSS|CSS]] (Cascading Style Sheets) eta [[w:JavaScript|JavaScript]] bezalako teknologiekin batera erabiltzen da. 
Web nabigatzaileak HTML dokumentuak [[w:Zerbitzari|web-zerbitzarietatik]] edo tokiko biltegiratzetik jasotzen dituzte eta multimedia web-orrialde gisa zerrendatzen dituzte. Lehen bertsioa 1991n plazaratu zenetik, HTML Web-aren oinarrizko zutabea bilakatu da, eta gaur egun milioika web-orrialde HTML bidez idatzita daude.

== Testuinguru historikoa eta sorrera ==
HTML [[w:World Wide Web|World Wide Web-en]] sortzearekin lotuta dago estuki. 1990ean, Berners-Lee-k HTMLren zehaztapen teknikoa idatzi zuen eta nabigatzailearen eta zerbitzariaren softwarea garatu zituen.

HTMLren lehen deskribapen publiko eskuragarria '''HTML Tags''' izeneko dokumentua izan zen.&lt;ref&gt;[Tim Berners-Lee. &quot;HTML Tags&quot;. CERN, October 1991.]&lt;/ref&gt; Dokumentu horrek  HTMLren hasierako 18 elementuak zerrendatzen zituen diseinu erlatiboki sinple batean. Hipertestuzko etiketa salbu, guztiak CERNeko SGML (Standard Generalized Markup Language) formatu propioan oinarrituta zeuden.

== Bertsioen bilakaera ==
* IETF (Internet Engineering Task Force) erakundeak 1993ko erdialdean argitaratu zuen lehen zehaztapen-proposamena. Proposamen horrek SGML sintaxiaren definizioa txertatzen zuen. Ondoren, HTML+ zirriborroan taulak eta inprimakiak ere txertatzea proposatzen zen, eta 1995ean '''HTML 2.0''' osatu zen, etorkizuneko inplementazioek oinarri gisa hartu beharreko lehen HTML estandar gisa.&lt;ref&gt;[&quot;HTML 2.0&quot;. RFC 1866. IETF, November 1995.]&lt;/ref&gt;

* 1996an estandarren ardura [[w:World Wide Web Consortium|W3Ck]] hartu zuen. 1997an, '''HTML 3.2''' W3C Gomendio gisa argitaratu zelarik.

* '''HTML 4.0''' 1997an kaleratu, eta, 2000an, ISO/IEC 15445:2000 nazioarteko estandar gisa onartu zen, '''ISO HTML''' izenaz ezagutua.

* [[w:XHTML|XHTML]] (Extensible HyperText Markup Language) 2000n argitaratu zen W3C Gomendio gisa. Eta 2009an bertan behera utzi zen [[w:HTML5|HTML5]] eta XHTML5-en garapenaren mesedetan.

* 2004an, WHATWG (Web Hypertext Application Technology Working Group) erakundeak HTML5en garapena hasi zuen, eta 2014ko urrian W3C Gomendio bezala estandarizatu zen.&lt;ref&gt;[&quot;HTML5&quot;. W3C Recommendation. 28 October 2014.]&lt;/ref&gt;

* 2019an, W3Ck jakinarazi zuen WHATWG izango zela HTML eta DOM estandarren argitaratzaile bakarra. WHATWGren '''Living Standard''' kontzeptuak adierazten du estandarra beti eguneratzen ari dela.

== Egitura teknikoa ==

=== Etiketak eta elementuak ===

HTML markaketak hainbat osagai nagusi ditu: etiketak eta haien atributuak, karaktere-oinarri duten datu-motak, eta entitate-erreferentziak. HTML etiketak normalean bikoteka agertzen dira, hala nola &lt;code&gt;&amp;lt;h1&amp;gt;&lt;/code&gt; eta &lt;code&gt;&amp;lt;/h1&amp;gt;&lt;/code&gt;, nahiz eta batzuek —&lt;code&gt;&amp;lt;img&amp;gt;&lt;/code&gt; edo &lt;code&gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/code&gt; bezalakoek— ez duten itxiera-etiketarik.

HTML dokumentu baten oinarrizko egitura honakoa da:

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;html&quot;&gt;
&lt;!DOCTYPE html&gt;
&lt;html&gt;
  &lt;head&gt;
    &lt;title&gt;Orriaren izenburua&lt;/title&gt;
  &lt;/head&gt;
  &lt;body&gt;
    &lt;h1&gt;Kaixo, mundua!&lt;/h1&gt;
    &lt;p&gt;Hau nire lehen web-orrialdea da.&lt;/p&gt;
  &lt;/body&gt;
&lt;/html&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;

* '''&lt;code&gt;&amp;lt;!DOCTYPE html&amp;gt;&lt;/code&gt;''': HTML5 dokumentua dela adierazten du eta nabigatzaileari &quot;estandar moduan&quot; zerrendatzeko eskatzen dio.
* '''&lt;code&gt;&amp;lt;html&amp;gt;&lt;/code&gt;''': dokumentu osoaren erro-elementua.
* '''&lt;code&gt;&amp;lt;head&amp;gt;&lt;/code&gt;''': metadatuak gordetzen ditu (izenburua, CSS loturak, charset...), ikusgai ez dena.
* '''&lt;code&gt;&amp;lt;body&amp;gt;&lt;/code&gt;''': erabiltzaileak pantailan ikusiko duen eduki guztia.

=== Elementu motak ===

HTMLn hiru elementu-mota nagusi bereizten dira:

* '''Egitura-markaketa''': dokumentuaren antolaketa deskribatzen du, adibidez &lt;code&gt;&amp;lt;h1&amp;gt;&lt;/code&gt;-&lt;code&gt;&amp;lt;h6&amp;gt;&lt;/code&gt; izenburuak edo &lt;code&gt;&amp;lt;p&amp;gt;&lt;/code&gt; paragrafoak, bisitagarritasuna edo aurkezpenari buruzko informaziorik eman gabe.
* '''Aurkezpen-markaketa''': testuaren itxura definitzen du, hala nola &lt;code&gt;&amp;lt;b&amp;gt;&lt;/code&gt; (lodia) edo &lt;code&gt;&amp;lt;i&amp;gt;&lt;/code&gt; (etzana). W3Ck gomendatzen du horren ordez CSS erabiltzea, edukiaren eta aurkezpenaren bereizketa egokiagoa lortzeko.
* '''Hipertestuzko markaketa''': dokumentuaren beste zati batzuetara edo beste dokumentuetara loturak sortzen ditu, &lt;code&gt;&amp;lt;a href=&quot;...&quot;&amp;gt;&lt;/code&gt; etiketaren bidez, hiperesteka ezarriz.

=== Atributuak ===

Elementu gehienek atributuak har ditzakete hasierako etiketaren barruan, informazio osagarria emanez. Atributu garrantzitsuenak:

* '''&lt;code&gt;id&lt;/code&gt;''': elementuari identifikatzaile bakarra ematen dio orrialde barruan.
* '''&lt;code&gt;class&lt;/code&gt;''': elementua CSS estilo-klase bati edo batzuei lotzen die.
* '''&lt;code&gt;src&lt;/code&gt;''': irudiaren (&lt;code&gt;&amp;lt;img&amp;gt;&lt;/code&gt;) edo scriptaren (&lt;code&gt;&amp;lt;script&amp;gt;&lt;/code&gt;) jatorrizko URLa zehazten du.
* '''&lt;code&gt;href&lt;/code&gt;''': hipertestuzko loturaren (&lt;code&gt;&amp;lt;a&amp;gt;&lt;/code&gt;) helmuga URLa.
* '''&lt;code&gt;alt&lt;/code&gt;''': irudien testu-alternatiba, irisgarritasunerako funtsezkoa.

=== HTML, CSS eta JavaScript: hirukoa ===

Web modernoa hiru teknologiaren gainean eraikita dago:

'''HTML''' edukiaren eta egituraren ardura du, zer agertzen den eta nola antolatzen den semantikoki. '''CSS''' (Cascading Style Sheets) aurkezpenaz arduratzen da: koloreak, tipografiak, neurriak, posizionamendua. '''JavaScript'''-ek portaera eta interaktibotasuna eskaintzen ditu: botoi-klikak, animazioak, zerbitzariarekiko komunikazio asinkronoa ([[w:Ajax (programazioa)|Ajax]] teknologiaren bidez).

W3Ck 1997tik CSSren erabilera sustatu du HTML aurkezpen-etiketaren ordez. Ideia nagusia ''edukia eta aurkezpena bereiztea'' da: HTMLk esan dezala zer den zerbait (izenburua, paragrafoa, zerrenda), eta CSSk esan dezala nola ikusi nahi 
den (gorria, 24px-ekoa, zentroa). Banaketa horrek kode-mantentzea errazten du eta irisgarritasuna hobetzen du.

[[File:Firefox-eko orri inspektorearen kaptura.png|center|thumb|400x400px|Firefox-eko orri inspektorearen kaptura]]

== Testu Ebakia==

HTML lengoaia Interneten historian eragin handiena izan duen teknologietako bat da, GIF edo TCP/IP bezalako beste teknologia garrantzitsuekin batera. Tim Berners-Lee-k 1991n kaleratu zituen 18 etiketa xumeetatik hasita, gaur egungo HTML5eko ehunka 
elementu eta APIetaraino. Bere indarra sinpletasunean datza: edozein testu-editorerekin idatz daiteke, edozein nabigatzailetan funtzionatzen du eta edonork ikasi eta erabili dezake. Hori dela eta, informatikako teknologiarik demokratikoen eta hedatuenen artean kokatzen da.

Irisgarritasuna (accessibility) ere gero eta garrantzitsuagoa da: HTML5ek ARIA (Accessible Rich Internet Applications) atributu-multzoa txertatu du, ikusmen- edo mugimendu-arazoak dituzten erabiltzaileek teknologia lagungarriez (irakurle-pantailak, etab.) web-orrialdeak erabili ahal izateko.

== Erreferentziak ==
{{Erreferentzia zerrenda}}

== Kanpo estekak ==
* [https://html.spec.whatwg.org/ HTML Living Standard (WHATWG)]
* [https://www.w3.org/TR/html52/ HTML 5.2 W3C Recommendation]
* [https://info.cern.ch/hypertext/WWW/MarkUp/Tags.html HTML Tags jatorrizko dokumentua (CERN)]
* [https://validator.w3.org/ W3C HTML Balioztatzailea]</text>
      <sha1>josw87a5mf8r91sne05gl15on81g8gx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/SMTP protokoloa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7267</id>
    <revision>
      <id>43883</id>
      <parentid>43693</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T11:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <comment>/* Testu ebakia: Lehen konexioak Internetera EHUn */ argazkia</comment>
      <origin>43883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6280" sha1="hrl0zk7ncvoja7ty4nf9xb2sos27fzj" xml:space="preserve">[[File:@ symbol.svg|thumb|100x100px|Posta elektronikoko helbide guztietan a bildua ikurra azaltzen da.]]
SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) [[w:Posta_elektroniko|posta elektronikoa]] bidaltzeko erabiltzen den Interneteko komunikazio-protokolo estandarra da. Posta elektronikoko sistemak [[w:Bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari]] ereduan oinarritzen dira, eta SMTPk mezuak [[w:Posta-bezero|posta-bezeroaren]] eta [[w:Posta_zerbitzari|posta-zerbitzariaren]] artean nahiz posta-zerbitzarien artean transferitzea ahalbidetzen du. Horri esker, mezu elektronikoak erabiltzaile batetik bestera irits daitezke Interneten bidez. Hala ere, SMTP ez da mezuak jasotzeko erabiltzen; zeregin hori [[w:POP|POP3 (Post Office Protocol)]] eta [[w:Internet_Message_Access_Protocol|IMAP (Internet Message Access Protocol)]] protokoloek betetzen dute. 


== Testuinguru historikoa ==
Posta elektronikoaren jatorria 1960ko hamarkadako [[w:Denbora partekatu|denbora partekatuan ]] oinarritutako sistemetan dago. Sistema haietan erabiltzaileek ordenagailu beraren baliabideak partekatzen zituzten, eta horrek lehen mezu elektronikoen trukea ahalbidetu zuen. Aurrerapauso erabakigarria 1971n gertatu zen, [[w:ARPANET|ARPANET]] sarearen bidez lehen mezu elektroniko esperimentala bidali zenean. Garai hartan, [[w:Ray_Tomlinson|Ray Tomlinsonek]] “@” ikurra erabiltzea proposatu zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko, gaur egungo helbide elektronikoen oinarria ezarriz.

Ondorengo urteetan hainbat posta-sistema komertzial eta jabedun garatu ziren, baina horiek ez ziren elkarren artean bateragarriak. Arazo horri erantzuteko, 1983an SMTP protokoloa inplementatu zen ARPANETen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko. Hasieran beste sistema batzuek ere protagonismo handia izan bazuten ere, Interneten hedapenarekin SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako eredua nagusitu zen.

== SMTP protokoloaren bilakaera ==
SMTPren lehen oinarriak 1980 eta 1981 artean argitaratutako RFC dokumentuetan ezarri ziren (zehazki RFC 772 eta RFC 788). Protokoloa sinplea eta eraginkorra zen, baina hasierako bertsioek ez zuten ez kautotzerik ez enkriptaziorik eskaintzen. Horren ondorioz, [[w:Spoofing|spoofing]], [[w:Zabor-posta|zabor-posta]]  eta bestelako segurtasun-arazoak agertu ziren.
SMTPren erabilera zabaltzen lagundu zuen mugarrietako bat [[w:en:Sendmail|Sendmail]] softwarearen garapena izan zen 1983an. Geroago, 1995ean ESMTP hedapena definitu zen, protokoloari gaitasun berriak modu estandarizatuan gehitzeko aukera emanez. Horren osagarri, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) mekanismoek erabiltzaileen kautotzea eta segurtasuna indartu zituzten.

Bestalde, posta elektronikoaren erabilera hedatu ahala, fitxategi erantsiak eta karaktere bereziak kudeatzeko beharra sortu zen. Horri erantzuteko garatu zen [[w:Multipurpose_Internet_Mail_Extensions|MIME]] estandarra, eta ondoren [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#8BITMIME|“8BITMIME”]] eta  [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#SMTPUTF8|SMTPUTF8]] hedapenek nazioarteko karaktereen erabilera erraztu zuten.

== SMTP protokoloaren ezaugarriak ==
[[w:en:Connection-oriented_communication|Konexiora bideratutako]] eta [[w:en:Communication_protocol#Text-based|testu-oinarriko protokoloa]] da SMTP. [[w:Transmission_Control_Protocol|TCPren]] gainean funtzionatzen du, normalean 25 portua erabiliz, eta bezeroen eta zerbitzarien arteko komunikazioa komandoen eta erantzunen bidez gauzatzen da.

SMTP saio batean, bezeroak (posta-bezero batek edo posta-zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. 
Oinarrizko komandoak hauek dira:
*HELO: saioa hasteko.
*MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko.
*RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko.
*DATA: mezuaren edukia bidaltzeko.
*QUIT: Saioa amaitzeko.
Horien aurrean, zerbitzariek erantzun-kode zenbakidunak bidaltzen dituzte, prozesuaren egoera adieraziz.

[[File:SMTP protokoloa.png|thumb|400x400px|center|SMTP protokoloa]]

== Posta elektronikoaren funtzionamendua ==
SMTPren zeregina hobeto ulertzeko, komeni da posta elektronikoaren bidalketa-prozesua aztertzea. Lehenik, erabiltzaileak mezua sortzen du posta-bezero batean. Ondoren, bezeroak SMTP bidez bidaltzen dio bere posta-zerbitzariari. Zerbitzari horrek hartzailearen domeinua aztertzen du eta DNS sistemaren bidez dagokion MX erregistroa bilatzen du.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Igor|abizena=Leturia|izenburua=Posta zerbitzari propio bat izatearen abentura|hizkuntza=eu|data=2023-02-21|url=https://www.sarean.eus/posta-zerbitzari-propio-bat-izatearen-abentura/|aldizkaria=Sarean .eus|sartze-data=2026-06-17}}&lt;/ref&gt;

Behin helmugako zerbitzaria identifikatuta, mezua SMTP erabiliz transferitzen da zerbitzarien artean. Azkenik, mezua hartzailearen zerbitzarian gordetzen da, eta erabiltzaileak POP3 edo IMAP protokoloen bidez eskuratzen du.

== Ondorioa ==
Posta elektronikoa gaur egungo komunikazio digitalaren oinarrizko aplikazioetako bat da. Bere funtzionamendua hainbat protokoloren lankidetzan oinarritzen da, bereziki SMTP protokoloan. Protokolo honek mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia ahalbidetzen ditu. Bere garapen historikoari esker, posta elektronikoak sistema jabedun eta desberdinen arteko komunikazioa bateratu zuen, eta gaur egun Interneteko komunikazio globalaren oinarrietako bat da.

==Testu ebakia: Lehen konexioak Internetera EHUn==
[[File:DIF Ikasleak laborategia ca 1983.jpg|thumb|Ikasleak laborategian, 1980eko hamarkadan)]]1988an izan omen ziren Interneterako lehen konexioak fakultatean EHUn.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=LARA|abizena=OCHOA|izenburua=25 años conectad@s|hizkuntza=es|data=2013-12-11|url=https://www.diariovasco.com/20131211/mas-actualidad/sociedad/anos-conectad-20131211.html|aldizkaria=El Diario Vasco|sartze-data=2026-07-11}}&lt;/ref&gt; Konexioak modem bitartez egiten ziren, eta eten egiten ziren. Bi zereginetarako baino ezin zen erabili: posta elektronikorako eta fitxategi-trukerako. Interneteko konexioak bideratzeko estatuko administrazioak RedIris delakoa sortu zuen eta EHUk bi konexio izan zituen, bat Leioan eta bestea DIFen. Hasiera batean ez zuen oihartzun handirik izan, eta informatikako adituen arteko komunikaziorako baino ez zen erabiltzen

== Erreferentziak ==
{{Erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>hrl0zk7ncvoja7ty4nf9xb2sos27fzj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43884</id>
      <parentid>43883</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T11:19:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <comment>/* Testu ebakia: Lehen konexioak Internetera EHUn */</comment>
      <origin>43884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6280" sha1="kqzo7761s8f23ko6dkzkl75bdmo5urg" xml:space="preserve">[[File:@ symbol.svg|thumb|100x100px|Posta elektronikoko helbide guztietan a bildua ikurra azaltzen da.]]
SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) [[w:Posta_elektroniko|posta elektronikoa]] bidaltzeko erabiltzen den Interneteko komunikazio-protokolo estandarra da. Posta elektronikoko sistemak [[w:Bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari]] ereduan oinarritzen dira, eta SMTPk mezuak [[w:Posta-bezero|posta-bezeroaren]] eta [[w:Posta_zerbitzari|posta-zerbitzariaren]] artean nahiz posta-zerbitzarien artean transferitzea ahalbidetzen du. Horri esker, mezu elektronikoak erabiltzaile batetik bestera irits daitezke Interneten bidez. Hala ere, SMTP ez da mezuak jasotzeko erabiltzen; zeregin hori [[w:POP|POP3 (Post Office Protocol)]] eta [[w:Internet_Message_Access_Protocol|IMAP (Internet Message Access Protocol)]] protokoloek betetzen dute. 


== Testuinguru historikoa ==
Posta elektronikoaren jatorria 1960ko hamarkadako [[w:Denbora partekatu|denbora partekatuan ]] oinarritutako sistemetan dago. Sistema haietan erabiltzaileek ordenagailu beraren baliabideak partekatzen zituzten, eta horrek lehen mezu elektronikoen trukea ahalbidetu zuen. Aurrerapauso erabakigarria 1971n gertatu zen, [[w:ARPANET|ARPANET]] sarearen bidez lehen mezu elektroniko esperimentala bidali zenean. Garai hartan, [[w:Ray_Tomlinson|Ray Tomlinsonek]] “@” ikurra erabiltzea proposatu zuen erabiltzailea eta sistema bereizteko, gaur egungo helbide elektronikoen oinarria ezarriz.

Ondorengo urteetan hainbat posta-sistema komertzial eta jabedun garatu ziren, baina horiek ez ziren elkarren artean bateragarriak. Arazo horri erantzuteko, 1983an SMTP protokoloa inplementatu zen ARPANETen, posta elektronikoaren transferentzia estandarizatzeko. Hasieran beste sistema batzuek ere protagonismo handia izan bazuten ere, Interneten hedapenarekin SMTP, POP3 eta IMAP protokoloetan oinarritutako eredua nagusitu zen.

== SMTP protokoloaren bilakaera ==
SMTPren lehen oinarriak 1980 eta 1981 artean argitaratutako RFC dokumentuetan ezarri ziren (zehazki RFC 772 eta RFC 788). Protokoloa sinplea eta eraginkorra zen, baina hasierako bertsioek ez zuten ez kautotzerik ez enkriptaziorik eskaintzen. Horren ondorioz, [[w:Spoofing|spoofing]], [[w:Zabor-posta|zabor-posta]]  eta bestelako segurtasun-arazoak agertu ziren.
SMTPren erabilera zabaltzen lagundu zuen mugarrietako bat [[w:en:Sendmail|Sendmail]] softwarearen garapena izan zen 1983an. Geroago, 1995ean ESMTP hedapena definitu zen, protokoloari gaitasun berriak modu estandarizatuan gehitzeko aukera emanez. Horren osagarri, Message Submission (RFC 2476) eta SMTP-AUTH (RFC 2554) mekanismoek erabiltzaileen kautotzea eta segurtasuna indartu zituzten.

Bestalde, posta elektronikoaren erabilera hedatu ahala, fitxategi erantsiak eta karaktere bereziak kudeatzeko beharra sortu zen. Horri erantzuteko garatu zen [[w:Multipurpose_Internet_Mail_Extensions|MIME]] estandarra, eta ondoren [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#8BITMIME|“8BITMIME”]] eta  [[w:en:Simple_Mail_Transfer_Protocol#SMTPUTF8|SMTPUTF8]] hedapenek nazioarteko karaktereen erabilera erraztu zuten.

== SMTP protokoloaren ezaugarriak ==
[[w:en:Connection-oriented_communication|Konexiora bideratutako]] eta [[w:en:Communication_protocol#Text-based|testu-oinarriko protokoloa]] da SMTP. [[w:Transmission_Control_Protocol|TCPren]] gainean funtzionatzen du, normalean 25 portua erabiliz, eta bezeroen eta zerbitzarien arteko komunikazioa komandoen eta erantzunen bidez gauzatzen da.

SMTP saio batean, bezeroak (posta-bezero batek edo posta-zerbitzari batek) komandoak bidaltzen ditu eta zerbitzariak erantzunak ematen ditu. 
Oinarrizko komandoak hauek dira:
*HELO: saioa hasteko.
*MAIL FROM: igorlea nor den adierazteko.
*RCPT TO: jasotzailea nor den adierazteko.
*DATA: mezuaren edukia bidaltzeko.
*QUIT: Saioa amaitzeko.
Horien aurrean, zerbitzariek erantzun-kode zenbakidunak bidaltzen dituzte, prozesuaren egoera adieraziz.

[[File:SMTP protokoloa.png|thumb|400x400px|center|SMTP protokoloa]]

== Posta elektronikoaren funtzionamendua ==
SMTPren zeregina hobeto ulertzeko, komeni da posta elektronikoaren bidalketa-prozesua aztertzea. Lehenik, erabiltzaileak mezua sortzen du posta-bezero batean. Ondoren, bezeroak SMTP bidez bidaltzen dio bere posta-zerbitzariari. Zerbitzari horrek hartzailearen domeinua aztertzen du eta DNS sistemaren bidez dagokion MX erregistroa bilatzen du.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Igor|abizena=Leturia|izenburua=Posta zerbitzari propio bat izatearen abentura|hizkuntza=eu|data=2023-02-21|url=https://www.sarean.eus/posta-zerbitzari-propio-bat-izatearen-abentura/|aldizkaria=Sarean .eus|sartze-data=2026-06-17}}&lt;/ref&gt;

Behin helmugako zerbitzaria identifikatuta, mezua SMTP erabiliz transferitzen da zerbitzarien artean. Azkenik, mezua hartzailearen zerbitzarian gordetzen da, eta erabiltzaileak POP3 edo IMAP protokoloen bidez eskuratzen du.

== Ondorioa ==
Posta elektronikoa gaur egungo komunikazio digitalaren oinarrizko aplikazioetako bat da. Bere funtzionamendua hainbat protokoloren lankidetzan oinarritzen da, bereziki SMTP protokoloan. Protokolo honek mezuen bidalketa eta zerbitzarien arteko transferentzia ahalbidetzen ditu. Bere garapen historikoari esker, posta elektronikoak sistema jabedun eta desberdinen arteko komunikazioa bateratu zuen, eta gaur egun Interneteko komunikazio globalaren oinarrietako bat da.

==Testu ebakia: Lehen konexioak Internetera EHUn==
[[File:DIF Ikasleak laborategia ca 1983.jpg|thumb|Ikasleak laborategian, 1980eko hamarkadan]]
1988an izan omen ziren Interneterako lehen konexioak fakultatean EHUn.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=LARA|abizena=OCHOA|izenburua=25 años conectad@s|hizkuntza=es|data=2013-12-11|url=https://www.diariovasco.com/20131211/mas-actualidad/sociedad/anos-conectad-20131211.html|aldizkaria=El Diario Vasco|sartze-data=2026-07-11}}&lt;/ref&gt; Konexioak modem bitartez egiten ziren, eta eten egiten ziren. Bi zereginetarako baino ezin zen erabili: posta elektronikorako eta fitxategi-trukerako. Interneteko konexioak bideratzeko estatuko administrazioak RedIris delakoa sortu zuen eta EHUk bi konexio izan zituen, bat Leioan eta bestea DIFen. Hasiera batean ez zuen oihartzun handirik izan, eta informatikako adituen arteko komunikaziorako baino ez zen erabiltzen

== Erreferentziak ==
{{Erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>kqzo7761s8f23ko6dkzkl75bdmo5urg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/Arduino, Robotika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7280</id>
    <revision>
      <id>43869</id>
      <parentid>43719</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T16:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <comment>/* Testu ebakia: Robot bertsolariak campusean debuta egin zuenekoa */</comment>
      <origin>43869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7743" sha1="pelzcquueo0g8hm1mks21voghfjaxiv" xml:space="preserve">== Sarrera ==
[[w:Arduino|'''Arduino''']] hardware eta software erabilerrazean oinarritutako [[w:Kode ireki|kode irekiko]] plataforma elektronikoa da. Gailu eta proiektu interaktiboak sortu nahi dituen edonorentzat diseinatuta dago.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.arduino.cc/ &quot;What is arduino?&quot;] (&quot;Zer da arduino?&quot;) Arduino webgune ofizialean. (2015eko otsailaren 21ean ikusia)&lt;/ref&gt;

[[Fitxategi:Arduino UNO Mini Limited Edition in Box.jpg|thumbnail]]

Lehen Arduino plaka 2005ean aurkeztu zen. Proiektuaren sortzaileek —Massimo Banzi, David Cuartielles, Tom Igoe, Gianluca Martino eta David Mellis— artista, zaletu, ikasle, irakasle eta profesionalentzat sentsoreak eta eragingailuak erabiliz gailu interaktiboak sortzeko tresna erraz eta merkea eskaintzea zuten helburu. Proiektua Italian, [[w:Ivrea|Ivreako]] Interaction Design Institute erakundean jaio zen, elektronika eta programazioa ikasten ari ziren ikasleei kostu txikiko eta erabiltzeko erraza zen plataforma bat eskaintzeko helburuarekin. Garai hartan zeuden garapen-sistemak garestiak eta konplexuak ziren, eta horrek ikasleen sormena eta esperimentazioa mugatzen zituen. Arduino izenaren ospea azkar hedatu zen hezkuntza-eremutik harago. Programazio-ingurune sinpleak eta osagai elektroniko ugarirekin duen bateragarritasunak teknologia digitalaren demokratizazioan lagundu zuen, elektronikan aurretiazko esperientziarik ez zuten pertsonentzat ere sarbidea erraztuz.

Arduinoren malgutasuna eta ahalmenak agerian uzten dituzten aplikazioen artean daude domotika-sistemak, 3D inprimagailuak, robotak,&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|abizena=|izenburua=Minirobotak ikasgelan|hizkuntza=eu|data=2014-03-15|url=https://zientzia.eus/teknopolis/teknopolis-erreportaiak/minirobotak-ikasgelan/|aldizkaria=Elhuyar Zientzia|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt; dronak,&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=STEAM-Hezkuntza (Elhuyar|abizena=Zientzia)|izenburua=100 gazte baino gehiago bildu dira Bilboko lehenengo ‘Bizilabe egunean’ 20 proiektu zientifiko-teknologiko aurkezteko|hizkuntza=eu|data=2024-06-13|url=https://zientzia.eus/artikuluak/100-gazte-baino-gehiago-bildu-dira-bilboko-lehenen/|aldizkaria=Elhuyar Zientzia|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt; nekazaritza adimenduneko sistemak eta laborategietako sentsore-datuen bilketa eta tratamendua.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Dabid|abizena=Martinez|izenburua=Software libreak sektore ezberdinetan|hizkuntza=eu|data=2016-07-07|url=https://www.sarean.eus/software-librea-sektore-ezberdinetan/|aldizkaria=Sarean .eus|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;
 
Arduino hitza erabiltzen denean, askotan mikrokontrolagailuari edo plakei buruz hitz egiten bada ere, kontzeptuak askoz eremu zabalagoa hartzen du: hardwarea, softwarea, garapen-taldea, diseinuaren filosofia eta mundu osoko erabiltzaile-komunitatea barne hartzen ditu. Filosofia ireki horri esker, Arduino munduko prototipatze elektronikoko plataformarik hedatuenetako bat bihurtu da.

== Arduino plakak ==
Arduino plakek, oro har, 8 biteko Atmel AVR mikrokontrolagailuak edo 32 biteko Atmel ARM mikroprozesadoreak erabiltzen dituzte. Sistema horiek sarrera eta irteera digital zein analogikoetarako pin multzoak dituzte, eta beste hedapen-plaka edo zirkuitu elektroniko batzuekin konekta daitezke. Gainera, plaka gehienek serie-komunikaziorako interfazeak dituzte, eta modelo askotan USB ataka ere integratzen da, ordenagailutik zuzenean programatu ahal izateko.
Arduino plataformak mikrokontrolagailuetan oinarritutako garapen-plaka ugari eskaintzen ditu, erabiltzailearen beharretara egokitzeko. Aukerarik ezagunena Arduino Uno da. Hasiberrientzat bereziki egokia da, erabilera erraza, dokumentazio zabala eta osagai askorekin bateragarritasun handia eskaintzen baititu. 

[[Fitxategi:Arduino_Uno_-_R3.jpg|thumbnail|eskuinean|Arduino Uno R3.]]
Proiektu konplexuagoetarako, Arduino Mega 2560 aukera interesgarria da. Plaka honek memoria handiagoa eta sarrera/irteera kopuru askoz handiagoa eskaintzen du. Horri esker, hainbat sentsore, pantaila edo eragingailu aldi berean kontrolatu behar dituzten sistemetarako egokia da.
Tamaina txikiko aplikazioetan, Arduino Nano da aukerarik erabilienetako bat. Uno plakaren antzeko gaitasunak ditu, baina formatu askoz trinkoagoan. Gainera, bere neurri txikiek ez dute funtzionaltasunaren galera handirik eragiten.

Azken urteotan, haririk gabeko komunikazioa integratzen duten plakek protagonismo berezia hartu dute. Horren adibide da Arduino Nano ESP32, Wi-Fi eta Bluetooth konektibitatea berez eskaintzen dituena. Mikroprozesadore indartsuago bati esker, Gauzen Interneteko (IoT) aplikazioak, urruneko monitorizazio-sistemak eta hodeiko zerbitzuekin konektatutako gailuak garatzeko aukera ematen du.

Plakak programatzeko, Arduinok Processing proiektuan oinarritutako garapen-ingurune integratua (IDE) eskaintzen du. Ingurune horrek C eta C++ programazio-lengoaiak erabiltzen ditu, eta programak garatzea eta kargatzea errazten du. Behin programatuta, Arduino plakek modu autonomoan funtziona dezakete, ordenagailuarekin konektatuta egon beharrik gabe.

==Hedapen plakak eta kit-ak==

Arduinoren ekosistemaren beste elementu garrantzitsu batzuk shield eta kit izeneko osagarriak dira. Shield-ak Arduino plaken gainean zuzenean konektatzen diren hedapen-moduluak dira, plaken funtzionaltasuna handitzeko erabiltzen direnak. Horien bidez, adibidez, Wi-Fi edo Bluetooth komunikazioa, motorren kontrola, GPS kokapena, pantaila grafikoak edo datuak biltegiratzeko sistemak gehitu daitezke, zirkuitu konplexuak eraiki beharrik gabe. 

Bestalde, Arduino kit-ek plaka bat, sentsoreak, eragingailuak, kableak eta muntaketa-osagaiak biltzen dituzte pakete bakarrean, erabiltzaileari proiektu praktikoak garatzen hasteko behar duen guztia eskainiz.

==Testu ebakia: Robot bertsolariak campusean debuta egin zuenekoa==
2012ko apirilean EHUko campuseko Hitzarengunearen inaugurazio ekitaldiaren harira antolatu zuten robot eta gizakien arteko bertso saioa. Andoni Egaña, Maialen Velarde, Oier Lakuntza eta Felix Zubia hezur eta mamizko bertsolariak unibertsitateko bertso eskolatik atera berri diren bi robot mugikorren aurka lehiatu ziren.

[[File:Robot bertsolariak Ibaetan IrutxulokoHitza.jpg|thumb|Robot bertsolariak Ibaetan 2012an. Galtzagorri eta Tartalo robotak bertsotan Maialen Belarde eta Andoni Egañarekin]]
Berriaren kronikan agertu zenez:&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Adrian|abizena=Garcia|izenburua=Zientzia fikzioa bertsotan|hizkuntza=eu|data=2012-04-19|url=https://www.berria.eus/komunikazioa/zientzia-fikzioa-bertsotan_1109604_102.html|aldizkaria=Berria|sartze-data=2026-07-12}}&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
Roboten abilezia erakusteko hainbat ariketa prestatu zituzten. Robot bertsolarien memoria lana probatu, eta haien biltegi sistematik bertso klasiko bat ausaz aukeratu eta kantatu zuten. Jarraian, hitz bat eman, eta bilaketa semantikoa eginez kontzeptu horrekin zer kusia duen bertsoa kantatu zuten. Baina ezinezkoa zaio bertsolariari memoriatik soilik bizitzea. Robotak hitzen silabak kontatu eta errimekin jokatzeko gai ere badirela erakutsi zuten. Memoria sistema ezabatu, eta egunkari digitaletako testuak erabiliz bertso berriak osatzeko gai dira.

Bertsolari bizidunen jardunak jendearen txalo zaparradak eragin zituen, eta makinek bertsolaritzan oraindik bide luzea egiteko dutela erakutsi zuten. Halere, ikusmin eta sinpatia handia sortu zuten Galtxagorri eta Tartalo-k. Nabaria zen plazara ateratzen ziren lehenengo aldia zela. Urduritasunak eraginda edo, zenbaitetan isilik geratu, bertsoak errepikatu etabertso ulergaitzak kantatu zituzten. Txalo zaparrada digitalarekin erantzun zioten robotek jendearen berotasunari. Saioaren ostean, kontzertuekin jarraitu zuten Hitzarengunearen inaugurazioaren festa.
&lt;/blockquote&gt;

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>pelzcquueo0g8hm1mks21voghfjaxiv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43870</id>
      <parentid>43869</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T16:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <comment>/* Testu ebakia: Robot bertsolariak campusean debuta egin zuenekoa */</comment>
      <origin>43870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7744" sha1="og3ni569qp877941yfitorfso242a9l" xml:space="preserve">== Sarrera ==
[[w:Arduino|'''Arduino''']] hardware eta software erabilerrazean oinarritutako [[w:Kode ireki|kode irekiko]] plataforma elektronikoa da. Gailu eta proiektu interaktiboak sortu nahi dituen edonorentzat diseinatuta dago.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.arduino.cc/ &quot;What is arduino?&quot;] (&quot;Zer da arduino?&quot;) Arduino webgune ofizialean. (2015eko otsailaren 21ean ikusia)&lt;/ref&gt;

[[Fitxategi:Arduino UNO Mini Limited Edition in Box.jpg|thumbnail]]

Lehen Arduino plaka 2005ean aurkeztu zen. Proiektuaren sortzaileek —Massimo Banzi, David Cuartielles, Tom Igoe, Gianluca Martino eta David Mellis— artista, zaletu, ikasle, irakasle eta profesionalentzat sentsoreak eta eragingailuak erabiliz gailu interaktiboak sortzeko tresna erraz eta merkea eskaintzea zuten helburu. Proiektua Italian, [[w:Ivrea|Ivreako]] Interaction Design Institute erakundean jaio zen, elektronika eta programazioa ikasten ari ziren ikasleei kostu txikiko eta erabiltzeko erraza zen plataforma bat eskaintzeko helburuarekin. Garai hartan zeuden garapen-sistemak garestiak eta konplexuak ziren, eta horrek ikasleen sormena eta esperimentazioa mugatzen zituen. Arduino izenaren ospea azkar hedatu zen hezkuntza-eremutik harago. Programazio-ingurune sinpleak eta osagai elektroniko ugarirekin duen bateragarritasunak teknologia digitalaren demokratizazioan lagundu zuen, elektronikan aurretiazko esperientziarik ez zuten pertsonentzat ere sarbidea erraztuz.

Arduinoren malgutasuna eta ahalmenak agerian uzten dituzten aplikazioen artean daude domotika-sistemak, 3D inprimagailuak, robotak,&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|abizena=|izenburua=Minirobotak ikasgelan|hizkuntza=eu|data=2014-03-15|url=https://zientzia.eus/teknopolis/teknopolis-erreportaiak/minirobotak-ikasgelan/|aldizkaria=Elhuyar Zientzia|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt; dronak,&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=STEAM-Hezkuntza (Elhuyar|abizena=Zientzia)|izenburua=100 gazte baino gehiago bildu dira Bilboko lehenengo ‘Bizilabe egunean’ 20 proiektu zientifiko-teknologiko aurkezteko|hizkuntza=eu|data=2024-06-13|url=https://zientzia.eus/artikuluak/100-gazte-baino-gehiago-bildu-dira-bilboko-lehenen/|aldizkaria=Elhuyar Zientzia|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt; nekazaritza adimenduneko sistemak eta laborategietako sentsore-datuen bilketa eta tratamendua.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Dabid|abizena=Martinez|izenburua=Software libreak sektore ezberdinetan|hizkuntza=eu|data=2016-07-07|url=https://www.sarean.eus/software-librea-sektore-ezberdinetan/|aldizkaria=Sarean .eus|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;
 
Arduino hitza erabiltzen denean, askotan mikrokontrolagailuari edo plakei buruz hitz egiten bada ere, kontzeptuak askoz eremu zabalagoa hartzen du: hardwarea, softwarea, garapen-taldea, diseinuaren filosofia eta mundu osoko erabiltzaile-komunitatea barne hartzen ditu. Filosofia ireki horri esker, Arduino munduko prototipatze elektronikoko plataformarik hedatuenetako bat bihurtu da.

== Arduino plakak ==
Arduino plakek, oro har, 8 biteko Atmel AVR mikrokontrolagailuak edo 32 biteko Atmel ARM mikroprozesadoreak erabiltzen dituzte. Sistema horiek sarrera eta irteera digital zein analogikoetarako pin multzoak dituzte, eta beste hedapen-plaka edo zirkuitu elektroniko batzuekin konekta daitezke. Gainera, plaka gehienek serie-komunikaziorako interfazeak dituzte, eta modelo askotan USB ataka ere integratzen da, ordenagailutik zuzenean programatu ahal izateko.
Arduino plataformak mikrokontrolagailuetan oinarritutako garapen-plaka ugari eskaintzen ditu, erabiltzailearen beharretara egokitzeko. Aukerarik ezagunena Arduino Uno da. Hasiberrientzat bereziki egokia da, erabilera erraza, dokumentazio zabala eta osagai askorekin bateragarritasun handia eskaintzen baititu. 

[[Fitxategi:Arduino_Uno_-_R3.jpg|thumbnail|eskuinean|Arduino Uno R3.]]
Proiektu konplexuagoetarako, Arduino Mega 2560 aukera interesgarria da. Plaka honek memoria handiagoa eta sarrera/irteera kopuru askoz handiagoa eskaintzen du. Horri esker, hainbat sentsore, pantaila edo eragingailu aldi berean kontrolatu behar dituzten sistemetarako egokia da.
Tamaina txikiko aplikazioetan, Arduino Nano da aukerarik erabilienetako bat. Uno plakaren antzeko gaitasunak ditu, baina formatu askoz trinkoagoan. Gainera, bere neurri txikiek ez dute funtzionaltasunaren galera handirik eragiten.

Azken urteotan, haririk gabeko komunikazioa integratzen duten plakek protagonismo berezia hartu dute. Horren adibide da Arduino Nano ESP32, Wi-Fi eta Bluetooth konektibitatea berez eskaintzen dituena. Mikroprozesadore indartsuago bati esker, Gauzen Interneteko (IoT) aplikazioak, urruneko monitorizazio-sistemak eta hodeiko zerbitzuekin konektatutako gailuak garatzeko aukera ematen du.

Plakak programatzeko, Arduinok Processing proiektuan oinarritutako garapen-ingurune integratua (IDE) eskaintzen du. Ingurune horrek C eta C++ programazio-lengoaiak erabiltzen ditu, eta programak garatzea eta kargatzea errazten du. Behin programatuta, Arduino plakek modu autonomoan funtziona dezakete, ordenagailuarekin konektatuta egon beharrik gabe.

==Hedapen plakak eta kit-ak==

Arduinoren ekosistemaren beste elementu garrantzitsu batzuk shield eta kit izeneko osagarriak dira. Shield-ak Arduino plaken gainean zuzenean konektatzen diren hedapen-moduluak dira, plaken funtzionaltasuna handitzeko erabiltzen direnak. Horien bidez, adibidez, Wi-Fi edo Bluetooth komunikazioa, motorren kontrola, GPS kokapena, pantaila grafikoak edo datuak biltegiratzeko sistemak gehitu daitezke, zirkuitu konplexuak eraiki beharrik gabe. 

Bestalde, Arduino kit-ek plaka bat, sentsoreak, eragingailuak, kableak eta muntaketa-osagaiak biltzen dituzte pakete bakarrean, erabiltzaileari proiektu praktikoak garatzen hasteko behar duen guztia eskainiz.

==Testu ebakia: Robot bertsolariak campusean debuta egin zuenekoa==
2012ko apirilean EHUko campuseko Hitzarengunearen inaugurazio ekitaldiaren harira antolatu zuten robot eta gizakien arteko bertso saioa. Andoni Egaña, Maialen Velarde, Oier Lakuntza eta Felix Zubia hezur eta mamizko bertsolariak unibertsitateko bertso eskolatik atera berri diren bi robot mugikorren aurka lehiatu ziren.

[[File:Robot bertsolariak Ibaetan IrutxulokoHitza.jpg|thumb|Robot bertsolariak Ibaetan 2012an. Galtzagorri eta Tartalo robotak bertsotan Maialen Belarde eta Andoni Egañarekin.]]
Berriaren kronikan agertu zenez:&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Adrian|abizena=Garcia|izenburua=Zientzia fikzioa bertsotan|hizkuntza=eu|data=2012-04-19|url=https://www.berria.eus/komunikazioa/zientzia-fikzioa-bertsotan_1109604_102.html|aldizkaria=Berria|sartze-data=2026-07-12}}&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
Roboten abilezia erakusteko hainbat ariketa prestatu zituzten. Robot bertsolarien memoria lana probatu, eta haien biltegi sistematik bertso klasiko bat ausaz aukeratu eta kantatu zuten. Jarraian, hitz bat eman, eta bilaketa semantikoa eginez kontzeptu horrekin zer kusia duen bertsoa kantatu zuten. Baina ezinezkoa zaio bertsolariari memoriatik soilik bizitzea. Robotak hitzen silabak kontatu eta errimekin jokatzeko gai ere badirela erakutsi zuten. Memoria sistema ezabatu, eta egunkari digitaletako testuak erabiliz bertso berriak osatzeko gai dira.

Bertsolari bizidunen jardunak jendearen txalo zaparradak eragin zituen, eta makinek bertsolaritzan oraindik bide luzea egiteko dutela erakutsi zuten. Halere, ikusmin eta sinpatia handia sortu zuten Galtxagorri eta Tartalo-k. Nabaria zen plazara ateratzen ziren lehenengo aldia zela. Urduritasunak eraginda edo, zenbaitetan isilik geratu, bertsoak errepikatu etabertso ulergaitzak kantatu zituzten. Txalo zaparrada digitalarekin erantzun zioten robotek jendearen berotasunari. Saioaren ostean, kontzertuekin jarraitu zuten Hitzarengunearen inaugurazioaren festa.
&lt;/blockquote&gt;

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>og3ni569qp877941yfitorfso242a9l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43879</id>
      <parentid>43870</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T09:57:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>43879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7731" sha1="jnoa51woref6io3i9bpbtbnqerf55e3" xml:space="preserve">
[[w:Arduino|'''Arduino''']] hardware eta software erabilerrazean oinarritutako [[w:Kode ireki|kode irekiko]] plataforma elektronikoa da. Gailu eta proiektu interaktiboak sortu nahi dituen edonorentzat diseinatuta dago.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.arduino.cc/ &quot;What is arduino?&quot;] (&quot;Zer da arduino?&quot;) Arduino webgune ofizialean. (2015eko otsailaren 21ean ikusia)&lt;/ref&gt;

[[Fitxategi:Arduino UNO Mini Limited Edition in Box.jpg|thumbnail]]

Lehen Arduino plaka 2005ean aurkeztu zen. Proiektuaren sortzaileek —Massimo Banzi, David Cuartielles, Tom Igoe, Gianluca Martino eta David Mellis— artista, zaletu, ikasle, irakasle eta profesionalentzat sentsoreak eta eragingailuak erabiliz gailu interaktiboak sortzeko tresna erraz eta merkea eskaintzea zuten helburu. Proiektua Italian, [[w:Ivrea|Ivreako]] Interaction Design Institute erakundean jaio zen, elektronika eta programazioa ikasten ari ziren ikasleei kostu txikiko eta erabiltzeko erraza zen plataforma bat eskaintzeko helburuarekin. Garai hartan zeuden garapen-sistemak garestiak eta konplexuak ziren, eta horrek ikasleen sormena eta esperimentazioa mugatzen zituen. Arduino izenaren ospea azkar hedatu zen hezkuntza-eremutik harago. Programazio-ingurune sinpleak eta osagai elektroniko ugarirekin duen bateragarritasunak teknologia digitalaren demokratizazioan lagundu zuen, elektronikan aurretiazko esperientziarik ez zuten pertsonentzat ere sarbidea erraztuz.

Arduinoren malgutasuna eta ahalmenak agerian uzten dituzten aplikazioen artean daude domotika-sistemak, 3D inprimagailuak, robotak,&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|abizena=|izenburua=Minirobotak ikasgelan|hizkuntza=eu|data=2014-03-15|url=https://zientzia.eus/teknopolis/teknopolis-erreportaiak/minirobotak-ikasgelan/|aldizkaria=Elhuyar Zientzia|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt; dronak,&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=STEAM-Hezkuntza (Elhuyar|abizena=Zientzia)|izenburua=100 gazte baino gehiago bildu dira Bilboko lehenengo ‘Bizilabe egunean’ 20 proiektu zientifiko-teknologiko aurkezteko|hizkuntza=eu|data=2024-06-13|url=https://zientzia.eus/artikuluak/100-gazte-baino-gehiago-bildu-dira-bilboko-lehenen/|aldizkaria=Elhuyar Zientzia|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt; nekazaritza adimenduneko sistemak eta laborategietako sentsore-datuen bilketa eta tratamendua.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Dabid|abizena=Martinez|izenburua=Software libreak sektore ezberdinetan|hizkuntza=eu|data=2016-07-07|url=https://www.sarean.eus/software-librea-sektore-ezberdinetan/|aldizkaria=Sarean .eus|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;
 
Arduino hitza erabiltzen denean, askotan mikrokontrolagailuari edo plakei buruz hitz egiten bada ere, kontzeptuak askoz eremu zabalagoa hartzen du: hardwarea, softwarea, garapen-taldea, diseinuaren filosofia eta mundu osoko erabiltzaile-komunitatea barne hartzen ditu. Filosofia ireki horri esker, Arduino munduko prototipatze elektronikoko plataformarik hedatuenetako bat bihurtu da.

== Arduino plakak ==
Arduino plakek, oro har, 8 biteko Atmel AVR mikrokontrolagailuak edo 32 biteko Atmel ARM mikroprozesadoreak erabiltzen dituzte. Sistema horiek sarrera eta irteera digital zein analogikoetarako pin multzoak dituzte, eta beste hedapen-plaka edo zirkuitu elektroniko batzuekin konekta daitezke. Gainera, plaka gehienek serie-komunikaziorako interfazeak dituzte, eta modelo askotan USB ataka ere integratzen da, ordenagailutik zuzenean programatu ahal izateko.
Arduino plataformak mikrokontrolagailuetan oinarritutako garapen-plaka ugari eskaintzen ditu, erabiltzailearen beharretara egokitzeko. Aukerarik ezagunena Arduino Uno da. Hasiberrientzat bereziki egokia da, erabilera erraza, dokumentazio zabala eta osagai askorekin bateragarritasun handia eskaintzen baititu. 

[[Fitxategi:Arduino_Uno_-_R3.jpg|thumbnail|eskuinean|Arduino Uno R3.]]
Proiektu konplexuagoetarako, Arduino Mega 2560 aukera interesgarria da. Plaka honek memoria handiagoa eta sarrera/irteera kopuru askoz handiagoa eskaintzen du. Horri esker, hainbat sentsore, pantaila edo eragingailu aldi berean kontrolatu behar dituzten sistemetarako egokia da.
Tamaina txikiko aplikazioetan, Arduino Nano da aukerarik erabilienetako bat. Uno plakaren antzeko gaitasunak ditu, baina formatu askoz trinkoagoan. Gainera, bere neurri txikiek ez dute funtzionaltasunaren galera handirik eragiten.

Azken urteotan, haririk gabeko komunikazioa integratzen duten plakek protagonismo berezia hartu dute. Horren adibide da Arduino Nano ESP32, Wi-Fi eta Bluetooth konektibitatea berez eskaintzen dituena. Mikroprozesadore indartsuago bati esker, Gauzen Interneteko (IoT) aplikazioak, urruneko monitorizazio-sistemak eta hodeiko zerbitzuekin konektatutako gailuak garatzeko aukera ematen du.

Plakak programatzeko, Arduinok Processing proiektuan oinarritutako garapen-ingurune integratua (IDE) eskaintzen du. Ingurune horrek C eta C++ programazio-lengoaiak erabiltzen ditu, eta programak garatzea eta kargatzea errazten du. Behin programatuta, Arduino plakek modu autonomoan funtziona dezakete, ordenagailuarekin konektatuta egon beharrik gabe.

==Hedapen plakak eta kit-ak==

Arduinoren ekosistemaren beste elementu garrantzitsu batzuk shield eta kit izeneko osagarriak dira. Shield-ak Arduino plaken gainean zuzenean konektatzen diren hedapen-moduluak dira, plaken funtzionaltasuna handitzeko erabiltzen direnak. Horien bidez, adibidez, Wi-Fi edo Bluetooth komunikazioa, motorren kontrola, GPS kokapena, pantaila grafikoak edo datuak biltegiratzeko sistemak gehitu daitezke, zirkuitu konplexuak eraiki beharrik gabe. 

Bestalde, Arduino kit-ek plaka bat, sentsoreak, eragingailuak, kableak eta muntaketa-osagaiak biltzen dituzte pakete bakarrean, erabiltzaileari proiektu praktikoak garatzen hasteko behar duen guztia eskainiz.

==Testu ebakia: Robot bertsolariak campusean debuta egin zuenekoa==
2012ko apirilean EHUko campuseko Hitzarengunearen inaugurazio ekitaldiaren harira antolatu zuten robot eta gizakien arteko bertso saioa. Andoni Egaña, Maialen Velarde, Oier Lakuntza eta Felix Zubia hezur eta mamizko bertsolariak unibertsitateko bertso eskolatik atera berri diren bi robot mugikorren aurka lehiatu ziren.

[[File:Robot bertsolariak Ibaetan IrutxulokoHitza.jpg|thumb|Robot bertsolariak Ibaetan 2012an. Galtzagorri eta Tartalo robotak bertsotan Maialen Belarde eta Andoni Egañarekin.]]
Berriaren kronikan agertu zenez:&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Adrian|abizena=Garcia|izenburua=Zientzia fikzioa bertsotan|hizkuntza=eu|data=2012-04-19|url=https://www.berria.eus/komunikazioa/zientzia-fikzioa-bertsotan_1109604_102.html|aldizkaria=Berria|sartze-data=2026-07-12}}&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
Roboten abilezia erakusteko hainbat ariketa prestatu zituzten. Robot bertsolarien memoria lana probatu, eta haien biltegi sistematik bertso klasiko bat ausaz aukeratu eta kantatu zuten. Jarraian, hitz bat eman, eta bilaketa semantikoa eginez kontzeptu horrekin zer kusia duen bertsoa kantatu zuten. Baina ezinezkoa zaio bertsolariari memoriatik soilik bizitzea. Robotak hitzen silabak kontatu eta errimekin jokatzeko gai ere badirela erakutsi zuten. Memoria sistema ezabatu, eta egunkari digitaletako testuak erabiliz bertso berriak osatzeko gai dira.

Bertsolari bizidunen jardunak jendearen txalo zaparradak eragin zituen, eta makinek bertsolaritzan oraindik bide luzea egiteko dutela erakutsi zuten. Halere, ikusmin eta sinpatia handia sortu zuten Galtxagorri eta Tartalo-k. Nabaria zen plazara ateratzen ziren lehenengo aldia zela. Urduritasunak eraginda edo, zenbaitetan isilik geratu, bertsoak errepikatu etabertso ulergaitzak kantatu zituzten. Txalo zaparrada digitalarekin erantzun zioten robotek jendearen berotasunari. Saioaren ostean, kontzertuekin jarraitu zuten Hitzarengunearen inaugurazioaren festa.
&lt;/blockquote&gt;

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>jnoa51woref6io3i9bpbtbnqerf55e3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/Python lengoaia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7285</id>
    <revision>
      <id>43877</id>
      <parentid>43751</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T09:53:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>43877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8757" sha1="1askk0wezyzcb8uw9snewavwkb2lovy" xml:space="preserve">[[w:Python (informatika)|'''Python''']] helburu orokorreko goi-mailako eta paradigma anitzeko [[w:Programazio-lengoaia|programazio-lengoaia]] da, [[w:Programazio inperatibo|programazio inperatiboa]], [[w:Objektuetara bideratutako programazioa|objektuetara orientatutakoa]] eta [[w:Programazio funtzional|funtzionala]] onartzen dituena.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=What is Python? Executive Summary|hizkuntza=en|url=https://www.python.org/doc/essays/blurb/|aldizkaria=Python.org|sartze-data=2026-06-22}}&lt;/ref&gt; Bere diseinu-filosofiaren muina kode irakurgarritasuna da.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PEP 20 – The Zen of Python {{!}} peps.python.org|hizkuntza=en|url=https://peps.python.org/pep-0020/|aldizkaria=Python Enhancement Proposals (PEPs)|sartze-data=2026-06-22}}&lt;/ref&gt;

[[File:Python-logo-notext.png|thumb|upright=0.5|Python logoa]] 

Derrigorrezko indentazioa egitura sintaktiko gisa, eta liburutegi estandarraren zabaltasun izugarriak —''batteries included'' filosofiaren pean— ideia konplexuak eta soluzio sendoak lerro gutxitan adierazteko aukera ematen diete programatzaileei. Azken hamarkadetan, adimen artifizialean, datu-zientzian eta automatizazioan gehien erabiltzen diren programazio-lengoaietako bat bihurtu da; ondorioz, posturik gorenetan dago TIOBE bezalako ospe-indize globaletan&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Erreferentzia|izenburua=TIOBE Index|hizkuntza=en-US|url=https://www.tiobe.com/tiobe-index/|aldizkaria=TIOBE|sartze-data=2026-06-22}}&lt;/ref&gt; eta GitHub bezalako garapen-plataforma nagusietan erabilera oso zabala du.

== Historia eta bilakaera ==
[[w:Guido van Rossum|Guido van Rossum]] programatzaile herbeheretarrak sortu zuen '''Python''' 1980ko hamarkadaren amaieran, Amsterdamgo ''Centrum Wiskunde &amp; Informatica'' (CWI) zentroan.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=G.|abizena=Van Rossum|izenburua=The History of Python|url=https://python-history.blogspot.com/|aldizkaria=python-history.blogspot.com|sartze-data=2026-06-22}}&lt;/ref&gt;  [[w:ABC programazio lengoaia|ABC]] hezkuntza-lengoaia ordezkatzeko proiektu pertsonal gisa hasi zen, haren mugak gainditzeko baina sinpletasuna mantentzeko helburuarekin.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Charles|abizena=Severance|izenburua=Guido van Rossum: The Early Years of Python|orrialdeak=7–9|data=2015-02|url=https://ieeexplore.ieee.org/abstract/document/7042702|aldizkaria=Computer|alea=2|zenbakia=48|issn=1558-0814|doi=10.1109/MC.2015.45|sartze-data=2026-06-22}}&lt;/ref&gt; Lengoaiaren izenak ''[[w:Monty Python|Monty Python]]'' umorista talde britainiarrari egiten dio gorazarre.
1991n Pythonen lehen bertsio publikoa (0.9.0) kaleratu ondoren, mugarri garrantzitsuekin eboluzionatu zuen: Python 1.0-ek (1994) programazio funtzionaleko tresnak barneratu zituen; Python 2.0 bertsioak (2000) ''list comprehensions'' egiturak eta ziklo-detekzioa zuen zabor-biltzaile bidezko memoria-kudeaketa txertatu zituen; eta Python 3.0 bertsioak (2008) atzerako bateragarritasuna nahita hautsi zuen, testu-kateen kudeaketa [[w:Unicode|Unicoden]] bateratzeko eta jatorrizko diseinu-akatsak zuzentzeko.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Python (programming language - Wikipedia, the free encyclopedia|hizkuntza=en|url=http://en.wikipedia.org:80/wiki/Python_(programming_language|aldizkaria=en.wikipedia.org|sartze-data=2026-06-22}}&lt;/ref&gt;

3.5 bertsiotik aurrera, hautazko mota-aholkuak (''type hints'') gehitu ziren, eskala handiko proiektuetarako ezinbestekoak direnak.
[[W:Van Rossum|Van Rossumek]], proiektuaren azken erabaki-ahalmena zuen ''Benevolent Dictator For Life'' (BDFL) figuraren bidez, 2018ra arte gidatu zuen garapena; urte horretan, komunitateak hautatutako zuzendaritza-batzorde baten esku geratu zen gobernantza, ''Python Software Foundation'' (PSF) erakundearen babespean.

[[File:Python ekosistema.png|thumb|700px|center|Machine learningerako, datu-zientzarako eta konputazio zientifikorako Python ekosistema estandarra]]

==Diseinu-filosofia eta alderdi teknikoak==
Maila teknikoan, Python iturburu-kodea (&lt;code&gt;.py&lt;/code&gt;) barnean bitarteko formatu batera (''bytecode'') bihurtzen da, eta CPython makina birtualak interpretatzen du.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Erreferentzia|izena=Mark|abizena=Lutz|izenburua=Learning Python, 5th Edition|hizkuntza=en|url=https://www.oreilly.com/library/view/learning-python-5th/9781449355722/|isbn=978-1-4493-5572-2|sartze-data=2026-06-22}}&lt;/ref&gt;
Tipatze dinamikoa baina sendoa (''strongly typed'') duen lengoaia da: horrek esan nahi du ez dela beharrezkoa adieraztea aldagai bakoitzaren mota (kateak, zenbakiak, etab.), baina sistema oso zorrotza da eta ez du uzten baliozkoak ez diren eragiketak modu arduragabean nahasten. Oinarrizko lau ezaugarri definitzen dute lengoaiaren  portaera:
*'''Indentazioan oinarritutako sintaxia''': Kode-blokeak zuriune soilez bereizten dira. Horrek kodea bisualki garbi, ordenatuta eta uniforme mantentzea behartzen du.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Python (informatika)|hizkuntza=eu|data=2026-06-11|url=https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Python_(informatika)&amp;oldid=10753714|sartze-data=2026-06-22|encyclopedia=Wikipedia, entziklopedia askea.}}&lt;/ref&gt;
*'''Liburutegi estandarren zabaltasuna''': Fitxategiak, sare-konexioak, testu konplexuak eta probak kudeatzeko tresnak dakartza berez, oinarrizko funtzionalitateak zerotik programatu behar izatea saihestuz.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

*'''Paketeen ekosistema''': [https://pypi.org/ PyPI biltegia] du, ehunka mila liburutegi prest dituen mundu mailako komunitate erraldoia, ''pip'' tresnaren bidez erraz kudeatzen dena.

*'''Konkurrentziaren kudeaketa eta errendimendua''': Historikoki, abiadura mugatuta egon da ''Global Interpreter Lock'' (GIL) dela eta (prozesamendu-hari bat baino gehiago aldi berean erabiltzea galarazten duen mekanismoa). Hala ere, azken bertsioek (Python 3.13 adibidez) GIL hori modu esperimentalean desgaitzeko bidea ematen dute, eta ''Faster CPython'' bezalako proiektuek lengoaia bertsio bakoitzean nabarmen azkarragoa izatea lortzen ari dira.

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;python&quot; line&gt;
# adib1: list comprehension eta sintaxi garbia
def bikoitien_karratuak(zenbakiak: list[int]) -&gt; list[int]:
    return [x**2 for x in zenbakiak if x%2==0]
l=[1,2,3,4,5,6]
print(bikoiti_karratuak(l))  # Irteera: [4,16,36]

# adib2: Testu‑analisia liburutegi estandarra erabiliz
from collections import Counter
testua = &quot;Python trinkoa eta indartsua da, bai eta polita ere&quot;
print(Counter(testua.split()).most_common(3)) 
# Irteera : [('eta', 2), ('Python', 1), ('trinkoa', 1)]
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== Testu ebakia: Garrantzia, eragina eta etorkizuna ==
Pythonek eragin handia izan du konputazio modernoan.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=W.|abizena=McKinney|urtea=2022|izenburua=Python for Data Analysis (3. edizioa)|argitaletxea=O'Relly Media|ISBN=978-1098104030|hizkuntza=en|url=https://wesmckinney.com/book/|aldizkaria=wesmckinney.com|sartze-data=2026-06-22}}&lt;/ref&gt; Ikasketa-kurba leunari esker, programaziorako sarbidea demokratizatu du, ingeniaritza, zientzia eta ikerketako profesionalek inguru partekatu batean lankidetzan aritzeko aukera emanez [5]. Adimen Artifizialean, Machine Learning-ean eta datu-zientzian Python estandar eztabaidagabea da [[w:NumPy|NumPy]], [[w:Pandas|Pandas]], scikit-learn, [[w:TensorFlow|TensorFlow]] eta [[w:PyTorch|PyTorch]] bezalako liburutegiei esker. Halaber, web garapena ([[w:Django (web euskarria)|Django]], [[w:Flask|Flask]]) eta sistemen automatizazioa ere sustatzen ditu. [[w:Google|Google]], [[w:Netflix|Netflix]], [[w:Spotify|Spotify]] edo [[w:Dropbox|Dropbox]] bezalako korporazio teknologiko handiek beren plataforma nagusietan erabiltzen dute eskala handian.
Etorkizuneko garapen-ildoak interpretearen errendimendua optimizatzera, hautazko tipatze estatikoa sendoago egituratzera eta WebAssembly bidezko presentzia sendotzera bideratzen dira (Pyodide proiektuaren bidez), horrek Python programak, zuzenean, instalaziorik egin gabe, nabigatzailean exekutatu ahalbidetzen duelarik.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot; caption=&quot;Python liburuak euskaraz&quot;&gt;
Fitxategi:PYthon Altadill azala sinple tx.png|''[http://pello.io/programazioa/ Kodea ondo sortzeko]'' liburua, copyleft lizentziapean.
Fitxategi:Liburua - Python progrmazio-lengoaiaren hastapenak.png| ''[https://eima.orex.es/Bideoak/ccb2712af17a78c3b2b1cc94ca152b43_Python_Oinarrizko_Programazioa.pdf Python programazio-lengoaiaren hastapenak]''
Fitxategi:Python Programazio-Lengoaia liburuaren azala.png|''[[PYTHON programazio-lengoaia: oinarriak eta aplikazioak|Python programazio-lengoaia: oinarriak eta aplikazioak]]&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=LIBURUA: &quot;Python programazio-lengoaia&quot; – Oinarriak eta aplikazioak|hizkuntza=eu|url=https://www.unibertsitatea.net/blogak/python/|sartze-data=2019-07-04}}&lt;/ref&gt;''
&lt;/gallery&gt;

== Erreferentziak ==
{{Erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>1askk0wezyzcb8uw9snewavwkb2lovy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/Interfaze grafikoa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7308</id>
    <revision>
      <id>43874</id>
      <parentid>43736</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T09:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>43874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7472" sha1="l0iodw1c53fb0y0jqcdmpx4bp1wo16x" xml:space="preserve">[[Fitxategi:GIMP-GUI.png|thumb|GUI bateko botoiak, erlaitzak, testu-kutxak, menuak, leihoak... [[GIMP|Gimp]] aplikazioan.]]
'''Erabiltzaile interfaze grafiko''' edo '''[[w:GUI|GUI]]''' bat (ingelesezko '''''G'''raphical '''U'''ser '''I'''nterface)'' interfaze mota bat da eta gailu elektronikoak edota aplikazioak era grafiko eta bisualean erabili ahal izatea ahalbidetzen du. Era honetako interfazeek erabiltzaileak gailuekin edo aplikazioekin izan beharreko elkarrekintza elementu grafikoen bidez bideratzen dute; botoiak, leihoak, menuak, ikonoak, desplazamendu-barrak eta horrelako elementuak erabiltzen dituzte aplikazioari aginduak emateko. Horrela, gailua edota aplikazioa era instintiboan erabili ahalko da, eta aginduak emateko kode edo agindu izenak ikasi beharra ekiditen da. Komando-lerro bidezko interfaze batean ('''''[[Komando lerroko interfaze|CLI]]''', '''C'''ommand '''L'''ine '''I'''nterface'' ingelesez) aginduak teklatuan idatzitako testu bidez eman behar dira eta hori ez da hain erosoa erabiltzailearentzat. '''GUI''' bidez errazagoa izaten da.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Command Line vs. GUI|hizkuntza=en|url=https://www.computerhope.com/issues/ch000619.htm|aldizkaria=Computer Hope|sartze-data=2026-06-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|abizena=kexugit|izenburua=The GUI versus the Command Line: Which is better? (Part 1)|hizkuntza=en|url=https://learn.microsoft.com/en-us/archive/blogs/mscom/the-gui-versus-the-command-line-which-is-better-part-1|aldizkaria=learn.microsoft.com|sartze-data=2026-06-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|abizena=kexugit|izenburua=The GUI versus the Command Line: Which is better? (Part 2)|hizkuntza=en|url=https://learn.microsoft.com/en-us/archive/blogs/mscom/the-gui-versus-the-command-line-which-is-better-part-2|aldizkaria=learn.microsoft.com|sartze-data=2026-06-20}}&lt;/ref&gt;

GUI bateko ekintzak bertako elementu grafikoak manipulatuz egiten dira normalean.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Graphical user interface|hizkuntza=en|url=https://www.sciencedaily.com/terms/graphical_user_interface.htm|aldizkaria=ScienceDaily|sartze-data=2026-06-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Levy, Steven. &quot;[https://www.britannica.com/technology/graphical-user-interface Graphical User Interface (GUI)]&quot;. Britannica.com. Retrieved 2019-06-12.&lt;/ref&gt; Konputagailuez gain, GUIak beste hainbat gailutan ere erabiltzen dira, hala nola telefono adimendunetan, industriako edota bulegoko kontrol gailuetan, kotxeetan eta elkarrekintza eskatzen duen ia edozein tresnetan. Hala ere, elkarrekintza 2Dko bistaratze-pantailetan oinarritzen diren gailuetako interfazeetara mugatzen da GUI terminoa, eta [[w:Gizaki-konputagailu elkarrekintza|Gizaki-Konputagailu elkarrekintza]] izeneko arloan aztertzen da.

== GUI-aren eta interakzioaren diseinua ==
[[Aplikazio informatiko|Software-aplikazioen]] programazioan erabiltzaile interfaze grafikoaren diseinuak eta GUI-aren denbora-portaerak garrantzi hqandia dute. Helburua da programa baten azpian dagoen diseinu logikoaren eraginkortasuna eta erabilerraztasuna hobetzea&lt;ref&gt;{{erreferentzia|izena=Nagore|abizena=Martinez de guereñu|urtea=2021|izenburua=Diseinuaren oinarriak erabiltzaile-interfazeari aplikatuta|hizkuntza=eu|url=https://eteekin.eus/eu/fundamentos-de-diseno-aplicados-a-interfaz-de-usuario-ui-design/}}&lt;/ref&gt;; hau ''[[erabilgarritasun]]'' izeneko diseinu-diziplina bezala ezagutzen da. Erabiltzailea ardatz duten [[diseinu-metodoak]] erabiltzen dira, aplikazioaren atazetara ongi egokituta egon behar baitu diseinatutako agindu multzo bisualak.
== Osagaiak ==
[[File:Interfaze grafikoko geruzak.jpg|thumb|300x300px|Erabiltzaile-interfaze grafiko baten geruzak, leiho-sistema batean oinarrituak]]Interfaze grafikoetan ohikoen diren elementuak dira leihoak, ikonoak, testu-eremuak, marraz-guneak, menuak, botoiak eta erakuslea (sagua edo ukimen pantailako kokapena). Elementu horietan oinarritutako elkarrekintza-estiloak sarrerarako gailu birtual bat erabiltzen du; gailu horrek puntu bat adierazten du, eta puntu horren erakuslea beti ikusgai egon ohi da pantailan. Interfazeko zein elementuri eragingo zaion erakusten du. Gehienetan [[Sagu (ordenagailua)|sagua]] erabiltzen da lan horretarako, baina telefono mugikorretan edota PDAtan pantaila bera ukituz adierazten da erakuslearen kokapena. Erakusleak adierazten duen leihoan, ikonoan edota widgetean eragingo du erabiltzaileak.

Sarrerako gailuak hainbat agindu ezberdin adierazteko ahalmena izan ohi du: botoi bat edo gehiago eduki ditzake, desplazamendu-gurpila ere ohikoa da, edo ekintza ezberdinen bidez portaera ezberdinak onar ditzake, esate baterako, klik bakarra, klik bikoitza edo hirukoitza, arrastaka eramatea... Ekintza horiek menuak irekitzeko, edo aplikazioaren araberako aginduak emateko erabil daitezke.

[[Ordenagailu pertsonal|Ordenagailu]] pertsonalarekin aritzeko ere GUI berezi bat erabili ohi da, leiho-kudeatzailea hain zuzen ere. Sistema eragile bakoitzak bere leiho-kudeatzailea erabiltzen du: [[GNOME]], [[KDE]], [[MacOS X]], [[Microsoft Windows|Windows]]... guztiek daukate leiho-kudeatzailea. Leiho kudeatzaileak sarrerako gailuaren ekintzak erabiltzen ditu mahaigainean leihoak kokatzeko, mugitzeko edota antolatzeko, bai eta beste aplikazioak abiarazteko eta haiei dagozkien leihoekin elkarrekintza bideratzeko ere.
== Adibideak ==
&lt;gallery width=&quot;180px&quot; height=&quot;120&quot; mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Ingurune grafiko batzuk&quot;&gt;
Fitxategi:GNOME Shell.png|[[GNOME]]
Fitxategi:KDE Plasma 5.16.png|[[KDE]]
Fitxategi:XFCE-4.12-Desktop-standard.png|[[Xfce]]
Fitxategi:X-Window-System.png|[[twm]] [[X Window System]] 
&lt;/gallery&gt;

== Testu ebakia: Saguak fakultatean lehen Apple txiki haiekin ==
[[Fitxategi:Macintosh classic.jpg|thumb|[[w:Macintosh 128K|Macintosh]] bat [[w:Sagu (ordenagailua)|saguarekin]] (1984)]]
GUI teknologian garapenean funtsezkoa izan zen [[w:Sagu (ordenagailua)|saguaren]] asmakuntza. Nahiz eta aurrekariak izan lehenago, saguaren erabilera 1984an [[w:Macintosh 128K|Macintosh 128K]] ordenagailuarekin hasi zen zabaltzen, eta 1985ean [[w:Amiga 1000|Amiga 1000]] eta [[w:Atari ST|tari ST]] ordenagailuekin. [[w:Apple Inc.|Apple-ek]] ere patentatu zuen bere sagua.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Cursor control device for use with display systems|hizkuntza=en|data=1982-07-19|url=https://patents.google.com/patent/US4464652A/en|sartze-data=2021-08-01}}&lt;/ref&gt; Patentatu zenean, &quot;Bistaratze-sistemarako X-Y posizio-adierazlea&quot; (''X-Y Position Indicator for a Display System'') izena eman zitzaion arren&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=X-y position indicator for a display system|hizkuntza=en|data=1967-06-21|url=https://patents.google.com/patent/US3541541A/en|sartze-data=2021-08-01}}&lt;/ref&gt;, gailuaren garapenean lan egin zuen [[w:Stanford Unibertsitatea|Stanford unibertsitateko]] ikerlari-taldea &quot;sagu&quot; izena erabiltzen hasi zen, haren formak eta ordenagailura konektatzeko kableak tresnari sagu itxura ematen ziotelako.

Donostiako Informatika Fakultatera [[w:Macintosh 128K|Macintosh-ekin]] heldu ziren saguak 1984an. Ordenagailu pertsonalak ziren eta berehala nagusitu ziren testu-dokumentazioa edizioan. Epe motz batean ikasgaietako apunteak, bileretako aktak, ikerketa-artikuluak eta doktore-tesietako txosten guztiak Macintosh-etan egin ziren. Erraza zen saguaren bitartez GUI pantaila batean testuetako letren tamaina, fonta, kolorea eta bat ikonoetan klik eginez, txt luzapeneko fitxategietako testu hutsak baino erakargarriagoak ziren dokumentu haiekin lan egitea.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia_zerrenda}}</text>
      <sha1>l0iodw1c53fb0y0jqcdmpx4bp1wo16x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/NoSQL datu-baseak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7309</id>
    <revision>
      <id>43880</id>
      <parentid>43755</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T10:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>43880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6157" sha1="gwja6qe0q6vmh5gowjr4pf5y8lphpxx" xml:space="preserve">[[w:NoSQL|'''NoSQL''']] ('''''Not Only SQL''''' edo '''''SQL ez dena''''' esanahiekin lotua) [[w:Datu-base erlazional|erlaziozko datu-base]] tradizionalen alternatiba gisa garatutako datu-baseen multzo zabala da. Sistema horiek datuak gordetzeko eta berreskuratzeko eredu malguagoak erabiltzen dituzte, taula, errenkada eta zutabeetan oinarritutako eredu erlazional klasikotik haratago. Bereziki erabilgarriak dira datu-bolumen handiak, egitura aldakorreko informazioa eta eskalagarritasun handia behar dituzten aplikazioetan.&lt;ref name=&quot;wiki&quot;&gt;Wikipedia contributors, ''NoSQL'', English Wikipedia.&lt;/ref&gt;

== Definizioa ==
NoSQL terminoak hainbat datu-base mota biltzen ditu, hala nola gako-balio (''key-value''), dokumentu, zutabe-zabal (''wide-column'') eta grafo datu-baseak. Sistema horiek ez dute nahitaez eskema zurrunik behar, eta horrek datuen egitura denboran zehar moldatzeko aukera ematen du. Horregatik, bereziki egokiak dira web aplikazio modernoetarako, sare sozialetarako, analitika sistemetarako eta ''[[w:Datu handiak|Big Data]]'' inguruneetarako.&lt;ref name=&quot;fowler&quot;&gt;Fowler, Martin. ''NoSQL Definition''.&lt;/ref&gt;

== Historia ==
Datu-base ez-erlazionalak ez dira kontzeptu berria. 1960ko hamarkadaren amaieratik hainbat sistema erabili izan dira datuak modu hierarkikoan edo sare-egituretan antolatzeko. Hala ere, ''NoSQL'' terminoa 1998an erabili zuen lehen aldiz [[w:Carlo Strozzi|Carlo Strozzik]] bere datu-base erlazional arin bat izendatzeko. Gaur egun erabiltzen den esanahia, ordea, 2009 inguruan hedatu zen, Interneteko aplikazio handiek zituzten eskalagarritasun arazoei erantzuteko, sortutako teknologien multzoa izendatuz.&lt;ref name=&quot;strozzi&quot;&gt;Strozzi, Carlo. ''Strozzi NoSQL''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wiki&quot; /&gt;

[[w:Web 2.0|Web 2.0]] delakoaren garapenarekin batera, Google, Amazon eta antzeko enpresek milioika erabiltzailek sortutako datuak kudeatzeko sistema berriak behar izan zituzten. Testuinguru horretan irtenbide ugari sortu ziren: Bigtable, Dynamo eta NoSQL.&lt;ref&gt;Vogels, Werner. ''Amazon DynamoDB – a Fast and Scalable NoSQL Database Service Designed for Internet Scale Applications''.&lt;/ref&gt;

== Ezaugarriak ==

NoSQL sistemen ezaugarri nagusien artean honako hauek nabarmentzen dira:

* [[w:Eskalagarritasun|Eskalagarritasun]] horizontala, zerbitzari berriak gehituz ahalmena handitzeko.
* Eskema malguak edo eskemarik gabeko diseinuak.
* Datu egituratu, datu erdi-egituratu eta egituratu gabeko datuen kudeaketa.
* Banatutako arkitekturen erabilera.
* Erreplikazio eta erabilgarritasun handia.
* Errendimendu ona datu-bolumen handietan.

Sistema askok '''BASE''' (''Basically Available, Soft state, Eventual consistency'') eredua lehenesten dute, [[w:ACID|ACID]] propietate zorrotzen ordez. Horrek esan nahi du datuen koherentzia ez dela beti berehalakoa, baina sistemaren erabilgarritasuna eta eskalagarritasuna handitzen direla.&lt;ref&gt;Mohan, C. ''History Repeats Itself: Sensible and NonsenSQL Aspects of the NoSQL Hoopla''.&lt;/ref&gt;

== CAP teorema ==

NoSQL datu-baseak sarritan azaltzen dira '''CAP teoremaren''' testuinguruan. Teorema horren arabera, banatutako sistema batek ezin ditu aldi berean hiru propietate hauek guztiz bermatu:

* '''Koherentzia''' (Consistency)
* '''Erabilgarritasuna''' (Availability)
* '''Partizio-tolerantzia''' (Partition tolerance)

Ondorioz, NoSQL sistema bakoitzak propietate horien arteko konpromiso desberdin bat aukeratzen du, erabilera-kasuaren arabera.&lt;ref&gt;Brewer, Eric. ''CAP Twelve Years Later: How the Rules Have Changed''.&lt;/ref&gt;

== NoSQL datu-base motak ==

=== Gako-balio datu-baseak ===

Eredu sinpleena da. Datu bakoitza gako bakar baten bidez identifikatzen da, eta hari lotutako balio bat gordetzen da. Oso azkarrak dira bilaketa eragiketetan.

Adibideak: Redis, Riak, Amazon DynamoDB

=== Dokumentu datu-baseak ===

Informazioa dokumentu moduan gordetzen dute, normalean JSON edo BSON formatuetan. Datu-egitura malguak eskaintzen dituzte.

Adibideak:MongoDB, CouchDB

=== Zutabe-zabaleko datu-baseak ===
[[File:Nosql gakoak.jpg|thumb|Zutabe-familiak 'keyspace' batean biltegiratzea.]]
Datuak zutabe-familietan antolatzen dituzte, eta datu-bolumen oso handiak kudeatzeko diseinatuta daude.

Adibideak: Apache Cassandra, Apache HBase

=== Grafo datu-baseak ===

Nodoen eta erlazioen bidez modelatzen dituzte datuak. Harreman konplexuak dituzten sistemetan erabiltzen dira.

Adibideak: Neo4j, JanusGraph

== Abantailak ==

NoSQL datu-baseek hainbat onura eskaintzen dituzte:

* Eskalagarritasun handia.
* Malgutasuna datuen egituran.
* Errendimendu ona irakurketa eta idazketa intentsiboetan.
* Banatutako inguruneetarako egokitasuna.
* Garapen azkarragoa aplikazio batzuetan.

== Desabantailak ==

Hala ere, zenbait muga ere badituzte:

* Kontsulta estandarra bakarrik ez izatea.
* Sistema desberdinen arteko bateragarritasun txikiagoa.
* Datuen koherentzia ahulagoa zenbait kasutan.
* Eredu erlazionaletarako egokitasun txikiagoa.
* Tresna eta estandar heldu gutxiago zenbait arlotan.
== Errendimendua ==
Ben Scofieldek NoSQL datu-baseen kategoria desberdinak honela kalifikatu zituen:&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|abizena=Scofield|izenburua=NoSQL - Death to Relational Databases(?)|izena1=Ben|data=2010-01-14|url=http://www.slideshare.net/bscofield/nosql-codemash-2010}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
!Datu-eredua
!Errendi-mendua
!Eskalagarria
!Malgua
!Konplexua
!Datuen osotasuna
!Funtzionala
|-
!Giltza-baliokoak
|Handia
|Handia
|Handia
|Bat ere ez
|Txikia
|Aldagarria (bat ere ez)
|-
!Zutabeetakoak
|Handia
|Handia
|Neurrizkoa
|Txikia
|Txikia
|Minimoa
|-
!Dokumentukoak
|Handia
|Aldagarria (altua)
|Handia
|Txikia
|Txikia
|Aldagarria (baxua)
|-
!Grafokoak
|Aldagarria
|Aldagarria
|Handia
|Handia
|Baxu - ertaina
|[[w:Grafo teoria|Grafoen teoria]]
|-
!Datu-base erlazionalak
|Aldagarria
|Aldagarria
|Txikia
|Neurrizkoa
|Handia
|[[w:Aljebra erlazionala|Erlazio-aljebra]]
|}

== Testu Ebakia ==

NoSQL datu-baseak ohikoak dira:

* Sare sozialetan.
* Bilaketa-motorretan.
* Eduki-kudeaketa sistemetan.
* Gauzen Interneten (IoT).
* Big Data analisian.
* Denbora errealeko aplikazioetan.
* Gomendio-sistemetan.

== Erreferentziak ==
{{Erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>gwja6qe0q6vmh5gowjr4pf5y8lphpxx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/Nukleo anitzeko prozesadoreak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7311</id>
    <revision>
      <id>43878</id>
      <parentid>43714</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T09:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>43878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8249" sha1="1n5ksz5f1d8as3lys2aldkq2zcxeb87" xml:space="preserve">[[Fitxategi:ZAP eskema orokorra.png|thumb|Bi nukleoko prozesadore baten eskema generikoa, non nukleo bakoitzak L1 mailako cache memoria lokala duen eta L2 mailako cache partekatua.]] [[w:Mikroprozesadore|'''Nukleo anitzeko prozesadorea''']] zirkuitu integratu bakarrean prozesurako unitate bat baino gehiago dituen mikroprozesadorea da. Nukleo bakoitzak programako agindu arruntak (aritmetikoak, memoriakoak...) exekuta ditzake [[w:Prozesatzeko unitate zentral|prozesatzeko unitate zentral]] sinple baten antzera ([[w:Prozesatzeko unitate zentral|PUZ]] ingelesez: CPU. Central Processing Unit&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Central Processing Unit|hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Central%20processing%20unit|sartze-data=2026-06-23|encyclopedia=Wikipedia|argitaletxea=Ingelesezko Wikipedia}}&lt;/ref&gt;). Exekutatu nahi diren programek multithreading-a edo paralelismoa onartzen badute, nukleo bat baino gehiago izateak, aginduak aldi berean exekutatzeko aukera ematen du eta horrela azkartzen da programaren exekuzioa&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Multithreading|hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Multithreading_(computer_architecture)|sartze-data=2026-06-23|encyclopedia=Wikipedia|argitaletxea=Ingelesezko Wikipedia}}&lt;/ref&gt;. Gaur egungo konputagailu pertsonal guztiek nukleo anitzeko prozesadoreak dituzte. Adibidez, Intel Core Ultra 9 290K Plus prozesadorak 24 nukleo ditu, eta AMDren   Ryzen 9-ak, berriz, 16. Gama altuko konputagailu pertsonalen artean, AMDren Threadripper PRO 7995WX-ak 96 nukleo ditu, baina horI aurrekoa baino 20 aldiz garestiagoa da.

Nukleo bakoitzak exekuzio-unitateak ([[w:Unitate aritmetiko-logiko|UAL]], FPU&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Floating point unit|hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Floating-point_unit|sartze-data=2026-06-23|encyclopedia=Wikipedia|argitaletxea=Ingelesezko Wikipedia}}&lt;/ref&gt;), erregistroak eta programaren kontagailu propioak dituzte. Normalean, L1 eta L2 mailetako cache-ak&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=CPU cache|hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/CPU_cache|sartze-data=2026-06-23|encyclopedia=Wikipedia|argitaletxea=Ingelesezko Wikipedia}}&lt;/ref&gt; ere propioak dira, eta L3 mailakoa da partekatzen dutena nukleo guztien artean. Horri esker, nukleo bakoitza agindu ezberdin bat exekutatzen egon daiteke, izan prozesu batekoak,
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Process_(computing)|hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Process_(computing)|sartze-data=2026-06-23|encyclopedia=Wikipedia|argitaletxea=Ingelesezko Wikipedia}}&lt;/ref&gt; izan prozesu ezberdinetakoak.

Orain dela gutxi arte, nukleo anitzeko prozesadoreen nukleo guztiak berdinak izaten ziren, hau da, homogeneoak. Horrela, sistema eragilearen lana errazten zen ez zuelako erabaki behar ataza bakoitza zein nukleotara bideratu. Horren adibide dira AMD Ryzen edo Intel Xeon. Gaur egun, ordea, joera bestelakoa da, eta prozesadore gehienetan nukleoak heterogeneoak dira, batzuk handiak eta potentzia handikoak eta beste batzuk txikiak baina eraginkorrak. Egiaztatu da denboraren %90ean egiten den lanak (nabigatu, musika erreproduzitu, posta...) ez duela potentzia handirik behar, eta nukleo txikiekin nahikoa dela horrela energia aurreztuz. Lan astunak egin behar direnean (konpilatu, bideo-jokoak...), aldiz, nukleo handiak jartzen dira martxan prozesadorearen errendimendua hobetzeko.

==Terminologia==
Badira nukleo anitzeko prozesadoreekin nahasgarri suertatzen diren beste kontzeptu batzuk, hala nola multiprozesadoreak eta multikonputagailuak. Bakoitzaren ezaugarri nagusiak dituzu ondoren:

'''Nukleo anitzeko prozesadoreak''' txip bakarrean hainbat nukleo ditu. Bakoitzak bere cachea dauka, baina denek sistemaren memoria nagusia, eta gehienetan L3 mailako cachea, partekatzen dute. Haien artean komunikazioa oso azkarra da. Adibidez 8 nukleoko  Intel Core i7 prozesadorea.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Intel Core 20i7|hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Intel%20Core%20i7|sartze-data=2026-06-23|encyclopedia=Wikipedia|argitaletxea=Ingelesezko Wikipedia}}&lt;/ref&gt;

'''Multiprozesadoreak''' hainbat prozesadore ditu, eta horietako bakoitza nukleo anitzekoa izan daiteke. Prozesadoreek, memoria partekatzen dute haien artean informazioa trukatzeko&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Multiprozesadorea|hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Multiprocessor_system_architecture|sartze-data=2026-06-23|encyclopedia=Wikipedia|argitaletxea=Ingelesezko Wikipedia}}&lt;/ref&gt;. Adibidez, 192 nukleoko bi AMD EPYC 9965 prozesadore dituen zerbitzari bat.&lt;ref&gt;https://www.amd.com/en/products/processors/server/epyc/9005-series/amd-epyc-9965.html&lt;/ref&gt; 

'''Multikonputagailua''' sare bidez konektatutako konputagailu multzoa da. Makina bakoitzak bere memoria du, beraz,  memoria banatutako sistema da, eta haien arteko komunikazioa mezu trukeen bidez egiten da. Adibidez, klusterrak, superkonputagailuak...

[[Fitxategi:ZAP eskema.png|600px|center
|Nukleo anitzeko prozesadorearen, multiprozesadorearen eta multikonputagailuaren eskemak.]]

Laburbilduz, multikonputagailu baten makina bakoitza multiprozesadorea izan daiteke eta horietako bakoitza nukleo anitzekoa.

Azpiko taulak hiru eredu horien ezaugarri ohikoenak jasotzen ditu: 

 {| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| '''&lt;code&gt;Ezaugarriak&lt;/code&gt; '''|| '''&lt;code&gt;Ziklo anitzeko prozesadoreak&lt;/code&gt; '''|| '''&lt;code&gt;Multiprozesadoreak&lt;/code&gt; '''||''' &lt;code&gt;Multikonputagailuak&lt;/code&gt; '''
|-
| &lt;code&gt;Txip kopurua&lt;/code&gt; ||&lt;code&gt;1&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;Batzuk&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;Konputagailu batzuk&lt;/code&gt; 
|-
| &lt;code&gt;Memoria&lt;/code&gt; ||  &lt;code&gt;Partekatua&lt;/code&gt;  || &lt;code&gt;Partekatua&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;Banatua&lt;/code&gt;  
|-
| &lt;code&gt;Komunikazioa&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;Txip barnean&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;Busa/partekatua&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;Sarea/mezuak&lt;/code&gt; 
|-
| &lt;code&gt;Eskala&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;Txikia&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;Ertaina&lt;/code&gt;|| &lt;code&gt;Handia&lt;/code&gt; 
|-
| &lt;code&gt;Programazioa&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;Hariak, OpenMP&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;Hariak, OpenMP&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;MPI&lt;/code&gt;
|}

Artikulu honetan, “nukleo anitzeko prozesadoreak” terminoa, zirkuitu integratu bakarrean fabrikatutako PUZak adierazteko erabiltzen da. Aparteko zirkuitu fisikoetan fabrikatutako PUZak adierazteko ordea, multi-PUZ da batzuetan erabiltzen den terminoa (''multi-CPU'' ingelesez). Goian aipatu den multiprozesadorea multi-PUZ sistema bat da, baina baita ere zentzu zabalean hartuta, multikonputagailua multi-PUZ bat da.

==Testu ebakia: Amdahl-en legea==
[[Fitxategi:AmdahlsLaw.svg|thumb|Amdahl-en legea: grafikoak prozesadore kopuruaren araberako azelerazio-faktorea erakusten du.  Amdahl-en legearen arabera, prozesadore kopuru infinituarekin ere, hobekuntza paralelizatu ezin den zatiak mugatzen du.]] Nukleo anitzeko prozesadore baten  errendimendu-hobekuntza oso lotuta dago erabiltzen diren algoritmoekin, zehazki, paraleloan exekutatu daitezkeen programa-zatien menpe egongo da. Kasurik onenean lor daiteken azelerazio-faktorea nukleo kopuruaren parekoa izango da, hau da, aplikazio bat nukleo bakar batean exekutatzeko behar den denbora ''t'' bada, ''k'' nukleo dituen prozesadore batean aplikazio horrek ''t/k'' denbora beharko du, beraz, ''k'' aldiz azkarrago exekutatuko da. Hala ere, Amdahl-en legeak erakusten duen bezala, oso zaila da horrelako azelerazio-faktore handiak lortzea&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Amdahal's Law|hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Amdahl%27s_law|sartze-data=2026-06-23|encyclopedia=Wikipedia|argitaletxea=Ingelesezko Wikipedia}} &lt;/ref&gt;. Lanaren %100 paralelizagarria balitz azelerazio-faktorea prozesadore kopuruarekiko lineala izango litzateke, hau da, 4 prozesadore izanik, 4 aldiz azkarrago exekutatuko genuke, baina lanaren %90 balitz paralelizagarria ez genuke 10 aldiz baino azkarrago exekutatuko nahiz eta nukleo kopurua handitu. Eta lanaren %50a bakarrik balitz paralelizagarria, azelerazio-faktorea ez litzateke 2 baino handiago inoiz izango. 

Azelerazio-faktorea kalkulatzeko erabiltzen den formula honako hau da: &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;af = P / (f + (1-f) P)&lt;/math&gt;, non &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;P&lt;/math&gt; nukleo kopurua den eta &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;f&lt;/math&gt; lanaren frakzio paralelizagarria. &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;P&lt;/math&gt; infinitoa denean, &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;af = 1/(1-f)&lt;/math&gt;.

==  Erreferentziak  ==
{{Erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>1n5ksz5f1d8as3lys2aldkq2zcxeb87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/DIF 2016-2025: Informatika Fakultateko Ikasketa-Planak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7313</id>
    <revision>
      <id>43872</id>
      <parentid>43756</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T17:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <comment>Agusen bertsio laburtua</comment>
      <origin>43872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13446" sha1="c3i90l3zk2y0yhxym6y1wtxfyf93ucu" xml:space="preserve">{{Lanean|Agustin Arruabarrena}}
=== Informatika Fakultateko Ikasketa-planak ===
Kalkuluarekin erlazionatutako gailuak —abakoak, logaritmoetan oinarritutako taulak, Pascal eta Leibnizen makinak…— zaharrak badira ere, informatika gisa ezagutzen duguna 1950etan sortu zen, zientziaren eta teknologiaren bi arloren topagunean. Batetik, matematiken &quot;logikaren&quot; adarra (Boole, Turing…) —Computer Science—; eta, bestetik, konputagailuak eta kontrol-sistemak diseinatzeko aplikatutako ingeniaritza elektronikoa, batez ere trantsistorezko zirkuitu integratuen bidez —Computer Engineering—. Sinplifikatuta, softwarea eta hardwarea. 

Eta abiadura ikaragarriz garatu da. Mahai gaineko ordenagailua eta poltsikoko telefonoa hasierako sistemak baino milioika aldiz konplexuagoak dira. Irudien prozesamendua, hizkuntzen teknologiak, datu masiboak tratatzeko deep learning eta adimen artifizialeko tresnak, kontrol-sistema automatikoak, robotika… egunerokotasunaren parte dira jadanik.

Nola islatu da teknologia eta zientzia berri hori unibertsitateko ikasketetan? Ez da erraza abiadura horri erantzun egokia ematea akademiatik. Garaian, Garaian, mihiztadura-lengoaian programatzen zen, baina goi-mailako
lengoaiak erabili izan dira aspalditik… orain arte, programazio-lan asko adimen artifizialeko tresnen bidez egiten ari baita. 10.000 (10&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;) transistore integratzen ziren txip batean 70ko hamarkadaren hasieran, eta bilioitik (10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;) gora integratzen dira jada Superkonputazioan eta Adimen Artifizialean erabiltzen diren txipetan. Gaur irakatsi behar denak zerikusi gutxi du duela 20 urte (10 urte ere!) irakasten zenarekin gai
askotan. Beraz, nola egokitu dira ikasketa-planak aldaketa teknologikoari?

== Hasiera ==
Informatika-ikasketak 1971n abiatu ziren Donostian &quot;Centro de Informática&quot; izenarekin. 5 urteko ikasketak  ziren, eta urte bakoitzean profil formatibo jakin bat lortzen zen: Aplikazioen programatzailea, Sistemen programatzailea, Aplikazioen analista, Sistemen analista, eta Sistemen teknikaria. Izenek argi islatzen dituzte
garaiko beharrak.

== Lizentziatura informatikan ==
1976ko martxoan sortu ziren Espainian lehen hiru fakultateak: [[w:Donostiako Informatika Fakultatea|Donostiakoa]], [[w:Bartzelonako Informatika Fakultatea|Bartzelonakoa]] eta [[w:Madrilgo Informatika Fakultatea (Madrilgo Unibertsitate Politeknikoa)|Madrilekoa]]. Ikasketak bost urteko Lizentziatura gisa moldatu ziren, bi ziklotan banatuta. Ikasketa-plana 1978an definitu zen,&lt;ref&gt;Hasierako lizentziaturaren ikasketa-plana (BOE), [https://www.boe.es/boe/dias/1978/08/23/pdfs/A19729-19731.pdf A19729-19731.pdf]&lt;/ref&gt; baina 1982an egonkortu zen.&lt;ref&gt;Lizentziaturaren ikasketa-plan definitiboa (BOE), [https://www.boe.es/boe/dias/1982/05/04/pdfs/A11390-11391.pdf? A11390-11391.pdf]&lt;/ref&gt;

Xehetasunetan sartu gabe, merezi du ikustea nola definitu zen, esaterako, lehen zikloa. Hauek ziren ikasgaiak, urte osokoak (garaian, gaztelaniaz bakarrik):
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! align=&quot;left&quot; |'''1. maila'''
! align=&quot;left&quot; |'''2. maila'''
! align=&quot;left&quot; |'''3.maila'''
|-
| align=&quot;left&quot; |Informatika I
Programazioa I&lt;/br&gt;
Analisia I&lt;/br&gt;
Aljebra I&lt;/br&gt;
Fisika
| align=&quot;left&quot; |Informatika II&lt;/br&gt;
Analisia II&lt;/br&gt;
Informatikaren Oinarri Matematikoak&lt;/br&gt;
Elektrizitatea eta Elektronika&lt;/br&gt;
Praktikak
| align=&quot;left&quot; |Informatika III&lt;/br&gt;
Zenbakizko Analisia&lt;/br&gt;
Informatikaren Metodo Matematikoak&lt;/br&gt;
Estatistika&lt;/br&gt;
Informatika Teorikoa&lt;/br&gt;
Praktikak
|}

Kontu pare bat aipatzeko. Batetik, matematiken pisua: 16 ikasgaietatik, 7. Eta bestetik, ikasgai askoren izenen anbiguotasuna. Zer zen Informatika I, II eta III? Eta Praktikak? Izen &quot;neutro&quot; horien pean, erraza zen gaiak aldatzea. Kontua nabarmenagoa zen bigarren zikloko ikasgaiekin; lehen zikloaren edukiak gutxinaka
egonkortzen ari baziren ere, 2. zikloko ikasgaiak aldatzen ziren, beti ere izen komodin horien pean. Esaterako,
Praktikak III ikasgaian, Konputagailuen Arkitektura eta Organizazioa ematen zen, eta Praktikak IV ikasgaian,
Sistema Eragileak; Informatika IV Konpilazioa zen, eta Informatika V, Konputagailu-sareak. Kontabilitatea
ikasgaia erabiltzen zen Adimen Artifiziala, Sare Neuronalak edo Programazio-lengoaiak emateko.

== Informatika Ingeniaritza ==
1994-1995ean aldaketa handi bat gertatu zen: Lizentziatura zena Ingeniaritza bihurtu zen eta edukiak eguneratu ziren.&lt;ref&gt;Ingeniaritzaren ikasketa-plana (BOE), [https://www.boe.es/boe/dias/1995/01/11/pdfs/A01095-01113.pdf A01095-01113.pdf]&lt;/ref&gt; Hemendik aurrera, ikasgaiak lauhilekoak izango dira, kredituetan neurtuta (lehen ere erabiltzen ziren, baina orain guztiz orokortu eta zehaztu ziren: kreditu tronkalak, unibertsitateko derrigorrezkoak eta hautazkoak).

Eta orain bai, ikasgaien izenak zehatzagoak dira. Hona hemen lehen zikloaren laburpena:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! align=&quot;left&quot; |'''1. maila'''
! align=&quot;left&quot; |'''2. maila'''
! align=&quot;left&quot; |'''3.maila'''
|-
| align=&quot;left&quot; |[[w:Makina-lengoaia|Makina Lengoaia]]&lt;/br&gt;
[[w:Zirkuitu elektriko|Konputagailuen Teknologiaren Oinarriak]]&lt;/br&gt;
[[w:Transistore|Konputagailuen Teknologi. Laborat.]]&lt;/br&gt;
[[w:Sistema digital|Sistema Digitalen Diseinua I]]&lt;/br&gt;
[[w:Fisika|Fisika]]&lt;/br&gt;
[[w:Aljebra lineal|Aljebra Lineala]]&lt;/br&gt;
[[w:Analisi matematiko|Analisi Matematikoa]]&lt;/br&gt;
[[Matematika Diskretua]]&lt;/br&gt;
[[w:Kalkulu (matematikaren adarra)|Kalkulua]]&lt;/br&gt;
[[w:Programazio|Oinarrizko Programazioa]]&lt;/br&gt;
[[w:Datu-egitura|Datu-egiturak]]
| align=&quot;left&quot; |[[w:Konputagailu arkitektura|Konputagailuen Arkitektura I]]&lt;/br&gt;
[[w:Sistema digital|Sistema Digitalen Diseinua II]]&lt;/br&gt;
[[w:Sistema eragile|Sistema Eragileak]]&lt;/br&gt;
[[w:Zenbakizko analisi|Zenbakizko Konputazioa]]&lt;/br&gt;
[[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]]&lt;/br&gt;
[[w:Estatistika|Probabilitatea eta Estatistika]]&lt;/br&gt;
[[w:Programazio modular|Programazio Modularra]]&lt;/br&gt;
[[w:Fitxategi (informatika)|Fitxategiak]] eta [[w:Datu-base|Datu-baseak]]&lt;/br&gt;
[[w:Programazio#Programa on baten ezaugarriak|Programazioaren Metodologia]]&lt;/br&gt;
[[w:Konputazioaren teoria|Konputazio-metodo Abstraktuak]] I eta II
| align=&quot;left&quot; |[[w:Konputagailu arkitektura|Konputagailuen Arkitektura]] II
[[w:Informazio-sistema|Informazio-sist. Analisi eta Diseinua]]&lt;/br&gt;
Informatikaren Metodo Matemat.&lt;/br&gt;
[[w:Datu-baseak kudeatzeko sistema|Datu-baseen Teoria]]&lt;/br&gt;
[[w:Algoritmo|Algoritmika]]&lt;/br&gt;
- &lt;/br&gt;
Hautazko ikasgaiak (zerrenda luzea, 1. eta 2. ziklorako)
|}
Nabarmena zen eguneratzea (nahiz eta gai aurreratu asko lizentziaturako 2. zikloan sartuta zeuden). Eta
Karrera Amaierako Proiektuak ageri ziren, 15 kreditukoak (ikasgaiak, oro har, 6 kreditukoak).

2000-2001ean, 3 urteko Sistemen Informatikako Ingeniaritza Teknikoa ere eskaintzen hasi zen. Bi ingeniaritza
tekniko definitu ziren: Sistemen Informatika, eta Kudeaketa eta Informazio Sistemak; EHUko errektoretzak erabaki zuen lehena Donostian eskaintzea, eta bestea Bilbon eta Gasteizen.

Bertan goxo ezin geratu, eta 2001-2002an aldaketa txiki batzuk egin ziren. Azkenean,  ingeniaritzaren ikasketa-planak beste 15 urte edo iraun zuen

== Informatika Ingeniaritzako Gradua ==
2010-2011 ikasturtean, Boloniako prozesua zela eta, 3 urtekoak eta 5 urtekoak, 4 urteko Gradu bihurtu ziren, gure kasuan Informatika Ingeniaritzako Gradua.&lt;ref&gt;Informatika Ingeniaritzaren Gradua (BOE) [http://www.boe.es/boe/dias/2011/02/01/pdfs/BOE-A-2011-1954.pdf www.boe.es/boe/dias/2011/02/01/pdfs/BOE-A-2011-1954.pdf]&lt;/ref&gt; Ikasketa-planak nabarmen aldatu behar izan ziren, urte bat gutxiago zegoelako. Proposamen berrian, hiru espezialitate edoaipamen definitu ziren, 3. mailako 8 ikasgai (48 kreditu) eta Gradu Amaierako Lana (12 kr.) osatuta: Konputagailuen Ingeniaritza, Konputazioa, eta Software Ingeniaritza. Ikasleek horietako bat aukeratu behar. Formazioa laugarren urtean osatzen zen hainbat hautazko gaiekin.

Hauek ziren hiru espezialitateetako ikasgaiak hasieran:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! align=&quot;left&quot; |'''Konputagailuen Ingeniaritza'''
! align=&quot;left&quot; |'''Konputazioa'''
! align=&quot;left&quot; |'''Software Ingeniaritza'''
|-
| align=&quot;left&quot; |[[w:Superkonputagailu|Errendim. Handiko Prozesadoreak]]&lt;br/&gt;
[[w:Konputazio paralelo|Konputazio Paraleloko Sistemak]]&lt;br/&gt;
[[w:Sistema eragile|Sistema Eragileak]]&lt;br/&gt;
[[w:Sistema administratzaile|Sistemen eta Sareen Administrazioa]]&lt;br/&gt;
[[w:Konputagailu-sare|Sare Teknologiak]] eta [[w:Konputagailu arkitektura|Azpiegiturak]]&lt;br/&gt;
[[w:Sistema digital|Sist. Digitalen]] Diseinu eta Eraikuntza*&lt;br/&gt;
Sist. Inform. Errendim. Ebaluazioa*&lt;br/&gt;
[[w:Sistema txertatu|Sistema Txertatuen]] Diseinua*&lt;br/&gt;
| align=&quot;left&quot; |[[w:Datu-meatzaritza|Datu Meatzaritza]]&lt;br/&gt;
[[w:Informatika teoriko|Zientziarako Konputazioa]]&lt;br/&gt;
Konputazio Eredu Abstraktuak&lt;br/&gt;
[[w:Ordenagailu bidezko grafiko|Konputagailu bidezko Grafikoak]]&lt;br/&gt;
[[w:Algoritmoen diseinu|Algoritmoen Diseinua]]&lt;br/&gt;
[[w:Adimen artifizial|Adimen Artifiziala]]&lt;br/&gt;
[[w:Konpiladore|Konpilazioa]]&lt;br/&gt;
[[w:Datuen bistaratze|Bistaratzea]] eta [[w:Errealitate birtual|Ingurune Birtualak]]
| align=&quot;left&quot; |[[w:Software ingeniaritza|Software Ingeniaritza]] II&lt;br/&gt;
[[w:Datu-base eskema|Datu-baseen Diseinua]]&lt;br/&gt;
Web Sistemak&lt;br/&gt;
[[w:Gizaki-konputagailu elkarrekintza|Perts. eta Konput. arteko Elkarrek.]]&lt;br/&gt;
[[w:Software ingeniaritza|Softwarearen Kalitatea]]&lt;br/&gt;
[[w:Software-garapen|Softwarearen Garapen Industriala]]&lt;br/&gt;
Informaz. Kudeaketa Aurreratua&lt;br/&gt;
[[w:Software-garapen|Softw. Garatzeko]] Tresna Aurreratuak
|}

Aldaketak egin dira dagoeneko Konputagailuen Ingeniaritza aipamenean, non Kriptografia eta
Zibersegurtasunarekin erlazionatutako ikasgaiak sartu baitira (taulan izartxo bat duten ikasgaien ordez):Kriptografia Aplikatua, Sistema Informatikoen Ahulezien Detekzioa eta Ustiapena, eta Sistema Informatikoen Auditoretza eta Analisi Forentsea.

4. mailako hautazko ikasgaietan gai aurreratuk lantzen dira, eta aldaketak izan dira Gradua proposatu zenetik. Hona hemen batzuk (ikus guztiak fakultateko webgunean): Adimen Artifiziala Zibersegurtasunean, Hizkuntzaren Prozesamendua, Ikaskuntza Automatikoa eta Neurona Sareak, Konputazio Kuantikoaren Oinarriak, Programazio Logikoa, Robotika eta Kontrol Adimendunak, Soinuaren eta Irudiaren Prozesamendu Digitala, Adimen Artifizial Sortzailea Software Ingeniaritzarako, Konputagailu bidezko Ikusmena, eta abar.

== Masterrak ==
Berriak ez badira ere —esaterako, 1991 eta 1992 urteetan, Konputagailuen Zientzia eta Teknologia Masterra eman zen fakultatean— asko zabaldu dira Boloniako prozesuaren ondoren. Gradua lortu ondoren, Masterretan sakondu daiteke profesioaren arlo jakin batzuetan, eta askotan hasiera-puntua dira doktorego-programa batean aritzeko, tesi bat egiteko. Urte bat edo bikoak izan ohi dira (60 - 120 kreditu artean).

Masterrak ere aldatzen, desagertzen eta sortzen dira. Garaian Sistema Informatiko Aurreratuak eta
Informatika Ingeniaritzako Masterrak eskaini ziren, azkena euskaraz ere, baina gaur jada ez. 2025-2026
ikasturtean, lau hauek eskaini dira: Sistema Txertatuen Ingeniaritza, teknologia arloan; Hizkuntzaren
Azterketa eta Prozesamendua, eta Hizkuntzaren eta Komunikazioaren Teknologiak Erasmus Mundus,
hizkuntzaren prozesamenduaren arloan; eta Konputazio Ingeniaritza eta Sistema Adimentsuak, datu-
meatzaritza eta adimen artifiziala arloan.

== Adimen Artifizialeko Gradua ==
Aldaketei aurre egiteko, hausnarketa-prozesu baten ondoren, 2020-2021 ikasturtetik aurrera beste gradu bat eskaintzen ari da, Adimen Artifiziala. Lehen bi mailetan, ikasgai batzuk II graduarekin partekatzen dira, eta,
gainerakoetan, arlo espezifiko horren teknologietan sakontzen da (informazio osoa fakultateko webgunean).

Hurrengo taulan, 3. eta 4. mailako ikasgai nagusiak ageri dira, edukien ideia orokor bat izateko (izartxoa dutenak Informatika Ingeniaritzan ere eskaintzen dira).


{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! align=&quot;left&quot; |'''3.maila'''
! align=&quot;left&quot; |'''4. maila'''
|-
| align=&quot;left&quot; |[[w:Heuristika|Bilaketa Heuristikoak]]*&lt;br/&gt;
[[w:Datu-baseak kudeatzeko sistema|Datu-Baseen Diseinua]]*&lt;br/&gt;
[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]]*&lt;br/&gt;
[[w:Ikaskuntza automatiko|Ikaskuntza Automatikoa]] eta [[w:Neurona-sare artifizial|Neurona Sareak]]*&lt;br/&gt;
[[w:Robotika|Robotikaren]] Oinarriak&lt;br/&gt;
[[w:Datu handiak|Big Data]] Aplikazioen Garapena&lt;br/&gt;
[[w:Superkonputagailu|Datu Masiboen Prozesamendurako Azpiegiturak]]&lt;br/&gt;
[[w:Ikaskuntza automatiko|Ikaskuntza Automatiko]] Aurreratua&lt;br/&gt;
[[w:Ikusmen artifizial|Konputagailu bidezko Ikusmena]]*&lt;br/&gt;
[[w:Testu meatzaritza|Testu-datuen Meatzaritza]]
| align=&quot;left&quot; |Hainbat hautazko ikasgai, haien artean:&lt;br/&gt;
&lt;br/&gt;
Adimen Artifizialeko Teknika Aurreratuak*&lt;br/&gt;
[[w:Hizketa-teknologia|Ahotsaren Prozesamendua]]&lt;br/&gt;
[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendurako]] Teknika Aurreratuak&lt;br/&gt;
[[w:Elkarlaneko robotika|Pertsona-Robot Elkarrekintza]]&lt;br/&gt;
[[w:Robotika|Robotika Probabilistikoa]]&lt;br/&gt;
[[w:Biomedikuntza|Datu Biomediko]] eta [[w:Fisiologia|Fisiologikoen]] Analisia&lt;br/&gt;
Espazio-Denbora Datuen Analisia&lt;br/&gt;
[[w:Elkarlaneko robotika|Robotika Soziala]]
…
|}

Abiadura ikaragarriaz eboluzionatzen du informatikak; arlo batzuen indarra moteltzen da, beste batzuena indartzen da, eremu eta behar berriak sortzen dira etengabe. Aldaketa horien gainean &quot;surf&quot; egiteko prestatu behar ditugu ikasleak, olatua gal ez dezaten. Ez da erraza, nekeza askotan, baina hor dago bere magia ere:
egunero berritzen den diziplina, egunero sorpresak ematen dituena.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia_zerrenda}}</text>
      <sha1>c3i90l3zk2y0yhxym6y1wtxfyf93ucu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43873</id>
      <parentid>43872</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T17:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <comment>bukatua</comment>
      <origin>43873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13414" sha1="8fczk8pvng87lrnzrt3mq063yxon9ud" xml:space="preserve">=== Informatika Fakultateko Ikasketa-planak ===
Kalkuluarekin erlazionatutako gailuak —abakoak, logaritmoetan oinarritutako taulak, Pascal eta Leibnizen makinak…— zaharrak badira ere, informatika gisa ezagutzen duguna 1950etan sortu zen, zientziaren eta teknologiaren bi arloren topagunean. Batetik, matematiken &quot;logikaren&quot; adarra (Boole, Turing…) —Computer Science—; eta, bestetik, konputagailuak eta kontrol-sistemak diseinatzeko aplikatutako ingeniaritza elektronikoa, batez ere trantsistorezko zirkuitu integratuen bidez —Computer Engineering—. Sinplifikatuta, softwarea eta hardwarea. 

Eta abiadura ikaragarriz garatu da. Mahai gaineko ordenagailua eta poltsikoko telefonoa hasierako sistemak baino milioika aldiz konplexuagoak dira. Irudien prozesamendua, hizkuntzen teknologiak, datu masiboak tratatzeko deep learning eta adimen artifizialeko tresnak, kontrol-sistema automatikoak, robotika… egunerokotasunaren parte dira jadanik.

Nola islatu da teknologia eta zientzia berri hori unibertsitateko ikasketetan? Ez da erraza abiadura horri erantzun egokia ematea akademiatik. Garaian, Garaian, mihiztadura-lengoaian programatzen zen, baina goi-mailako
lengoaiak erabili izan dira aspalditik… orain arte, programazio-lan asko adimen artifizialeko tresnen bidez egiten ari baita. 10.000 (10&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;) transistore integratzen ziren txip batean 70ko hamarkadaren hasieran, eta bilioitik (10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt;) gora integratzen dira jada Superkonputazioan eta Adimen Artifizialean erabiltzen diren txipetan. Gaur irakatsi behar denak zerikusi gutxi du duela 20 urte (10 urte ere!) irakasten zenarekin gai
askotan. Beraz, nola egokitu dira ikasketa-planak aldaketa teknologikoari?

== Hasiera ==
Informatika-ikasketak 1971n abiatu ziren Donostian &quot;Centro de Informática&quot; izenarekin. 5 urteko ikasketak  ziren, eta urte bakoitzean profil formatibo jakin bat lortzen zen: Aplikazioen programatzailea, Sistemen programatzailea, Aplikazioen analista, Sistemen analista, eta Sistemen teknikaria. Izenek argi islatzen dituzte
garaiko beharrak.

== Lizentziatura informatikan ==
1976ko martxoan sortu ziren Espainian lehen hiru fakultateak: [[w:Donostiako Informatika Fakultatea|Donostiakoa]], [[w:Bartzelonako Informatika Fakultatea|Bartzelonakoa]] eta [[w:Madrilgo Informatika Fakultatea (Madrilgo Unibertsitate Politeknikoa)|Madrilekoa]]. Ikasketak bost urteko Lizentziatura gisa moldatu ziren, bi ziklotan banatuta. Ikasketa-plana 1978an definitu zen,&lt;ref&gt;Hasierako lizentziaturaren ikasketa-plana (BOE), [https://www.boe.es/boe/dias/1978/08/23/pdfs/A19729-19731.pdf A19729-19731.pdf]&lt;/ref&gt; baina 1982an egonkortu zen.&lt;ref&gt;Lizentziaturaren ikasketa-plan definitiboa (BOE), [https://www.boe.es/boe/dias/1982/05/04/pdfs/A11390-11391.pdf? A11390-11391.pdf]&lt;/ref&gt;

Xehetasunetan sartu gabe, merezi du ikustea nola definitu zen, esaterako, lehen zikloa. Hauek ziren ikasgaiak, urte osokoak (garaian, gaztelaniaz bakarrik):
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! align=&quot;left&quot; |'''1. maila'''
! align=&quot;left&quot; |'''2. maila'''
! align=&quot;left&quot; |'''3.maila'''
|-
| align=&quot;left&quot; |Informatika I
Programazioa I&lt;/br&gt;
Analisia I&lt;/br&gt;
Aljebra I&lt;/br&gt;
Fisika
| align=&quot;left&quot; |Informatika II&lt;/br&gt;
Analisia II&lt;/br&gt;
Informatikaren Oinarri Matematikoak&lt;/br&gt;
Elektrizitatea eta Elektronika&lt;/br&gt;
Praktikak
| align=&quot;left&quot; |Informatika III&lt;/br&gt;
Zenbakizko Analisia&lt;/br&gt;
Informatikaren Metodo Matematikoak&lt;/br&gt;
Estatistika&lt;/br&gt;
Informatika Teorikoa&lt;/br&gt;
Praktikak
|}

Kontu pare bat aipatzeko. Batetik, matematiken pisua: 16 ikasgaietatik, 7. Eta bestetik, ikasgai askoren izenen anbiguotasuna. Zer zen Informatika I, II eta III? Eta Praktikak? Izen &quot;neutro&quot; horien pean, erraza zen gaiak aldatzea. Kontua nabarmenagoa zen bigarren zikloko ikasgaiekin; lehen zikloaren edukiak gutxinaka
egonkortzen ari baziren ere, 2. zikloko ikasgaiak aldatzen ziren, beti ere izen komodin horien pean. Esaterako,
Praktikak III ikasgaian, Konputagailuen Arkitektura eta Organizazioa ematen zen, eta Praktikak IV ikasgaian,
Sistema Eragileak; Informatika IV Konpilazioa zen, eta Informatika V, Konputagailu-sareak. Kontabilitatea
ikasgaia erabiltzen zen Adimen Artifiziala, Sare Neuronalak edo Programazio-lengoaiak emateko.

== Informatika Ingeniaritza ==
1994-1995ean aldaketa handi bat gertatu zen: Lizentziatura zena Ingeniaritza bihurtu zen eta edukiak eguneratu ziren.&lt;ref&gt;Ingeniaritzaren ikasketa-plana (BOE), [https://www.boe.es/boe/dias/1995/01/11/pdfs/A01095-01113.pdf A01095-01113.pdf]&lt;/ref&gt; Hemendik aurrera, ikasgaiak lauhilekoak izango dira, kredituetan neurtuta (lehen ere erabiltzen ziren, baina orain guztiz orokortu eta zehaztu ziren: kreditu tronkalak, unibertsitateko derrigorrezkoak eta hautazkoak).

Eta orain bai, ikasgaien izenak zehatzagoak dira. Hona hemen lehen zikloaren laburpena:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! align=&quot;left&quot; |'''1. maila'''
! align=&quot;left&quot; |'''2. maila'''
! align=&quot;left&quot; |'''3.maila'''
|-
| align=&quot;left&quot; |[[w:Makina-lengoaia|Makina Lengoaia]]&lt;/br&gt;
[[w:Zirkuitu elektriko|Konputagailuen Teknologiaren Oinarriak]]&lt;/br&gt;
[[w:Transistore|Konputagailuen Teknologi. Laborat.]]&lt;/br&gt;
[[w:Sistema digital|Sistema Digitalen Diseinua I]]&lt;/br&gt;
[[w:Fisika|Fisika]]&lt;/br&gt;
[[w:Aljebra lineal|Aljebra Lineala]]&lt;/br&gt;
[[w:Analisi matematiko|Analisi Matematikoa]]&lt;/br&gt;
[[Matematika Diskretua]]&lt;/br&gt;
[[w:Kalkulu (matematikaren adarra)|Kalkulua]]&lt;/br&gt;
[[w:Programazio|Oinarrizko Programazioa]]&lt;/br&gt;
[[w:Datu-egitura|Datu-egiturak]]
| align=&quot;left&quot; |[[w:Konputagailu arkitektura|Konputagailuen Arkitektura I]]&lt;/br&gt;
[[w:Sistema digital|Sistema Digitalen Diseinua II]]&lt;/br&gt;
[[w:Sistema eragile|Sistema Eragileak]]&lt;/br&gt;
[[w:Zenbakizko analisi|Zenbakizko Konputazioa]]&lt;/br&gt;
[[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]]&lt;/br&gt;
[[w:Estatistika|Probabilitatea eta Estatistika]]&lt;/br&gt;
[[w:Programazio modular|Programazio Modularra]]&lt;/br&gt;
[[w:Fitxategi (informatika)|Fitxategiak]] eta [[w:Datu-base|Datu-baseak]]&lt;/br&gt;
[[w:Programazio#Programa on baten ezaugarriak|Programazioaren Metodologia]]&lt;/br&gt;
[[w:Konputazioaren teoria|Konputazio-metodo Abstraktuak]] I eta II
| align=&quot;left&quot; |[[w:Konputagailu arkitektura|Konputagailuen Arkitektura]] II
[[w:Informazio-sistema|Informazio-sist. Analisi eta Diseinua]]&lt;/br&gt;
Informatikaren Metodo Matemat.&lt;/br&gt;
[[w:Datu-baseak kudeatzeko sistema|Datu-baseen Teoria]]&lt;/br&gt;
[[w:Algoritmo|Algoritmika]]&lt;/br&gt;
- &lt;/br&gt;
Hautazko ikasgaiak (zerrenda luzea, 1. eta 2. ziklorako)
|}
Nabarmena zen eguneratzea (nahiz eta gai aurreratu asko lizentziaturako 2. zikloan sartuta zeuden). Eta
Karrera Amaierako Proiektuak ageri ziren, 15 kreditukoak (ikasgaiak, oro har, 6 kreditukoak).

2000-2001ean, 3 urteko Sistemen Informatikako Ingeniaritza Teknikoa ere eskaintzen hasi zen. Bi ingeniaritza
tekniko definitu ziren: Sistemen Informatika, eta Kudeaketa eta Informazio Sistemak; EHUko errektoretzak erabaki zuen lehena Donostian eskaintzea, eta bestea Bilbon eta Gasteizen.

Bertan goxo ezin geratu, eta 2001-2002an aldaketa txiki batzuk egin ziren. Azkenean,  ingeniaritzaren ikasketa-planak beste 15 urte edo iraun zuen

== Informatika Ingeniaritzako Gradua ==
2010-2011 ikasturtean, Boloniako prozesua zela eta, 3 urtekoak eta 5 urtekoak, 4 urteko Gradu bihurtu ziren, gure kasuan Informatika Ingeniaritzako Gradua.&lt;ref&gt;Informatika Ingeniaritzaren Gradua (BOE) [http://www.boe.es/boe/dias/2011/02/01/pdfs/BOE-A-2011-1954.pdf www.boe.es/boe/dias/2011/02/01/pdfs/BOE-A-2011-1954.pdf]&lt;/ref&gt; Ikasketa-planak nabarmen aldatu behar izan ziren, urte bat gutxiago zegoelako. Proposamen berrian, hiru espezialitate edoaipamen definitu ziren, 3. mailako 8 ikasgai (48 kreditu) eta Gradu Amaierako Lana (12 kr.) osatuta: Konputagailuen Ingeniaritza, Konputazioa, eta Software Ingeniaritza. Ikasleek horietako bat aukeratu behar. Formazioa laugarren urtean osatzen zen hainbat hautazko gaiekin.

Hauek ziren hiru espezialitateetako ikasgaiak hasieran:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! align=&quot;left&quot; |'''Konputagailuen Ingeniaritza'''
! align=&quot;left&quot; |'''Konputazioa'''
! align=&quot;left&quot; |'''Software Ingeniaritza'''
|-
| align=&quot;left&quot; |[[w:Superkonputagailu|Errendim. Handiko Prozesadoreak]]&lt;br/&gt;
[[w:Konputazio paralelo|Konputazio Paraleloko Sistemak]]&lt;br/&gt;
[[w:Sistema eragile|Sistema Eragileak]]&lt;br/&gt;
[[w:Sistema administratzaile|Sistemen eta Sareen Administrazioa]]&lt;br/&gt;
[[w:Konputagailu-sare|Sare Teknologiak]] eta [[w:Konputagailu arkitektura|Azpiegiturak]]&lt;br/&gt;
[[w:Sistema digital|Sist. Digitalen]] Diseinu eta Eraikuntza*&lt;br/&gt;
Sist. Inform. Errendim. Ebaluazioa*&lt;br/&gt;
[[w:Sistema txertatu|Sistema Txertatuen]] Diseinua*&lt;br/&gt;
| align=&quot;left&quot; |[[w:Datu-meatzaritza|Datu Meatzaritza]]&lt;br/&gt;
[[w:Informatika teoriko|Zientziarako Konputazioa]]&lt;br/&gt;
Konputazio Eredu Abstraktuak&lt;br/&gt;
[[w:Ordenagailu bidezko grafiko|Konputagailu bidezko Grafikoak]]&lt;br/&gt;
[[w:Algoritmoen diseinu|Algoritmoen Diseinua]]&lt;br/&gt;
[[w:Adimen artifizial|Adimen Artifiziala]]&lt;br/&gt;
[[w:Konpiladore|Konpilazioa]]&lt;br/&gt;
[[w:Datuen bistaratze|Bistaratzea]] eta [[w:Errealitate birtual|Ingurune Birtualak]]
| align=&quot;left&quot; |[[w:Software ingeniaritza|Software Ingeniaritza]] II&lt;br/&gt;
[[w:Datu-base eskema|Datu-baseen Diseinua]]&lt;br/&gt;
Web Sistemak&lt;br/&gt;
[[w:Gizaki-konputagailu elkarrekintza|Perts. eta Konput. arteko Elkarrek.]]&lt;br/&gt;
[[w:Software ingeniaritza|Softwarearen Kalitatea]]&lt;br/&gt;
[[w:Software-garapen|Softwarearen Garapen Industriala]]&lt;br/&gt;
Informaz. Kudeaketa Aurreratua&lt;br/&gt;
[[w:Software-garapen|Softw. Garatzeko]] Tresna Aurreratuak
|}

Aldaketak egin dira dagoeneko Konputagailuen Ingeniaritza aipamenean, non Kriptografia eta
Zibersegurtasunarekin erlazionatutako ikasgaiak sartu baitira (taulan izartxo bat duten ikasgaien ordez):Kriptografia Aplikatua, Sistema Informatikoen Ahulezien Detekzioa eta Ustiapena, eta Sistema Informatikoen Auditoretza eta Analisi Forentsea.

4. mailako hautazko ikasgaietan gai aurreratuk lantzen dira, eta aldaketak izan dira Gradua proposatu zenetik. Hona hemen batzuk (ikus guztiak fakultateko webgunean): Adimen Artifiziala Zibersegurtasunean, Hizkuntzaren Prozesamendua, Ikaskuntza Automatikoa eta Neurona Sareak, Konputazio Kuantikoaren Oinarriak, Programazio Logikoa, Robotika eta Kontrol Adimendunak, Soinuaren eta Irudiaren Prozesamendu Digitala, Adimen Artifizial Sortzailea Software Ingeniaritzarako, Konputagailu bidezko Ikusmena, eta abar.

== Masterrak ==
Berriak ez badira ere —esaterako, 1991 eta 1992 urteetan, Konputagailuen Zientzia eta Teknologia Masterra eman zen fakultatean— asko zabaldu dira Boloniako prozesuaren ondoren. Gradua lortu ondoren, Masterretan sakondu daiteke profesioaren arlo jakin batzuetan, eta askotan hasiera-puntua dira doktorego-programa batean aritzeko, tesi bat egiteko. Urte bat edo bikoak izan ohi dira (60 - 120 kreditu artean).

Masterrak ere aldatzen, desagertzen eta sortzen dira. Garaian Sistema Informatiko Aurreratuak eta
Informatika Ingeniaritzako Masterrak eskaini ziren, azkena euskaraz ere, baina gaur jada ez. 2025-2026
ikasturtean, lau hauek eskaini dira: Sistema Txertatuen Ingeniaritza, teknologia arloan; Hizkuntzaren
Azterketa eta Prozesamendua, eta Hizkuntzaren eta Komunikazioaren Teknologiak Erasmus Mundus,
hizkuntzaren prozesamenduaren arloan; eta Konputazio Ingeniaritza eta Sistema Adimentsuak, datu-
meatzaritza eta adimen artifiziala arloan.

== Adimen Artifizialeko Gradua ==
Aldaketei aurre egiteko, hausnarketa-prozesu baten ondoren, 2020-2021 ikasturtetik aurrera beste gradu bat eskaintzen ari da, Adimen Artifiziala. Lehen bi mailetan, ikasgai batzuk II graduarekin partekatzen dira, eta,
gainerakoetan, arlo espezifiko horren teknologietan sakontzen da (informazio osoa fakultateko webgunean).

Hurrengo taulan, 3. eta 4. mailako ikasgai nagusiak ageri dira, edukien ideia orokor bat izateko (izartxoa dutenak Informatika Ingeniaritzan ere eskaintzen dira).


{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! align=&quot;left&quot; |'''3.maila'''
! align=&quot;left&quot; |'''4. maila'''
|-
| align=&quot;left&quot; |[[w:Heuristika|Bilaketa Heuristikoak]]*&lt;br/&gt;
[[w:Datu-baseak kudeatzeko sistema|Datu-Baseen Diseinua]]*&lt;br/&gt;
[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]]*&lt;br/&gt;
[[w:Ikaskuntza automatiko|Ikaskuntza Automatikoa]] eta [[w:Neurona-sare artifizial|Neurona Sareak]]*&lt;br/&gt;
[[w:Robotika|Robotikaren]] Oinarriak&lt;br/&gt;
[[w:Datu handiak|Big Data]] Aplikazioen Garapena&lt;br/&gt;
[[w:Superkonputagailu|Datu Masiboen Prozesamendurako Azpiegiturak]]&lt;br/&gt;
[[w:Ikaskuntza automatiko|Ikaskuntza Automatiko]] Aurreratua&lt;br/&gt;
[[w:Ikusmen artifizial|Konputagailu bidezko Ikusmena]]*&lt;br/&gt;
[[w:Testu meatzaritza|Testu-datuen Meatzaritza]]
| align=&quot;left&quot; |Hainbat hautazko ikasgai, haien artean:&lt;br/&gt;
&lt;br/&gt;
Adimen Artifizialeko Teknika Aurreratuak*&lt;br/&gt;
[[w:Hizketa-teknologia|Ahotsaren Prozesamendua]]&lt;br/&gt;
[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendurako]] Teknika Aurreratuak&lt;br/&gt;
[[w:Elkarlaneko robotika|Pertsona-Robot Elkarrekintza]]&lt;br/&gt;
[[w:Robotika|Robotika Probabilistikoa]]&lt;br/&gt;
[[w:Biomedikuntza|Datu Biomediko]] eta [[w:Fisiologia|Fisiologikoen]] Analisia&lt;br/&gt;
Espazio-Denbora Datuen Analisia&lt;br/&gt;
[[w:Elkarlaneko robotika|Robotika Soziala]]
…
|}

Abiadura ikaragarriaz eboluzionatzen du informatikak; arlo batzuen indarra moteltzen da, beste batzuena indartzen da, eremu eta behar berriak sortzen dira etengabe. Aldaketa horien gainean &quot;surf&quot; egiteko prestatu behar ditugu ikasleak, olatua gal ez dezaten. Ez da erraza, nekeza askotan, baina hor dago bere magia ere:
egunero berritzen den diziplina, egunero sorpresak ematen dituena.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia_zerrenda}}</text>
      <sha1>8fczk8pvng87lrnzrt3mq063yxon9ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/DIF 1976-1985: DIF martxan - Eraikina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7319</id>
    <revision>
      <id>43860</id>
      <parentid>43682</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:02:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39760-94</username>
        <id>2736</id>
      </contributor>
      <origin>43860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11088" sha1="83le6uz6swa55r1hpmfnm25q2wrds7i" xml:space="preserve">{{Lanean|Agustin Arruabarrena}}
[[w:Donostiako Informatika Fakultatea|Informatika Fakultateak]] agian bai, baina nik ez dut 2026 urtean 50 urte bete. Gaztexeago naiz, ez asko. Baina nire bizitza osoa lotuta egon da lagun horiei. Haiekin hasi eta hazi nintzen, moldatu, itxuraldatu, edertu, sufritu eta gozatu. Harria naiz, zementua, kristala, zura, kableak, uhinak… Informatikarien habia naiz, jende gaztea eta ez hain gaztea, zaharrak eta ez hain zaharrak. Jende asko lan egiten du hemen. Euskararen xuxurla islatzen da hemen barruan, eta kanpoan. Ni informatika fakultatearen eraikina naiz.

== Jaio == 
1984an jaio nintzen, duela 42 urte beraz, 4 solairuko eraikina. Ez nintzen jaioberri eder horietako bat, egitura bitxi batekin agertu bainintzen Ibaetan. Bai, askoz zabalagoa nintzen goiko pisuetan behekoan baino. Zaila da horrela zutik mantentzea, noski, eta zutabe asko eta luzeak erabili behar nituen burua sostengatzeko. Istorio asko entzun dut nire jaiotze-formaz; diotenez, urruneko toki batean jaio behar izan nintzen, muino baten magalean babestuta, eta horregatik nire itxura bitxi hori. Tira, ez dakit hala izan zen, baina &quot;se non è vero…&quot;.

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea Ibaetan 1984.png|thumb|1984ko edifizioa atzetik ikusita.]]
[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 05.jpg|thumb|Ingurua 1984an. Goian, igaro behar zen zubia eta gorago, Konportako fabrikak.]]
Jaio  nintzen tokia asko aldatu da urte hauetan. Ia urbanizatu gabe zegoen eremuan, edifizio bakar bat nuen alboan, Zuzenbide Fakultatea, eta pixka bat urrun eta gorago, Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza Eskola. Erreka bat igaro behar zen zubi estu batetik fakultatera ailegatzeko. Baserriak ziren atzealdeko muinoetan, eta fabrika asko errepide nagusiaren beste aldean: Cervezas Kutz (El Leon), Lizarriturri y Rezola (Lagarto xaboiak), Suchard txokolateak… Arrastorik ez da geratzen gaur egun, 1990ko hamarkadan dena aldatu baitzen hiria zabaltzearekin batera. 
Amara auzoan, Pio XII plazaren alboan zegoen Escuela de Comercio-ko eraikinean &quot;alokatuta&quot; zeuden informatikariak, korridore eta itxitako terraza batean. Begi-bistakoa zen ezinbestekoa zela eraikin berria izatea indartsu hazten ari ziren unibertsitate-ikasketa berrientzat… hain indartsu ezen txikia geratu nintzen sortu bezain pronto (herri honen planifikazioa…!). Tira, 500 lagunentzako tokia nuen, baina 1.000 baino askoz gehiago etorri ziren 1984-1985 ikasturterako: ikasleak, irakasleak, administrazioko langileak, informatika-teknikariak. Gelak, bulegoak, laborategiak, dena zegoen nahasita hiru solairuetan. Baina, esaterako, liburutegirako espazio polit bat zegoen, eta kalkulu-zentrorako tokia ere ez zegoen gaizki (oso azkar hazten ari bazen ere).

Hasieratik erabili behar ziren alboetan zeuden (Zuzenbideko pabiloiak, esaterako) eta gero sortzen joan ziren baliabideak ikasleei eskolak emateko. Irakasleak ere, estu-estu zeuden bulego txikietan, eta gero eta gehiago kontratatzen ari ziren. Hala hasi zen nire bizitza.
Ikasleak gero eta gehiago ziren, uholde bat. Informatika ikasteko beste zentrorik ez zegoen Euskal Herria osoan, ezta inguruan ere. Urte batean 600 ikasle baino gehiago matrikulatu ziren lehen mailan, eta erabaki bat hartu behar izan zen, plaza kopurua mugatzea: 360 ikasle hartuko ziren urtero handik aurrera. Kopuru hori mantendu zen hainbat urtetan zehar; gero, pixkanaka, zentro berriak zabaltzen hasi ziren, Kantabrian, Riojan, Nafarroan, Bizkaian, Araban, eta ikasle kopurua joan zen jaisten. Azken urteetan 130-140 ikasle hasi dira urtero Donostian Informatika Ingeniaritza ikasten, eta Adimen Artifiziala gradua abian denetik, beste 40 ikasle gehiago. 
Baina buelta gaitezen edifizioaren historiara.

== Hazi ==
60 m luze, 30 m zabal eta 15 m altu, horiek ziren nire neurriak, gutxi gorabehera. Baina, esan dut dagoeneko, gorputzaren zati handi bat hutsa zen: goiko bi solairuek oinarriaren espazio osoa okupatzen zuten (bi terraza handirekin), baina 1. solairuak bi heren eskas, eta behekoak, erdia baino gutxiago. Bazegoen bolumena betetzeko. Eta hala egin zen. 
Lehen obretan, beheko solairua zabaldu zen, baina ez osoa, eta gela handi pare bat egin ziren. Eskas. Bigarren hedapena handiagoa izan zen. Hirugarren solairuko terrazak itxi ziren, eta han zegoen &quot;aula magna&quot; handia bitan banatu zen; lehen solairua zabaldu zen edifizioaren bukaeraraino; atzeko partean, mutur batetik bestera doan solairuarteko bat sortu zen, beheko solairuaren altuera aprobetxatuz; eta beheko solairua ere bukaeraraino zabaldu zen, erdian &quot;karrerape, apiriku, lorio edo portxe&quot; bat utziz (bai, hiztegia begiratu dut).
Espazio dezente irabazi zen. Kalkulu-zentroa eta informatika-teknikariak beheko solairuko espazio berrietara aldatu ziren, baina, batez ere, laborategietarako espazio asko irabazi zen, ikasleentzat solairuartean eta ikerkuntza-taldeentzat 3. solairuan.
Dena den, ikasle asko ziren eta ez zegoen tokirik eskola guztiak fakultatean bertan emateko. Zorionez, tartean ikasgelategi orokor bat altxatu zen alboan, Ignacio Maria Barriola eraikina. Toki asko eskolak emateko, campuseko fakultate guztietarako. Hala, hortik aurrera, eskola gehienak, batez ere talde handienak 1, 2, eta 3. mailan, han eman dira. 
       
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 02.jpg|Atzeko fatxada (2026)
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 01.jpg|Aurreko fatxada (2026)
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 04.jpg|Sarrerako hall gunea.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 06.jpg|Dekanotzako Batzar Gela.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 08.jpg|Patioa
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 07.jpg|3. solairuko sarrera.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 03.jpg|[[Ada Lovelace]] areto nagusia.
&lt;/gallery&gt;

== Itxuraldaketa ==
Informatika etengabe aldatzen eta eboluzionatzen da, eta berarekin batera ni! Eraikina ez zen gauza beharrei modu egokian erantzuteko. Baina espazio batzuk askatzen ari ziren. 
Batetik, zentroetako liburutegiak campusean eraikitako liburutegi nagusi berrira aldatzen ari ziren. 
Eta, bestetik, kalkulu-zentroaren funtzioak eta beharrak asko aldatu ziren. Fakultateko irakaskuntza eta ikerkuntzarako zerbitzu gisa jaio zen, baina informatikaren zabalkunde itzelarekin, behar horiek unibertsitateko zentro guztietara zabaldu ziren, maila desberdinetan, jakina (ez dira berdinak informatikaren beharrak informatika fakultatean edo besteetan; konputagailuak dira gure lan-tresnak eta gure ikerketa-helburuak). Tira, kontua da fakultatea txikia geratu zela unibertsitate osorako (garaian) zerbitzuak emateko, eta Korta edifizio berrira aldatu zen, fakultateko 300 metrora edo. Fakultatean geratu ziren irakaskuntzarako beharrezkoak ziren zerbitzuak.
Beste arazo garrantzitsu bat zegoen: goiko solairua, non batez ere ikerlariek lan egiten zuten, ez zegoen batere prestaturik beroari aurre egiteko. Udan zehar, baina ez bakarrik udan, akumulatzen zen beroak ia ezinezkoa egiten zuen han lan egitea. Soluzio bat lortu behar zen, edifizioren klimatizazioa aldatuz.
2008-2009 ikasturtean, urte bat luze iraun zuten obrak egin ziren fakultatean. Espazio guztiak birmoldatu ziren. Ez zen batere erosoa izan, obrak egiten ziren bitartean ohiko lanarekin jarraitu behar baitzen, ikasleak, irakasleak, administrazioko pertsonalak, guztiak. 3. solairutik hasi zen: han zegoen guztia trasladatu zen, ahal zen moduan, gainerako solairuetara. 3. solairua bukatuta, 2.arekin hasi zen, non batez ere irakasleak aritzen ziren. Berriz ere, anabasa: gauza guztiak paketatu, moldatu berria zen 3. solairura pasa...- Eta hala jarraitu ziren obrak, edifizio osoa birmoldatu arte.
Urte zaila izan zen, baina emaitzak merezi zuen. 
3. solairuaren parte nagusia ikerkuntza-laborategietarako erreserbatu zen. Nahikoa espazioa irabazi zen lantegi horretarako (nahiz eta berriro, txiki geratu den).
Horrekin batera, Konputazio-Zientziak eta Adimen Artifiziala saila hara aldatu zen. 2. solairuan beste bi sailak geratu ziren, Konputagailuen Arkitektura eta Teknologia, eta Lengoaia eta Sistema Informatikoak. Irakasleentzat ere espazio asko irabazi zen, bulegoetan eta mintegietan.
1. solairuak transformazio handia jasan zuen. Idazkaritza handitu zen. Dekanotza lekuz aldatu zen, eskuin aldera, eta espazio handia irabazi zen bulegoetarako eta batzar-gela baterako (gaur, Gladys del Estal aretoa). Ezker aldean, Ada Lovelace gradu-aretoa jarri zen, 80 pertsonarentzako edo, tesien defentsak, hitzaldiak, bilerak eta abar egiteko. Solairuaren fondoan, ezkerraldean, 30 lagunentzako 3 gela utzi ziren (hautazko ikasgaien eskolak emateko, esaterako), eta eskuinaldean, ikasleentzako laborategietarako (sistema digitalak, robotika, programazioa…),
Beheko solairuan, atezaintzarako espazio-zabal bat sortu zen, eta, batez ere, hainbat laborategi ikasleentzat. Eta txoko bat erreserbatu zen fotokopia-zerbitzuentzat.
Guzti horrekin batera, edifizioaren barne estetika guztiz aldatu zen. Bistako adreilu horixka zegoen pareta guztietan, eta gehiena panelatu edo zuriz pintatu zen. Kristalezko panelak jarri ziren laborategi gehienetan, aspektu askoz irekiagoa eta diafanoa lortzeko (eta, etorkizunean, espazio horiek errazago moldatu ahal izateko). Eta gauza bera egin zen dekanotzan eta idazkaritzan.
Beheko solairua osoa kolorez aldatu zen, tartean zeunden zutabe zaharrak, adreilu horiz, gorriz panelatu baitziren. Eskailerak pintatu ziren, zoruak panelatu ziren binilozko lauzekin… Fakultatea ezagutu zuen pertsona batek harriturik geratuko zen aldaketarekin.
Klimatizazioa ere aldatu zen. Ur beroaren bidezko berotze-sistema zegoen lehen, eta ondo zebilen neguan, baina arazoa udakoa zen, tenperatura oso altuak sortzen zirelako. Aire hotz eta beroko sistema bat instalatu zen edifizio osoan. Tenperatura jaisteko, ondo dabil, baina giroa berotzeko ez omen da aurreko sistema bezain ona. 
Kanpoko itxura mantendu zen. Saio bat izan zen eraikina plastiko mota baten xafla zeharrargiekin forratzeko, fatxada eta estalkiaren artean landareak jartzeko, baina (zorionez?) ez zen aurrera joan. Horren ordez, aurpegia garbitu eta txukundu zen.
	  
    
4. irudia. Fakultateko hall berria, Dekanotzako Batzar Gela, barneko patioa, 3. solairuko sarrera eta Areto Nagusia

== Bihar ==
Aldaketa da gizadiaren ezaugarri berezkoenetako bat. Ez dakit zer gertatuko da nirekin etorkizunean. Behar berriak sortuko dira, beste batzuk desagertuko dira… eta behar horietara moldatu beharko naiz. Ikerkuntza-talde batzuk asko hazi dira, eta ikerkuntzarako alboko eraikinetan ere badute egoitza. Adimen artifizialerako, hizkuntzaren prozesamendurako, superkonputaziorako… behar diren makinak ez dira sartzen fakultatean dauden baliabideetan eta, esaterako, DIPCko kalkulu-zentroarekin kolaboratzen da. 
Eta nigandik oso hurbil kokatu dira etorkizuneko konputazioa markatuko duten teknologiak: konputazio kuantikoa. 
Txiki jaio nintzen, eta orain ikusten dudan egoera oso bestelakoa da. Pozik nago izandako eboluzioarekin.
Ah! Ez nauzu ezagutzen? Bada, etorri eta bisitatu fakultatea, hartu kafe bat kafetegian.. Campusak ere merezi du. Ongi etorri!</text>
      <sha1>83le6uz6swa55r1hpmfnm25q2wrds7i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43861</id>
      <parentid>43860</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39760-94</username>
        <id>2736</id>
      </contributor>
      <origin>43861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10967" sha1="9mm7dmcxc27qngc1ck1ugbnkeuufm2o" xml:space="preserve">{{Lanean|Agustin Arruabarrena}}
[[w:Donostiako Informatika Fakultatea|Informatika Fakultateak]] agian bai, baina nik ez dut 2026 urtean 50 urte bete. Gaztexeago naiz, ez asko. Baina nire bizitza osoa lotuta egon da lagun horiei. Haiekin hasi eta hazi nintzen, moldatu, itxuraldatu, edertu, sufritu eta gozatu. Harria naiz, zementua, kristala, zura, kableak, uhinak… Informatikarien habia naiz, jende gaztea eta ez hain gaztea, zaharrak eta ez hain zaharrak. Jende asko lan egiten du hemen. Euskararen xuxurla islatzen da hemen barruan, eta kanpoan. Ni informatika fakultatearen eraikina naiz.

== Jaio == 
1984an jaio nintzen, duela 42 urte beraz, 4 solairuko eraikina. Ez nintzen jaioberri eder horietako bat, egitura bitxi batekin agertu bainintzen Ibaetan. Bai, askoz zabalagoa nintzen goiko pisuetan behekoan baino. Zaila da horrela zutik mantentzea, noski, eta zutabe asko eta luzeak erabili behar nituen burua sostengatzeko. Istorio asko entzun dut nire jaiotze-formaz; diotenez, urruneko toki batean jaio behar izan nintzen, muino baten magalean babestuta, eta horregatik nire itxura bitxi hori. Tira, ez dakit hala izan zen, baina &quot;se non è vero…&quot;.

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea Ibaetan 1984.png|thumb|1984ko edifizioa atzetik ikusita.]]
[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 05.jpg|thumb|Ingurua 1984an. Goian, igaro behar zen zubia eta gorago, Konportako fabrikak.]]
Jaio  nintzen tokia asko aldatu da urte hauetan. Ia urbanizatu gabe zegoen eremuan, edifizio bakar bat nuen alboan, Zuzenbide Fakultatea, eta pixka bat urrun eta gorago, Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza Eskola. Erreka bat igaro behar zen zubi estu batetik fakultatera ailegatzeko. Baserriak ziren atzealdeko muinoetan, eta fabrika asko errepide nagusiaren beste aldean: Cervezas Kutz (El Leon), Lizarriturri y Rezola (Lagarto xaboiak), Suchard txokolateak… Arrastorik ez da geratzen gaur egun, 1990ko hamarkadan dena aldatu baitzen hiria zabaltzearekin batera. 
Amara auzoan, Pio XII plazaren alboan zegoen Escuela de Comercio-ko eraikinean &quot;alokatuta&quot; zeuden informatikariak, korridore eta itxitako terraza batean. Begi-bistakoa zen ezinbestekoa zela eraikin berria izatea indartsu hazten ari ziren unibertsitate-ikasketa berrientzat… hain indartsu ezen txikia geratu nintzen sortu bezain pronto (herri honen planifikazioa…!). Tira, 500 lagunentzako tokia nuen, baina 1.000 baino askoz gehiago etorri ziren 1984-1985 ikasturterako: ikasleak, irakasleak, administrazioko langileak, informatika-teknikariak. Gelak, bulegoak, laborategiak, dena zegoen nahasita hiru solairuetan. Baina, esaterako, liburutegirako espazio polit bat zegoen, eta kalkulu-zentrorako tokia ere ez zegoen gaizki (oso azkar hazten ari bazen ere).

Hasieratik erabili behar ziren alboetan zeuden (Zuzenbideko pabiloiak, esaterako) eta gero sortzen joan ziren baliabideak ikasleei eskolak emateko. Irakasleak ere, estu-estu zeuden bulego txikietan, eta gero eta gehiago kontratatzen ari ziren. Hala hasi zen nire bizitza.
Ikasleak gero eta gehiago ziren, uholde bat. Informatika ikasteko beste zentrorik ez zegoen Euskal Herria osoan, ezta inguruan ere. Urte batean 600 ikasle baino gehiago matrikulatu ziren lehen mailan, eta erabaki bat hartu behar izan zen, plaza kopurua mugatzea: 360 ikasle hartuko ziren urtero handik aurrera. Kopuru hori mantendu zen hainbat urtetan zehar; gero, pixkanaka, zentro berriak zabaltzen hasi ziren, Kantabrian, Riojan, Nafarroan, Bizkaian, Araban, eta ikasle kopurua joan zen jaisten. Azken urteetan 130-140 ikasle hasi dira urtero Donostian Informatika Ingeniaritza ikasten, eta Adimen Artifiziala gradua abian denetik, beste 40 ikasle gehiago. 
Baina buelta gaitezen edifizioaren historiara.

== Hazi ==
60 m luze, 30 m zabal eta 15 m altu, horiek ziren nire neurriak, gutxi gorabehera. Baina, esan dut dagoeneko, gorputzaren zati handi bat hutsa zen: goiko bi solairuek oinarriaren espazio osoa okupatzen zuten (bi terraza handirekin), baina 1. solairuak bi heren eskas, eta behekoak, erdia baino gutxiago. Bazegoen bolumena betetzeko. Eta hala egin zen. 
Lehen obretan, beheko solairua zabaldu zen, baina ez osoa, eta gela handi pare bat egin ziren. Eskas. Bigarren hedapena handiagoa izan zen. Hirugarren solairuko terrazak itxi ziren, eta han zegoen &quot;aula magna&quot; handia bitan banatu zen; lehen solairua zabaldu zen edifizioaren bukaeraraino; atzeko partean, mutur batetik bestera doan solairuarteko bat sortu zen, beheko solairuaren altuera aprobetxatuz; eta beheko solairua ere bukaeraraino zabaldu zen, erdian &quot;karrerape, apiriku, lorio edo portxe&quot; bat utziz (bai, hiztegia begiratu dut).
Espazio dezente irabazi zen. Kalkulu-zentroa eta informatika-teknikariak beheko solairuko espazio berrietara aldatu ziren, baina, batez ere, laborategietarako espazio asko irabazi zen, ikasleentzat solairuartean eta ikerkuntza-taldeentzat 3. solairuan.
Dena den, ikasle asko ziren eta ez zegoen tokirik eskola guztiak fakultatean bertan emateko. Zorionez, tartean ikasgelategi orokor bat altxatu zen alboan, Ignacio Maria Barriola eraikina. Toki asko eskolak emateko, campuseko fakultate guztietarako. Hala, hortik aurrera, eskola gehienak, batez ere talde handienak 1, 2, eta 3. mailan, han eman dira. 
       
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 02.jpg|Atzeko fatxada (2026)
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 01.jpg|Aurreko fatxada (2026)
&lt;/gallery&gt;

== Itxuraldaketa ==
Informatika etengabe aldatzen eta eboluzionatzen da, eta berarekin batera ni! Eraikina ez zen gauza beharrei modu egokian erantzuteko. Baina espazio batzuk askatzen ari ziren. 
Batetik, zentroetako liburutegiak campusean eraikitako liburutegi nagusi berrira aldatzen ari ziren. 
Eta, bestetik, kalkulu-zentroaren funtzioak eta beharrak asko aldatu ziren. Fakultateko irakaskuntza eta ikerkuntzarako zerbitzu gisa jaio zen, baina informatikaren zabalkunde itzelarekin, behar horiek unibertsitateko zentro guztietara zabaldu ziren, maila desberdinetan, jakina (ez dira berdinak informatikaren beharrak informatika fakultatean edo besteetan; konputagailuak dira gure lan-tresnak eta gure ikerketa-helburuak). Tira, kontua da fakultatea txikia geratu zela unibertsitate osorako (garaian) zerbitzuak emateko, eta Korta edifizio berrira aldatu zen, fakultateko 300 metrora edo. Fakultatean geratu ziren irakaskuntzarako beharrezkoak ziren zerbitzuak.
Beste arazo garrantzitsu bat zegoen: goiko solairua, non batez ere ikerlariek lan egiten zuten, ez zegoen batere prestaturik beroari aurre egiteko. Udan zehar, baina ez bakarrik udan, akumulatzen zen beroak ia ezinezkoa egiten zuen han lan egitea. Soluzio bat lortu behar zen, edifizioren klimatizazioa aldatuz.
2008-2009 ikasturtean, urte bat luze iraun zuten obrak egin ziren fakultatean. Espazio guztiak birmoldatu ziren. Ez zen batere erosoa izan, obrak egiten ziren bitartean ohiko lanarekin jarraitu behar baitzen, ikasleak, irakasleak, administrazioko pertsonalak, guztiak. 3. solairutik hasi zen: han zegoen guztia trasladatu zen, ahal zen moduan, gainerako solairuetara. 3. solairua bukatuta, 2.arekin hasi zen, non batez ere irakasleak aritzen ziren. Berriz ere, anabasa: gauza guztiak paketatu, moldatu berria zen 3. solairura pasa...- Eta hala jarraitu ziren obrak, edifizio osoa birmoldatu arte.
Urte zaila izan zen, baina emaitzak merezi zuen. 
3. solairuaren parte nagusia ikerkuntza-laborategietarako erreserbatu zen. Nahikoa espazioa irabazi zen lantegi horretarako (nahiz eta berriro, txiki geratu den).
Horrekin batera, Konputazio-Zientziak eta Adimen Artifiziala saila hara aldatu zen. 2. solairuan beste bi sailak geratu ziren, Konputagailuen Arkitektura eta Teknologia, eta Lengoaia eta Sistema Informatikoak. Irakasleentzat ere espazio asko irabazi zen, bulegoetan eta mintegietan.
1. solairuak transformazio handia jasan zuen. Idazkaritza handitu zen. Dekanotza lekuz aldatu zen, eskuin aldera, eta espazio handia irabazi zen bulegoetarako eta batzar-gela baterako (gaur, Gladys del Estal aretoa). Ezker aldean, Ada Lovelace gradu-aretoa jarri zen, 80 pertsonarentzako edo, tesien defentsak, hitzaldiak, bilerak eta abar egiteko. Solairuaren fondoan, ezkerraldean, 30 lagunentzako 3 gela utzi ziren (hautazko ikasgaien eskolak emateko, esaterako), eta eskuinaldean, ikasleentzako laborategietarako (sistema digitalak, robotika, programazioa…),
Beheko solairuan, atezaintzarako espazio-zabal bat sortu zen, eta, batez ere, hainbat laborategi ikasleentzat. Eta txoko bat erreserbatu zen fotokopia-zerbitzuentzat.
Guzti horrekin batera, edifizioaren barne estetika guztiz aldatu zen. Bistako adreilu horixka zegoen pareta guztietan, eta gehiena panelatu edo zuriz pintatu zen. Kristalezko panelak jarri ziren laborategi gehienetan, aspektu askoz irekiagoa eta diafanoa lortzeko (eta, etorkizunean, espazio horiek errazago moldatu ahal izateko). Eta gauza bera egin zen dekanotzan eta idazkaritzan.
Beheko solairua osoa kolorez aldatu zen, tartean zeunden zutabe zaharrak, adreilu horiz, gorriz panelatu baitziren. Eskailerak pintatu ziren, zoruak panelatu ziren binilozko lauzekin… Fakultatea ezagutu zuen pertsona batek harriturik geratuko zen aldaketarekin.
Klimatizazioa ere aldatu zen. Ur beroaren bidezko berotze-sistema zegoen lehen, eta ondo zebilen neguan, baina arazoa udakoa zen, tenperatura oso altuak sortzen zirelako. Aire hotz eta beroko sistema bat instalatu zen edifizio osoan. Tenperatura jaisteko, ondo dabil, baina giroa berotzeko ez omen da aurreko sistema bezain ona. 
Kanpoko itxura mantendu zen. Saio bat izan zen eraikina plastiko mota baten xafla zeharrargiekin forratzeko, fatxada eta estalkiaren artean landareak jartzeko, baina (zorionez?) ez zen aurrera joan. Horren ordez, aurpegia garbitu eta txukundu zen.
	  
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 04.jpg|Sarrerako hall gunea.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 06.jpg|Dekanotzako Batzar Gela.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 08.jpg|Patioa
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 07.jpg|3. solairuko sarrera.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 03.jpg|[[Ada Lovelace]] areto nagusia.
&lt;/gallery&gt;

== Bihar ==
Aldaketa da gizadiaren ezaugarri berezkoenetako bat. Ez dakit zer gertatuko da nirekin etorkizunean. Behar berriak sortuko dira, beste batzuk desagertuko dira… eta behar horietara moldatu beharko naiz. Ikerkuntza-talde batzuk asko hazi dira, eta ikerkuntzarako alboko eraikinetan ere badute egoitza. Adimen artifizialerako, hizkuntzaren prozesamendurako, superkonputaziorako… behar diren makinak ez dira sartzen fakultatean dauden baliabideetan eta, esaterako, DIPCko kalkulu-zentroarekin kolaboratzen da. 
Eta nigandik oso hurbil kokatu dira etorkizuneko konputazioa markatuko duten teknologiak: konputazio kuantikoa. 
Txiki jaio nintzen, eta orain ikusten dudan egoera oso bestelakoa da. Pozik nago izandako eboluzioarekin.
Ah! Ez nauzu ezagutzen? Bada, etorri eta bisitatu fakultatea, hartu kafe bat kafetegian.. Campusak ere merezi du. Ongi etorri!</text>
      <sha1>9mm7dmcxc27qngc1ck1ugbnkeuufm2o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43862</id>
      <parentid>43861</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:20:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39760-94</username>
        <id>2736</id>
      </contributor>
      <origin>43862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10962" sha1="99hw72b7v5948nbs0qaueg0wx76k93k" xml:space="preserve">{{Lanean|Agustin Arruabarrena}}
[[w:Donostiako Informatika Fakultatea|Informatika Fakultateak]] agian bai, baina nik ez dut 2026 urtean 50 urte bete. Gaztexeago naiz, ez asko. Baina nire bizitza osoa lotuta egon da lagun horiei. Haiekin hasi eta hazi nintzen, moldatu, itxuraldatu, edertu, sufritu eta gozatu. Harria naiz, zementua, kristala, zura, kableak, uhinak… Informatikarien habia naiz, jende gaztea eta ez hain gaztea, zaharrak eta ez hain zaharrak. Jende asko lan egiten du hemen. Euskararen xuxurla islatzen da hemen barruan, eta kanpoan. Ni informatika fakultatearen eraikina naiz.

== Jaio == 
1984an jaio nintzen, duela 42 urte beraz, 4 solairuko eraikina. Ez nintzen jaioberri eder horietako bat, egitura bitxi batekin agertu bainintzen Ibaetan. Bai, askoz zabalagoa nintzen goiko pisuetan behekoan baino. Zaila da horrela zutik mantentzea, noski, eta zutabe asko eta luzeak erabili behar nituen burua sostengatzeko. Istorio asko entzun dut nire jaiotze-formaz; diotenez, urruneko toki batean jaio behar izan nintzen, muino baten magalean babestuta, eta horregatik nire itxura bitxi hori. Tira, ez dakit hala izan zen, baina &quot;se non è vero…&quot;.

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea Ibaetan 1984.png|thumb|1984ko edifizioa atzetik ikusita.]]
[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 05.jpg|thumb|Ingurua 1984an. Goian, igaro behar zen zubia eta gorago, Konportako fabrikak.]]
Jaio  nintzen tokia asko aldatu da urte hauetan. Ia urbanizatu gabe zegoen eremuan, edifizio bakar bat nuen alboan, Zuzenbide Fakultatea, eta pixka bat urrun eta gorago, Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza Eskola. Erreka bat igaro behar zen zubi estu batetik fakultatera ailegatzeko. Baserriak ziren atzealdeko muinoetan, eta fabrika asko errepide nagusiaren beste aldean: Cervezas Kutz (El Leon), Lizarriturri y Rezola (Lagarto xaboiak), Suchard txokolateak… Arrastorik ez da geratzen gaur egun, e hamarkadan dena aldatu baitzen hiria zabaltzearekin batera. 
Amara auzoan, Pio XII plazaren alboan zegoen Escuela de Comercio-ko eraikinean &quot;alokatuta&quot; zeuden informatikariak, korridore eta itxitako terraza batean. Begi-bistakoa zen ezinbestekoa zela eraikin berria izatea indartsu hazten ari ziren unibertsitate-ikasketa berrientzat… hain indartsu ezen txikia geratu nintzen sortu bezain pronto (herri honen planifikazioa…!). Tira, 500 lagunentzako tokia nuen, baina 1.000 baino askoz gehiago etorri ziren 1984-1985 ikasturterako: ikasleak, irakasleak, administrazioko langileak, informatika-teknikariak. Gelak, bulegoak, laborategiak, dena zegoen nahasita hiru solairuetan. Baina, esaterako, liburutegirako espazio polit bat zegoen, eta kalkulu-zentrorako tokia ere ez zegoen gaizki (oso azkar hazten ari bazen ere).

Hasieratik erabili behar ziren alboetan zeuden (Zuzenbideko pabiloiak, esaterako) eta gero sortzen joan ziren baliabideak ikasleei eskolak emateko. Irakasleak ere, estu-estu zeuden bulego txikietan, eta gero eta gehiago kontratatzen ari ziren. Hala hasi zen nire bizitza.
Ikasleak gero eta gehiago ziren, uholde bat. Informatika ikasteko beste zentrorik ez zegoen Euskal Herria osoan, ezta inguruan ere. Urte batean 600 ikasle baino gehiago matrikulatu ziren lehen mailan, eta erabaki bat hartu behar izan zen, plaza kopurua mugatzea: 360 ikasle hartuko ziren urtero handik aurrera. Kopuru hori mantendu zen hainbat urtetan zehar; gero, pixkanaka, zentro berriak zabaltzen hasi ziren, Kantabrian, Riojan, Nafarroan, Bizkaian, Araban, eta ikasle kopurua joan zen jaisten. Azken urteetan 130-140 ikasle hasi dira urtero Donostian Informatika Ingeniaritza ikasten, eta Adimen Artifiziala gradua abian denetik, beste 40 ikasle gehiago. 
Baina buelta gaitezen edifizioaren historiara.

== Hazi ==
60 m luze, 30 m zabal eta 15 m altu, horiek ziren nire neurriak, gutxi gorabehera. Baina, esan dut dagoeneko, gorputzaren zati handi bat hutsa zen: goiko bi solairuek oinarriaren espazio osoa okupatzen zuten (bi terraza handirekin), baina 1. solairuak bi heren eskas, eta behekoak, erdia baino gutxiago. Bazegoen bolumena betetzeko. Eta hala egin zen. 
Lehen obretan, beheko solairua zabaldu zen, baina ez osoa, eta gela handi pare bat egin ziren. Eskas. Bigarren hedapena handiagoa izan zen. Hirugarren solairuko terrazak itxi ziren, eta han zegoen &quot;aula magna&quot; handia bitan banatu zen; lehen solairua zabaldu zen edifizioaren bukaeraraino; atzeko partean, mutur batetik bestera doan solairuarteko bat sortu zen, beheko solairuaren altuera aprobetxatuz; eta beheko solairua ere bukaeraraino zabaldu zen, erdian &quot;karrerape, apiriku, lorio edo portxe&quot; bat utziz (bai, hiztegia begiratu dut).
Espazio dezente irabazi zen. Kalkulu-zentroa eta informatika-teknikariak beheko solairuko espazio berrietara aldatu ziren, baina, batez ere, laborategietarako espazio asko irabazi zen, ikasleentzat solairuartean eta ikerkuntza-taldeentzat 3. solairuan.
Dena den, ikasle asko ziren eta ez zegoen tokirik eskola guztiak fakultatean bertan emateko. Zorionez, tartean ikasgelategi orokor bat altxatu zen alboan, Ignacio Maria Barriola eraikina. Toki asko eskolak emateko, campuseko fakultate guztietarako. Hala, hortik aurrera, eskola gehienak, batez ere talde handienak 1, 2, eta 3. mailan, han eman dira. 
       
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 02.jpg|Atzeko fatxada (2026)
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 01.jpg|Aurreko fatxada (2026)
&lt;/gallery&gt;

== Itxuraldaketa ==
Informatika etengabe aldatzen eta eboluzionatzen da, eta berarekin batera ni! Eraikina ez zen gauza beharrei modu egokian erantzuteko. Baina espazio batzuk askatzen ari ziren. 
Batetik, zentroetako liburutegiak campusean eraikitako liburutegi nagusi berrira aldatzen ari ziren. 
Eta, bestetik, kalkulu-zentroaren funtzioak eta beharrak asko aldatu ziren. Fakultateko irakaskuntza eta ikerkuntzarako zerbitzu gisa jaio zen, baina informatikaren zabalkunde itzelarekin, behar horiek unibertsitateko zentro guztietara zabaldu ziren, maila desberdinetan, jakina (ez dira berdinak informatikaren beharrak informatika fakultatean edo besteetan; konputagailuak dira gure lan-tresnak eta gure ikerketa-helburuak). Tira, kontua da fakultatea txikia geratu zela unibertsitate osorako (garaian) zerbitzuak emateko, eta Korta edifizio berrira aldatu zen, fakultateko 300 metrora edo. Fakultatean geratu ziren irakaskuntzarako beharrezkoak ziren zerbitzuak.
Beste arazo garrantzitsu bat zegoen: goiko solairua, non batez ere ikerlariek lan egiten zuten, ez zegoen batere prestaturik beroari aurre egiteko. Udan zehar, baina ez bakarrik udan, akumulatzen zen beroak ia ezinezkoa egiten zuen han lan egitea. Soluzio bat lortu behar zen, edifizioren klimatizazioa aldatuz.
2008-2009 ikasturtean, urte bat luze iraun zuten obrak egin ziren fakultatean. Espazio guztiak birmoldatu ziren. Ez zen batere erosoa izan, obrak egiten ziren bitartean ohiko lanarekin jarraitu behar baitzen, ikasleak, irakasleak, administrazioko pertsonalak, guztiak. 3. solairutik hasi zen: han zegoen guztia trasladatu zen, ahal zen moduan, gainerako solairuetara. 3. solairua bukatuta, 2.arekin hasi zen, non batez ere irakasleak aritzen ziren. Berriz ere, anabasa: gauza guztiak paketatu, moldatu berria zen 3. solairura pasa...- Eta hala jarraitu ziren obrak, edifizio osoa birmoldatu arte.
Urte zaila izan zen, baina emaitzak merezi zuen. 
3. solairuaren parte nagusia ikerkuntza-laborategietarako erreserbatu zen. Nahikoa espazioa irabazi zen lantegi horretarako (nahiz eta berriro, txiki geratu den).
Horrekin batera, Konputazio-Zientziak eta Adimen Artifiziala saila hara aldatu zen. 2. solairuan beste bi sailak geratu ziren, Konputagailuen Arkitektura eta Teknologia, eta Lengoaia eta Sistema Informatikoak. Irakasleentzat ere espazio asko irabazi zen, bulegoetan eta mintegietan.
1. solairuak transformazio handia jasan zuen. Idazkaritza handitu zen. Dekanotza lekuz aldatu zen, eskuin aldera, eta espazio handia irabazi zen bulegoetarako eta batzar-gela baterako (gaur, Gladys del Estal aretoa). Ezker aldean, Ada Lovelace gradu-aretoa jarri zen, 80 pertsonarentzako edo, tesien defentsak, hitzaldiak, bilerak eta abar egiteko. Solairuaren fondoan, ezkerraldean, 30 lagunentzako 3 gela utzi ziren (hautazko ikasgaien eskolak emateko, esaterako), eta eskuinaldean, ikasleentzako laborategietarako (sistema digitalak, robotika, programazioa…),
Beheko solairuan, atezaintzarako espazio-zabal bat sortu zen, eta, batez ere, hainbat laborategi ikasleentzat. Eta txoko bat erreserbatu zen fotokopia-zerbitzuentzat.
Guzti horrekin batera, edifizioaren barne estetika guztiz aldatu zen. Bistako adreilu horixka zegoen pareta guztietan, eta gehiena panelatu edo zuriz pintatu zen. Kristalezko panelak jarri ziren laborategi gehienetan, aspektu askoz irekiagoa eta diafanoa lortzeko (eta, etorkizunean, espazio horiek errazago moldatu ahal izateko). Eta gauza bera egin zen dekanotzan eta idazkaritzan.
Beheko solairua osoa kolorez aldatu zen, tartean zeunden zutabe zaharrak, adreilu horiz, gorriz panelatu baitziren. Eskailerak pintatu ziren, zoruak panelatu ziren binilozko lauzekin… Fakultatea ezagutu zuen pertsona batek harriturik geratuko zen aldaketarekin.
Klimatizazioa ere aldatu zen. Ur beroaren bidezko berotze-sistema zegoen lehen, eta ondo zebilen neguan, baina arazoa udakoa zen, tenperatura oso altuak sortzen zirelako. Aire hotz eta beroko sistema bat instalatu zen edifizio osoan. Tenperatura jaisteko, ondo dabil, baina giroa berotzeko ez omen da aurreko sistema bezain ona. 
Kanpoko itxura mantendu zen. Saio bat izan zen eraikina plastiko mota baten xafla zeharrargiekin forratzeko, fatxada eta estalkiaren artean landareak jartzeko, baina (zorionez?) ez zen aurrera joan. Horren ordez, aurpegia garbitu eta txukundu zen.
	  
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 04.jpg|Sarrerako hall gunea.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 06.jpg|Dekanotzako Batzar Gela.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 08.jpg|Patioa
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 07.jpg|3. solairuko sarrera.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 03.jpg|[[Ada Lovelace]] areto nagusia.
&lt;/gallery&gt;

== Bihar ==
Aldaketa da gizadiaren ezaugarri berezkoenetako bat. Ez dakit zer gertatuko da nirekin etorkizunean. Behar berriak sortuko dira, beste batzuk desagertuko dira… eta behar horietara moldatu beharko naiz. Ikerkuntza-talde batzuk asko hazi dira, eta ikerkuntzarako alboko eraikinetan ere badute egoitza. Adimen artifizialerako, hizkuntzaren prozesamendurako, superkonputaziorako… behar diren makinak ez dira sartzen fakultatean dauden baliabideetan eta, esaterako, DIPCko kalkulu-zentroarekin kolaboratzen da. 
Eta nigandik oso hurbil kokatu dira etorkizuneko konputazioa markatuko duten teknologiak: konputazio kuantikoa. 
Txiki jaio nintzen, eta orain ikusten dudan egoera oso bestelakoa da. Pozik nago izandako eboluzioarekin.
Ah! Ez nauzu ezagutzen? Bada, etorri eta bisitatu fakultatea, hartu kafe bat kafetegian.. Campusak ere merezi du. Ongi etorri!</text>
      <sha1>99hw72b7v5948nbs0qaueg0wx76k93k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43863</id>
      <parentid>43862</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39760-94</username>
        <id>2736</id>
      </contributor>
      <comment>zuzenketatxoa</comment>
      <origin>43863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10968" sha1="5gn0mc3854d0s1caqhoydfubhbest8k" xml:space="preserve">{{Lanean|Agustin Arruabarrena}}
[[w:Donostiako Informatika Fakultatea|Informatika Fakultateak]] agian bai, baina nik ez dut 2026 urtean 50 urte bete. Gaztexeago naiz, ez asko. Baina nire bizitza osoa lotuta egon da lagun horiei. Haiekin hasi eta hazi nintzen, moldatu, itxuraldatu, edertu, sufritu eta gozatu. Harria naiz, zementua, kristala, zura, kableak, uhinak… Informatikarien habia naiz, jende gaztea eta ez hain gaztea, zaharrak eta ez hain zaharrak. Jende asko lan egiten du hemen. Euskararen xuxurla islatzen da hemen barruan, eta kanpoan. Ni informatika fakultatearen eraikina naiz.

== Jaio == 
1984an jaio nintzen, duela 42 urte beraz, 4 solairuko eraikina. Ez nintzen jaioberri eder horietako bat, egitura bitxi batekin agertu bainintzen Ibaetan. Bai, askoz zabalagoa nintzen goiko pisuetan behekoan baino. Zaila da horrela zutik mantentzea, noski, eta zutabe asko eta luzeak erabili behar nituen burua sostengatzeko. Istorio asko entzun dut nire jaiotze-formaz; diotenez, urruneko toki batean jaio behar izan nintzen, muino baten magalean babestuta, eta horregatik nire itxura bitxi hori. Tira, ez dakit hala izan zen, baina &quot;se non è vero…&quot;.

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea Ibaetan 1984.png|thumb|1984ko edifizioa atzetik ikusita.]]
[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 05.jpg|thumb|Ingurua 1984an. Goian, igaro behar zen zubia eta gorago, Konportako fabrikak.]]
Jaio  nintzen tokia asko aldatu da urte hauetan. Ia urbanizatu gabe zegoen eremuan, edifizio bakar bat nuen alboan, Zuzenbide Fakultatea, eta pixka bat urrun eta gorago, Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza Eskola. Erreka bat igaro behar zen zubi estu batetik fakultatera ailegatzeko. Baserriak ziren atzealdeko muinoetan, eta fabrika asko errepide nagusiaren beste aldean: Cervezas Kutz (El Leon), Lizarriturri y Rezola (Lagarto xaboiak), Suchard txokolateak… Arrastorik ez da geratzen gaur egun, 1990eko hamarkadan dena aldatu baitzen hiria zabaltzearekin batera. 
Amara auzoan, Pio XII plazaren alboan zegoen Escuela de Comercio-ko eraikinean &quot;alokatuta&quot; zeuden informatikariak, korridore eta itxitako terraza batean. Begi-bistakoa zen ezinbestekoa zela eraikin berria izatea indartsu hazten ari ziren unibertsitate-ikasketa berrientzat… hain indartsu ezen txikia geratu nintzen sortu bezain pronto (herri honen planifikazioa…!). Tira, 500 lagunentzako tokia nuen, baina 1.000 baino askoz gehiago etorri ziren 1984-1985 ikasturterako: ikasleak, irakasleak, administrazioko langileak, informatika-teknikariak. Gelak, bulegoak, laborategiak, dena zegoen nahasita hiru solairuetan. Baina, esaterako, liburutegirako espazio polit bat zegoen, eta kalkulu-zentrorako tokia ere ez zegoen gaizki (oso azkar hazten ari bazen ere).

Hasieratik erabili behar ziren alboetan zeuden (Zuzenbideko pabiloiak, esaterako) eta gero sortzen joan ziren baliabideak ikasleei eskolak emateko. Irakasleak ere, estu-estu zeuden bulego txikietan, eta gero eta gehiago kontratatzen ari ziren. Hala hasi zen nire bizitza.
Ikasleak gero eta gehiago ziren, uholde bat. Informatika ikasteko beste zentrorik ez zegoen Euskal Herria osoan, ezta inguruan ere. Urte batean 600 ikasle baino gehiago matrikulatu ziren lehen mailan, eta erabaki bat hartu behar izan zen, plaza kopurua mugatzea: 360 ikasle hartuko ziren urtero handik aurrera. Kopuru hori mantendu zen hainbat urtetan zehar; gero, pixkanaka, zentro berriak zabaltzen hasi ziren, Kantabrian, Riojan, Nafarroan, Bizkaian, Araban, eta ikasle kopurua joan zen jaisten. Azken urteetan 130-140 ikasle hasi dira urtero Donostian Informatika Ingeniaritza ikasten, eta Adimen Artifiziala gradua abian denetik, beste 40 ikasle gehiago. 
Baina buelta gaitezen edifizioaren historiara.

== Hazi ==
60 m luze, 30 m zabal eta 15 m altu, horiek ziren nire neurriak, gutxi gorabehera. Baina, esan dut dagoeneko, gorputzaren zati handi bat hutsa zen: goiko bi solairuek oinarriaren espazio osoa okupatzen zuten (bi terraza handirekin), baina 1. solairuak bi heren eskas, eta behekoak, erdia baino gutxiago. Bazegoen bolumena betetzeko. Eta hala egin zen. 
Lehen obretan, beheko solairua zabaldu zen, baina ez osoa, eta gela handi pare bat egin ziren. Eskas. Bigarren hedapena handiagoa izan zen. Hirugarren solairuko terrazak itxi ziren, eta han zegoen &quot;aula magna&quot; handia bitan banatu zen; lehen solairua zabaldu zen edifizioaren bukaeraraino; atzeko partean, mutur batetik bestera doan solairuarteko bat sortu zen, beheko solairuaren altuera aprobetxatuz; eta beheko solairua ere bukaeraraino zabaldu zen, erdian &quot;karrerape, apiriku, lorio edo portxe&quot; bat utziz (bai, hiztegia begiratu dut).
Espazio dezente irabazi zen. Kalkulu-zentroa eta informatika-teknikariak beheko solairuko espazio berrietara aldatu ziren, baina, batez ere, laborategietarako espazio asko irabazi zen, ikasleentzat solairuartean eta ikerkuntza-taldeentzat 3. solairuan.
Dena den, ikasle asko ziren eta ez zegoen tokirik eskola guztiak fakultatean bertan emateko. Zorionez, tartean ikasgelategi orokor bat altxatu zen alboan, Ignacio Maria Barriola eraikina. Toki asko eskolak emateko, campuseko fakultate guztietarako. Hala, hortik aurrera, eskola gehienak, batez ere talde handienak 1, 2, eta 3. mailan, han eman dira. 
       
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 02.jpg|Atzeko fatxada (2026)
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 01.jpg|Aurreko fatxada (2026)
&lt;/gallery&gt;

== Itxuraldaketa ==
Informatika etengabe aldatzen eta eboluzionatzen da, eta berarekin batera ni! Eraikina ez zen gauza beharrei modu egokian erantzuteko. Baina espazio batzuk askatzen ari ziren. 
Batetik, zentroetako liburutegiak campusean eraikitako liburutegi nagusi berrira aldatzen ari ziren. 
Eta, bestetik, kalkulu-zentroaren funtzioak eta beharrak asko aldatu ziren. Fakultateko irakaskuntza eta ikerkuntzarako zerbitzu gisa jaio zen, baina informatikaren zabalkunde itzelarekin, behar horiek unibertsitateko zentro guztietara zabaldu ziren, maila desberdinetan, jakina (ez dira berdinak informatikaren beharrak informatika fakultatean edo besteetan; konputagailuak dira gure lan-tresnak eta gure ikerketa-helburuak). Tira, kontua da fakultatea txikia geratu zela unibertsitate osorako (garaian) zerbitzuak emateko, eta Korta edifizio berrira aldatu zen, fakultateko 300 metrora edo. Fakultatean geratu ziren irakaskuntzarako beharrezkoak ziren zerbitzuak.
Beste arazo garrantzitsu bat zegoen: goiko solairua, non batez ere ikerlariek lan egiten zuten, ez zegoen batere prestaturik beroari aurre egiteko. Udan zehar, baina ez bakarrik udan, akumulatzen zen beroak ia ezinezkoa egiten zuen han lan egitea. Soluzio bat lortu behar zen, edifizioren klimatizazioa aldatuz.
2008-2009 ikasturtean, urte bat luze iraun zuten obrak egin ziren fakultatean. Espazio guztiak birmoldatu ziren. Ez zen batere erosoa izan, obrak egiten ziren bitartean ohiko lanarekin jarraitu behar baitzen, ikasleak, irakasleak, administrazioko pertsonalak, guztiak. 3. solairutik hasi zen: han zegoen guztia trasladatu zen, ahal zen moduan, gainerako solairuetara. 3. solairua bukatuta, 2.arekin hasi zen, non batez ere irakasleak aritzen ziren. Berriz ere, anabasa: gauza guztiak paketatu, moldatu berria zen 3. solairura pasa...- Eta hala jarraitu ziren obrak, edifizio osoa birmoldatu arte.
Urte zaila izan zen, baina emaitzak merezi zuen. 
3. solairuaren parte nagusia ikerkuntza-laborategietarako erreserbatu zen. Nahikoa espazioa irabazi zen lantegi horretarako (nahiz eta berriro, txiki geratu den).
Horrekin batera, Konputazio-Zientziak eta Adimen Artifiziala saila hara aldatu zen. 2. solairuan beste bi sailak geratu ziren, Konputagailuen Arkitektura eta Teknologia, eta Lengoaia eta Sistema Informatikoak. Irakasleentzat ere espazio asko irabazi zen, bulegoetan eta mintegietan.
1. solairuak transformazio handia jasan zuen. Idazkaritza handitu zen. Dekanotza lekuz aldatu zen, eskuin aldera, eta espazio handia irabazi zen bulegoetarako eta batzar-gela baterako (gaur, Gladys del Estal aretoa). Ezker aldean, Ada Lovelace gradu-aretoa jarri zen, 80 pertsonarentzako edo, tesien defentsak, hitzaldiak, bilerak eta abar egiteko. Solairuaren fondoan, ezkerraldean, 30 lagunentzako 3 gela utzi ziren (hautazko ikasgaien eskolak emateko, esaterako), eta eskuinaldean, ikasleentzako laborategietarako (sistema digitalak, robotika, programazioa…),
Beheko solairuan, atezaintzarako espazio-zabal bat sortu zen, eta, batez ere, hainbat laborategi ikasleentzat. Eta txoko bat erreserbatu zen fotokopia-zerbitzuentzat.
Guzti horrekin batera, edifizioaren barne estetika guztiz aldatu zen. Bistako adreilu horixka zegoen pareta guztietan, eta gehiena panelatu edo zuriz pintatu zen. Kristalezko panelak jarri ziren laborategi gehienetan, aspektu askoz irekiagoa eta diafanoa lortzeko (eta, etorkizunean, espazio horiek errazago moldatu ahal izateko). Eta gauza bera egin zen dekanotzan eta idazkaritzan.
Beheko solairua osoa kolorez aldatu zen, tartean zeunden zutabe zaharrak, adreilu horiz, gorriz panelatu baitziren. Eskailerak pintatu ziren, zoruak panelatu ziren binilozko lauzekin… Fakultatea ezagutu zuen pertsona batek harriturik geratuko zen aldaketarekin.
Klimatizazioa ere aldatu zen. Ur beroaren bidezko berotze-sistema zegoen lehen, eta ondo zebilen neguan, baina arazoa udakoa zen, tenperatura oso altuak sortzen zirelako. Aire hotz eta beroko sistema bat instalatu zen edifizio osoan. Tenperatura jaisteko, ondo dabil, baina giroa berotzeko ez omen da aurreko sistema bezain ona. 
Kanpoko itxura mantendu zen. Saio bat izan zen eraikina plastiko mota baten xafla zeharrargiekin forratzeko, fatxada eta estalkiaren artean landareak jartzeko, baina (zorionez?) ez zen aurrera joan. Horren ordez, aurpegia garbitu eta txukundu zen.
	  
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 04.jpg|Sarrerako hall gunea.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 06.jpg|Dekanotzako Batzar Gela.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 08.jpg|Patioa
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 07.jpg|3. solairuko sarrera.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 03.jpg|[[Ada Lovelace]] areto nagusia.
&lt;/gallery&gt;

== Bihar ==
Aldaketa da gizadiaren ezaugarri berezkoenetako bat. Ez dakit zer gertatuko da nirekin etorkizunean. Behar berriak sortuko dira, beste batzuk desagertuko dira… eta behar horietara moldatu beharko naiz. Ikerkuntza-talde batzuk asko hazi dira, eta ikerkuntzarako alboko eraikinetan ere badute egoitza. Adimen artifizialerako, hizkuntzaren prozesamendurako, superkonputaziorako… behar diren makinak ez dira sartzen fakultatean dauden baliabideetan eta, esaterako, DIPCko kalkulu-zentroarekin kolaboratzen da. 
Eta nigandik oso hurbil kokatu dira etorkizuneko konputazioa markatuko duten teknologiak: konputazio kuantikoa. 
Txiki jaio nintzen, eta orain ikusten dudan egoera oso bestelakoa da. Pozik nago izandako eboluzioarekin.
Ah! Ez nauzu ezagutzen? Bada, etorri eta bisitatu fakultatea, hartu kafe bat kafetegian.. Campusak ere merezi du. Ongi etorri!</text>
      <sha1>5gn0mc3854d0s1caqhoydfubhbest8k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43864</id>
      <parentid>43863</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:44:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39760-94</username>
        <id>2736</id>
      </contributor>
      <comment>estekak eta</comment>
      <origin>43864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11221" sha1="68diyfh9jxlj82g28qw4ftq4abkhi5w" xml:space="preserve">[[w:Donostiako Informatika Fakultatea|Informatika Fakultateak]] agian bai, baina nik ez dut 2026 urtean 50 urte bete. Gaztexeago naiz, ez asko. Baina nire bizitza osoa lotuta egon da lagun horiei. Haiekin hasi eta hazi nintzen, moldatu, itxuraldatu, edertu, sufritu eta gozatu. Harria naiz, zementua, kristala, zura, kableak, uhinak… Informatikarien habia naiz, jende gaztea eta ez hain gaztea, zaharrak eta ez hain zaharrak. Jende asko lan egiten du hemen. Euskararen xuxurla islatzen da hemen barruan, eta kanpoan. Ni informatika fakultatearen eraikina naiz.

== Jaio == 
1984an jaio nintzen, duela 42 urte beraz, 4 solairuko eraikina. Ez nintzen jaioberri eder horietako bat, egitura bitxi batekin agertu bainintzen Ibaetan. Bai, askoz zabalagoa nintzen goiko pisuetan behekoan baino. Zaila da horrela zutik mantentzea, noski, eta zutabe asko eta luzeak erabili behar nituen burua sostengatzeko. Istorio asko entzun dut nire jaiotze-formaz; diotenez, urruneko toki batean jaio behar izan nintzen, muino baten magalean babestuta, eta horregatik nire itxura bitxi hori. Tira, ez dakit hala izan zen, baina &quot;se non è vero…&quot;.

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea Ibaetan 1984.png|thumb|1984ko edifizioa atzetik ikusita.]]
[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 05.jpg|thumb|Ingurua 1984an. Goian, igaro behar zen zubia eta gorago, Konportako fabrikak.]]
Jaio  nintzen tokia asko aldatu da urte hauetan. Ia urbanizatu gabe zegoen eremuan, edifizio bakar bat nuen alboan, Zuzenbide Fakultatea, eta pixka bat urrun eta gorago, Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza Eskola. Erreka bat igaro behar zen zubi estu batetik fakultatera ailegatzeko. Baserriak ziren atzealdeko muinoetan, eta fabrika asko errepide nagusiaren beste aldean: Cervezas Kutz (El Leon), Lizarriturri y Rezola (Lagarto xaboiak), Suchard txokolateak… Arrastorik ez da geratzen gaur egun, 1990eko hamarkadan dena aldatu baitzen hiria zabaltzearekin batera.&lt;ref&gt;[https://eu.wikipedia.org/wiki/Antigua_(Donostia)#Historia Antiguaren historia. Antigua (Donostia)] Euskal Wikipedia&lt;/ref&gt;
[[w:Amara (Donostia)|Amara]] auzoan, Pio XII plazaren alboan zegoen Escuela de Comercio-ko eraikinean &quot;alokatuta&quot; zeuden informatikariak, korridore eta itxitako terraza batean. Begi-bistakoa zen ezinbestekoa zela eraikin berria izatea indartsu hazten ari ziren unibertsitate-ikasketa berrientzat… hain indartsu ezen txikia geratu nintzen sortu bezain pronto (herri honen planifikazioa…!). Tira, 500 lagunentzako tokia nuen, baina 1.000 baino askoz gehiago etorri ziren 1984-1985 ikasturterako: ikasleak, irakasleak, administrazioko langileak, informatika-teknikariak. Gelak, bulegoak, laborategiak, dena zegoen nahasita hiru solairuetan. Baina, esaterako, liburutegirako espazio polit bat zegoen, eta kalkulu-zentrorako tokia ere ez zegoen gaizki (oso azkar hazten ari bazen ere).

Hasieratik erabili behar ziren alboetan zeuden (Zuzenbideko pabiloiak, esaterako) eta gero sortzen joan ziren baliabideak ikasleei eskolak emateko. Irakasleak ere, estu-estu zeuden bulego txikietan, eta gero eta gehiago kontratatzen ari ziren. Hala hasi zen nire bizitza.
Ikasleak gero eta gehiago ziren, uholde bat. Informatika ikasteko beste zentrorik ez zegoen Euskal Herria osoan, ezta inguruan ere. Urte batean 600 ikasle baino gehiago matrikulatu ziren lehen mailan, eta erabaki bat hartu behar izan zen, plaza kopurua mugatzea: 360 ikasle hartuko ziren urtero handik aurrera. Kopuru hori mantendu zen hainbat urtetan zehar; gero, pixkanaka, zentro berriak zabaltzen hasi ziren, Kantabrian, Riojan, Nafarroan, Bizkaian, Araban, eta ikasle kopurua joan zen jaisten. Azken urteetan 130-140 ikasle hasi dira urtero Donostian Informatika Ingeniaritza ikasten, eta Adimen Artifiziala gradua abian denetik, beste 40 ikasle gehiago. 
Baina buelta gaitezen edifizioaren historiara.

== Hazi ==
60 m luze, 30 m zabal eta 15 m altu, horiek ziren nire neurriak, gutxi gorabehera. Baina, esan dut dagoeneko, gorputzaren zati handi bat hutsa zen: goiko bi solairuek oinarriaren espazio osoa okupatzen zuten (bi terraza handirekin), baina 1. solairuak bi heren eskas, eta behekoak, erdia baino gutxiago. Bazegoen bolumena betetzeko. Eta hala egin zen. 
Lehen obretan, beheko solairua zabaldu zen, baina ez osoa, eta gela handi pare bat egin ziren. Eskas. Bigarren hedapena handiagoa izan zen. Hirugarren solairuko terrazak itxi ziren, eta han zegoen &quot;aula magna&quot; handia bitan banatu zen; lehen solairua zabaldu zen edifizioaren bukaeraraino; atzeko partean, mutur batetik bestera doan solairuarteko bat sortu zen, beheko solairuaren altuera aprobetxatuz; eta beheko solairua ere bukaeraraino zabaldu zen, erdian &quot;karrerape, apiriku, lorio edo portxe&quot; bat utziz (bai, hiztegia begiratu dut).
Espazio dezente irabazi zen. Kalkulu-zentroa eta informatika-teknikariak beheko solairuko espazio berrietara aldatu ziren, baina, batez ere, laborategietarako espazio asko irabazi zen, ikasleentzat solairuartean eta ikerkuntza-taldeentzat 3. solairuan.
Dena den, ikasle asko ziren eta ez zegoen tokirik eskola guztiak fakultatean bertan emateko. Zorionez, tartean ikasgelategi orokor bat altxatu zen alboan, Ignacio Maria Barriola eraikina. Toki asko eskolak emateko, campuseko fakultate guztietarako. Hala, hortik aurrera, eskola gehienak, batez ere talde handienak 1, 2, eta 3. mailan, han eman dira. 
       
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 02.jpg|Atzeko fatxada (2026)
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 01.jpg|Aurreko fatxada (2026)
&lt;/gallery&gt;

== Itxuraldaketa ==
Informatika etengabe aldatzen eta eboluzionatzen da, eta berarekin batera ni! Eraikina ez zen gauza beharrei modu egokian erantzuteko. Baina espazio batzuk askatzen ari ziren. 
Batetik, zentroetako liburutegiak campusean eraikitako liburutegi nagusi berrira aldatzen ari ziren. 
Eta, bestetik, kalkulu-zentroaren funtzioak eta beharrak asko aldatu ziren. Fakultateko irakaskuntza eta ikerkuntzarako zerbitzu gisa jaio zen, baina informatikaren zabalkunde itzelarekin, behar horiek unibertsitateko zentro guztietara zabaldu ziren, maila desberdinetan, jakina (ez dira berdinak informatikaren beharrak informatika fakultatean edo besteetan; konputagailuak dira gure lan-tresnak eta gure ikerketa-helburuak). Tira, kontua da fakultatea txikia geratu zela unibertsitate osorako (garaian) zerbitzuak emateko, eta Korta edifizio berrira aldatu zen, fakultateko 300 metrora edo. Fakultatean geratu ziren irakaskuntzarako beharrezkoak ziren zerbitzuak.
Beste arazo garrantzitsu bat zegoen: goiko solairua, non batez ere ikerlariek lan egiten zuten, ez zegoen batere prestaturik beroari aurre egiteko. Udan zehar, baina ez bakarrik udan, akumulatzen zen beroak ia ezinezkoa egiten zuen han lan egitea. Soluzio bat lortu behar zen, edifizioren klimatizazioa aldatuz.
2008-2009 ikasturtean, urte bat luze iraun zuten obrak egin ziren fakultatean. Espazio guztiak birmoldatu ziren. Ez zen batere erosoa izan, obrak egiten ziren bitartean ohiko lanarekin jarraitu behar baitzen, ikasleak, irakasleak, administrazioko pertsonalak, guztiak. 3. solairutik hasi zen: han zegoen guztia trasladatu zen, ahal zen moduan, gainerako solairuetara. 3. solairua bukatuta, 2.arekin hasi zen, non batez ere irakasleak aritzen ziren. Berriz ere, anabasa: gauza guztiak paketatu, moldatu berria zen 3. solairura pasa...- Eta hala jarraitu ziren obrak, edifizio osoa birmoldatu arte.
Urte zaila izan zen, baina emaitzak merezi zuen. 
3. solairuaren parte nagusia ikerkuntza-laborategietarako erreserbatu zen. Nahikoa espazioa irabazi zen lantegi horretarako (nahiz eta berriro, txiki geratu den).
Horrekin batera, Konputazio-Zientziak eta Adimen Artifiziala saila hara aldatu zen. 2. solairuan beste bi sailak geratu ziren, Konputagailuen Arkitektura eta Teknologia, eta Lengoaia eta Sistema Informatikoak. Irakasleentzat ere espazio asko irabazi zen, bulegoetan eta mintegietan.
1. solairuak transformazio handia jasan zuen. Idazkaritza handitu zen. Dekanotza lekuz aldatu zen, eskuin aldera, eta espazio handia irabazi zen bulegoetarako eta batzar-gela baterako (gaur, [[w:Gladys del Estal|Gladys del Estal]] aretoa). Ezker aldean, [[w:Ada Lovelace|Ada Lovelace]] gradu-aretoa jarri zen, 80 pertsonarentzako edo, tesien defentsak, hitzaldiak, bilerak eta abar egiteko. Solairuaren fondoan, ezkerraldean, 30 lagunentzako 3 gela utzi ziren (hautazko ikasgaien eskolak emateko, esaterako), eta eskuinaldean, ikasleentzako laborategietarako (sistema digitalak, robotika, programazioa…),
Beheko solairuan, atezaintzarako espazio-zabal bat sortu zen, eta, batez ere, hainbat laborategi ikasleentzat. Eta txoko bat erreserbatu zen fotokopia-zerbitzuentzat.
Guzti horrekin batera, edifizioaren barne estetika guztiz aldatu zen. Bistako adreilu horixka zegoen pareta guztietan, eta gehiena panelatu edo zuriz pintatu zen. Kristalezko panelak jarri ziren laborategi gehienetan, aspektu askoz irekiagoa eta diafanoa lortzeko (eta, etorkizunean, espazio horiek errazago moldatu ahal izateko). Eta gauza bera egin zen dekanotzan eta idazkaritzan.
Beheko solairua osoa kolorez aldatu zen, tartean zeunden zutabe zaharrak, adreilu horiz, gorriz panelatu baitziren. Eskailerak pintatu ziren, zoruak panelatu ziren binilozko lauzekin… Fakultatea ezagutu zuen pertsona batek harriturik geratuko zen aldaketarekin.
Klimatizazioa ere aldatu zen. Ur beroaren bidezko berotze-sistema zegoen lehen, eta ondo zebilen neguan, baina arazoa udakoa zen, tenperatura oso altuak sortzen zirelako. Aire hotz eta beroko sistema bat instalatu zen edifizio osoan. Tenperatura jaisteko, ondo dabil, baina giroa berotzeko ez omen da aurreko sistema bezain ona. 
Kanpoko itxura mantendu zen. Saio bat izan zen eraikina plastiko mota baten xafla zeharrargiekin forratzeko, fatxada eta estalkiaren artean landareak jartzeko, baina (zorionez?) ez zen aurrera joan. Horren ordez, aurpegia garbitu eta txukundu zen.
	  
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 04.jpg|Sarrerako hall gunea.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 06.jpg|Dekanotzako Batzar Gela.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 08.jpg|Patioa
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 07.jpg|3. solairuko sarrera.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 03.jpg|[[Ada Lovelace]] areto nagusia.
&lt;/gallery&gt;

== Bihar ==
Aldaketa da gizadiaren ezaugarri berezkoenetako bat. Ez dakit zer gertatuko da nirekin etorkizunean. Behar berriak sortuko dira, beste batzuk desagertuko dira… eta behar horietara moldatu beharko naiz. Ikerkuntza-talde batzuk asko hazi dira, eta ikerkuntzarako alboko eraikinetan ere badute egoitza. Adimen artifizialerako, hizkuntzaren prozesamendurako, [[w:Superkonputagailu|superkonputaziorako]]… behar diren makinak ez dira sartzen fakultatean dauden baliabideetan eta, esaterako, [[w:Donostia International Physics Center|DIPCko]] kalkulu-zentroarekin kolaboratzen da. 
Eta nigandik oso hurbil kokatu dira etorkizuneko konputazioa markatuko duten teknologiak: [[w:Konputazio kuantiko|konputazio kuantikoa]]. 
Txiki jaio nintzen, eta orain ikusten dudan egoera oso bestelakoa da. Pozik nago izandako eboluzioarekin.
Ah! Ez nauzu ezagutzen? Bada, etorri eta bisitatu fakultatea, hartu kafe bat kafetegian.. Campusak ere merezi du. Ongi etorri!</text>
      <sha1>68diyfh9jxlj82g28qw4ftq4abkhi5w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43865</id>
      <parentid>43864</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39760-94</username>
        <id>2736</id>
      </contributor>
      <comment>/* Itxuraldaketa */ paragrafo banaketak</comment>
      <origin>43865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11231" sha1="o1rrsncqj779uln3e0bxowiv93kr8xi" xml:space="preserve">[[w:Donostiako Informatika Fakultatea|Informatika Fakultateak]] agian bai, baina nik ez dut 2026 urtean 50 urte bete. Gaztexeago naiz, ez asko. Baina nire bizitza osoa lotuta egon da lagun horiei. Haiekin hasi eta hazi nintzen, moldatu, itxuraldatu, edertu, sufritu eta gozatu. Harria naiz, zementua, kristala, zura, kableak, uhinak… Informatikarien habia naiz, jende gaztea eta ez hain gaztea, zaharrak eta ez hain zaharrak. Jende asko lan egiten du hemen. Euskararen xuxurla islatzen da hemen barruan, eta kanpoan. Ni informatika fakultatearen eraikina naiz.

== Jaio == 
1984an jaio nintzen, duela 42 urte beraz, 4 solairuko eraikina. Ez nintzen jaioberri eder horietako bat, egitura bitxi batekin agertu bainintzen Ibaetan. Bai, askoz zabalagoa nintzen goiko pisuetan behekoan baino. Zaila da horrela zutik mantentzea, noski, eta zutabe asko eta luzeak erabili behar nituen burua sostengatzeko. Istorio asko entzun dut nire jaiotze-formaz; diotenez, urruneko toki batean jaio behar izan nintzen, muino baten magalean babestuta, eta horregatik nire itxura bitxi hori. Tira, ez dakit hala izan zen, baina &quot;se non è vero…&quot;.

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea Ibaetan 1984.png|thumb|1984ko edifizioa atzetik ikusita.]]
[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 05.jpg|thumb|Ingurua 1984an. Goian, igaro behar zen zubia eta gorago, Konportako fabrikak.]]
Jaio  nintzen tokia asko aldatu da urte hauetan. Ia urbanizatu gabe zegoen eremuan, edifizio bakar bat nuen alboan, Zuzenbide Fakultatea, eta pixka bat urrun eta gorago, Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza Eskola. Erreka bat igaro behar zen zubi estu batetik fakultatera ailegatzeko. Baserriak ziren atzealdeko muinoetan, eta fabrika asko errepide nagusiaren beste aldean: Cervezas Kutz (El Leon), Lizarriturri y Rezola (Lagarto xaboiak), Suchard txokolateak… Arrastorik ez da geratzen gaur egun, 1990eko hamarkadan dena aldatu baitzen hiria zabaltzearekin batera.&lt;ref&gt;[https://eu.wikipedia.org/wiki/Antigua_(Donostia)#Historia Antiguaren historia. Antigua (Donostia)] Euskal Wikipedia&lt;/ref&gt;
[[w:Amara (Donostia)|Amara]] auzoan, Pio XII plazaren alboan zegoen Escuela de Comercio-ko eraikinean &quot;alokatuta&quot; zeuden informatikariak, korridore eta itxitako terraza batean. Begi-bistakoa zen ezinbestekoa zela eraikin berria izatea indartsu hazten ari ziren unibertsitate-ikasketa berrientzat… hain indartsu ezen txikia geratu nintzen sortu bezain pronto (herri honen planifikazioa…!). Tira, 500 lagunentzako tokia nuen, baina 1.000 baino askoz gehiago etorri ziren 1984-1985 ikasturterako: ikasleak, irakasleak, administrazioko langileak, informatika-teknikariak. Gelak, bulegoak, laborategiak, dena zegoen nahasita hiru solairuetan. Baina, esaterako, liburutegirako espazio polit bat zegoen, eta kalkulu-zentrorako tokia ere ez zegoen gaizki (oso azkar hazten ari bazen ere).

Hasieratik erabili behar ziren alboetan zeuden (Zuzenbideko pabiloiak, esaterako) eta gero sortzen joan ziren baliabideak ikasleei eskolak emateko. Irakasleak ere, estu-estu zeuden bulego txikietan, eta gero eta gehiago kontratatzen ari ziren. Hala hasi zen nire bizitza.
Ikasleak gero eta gehiago ziren, uholde bat. Informatika ikasteko beste zentrorik ez zegoen Euskal Herria osoan, ezta inguruan ere. Urte batean 600 ikasle baino gehiago matrikulatu ziren lehen mailan, eta erabaki bat hartu behar izan zen, plaza kopurua mugatzea: 360 ikasle hartuko ziren urtero handik aurrera. Kopuru hori mantendu zen hainbat urtetan zehar; gero, pixkanaka, zentro berriak zabaltzen hasi ziren, Kantabrian, Riojan, Nafarroan, Bizkaian, Araban, eta ikasle kopurua joan zen jaisten. Azken urteetan 130-140 ikasle hasi dira urtero Donostian Informatika Ingeniaritza ikasten, eta Adimen Artifiziala gradua abian denetik, beste 40 ikasle gehiago. 
Baina buelta gaitezen edifizioaren historiara.

== Hazi ==
60 m luze, 30 m zabal eta 15 m altu, horiek ziren nire neurriak, gutxi gorabehera. Baina, esan dut dagoeneko, gorputzaren zati handi bat hutsa zen: goiko bi solairuek oinarriaren espazio osoa okupatzen zuten (bi terraza handirekin), baina 1. solairuak bi heren eskas, eta behekoak, erdia baino gutxiago. Bazegoen bolumena betetzeko. Eta hala egin zen. 
Lehen obretan, beheko solairua zabaldu zen, baina ez osoa, eta gela handi pare bat egin ziren. Eskas. Bigarren hedapena handiagoa izan zen. Hirugarren solairuko terrazak itxi ziren, eta han zegoen &quot;aula magna&quot; handia bitan banatu zen; lehen solairua zabaldu zen edifizioaren bukaeraraino; atzeko partean, mutur batetik bestera doan solairuarteko bat sortu zen, beheko solairuaren altuera aprobetxatuz; eta beheko solairua ere bukaeraraino zabaldu zen, erdian &quot;karrerape, apiriku, lorio edo portxe&quot; bat utziz (bai, hiztegia begiratu dut).
Espazio dezente irabazi zen. Kalkulu-zentroa eta informatika-teknikariak beheko solairuko espazio berrietara aldatu ziren, baina, batez ere, laborategietarako espazio asko irabazi zen, ikasleentzat solairuartean eta ikerkuntza-taldeentzat 3. solairuan.
Dena den, ikasle asko ziren eta ez zegoen tokirik eskola guztiak fakultatean bertan emateko. Zorionez, tartean ikasgelategi orokor bat altxatu zen alboan, Ignacio Maria Barriola eraikina. Toki asko eskolak emateko, campuseko fakultate guztietarako. Hala, hortik aurrera, eskola gehienak, batez ere talde handienak 1, 2, eta 3. mailan, han eman dira. 
       
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 02.jpg|Atzeko fatxada (2026)
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 01.jpg|Aurreko fatxada (2026)
&lt;/gallery&gt;

== Itxuraldaketa ==
Informatika etengabe aldatzen eta eboluzionatzen da, eta berarekin batera ni! Eraikina ez zen gauza beharrei modu egokian erantzuteko. Baina espazio batzuk askatzen ari ziren. 

Batetik, zentroetako liburutegiak campusean eraikitako liburutegi nagusi berrira aldatzen ari ziren. 
Eta, bestetik, kalkulu-zentroaren funtzioak eta beharrak asko aldatu ziren. Fakultateko irakaskuntza eta ikerkuntzarako zerbitzu gisa jaio zen, baina informatikaren zabalkunde itzelarekin, behar horiek unibertsitateko zentro guztietara zabaldu ziren, maila desberdinetan, jakina (ez dira berdinak informatikaren beharrak informatika fakultatean edo besteetan; konputagailuak dira gure lan-tresnak eta gure ikerketa-helburuak). Tira, kontua da fakultatea txikia geratu zela unibertsitate osorako (garaian) zerbitzuak emateko, eta Korta edifizio berrira aldatu zen, fakultateko 300 metrora edo. Fakultatean geratu ziren irakaskuntzarako beharrezkoak ziren zerbitzuak.

Beste arazo garrantzitsu bat zegoen: goiko solairua, non batez ere ikerlariek lan egiten zuten, ez zegoen batere prestaturik beroari aurre egiteko. Udan zehar, baina ez bakarrik udan, akumulatzen zen beroak ia ezinezkoa egiten zuen han lan egitea. Soluzio bat lortu behar zen, edifizioren klimatizazioa aldatuz.
2008-2009 ikasturtean, urte bat luze iraun zuten obrak egin ziren fakultatean. Espazio guztiak birmoldatu ziren. Ez zen batere erosoa izan, obrak egiten ziren bitartean ohiko lanarekin jarraitu behar baitzen, ikasleak, irakasleak, administrazioko pertsonalak, guztiak. 3. solairutik hasi zen: han zegoen guztia trasladatu zen, ahal zen moduan, gainerako solairuetara. 3. solairua bukatuta, 2.arekin hasi zen, non batez ere irakasleak aritzen ziren. Berriz ere, anabasa: gauza guztiak paketatu, moldatu berria zen 3. solairura pasa...- Eta hala jarraitu ziren obrak, edifizio osoa birmoldatu arte.

Urte zaila izan zen, baina emaitzak merezi zuen. 

3. solairuaren parte nagusia ikerkuntza-laborategietarako erreserbatu zen. Nahikoa espazioa irabazi zen lantegi horretarako (nahiz eta berriro, txiki geratu den).
Horrekin batera, Konputazio-Zientziak eta Adimen Artifiziala saila hara aldatu zen. 2. solairuan beste bi sailak geratu ziren, Konputagailuen Arkitektura eta Teknologia, eta Lengoaia eta Sistema Informatikoak. Irakasleentzat ere espazio asko irabazi zen, bulegoetan eta mintegietan.

1. solairuak transformazio handia jasan zuen. Idazkaritza handitu zen. Dekanotza lekuz aldatu zen, eskuin aldera, eta espazio handia irabazi zen bulegoetarako eta batzar-gela baterako (gaur, [[w:Gladys del Estal|Gladys del Estal]] aretoa). Ezker aldean, [[w:Ada Lovelace|Ada Lovelace]] gradu-aretoa jarri zen, 80 pertsonarentzako edo, tesien defentsak, hitzaldiak, bilerak eta abar egiteko. Solairuaren fondoan, ezkerraldean, 30 lagunentzako 3 gela utzi ziren (hautazko ikasgaien eskolak emateko, esaterako), eta eskuinaldean, ikasleentzako laborategietarako (sistema digitalak, robotika, programazioa…).

Beheko solairuan, atezaintzarako espazio-zabal bat sortu zen, eta, batez ere, hainbat laborategi ikasleentzat. Eta txoko bat erreserbatu zen fotokopia-zerbitzuentzat.

Guzti horrekin batera, edifizioaren barne estetika guztiz aldatu zen. Bistako adreilu horixka zegoen pareta guztietan, eta gehiena panelatu edo zuriz pintatu zen. Kristalezko panelak jarri ziren laborategi gehienetan, aspektu askoz irekiagoa eta diafanoa lortzeko (eta, etorkizunean, espazio horiek errazago moldatu ahal izateko). Eta gauza bera egin zen dekanotzan eta idazkaritzan.

Beheko solairua osoa kolorez aldatu zen, tartean zeunden zutabe zaharrak, adreilu horiz, gorriz panelatu baitziren. Eskailerak pintatu ziren, zoruak panelatu ziren binilozko lauzekin… Fakultatea ezagutu zuen pertsona batek harriturik geratuko zen aldaketarekin.

Klimatizazioa ere aldatu zen. Ur beroaren bidezko berotze-sistema zegoen lehen, eta ondo zebilen neguan, baina arazoa udakoa zen, tenperatura oso altuak sortzen zirelako. Aire hotz eta beroko sistema bat instalatu zen edifizio osoan. Tenperatura jaisteko, ondo dabil, baina giroa berotzeko ez omen da aurreko sistema bezain ona.
 
Kanpoko itxura mantendu zen. Saio bat izan zen eraikina plastiko mota baten xafla zeharrargiekin forratzeko, fatxada eta estalkiaren artean landareak jartzeko, baina (zorionez?) ez zen aurrera joan. Horren ordez, aurpegia garbitu eta txukundu zen.
	  
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 04.jpg|Sarrerako hall gunea.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 06.jpg|Dekanotzako Batzar Gela.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 08.jpg|Patioa
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 07.jpg|3. solairuko sarrera.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 03.jpg|[[Ada Lovelace]] areto nagusia.
&lt;/gallery&gt;

== Bihar ==
Aldaketa da gizadiaren ezaugarri berezkoenetako bat. Ez dakit zer gertatuko da nirekin etorkizunean. Behar berriak sortuko dira, beste batzuk desagertuko dira… eta behar horietara moldatu beharko naiz. Ikerkuntza-talde batzuk asko hazi dira, eta ikerkuntzarako alboko eraikinetan ere badute egoitza. Adimen artifizialerako, hizkuntzaren prozesamendurako, [[w:Superkonputagailu|superkonputaziorako]]… behar diren makinak ez dira sartzen fakultatean dauden baliabideetan eta, esaterako, [[w:Donostia International Physics Center|DIPCko]] kalkulu-zentroarekin kolaboratzen da. 
Eta nigandik oso hurbil kokatu dira etorkizuneko konputazioa markatuko duten teknologiak: [[w:Konputazio kuantiko|konputazio kuantikoa]]. 
Txiki jaio nintzen, eta orain ikusten dudan egoera oso bestelakoa da. Pozik nago izandako eboluzioarekin.
Ah! Ez nauzu ezagutzen? Bada, etorri eta bisitatu fakultatea, hartu kafe bat kafetegian.. Campusak ere merezi du. Ongi etorri!</text>
      <sha1>o1rrsncqj779uln3e0bxowiv93kr8xi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43866</id>
      <parentid>43865</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:50:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39760-94</username>
        <id>2736</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bihar */ paragrafoak banatzea</comment>
      <origin>43866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11234" sha1="b5a8si8xsazh9f4tf1eo5qaq3lunp52" xml:space="preserve">[[w:Donostiako Informatika Fakultatea|Informatika Fakultateak]] agian bai, baina nik ez dut 2026 urtean 50 urte bete. Gaztexeago naiz, ez asko. Baina nire bizitza osoa lotuta egon da lagun horiei. Haiekin hasi eta hazi nintzen, moldatu, itxuraldatu, edertu, sufritu eta gozatu. Harria naiz, zementua, kristala, zura, kableak, uhinak… Informatikarien habia naiz, jende gaztea eta ez hain gaztea, zaharrak eta ez hain zaharrak. Jende asko lan egiten du hemen. Euskararen xuxurla islatzen da hemen barruan, eta kanpoan. Ni informatika fakultatearen eraikina naiz.

== Jaio == 
1984an jaio nintzen, duela 42 urte beraz, 4 solairuko eraikina. Ez nintzen jaioberri eder horietako bat, egitura bitxi batekin agertu bainintzen Ibaetan. Bai, askoz zabalagoa nintzen goiko pisuetan behekoan baino. Zaila da horrela zutik mantentzea, noski, eta zutabe asko eta luzeak erabili behar nituen burua sostengatzeko. Istorio asko entzun dut nire jaiotze-formaz; diotenez, urruneko toki batean jaio behar izan nintzen, muino baten magalean babestuta, eta horregatik nire itxura bitxi hori. Tira, ez dakit hala izan zen, baina &quot;se non è vero…&quot;.

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea Ibaetan 1984.png|thumb|1984ko edifizioa atzetik ikusita.]]
[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 05.jpg|thumb|Ingurua 1984an. Goian, igaro behar zen zubia eta gorago, Konportako fabrikak.]]
Jaio  nintzen tokia asko aldatu da urte hauetan. Ia urbanizatu gabe zegoen eremuan, edifizio bakar bat nuen alboan, Zuzenbide Fakultatea, eta pixka bat urrun eta gorago, Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza Eskola. Erreka bat igaro behar zen zubi estu batetik fakultatera ailegatzeko. Baserriak ziren atzealdeko muinoetan, eta fabrika asko errepide nagusiaren beste aldean: Cervezas Kutz (El Leon), Lizarriturri y Rezola (Lagarto xaboiak), Suchard txokolateak… Arrastorik ez da geratzen gaur egun, 1990eko hamarkadan dena aldatu baitzen hiria zabaltzearekin batera.&lt;ref&gt;[https://eu.wikipedia.org/wiki/Antigua_(Donostia)#Historia Antiguaren historia. Antigua (Donostia)] Euskal Wikipedia&lt;/ref&gt;
[[w:Amara (Donostia)|Amara]] auzoan, Pio XII plazaren alboan zegoen Escuela de Comercio-ko eraikinean &quot;alokatuta&quot; zeuden informatikariak, korridore eta itxitako terraza batean. Begi-bistakoa zen ezinbestekoa zela eraikin berria izatea indartsu hazten ari ziren unibertsitate-ikasketa berrientzat… hain indartsu ezen txikia geratu nintzen sortu bezain pronto (herri honen planifikazioa…!). Tira, 500 lagunentzako tokia nuen, baina 1.000 baino askoz gehiago etorri ziren 1984-1985 ikasturterako: ikasleak, irakasleak, administrazioko langileak, informatika-teknikariak. Gelak, bulegoak, laborategiak, dena zegoen nahasita hiru solairuetan. Baina, esaterako, liburutegirako espazio polit bat zegoen, eta kalkulu-zentrorako tokia ere ez zegoen gaizki (oso azkar hazten ari bazen ere).

Hasieratik erabili behar ziren alboetan zeuden (Zuzenbideko pabiloiak, esaterako) eta gero sortzen joan ziren baliabideak ikasleei eskolak emateko. Irakasleak ere, estu-estu zeuden bulego txikietan, eta gero eta gehiago kontratatzen ari ziren. Hala hasi zen nire bizitza.
Ikasleak gero eta gehiago ziren, uholde bat. Informatika ikasteko beste zentrorik ez zegoen Euskal Herria osoan, ezta inguruan ere. Urte batean 600 ikasle baino gehiago matrikulatu ziren lehen mailan, eta erabaki bat hartu behar izan zen, plaza kopurua mugatzea: 360 ikasle hartuko ziren urtero handik aurrera. Kopuru hori mantendu zen hainbat urtetan zehar; gero, pixkanaka, zentro berriak zabaltzen hasi ziren, Kantabrian, Riojan, Nafarroan, Bizkaian, Araban, eta ikasle kopurua joan zen jaisten. Azken urteetan 130-140 ikasle hasi dira urtero Donostian Informatika Ingeniaritza ikasten, eta Adimen Artifiziala gradua abian denetik, beste 40 ikasle gehiago. 
Baina buelta gaitezen edifizioaren historiara.

== Hazi ==
60 m luze, 30 m zabal eta 15 m altu, horiek ziren nire neurriak, gutxi gorabehera. Baina, esan dut dagoeneko, gorputzaren zati handi bat hutsa zen: goiko bi solairuek oinarriaren espazio osoa okupatzen zuten (bi terraza handirekin), baina 1. solairuak bi heren eskas, eta behekoak, erdia baino gutxiago. Bazegoen bolumena betetzeko. Eta hala egin zen. 
Lehen obretan, beheko solairua zabaldu zen, baina ez osoa, eta gela handi pare bat egin ziren. Eskas. Bigarren hedapena handiagoa izan zen. Hirugarren solairuko terrazak itxi ziren, eta han zegoen &quot;aula magna&quot; handia bitan banatu zen; lehen solairua zabaldu zen edifizioaren bukaeraraino; atzeko partean, mutur batetik bestera doan solairuarteko bat sortu zen, beheko solairuaren altuera aprobetxatuz; eta beheko solairua ere bukaeraraino zabaldu zen, erdian &quot;karrerape, apiriku, lorio edo portxe&quot; bat utziz (bai, hiztegia begiratu dut).
Espazio dezente irabazi zen. Kalkulu-zentroa eta informatika-teknikariak beheko solairuko espazio berrietara aldatu ziren, baina, batez ere, laborategietarako espazio asko irabazi zen, ikasleentzat solairuartean eta ikerkuntza-taldeentzat 3. solairuan.
Dena den, ikasle asko ziren eta ez zegoen tokirik eskola guztiak fakultatean bertan emateko. Zorionez, tartean ikasgelategi orokor bat altxatu zen alboan, Ignacio Maria Barriola eraikina. Toki asko eskolak emateko, campuseko fakultate guztietarako. Hala, hortik aurrera, eskola gehienak, batez ere talde handienak 1, 2, eta 3. mailan, han eman dira. 
       
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 02.jpg|Atzeko fatxada (2026)
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 01.jpg|Aurreko fatxada (2026)
&lt;/gallery&gt;

== Itxuraldaketa ==
Informatika etengabe aldatzen eta eboluzionatzen da, eta berarekin batera ni! Eraikina ez zen gauza beharrei modu egokian erantzuteko. Baina espazio batzuk askatzen ari ziren. 

Batetik, zentroetako liburutegiak campusean eraikitako liburutegi nagusi berrira aldatzen ari ziren. 
Eta, bestetik, kalkulu-zentroaren funtzioak eta beharrak asko aldatu ziren. Fakultateko irakaskuntza eta ikerkuntzarako zerbitzu gisa jaio zen, baina informatikaren zabalkunde itzelarekin, behar horiek unibertsitateko zentro guztietara zabaldu ziren, maila desberdinetan, jakina (ez dira berdinak informatikaren beharrak informatika fakultatean edo besteetan; konputagailuak dira gure lan-tresnak eta gure ikerketa-helburuak). Tira, kontua da fakultatea txikia geratu zela unibertsitate osorako (garaian) zerbitzuak emateko, eta Korta edifizio berrira aldatu zen, fakultateko 300 metrora edo. Fakultatean geratu ziren irakaskuntzarako beharrezkoak ziren zerbitzuak.

Beste arazo garrantzitsu bat zegoen: goiko solairua, non batez ere ikerlariek lan egiten zuten, ez zegoen batere prestaturik beroari aurre egiteko. Udan zehar, baina ez bakarrik udan, akumulatzen zen beroak ia ezinezkoa egiten zuen han lan egitea. Soluzio bat lortu behar zen, edifizioren klimatizazioa aldatuz.
2008-2009 ikasturtean, urte bat luze iraun zuten obrak egin ziren fakultatean. Espazio guztiak birmoldatu ziren. Ez zen batere erosoa izan, obrak egiten ziren bitartean ohiko lanarekin jarraitu behar baitzen, ikasleak, irakasleak, administrazioko pertsonalak, guztiak. 3. solairutik hasi zen: han zegoen guztia trasladatu zen, ahal zen moduan, gainerako solairuetara. 3. solairua bukatuta, 2.arekin hasi zen, non batez ere irakasleak aritzen ziren. Berriz ere, anabasa: gauza guztiak paketatu, moldatu berria zen 3. solairura pasa...- Eta hala jarraitu ziren obrak, edifizio osoa birmoldatu arte.

Urte zaila izan zen, baina emaitzak merezi zuen. 

3. solairuaren parte nagusia ikerkuntza-laborategietarako erreserbatu zen. Nahikoa espazioa irabazi zen lantegi horretarako (nahiz eta berriro, txiki geratu den).
Horrekin batera, Konputazio-Zientziak eta Adimen Artifiziala saila hara aldatu zen. 2. solairuan beste bi sailak geratu ziren, Konputagailuen Arkitektura eta Teknologia, eta Lengoaia eta Sistema Informatikoak. Irakasleentzat ere espazio asko irabazi zen, bulegoetan eta mintegietan.

1. solairuak transformazio handia jasan zuen. Idazkaritza handitu zen. Dekanotza lekuz aldatu zen, eskuin aldera, eta espazio handia irabazi zen bulegoetarako eta batzar-gela baterako (gaur, [[w:Gladys del Estal|Gladys del Estal]] aretoa). Ezker aldean, [[w:Ada Lovelace|Ada Lovelace]] gradu-aretoa jarri zen, 80 pertsonarentzako edo, tesien defentsak, hitzaldiak, bilerak eta abar egiteko. Solairuaren fondoan, ezkerraldean, 30 lagunentzako 3 gela utzi ziren (hautazko ikasgaien eskolak emateko, esaterako), eta eskuinaldean, ikasleentzako laborategietarako (sistema digitalak, robotika, programazioa…).

Beheko solairuan, atezaintzarako espazio-zabal bat sortu zen, eta, batez ere, hainbat laborategi ikasleentzat. Eta txoko bat erreserbatu zen fotokopia-zerbitzuentzat.

Guzti horrekin batera, edifizioaren barne estetika guztiz aldatu zen. Bistako adreilu horixka zegoen pareta guztietan, eta gehiena panelatu edo zuriz pintatu zen. Kristalezko panelak jarri ziren laborategi gehienetan, aspektu askoz irekiagoa eta diafanoa lortzeko (eta, etorkizunean, espazio horiek errazago moldatu ahal izateko). Eta gauza bera egin zen dekanotzan eta idazkaritzan.

Beheko solairua osoa kolorez aldatu zen, tartean zeunden zutabe zaharrak, adreilu horiz, gorriz panelatu baitziren. Eskailerak pintatu ziren, zoruak panelatu ziren binilozko lauzekin… Fakultatea ezagutu zuen pertsona batek harriturik geratuko zen aldaketarekin.

Klimatizazioa ere aldatu zen. Ur beroaren bidezko berotze-sistema zegoen lehen, eta ondo zebilen neguan, baina arazoa udakoa zen, tenperatura oso altuak sortzen zirelako. Aire hotz eta beroko sistema bat instalatu zen edifizio osoan. Tenperatura jaisteko, ondo dabil, baina giroa berotzeko ez omen da aurreko sistema bezain ona.
 
Kanpoko itxura mantendu zen. Saio bat izan zen eraikina plastiko mota baten xafla zeharrargiekin forratzeko, fatxada eta estalkiaren artean landareak jartzeko, baina (zorionez?) ez zen aurrera joan. Horren ordez, aurpegia garbitu eta txukundu zen.
	  
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 04.jpg|Sarrerako hall gunea.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 06.jpg|Dekanotzako Batzar Gela.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 08.jpg|Patioa
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 07.jpg|3. solairuko sarrera.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 03.jpg|[[Ada Lovelace]] areto nagusia.
&lt;/gallery&gt;

== Bihar ==
Aldaketa da gizadiaren ezaugarri berezkoenetako bat. Ez dakit zer gertatuko da nirekin etorkizunean. Behar berriak sortuko dira, beste batzuk desagertuko dira… eta behar horietara moldatu beharko naiz. Ikerkuntza-talde batzuk asko hazi dira, eta ikerkuntzarako alboko eraikinetan ere badute egoitza. Adimen artifizialerako, hizkuntzaren prozesamendurako, [[w:Superkonputagailu|superkonputaziorako]]… behar diren makinak ez dira sartzen fakultatean dauden baliabideetan eta, esaterako, [[w:Donostia International Physics Center|DIPCko]] kalkulu-zentroarekin kolaboratzen da. 

Eta nigandik oso hurbil kokatu dira etorkizuneko konputazioa markatuko duten teknologiak: [[w:Konputazio kuantiko|konputazio kuantikoa]].
 
Txiki jaio nintzen, eta orain ikusten dudan egoera oso bestelakoa da. Pozik nago izandako eboluzioarekin.

Ah! Ez nauzu ezagutzen? Bada, etorri eta bisitatu fakultatea, hartu kafe bat kafetegian.. Campusak ere merezi du. Ongi etorri!</text>
      <sha1>b5a8si8xsazh9f4tf1eo5qaq3lunp52</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43867</id>
      <parentid>43866</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:54:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39760-94</username>
        <id>2736</id>
      </contributor>
      <comment>paragrafoak banatzea</comment>
      <origin>43867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11240" sha1="cilmogecpg41pjmx219npga0u18vuwa" xml:space="preserve">[[w:Donostiako Informatika Fakultatea|Informatika Fakultateak]] agian bai, baina nik ez dut 2026 urtean 50 urte bete. Gaztexeago naiz, ez asko. Baina nire bizitza osoa lotuta egon da lagun horiei. Haiekin hasi eta hazi nintzen, moldatu, itxuraldatu, edertu, sufritu eta gozatu. Harria naiz, zementua, kristala, zura, kableak, uhinak… Informatikarien habia naiz, jende gaztea eta ez hain gaztea, zaharrak eta ez hain zaharrak. Jende asko lan egiten du hemen. Euskararen xuxurla islatzen da hemen barruan, eta kanpoan. Ni informatika fakultatearen eraikina naiz.

== Jaio == 
1984an jaio nintzen, duela 42 urte beraz, 4 solairuko eraikina. Ez nintzen jaioberri eder horietako bat, egitura bitxi batekin agertu bainintzen Ibaetan. Bai, askoz zabalagoa nintzen goiko pisuetan behekoan baino. Zaila da horrela zutik mantentzea, noski, eta zutabe asko eta luzeak erabili behar nituen burua sostengatzeko. Istorio asko entzun dut nire jaiotze-formaz; diotenez, urruneko toki batean jaio behar izan nintzen, muino baten magalean babestuta, eta horregatik nire itxura bitxi hori. Tira, ez dakit hala izan zen, baina &quot;se non è vero…&quot;.

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea Ibaetan 1984.png|thumb|1984ko edifizioa atzetik ikusita.]]
[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 05.jpg|thumb|Ingurua 1984an. Goian, igaro behar zen zubia eta gorago, Konportako fabrikak.]]
Jaio  nintzen tokia asko aldatu da urte hauetan. Ia urbanizatu gabe zegoen eremuan, edifizio bakar bat nuen alboan, Zuzenbide Fakultatea, eta pixka bat urrun eta gorago, Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza Eskola. Erreka bat igaro behar zen zubi estu batetik fakultatera ailegatzeko. Baserriak ziren atzealdeko muinoetan, eta fabrika asko errepide nagusiaren beste aldean: Cervezas Kutz (El Leon), Lizarriturri y Rezola (Lagarto xaboiak), Suchard txokolateak… Arrastorik ez da geratzen gaur egun, 1990eko hamarkadan dena aldatu baitzen hiria zabaltzearekin batera.&lt;ref&gt;[https://eu.wikipedia.org/wiki/Antigua_(Donostia)#Historia Antiguaren historia. Antigua (Donostia)] Euskal Wikipedia&lt;/ref&gt;

[[w:Amara (Donostia)|Amara]] auzoan, Pio XII plazaren alboan zegoen Escuela de Comercio-ko eraikinean &quot;alokatuta&quot; zeuden informatikariak, korridore eta itxitako terraza batean. Begi-bistakoa zen ezinbestekoa zela eraikin berria izatea indartsu hazten ari ziren unibertsitate-ikasketa berrientzat… hain indartsu ezen txikia geratu nintzen sortu bezain pronto (herri honen planifikazioa…!). Tira, 500 lagunentzako tokia nuen, baina 1.000 baino askoz gehiago etorri ziren 1984-1985 ikasturterako: ikasleak, irakasleak, administrazioko langileak, informatika-teknikariak. Gelak, bulegoak, laborategiak, dena zegoen nahasita hiru solairuetan. Baina, esaterako, liburutegirako espazio polit bat zegoen, eta kalkulu-zentrorako tokia ere ez zegoen gaizki (oso azkar hazten ari bazen ere).

Hasieratik erabili behar ziren alboetan zeuden (Zuzenbideko pabiloiak, esaterako) eta gero sortzen joan ziren baliabideak ikasleei eskolak emateko. Irakasleak ere, estu-estu zeuden bulego txikietan, eta gero eta gehiago kontratatzen ari ziren. Hala hasi zen nire bizitza.

Ikasleak gero eta gehiago ziren, uholde bat. Informatika ikasteko beste zentrorik ez zegoen Euskal Herria osoan, ezta inguruan ere. Urte batean 600 ikasle baino gehiago matrikulatu ziren lehen mailan, eta erabaki bat hartu behar izan zen, plaza kopurua mugatzea: 360 ikasle hartuko ziren urtero handik aurrera. Kopuru hori mantendu zen hainbat urtetan zehar; gero, pixkanaka, zentro berriak zabaltzen hasi ziren, Kantabrian, Riojan, Nafarroan, Bizkaian, Araban, eta ikasle kopurua joan zen jaisten. Azken urteetan 130-140 ikasle hasi dira urtero Donostian Informatika Ingeniaritza ikasten, eta Adimen Artifiziala gradua abian denetik, beste 40 ikasle gehiago. 

Baina buelta gaitezen edifizioaren historiara.

== Hazi ==
60 m luze, 30 m zabal eta 15 m altu, horiek ziren nire neurriak, gutxi gorabehera. Baina, esan dut dagoeneko, gorputzaren zati handi bat hutsa zen: goiko bi solairuek oinarriaren espazio osoa okupatzen zuten (bi terraza handirekin), baina 1. solairuak bi heren eskas, eta behekoak, erdia baino gutxiago. Bazegoen bolumena betetzeko. Eta hala egin zen. 

Lehen obretan, beheko solairua zabaldu zen, baina ez osoa, eta gela handi pare bat egin ziren. Eskas. Bigarren hedapena handiagoa izan zen. Hirugarren solairuko terrazak itxi ziren, eta han zegoen &quot;aula magna&quot; handia bitan banatu zen; lehen solairua zabaldu zen edifizioaren bukaeraraino; atzeko partean, mutur batetik bestera doan solairuarteko bat sortu zen, beheko solairuaren altuera aprobetxatuz; eta beheko solairua ere bukaeraraino zabaldu zen, erdian &quot;karrerape, apiriku, lorio edo portxe&quot; bat utziz (bai, hiztegia begiratu dut).

Espazio dezente irabazi zen. Kalkulu-zentroa eta informatika-teknikariak beheko solairuko espazio berrietara aldatu ziren, baina, batez ere, laborategietarako espazio asko irabazi zen, ikasleentzat solairuartean eta ikerkuntza-taldeentzat 3. solairuan.

Dena den, ikasle asko ziren eta ez zegoen tokirik eskola guztiak fakultatean bertan emateko. Zorionez, tartean ikasgelategi orokor bat altxatu zen alboan, Ignacio Maria Barriola eraikina. Toki asko eskolak emateko, campuseko fakultate guztietarako. Hala, hortik aurrera, eskola gehienak, batez ere talde handienak 1, 2, eta 3. mailan, han eman dira. 
       
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 02.jpg|Atzeko fatxada (2026)
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 01.jpg|Aurreko fatxada (2026)
&lt;/gallery&gt;

== Itxuraldaketa ==
Informatika etengabe aldatzen eta eboluzionatzen da, eta berarekin batera ni! Eraikina ez zen gauza beharrei modu egokian erantzuteko. Baina espazio batzuk askatzen ari ziren. 

Batetik, zentroetako liburutegiak campusean eraikitako liburutegi nagusi berrira aldatzen ari ziren. 
Eta, bestetik, kalkulu-zentroaren funtzioak eta beharrak asko aldatu ziren. Fakultateko irakaskuntza eta ikerkuntzarako zerbitzu gisa jaio zen, baina informatikaren zabalkunde itzelarekin, behar horiek unibertsitateko zentro guztietara zabaldu ziren, maila desberdinetan, jakina (ez dira berdinak informatikaren beharrak informatika fakultatean edo besteetan; konputagailuak dira gure lan-tresnak eta gure ikerketa-helburuak). Tira, kontua da fakultatea txikia geratu zela unibertsitate osorako (garaian) zerbitzuak emateko, eta Korta edifizio berrira aldatu zen, fakultateko 300 metrora edo. Fakultatean geratu ziren irakaskuntzarako beharrezkoak ziren zerbitzuak.

Beste arazo garrantzitsu bat zegoen: goiko solairua, non batez ere ikerlariek lan egiten zuten, ez zegoen batere prestaturik beroari aurre egiteko. Udan zehar, baina ez bakarrik udan, akumulatzen zen beroak ia ezinezkoa egiten zuen han lan egitea. Soluzio bat lortu behar zen, edifizioren klimatizazioa aldatuz.
2008-2009 ikasturtean, urte bat luze iraun zuten obrak egin ziren fakultatean. Espazio guztiak birmoldatu ziren. Ez zen batere erosoa izan, obrak egiten ziren bitartean ohiko lanarekin jarraitu behar baitzen, ikasleak, irakasleak, administrazioko pertsonalak, guztiak. 3. solairutik hasi zen: han zegoen guztia trasladatu zen, ahal zen moduan, gainerako solairuetara. 3. solairua bukatuta, 2.arekin hasi zen, non batez ere irakasleak aritzen ziren. Berriz ere, anabasa: gauza guztiak paketatu, moldatu berria zen 3. solairura pasa...- Eta hala jarraitu ziren obrak, edifizio osoa birmoldatu arte.

Urte zaila izan zen, baina emaitzak merezi zuen. 

3. solairuaren parte nagusia ikerkuntza-laborategietarako erreserbatu zen. Nahikoa espazioa irabazi zen lantegi horretarako (nahiz eta berriro, txiki geratu den).
Horrekin batera, Konputazio-Zientziak eta Adimen Artifiziala saila hara aldatu zen. 2. solairuan beste bi sailak geratu ziren, Konputagailuen Arkitektura eta Teknologia, eta Lengoaia eta Sistema Informatikoak. Irakasleentzat ere espazio asko irabazi zen, bulegoetan eta mintegietan.

1. solairuak transformazio handia jasan zuen. Idazkaritza handitu zen. Dekanotza lekuz aldatu zen, eskuin aldera, eta espazio handia irabazi zen bulegoetarako eta batzar-gela baterako (gaur, [[w:Gladys del Estal|Gladys del Estal]] aretoa). Ezker aldean, [[w:Ada Lovelace|Ada Lovelace]] gradu-aretoa jarri zen, 80 pertsonarentzako edo, tesien defentsak, hitzaldiak, bilerak eta abar egiteko. Solairuaren fondoan, ezkerraldean, 30 lagunentzako 3 gela utzi ziren (hautazko ikasgaien eskolak emateko, esaterako), eta eskuinaldean, ikasleentzako laborategietarako (sistema digitalak, robotika, programazioa…).

Beheko solairuan, atezaintzarako espazio-zabal bat sortu zen, eta, batez ere, hainbat laborategi ikasleentzat. Eta txoko bat erreserbatu zen fotokopia-zerbitzuentzat.

Guzti horrekin batera, edifizioaren barne estetika guztiz aldatu zen. Bistako adreilu horixka zegoen pareta guztietan, eta gehiena panelatu edo zuriz pintatu zen. Kristalezko panelak jarri ziren laborategi gehienetan, aspektu askoz irekiagoa eta diafanoa lortzeko (eta, etorkizunean, espazio horiek errazago moldatu ahal izateko). Eta gauza bera egin zen dekanotzan eta idazkaritzan.

Beheko solairua osoa kolorez aldatu zen, tartean zeunden zutabe zaharrak, adreilu horiz, gorriz panelatu baitziren. Eskailerak pintatu ziren, zoruak panelatu ziren binilozko lauzekin… Fakultatea ezagutu zuen pertsona batek harriturik geratuko zen aldaketarekin.

Klimatizazioa ere aldatu zen. Ur beroaren bidezko berotze-sistema zegoen lehen, eta ondo zebilen neguan, baina arazoa udakoa zen, tenperatura oso altuak sortzen zirelako. Aire hotz eta beroko sistema bat instalatu zen edifizio osoan. Tenperatura jaisteko, ondo dabil, baina giroa berotzeko ez omen da aurreko sistema bezain ona.
 
Kanpoko itxura mantendu zen. Saio bat izan zen eraikina plastiko mota baten xafla zeharrargiekin forratzeko, fatxada eta estalkiaren artean landareak jartzeko, baina (zorionez?) ez zen aurrera joan. Horren ordez, aurpegia garbitu eta txukundu zen.
	  
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 04.jpg|Sarrerako hall gunea.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 06.jpg|Dekanotzako Batzar Gela.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 08.jpg|Patioa
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 07.jpg|3. solairuko sarrera.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 03.jpg|[[Ada Lovelace]] areto nagusia.
&lt;/gallery&gt;

== Bihar ==
Aldaketa da gizadiaren ezaugarri berezkoenetako bat. Ez dakit zer gertatuko da nirekin etorkizunean. Behar berriak sortuko dira, beste batzuk desagertuko dira… eta behar horietara moldatu beharko naiz. Ikerkuntza-talde batzuk asko hazi dira, eta ikerkuntzarako alboko eraikinetan ere badute egoitza. Adimen artifizialerako, hizkuntzaren prozesamendurako, [[w:Superkonputagailu|superkonputaziorako]]… behar diren makinak ez dira sartzen fakultatean dauden baliabideetan eta, esaterako, [[w:Donostia International Physics Center|DIPCko]] kalkulu-zentroarekin kolaboratzen da. 

Eta nigandik oso hurbil kokatu dira etorkizuneko konputazioa markatuko duten teknologiak: [[w:Konputazio kuantiko|konputazio kuantikoa]].
 
Txiki jaio nintzen, eta orain ikusten dudan egoera oso bestelakoa da. Pozik nago izandako eboluzioarekin.

Ah! Ez nauzu ezagutzen? Bada, etorri eta bisitatu fakultatea, hartu kafe bat kafetegian.. Campusak ere merezi du. Ongi etorri!</text>
      <sha1>cilmogecpg41pjmx219npga0u18vuwa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43868</id>
      <parentid>43867</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T15:56:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-39760-94</username>
        <id>2736</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jaio */</comment>
      <origin>43868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11112" sha1="j66ryjgrzya8vdaip0xp1trtrjql4b4" xml:space="preserve">[[w:Donostiako Informatika Fakultatea|Informatika Fakultateak]] agian bai, baina nik ez dut 2026 urtean 50 urte bete. Gaztexeago naiz, ez asko. Baina nire bizitza osoa lotuta egon da lagun horiei. Haiekin hasi eta hazi nintzen, moldatu, itxuraldatu, edertu, sufritu eta gozatu. Harria naiz, zementua, kristala, zura, kableak, uhinak… Informatikarien habia naiz, jende gaztea eta ez hain gaztea, zaharrak eta ez hain zaharrak. Jende asko lan egiten du hemen. Euskararen xuxurla islatzen da hemen barruan, eta kanpoan. Ni informatika fakultatearen eraikina naiz.

== Jaio == 
1984an jaio nintzen, duela 42 urte beraz, 4 solairuko eraikina. Ez nintzen jaioberri eder horietako bat, egitura bitxi batekin agertu bainintzen Ibaetan. Bai, askoz zabalagoa nintzen goiko pisuetan behekoan baino. Zaila da horrela zutik mantentzea, noski, eta zutabe asko eta luzeak erabili behar nituen burua sostengatzeko. Istorio asko entzun dut nire jaiotze-formaz; diotenez, urruneko toki batean jaio behar izan nintzen, muino baten magalean babestuta, eta horregatik nire itxura bitxi hori. Tira, ez dakit hala izan zen, baina &quot;se non è vero…&quot;.

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea Ibaetan 1984.png|thumb|1984ko edifizioa atzetik ikusita.]]
[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 05.jpg|thumb|Ingurua 1984an. Goian, igaro behar zen zubia eta gorago, Konportako fabrikak.]]
Jaio  nintzen tokia asko aldatu da urte hauetan. Ia urbanizatu gabe zegoen eremuan, edifizio bakar bat nuen alboan, Zuzenbide Fakultatea, eta pixka bat urrun eta gorago, Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza Eskola. Erreka bat igaro behar zen zubi estu batetik fakultatera ailegatzeko. Baserriak ziren atzealdeko muinoetan, eta fabrika asko errepide nagusiaren beste aldean: Cervezas Kutz (El Leon), Lizarriturri y Rezola (Lagarto xaboiak), Suchard txokolateak… Arrastorik ez da geratzen gaur egun, 1990eko hamarkadan dena aldatu baitzen hiria zabaltzearekin batera.
[[w:Amara (Donostia)|Amara]] auzoan, Pio XII plazaren alboan zegoen Escuela de Comercio-ko eraikinean &quot;alokatuta&quot; zeuden informatikariak, korridore eta itxitako terraza batean. Begi-bistakoa zen ezinbestekoa zela eraikin berria izatea indartsu hazten ari ziren unibertsitate-ikasketa berrientzat… hain indartsu ezen txikia geratu nintzen sortu bezain pronto (herri honen planifikazioa…!). Tira, 500 lagunentzako tokia nuen, baina 1.000 baino askoz gehiago etorri ziren 1984-1985 ikasturterako: ikasleak, irakasleak, administrazioko langileak, informatika-teknikariak. Gelak, bulegoak, laborategiak, dena zegoen nahasita hiru solairuetan. Baina, esaterako, liburutegirako espazio polit bat zegoen, eta kalkulu-zentrorako tokia ere ez zegoen gaizki (oso azkar hazten ari bazen ere).

Hasieratik erabili behar ziren alboetan zeuden (Zuzenbideko pabiloiak, esaterako) eta gero sortzen joan ziren baliabideak ikasleei eskolak emateko. Irakasleak ere, estu-estu zeuden bulego txikietan, eta gero eta gehiago kontratatzen ari ziren. Hala hasi zen nire bizitza.

Ikasleak gero eta gehiago ziren, uholde bat. Informatika ikasteko beste zentrorik ez zegoen Euskal Herria osoan, ezta inguruan ere. Urte batean 600 ikasle baino gehiago matrikulatu ziren lehen mailan, eta erabaki bat hartu behar izan zen, plaza kopurua mugatzea: 360 ikasle hartuko ziren urtero handik aurrera. Kopuru hori mantendu zen hainbat urtetan zehar; gero, pixkanaka, zentro berriak zabaltzen hasi ziren, Kantabrian, Riojan, Nafarroan, Bizkaian, Araban, eta ikasle kopurua joan zen jaisten. Azken urteetan 130-140 ikasle hasi dira urtero Donostian Informatika Ingeniaritza ikasten, eta Adimen Artifiziala gradua abian denetik, beste 40 ikasle gehiago. 

Baina buelta gaitezen edifizioaren historiara.

== Hazi ==
60 m luze, 30 m zabal eta 15 m altu, horiek ziren nire neurriak, gutxi gorabehera. Baina, esan dut dagoeneko, gorputzaren zati handi bat hutsa zen: goiko bi solairuek oinarriaren espazio osoa okupatzen zuten (bi terraza handirekin), baina 1. solairuak bi heren eskas, eta behekoak, erdia baino gutxiago. Bazegoen bolumena betetzeko. Eta hala egin zen. 

Lehen obretan, beheko solairua zabaldu zen, baina ez osoa, eta gela handi pare bat egin ziren. Eskas. Bigarren hedapena handiagoa izan zen. Hirugarren solairuko terrazak itxi ziren, eta han zegoen &quot;aula magna&quot; handia bitan banatu zen; lehen solairua zabaldu zen edifizioaren bukaeraraino; atzeko partean, mutur batetik bestera doan solairuarteko bat sortu zen, beheko solairuaren altuera aprobetxatuz; eta beheko solairua ere bukaeraraino zabaldu zen, erdian &quot;karrerape, apiriku, lorio edo portxe&quot; bat utziz (bai, hiztegia begiratu dut).

Espazio dezente irabazi zen. Kalkulu-zentroa eta informatika-teknikariak beheko solairuko espazio berrietara aldatu ziren, baina, batez ere, laborategietarako espazio asko irabazi zen, ikasleentzat solairuartean eta ikerkuntza-taldeentzat 3. solairuan.

Dena den, ikasle asko ziren eta ez zegoen tokirik eskola guztiak fakultatean bertan emateko. Zorionez, tartean ikasgelategi orokor bat altxatu zen alboan, Ignacio Maria Barriola eraikina. Toki asko eskolak emateko, campuseko fakultate guztietarako. Hala, hortik aurrera, eskola gehienak, batez ere talde handienak 1, 2, eta 3. mailan, han eman dira. 
       
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 02.jpg|Atzeko fatxada (2026)
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 01.jpg|Aurreko fatxada (2026)
&lt;/gallery&gt;

== Itxuraldaketa ==
Informatika etengabe aldatzen eta eboluzionatzen da, eta berarekin batera ni! Eraikina ez zen gauza beharrei modu egokian erantzuteko. Baina espazio batzuk askatzen ari ziren. 

Batetik, zentroetako liburutegiak campusean eraikitako liburutegi nagusi berrira aldatzen ari ziren. 
Eta, bestetik, kalkulu-zentroaren funtzioak eta beharrak asko aldatu ziren. Fakultateko irakaskuntza eta ikerkuntzarako zerbitzu gisa jaio zen, baina informatikaren zabalkunde itzelarekin, behar horiek unibertsitateko zentro guztietara zabaldu ziren, maila desberdinetan, jakina (ez dira berdinak informatikaren beharrak informatika fakultatean edo besteetan; konputagailuak dira gure lan-tresnak eta gure ikerketa-helburuak). Tira, kontua da fakultatea txikia geratu zela unibertsitate osorako (garaian) zerbitzuak emateko, eta Korta edifizio berrira aldatu zen, fakultateko 300 metrora edo. Fakultatean geratu ziren irakaskuntzarako beharrezkoak ziren zerbitzuak.

Beste arazo garrantzitsu bat zegoen: goiko solairua, non batez ere ikerlariek lan egiten zuten, ez zegoen batere prestaturik beroari aurre egiteko. Udan zehar, baina ez bakarrik udan, akumulatzen zen beroak ia ezinezkoa egiten zuen han lan egitea. Soluzio bat lortu behar zen, edifizioren klimatizazioa aldatuz.
2008-2009 ikasturtean, urte bat luze iraun zuten obrak egin ziren fakultatean. Espazio guztiak birmoldatu ziren. Ez zen batere erosoa izan, obrak egiten ziren bitartean ohiko lanarekin jarraitu behar baitzen, ikasleak, irakasleak, administrazioko pertsonalak, guztiak. 3. solairutik hasi zen: han zegoen guztia trasladatu zen, ahal zen moduan, gainerako solairuetara. 3. solairua bukatuta, 2.arekin hasi zen, non batez ere irakasleak aritzen ziren. Berriz ere, anabasa: gauza guztiak paketatu, moldatu berria zen 3. solairura pasa...- Eta hala jarraitu ziren obrak, edifizio osoa birmoldatu arte.

Urte zaila izan zen, baina emaitzak merezi zuen. 

3. solairuaren parte nagusia ikerkuntza-laborategietarako erreserbatu zen. Nahikoa espazioa irabazi zen lantegi horretarako (nahiz eta berriro, txiki geratu den).
Horrekin batera, Konputazio-Zientziak eta Adimen Artifiziala saila hara aldatu zen. 2. solairuan beste bi sailak geratu ziren, Konputagailuen Arkitektura eta Teknologia, eta Lengoaia eta Sistema Informatikoak. Irakasleentzat ere espazio asko irabazi zen, bulegoetan eta mintegietan.

1. solairuak transformazio handia jasan zuen. Idazkaritza handitu zen. Dekanotza lekuz aldatu zen, eskuin aldera, eta espazio handia irabazi zen bulegoetarako eta batzar-gela baterako (gaur, [[w:Gladys del Estal|Gladys del Estal]] aretoa). Ezker aldean, [[w:Ada Lovelace|Ada Lovelace]] gradu-aretoa jarri zen, 80 pertsonarentzako edo, tesien defentsak, hitzaldiak, bilerak eta abar egiteko. Solairuaren fondoan, ezkerraldean, 30 lagunentzako 3 gela utzi ziren (hautazko ikasgaien eskolak emateko, esaterako), eta eskuinaldean, ikasleentzako laborategietarako (sistema digitalak, robotika, programazioa…).

Beheko solairuan, atezaintzarako espazio-zabal bat sortu zen, eta, batez ere, hainbat laborategi ikasleentzat. Eta txoko bat erreserbatu zen fotokopia-zerbitzuentzat.

Guzti horrekin batera, edifizioaren barne estetika guztiz aldatu zen. Bistako adreilu horixka zegoen pareta guztietan, eta gehiena panelatu edo zuriz pintatu zen. Kristalezko panelak jarri ziren laborategi gehienetan, aspektu askoz irekiagoa eta diafanoa lortzeko (eta, etorkizunean, espazio horiek errazago moldatu ahal izateko). Eta gauza bera egin zen dekanotzan eta idazkaritzan.

Beheko solairua osoa kolorez aldatu zen, tartean zeunden zutabe zaharrak, adreilu horiz, gorriz panelatu baitziren. Eskailerak pintatu ziren, zoruak panelatu ziren binilozko lauzekin… Fakultatea ezagutu zuen pertsona batek harriturik geratuko zen aldaketarekin.

Klimatizazioa ere aldatu zen. Ur beroaren bidezko berotze-sistema zegoen lehen, eta ondo zebilen neguan, baina arazoa udakoa zen, tenperatura oso altuak sortzen zirelako. Aire hotz eta beroko sistema bat instalatu zen edifizio osoan. Tenperatura jaisteko, ondo dabil, baina giroa berotzeko ez omen da aurreko sistema bezain ona.
 
Kanpoko itxura mantendu zen. Saio bat izan zen eraikina plastiko mota baten xafla zeharrargiekin forratzeko, fatxada eta estalkiaren artean landareak jartzeko, baina (zorionez?) ez zen aurrera joan. Horren ordez, aurpegia garbitu eta txukundu zen.
	  
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 04.jpg|Sarrerako hall gunea.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 06.jpg|Dekanotzako Batzar Gela.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 08.jpg|Patioa
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 07.jpg|3. solairuko sarrera.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 03.jpg|[[Ada Lovelace]] areto nagusia.
&lt;/gallery&gt;

== Bihar ==
Aldaketa da gizadiaren ezaugarri berezkoenetako bat. Ez dakit zer gertatuko da nirekin etorkizunean. Behar berriak sortuko dira, beste batzuk desagertuko dira… eta behar horietara moldatu beharko naiz. Ikerkuntza-talde batzuk asko hazi dira, eta ikerkuntzarako alboko eraikinetan ere badute egoitza. Adimen artifizialerako, hizkuntzaren prozesamendurako, [[w:Superkonputagailu|superkonputaziorako]]… behar diren makinak ez dira sartzen fakultatean dauden baliabideetan eta, esaterako, [[w:Donostia International Physics Center|DIPCko]] kalkulu-zentroarekin kolaboratzen da. 

Eta nigandik oso hurbil kokatu dira etorkizuneko konputazioa markatuko duten teknologiak: [[w:Konputazio kuantiko|konputazio kuantikoa]].
 
Txiki jaio nintzen, eta orain ikusten dudan egoera oso bestelakoa da. Pozik nago izandako eboluzioarekin.

Ah! Ez nauzu ezagutzen? Bada, etorri eta bisitatu fakultatea, hartu kafe bat kafetegian.. Campusak ere merezi du. Ongi etorri!</text>
      <sha1>j66ryjgrzya8vdaip0xp1trtrjql4b4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43871</id>
      <parentid>43868</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T16:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hazi */</comment>
      <origin>43871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11132" sha1="kxpyml8tvtlkexq27axde4od3h8bj9o" xml:space="preserve">[[w:Donostiako Informatika Fakultatea|Informatika Fakultateak]] agian bai, baina nik ez dut 2026 urtean 50 urte bete. Gaztexeago naiz, ez asko. Baina nire bizitza osoa lotuta egon da lagun horiei. Haiekin hasi eta hazi nintzen, moldatu, itxuraldatu, edertu, sufritu eta gozatu. Harria naiz, zementua, kristala, zura, kableak, uhinak… Informatikarien habia naiz, jende gaztea eta ez hain gaztea, zaharrak eta ez hain zaharrak. Jende asko lan egiten du hemen. Euskararen xuxurla islatzen da hemen barruan, eta kanpoan. Ni informatika fakultatearen eraikina naiz.

== Jaio == 
1984an jaio nintzen, duela 42 urte beraz, 4 solairuko eraikina. Ez nintzen jaioberri eder horietako bat, egitura bitxi batekin agertu bainintzen Ibaetan. Bai, askoz zabalagoa nintzen goiko pisuetan behekoan baino. Zaila da horrela zutik mantentzea, noski, eta zutabe asko eta luzeak erabili behar nituen burua sostengatzeko. Istorio asko entzun dut nire jaiotze-formaz; diotenez, urruneko toki batean jaio behar izan nintzen, muino baten magalean babestuta, eta horregatik nire itxura bitxi hori. Tira, ez dakit hala izan zen, baina &quot;se non è vero…&quot;.

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea Ibaetan 1984.png|thumb|1984ko edifizioa atzetik ikusita.]]
[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 05.jpg|thumb|Ingurua 1984an. Goian, igaro behar zen zubia eta gorago, Konportako fabrikak.]]
Jaio  nintzen tokia asko aldatu da urte hauetan. Ia urbanizatu gabe zegoen eremuan, edifizio bakar bat nuen alboan, Zuzenbide Fakultatea, eta pixka bat urrun eta gorago, Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza Eskola. Erreka bat igaro behar zen zubi estu batetik fakultatera ailegatzeko. Baserriak ziren atzealdeko muinoetan, eta fabrika asko errepide nagusiaren beste aldean: Cervezas Kutz (El Leon), Lizarriturri y Rezola (Lagarto xaboiak), Suchard txokolateak… Arrastorik ez da geratzen gaur egun, 1990eko hamarkadan dena aldatu baitzen hiria zabaltzearekin batera.
[[w:Amara (Donostia)|Amara]] auzoan, Pio XII plazaren alboan zegoen Escuela de Comercio-ko eraikinean &quot;alokatuta&quot; zeuden informatikariak, korridore eta itxitako terraza batean. Begi-bistakoa zen ezinbestekoa zela eraikin berria izatea indartsu hazten ari ziren unibertsitate-ikasketa berrientzat… hain indartsu ezen txikia geratu nintzen sortu bezain pronto (herri honen planifikazioa…!). Tira, 500 lagunentzako tokia nuen, baina 1.000 baino askoz gehiago etorri ziren 1984-1985 ikasturterako: ikasleak, irakasleak, administrazioko langileak, informatika-teknikariak. Gelak, bulegoak, laborategiak, dena zegoen nahasita hiru solairuetan. Baina, esaterako, liburutegirako espazio polit bat zegoen, eta kalkulu-zentrorako tokia ere ez zegoen gaizki (oso azkar hazten ari bazen ere).

Hasieratik erabili behar ziren alboetan zeuden (Zuzenbideko pabiloiak, esaterako) eta gero sortzen joan ziren baliabideak ikasleei eskolak emateko. Irakasleak ere, estu-estu zeuden bulego txikietan, eta gero eta gehiago kontratatzen ari ziren. Hala hasi zen nire bizitza.

Ikasleak gero eta gehiago ziren, uholde bat. Informatika ikasteko beste zentrorik ez zegoen Euskal Herria osoan, ezta inguruan ere. Urte batean 600 ikasle baino gehiago matrikulatu ziren lehen mailan, eta erabaki bat hartu behar izan zen, plaza kopurua mugatzea: 360 ikasle hartuko ziren urtero handik aurrera. Kopuru hori mantendu zen hainbat urtetan zehar; gero, pixkanaka, zentro berriak zabaltzen hasi ziren, Kantabrian, Riojan, Nafarroan, Bizkaian, Araban, eta ikasle kopurua joan zen jaisten. Azken urteetan 130-140 ikasle hasi dira urtero Donostian Informatika Ingeniaritza ikasten, eta Adimen Artifiziala gradua abian denetik, beste 40 ikasle gehiago. 

Baina buelta gaitezen edifizioaren historiara.

== Hazi ==
60 m luze, 30 m zabal eta 15 m altu, horiek ziren nire neurriak, gutxi gorabehera. Baina, esan dut dagoeneko, gorputzaren zati handi bat hutsa zen: goiko bi solairuek oinarriaren espazio osoa okupatzen zuten (bi terraza handirekin), baina 1. solairuak bi heren eskas, eta behekoak, erdia baino gutxiago. Bazegoen bolumena betetzeko. Eta hala egin zen. 

Lehen obretan, beheko solairua zabaldu zen, baina ez osoa, eta gela handi pare bat egin ziren. Eskas. Bigarren hedapena handiagoa izan zen. Hirugarren solairuko terrazak itxi ziren, eta han zegoen &quot;aula magna&quot; handia bitan banatu zen; lehen solairua zabaldu zen edifizioaren bukaeraraino; atzeko partean, mutur batetik bestera doan solairuarteko bat sortu zen, beheko solairuaren altuera aprobetxatuz; eta beheko solairua ere bukaeraraino zabaldu zen, erdian &quot;karrerape, apiriku, lorio edo portxe&quot; bat utziz (bai, hiztegia begiratu dut).

Espazio dezente irabazi zen. Kalkulu-zentroa eta informatika-teknikariak beheko solairuko espazio berrietara aldatu ziren, baina, batez ere, laborategietarako espazio asko irabazi zen, ikasleentzat solairuartean eta ikerkuntza-taldeentzat 3. solairuan.

Dena den, ikasle asko ziren eta ez zegoen tokirik eskola guztiak fakultatean bertan emateko. Zorionez, tartean ikasgelategi orokor bat altxatu zen alboan, Ignacio Maria Barriola eraikina. Toki asko eskolak emateko, campuseko fakultate guztietarako. Hala, hortik aurrera, eskola gehienak, batez ere talde handienak 1, 2, eta 3. mailan, han eman dira. 
       
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 02.jpg|Atzeko fatxada, fondoan Kimika Fakultatea
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 01.jpg|Aurreko fatxada (2026)
&lt;/gallery&gt;

== Itxuraldaketa ==
Informatika etengabe aldatzen eta eboluzionatzen da, eta berarekin batera ni! Eraikina ez zen gauza beharrei modu egokian erantzuteko. Baina espazio batzuk askatzen ari ziren. 

Batetik, zentroetako liburutegiak campusean eraikitako liburutegi nagusi berrira aldatzen ari ziren. 
Eta, bestetik, kalkulu-zentroaren funtzioak eta beharrak asko aldatu ziren. Fakultateko irakaskuntza eta ikerkuntzarako zerbitzu gisa jaio zen, baina informatikaren zabalkunde itzelarekin, behar horiek unibertsitateko zentro guztietara zabaldu ziren, maila desberdinetan, jakina (ez dira berdinak informatikaren beharrak informatika fakultatean edo besteetan; konputagailuak dira gure lan-tresnak eta gure ikerketa-helburuak). Tira, kontua da fakultatea txikia geratu zela unibertsitate osorako (garaian) zerbitzuak emateko, eta Korta edifizio berrira aldatu zen, fakultateko 300 metrora edo. Fakultatean geratu ziren irakaskuntzarako beharrezkoak ziren zerbitzuak.

Beste arazo garrantzitsu bat zegoen: goiko solairua, non batez ere ikerlariek lan egiten zuten, ez zegoen batere prestaturik beroari aurre egiteko. Udan zehar, baina ez bakarrik udan, akumulatzen zen beroak ia ezinezkoa egiten zuen han lan egitea. Soluzio bat lortu behar zen, edifizioren klimatizazioa aldatuz.
2008-2009 ikasturtean, urte bat luze iraun zuten obrak egin ziren fakultatean. Espazio guztiak birmoldatu ziren. Ez zen batere erosoa izan, obrak egiten ziren bitartean ohiko lanarekin jarraitu behar baitzen, ikasleak, irakasleak, administrazioko pertsonalak, guztiak. 3. solairutik hasi zen: han zegoen guztia trasladatu zen, ahal zen moduan, gainerako solairuetara. 3. solairua bukatuta, 2.arekin hasi zen, non batez ere irakasleak aritzen ziren. Berriz ere, anabasa: gauza guztiak paketatu, moldatu berria zen 3. solairura pasa...- Eta hala jarraitu ziren obrak, edifizio osoa birmoldatu arte.

Urte zaila izan zen, baina emaitzak merezi zuen. 

3. solairuaren parte nagusia ikerkuntza-laborategietarako erreserbatu zen. Nahikoa espazioa irabazi zen lantegi horretarako (nahiz eta berriro, txiki geratu den).
Horrekin batera, Konputazio-Zientziak eta Adimen Artifiziala saila hara aldatu zen. 2. solairuan beste bi sailak geratu ziren, Konputagailuen Arkitektura eta Teknologia, eta Lengoaia eta Sistema Informatikoak. Irakasleentzat ere espazio asko irabazi zen, bulegoetan eta mintegietan.

1. solairuak transformazio handia jasan zuen. Idazkaritza handitu zen. Dekanotza lekuz aldatu zen, eskuin aldera, eta espazio handia irabazi zen bulegoetarako eta batzar-gela baterako (gaur, [[w:Gladys del Estal|Gladys del Estal]] aretoa). Ezker aldean, [[w:Ada Lovelace|Ada Lovelace]] gradu-aretoa jarri zen, 80 pertsonarentzako edo, tesien defentsak, hitzaldiak, bilerak eta abar egiteko. Solairuaren fondoan, ezkerraldean, 30 lagunentzako 3 gela utzi ziren (hautazko ikasgaien eskolak emateko, esaterako), eta eskuinaldean, ikasleentzako laborategietarako (sistema digitalak, robotika, programazioa…).

Beheko solairuan, atezaintzarako espazio-zabal bat sortu zen, eta, batez ere, hainbat laborategi ikasleentzat. Eta txoko bat erreserbatu zen fotokopia-zerbitzuentzat.

Guzti horrekin batera, edifizioaren barne estetika guztiz aldatu zen. Bistako adreilu horixka zegoen pareta guztietan, eta gehiena panelatu edo zuriz pintatu zen. Kristalezko panelak jarri ziren laborategi gehienetan, aspektu askoz irekiagoa eta diafanoa lortzeko (eta, etorkizunean, espazio horiek errazago moldatu ahal izateko). Eta gauza bera egin zen dekanotzan eta idazkaritzan.

Beheko solairua osoa kolorez aldatu zen, tartean zeunden zutabe zaharrak, adreilu horiz, gorriz panelatu baitziren. Eskailerak pintatu ziren, zoruak panelatu ziren binilozko lauzekin… Fakultatea ezagutu zuen pertsona batek harriturik geratuko zen aldaketarekin.

Klimatizazioa ere aldatu zen. Ur beroaren bidezko berotze-sistema zegoen lehen, eta ondo zebilen neguan, baina arazoa udakoa zen, tenperatura oso altuak sortzen zirelako. Aire hotz eta beroko sistema bat instalatu zen edifizio osoan. Tenperatura jaisteko, ondo dabil, baina giroa berotzeko ez omen da aurreko sistema bezain ona.
 
Kanpoko itxura mantendu zen. Saio bat izan zen eraikina plastiko mota baten xafla zeharrargiekin forratzeko, fatxada eta estalkiaren artean landareak jartzeko, baina (zorionez?) ez zen aurrera joan. Horren ordez, aurpegia garbitu eta txukundu zen.
	  
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 04.jpg|Sarrerako hall gunea.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 06.jpg|Dekanotzako Batzar Gela.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 08.jpg|Patioa
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 07.jpg|3. solairuko sarrera.
Fitxategi:Informatika Fakultatea - EHU 03.jpg|[[Ada Lovelace]] areto nagusia.
&lt;/gallery&gt;

== Bihar ==
Aldaketa da gizadiaren ezaugarri berezkoenetako bat. Ez dakit zer gertatuko da nirekin etorkizunean. Behar berriak sortuko dira, beste batzuk desagertuko dira… eta behar horietara moldatu beharko naiz. Ikerkuntza-talde batzuk asko hazi dira, eta ikerkuntzarako alboko eraikinetan ere badute egoitza. Adimen artifizialerako, hizkuntzaren prozesamendurako, [[w:Superkonputagailu|superkonputaziorako]]… behar diren makinak ez dira sartzen fakultatean dauden baliabideetan eta, esaterako, [[w:Donostia International Physics Center|DIPCko]] kalkulu-zentroarekin kolaboratzen da. 

Eta nigandik oso hurbil kokatu dira etorkizuneko konputazioa markatuko duten teknologiak: [[w:Konputazio kuantiko|konputazio kuantikoa]].
 
Txiki jaio nintzen, eta orain ikusten dudan egoera oso bestelakoa da. Pozik nago izandako eboluzioarekin.

Ah! Ez nauzu ezagutzen? Bada, etorri eta bisitatu fakultatea, hartu kafe bat kafetegian.. Campusak ere merezi du. Ongi etorri!</text>
      <sha1>kxpyml8tvtlkexq27axde4od3h8bj9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/Sare sozialak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7322</id>
    <revision>
      <id>43822</id>
      <parentid>43821</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:00:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1674" sha1="4ayw152pc579reb5nidjg57ndrf5ot5" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)


&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Joxe|abizena=Rojas|izenburua=Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egiten da.

== Oinarrizko egitura ==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta zerbitzu gehienetan erabiltzaileen arteko kontaktu &quot;[[w: Birtualizazio|birtual]]&quot;aren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

Proba&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>4ayw152pc579reb5nidjg57ndrf5ot5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43823</id>
      <parentid>43822</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1487" sha1="ekblc0iwu4k7h6rbhqnahhuqxyt96qa" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, erlojuak, besteak beste.

== Oinarrizko egitura ==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta zerbitzu gehienetan erabiltzaileen arteko kontaktu &quot;[[w: Birtualizazio|birtual]]&quot;aren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

Proba&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>ekblc0iwu4k7h6rbhqnahhuqxyt96qa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43824</id>
      <parentid>43823</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1488" sha1="4i3mrdlr75gfnv8toizirz6kot8fmqb" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu &quot;[[w: Birtualizazio|birtual]]&quot;aren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

Proba&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>4i3mrdlr75gfnv8toizirz6kot8fmqb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43825</id>
      <parentid>43824</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:12:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1811" sha1="idrtsneg9n6iowob5qi69pg7r39ltmr" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu &quot;[[w: Birtualizazio|birtual]]&quot;aren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazioaren iturria==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaituela diote batzuek&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>idrtsneg9n6iowob5qi69pg7r39ltmr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43826</id>
      <parentid>43825</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1794" sha1="fbrct2yjr7g8w4p38ps3bnbnj4tdclq" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu &quot;[[w: Birtualizazio|birtual]]&quot;aren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazioaren iturria==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>fbrct2yjr7g8w4p38ps3bnbnj4tdclq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43827</id>
      <parentid>43826</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1771" sha1="eijbbs40aqtejsq3wxl8u8tl042k11c" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazioaren iturria==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>eijbbs40aqtejsq3wxl8u8tl042k11c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43828</id>
      <parentid>43827</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:14:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1766" sha1="asdvorolx1335mdydl1h1m85x1pdm96" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>asdvorolx1335mdydl1h1m85x1pdm96</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43829</id>
      <parentid>43828</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1776" sha1="etqlkhwjbzqrxjpmke9bzq7wc4nemuf" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>etqlkhwjbzqrxjpmke9bzq7wc4nemuf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43830</id>
      <parentid>43829</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2087" sha1="2h90l1ppzeipzytx3x1rfsd5j9a74d9" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan haur eta nerabeen atzipen graduala sare sozialetan erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, esaterako, scroll infinitoa.</text>
      <sha1>2h90l1ppzeipzytx3x1rfsd5j9a74d9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43831</id>
      <parentid>43830</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2091" sha1="ipy6fq733pzqc2ryevup6w64tp8tedi" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, esaterako, scroll infinitoa.</text>
      <sha1>ipy6fq733pzqc2ryevup6w64tp8tedi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43832</id>
      <parentid>43831</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2139" sha1="lx9358bk9ktenwgbnkvjn4euzbfjp8m" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, esaterako, [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.</text>
      <sha1>lx9358bk9ktenwgbnkvjn4euzbfjp8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43833</id>
      <parentid>43832</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4492" sha1="46ke6xj01hc8kkrbhnzoheyqhdre5s3" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial erraldoi enpresa handien [[zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko.

Baina badaude deszentralizatutako [[zerbitzari]] txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial: [[Mastodon (sare soziala)|Mastodon]]&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Mastodon sare sozial federatua gero eta indartsuago dabil – Ikusi-makusi|hizkuntza=eu|data=2023-03-09|url=https://ikusimakusi.eus/2023/mastodon-sare-sozial-federatua-gero-eta-indartsuago-dabil/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, [[PixelFed]]&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PixelFed.eus|hizkuntza=eu|url=https://pixelfed.eus/|aldizkaria=PixelFed.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, [[PeerTube]]&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PeerTube.eus|hizkuntza=eu|url=https://peertube.eus/about/instance|aldizkaria=peertube.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, [[Lemmy (softwarea)|Lemmy]]&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Lemmy.eus - Euskarazko web-foro libre eta federatuak. Euskalmemeak, software librea, fedibertsoa, etimologiak...|hizkuntza=eu|url=https://lemmy.eus/|aldizkaria=lemmy.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, [[Paperjale.eus]]&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Paperjale.eus jaio da: euskal liburuzaleen sare soziala|url=https://www.argia.eus/plaza/iametza/paperjaleeus-jaio-da-euskal-liburuzaleen-sare-soziala|aldizkaria=Argia|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, eta abar. Horietako askok badute euskal instantziarik, Euskal Herriko zenbait enpresa&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Izarkom|izenburua=mastodon.jalgi.eus|hizkuntza=eu|url=https://mastodon.jalgi.eus/about|aldizkaria=Mastodon mastodon.jalgi.eus domeinuan ostatatua|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, lagun talde&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Abaraska taldea|hizkuntza=eu|url=https://peertube.eus/accounts/abaraska|aldizkaria=PeerTube.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; edo norbanakok&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PixelFed.eus|hizkuntza=eu|url=https://pixelfed.eus/|aldizkaria=PixelFed.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; kudeatuta.</text>
      <sha1>46ke6xj01hc8kkrbhnzoheyqhdre5s3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43834</id>
      <parentid>43833</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4495" sha1="exohozxpj3w8nx4lrrl11ufyycsyfaj" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial erraldoi enpresa handien [[zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko.

Baina badaude deszentralizatutako [[zerbitzari]] txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial: [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]]&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Mastodon sare sozial federatua gero eta indartsuago dabil – Ikusi-makusi|hizkuntza=eu|data=2023-03-09|url=https://ikusimakusi.eus/2023/mastodon-sare-sozial-federatua-gero-eta-indartsuago-dabil/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, [[PixelFed]]&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PixelFed.eus|hizkuntza=eu|url=https://pixelfed.eus/|aldizkaria=PixelFed.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, [[PeerTube]]&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PeerTube.eus|hizkuntza=eu|url=https://peertube.eus/about/instance|aldizkaria=peertube.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, [[Lemmy (softwarea)|Lemmy]]&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Lemmy.eus - Euskarazko web-foro libre eta federatuak. Euskalmemeak, software librea, fedibertsoa, etimologiak...|hizkuntza=eu|url=https://lemmy.eus/|aldizkaria=lemmy.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, [[Paperjale.eus]]&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Paperjale.eus jaio da: euskal liburuzaleen sare soziala|url=https://www.argia.eus/plaza/iametza/paperjaleeus-jaio-da-euskal-liburuzaleen-sare-soziala|aldizkaria=Argia|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, eta abar. Horietako askok badute euskal instantziarik, Euskal Herriko zenbait enpresa&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Izarkom|izenburua=mastodon.jalgi.eus|hizkuntza=eu|url=https://mastodon.jalgi.eus/about|aldizkaria=Mastodon mastodon.jalgi.eus domeinuan ostatatua|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, lagun talde&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Abaraska taldea|hizkuntza=eu|url=https://peertube.eus/accounts/abaraska|aldizkaria=PeerTube.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; edo norbanakok&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PixelFed.eus|hizkuntza=eu|url=https://pixelfed.eus/|aldizkaria=PixelFed.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; kudeatuta.</text>
      <sha1>exohozxpj3w8nx4lrrl11ufyycsyfaj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43835</id>
      <parentid>43834</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:36:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3460" sha1="lh1szkxc7vprhtmc4d0oaillliv13i8" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial erraldoi enpresa handien [[zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko.

Baina badaude deszentralizatutako [[zerbitzari]] txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial, esaterako, [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]], [[w: PixelFed]], [[w:PeerTube]] [[w: Lemmy (softwarea)|Lemmy]] edo [[w: Paperjale.eus]]. Euskal Herriko zenbait enpresa&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Izarkom|izenburua=mastodon.jalgi.eus|hizkuntza=eu|url=https://mastodon.jalgi.eus/about|aldizkaria=Mastodon mastodon.jalgi.eus domeinuan ostatatua|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, lagun talde&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Abaraska taldea|hizkuntza=eu|url=https://peertube.eus/accounts/abaraska|aldizkaria=PeerTube.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; edo norbanakok&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PixelFed.eus|hizkuntza=eu|url=https://pixelfed.eus/|aldizkaria=PixelFed.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; kudeatuta.</text>
      <sha1>lh1szkxc7vprhtmc4d0oaillliv13i8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43836</id>
      <parentid>43835</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:36:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3451" sha1="boy2iwo38zed6u8wvnb4xpej2cs9wzw" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko.

Baina badaude deszentralizatutako [[zerbitzari]] txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial, esaterako, [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]], [[w: PixelFed]], [[w:PeerTube]] [[w: Lemmy (softwarea)|Lemmy]] edo [[w: Paperjale.eus]]. Euskal Herriko zenbait enpresa&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Izarkom|izenburua=mastodon.jalgi.eus|hizkuntza=eu|url=https://mastodon.jalgi.eus/about|aldizkaria=Mastodon mastodon.jalgi.eus domeinuan ostatatua|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, lagun talde&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Abaraska taldea|hizkuntza=eu|url=https://peertube.eus/accounts/abaraska|aldizkaria=PeerTube.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; edo norbanakok&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PixelFed.eus|hizkuntza=eu|url=https://pixelfed.eus/|aldizkaria=PixelFed.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; kudeatuta.</text>
      <sha1>boy2iwo38zed6u8wvnb4xpej2cs9wzw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43837</id>
      <parentid>43836</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3454" sha1="95eodzxb40zip52khjo3m6i2ravr3lw" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko.

Baina badaude deszentralizatutako [[zerbitzari]] txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial, esaterako, [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]], [[w: PixelFed]], [[w:PeerTube]] [[w: Lemmy (softwarea)|Lemmy]] edo [[w: Paperjale.eus]]. Euskal Herriko zenbait enpresa&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Izarkom|izenburua=mastodon.jalgi.eus|hizkuntza=eu|url=https://mastodon.jalgi.eus/about|aldizkaria=Mastodon mastodon.jalgi.eus domeinuan ostatatua|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, lagun talde&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Abaraska taldea|hizkuntza=eu|url=https://peertube.eus/accounts/abaraska|aldizkaria=PeerTube.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; edo norbanakok&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PixelFed.eus|hizkuntza=eu|url=https://pixelfed.eus/|aldizkaria=PixelFed.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; kudeatuta.</text>
      <sha1>95eodzxb40zip52khjo3m6i2ravr3lw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43838</id>
      <parentid>43837</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3466" sha1="oega34xso4gxj97uk5pawx24njz05cc" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko.

Baina badaude deszentralizatutako [[zerbitzari]] txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial, esaterako, [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]], [[w: PixelFed]], [[w:PeerTube]] [[w: Lemmy (softwarea)|Lemmy]] edo [[w: Paperjale.eus]]. Euskal Herriko zenbait enpresa&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Izarkom|izenburua=mastodon.jalgi.eus|hizkuntza=eu|url=https://mastodon.jalgi.eus/about|aldizkaria=Mastodon mastodon.jalgi.eus domeinuan ostatatua|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, lagun talde&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Abaraska taldea|hizkuntza=eu|url=https://peertube.eus/accounts/abaraska|aldizkaria=PeerTube.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; edo norbanakok&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PixelFed.eus|hizkuntza=eu|url=https://pixelfed.eus/|aldizkaria=PixelFed.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; kudeatuta.</text>
      <sha1>oega34xso4gxj97uk5pawx24njz05cc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43839</id>
      <parentid>43838</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3475" sha1="btjygpouytjgq4mp2xbljwalgsz9i7o" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko.

Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial, esaterako, [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]], [[w: PixelFed]], [[w:PeerTube]] [[w: Lemmy (softwarea)|Lemmy]] edo [[w: Paperjale.eus]]. Euskal Herriko zenbait enpresa&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Izarkom|izenburua=mastodon.jalgi.eus|hizkuntza=eu|url=https://mastodon.jalgi.eus/about|aldizkaria=Mastodon mastodon.jalgi.eus domeinuan ostatatua|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, lagun talde&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Abaraska taldea|hizkuntza=eu|url=https://peertube.eus/accounts/abaraska|aldizkaria=PeerTube.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; edo norbanakok&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PixelFed.eus|hizkuntza=eu|url=https://pixelfed.eus/|aldizkaria=PixelFed.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; kudeatuta.</text>
      <sha1>btjygpouytjgq4mp2xbljwalgsz9i7o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43840</id>
      <parentid>43839</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3501" sha1="cossdzfzdt6qog88n2bfzs5lf035xmk" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko.

Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial, esaterako, [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]], [[w: PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] [[w: Lemmy (softwarea)|Lemmy]] edo [[w: Paperjale.eus |Paperjale.eus]]. Euskal Herriko zenbait enpresa&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Izarkom|izenburua=mastodon.jalgi.eus|hizkuntza=eu|url=https://mastodon.jalgi.eus/about|aldizkaria=Mastodon mastodon.jalgi.eus domeinuan ostatatua|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, lagun talde&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Abaraska taldea|hizkuntza=eu|url=https://peertube.eus/accounts/abaraska|aldizkaria=PeerTube.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; edo norbanakok&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PixelFed.eus|hizkuntza=eu|url=https://pixelfed.eus/|aldizkaria=PixelFed.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; kudeatuta.</text>
      <sha1>cossdzfzdt6qog88n2bfzs5lf035xmk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43841</id>
      <parentid>43840</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:40:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3508" sha1="qb2knizzlwg7ostnxrcqq91s1yyua52" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko.

Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial, esaterako, [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]], [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]], [[w: Lemmy (softwarea)|Lemmy]] edo [[w: Paperjale.eus |Paperjale]]. Euskal Herriko zenbait enpresa&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Izarkom|izenburua=mastodon.jalgi.eus|hizkuntza=eu|url=https://mastodon.jalgi.eus/about|aldizkaria=Mastodon mastodon.jalgi.eus domeinuan ostatatua|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt;, lagun talde&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Abaraska taldea|hizkuntza=eu|url=https://peertube.eus/accounts/abaraska|aldizkaria=PeerTube.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; edo norbanakok&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=PixelFed.eus|hizkuntza=eu|url=https://pixelfed.eus/|aldizkaria=PixelFed.eus|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; kudeatuta.</text>
      <sha1>qb2knizzlwg7ostnxrcqq91s1yyua52</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43842</id>
      <parentid>43841</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:44:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="gtc5hp5zg5u1pcbs9r5c9l05ueiv834" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko.

Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Lemmy (softwarea)|Lemmy]], baita Euskal Herrian jatorria dutenak ere [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].</text>
      <sha1>gtc5hp5zg5u1pcbs9r5c9l05ueiv834</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43843</id>
      <parentid>43842</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2940" sha1="o96xzzw4fa6lm7tj434l1i9u3b9f2ep" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko.

Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]], [[w: Lemmy (softwarea)|Lemmy]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].</text>
      <sha1>o96xzzw4fa6lm7tj434l1i9u3b9f2ep</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43844</id>
      <parentid>43843</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2955" sha1="33yxfx9ekyrtorjw1np5g9ijaeubqz3" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko.

Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].</text>
      <sha1>33yxfx9ekyrtorjw1np5g9ijaeubqz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43845</id>
      <parentid>43844</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2954" sha1="2ljoflgfdkxjpfjeelxrladauht3bgp" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago, eta 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].</text>
      <sha1>2ljoflgfdkxjpfjeelxrladauht3bgp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43846</id>
      <parentid>43845</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3224" sha1="7eyktj9do8qdbaweze5zmlzjn191do2" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Eta 2025ean lehenengo posturako lehian zeuden Facebook, Instagram eta Whatsapp &lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Servicio de Red Social |hizkuntza=en|url=https://https://es.wikipedia.org/wiki/Servicio_de_red_social#cite_note-34|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].</text>
      <sha1>7eyktj9do8qdbaweze5zmlzjn191do2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43847</id>
      <parentid>43846</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3219" sha1="kzznozype8fp5ancga2xhxh8q4lye0d" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Eta 2025ean lehenengo posturako lehian zeuden Facebook, Instagram eta Whatsapp &lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Servicio de Red Social |hizkuntza=es|url=https://https://https://es.wikipedia.org/wiki/Servicio_de_red_social|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].</text>
      <sha1>kzznozype8fp5ancga2xhxh8q4lye0d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43848</id>
      <parentid>43847</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T12:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3203" sha1="i0hmnwkrst6j1p0blz3wpgrusmslevq" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Eta 2025ean lehenengo posturako lehian zeuden Facebook, Instagram eta Whatsapp &lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Servicio de Red Social |hizkuntza=es|url=https://es.wikipedia.org/wiki/Servicio_de_red_social|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].</text>
      <sha1>i0hmnwkrst6j1p0blz3wpgrusmslevq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43849</id>
      <parentid>43848</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3485" sha1="jiu6urbkzm2imgcarw4sk8rqljlkm0r" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Eta 2025ean lehenengo posturako lehian zeuden Facebook, Instagram eta Whatsapp &lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Servicio de Red Social |hizkuntza=es|url=https://es.wikipedia.org/wiki/Servicio_de_red_social|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;)

&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-01-06|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].</text>
      <sha1>jiu6urbkzm2imgcarw4sk8rqljlkm0r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43850</id>
      <parentid>43849</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3319" sha1="myz6ssxvc898d02ffsdyh7f7fk6nsrc" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Eta 2025eko urrian lehenengo posturako lehian zeuden Facebook, Instagram eta Whatsapp 
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].</text>
      <sha1>myz6ssxvc898d02ffsdyh7f7fk6nsrc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43851</id>
      <parentid>43850</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:05:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3340" sha1="lddc7txdp1oivarq3onsz6tarctxm89" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Eta 2025eko urrian lehenengo posturako lehian zeuden Facebook, Instagram eta Whatsapp 
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>lddc7txdp1oivarq3onsz6tarctxm89</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43852</id>
      <parentid>43851</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3346" sha1="jk8sb4oagorkk5cg21z7ky5a7pcycxm" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>jk8sb4oagorkk5cg21z7ky5a7pcycxm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43853</id>
      <parentid>43852</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:08:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3347" sha1="pfrspp0u3lkf6prdj9j2yqc7216gn7e" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. 
Gizarte sareetako zerbitzuen erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>pfrspp0u3lkf6prdj9j2yqc7216gn7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43854</id>
      <parentid>43853</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:08:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3318" sha1="4joxet7709sypz4iunaplj4ugc36726" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Oinarrizko funtzionamendua==
Sare sozialetarako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Eta, gehienetan, erabiltzaileen arteko kontaktu birtualaren eskakizun edo gonbidapenaren aurrean, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>4joxet7709sypz4iunaplj4ugc36726</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43855</id>
      <parentid>43854</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:12:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3326" sha1="cbcpnnvi93559fc1847lnowd4px8un9" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Oinarrizko funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktua eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. 

Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>cbcpnnvi93559fc1847lnowd4px8un9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43856</id>
      <parentid>43855</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3354" sha1="9puk9rz86f4n7v2fvv3uetz4yzrvxwa" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma edo aplikazio informatikoen bitartez gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Oinarrizko funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktua eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. 

Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>9puk9rz86f4n7v2fvv3uetz4yzrvxwa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43857</id>
      <parentid>43856</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:17:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3356" sha1="2tlwestl56htty7a8o1q8xl283na818" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma, edo aplikazio informatikoen bitartez, gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Oinarrizko funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktua eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. 

Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>2tlwestl56htty7a8o1q8xl283na818</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43858</id>
      <parentid>43857</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3379" sha1="sjpy6lt7llpi157uzg0kapr9awhnpko" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma, edo aplikazio informatikoen bitartez, gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Oinarrizko funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktua eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. 

Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

== Eragile sozialak==

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>sjpy6lt7llpi157uzg0kapr9awhnpko</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43859</id>
      <parentid>43858</parentid>
      <timestamp>2026-07-14T13:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3368" sha1="rom2yw5h6bc32ic345b9u02e7fah9py" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma, edo aplikazio informatikoen bitartez, gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktua eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. 

Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

== Eragile sozialak==

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>rom2yw5h6bc32ic345b9u02e7fah9py</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43881</id>
      <parentid>43859</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T10:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3706" sha1="1mt9rgfuktrs5gnsy3p800zhywgm5db" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma, edo aplikazio informatikoen bitartez, gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktua eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. 

Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

== Eragile sozialak==
Eragin, bultzatu, mugiarazi, gertarazi, sortu, gainditu, ... Eraldaketa soziala ekarri dute gizartean mundu mailan.

Hezkuntza arloan, ikasle eta irakasleen arteko komunikaziorako tresna erabilgarria izateaz gain taldelana ''bultzatu'' eta ezagutza eta konpetentzien eraikuntza kolektiborako oso lagungarriak izan daitezke sare sozialak.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarriz. Izan ere, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>1mt9rgfuktrs5gnsy3p800zhywgm5db</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43882</id>
      <parentid>43881</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T11:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4909" sha1="jdbn8esc9dvbh4vd2f3iaqre1d6n6du" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
[[w: World Wide Web|web]] plataforma, edo aplikazio informatikoen bitartez, gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, bestelako gailuak ere erabiltzen direlarik, besteak beste, erlojuak.

Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktua eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. 

Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

== Eragile sozialak==
Eragin, mugiarazi, salatu, zabaldu, bultzatu, ... Eraldaketa soziala ekarri dute, gizartean, mundu mailan.

Sare sozialek era nabarmen batean '''eragin''' dute pertsonen arteko eguneroko komunikazioan. Lagun taldeek, hitzordua telefono deien bitartez egin beharrean, sare sozialek eskaintzen dituzten tresneria erabiltzen dute orokorrean, askotan giza taldearen arteko eztabaidak ere bertan, modu &quot;birtualean&quot;, ematen direlarik.
 
Kontzientziak '''mugiarazteko''' tresna aparta ere bihurtu dira. Interes politiko eta komertzialetik at norbanako edota talde antolatuen aktibismoa aktibatzeko aukera ematen baitute, denbora laburrean protestarako gune bihur daitezkeelarik, herrialde askotako jende ugariengana iritsiz. Beraz, kontu etikoak '''salatzeko''' tresna apartak dira. 

Gertaerak berehala '''zabaltzeko''' aukera ematen dutenez, komunikabide handiek aplika dezaketen manipulazioa zailagoa da sare sozialetan. Horrek kazetaritza munduari erronka handia jartzeaz gain, politika munduari ere kexka handia sortzen dio. Ikusi besterik ez dago enpresa teknologiko handien presentzia gero eta agerikoagoa dela politika arloan.

Eta, hezkuntza arloan, ikasle eta irakasleen arteko komunikaziorako tresna erabilgarria da, taldelana '''bultzatzeko''' aukera ugari eta askotarikoak eskaintzen baititu. Izan ere, ezagutza eta konpetentzien eraikuntza kolektibo sinkrono zein asinkronorako oso lagungarriak izan daitezke sare sozialak.


== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, informazioa demokratizatzeko aukera emanez, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez. Aldi berean, besteak beste, blog-ekin batera, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarri diote. Hala ere, bestalde, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri ere bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>jdbn8esc9dvbh4vd2f3iaqre1d6n6du</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43885</id>
      <parentid>43882</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T11:20:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4942" sha1="gbxizaxjqy1nykq6dubg9e63ppph5cy" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira, [[w: World Wide Web|web]] plataforma, jokuen bitartez, ... orohar, aplikazio informatikoen bitartez. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, aldiz, bestelako gailuak ere erabiltzen dira, erloju adimendunak, esaterako.

Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktua eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. 

Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

== Eragile sozialak==
Eragin, mugiarazi, salatu, zabaldu, bultzatu, ... Eraldaketa soziala ekarri dute, gizartean, mundu mailan.

Sare sozialek era nabarmen batean '''eragin''' dute pertsonen arteko eguneroko komunikazioan. Lagun taldeek, hitzordua telefono deien bitartez egin beharrean, sare sozialek eskaintzen dituzten tresneria erabiltzen dute orokorrean, askotan giza taldearen arteko eztabaidak ere bertan, modu &quot;birtualean&quot;, ematen direlarik.
 
Kontzientziak '''mugiarazteko''' tresna aparta ere bihurtu dira. Interes politiko eta komertzialetik at norbanako edota talde antolatuen aktibismoa aktibatzeko aukera ematen baitute, denbora laburrean protestarako gune bihur daitezkeelarik, herrialde askotako jende ugariengana iritsiz. Beraz, kontu etikoak '''salatzeko''' tresna apartak dira. 

Gertaerak berehala '''zabaltzeko''' aukera ematen dutenez, komunikabide handiek aplika dezaketen manipulazioa zailagoa da sare sozialetan. Horrek kazetaritza munduari erronka handia jartzeaz gain, politika munduari ere kexka handia sortzen dio. Ikusi besterik ez dago enpresa teknologiko handien presentzia gero eta agerikoagoa dela politika arloan.

Eta, hezkuntza arloan, ikasle eta irakasleen arteko komunikaziorako tresna erabilgarria da, taldelana '''bultzatzeko''' aukera ugari eta askotarikoak eskaintzen baititu. Izan ere, ezagutza eta konpetentzien eraikuntza kolektibo sinkrono zein asinkronorako oso lagungarriak izan daitezke sare sozialak.


== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, informazioa demokratizatzeko aukera emanez, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez. Aldi berean, besteak beste, blog-ekin batera, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarri diote. Hala ere, bestalde, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri ere bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>gbxizaxjqy1nykq6dubg9e63ppph5cy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43886</id>
      <parentid>43885</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T11:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4942" sha1="imumc85l21rm63bjbckuaceiaomhg3u" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira, [[w: World Wide Web|web]] plataformetan, edo aplikazio konkretuetan integratuta, adibidez, jokuetan. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da, gaur egun, aldiz, bestelako gailuak ere erabiltzen dira, erloju adimendunak, esaterako.

Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktua eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. 

Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

== Eragile sozialak==
Eragin, mugiarazi, salatu, zabaldu, bultzatu, ... Eraldaketa soziala ekarri dute, gizartean, mundu mailan.

Sare sozialek era nabarmen batean '''eragin''' dute pertsonen arteko eguneroko komunikazioan. Lagun taldeek, hitzordua telefono deien bitartez egin beharrean, sare sozialek eskaintzen dituzten tresneria erabiltzen dute orokorrean, askotan giza taldearen arteko eztabaidak ere bertan, modu &quot;birtualean&quot;, ematen direlarik.
 
Kontzientziak '''mugiarazteko''' tresna aparta ere bihurtu dira. Interes politiko eta komertzialetik at norbanako edota talde antolatuen aktibismoa aktibatzeko aukera ematen baitute, denbora laburrean protestarako gune bihur daitezkeelarik, herrialde askotako jende ugariengana iritsiz. Beraz, kontu etikoak '''salatzeko''' tresna apartak dira. 

Gertaerak berehala '''zabaltzeko''' aukera ematen dutenez, komunikabide handiek aplika dezaketen manipulazioa zailagoa da sare sozialetan. Horrek kazetaritza munduari erronka handia jartzeaz gain, politika munduari ere kexka handia sortzen dio. Ikusi besterik ez dago enpresa teknologiko handien presentzia gero eta agerikoagoa dela politika arloan.

Eta, hezkuntza arloan, ikasle eta irakasleen arteko komunikaziorako tresna erabilgarria da, taldelana '''bultzatzeko''' aukera ugari eta askotarikoak eskaintzen baititu. Izan ere, ezagutza eta konpetentzien eraikuntza kolektibo sinkrono zein asinkronorako oso lagungarriak izan daitezke sare sozialak.


== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, informazioa demokratizatzeko aukera emanez, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez. Aldi berean, besteak beste, blog-ekin batera, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarri diote. Hala ere, bestalde, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri ere bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>imumc85l21rm63bjbckuaceiaomhg3u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43887</id>
      <parentid>43886</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T11:22:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4942" sha1="a9s2p87te4lheqwzbtt549en29ke26m" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira, [[w: World Wide Web|web]] plataformetan, edo aplikazio konkretuetan integratuta, adibidez, jokuetan. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da. Gaur egun, aldiz, bestelako gailuak ere erabiltzen dira, erloju adimendunak, esaterako.

Gaur egun horrelako zerbitzu asko dago. 2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktua eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. 

Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

== Eragile sozialak==
Eragin, mugiarazi, salatu, zabaldu, bultzatu, ... Eraldaketa soziala ekarri dute, gizartean, mundu mailan.

Sare sozialek era nabarmen batean '''eragin''' dute pertsonen arteko eguneroko komunikazioan. Lagun taldeek, hitzordua telefono deien bitartez egin beharrean, sare sozialek eskaintzen dituzten tresneria erabiltzen dute orokorrean, askotan giza taldearen arteko eztabaidak ere bertan, modu &quot;birtualean&quot;, ematen direlarik.
 
Kontzientziak '''mugiarazteko''' tresna aparta ere bihurtu dira. Interes politiko eta komertzialetik at norbanako edota talde antolatuen aktibismoa aktibatzeko aukera ematen baitute, denbora laburrean protestarako gune bihur daitezkeelarik, herrialde askotako jende ugariengana iritsiz. Beraz, kontu etikoak '''salatzeko''' tresna apartak dira. 

Gertaerak berehala '''zabaltzeko''' aukera ematen dutenez, komunikabide handiek aplika dezaketen manipulazioa zailagoa da sare sozialetan. Horrek kazetaritza munduari erronka handia jartzeaz gain, politika munduari ere kexka handia sortzen dio. Ikusi besterik ez dago enpresa teknologiko handien presentzia gero eta agerikoagoa dela politika arloan.

Eta, hezkuntza arloan, ikasle eta irakasleen arteko komunikaziorako tresna erabilgarria da, taldelana '''bultzatzeko''' aukera ugari eta askotarikoak eskaintzen baititu. Izan ere, ezagutza eta konpetentzien eraikuntza kolektibo sinkrono zein asinkronorako oso lagungarriak izan daitezke sare sozialak.


== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, informazioa demokratizatzeko aukera emanez, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez. Aldi berean, besteak beste, blog-ekin batera, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarri diote. Hala ere, bestalde, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri ere bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>a9s2p87te4lheqwzbtt549en29ke26m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43888</id>
      <parentid>43887</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T11:25:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5098" sha1="efcbhm5iyuv645xwzxumetpj74cesxq" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira, [[w: World Wide Web|web]] plataformetan, edo aplikazio konkretuetan integratuta, adibidez, jokuetan. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da. Gaur egun, aldiz, bestelako gailuak ere erabiltzen dira, erloju adimendunak, esaterako.

2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktu birtuala eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

Azpimarratzekoa da '''like''' baliabide zabaldua sare sozialetan. Zerbait gustatu ala ez, txuri edo beltz, tarteko grisarik ez duen iritzi sistema ezarri da sare sozialen funtzionamenduan.

== Eragile sozialak==
Eragin, mugiarazi, salatu, zabaldu, bultzatu, ... Eraldaketa soziala ekarri dute, gizartean, mundu mailan.

Sare sozialek era nabarmen batean '''eragin''' dute pertsonen arteko eguneroko komunikazioan. Lagun taldeek, hitzordua telefono deien bitartez egin beharrean, sare sozialek eskaintzen dituzten tresneria erabiltzen dute orokorrean, askotan giza taldearen arteko eztabaidak ere bertan, modu &quot;birtualean&quot;, ematen direlarik.
 
Kontzientziak '''mugiarazteko''' tresna aparta ere bihurtu dira. Interes politiko eta komertzialetik at norbanako edota talde antolatuen aktibismoa aktibatzeko aukera ematen baitute, denbora laburrean protestarako gune bihur daitezkeelarik, herrialde askotako jende ugariengana iritsiz. Beraz, kontu etikoak '''salatzeko''' tresna apartak dira. 

Gertaerak berehala '''zabaltzeko''' aukera ematen dutenez, komunikabide handiek aplika dezaketen manipulazioa zailagoa da sare sozialetan. Horrek kazetaritza munduari erronka handia jartzeaz gain, politika munduari ere kexka handia sortzen dio. Ikusi besterik ez dago enpresa teknologiko handien presentzia gero eta agerikoagoa dela politika arloan.

Eta, hezkuntza arloan, ikasle eta irakasleen arteko komunikaziorako tresna erabilgarria da, taldelana '''bultzatzeko''' aukera ugari eta askotarikoak eskaintzen baititu. Izan ere, ezagutza eta konpetentzien eraikuntza kolektibo sinkrono zein asinkronorako oso lagungarriak izan daitezke sare sozialak.


== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, informazioa demokratizatzeko aukera emanez, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez. Aldi berean, besteak beste, blog-ekin batera, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarri diote. Hala ere, bestalde, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri ere bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>efcbhm5iyuv645xwzxumetpj74cesxq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43889</id>
      <parentid>43888</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T11:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5095" sha1="tafj2tav91zqtru10hsqrq9e6iiow74" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira, [[w: World Wide Web|web]] plataformetan, edo aplikazio konkretuetan integratuta, adibidez, jokuetan. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da. Gaur egun, aldiz, bestelako gailuak ere erabiltzen dira, erloju adimendunak, esaterako.

2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktu birtuala eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

Azpimarratzekoa da '''like''' baliabide zabaldua sare sozialetan. Zerbait gustatu ala ez, txuri edo beltz, tarteko grisarik ez duen iritzi sistema ezarri da sare sozialen funtzionamenduan.

== Eragile sozialak==
Eragin, mugiarazi, salatu, zabaldu, bultzatu, ... Eraldaketa soziala ekarri dute, gizartean, mundu mailan.

Sare sozialek era nabarmen batean '''eragin''' dute pertsonen arteko eguneroko komunikazioan. Lagun taldeek, hitzordua telefono deien bitartez egin beharrean, sare sozialek eskaintzen duten tresneria erabiltzen dute orokorrean, askotan giza taldearen arteko eztabaidak ere bertan, modu &quot;birtualean&quot;, ematen direlarik.
 
Kontzientziak '''mugiarazteko''' tresna aparta ere bihurtu dira. Interes politiko eta komertzialetik at norbanako edota talde antolatuen aktibismoa aktibatzeko aukera ematen baitute, denbora laburrean protestarako gune bihur daitezkeelarik, herrialde askotako jende ugariengana iritsiz. Beraz, kontu etikoak '''salatzeko''' tresna apartak dira. 

Gertaerak berehala '''zabaltzeko''' aukera ematen dutenez, komunikabide handiek aplika dezaketen manipulazioa zailagoa da sare sozialetan. Horrek kazetaritza munduari erronka handia jartzeaz gain, politika munduari ere kexka handia sortzen dio. Ikusi besterik ez dago enpresa teknologiko handien presentzia gero eta agerikoagoa dela politika arloan.

Eta, hezkuntza arloan, ikasle eta irakasleen arteko komunikaziorako tresna erabilgarria da, taldelana '''bultzatzeko''' aukera ugari eta askotarikoak eskaintzen baititu. Izan ere, ezagutza eta konpetentzien eraikuntza kolektibo sinkrono zein asinkronorako oso lagungarriak izan daitezke sare sozialak.


== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, informazioa demokratizatzeko aukera emanez, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez. Aldi berean, besteak beste, blog-ekin batera, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarri diote. Hala ere, bestalde, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri ere bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>tafj2tav91zqtru10hsqrq9e6iiow74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43890</id>
      <parentid>43889</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T11:27:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5094" sha1="fdrqwc9zv1cr330vrco63vpwthq8tsi" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira, [[w: World Wide Web|web]] plataformetan, edo aplikazio konkretuetan integratuta, adibidez, jokuetan. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da. Gaur egun, aldiz, bestelako gailuak ere erabiltzen dira, erloju adimendunak, esaterako.

2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktu birtuala eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

Azpimarratzekoa da '''like''' baliabide zabaldua sare sozialetan. Zerbait gustatu ala ez, txuri edo beltz, tarteko grisarik ez duen iritzi sistema ezarri da sare sozialen funtzionamenduan.

== Eragile sozialak==
Eragin, mugiarazi, salatu, zabaldu, bultzatu, ... Eraldaketa soziala ekarri dute, gizartean, mundu mailan.

Sare sozialek era nabarmen batean '''eragin''' dute pertsonen arteko eguneroko komunikazioan. Lagun taldeek, hitzordua telefono deien bitartez egin beharrean, sare sozialek eskaintzen duten tresneria erabiltzen dute orokorrean, askotan giza taldearen arteko eztabaidak ere bertan, modu &quot;birtualean&quot;, ematen direlarik.
 
Kontzientziak '''mugiarazteko''' tresna aparta ere bihurtu dira. Interes politiko eta komertzialetik at norbanako edota talde antolatuen aktibismoa zabaltzeko aukera ematen baitute, denbora laburrean protestarako gune bihur daitezkeelarik, herrialde askotako jende ugariengana iritsiz. Beraz, kontu etikoak '''salatzeko''' tresna apartak dira. 

Gertaerak berehala '''zabaltzeko''' aukera ematen dutenez, komunikabide handiek aplika dezaketen manipulazioa zailagoa da sare sozialetan. Horrek kazetaritza munduari erronka handia jartzeaz gain, politika munduari ere kexka handia sortzen dio. Ikusi besterik ez dago enpresa teknologiko handien presentzia gero eta agerikoagoa dela politika arloan.

Eta, hezkuntza arloan, ikasle eta irakasleen arteko komunikaziorako tresna erabilgarria da, taldelana '''bultzatzeko''' aukera ugari eta askotarikoak eskaintzen baititu. Izan ere, ezagutza eta konpetentzien eraikuntza kolektibo sinkrono zein asinkronorako oso lagungarriak izan daitezke sare sozialak.


== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, informazioa demokratizatzeko aukera emanez, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez. Aldi berean, besteak beste, blog-ekin batera, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarri diote. Hala ere, bestalde, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri ere bihurtzen gaitu&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>fdrqwc9zv1cr330vrco63vpwthq8tsi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43891</id>
      <parentid>43890</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T11:30:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5094" sha1="72yf3s4z3k7qppwcmaeelqnw431iads" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira, [[w: World Wide Web|web]] plataformetan, edo aplikazio konkretuetan integratuta, adibidez, jokuetan. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da. Gaur egun, aldiz, bestelako gailuak ere erabiltzen dira, erloju adimendunak, esaterako.

2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Funtzionamendua==
Erabiltzaileen arteko kontaktu birtuala eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da, eta, askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. Kontaktu birtual horietako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. 

Azpimarratzekoa da '''like''' baliabide zabaldua sare sozialetan. Zerbait gustatu ala ez, txuri edo beltz, tarteko grisarik ez duen iritzi sistema ezarri da sare sozialen funtzionamenduan.

== Eragile sozialak==
Eragin, mugiarazi, salatu, zabaldu, bultzatu, ... Eraldaketa soziala ekarri dute, gizartean, mundu mailan.

Sare sozialek era nabarmen batean '''eragin''' dute pertsonen arteko eguneroko komunikazioan. Lagun taldeek, hitzordua telefono deien bitartez egin beharrean, sare sozialek eskaintzen duten tresneria erabiltzen dute orokorrean, askotan giza taldearen arteko eztabaidak ere bertan, modu &quot;birtualean&quot;, ematen direlarik.
 
Kontzientziak '''mugiarazteko''' tresna aparta ere bihurtu dira. Interes politiko eta komertzialetik at norbanako edota talde antolatuen aktibismoa zabaltzeko aukera ematen baitute, denbora laburrean protestarako gune bihur daitezkeelarik, herrialde askotako jende ugariengana iritsiz. Beraz, kontu etikoak '''salatzeko''' tresna apartak dira. 

Gertaerak berehala '''zabaltzeko''' aukera ematen dutenez, komunikabide handiek aplika dezaketen manipulazioa zailagoa da sare sozialetan. Horrek kazetaritza munduari erronka handia jartzeaz gain, politika munduari ere kexka handia sortzen dio. Ikusi besterik ez dago enpresa teknologiko handien presentzia gero eta agerikoagoa dela politika arloan.

Eta, hezkuntza arloan, ikasle eta irakasleen arteko komunikaziorako tresna erabilgarria da, taldelana '''bultzatzeko''' aukera ugari eta askotarikoak eskaintzen baititu. Izan ere, ezagutza eta konpetentzien eraikuntza kolektibo sinkrono zein asinkronorako oso lagungarriak izan daitezke sare sozialak.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, informazioa demokratizatzeko aukera emanez, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez. Aldi berean, besteak beste, blog-ekin batera, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarri diote. Hala ere, bestalde, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri ere bihurtzen gaitu.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>72yf3s4z3k7qppwcmaeelqnw431iads</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43892</id>
      <parentid>43891</parentid>
      <timestamp>2026-07-15T11:52:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Montserrat.maritxalar</username>
        <id>2723</id>
      </contributor>
      <origin>43892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6213" sha1="r6kfpq1zm8kvkkckthbjcvj4427tulm" xml:space="preserve">[[Fitxategi:Social Media Marketing Strategy.jpg|thumb]]
'''Sare sozial'''ak edo '''gizarte sare'''ak 
gizakien arteko harremanetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten [[w: Internet|internet]]-zerbitzuak dira, [[w: World Wide Web|web]] plataformetan, edo aplikazio konkretuetan integratuta, adibidez, jokuetan. 
Erabilera [[w: ordenagailu|ordenagailu]], [[w: Tableta (ordenagailua)|tableta]] edo [[w: telefono adimendun|telefono adimendun]]en bitartez egin ohi da. Gaur egun, aldiz, bestelako gailuak ere erabiltzen dira, erloju adimendunak, esaterako.

2024ko datuen arabera Facebook zen erabiltzaile gehien zituena (''social networking services''&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Wikipedia|izenburua=Social Networking Service |hizkuntza=en|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Social_networking_service|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;). Baina, 2025eko urrirako, Instagram eta Whatsapp hurbildu zaizkio lehenengo posturako lehian.
&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|url=https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/|izenburua=Most popular social networks worldwide as of February 2025, by number of monthly active users|sartze-data=2026-07-14|sitioweb=Statista|idioma=en}}&lt;/ref&gt;

== Funtzionamendua==
Sare sozialetan erabiltzaileen arteko kontaktua '''birtuala''' da. Bertan, gai edo gertaera baten inguruko ikuspuntua, iritzia edo analisia erabiltzaile desberdinen artean partekatzeko aukera izaten da. Partekatze horretan berezko argumentuak edo iritziak eman dezakete partehartzaileek, ideiak elkarbanatzeko eta garatzeko konpetentzia bultzatuz. Sare konkretu baten zerbitzuak erabili ahal izateko kontua sortu beharko dute erabiltzaileek, baita beraien profila ere. Hala ere, kasu batzuetan, kontua izan ez arren, sarearen informazioa bisitatzeko aukera ematen dute, bertako edukiak atzituz.  

Kontaktu birtualerako zerbitzuak irekiak edo pribatuak izan daitezke. Hori dela eta, honako bereizketa egin daiteke:
* Barne gizarte sare pribatuak (ISN ingelesez): enpresa, elkarte, sozietate, erakunde edota hezkuntza hornitzaileen barneko pertsonek osatzen dute.
* Kanpo gizarte sareak: (ESN ingelesez): webeko erabiltzaileentzat eskuragarri dagoen sare irekia, iragarleak erakartzeko diseinatua. Erabiltzaileek, askotan, aldez aurreko harremanik ez dute izaten elkarren artean. Eta, sare hauetan ere, kasu batzuetan, era ''pribatuan'' komunikatzeko aukera egoten da azpitalde baten barruan. 

Kanpo gizarte sareetan, elkarrekiko konexioa eskakizun edo gonbidapenaren bitartez egiten da. Askotan, erabiltzaileek lagunak direla baieztatu edo ezeztatu behar izaten dute elkarren arteko konexioa izan ahal izateko. 

Azpimarratzekoa da '''like''' baliabide zabaldua sare sozialetan. Zerbait gustatu ala ez, txuri edo beltz, tarteko grisarik ez duen iritzi sistema ezarri da sare sozialen funtzionamenduan.

== Eragile sozialak==
Eragin, mugiarazi, salatu, zabaldu, bultzatu, ... Eraldaketa soziala ekarri dute, gizartean, mundu mailan.

Sare sozialek era nabarmen batean '''eragin''' dute pertsonen arteko eguneroko komunikazioan. Lagun taldeek, hitzordua telefono deien bitartez egin beharrean, sare sozialek eskaintzen duten tresneria erabiltzen dute orokorrean, askotan giza taldearen arteko eztabaidak ere bertan, modu &quot;birtualean&quot;, ematen direlarik.
 
Kontzientziak '''mugiarazteko''' tresna aparta ere bihurtu dira. Interes politiko eta komertzialetik at norbanako edota talde antolatuen aktibismoa zabaltzeko aukera ematen baitute, denbora laburrean protestarako gune bihur daitezkeelarik, herrialde askotako jende ugariengana iritsiz. Beraz, kontu etikoak '''salatzeko''' tresna apartak dira. 

Gertaerak berehala '''zabaltzeko''' aukera ematen dutenez, komunikabide handiek aplika dezaketen manipulazioa zailagoa da sare sozialetan. Horrek kazetaritza munduari erronka handia jartzeaz gain, politika munduari ere kexka handia sortzen dio. Ikusi besterik ez dago enpresa teknologiko handien presentzia gero eta agerikoagoa dela politika arloan.

Eta, hezkuntza arloan, ikasle eta irakasleen arteko komunikaziorako tresna erabilgarria da, taldelana '''bultzatzeko''' aukera ugari eta askotarikoak eskaintzen baititu. Izan ere, ezagutza eta konpetentzien eraikuntza kolektibo sinkrono zein asinkronorako oso lagungarriak izan daitezke sare sozialak.

== Informazio iturri==
Azken urteetan sare sozialak komunikazio iturri ere bihurtu dira, informazioa demokratizatzeko aukera emanez, bertan sortzen diren giza komunitateen bitartez. Aldi berean, besteak beste, blog-ekin batera, kazetaritzari erronka handia aurrez aurre jarri diote. Hala ere, bestalde, isuri kognitibo sozialaren eta algoritmikoaren arteko interakzioak desinformazioaren aurrean zaurgarri ere bihurtzen gaitu.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Itziar|abizena=Aldabe|izenburua=Sare sozialak informazio iturri, 10 galdera errazetan {{!}} GAUR8|hizkuntza=eu|data=2020-10-03|url=https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gaur8/editions/gaur8_2020-10-03-07-00/hemeroteca_articles/sare-sozialak-informazio-iturri|sartze-data=2026-07-14}}&lt;/ref&gt; Hori dela eta, une honetan, Europa mailan, haur eta nerabeen sare sozialetarako atzipen graduala erregulatzeko legea eztabaidatzen ari da, sare sozialak kontrolatzen dituzten enpresei eskakizunak gero eta zorrotzagoak direlarik, batez ere, adikzioa sortzen duten elementuei dagokienez, horietako bat [[w: Korritze_(ikus-entzunezko_komunikazioa) |scroll]] infinitoa.

== Testu Ebakia==
Badaude [[w: algoritmo|algoritmo]]etan&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=''&quot;Zer da algoritmo bat?&quot;'' Sare sozialak 2023an, 10 galdera errazetan {{!}} Teknopataren txokoa|hizkuntza=eu|data=2023-07-08|url=https://www.teknopata.eus/2023/07/sare-sozialak-2023an-10-galdera-errazetan/|sartze-data=2023-08-09}}&lt;/ref&gt; oinarritutako zentralizatutako hainbat sare sozial enpresa handien [[w: zerbitzari |zerbitzari]] erraldoietan fisikoki kokaturik, erabiltzaileen datuak biltzen dituztelarik, datu horiekin negozioa egiteko. Baina badaude deszentralizatutako zerbitzari txikietan kudeatzen diren hainbat sare sozial herrialde desberdinetan sortuak, batzuk Euskal Herrian ere kudeatzen direlarik, esaterako, [[w: PixelFed |PixelFed]], [[w:PeerTube | PeerTube]] edo [[w: Mastodon (sare soziala)|Mastodon]].

== Erreferentziak==</text>
      <sha1>r6kfpq1zm8kvkkckthbjcvj4427tulm</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>