Wikiteka euwikisource https://eu.wikisource.org/wiki/Azala MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Media Berezi Eztabaida Lankide Lankide eztabaida Wikiteka Wikiteka eztabaida Fitxategi Fitxategi eztabaida MediaWiki MediaWiki eztabaida Txantiloi Txantiloi eztabaida Laguntza Laguntza eztabaida Kategoria Kategoria eztabaida Egilea Egilea eztabaida Orrialde Orrialde eztabaida Aurkibide Aurkibide eztabaida TimedText TimedText talk Modulu Modulu eztabaida Event Event talk 8 1652 29015 7798 2026-11-02T23:04:34Z Maintenance script 597 Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup) 29015 css text/css /* CSS placed here will affect users of the Vector skin */ /* Icônes pour les liens interprojets */ li.wb-otherproject-link { background-repeat: no-repeat; background-position: left center; } div.portal#p-wikibase-otherprojects div.body ul li.wb-otherproject-link { position: relative; left: -18px; padding-left: 18px; } li.wb-otherproject-commons { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/14px-Commons-logo.svg.png"); } li.wb-otherproject-wiktionary { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Wiktionary_small.svg/16px-Wiktionary_small.svg.png"); } li.wb-otherproject-wikibooks { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikibooks-logo.svg/16px-Wikibooks-logo.svg.png"); } li.wb-otherproject-wikiquote { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/15px-Wikiquote-logo.svg.png"); } li.wb-otherproject-wikisource { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/15px-Wikisource-logo.svg.png"); } li.wb-otherproject-wikinews { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Wikinews_waves_Left.png/15px-Wikinews_waves_Left.png"); } li.wb-otherproject-wikispecies, li.wb-otherproject-species { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Wikispecies-logo.svg/15px-Wikispecies-logo.svg.png"); } li.wb-otherproject-wikivoyage { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Wikivoyage-logo.svg/15px-Wikivoyage-logo.svg.png"); } li.wb-otherproject-wikiversity { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Wikiversity-logo.svg/15px-Wikiversity-logo.svg.png"); } li.wb-otherproject-wikidata { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Wikidata-logo.svg/15px-Wikidata-logo.svg.png"); } li.wb-otherproject-meta { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Wikimedia_Community_Logo.svg/15px-Wikimedia_Community_Logo.svg.png"); } li.wb-otherproject-incubator { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Incubator-logo.svg/15px-Incubator-logo.svg.png"); } li.wb-otherproject-mediawiki { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Mediawiki-logo.png/15px-Mediawiki-logo.png"); } li.wb-otherproject-wikipedia { background-image: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/Wikipedia-logo-v2.svg/15px-Wikipedia-logo-v2.svg.png"); } euvq6a53mptnkcssyg10i4fl5o5p87y 0 6844 29016 29009 2026-11-03T07:36:25Z Theklan 16 29016 wikitext text/x-wiki [[Fitxategi:100 objektu horizontal.jpg|center|940px|link=Euskal Herriko historia 100 objektutan]] <div class="text"> {{c|{{font|Aurkibidea|LT=250}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} {{c|{{font|Historiaurrea|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Aranbaltzako lurra zulatzeko makila|Aranbaltzako lurra zulatzeko makila]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Lezetxikiko aurpegibikoa|Lezetxikiko aurpegibikoa]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Izturitzeko xirulak|Izturitzeko xirulak]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Lumentzako grabatua|Lumentzako grabatua]] — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/El Polvoringo jostorratza|El Polvoringo jostorratza]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/San Joan ante Portam Latinameko gezidun burezurra|San Joan ante Portam Latinameko gezidun burezurra]] (''Mundua kaskezur batek kontatua'') — Iñigo Aranbarri * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Axtrokiko ontziak|Axtrokiko ontziak]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Mikeldiko idoloa|Mikeldiko idoloa]] — Joseba Sarrionandia * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Intxurreko igitaia|Intxurreko igitaia]] (''Burdinazko ilargi erdia'') — Aintzane Usandizaga {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Antzinaroa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Irulegiko eskua|Irulegiko eskua]] — Garbiñe Ubeda * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Barskunes|Barskunes]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Bakoren garaipena|Bakoren garaipena]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Higerko brontzeak|Higerko brontzeak]] (''Lau Jainko brontzezko'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Hazparneko aldarea|Hazparneko aldarea]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Errekaleorreko miliarria|Errekaleorreko miliarria]] — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Teila|Teila]] — Harkaitz Cano {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Erdi Aroa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Leireko kutxatila|Leireko kutxatila]] — Amets Aranguren * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Iruñeko Bibliak|Iruñeko Bibliak]] (''Denak kristau'') — Garbiñe Ubeda * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Esklabotasunaren Ama Birjina|Esklabotasunaren Ama Birjina]] — Amets Aranguren * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Bereterretxeren hilarria|Bereterretxeren hilarria]] — Joseba Sarrionandia * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Musugitarra edo tronpa|Musugitarra edo tronpa]] — Joseba Sarrionandia * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Kaikua|Kaikua]] — Amets Aranguren {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Aro Modernoa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Getariako manillak|Getariako manillak]] (''Manillak ispilu gisa'') — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Frantzisko Xabierren beso ustelgabea|Frantzisko Xabierren beso ustelgabea]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Mengala|Mengala]] (''Zapia buruan'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Aralarko San Migel|Done Mikel Aralarkoaren irudia]] (''Aralarko San Migel eta eulien ugazaba'') — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Martiodako erlikiak|Martiodako erlikiak]] (''Hezur-oihalen eszenaratzea'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Ezkio-Itsasoko talo-burdina|Ezkio-Itsasoko talo-burdina]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Txokolatea egiteko moldeak|Txokolatea egiteko moldeak]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Almadia|Almadia]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Wolframa|Wolframa]] (''Gizakiarentzat odola nola'') — Iñigo Aranbarri {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Aro Garaikidea|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Madeleine Larralderen omenezko plaka|Madeleine Larralderen omenezko plaka]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Pegarra|Pegarra]] (''Baina hautsi aurretik'') — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Santa_Kruz_apaizaren_bandera|Santa Kruz apaizaren bandera]] — Iñigo Aranbarri * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Fournierren 1878ko karta sorta|Fournierren 1878ko karta sorta]] (''Bandera beltz bat'') — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Felipa Gisasolak damaskinatutako markoa|Felipa Gisasolak damaskinatutako markoa]] (''Floriturak eskopetaetan'') — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Soinu txikia|Soinu txikia]] (''Infernuko bideak hauspotzen'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Cánovas del Castillo hiltzeko erabilitako pistola|Cánovas del Castillo hiltzeko erabilitako pistola]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Baionako Morts pour la patrie eskultura|Baionako Morts pour la patrie eskultura]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Xabiertxo|Xabiertxo]] (''Nire izena Ixa da'') — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Agirre lehendakariaren idazmakina|Agirre lehendakariaren idazmakina]] — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/SIGMA A|SIGMA A]] — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Crosseta|Crosseta]] — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Korrikaren lekukoa|Korrikaren lekukoa]] (''Hutsunea lekuko'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Xingola urdina|Xingola urdina]] — Garbiñe Ubeda </div> {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Kategoria:Euskal Herriko historia 100 objektutan| ]] [[Kategoria:Historia]] lm85a0wnv6u1qzgsnm5yjubh5qhsxtw 0 7131 29017 2026-11-03T07:37:08Z Theklan 16 Orria sortu da. Edukia: <div class="text"> {{c|{{font|Teila|LT=150}}}} {{c|{{font|Harkaitz Cano|LT=150}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Fitxategi:Teila.mp3|Entzun testu hau|center|400px]] Esan ohi da ez dela etxea teilatutik hastea komeni, baina batzuetan ez dago beste erremediorik. Teilak ematen baitio izena teilatuari, nahiz eta baden, jakina, teilarik gabeko teilaturik, nola baden teilaturik gabeko teilarik. Teilena izan zen, ziurrenik, euskal paisaia berdea... 29017 wikitext text/x-wiki <div class="text"> {{c|{{font|Teila|LT=150}}}} {{c|{{font|Harkaitz Cano|LT=150}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Fitxategi:Teila.mp3|Entzun testu hau|center|400px]] Esan ohi da ez dela etxea teilatutik hastea komeni, baina batzuetan ez dago beste erremediorik. Teilak ematen baitio izena teilatuari, nahiz eta baden, jakina, teilarik gabeko teilaturik, nola baden teilaturik gabeko teilarik. Teilena izan zen, ziurrenik, euskal paisaia berdearen puzzlera gorri zantzuren bat ekarri zuen lehen piezetako bat: ''Tellagorri'' izena zuen Pio Barojaren ''Martin Zalakain'' ''abenturazalea'' eleberriko pertsonaia batek. Beste Martin ezagun bat ere bada, Martin Larralde, garai bateko euskal paisaiaren postal ''vintage''-a hiru erpinekin adierazten diguna: “Larre berdeak, etxe zuri teila gorriak…” dio Joseba Sarrionandiak idatzi eta Ruper Ordorikak abesten duen klasiko biziak. Teila da –definitu dezagun geure kasa–, itoginak egotea saihesten duen buztin egosiz egindako mirakulua. Teilak jabetza adierazten du. Herri-lurretan, adibidez, ezin zen teilarik jarri borda baten gainean, teila jartzeak jabetza irudikatzen zuelako, eta herri-lurretan ez zen jabetzarik. Euskaldunak Amerikara balearen ehizan joaten zirenean, ordea, teilak eramaten zituzten atzerriko lurraldeetara. Lehenik eta behin, itsasontziaren lasta gisa, eta, behin kostaldera iritsita, bertan etxolak eraikitzeko. Haien zeregina amaitutakoan, bertan geratzen ziren teilak. Horregatik, Kanadan aztarnategi arkeologiko batean teilak aurkituz gero, seinale bertan euskaldunak izan zirela. San Joan baleontzia azaldu zen lekua bera "Red Bay" izendatu dute, teilek kolore gorria eman diotelako. Horratx, kontraesanaren gorria: herri-lurretan ezin zen teilarik jarri, baina teila-garraio joan ginen Amerikaraino... Dirudien baino lotura gehiago dago teilen eta itsasoaren artean, itxuraz. "Honaino heltzen dira Bermeoko itoginak!". Esaldi horixe bota ohi du urtero Bermeoko alkateak Izaro uhartearen aurrean Madalenetan, herriaren mugak jai giroan aldarrikatzeko. Kondairak dioenez, Mundakak eta Bermeok estropada batean jokatu zuten norena zen uhartea. Bermeotarrek irabazi zutenez, Izaro Bermeoko teilatupean dagoela aldarrikatzeko botatzen da urtero teila soltea uretara: zenbat eta urrunago jaurti, are urrunago iritsiko ei dira, nonbait, herriko mugak. Etxea ordezkatzen du sinbolikoki teilak, eta itogina, itsasoak; horrek esaten du agian zerbait bermeotarren hiperbolerako joeraz? Garai batean, erritu kristauaren ondorioz, emakumeek, erditu berritan, debekatua zuten etxetik aldentzea, eta, premia izanez gero, txapel moduan teila bat jarri behar izaten zuten buru gainean baserritik ateratzeko, etxetik kanpo egon arren etxean zirela itxuratzeko. Antzinako Grezian erabiltzen zituzten jada teilak: ''Kerámikon'' izeneko auzoan egiten zituzten. Europan, Erdi Aroan zabaldu zen haien erabilera, eta, ordutik, hirigintzaren paisaian elementu esanguratsua izan dira. Asian ere –bereziki Txinan eta Japonian—, tradizio luzea dute. Dakigunez, K.a-ko 640. urtean erabili ziren lehen aldiz. Buztinez egindakoak izaten ziren haiek ere, eta harrizko labeetan egosten zituzten. Lastoak baino hobeto saihesten zuten ura, eta, gainera, ez zuten surik hartzen. Bitxia da: Txina eta Japoniako teilak lau-lauak izan ohi dira; gureak, aldiz, kurbatuak. Gure teilei “arabiar teila” ere esaten zaie. Tradizioz, buztin egosia den arren erabiliena, gaur egun beste material batzuk ere ohikoak dira teilagintzan: hormigoia, metalak, altzairu galbanizatua edo aluminioa, besteak beste. Pio Barojaren Tellagorri deiturako pertsonaia aipatu dugu lehen, baina asko izan dira gurean teilak saltzetik aberastutako leinuak eta etxeak, teilak ekonomikoki garrantzitsuak izan zirelako: Telleria eta Telletxea abizen eta toponimoak, kasu, nonahi aurki daitezke. Teila, etxearen luzapena izateaz gain, etxe ttipi bat ere bada, bere horretan, ala? Utzi teila bat lokatzetan eta berehala hartuko dute zomorroek azpian aterpe. ''Teilakatu'' hitza bera, ez al da polita? Zer da ''tei-la-ka-tze-a''? Ondorengoa estali gabe hura partzialki ukitzea. Gehiago erabili beharko genuke hitz hori: ''teilakatu''. Pilatzen errazak dira teilak ,eta ongi ipintzen zailak. Katu bat ez bazara behintzat, ez da komeni haiek zapaltzen ibiltzea: teilak apurtzen dira izen bereko opil gozoak hortzekin kosk egindakoan bezain erraz. Alderantziz jarrita, ganbila erakutsi beharrean ahurra erakutsiz, teila teilaren gainean, ubide bilaka liteke tei-la-sor-ta-tei-la-ka-tu-a. Zer komeni, hura egin; ura uxatu edo bideratu, nola kokatzen diren arabera. Aurkia bezala, bere du teilak ifrentzua. Eta, oroz gain, familia umilekoa izan, harrokeriarik gabekoa. Badaki badirela milaka bere igualak. Apala eta soila da bakarka, baina multzoan ahalguztiduna. Ze objektu ederra, daukan ego ttipirako. </div> [[Kategoria:Euskal Herriko historia 100 objektutan]] t6ttzhg3y8c676hntbn3yt7r8hmmgyp