Güiquipeya extwiki https://ext.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCiquipedia:Port%C3%A1 MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Mediu Especial Caraba Usuario Usuario caraba Güiquipedia Güiquipedia caraba Archivu Archivu caraba MediaWiki MediaWiki caraba Prantilla Prantilla caraba Ayua Ayua caraba Categoría Categoría caraba TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión Seleniu 0 7565 143701 139215 2026-06-30T10:07:55Z InternetArchiveBot 17037 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 143701 wikitext text/x-wiki El '''seleniu''' es un [[elementu químicu]] la [[Tabra periúdica e los elementus|tabra periúdica]] cuyu símbolu es '''Se''' y cuyu [[númeru atómicu]] es 34.<ref>"Química". Andoni Garritz. Editorial Pearson Educación (1998). Página: 856. ISBN: 978-9-68444-318-1</ref><ref>"Química: fundamentos experimentales". Robert W. Parry. Editorial Reverte (1973) Página: 703. ISBN: 978-8-42917-466-3}}</ref> == Papel biológicu == El seleniu es un [[micronutrienti]] pa toäs las formas e vida conocías que s'encuentra en el [[pan (alimentu)|pan]], los [[zereal]]is, la pescá, las carnis, las lentejas, la cáscara las patatas y los huevus. Está presenti en el [[aminoácidu]] [[selenocisteína]] y tamién se pué encontral comu [[selenometionina]], reemplazandu al [[azufri]] la [[cisteína]] y la [[metionina]] respectivamenti. Forma parti las [[enzima]]s [[glutatión peroxidasa]] y [[tiorredoxina reductasa]].<ref name=dev>Devlin, T. M. 2004. ''Bioquímica'', 4ª edición. Reverté, Barcelona. ISBN 84-291-7208-4</ref> Es [[antioxidanti]], ayúa a neutralizal los [[radical libri|radicalis libris]], induci la [[apoptosis]], estimula el [[sistema inmunológicu]] e intervieni en el huncionamientu la [[glándula tiroidis]]. Las investigacionis realizás sugierin la existencia d'una correlación enti el consumu de suplementus e seleniu y la prevención del [[cáncru]] en humanus.<ref name=dev/> De manera similar, argunus estudius án comprobau qu'argunas concentracionis e seleniu resultan quimioprotectoras frenti a la apoptosis inducía por estrés oxidativu.<ref>Uguz AC, Naziroglu M, Espino J, Bejarano I, González D, Rodríguez AB, Pariente JA (November 2009). "[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19898892 Selenium Modulates Oxidative Stress-Induced Cell Apoptosis in Human Myeloid HL-60 Cells Through Regulationof Calcium Release and Caspase-3 and -9 Activities]". J Membrane Biol '''232''': 15-23. [[Digital object identifier|doi]]:[10.1007/s00232-009-9212-2].</ref> Aún es tema d'investigación, peru se sabi que la forma química en la que s'encuentra el seleniu ([[selenitu]], [[selenatu]] o selenoaminoácidus) afecta a la su absorción y a su posibli toxicidá. Los datos actualis apuntan a que la forma orgánica (formandu parti de [[proteínas]] comu selenoaminoácidus) es la más beneficiosa palos animalis. Además potencia el güen humor.{{citarequerida}} La deficiencia de seleniu es relativamenti rara, peru pué dalsi en pacientis con disfuncionis intestinalis severas o con nutrición esclusivamenti parenteral, asín comu en poblacionis que dependan e alimentus cultivaus en suelus pobris en seleniu. L'ingesta diaria recomendá pa adultus es e 55-70 μg; más e 400 μg pué provocal efectus tóxicus ([[selenosis]]). ==Véasi tamién== * [[ACES (Suplementu nutricional)]] * [[Abundancia d'elementus en la corteza terrestri]] == Huentis == {{listaref}} == Atijus == {{Commonscat|Selenium}} * [http://www.atsdr.cdc.gov/es/phs/es_phs92.html ATSDR en Español - Resumen de Salud Pública: Selenio] Departamentu de Salú y Servicius Humanus e EE. UU. (dominiu públicu) * [http://www.atsdr.cdc.gov/es/toxfaqs/es_tfacts92.html ATSDR en Español - ToxFAQs™: selenio] Departamentu de Salú y Servicius Humanus e EE. UU. (dominiu públicu) * [http://environmentalchemistry.com/yogi/periodic/Se.html EnvironmentalChemistry.com - Selenium] * [http://www.insht.es/InshtWeb/Contenidos/Documentacion/FichasTecnicas/FISQ/Ficheros/0a100/nspn0072.pdf Institutu Nacional e Segurancia e Higieni en el Lavutu de España]: Ficha internacional e segurancia química del seleniu * [https://web.archive.org/web/20170331031203/http://www.atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp92.html ATSDR – Perfil toxicológicu: Seleniu] * [http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0550.html CDC - NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards] * [https://web.archive.org/web/20100123003434/http://elements.vanderkrogt.net/element.php?sym=Se Peter van der Krogt elements site] [[Categoría:Elementus químicus]] [[Categoría:No metalis]] [[Categoría:Antioxidantis]] [[Categoría:Seleniu]] [[Categoría:Biología y farmacología d'elementus químicus]] [[Categoría:Calcógenus]] [[Categoría:No metalis poliatómicus]] aagnuy9qqx8xatc1vcw06ze7hn6d6lu Manuela Gallardo 0 11960 143700 2026-06-29T19:56:19Z Acuxhinu 3347 Creado al traducir la página «[[:es:Special:Redirect/revision/174080416|Manuela Gallardo]]» 143700 wikitext text/x-wiki '''Manuela Gallardo Gómez''' ([[Villanueva dela Serena]], [[Provincia de Badajós|Badajós]], 1893) hue una educaora i escrevienti [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeña]], destacá pola su lavol pedagógica n'[[Estremaúra]] a mediaus del siegru XX. == Biografía == La su nacencia hue en [[Villanueva dela Serena]], en [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]] i hue la ija del impresariu ''José Gallardo Rodríguez'', criaol dela Fábrica de Xabonis pal 1887. Estudió nun conventu de monjas franciscanas, envera de [[Colonia]], en [[Alemaña]], dentri'l [[1911]] i el [[1917]] i anduvu infrugenciá polas ennovacionis ena [[educación]] de paisis comu [[Noruega]] o [[Paisis Baxus]]. Bregó pola criación d'escuelas moernas i acessiblis, assina comu pola entrodución de metoulogías d'[[educación]] alantás, comu el metou ''Montessori'' i el gastu d'escuelas al airi libri pa espachal enas puebracionis roalis d'[[Estremaúra]]. El su trebaju s'enfuscó n'acabijal col nalfabetismu ena región i amejoral la calidá ena [[educación]], possimenti enas arias roalis de difici acessu, assina hue alantá n'aprical metous d'[[educación]] acompará, por mé delos sus estuyus i esperencias en varius paisis uropeus. === Correúra profissional === Tamién es reconocía pol su trebaju comu escreviora i difundiora. Dentri las sus obras más emportantis está Aconteceris del ''Rhin'' nel 1923, qu'es una recopilación de cuentus basaus n'estorias popularis alemanas, por mé dela su vivencia educativa nessi país. La su produción letraria abarcó varius génerus, comu la novela, l'ensayu i la difundición centífica. Amás dela su obra prencipal Porqué semus probis?, ena qu'analiza las causas del nalfabetismu n'[[España]] i proponi solucionis basás en moelus educativus estrangerus, pubricó la serii Conoci los frutus dela tu tierrina del [[1958]] al 1959, derigía ala [[educación]] infantil i endedicá al estuyu dela [[botánica]], con un vistal enas prantas i frutus d'[[Estremaúra]]. Ena su vida, dessalió tamién pol su comprometimientu cona difundición dela conocencia [[botánica]] i la [[educación]] infantil, trebajandu junta especialistas comu'l botánicu i boticariu ''Pío Font i Quer'' ena criación de ''Colección de láminas silvestres'' nel [[1949]], una obra ilustrá que precurava aprendel alos zagalinus i zagalinas sobri las prantas bravías dela región. Endispués de varius ententus de crial una escuela en [[Villanueva dela Serena]], inaguró una casa-escuela mentá comu “San Franciscu d'Asís” en [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], cona ayúa delas reverendas mairis de ''Sehaan'' en [[Liechtenstein]] i el sostribu del cardenal ''Juan Benlloch i Vivó'' o ''Enrique Delgado Gómez'', obispu de [[Pamplona]] i pallí apricó angunas delas ennovacionis pedagógicas que promovió ena su carrera. == Obra == * Aconteceris del ''Rhin.'' [[Mairil]], Tip. Del Ospital del Niñu Jesús, nel [[1923]]. * Mochachas en Frol''.'' [[Mairil]], [[Sociedá]] d'[[Educación]] [[Atenas]], nel [[1946]]. * Porqué semus probis?'','' ''Editorial Gómez,'' nel 1954. * Conoci los frutus dela tu tierrina. El malacatoneru: Prantai mas arvus, nel [[1958]]. == Reconocencias == En reconocencia dela su lavol ena [[educación]] i [[coltura]], la su obra acebió críticas derecheras ena presa dela epoca, comu enos pedióricus ''ABC'' i ''La Vanguardia''. Enque no es sabíu qu'acebiera premius oficiais emportantis ena su vida, la su infrugencia ena educación n'[[Estremaúra]] i possimenti la su contribución ena brega ala contra del nalfabetismu, án síu valoreás comu parti hundamental dela estoria dela [[educación]] dela región. Nel [[2020]], hue encruía endrentu del proyeutu “[[Mugel|Mugeris]] Vestigaoras enos Archivus Estatais del [[1900]] al 1970” pa descrevil los archivus i pala criación dun micrusitiu específicu nel ''Portal de Archivos Españoles'' ''(PARES)'', desenroau entri'l [[2020]] i el [[2023]]. Esti proyeutu á síu apuchau pola ''Subdirección General de Archivos Estatales'', col ojetu de dal vista ala lavol de vestigación aviá n'[[España]] polas [[Mugel|mugeris]]<nowiki/>entri'l [[1900]] i el 1970 a raís delos registrus decumentais qu'estan conservaus enos Archivus de Gestión delos ''AAEE'' del Menisteriu de [[Coltura]]'','' comu sonin: * L'Archivu Estóricu Nacional. * L'Archivu dela Corona d'[[Aragón]]. * L'Archivu dela Real Chancillería de [[Valladolís]]. * L'Archivu General dela Almenistración. * L'Archivu General delas Indias. * L'Archivu General de Simancas. * El Centru d'Enteración Decumental d'Archivus. == Referencias == [[Categoría:Mugeris]] isxrejtjmft9u9ah8k0lxzdl7492qsz