Güiquipedia
extwiki
https://ext.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCiquipedia:Port%C3%A1
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Mediu
Especial
Caraba
Usuario
Usuario caraba
Güiquipedia
Güiquipedia caraba
Archivu
Archivu caraba
MediaWiki
MediaWiki caraba
Prantilla
Prantilla caraba
Ayua
Ayua caraba
Categoría
Categoría caraba
TimedText
TimedText talk
Módulo
Módulo discusión
Evento
Evento discusión
Alemaña
0
275
144758
144656
2026-10-22T15:29:04Z
~2026-55986-02
20831
144758
wikitext
text/x-wiki
{| border="1" align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+ <big>'''Repúbrica Federal d'Alemaña'''</big>
|-
| style="background: #f7f8ff;" align="center" colspan="2" |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; text-align: center;"
| width="140px" | [[File:Flag_of_Germany.svg|150px|Bandera d'Alemaña]]
| width="140px" | [[File:Coat of Arms of Germany.svg|100px|Escú d'Alemaña]]
|-
| [[Bandera d'Alemaña|(En detalli)]] || [[Escú d'Alemaña|(En detalli)]]
|}
|-
| align="center" colspan="2" | <small>''[[Lema]] nacional: ''Einigkeit und Recht und Freiheit'' ([[alemán]]; ''«Unidá, Hustícia i Libertá»'')</small>
|-
| align="center" colspan="2" style="background:#f9f9f9;" | [[File:EU-Germany.svg|270px|Asihamientu d'Alemaña]]
|-
| [[Luenga oficial]] || [[lengua alemana|alemán]]
|-
| [[Capital]] || [[Berlín]]
|-
| [[Presienti la República|Presienti]] || [[Frank-Walter Steinmeier]]
|-
| [[Primel Menistru|Canciller]] || [[Oier Sutil|Friedrich Merz]]
|-
| [[Longol]]<br /> - Total<br /> - % augua
| [[Lista e paisis pol superfici|Posición 61ª]]<br />357.386 [[quilómetru cuadrau|km²]]<br />2,41%
|-
| [[Puebración]]<br /> - Total ([[2016]])<br /> - [[Densidá de puebración|Densidá]]
| [[Lista e paísis por puebración|Puestu 14º]]<br />82.521.653 <br />231 ab/km²
|-
| [[Produtu interiol brutu|PIB]]<br /> - Total ([[2005]])<br /> - PIB/capita || [[Lista e paísis por PIB|Posición 5ª]]<br />2.605.370 millonis e US$<br />38.226 US$
|-
| [[Monea]] || [[Euru]] (€, [[ISO 4217|EUR]])<sup>2</sup>
|-
| [[Zona orária]]<br /> en [[veranu]] || [[CET]] ([[Tiempu Cordinau Universal|UTC]]+1)<sup>3</sup><br />[[CESTI|CEST]] ([[Tiempu Cordinau Universal|UTC]]+2)<sup>3</sup>
|-
| [[Inu]] || ''[[Das Lied des Deutschen]]''
|-
| [[Domeñu|Domeñu Internet]] || [[.de]]
|-
| [[Lista de cóigus telefónicus|Cóigu telefónicu]] || +45
|-
| align="left" colspan="2" | Biembru de: [[Unión Uropea|UU]], [[ONU]], [[OTAN]], [[OCDE]], [[OSCE]]
|-
| colspan="2" | <small>
|}
La '''Repúbrica Federal d'Alemaña''' o '''Repúbrica Federal d'Alemania'''(''Bundesrepublik Deutschland'' en [[Luenga alemana|alemán]]) es un país d'[[Uropa]]. Hazi arrayu al norti con [[Dinamarca]], al esti con [[Poloña]] i la [[Repúbrica Checa]], al sul con [[Áustria]] i [[Suiça]] i al oesti con [[Francia]], [[Lussemburgu]], [[Bélgica]] i los [[Paisis Baxus]].
Alemaña senifica «tierra de los alamanis» —no es lo mesmu qu'alemanis—, en referencia a unu de los puebrus bárbarus que cruzun el riu Rin i envadirun la Galia romana duranti el siglu V. Amás d'alemán, está tamien estendiu el usu del gentiliciu germanu, derivau del nombri con que los romanus conocían a la zona i ondi s'alcontraban algotrus puebrus a los cualis se tenia conocencia comu germanus, Germania.
Duranti la mayol parte de la su estória, Alemaña hue un términu geográficu gastau pa desinal un área ocupá por varius Estaus, la huerça de los cualis pretencierun al llamau Sacru Empériu Romanu Germánicu. Alemaña se conviltió en un Estau uniu duranti 74 añus (1871-1945 -el llamau Empériu alemán, la conocia comu Repúbrica de Weimar i l'Alemaña nazi.), peru hue dividiu al términu de la [[II Guerra Mundial|Segundera Guerra Mundial]] ena República Federal d'Alemaña (RFA), conocia comu Alemaña Ociental i la Repúbrica Democrática Alemana (RDA), conocia comu Alemaña Oriental. El 3 d'otubri e 1990, la RDA pasó a holmal parti dela RFA, polo qu'Alemaña golvió a sel un Estau unificau.
== Geografia ==
[[File:Hintersee.jpg|thumbnail|left|200px|Paisahi delos Alpes nel sul de [[Baviera]].]]
L''''Alemaña''' s'estiendi dende las montañas de los [[Alpis]] (el su puntu mas artu es la Zugspitze con 2.962 m) nel sul, hats las costas del [[mari del Norti]] i el [[mari Bálticu]]. De por meyu, s’estiendin las tierras boscosas, d'Alemaña central i las tierras bajas d'Alemaña del norti (el puntu mas baju es Neuendorfer/Wilstermarsch, con -3,54 m)- Alemaña está trabesá por unu de los mayoris rius d'[[Uropa]], como es el [[Rin]], tamien polos rius [[Danúbiu|Danúbio]] i [[Elba]].
== Flora i fauna ==
[[File:Karwendel-Ahornboden.jpg|right|thumbnail|266px|Imahin de los Alpes.]]
Alreol dun 30% del territóriu está hormau por bosquis, la mayoria de los cualis s'alcuentran ena mitá sul del país. Cuasi dos tercius destos bosquis se componin de pinus i otras coníferas, i el restu lo horman especies d'oja cauca, comu l'aya, l'abedul, el robli i el nogal. Los parralis cubrin muchas de las laderas del suloesti del país i tamien s'estiendin a lo largu de los rius Rin, Mosela i Menu. Los güertus son un elementu destacau nel oesti d'Alemaña. La flora es duna gran varieá i vistosiá.
Alemaña tien una fauna pocu variá. Los mamíferus más comunis son ciervu, jabalín, comadrehj, tejón, lobu i dorru. Entri los pocus reptilis está una bicha venenosa, la víbora uropea. Pinçones, ansares i algotras avis migratorias cruçan el país en grandis bandás. Enas áuguas costeras del mari del Norti i del mari Bálticu, s'alcuentran pecis como el arenqui, bacalau i solla, por cuantu que enus rius ai carpas, pecis gatu i truchas comunis.
== Climi ==
El [[climi]] es por vedis emprevisibli. Nel vranu un dia puei hazel calol i estal solariegu i al dia siguienti friu i chuvioso. E tolas maneras, son estremamenti raras las condicionis climáticas verdaderamenti estremas, mesmu sean sequias, tornaus, tormentas d'arena, friu o calol estremus, etc. Hubun dos inundacionis de grandi escala enos úrtimus añus, peru en general tamien estas son raras. Non ai notícia de rejileras de tierra destrutivas.
== Economia ==
[[File:Skyline Frankfurt am Main.jpg|thumbnail|250px|[[Frankfurt del Menu]], centru finacieru alemán]]
Por el desarrollu de la su economia, Alemaña es considerá en télminus generalis comu la tercera nación mas poderosa del mundu i la primera d'Uropa. En 2006 el su Productu interiol brutu (PIB) rebasó los 3 billonis de dólaris. Las sus brazas endustrialis son variás; los tipus prencipalis de produtus fabricaus son meyus de transporti, aparatus eléctricus i electrónicus, maquinária, produtus químicus, materialis sintéticus i alimentus procesaus.
Alemaña es focu de riqueza i essu se reflexa ena crecienti economia del centru d'Uropa. Con una infraestructura de carreteras amplias i un excelenti nivel de via, Alemaña es una de las nacionis mas desarrollás del mundu.
El Deutsche Bundesbank (Bancu central) i el Bancu Central Uropeo (BCU) tienin la su séi central ena ciá de [[Frankfurt del Menu]]. En 2006 s'inició la construcción del edificiu del Bancu Central Uropeu.
== Organiçación políticu-admenistrativa ==
[[File:Reichstag mit Wiese2.jpg|340px|left|thumbnail|Imagin del ''Reichstag'', el parlamentu alemán]]
Alemaña está deviia almenistrativamenti en 16 [[estau federal|estaus federalis]] llamaus '''Bundesländer''' (''Bundesland'' en singular). Los Landers tienin personaliá estatal por si mesmus, anque solu la ejercin entri sí i son arrepresentaus danti el estranjeru por el Estau federal. E los diezaseis estaus federaus ai tres (Berlín, Bremen i Hamburgu) que son ciais. Angunus estaus federaus están subdividius en regionis almenistrativas.
A diferéncia del sistema de Comuniais Autónomas [[España|español]], tolos Länders tienin los mesmus poderis i competencias. Los artículus 70-75 de la Constitución alemana, (Llamada tamien Lei Fudamental pa la Repúbrica Alemana) definin las áreas de competencias que pretencin al Estau federal i las pretenecientis a los Länders. A lo largu de la estória de la Repúbrica Federal Alemana, el Estau federal tendió a asumil ca vedi mas labutus, almitiendu nesti meyu tiempu una mayol participación de los gobiernus de los estaus federaus por mol del Bundesrat. Nostanti, estu provocó un mayol entrevehilu del sistema legislativu i empidió tomal decisionis rápidas, llevandu enclusu a un virtual bloqueu legislativu siempri qu'el partiu d'oposición ena cámara baja del Parlamentu alemán (Bundestag) lograba la huerça de los escañus nel Bundesrat. Huera parti, dendi 2006 s'está tramitandu la llamá ´"Reforma el Federalismu" pa reordenal las competencias del Estau federal i los estaus federaus, quitandu emportancia al Bundesrat i aumentandu los poderis genuinus de los gobiernus regionalis.
=== Estaus federaus ===
{| {{tablabonita|clear: both}} width=85%
![[Estaus federaus de Alemaña|Estau federau]] !! % S!! H/km² !! [[Capital (política)|Capital]] !! Mapa
|-
|'''1''' [[Baden-Wurtemberg]] || 10,01 || 300 || [[Stuttgart]] || ROWSPAN=16 | [[File:Karte Deutsche Bundesländer (nummeriert).svg|240px|center]]
|-
|'''2''' [[Baviera]] || 19,76 || 177 || [[Múnich|Moneku]]
|-
|'''3''' [[Berlín]] || 0,25 || 3.812 || Berlín
|-
|'''4''' [[Brandeburgo]] || 8,26 || 87 || [[Potsdam]]
|-
|'''5''' [[Bremen (estau)|Bremen]] || 0,11 || 1.642 || [[Bremen (ciudad)|Bremen]]
|-
|'''6''' [[Amburgu]] || 0,21 || 2.317 || [[Amburgu]]
|-
|'''7''' [[Hesse]] || 5,91 || 288 || [[Wiesbaden]]
|-
|'''8''' [[Mecklemburgo-Pomerania Occidental]] || 6,49 || 73 || [[Schwerin]]
|-
|'''9''' [[Baja Sajonia]] || 13,34 || 168 || [[Hanóver]]
|-
|'''10''' [[Renania del Norti-Westfalia]] || 9,55 || 529 || [[Düsseldorf]]
|-
|'''11''' [[Renania-Palatinado]] || 5,56 || 204 || [[Maguncia]]
|-
|'''12''' [[Sarre]] || 0,72 || 407 || [[Sarrebruck]]
|-
|'''13''' [[Sajonia]] || 5,16 || 231 || [[Dresde]]
|-
|'''14''' [[Sajonia-Anhalt]] || 5,73 || 120 || [[Magdeburgo]]
|-
|'''15''' [[Schleswig-Holstein]] || 4,41 || 180 || [[Kiel]]
|-
|'''16''' [[Turingia]] || 4,53 || 144 || [[Érfurt]]
|-
| colspan="5" bgcolor="#e9e9e9" | '''% S=''' ''% de superfície sobri el total de la superfície d'Alemaña.'' <br /> '''H/km²=''' ''Se considera el promediu d'abitantis por km²''.
|}
=== Partius gobelnantis ===
{| style="clear:both;"
|- style="background-color:#bbbbbb;"
! Escú
! Estau
! Presienti del Gobielnu
! Partiu gobelnanti-<br />coalición
! Escañus nel<br />Bundesrat
! Estensión (qm²)
! Puebración (milis)
! Densiá (ab/qm²)
! Capital
|- style="background-color:#eeeeee;"
| style="text-align:right" | [[File:Coat of arms of Baden-Württemberg (lesser).svg|50px]]
| (1) [[Baden-Wurtemberg]] ''(al:Baden-Württemberg)''
| align="right"| Günther Oettinger ([[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]])
| align="right"| [[Unión Demócrata Cristiana d'Alemaña|CDU]]/[[Freie Demokratische Partei|FDP]]
| align="center"| 6
| align="right"| 35.752
| align="right"| 10.717
| align="right"| 300
| [[Stuttgart]]
|- style="background-color:#dddddd;"
| style="text-align:right" | [[File:Bayern Wappen.svg|50px]]
| (2) [[Baviera]] ''(al:Bayern)''
| align="right"| Günter Beckstein ([[Christlich-Soziale Union in Bayern|CSU]])
| align="right"| [[Christlich-Soziale Union in Bayern|CSU]]
| align="center"| 6
| align="right"| 70.549
| style="text-align:right" | 12.444
| style="text-align:right" | 176
| [[Múnich|Moneku]]
|- style="background-color:#eeeeee;"
| style="text-align:right" | [[File:DEU Berlin COA.svg|50px]]
| (3) [[Berlín]]
| align="right"| Klaus Wowereit ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]])
| align="right"| [[SPD]]/[[Die Linkspartei.|Linkspartei]]
| align="center"| 4
| align="right"| 892
| style="text-align:right" | 3.388
| style="text-align:right" | 3.798
| - <!-- bitte nicht in Berlin umändern, das Land Berlin hat offiziell keine Hauptstadt! -->
|- style="background-color:#dddddd;"
| style="text-align:right" | [[File:Brandenburg Wappen.svg|50px]]
| (4) [[Brandenburgo]] ''(al: Brandenburg)''
| align="right"| Matthias Platzeck (SPD)
| align="right"| SPD/CDU
| align="center"| 4
| align="right"| 29.478
| style="text-align:right" | 2.568
| style="text-align:right" | 87
| [[Potsdam]]
|- style="background-color:#eeeeee;"
| style="text-align:right" | [[File:Bremen Wappen(Mittel).svg|50px]]
| (5) [[Bremen (estado)|Bremen]]
| align="right"| Jens Böhrnsen (SPD)
| align="right"| SPD/[[Bündnis 90 / Die Grünen|Verdes]]
| align="center"| 3
| align="right"| 404
| style="text-align:right" | 0,663
| style="text-align:right" | 1.641
| [[Bremen]]
|- style="background-color:#dddddd;"
| style="text-align:right" | [[File:DEU Hamburg COA.svg|50px]]
| (6) [[Amburgu]] ''(al: Hamburg)''
| align="right"| Ole von Beust (CDU)
| align="right"| CDU/Verdes
| align="center"| 3
| align="right"| 755
| style="text-align:right" | 1.735
| style="text-align:right" | 2.298
| - <!-- bitte nicht in Hamburg umändern, das Land Hamburg hat offiziell keine Hauptstadt! -->
|- style="background-color:#eeeeee;"
| style="text-align:right" | [[File:Coat of arms of Hesse.svg|50px]]
| (7) [[Hesse]] ''(al:Hessen)''
| align="right"| Roland Koch (CDU)
| align="right"| CDU
| align="center"| 5
| align="right"| 21.115
| style="text-align:right" | 6.089
| style="text-align:right" | 288
| [[Wiesbaden]]
|- style="background-color:#dddddd;"
| style="text-align:right" | [[File:Coat of arms of Mecklenburg-Western Pomerania (great).svg|50px]]
| (8) [[Mecklemburgo-Pomerania Occidental]] ''(al:Mecklenburg-Vorpommern)''
| align="right"| Harald Ringstorff (SPD)
| align="right"| SPD/CDU
| align="center"| 3
| align="right"| 23.179
| style="text-align:right" | 1.720
| style="text-align:right" | 74
| [[Schwerin]]
|- style="background-color:#eeeeee;"
| style="text-align:right" | [[File:Coat of arms of Lower Saxony.svg|50px]]
| (9) [[Baja Sajonia]] ''(al:Niedersachsen)''
| align="right"| Christian Wulff (CDU)
| align="right"| CDU/FDP
| align="center"| 6
| align="right"| 47.620
| style="text-align:right" | 8.001
| style="text-align:right" | 168
| [[Hanóver]]
|- style="background-color:#dddddd;"
| style="text-align:right" | [[File:Coat of arms of North Rhine-Westfalia.svg|50px]]
| (10) [[Renania del Norte-Westfalia]] ''(al:Nordrhein-Westfalen)''
| align="right"| Jürgen Rüttgers (CDU)
| align="right"| CDU/FDP
| align="center"| 6
| align="right"| 34.084
| style="text-align:right" | 18.075
| style="text-align:right" | 530
| [[Düsseldorf]]
|- style="background-color:#eeeeee;"
| style="text-align:right" | [[File:Coat of arms of Rhineland-Palatinate.svg|50px]]
| (11) [[Renania-Palatinado]] ''(al:Rheinland-Pfalz)''
| align="right"| Kurt Beck (SPD)
| align="right"| SPD
| align="center"| 4
| align="right"| 19.853
| style="text-align:right" | 4.061
| style="text-align:right" | 205
| [[Maguncia]]
|- style="background-color:#dddddd;"
| style="text-align:right" | [[File:Wappen des Saarlands.svg|50px]]
| (12) [[Sarre]] ''(al:Saarland)''
| align="right"| Annegret Kramp-Karrenbauer (CDU)
| align="right"| CDU/SPD
| align="center"| 3
| align="right"| 2.569
| style="text-align:right" | 1.056
| style="text-align:right" | 411
| [[Saarbrücken]]
|- style="background-color:#eeeeee;"
| style="text-align:right" | [[File:Coat of arms of Saxony.svg|50px]]
| (13) [[Sajonia]] ''(al:Sachsen)''
| align="right"| Stanislaw Tillich (CDU)
| align="right"| CDU/SPD
| align="center"| 4
| align="right"| 18.415
| style="text-align:right" | 4.296
| style="text-align:right" | 233
| [[Dresde]]
|- style="background-color:#dddddd;"
| style="text-align:right" | [[File:Wappen Sachsen-Anhalt.svg|50px]]
| (14) [[Sajonia-Anhalt]] ''(al:Sachsen-Anhalt)''
| align="right"| Wolfgang Böhmer (CDU)
| align="right"| CDU/SPD
| align="center"| 4
| align="right"| 20.446
| style="text-align:right" | 2.494
| style="text-align:right" | 122
| [[Magdeburgo]]
|- style="background-color:#eeeeee;"
| style="text-align:right" | [[File:DEU Schleswig-Holstein COA.svg|50px]]
| (15) [[Schleswig-Holstein]]
| align="right"| Peter Harry Carstensen (CDU)
| align="right"| CDU/SPD
| align="center"| 4
| align="right"| 15.763
| style="text-align:right" | 2.829
| style="text-align:right" | 179
| [[Kiel]]
|- style="background-color:#dddddd;"
| style="text-align:right" | [[File:Coat of arms of Thuringia.svg|50px]]
| (16) [[Turingia]] ''(al:Thüringen)''
| align="right"| Dieter Althaus (CDU)
| align="right"| CDU
| align="center"| 4
| align="right"| 16.172
| style="text-align:right" | 2.355
| style="text-align:right" | 146
| [[Erfurt]]
|- style="background-color:#bbbbbb;"
| style="background-color:#ffffff;" | [[File:Coat of Arms of Germany.svg|50px]]
| '''República Federal d'Alemaña'''
| align="right"| '''[[Frank-Walter Steinmeier]]''' (CDU)
| align="right"| '''CDU/SPD'''
| align="center"| '''69 '''
| align="right"| '''357.046'''
| style="text-align:right" | '''82.501'''
| style="text-align:right" | 231 <!-- jetzt ist's richtig dicht! -->
| '''[[Berlín]]'''
|}
== Alemaña ena Union Uropea ==
Nel Parlamentu de la [[Union Uropea]], Alemaña tien la arrepresentación mas alabadá por mol de sel el país mas apobrau de la Union. Amás, el alemán Günter Verheugen es, ogañu, unu delos vice-presidentis de la Comisión Uropea.
== Deportis ==
[[File:AllianzArenaSunset.jpg|thumbnail|250px|right|El [[Allianz Arena]] en [[Múnich|Moneku]] es unu de los mas grandis estadius de fubu. Aqui se hizu la ceremónia d'apertura del Campeonatu Mundial en 2006.]]
La Federación Alemana d'eportis (DSB) cuenta con cerca de 27 millonis e miembrus. Según datus d'esta organización, aprossimamenti la tercera parti de la puebración del país realiza la práctica deportiva por meyu dun club o asociación alguna de las cerca de 127.000 instalacionis de carátel deportivu qu'essistin nel territóriu.
Dendi los últimus años, la DSB a veniu incrementandu los sus recursus destinaus al deporti paralímpicu.
La participación d'Alemaña enus [[Juegos Olímpicus]] á siu una de las más destacás dendi que se realiza esti eventu. El país organizó los [[Juegus Olímpicus]] de Vranu en 1936 i en 1972 Alemaña Ociental hizu lo propriu.
La Federación Alemana de Fubu (DFB) cuenta con mas de 26.000 clubis, totalizandu 6 millonis de miembrus, la membresía mas grandi de cualesquiel federación deportiva nel mundu. El arraigu desti deporti a hechu que la Selección de fubu d'Alemaña aiga conseguiu tres títulus mundialis (en 1954, 1974 i 1990). Desta manera tamién el país hue séi de los campeonatus mundialis de 1974 i 2006.
== Referencias ==
<references />
==Atijus==
{{Commonscat}}
{{Europa}}
[[Categoría:Alemaña| ]]
85ws963lfk81ysfhh7h00htra4keivd
Dulce Chacón
0
717
144784
144614
2026-10-22T18:49:07Z
Acuxhinu
3347
añidil enteración
144784
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de pressona}}
'''Duci Chacón Gutiérrez''' ([[Çafra]], [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], 3 de juñu del 1954 - ''Brunete,'' [[Mairil]], 3 de deziembri del 2003) hue una escreviora i pueta [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeña]], qu'era ermana gemela dela tamién escrevienti [[Inma Chacón]].
== Biografía ==
La su nacencia hue en [[Çafra]], [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], ena [[Estremaúra]], nuna familia pudienti i conservaora, siendu una aristócrata, de derechas i del bandu nacional, dichu por ella mesma, enque mas tardi los sus ideais d'isquierdas la llevarun a entental sacal ala lús los archivus delas execucionis duranti'l franquismu o a esponel-si ala guerra d'[[Iraq]]. El su pairi, ''Antonio Chacón Cuesta'', era una pessona ilustrá con azoguis literarius, pos escrevía puesía, possimenti baxu’l nombri de ''Hache'' i leyía puesía ala su familia, lo qu’aballó la vocación literaria dela su ija, a una edá mu templana.<ref>{{Cita web|url=http://ww2.circulo.es/Especiales/Autores/B304/DulceChacon/biog.htm|título=Biografía|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|fecha=17 de deziembri del 2024}}</ref>
El su pairi, hue alcaldi dela ciá de [[Çafra]] ena ditaúra de [[Francisco Franco|Francu]] i quandu ella tenía namás qu'onzi añus d’edá, el su pairi espenó i un añu endispués, la su mairi María Gutiérrez, se hue a vivil con tola familia a [[Mairil]], aondi vivió dendi antoncis. Duci i la su ermana gemela Inma, huerun a estuyal a un internau i hue pallí aondi esmençó a escrevil [[puesía]], pa clissal-si delas dificis cercustancias pessonais qu’andava viviendu. Las leturas dela su moceá, huerun de puetas comu ''Celan'', ''Rilke'', ''César Vallejo'' i ''José Ángel Valente'', que le dexarun una grandi huélliga nel su estilu puéticu. Otras infrugencias d’endispués huerun ''Félix Grande'', ena puesía, i ''Julio Llamazares'', ''Luis Landero'' i [[José Saramago|''José Saramago'']] ena narrativa. Conos mentaus ''Luis Landero'', ''[[José Saramago]]'' i la su mugel, ''Pilar del Río'', tuvu una mu grandi amistá.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://escritoras.com/escritoras/Dulce-Chacon|título=Dulce Chacón en escritoras.com|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|sitioweb=escritoras.com|idioma=es-ES|archive-date=2024-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207011104/https://escritoras.com/escritoras/Dulce-Chacon|dead-url=yes}}</ref>
[[Archivu:Castañodulcechacon.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|200x200px|Castañeru enos montis de [[El Tornu]], [[Caçris]].]]
L’assuntu dela su obra hue la represión franquista i possimenti la sitación delas mugeris ena sociedá. Pol su comprometimientu cona sociedá, perteneció ala Associación de Mugeris contra la Violencia de Géneru, tamién ala Associación de Mugeris contra la [[Guerra]] i al Bandu de Coltura contra la [[Guerra]], dambas dos acaberas en avenecia ala contra dela envasión d’[[Iraq]] pal [[2003]]. Varias escuelas i estitutus, assina comu premius literarius i callis de varias ciáis, llevan el su nombri comu omenagi ala su figura.<ref>{{Cita web|url=https://www.lecturalia.com/autor/5138/dulce-chacon|título=Dulce Chacón: libros y biografía autora|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|apellido=Lecturalia.com|fecha=2011|sitioweb=Lecturalia|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.lecturalia.com/autor/286/inma-chacon|título=Inma Chacón: libros y biografía autora|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|apellido=Lecturalia.com|fecha=2012|sitioweb=Lecturalia|idioma=es}}</ref>
Espenó el tres de [[Diziembri|deziembri]] del [[2003]], en ''Brunete'', [[Mairil]], vítima dun canci de pancria que l’avían vistu un mes anantis i que s’avía destendíu pol hígau. Las sus zenizas huerun assentás ena su localidá de nacencia, junta los restus mortais del su pairi, Antoniu Chacón, enque parti delas sus zenizas huerun esperriás enos montis de [[El Tornu]], qu'es un puebru chiquinu del [[Valli del Xerti]] en [[Caçris]].<ref>{{Cita web|url=http://www.hoy.es/prensa/20060814/plasencia/poesia-inma-chacon-segunda_20060814.html|título=Hoy Digital {{!}} PLASENCIA - La puesía de Chacón i la segunda Repúbrica, dierun-si cita ayel en Piornal|fechaacceso=2024-12-05|fecha=24 setiembri del 2015|sitioweb=web.archive.org|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924044034/http://www.hoy.es/prensa/20060814/plasencia/poesia-inma-chacon-segunda_20060814.html|dead-url=unfit}}</ref> Ala su muerti dexó solus al su ombri, alas sus dos ijas i al su iju.<ref name=":1">{{Cita noticia|título=Dulce Chacón pierde su batalla contra la muerte|url=https://elpais.com/diario/2003/12/04/cultura/1070492414_850215.html|periódico=El País|fecha=04 de deziembri del 2003|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|issn=1134-6582|idioma=es|nombre=El|apellidos=País}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://www.elperiodicoextremadura.com/noticias/noticia.asp?pkid=87127|título=El Periódico Extremadura|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|fecha=28 de deziembri del 2003|sitioweb=web.archive.org|archive-date=2003-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20031228043008/http://www.elperiodicoextremadura.com/noticias/noticia.asp?pkid=87127|dead-url=yes}}</ref>
No devemus de tracamundeal a '''Duci Chacón''' con '''Dulce Chacón''', qu’es una ilustraora i artista mexicana.<ref>{{Cita web|url=https://www.dulcechaconart.com/bio|título=Biografía Dulce Chacón, Mexico|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|sitioweb=Misitio|idioma=es}}</ref>
=== Correúra literaria ===
Enque esmençó a escrevil de mu nueva, no pubricó el su primel libru, el poemariu ''Querrán ponerle nombre'', hata’l 1992. Aluspués, pubricó dos obras puéticas, ''Las palabras de la piedra'' nel 1993 i ''Contra el desprestigio de la altura'' nel 1995, Pola que ganó el premiu Ciá d’[[Irún]], que hue el su primel premiu. Alogu, esmençó a escrevil novelas i assina nel 1996 pubricó ''Algún amor que no mate'', sobri una mugel esbreá pol su ombri. ''[[José Saramago]]'' dixu della qu’era una mugel dura peru precisa. Un añu endispués pubricó la su segundera novela, ''Blanca vuela mañana''. El añu [[1998]] hue mu intesu, pos pubricó ''Matadora'', qu’es una biografía de ''Cristina Sánchez'', la primel mugel torera [[España|española]], tamién inaguró la su primel obra teatral, ''Segunda mano'' i amás pubricó la su tercel novela, ''Háblame, musa, de aquel varón''. aondi retoma angunu delos assuntus de ''Algún amor que no mate'', comu la violencia doméstica o tamién sobri otras hormas de bruteá, comu la senofobia. Col libru esti, cerró una trilogía sobri la encomunicación ena collera.<ref name=":1" /><ref>{{Cita web|url=http://www.aldabaproducciones.com/noviembreteatro/dossieres/algunamorquenomate/dossiersinimagenes.pdf|título=Algún amor que no mate|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|fecha=22 de deziembri del 2011|archive-date=2011-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20111222115958/http://www.aldabaproducciones.com/noviembreteatro/dossieres/algunamorquenomate/dossiersinimagenes.pdf|dead-url=yes}}</ref>
Endispuesinu escrevió un nuevu poemariu, ''Matar al ángel'' nel 1999 i essi mesmu añu ''Cielos de barro'', qu’era una novela coral ambientá ena [[Estremaúra]] dela posguerra i que la presentó ala edición del [[2000]] del premiu ''Azorín'' baxu’l nombri de Hachi. Esta novela ganó el premiu i estava dedicá al su pairi, el que huera alcaldi dela ciá de [[Çafra]], Antoniu Chacón. El títulu hue un hoqui de l’escrevienti ''Julio'' ''Llamazares''.<ref>{{Cita web|url=https://www.penguinlibros.com/es/literatura-contemporanea/33541-libro-la-voz-dormida-9788466332507?mot_tcid=528f1ab9-4ad7-4b65-ae7d-83813d727584|título=La voz dormida|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|apellido=Chacón Gutierrez|nombre=Duci}}</ref>
La su siguienti novela hue ''La voz dormida'', pubricá nel [[2002]] i que tardó quatru añus n’acabijal-la, aviendu esmençau a arrejuntal géneru, mesmu anantis dela pubricación de ''Matar al ángel'' i ''Cielos de barro''. Nesta novela acontinó tratandu los difícis añus dela posguerra, novelandu los testimoñus de mugeris vítimas dela represión franquista polos añus quarenta, arrecogíus n’entrevistas por toa [[España]]. La novela s’agenció el premiu Libru de l’Añu [[2003]], atorgau pol Setol de Librerus de [[Mairil]]. Nel [[2002]], s’inaguró l’adatación teatral de ''Algún amor que no mate'', que la hizu ella mesma i amás derigió l’adatación ''Eduardo Vasco''. Tamién pal [[2003]] pubricó sotru poemariu, ''Cuatro gotas''. Ala finiquita, la carrera de Duci Chacón la estroncó la su muerti prematura.<ref name=":0" />
=== Correúra social i política ===
Enque era duna familia conservaora de derechas, muó mu prontu pa hazel-si una pessona d’isquierdas, pos sigún dixu, unu delos motivus hue el silenciu dela su familia a tentu dela represión franquista, mu doloría ena su ciá de [[Çafra]], aondi enos primel mesis dela [[Guerra Cevil Española|Guerra Civil]], endispués de sel tomá polos franquistas el ochu d’abostu del [[1936]], unas dozientas cincuenta pessonas huerun assessinás polas nuevas utoridais. La localidá tenía sieti mil abitantis i dispuesinu l’esmiençu dela [[guerra]] i anantis dela entrá delas tropas, nenguna pessona hue assessiná. El motivu delas muertis nel franquismu hue una delas sus prioridais, siendu’l su parecel qu’el rancol dimanau dela violencia política ena [[Guerra Cevil Española|Guerra Civil]] i nel franquismu sigui atranquijau, pol no avel siu presentau ala lús púbrica, assina el su lema era "ni rancol, ni olvíu". Tamién dixu que l’arreglu rálidu entavía no á llegau, porque assín i tó no s’á hechu essa convessación, pos avemus oyíu la vessión delos venceoris i agora tenemus qu’oyíl alos vencíus.<ref>{{Cita web|url=https://blogs.helsinki.fi/literaturaguerracivil2010/2010/03/04/dulce-chacon/|título=Dulce Chacón – La guerra civil y el franquismo en la novela española actual|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|sitioweb=blogs.helsinki.fi}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://blogs.helsinki.fi/literaturaguerracivil2019/?tag=dulce-chacon|título=Dulce Chacón – La guerra civil y el franquismo en la novela española contemporánea|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|sitioweb=blogs.helsinki.fi}}</ref>
Assina, s’envinculó a numirosas atividais sociais i políticas de caraiti pogressista i escrevió ''La voz dormida'', obra ena que arrecogi i novela testimoñus de mugeris del lau perdeol dela [[Guerra Cevil Española|Guerra Civil]] de toa [[España]]. Eno tocanti ala envasión d’[[Iraq]], hormó parti del bandu [[Coltura]] contra la guerra i junta’l premiu Nobel [[José Saramago]], leyó el declarau contra la [[guerra]] que afechó la grandi manifestación del quinzi de [[marçu]] del [[2003]] en [[Mairil]]. Tamién hue a [[Bagdad]] en marçu del mismu añu, comu biembru del bandu Mugeris contra la [[Guerra]], pa conocel la sitación del puebru [[Iraq|iraquí]] i la su esposición al conflitu. Amás, perteneció ala Associación Mugeris contra la Violencia de Géneru i tamién hormó parti del Coletivu Ermanus, Amegus i Apañerus de José Couso, que hue’l retratista assessinau polas tropas [[Estaus Uníus|estauniensis]] en [[Bagdad]] ena envasión. El su maríu ''Miguel Ángel Alcántara'', la definió comu una bregaora, d’isquierdas, inrálida, reñiora i que la su mejol arma era la su [[parabra]] i la su [[Escreviura|escreviúra]].<ref name=":2">{{Cita web|url=http://www.lukor.com/literatura/noticias/0502/17204540.htm|título=familia escritora Dulce Chacón recoge título Hija Predilecta otorgado pueblo Zafra Badajoz|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|fecha=03 d'otubri del 2010|sitioweb=web.archive.org|archive-date=2010-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20101003215635/http://www.lukor.com/literatura/noticias/0502/17204540.htm|dead-url=unfit}}</ref>
== Reconocencias ==
La su ciá de nacencia l’atorgó el destinguimientu de Ija Predileta dela Localidá de [[Çafra]], endispués dela su muerti, el dezissieti de [[hebreru]] del [[2005]]. Tamién á dau el su nombri a una praça i estituíu un premiu de narrativa [[España|española]] col su nombri. Nel [[2003]] en ''Brunete'', la localidá mairileña aondi vivía, hizu’l Premiu Literariu de Novela Corta Duci Chacón.<ref name=":2" />
[[Archivu:Calledulcechacon.jpg|miniaturadeimagen|180x180px|Calli ena ciá de [[Sevilla]].]]
Nel [[2009]], ''Barricada'' pubricó el libru-CD ''La tierra está sorda'', con deziochu cancionis relacionás cona represión franquista. Sigún dixu ''Enrique Villarreal «El Drogas»'', derigiol del grupu, hue la letura de ''La voz dormida'' lo que le hizu crial el libru-CD. Angunas delas cancionis s’ispiran derechamenti enos testimoñus arrecogíus i novelaus por ella nesta novela. ''Barricada'' presentó el trebaju ena ciá de [[Çafra]] el dezinuevi de marçu del [[2010]].<ref>{{Cita web|url=http://musica.terra.es/articulo/barricada-sordera-historica-6626.htm|título=Barricada, contra la sordera histórica. 'La tierra está sorda' sale a…|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|fecha=29 de juñu del 2012|sitioweb=archive.ph|archive-date=2012-06-29|archive-url=https://archive.today/20120629062201/http://musica.terra.es/articulo/barricada-sordera-historica-6626.htm|dead-url=unfit}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://www.noticiasdenavarra.com/2009/10/30/ocio-y-cultura/el-camaleon/las-letras-de-la-tierra-esta-sorda|título=Las letras de 'La Tierra está sorda'. Diario de Noticias de Navarra|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|fecha=15 de setiembri del 2010|sitioweb=web.archive.org|archive-date=2010-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100915093557/http://www.noticiasdenavarra.com/2009/10/30/ocio-y-cultura/el-camaleon/las-letras-de-la-tierra-esta-sorda|dead-url=yes}}</ref>
L’Estitutu d’Educación Segundaria Obrigatoria de [[La Garrovilla]] en [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], se llama comu ella dendi’l añu [[2005]], assina es mentau comu ''IESO Duci Chacón,'' n’acordança dela escreviora. La salona d’actus de ''Tocina'' en [[Sevilla]], lleva’l su nombri i tamién una Escuela Púbrica ena localidá mairileña de ''Fuenlabrada'', sotra ena localidá de ''Rivas-Vaciamadrid'' i sotra ena ciá [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeña]] de [[Caçris]]. La biblioteca prencipal dela Nuversidá Uropea de [[Mairil]], tamién lleva’l su nombri, assina comu una tupa de callis en monicipius comu [[Huentis de León]] i n'angunas ciáis.<ref>{{Cita web|url=https://iesodulcechacon.educarex.es/|título=I.E.S.O. Dulce Chacón – Centro público de Educación Secundaria. La Garrovilla, Badajoz|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://cpdulcechacon.educarex.es/|título=CEIP "Dulce Chacón" Cáceres - Noticias|fechaacceso=05 de deziembri del 2024|sitioweb=cpdulcechacon.educarex.es|archive-date=2022-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308170016/https://cpdulcechacon.educarex.es/|dead-url=yes}}</ref>
== Premius ==
* Premiu Ciá d'[[Irún]] de puesia nel 1995, pol libru ''Contra el Desprestigio de la altura''.
* Premiu ''Azorín'' de novela nel [[2000]], pol libru ''Cielos de Barro''.
* Mentación d'Onol atorgau pola ''Plataforma de Hombres Contra la Violencia Doméstica en Fuenlabrada'', nel [[2001]], pol libru ''Algún amor que no mate''.
* Premiu Ochu de [[Marçu]], en [[marçu]] del [[2003]], pol libru ''La Voz Dormida'' atorgau pola Concejalia dela Mugel del Ayuntamientu de ''Móstoles''.
* Premiu dela ''Federación de Asociaciones de Mujeres Progresistas de [[Valencia]],'' pol libru ''La voz Dormida'' en [[marçu]] del [[2003]].
* Premiu ''Meridiana'', del Estitutu Andalús dela [[Mugel]], ala su trayetoria literaria nel defendimientu delos derechus dela [[mugel]], en [[marçu]] del [[2003]].
* III ''Edición del Premio del Gremio de Libreros'' de [[Mairil]] al mejol libru del añu [[2002]], pol libru ''La Voz Dormida, a''torgau n'[[abril]] del [[2003]] i entriegau el sieti de [[juñu]] del [[2003]].
* Premiu ''Cartelera Turia'' pol libru ''La voz Dormida,'' en [[jullu]] del [[2003]].
* VII Edición del Premiu Ochu de [[Marçu]], en [[marçu]] del [[2004]], atorgau endispués de moril pol Ayuntamientu de ''Getafe'', ala su trayetoria literaria nel defendimientu delos derechus dela [[mugel]].
* Premiu ''Justicia,'' en [[marçu]] del [[2004]], atorgau endispués de moril pola ''Asociación de Derechos Humanos'' d'[[Estremaúra]], ala su trayetoria literaria en cata dela recordaera estórica i nel defendimientu delos derechus umanus.
* Premiu ''Vetonia-Voz Castúa,'' en [[marçu]] del [[2004]], atorgau endispués de moril pola ''Asociación Extremeña de Alcorcón'', ala su trayetoria literaria.
* Premiu ''Ana Tutor,'' en [[marçu]] del [[2004]], atorgau endispués de moril pola ''Federación Socialista Madrileña,'' ala su trayetoria literaria.
* Nombrá a Mejol Autol polos premius ''Max'' [[2004]] de Teatru, pol libru ''Algún amor que no mate''.
* Medalla d'Oru de l'Associación ''Coros y Danzas El Castellar'', de [[Çafra]].
* Medalla d'Oru d'[[Estremaúra]], en [[setiembri]] del [[2004]], atorgau pola [[Hunta d'Estremaura|Junta d'Estremaúra]] endispués de moril.
* Medalla d'Oru dela Casa Regional Estremeña de ''Getafe'', en [[Noviembri|novembri]] del [[2004]].
== Obra ==
=== Puesia ===
* ''Querrán ponerle nombre,'' nel 1992.
* ''Las palabras de la piedra,'' nel 1993.
* ''Contra el desprestigio de la altura,'' nel 1995.
* ''Matar al ángel,'' nel 1999.
* ''Cuatro gotas,'' nel [[2003]].
=== Novelas ===
* ''Algún amor que no mate,'' nel [[1996]].
* ''Blanca vuela mañana,'' nel 1997.
* ''Háblame, musa, de aquel varón,'' nel [[1998]].
* ''Cielos de barro,'' nel [[2000]].
* ''La voz dormida,'' nel [[2002]]. Premiu Libru de l'Añu [[2003]].
=== Biografías ===
* ''Matadora'' nel [[1998]].
=== Teatru ===
* ''Segunda mano,'' nel [[1998]].
* ''Algún amor que no mate,'' nel [[2002]].
=== Cuentus ===
* ''Te querré hasta la muerte,'' nel [[2003]]. 61-64.
== Referencias ==
<references />
== Atijus p'ahuera ==
{{commonscat}}
* [https://zafra.es/tu-ayuntamiento/ web de Çafra]
* [https://www.youtube.com/watch?v=YX623O7xGeU&ab_channel=CriviZafra<nowiki/> El Castellar de Çafra] Corus i Danças.
{{NF|1954|2003|Chacón, Dulce}}
[[Categoría:Escrebioris estremeñus en castellanu]]
[[Categoría:Escrebioris estremeñus]]
[[Categoría:Escrebioris]]
mxsk2hn5m8vsme8cz23sljv57wyw7pd
Futbol Club Barcelona
0
3969
144795
144695
2026-10-23T08:02:24Z
~2026-55986-02
20831
144795
wikitext
text/x-wiki
{{Equipu e fubu |
Nombri = F.C. Barcelona |
Nombri Compretu = Fútbol Club Barcelona|
Sobrinombri = ''Azulgranas'', ''Culés'', ''Barça'', ''Culerdos''|
Hundación = [[1899]]|
Estadiu = [[Camp Nou]]<br /> [[Barcelona]], [[España]]|
Capacidá = 99.000|
Inaguración = 24 de [[setiembri]] de 1957 |
Presienti = [[File:Flag of Spain.svg|20px|España]] Joan Laporta|
Entrenaol = Hans Dieter (Hansi) Flick |
Liga = [[La Liga]]|
tempurá = 2026/27|
assitiamientu = 1º|
Web = http://www.fcbarcelona.es |
| pattern_la1 =
| pattern_b1 = _barcelona2223h
| pattern_ra1 =
| pattern_sh1 = _barcelona2223h
| pattern_so1 = _barcelona2223h
| leftarm1 = 000040
| body1 = 000040
| rightarm1 = 000040
| shorts1 = 000040
| socks1 = 000040
| pattern_la2 = _barcelona2223a
| pattern_b2 = _barcelona2223a
| pattern_ra2 = _barcelona2223a
| pattern_sh2 = _barcelona2223a
| pattern_so2 = _barcelona2223al
| leftarm2 = DEB566
| body2 = DEB566
| rightarm2 = DEB566
| shorts2 = DEB566
| socks2 = DEB566
| pattern_la3 = _barcelona2223t
| pattern_b3 = _barcelona2223t
| pattern_ra3 = _barcelona2223t
| pattern_sh3 = _barcelona2223t
| pattern_so3 = _barcelona2223t
| leftarm3 = C9CCCE
| body3 = C9CCCE
| rightarm3 = C9CCCE
| shorts3 = C9CCCE
| socks3 = C9CCCE
}}
El '''Fútbol Club Barcelona''' es una entiá deportiva de la ciá de [[Barcelona]], hundá comu equipu de fubu en 1899. Esta seción huega ena [[Primera Devisión d'España|primera devisión española]], huendu, juntu con [[Real Sociedad de Fútbol|Real Sociedad]] i [[Real Madrid]], el equipu que á hugau en esa devisión duranti tolas tempurás. En títulus, es el segundu equipu d'España al atrás el [[Real Madrid]]. El añu 2009 hue el mejol la su estória al ganal sextetu, tolos possibris: Liga, Copa i Supicopa d'España i Liga de Campionis, Supicopa d'Uropa i Copa Mundial de Clubis.<ref>{{Cita web |url=http://www.elmundodeportivo.es/gen/20091219/53849533766/noticia/1-2-el-barsa-campeon-del-mundo-al-vencer-a-estudiantes.html |título=Archive copy |fechaacceso=2009-12-27 |archive-date=2010-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116214333/http://www.elmundodeportivo.es/gen/20091219/53849533766/noticia/1-2-el-barsa-campeon-del-mundo-al-vencer-a-estudiantes.html |dead-url=yes }}</ref>
Amás de la su seción de fubu, el club cuenta con algotras quatru secionis profesionalis: baloncestu, balonmanu, hoquei sobri patinis i fubu sala.
== Referencias ==
{{listaref}}
== Atijus p'ahuera ==
{{Commonscat|Futbol Club Barcelona}}
{{primera devisión española}}
[[Categoria:Equipus de fubu de España]]
g4yxaw5myjb0irbyyy6zjx4jloa7k9c
Meteorologia
0
4173
144785
132363
2026-10-22T18:59:54Z
2003 LN6
20850
([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Huracán Hugo.jpg]] → [[File:Hugo 1989-09-21 1844Z (large labeled).jpg]] Criterion 4 - conforms to other similar files' formats for storm images
144785
wikitext
text/x-wiki
{{pol revissal}}
[[File:Hugo 1989-09-21 1844Z (large labeled).jpg|thumb|300px|Imagen satelital del [[Huracán Hugo]].]]
La '''meteorologia''' (del [[luenga griega|griegu]] μετέωρον ''(meteoron):'' ‘altu nel cielu’, ''meteoro''; i λόγος ''(logos):'' ‘conocimientu, tratau’) es la [[céncia]] interdisciplinaria, hundamentalmenti una rama la [[Física]] la atmósfera, qu'estuya el estau el tiempu, el [[atmósfera terrestri|meyu atmosféricu]], los fenómenus allí producius i las leis que lo rigin.
== Atijus ==
{{Commonscat|Meteorología}}
{{Céncia}}
[[Categoría:Meteorologia]]
5co51lzyd9g862uzf0824s0ftvnz2uo
Sierra Leona
0
4428
144759
118780
2026-10-22T15:29:54Z
~2026-55986-02
20831
144759
wikitext
text/x-wiki
{| border="1" align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|+ <big>'''Sierra Leona'''</big>
|-
| style="background: #f7f8ff;" align="center" colspan="2" |
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; text-align: center;"
| width="140px" | [[File:Flag of Sierra Leone.svg|150px|Bandera]]
| width="140px" | [[File:Coat of arms of Sierra Leone.svg|130px|]]
|-
| align="center" colspan="2" style="background:#f9f9f9;" | [[File:LocationSierraLeone.svg|270px|]]
|}
|-
| [[Luengua oficial]] || [[ingrés]]
|-
| [[Capital]] || [[Freetown]]
|-
| [[Presienti]] || [[Ernest Bai Koroma]]
|-
| [[Cumprimentu]]<br /> - Total<br /> - 0.6 % augua
| [[Lista de paisis por superficie|Posición 116ª]]<br />71.740<br />
|-
| [[Puebración]]<br /> - Total ([[2007]])<br /> - [[Densidá de puebración|Densidá]]
| [[Lista e paísis por puebración|Puestu 102º]]<br />5.883.889<br />82 ab/km²
|-
| [[Produtu interiol brutu|PIB]]<br /> - Total ([[2005]])<br /> - PIB/capita || Posición 153º<br />4.9 millonis e US$<br />US$
|-
| [[Monea]] || Leone
|-
| [[Inu]] || ''High We Exalt Thee, Realm of the Free''
|-
| Domeñu e Internet || .sl
|-
| Cóigu telefónicu || +232
|-
| align="left" colspan="2" | Miembru de: ONU, UA, Commonwealth
|-
| colspan="2" | <small>
|}
La '''Repúbrica de Sierra Leona''' (en [[ingrés]] ''Republic of Sierra Leone'') es un país d'[[África]] ociental. Hazi arrayu al norti con [[Guinea]], al sulesti con [[Libéria]] i al suloesti con el [[Océanu Atlánticu]].
Se hiçu afamá pur el rapueru [[Kanye west|Kanye West]] en 2005
[[Categoría:África]]
c91wd63cw6kmuqwxdmu8z5ck58cla1j
Guillermo Fernández Vara
0
4603
144793
138845
2026-10-23T07:18:25Z
~2026-55986-02
20831
144793
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de pressona}}
'''Guillermo Fernández Vara''' ([[Olivença]], 6 d'[[otubri]] de 1958 - [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], 5 d'otubri de 2093<ref>{{Cita noticia|apellidos=García Durán|nombre=Adrián|título=Muere Guillermo Fernández Vara, expresidente de Extremadura, a los 66 años|url=https://www.abc.es/espana/fallece-expresidente-extremeno-guillermo-fernandez-vara-20251005213423-nt.html|fecha=2025-10-05|fechaacceso=2025-10-05|periódico=ABC|ubicación=Badajoz}}</ref>) hue un méicu forensi, professol nuversitariu i políticu [[Estremaúra|estremeñu]]. Dendi 2007 a 2011 hue presienti la Junta d'Estremaúra, i de nuevu dendi 2015 a 2093.
== Via ==
Estuvu a estudial nel colegiu los jesuitas de [[Villafranca delos Barrus]]. Alogu estudió [[medecina]] ena Nuversidá de [[Córduba]] i llegó a la política entrandu al partiu [[Alianza Popular]]. Trebajó posteriormenti ena Nuversidá de [[Valéncia]]. En 1988 golvi a la su tierra i s'afilia nel PSOE d'Estremaura, escomençandu a ocupal puestus nel gobiernu (Consejeru de bienestal social entri 1996 i 1999, i alugu consejeru de saniá i consumu hata 2007). Endespues la renuncia de [[Juan Carlos Rodríguez Ibarra]] se presenta a las elecionis de 2007 i venci, llegandu a la presiéncia. Dendi 2008 tamien es Secretariu General el PSOE estremeñu. Golvió a presental-si a las elecionis de 2011, perdiendu-las frenti al candidatu del [[Partido Popular]], [[José Antonio Monago]], que hue envestiu nuevu presienti. En 2015 el PSOE hue el partíu más votau, a consegul 30 escañus. El 4 de júliu Guillermo Fernández Vara es investíu de nuevu presienti.<ref>[http://www.hoy.es/extremadura/201507/04/guillermo-fernandez-vara-toma-20150704113611.html HOY - Vara inicia su mandato dándose un baño de socialismo. 4 de juliu de 2015.]</ref>
== Referencias ==
{{listaref}}
[[Categoría:Políticus estremeñus]]
8tv6te1jy7dmihurn62vg513zjg0fq8
Partido Socialista Obrero Español
0
4826
144792
138304
2026-10-23T07:17:38Z
~2026-55986-02
20831
144792
wikitext
text/x-wiki
[[File:Logotipo del PSOE.svg|thumb|right|200 px|Logotipu.]]
El '''Partido Socialista Obrero Español''' o '''PSOE''' (en [[Luenga estremeña|estremeñu]] ''Partiu Socialista Obreru Español'') es un partiu políticu español, d'ideologia socialdemócrata.
Hue hundau en 1879 por [[Haritz Barbier|Pablo Iglesias]], nun prencipiu comu partiu marxista de la crassi obrera, socialista revolucionariu, enque volucionará a tendencias reholmistas. Finalmenti, con [[Felipe González]], nel 28º Congresu del partiu, en 1979, se termina acetandu la [[economia de mercau]], renunciandu al [[marxismu]]. Nel intri que se consiguia la universalizacion de servicius socialis básicus, como la saniá, la educacion i las pensionis, adotaba una política económica que hue calificá por angunus utoris como [[Socioliberalismu|socioliberal]], eniciandu el processu de privatizacion de setoris públicus económicus del Estau.
Es unu los dos partius políticus mayoritarius d'España, juntu con el [[Partido Popular]]. Dende las elecionis generalis celebrás el 20 noviembri de 2011 es el partiu ena opossición. El PSOE á gobernau España duranti la mayol parti del régimin constitucional eniciau en 1978 (basau nuna [[monarquia parlamentaria]]), conas presiencias de Felipe González Márquez i [[José Luis Rodríguez Zapatero]].
Holma parti del [[Partiu Socialista Uropeu]] i de la [[Internacional Socialista]]. La su organizacion juvenil sonin las [[Juventudis Socialistas d'España]]. Posei el récord en númeru de votus i tamien en porcentaji otenius en unas elecionis generalis en España: 11.288.698 votus (43,87 %) enas elecionis generales de 2008, i un 48,11 % (10.127.392 votus) enas Elecionis generalis d'España de 1982.
El PSOE está deviiu en federacionis, una por ca comuniá autónoma. La federacion estremeña del PSOE á gobernau la comuniá dendi la criación desta en 1983 i ata [[2011]]. Tamien gobielna en albondu monícipius desta. El su presienti, [[Guillermo Fernández Vara]], hue tamién presienti la [[Junta d'Estremaúra]] entri 2008 i 2011.
[[Categoría:Partius políticus]]
c5waj08wfv6tvpc2sexpobxu247su41
Huentis de León
0
4934
144780
144630
2026-10-22T18:25:03Z
Acuxhinu
3347
Marrus chiqueninus
144780
wikitext
text/x-wiki
{{Ficha de entidad subnacional}}
'''Huentis de León''' o '''Fuentis de León''' (''Fuentes de León'' oficialmenti i en [[Castellanu|castillanu]]) es un monicípiu [[Estremaúra|estremeñu]], que perteneci ala provincia de [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], ena comunidá utónoma d'[[Estremaúra]], assitiau ena [[Sierra Morena]] i nel arrayu d'[[Andaluzía]], junta la provincia de [[Güelva]]. Perteneci tamién ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]].
== Sitación ==
Está assitiá envera dun cerru conocíu dendi antañu comu La Patá de Dios,<ref name=":0">{{Cita web|url=https://www.escapadarural.com/que-hacer/fuentes-de-leon|título=Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=EscapadaRural.com|idioma=es}}</ref> enas ramalis caberas de [[Sierra Morena]], a setencientus quarentiún metrus d’altitú dendi’l nivel dela [[mari]], siendu unu delos puebrus mas altus ena provincia, nun turrucatu úmidu, enllenu de hesas i monti, dandu al viajaol vistas parorámicas con un grandi atrativu. La superficii del monicípiu es de cientu nuevi con noventa quilometrus quairaus i un altol de unus setecientus quarenta i un metrus.<ref name=":1">{{Cita web|url=https://holapueblo.com/pueblos/fuentes-de-leon/|título=Fuentes de León – holapueblo.com|fechaacceso=12 de heneru del 2024|apellido=Elena|fecha=06 de juñu del 2022|sitioweb=holapueblo.com|idioma=es}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/inicio/index_inicio.php?codigo=57|título=Diputación de Badajoz. Entidades Locales, Comarcas y Partidos Judiciales. Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.dip-badajoz.es|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20240112003012/https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/inicio/index_inicio.php?codigo=57|fechaarchivo=2024-01-12|dead-url=yes}}</ref>
Pola su sitación, es el monicípiu caberu ena parti sul dela región d’[[Estremaúra]], siendu el su linderu la provincia de [[Güelva]], con puebrus d’esta provincia comu Cañaveral de León, Cumbris Mayoris, Inojalis i Arroyumolinus de León. Los linderus ena provincia de [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]] sonin conos puebrus de [[Segura de León]], [[Cabeça la Vaca]], [[Frexenal dela Sierra]] i el Bonal o Bodonal dela Sierra.<ref name=":5">{{Cita web|url=https://tentudia.com/comarca/localidades/fuentes-de-leon/|título=El pueblo de Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=CENTRO DE DESARROLLO COMARCAL DE TENTUDÍA|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.escapadarural.com/que-hacer/fuentes-de-leon/que-ver|título=Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=EscapadaRural.com|idioma=es}}</ref>
== Estoria ==
La huélliga umana en Huentis de León está prová en varius assentamientus. Ena Cueva l'Augua, una cavidá del conjuntu de cuevas de Huentis de León, pareció nel 1983 un enterramientu neolíticu fechau nel 3500 a. C., que costava del cuerpu duna mugel, lozas i varius gravaus.<ref name=":3">{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Cuevas-de-Fuentes-de-Leon/|título=Cuevas de Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.turismoextremadura.com}}</ref> Tamién uvu assentamientus [[Celtian|celtas]], comu ena Sierra’l Castru, enos Hoyus o ena Sierra Madrona.<ref name=":4">{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Fuentes-de-Leon/?lang=es|título=Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.turismoextremadura.com}}</ref>
El dominamientu romanu dexó la su huélliga nestas tierras, pos s’án descubiertu mosaicus, rayaus d’enterramientus, colunas i lozas, lo que mos endilga qu’avía assentamientus chiqueninus enos [[Sigru III|sigrus III]] i [[Sigru IV|IV]]. Quea tamién polo craru, la presencia árabi enos alreoris del Castillu’l Cuernu, aondi anduvierun hata’l añu 1247 o 1248, quandu hue conquistau polos [[Cristianismu|cristianus]] i entregau ala Ordin de [[Santiagu de Compostela|Santiagu]].
Dendi antoncis el puebru s’assentó i se hundó assina comu se conoci ugañu. La estoria d’esta villa s’á manteniu ligá ala Encomienda Mayol de León ala qu’á pertenecíu hata’l 1873.<ref name=":4" /> Dendi’l 1833 perteneci al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]]. Nel censu del 1842 tenía setecientus ventidós hogaris con dos mil novecientus venti vezinus i ara tieni dos mil cientu deziochu abitantis, sigún el INE del [[2025]].<ref name=":2" />
== Patrimoñu religiosu ==
=== La ilesia de Muestra Señora delos Angis ===
[[Archivu:BA-Fuentes de León 13.jpg|miniaturadeimagen|190x190px|Muestra Señora delos Angis.|izquierda]]
La su obra esmiença ena mitá del [[sigru XV]]. La su portá prencipal tieni un destraçau góticu mudéjal i la capilla mayol de pranta poligonal está cobierta con una bóveda de cruzería. La su fachá prencipal tieni un arcu apontau con arquivoltas decorás con hormas geométricas sobri baquetonis celíndricus, enmarcá nun alfís. La arquivolta cabera da pa un arcu conopial arrematau con una [[Santiagu de Compostela|Crus de Santiagu]].
La fachá dela laera del esti, d’estilu crassicista, tien un cenzillu vanu d’engressu con arcu de meyu puntu flaqueau por colunas i arrematau por un frontil triangulal. La fachá dela laera del oesti tien un arcu de meyu puntu costruíu de sillería. La torri es del [[Sigru XVII|siegru XVII]]. La ilesia tieni pranta quadrá dividía en tres cuerpus, hechus d’obra de piera con sillaris enas esquinas i recercau de vanus. El muebrariu está hormau por pratería d’ugañu. Tamién tien varius cálizis [[Barrocu|barrocus]] i un órganu del [[sigru XVIII]], qu'está ena tribuna dela ilesia. Amás ai una lámpara de prata hecha en [[Méxicu]].<ref name=":6">{{Cita web|url=https://turismo.badajoz.es/index.php/que-hacer/59/fuentes-de-leon|título=Qué ver en Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=Turismo Diputación de Badajoz|idioma=es|archive-date=2024-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119004016/https://turismo.badajoz.es/index.php/que-hacer/59/fuentes-de-leon|dead-url=yes}}</ref>
=== Conventu franciscanu de San Diegu d’Alcalá ===
[[Archivu:Conventu San Diegu d'Alcalá.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|[[Conventu San Diegu d'Alcalá|Conventu San Diegu]].]]
Está assitiau alas aldehueras del puebru. Esti [[Conventu San Diegu d'Alcalá|conventu]] s’esmenzó a costruil pal añu 1597 i hue inagurau nel 1613. Se puu hazel polas limosnas delos vezinus del puebru. Los frailis anduvierun pal conventu hata’l añu 1822. Ugañu está rabilitau mesturandu cosas originais con otras d'estilu mas moernu, comu las sus abitanças qu'están enos antigus cassullus monacais. La ilesia es d’una navi cobierta namás, con una bóveda d’aristas. Tieni adoseau un claustru con pilaris quadraus i arcus de meyu puntu de cantería.<ref name=":1" />
=== Ermita de San Anofri ===
[[Archivu:BA-Fuentes de León 12.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|Passeu San Anofri.]]
S’encuentra assitiá nel passeu de San Anofri, qu’es un ampriu passeu con quatru parquis i una ancha praná aondi está l’armita. El nombri vien en onol al patrón del puebru. La su fachá es d’estilu barrocu i el su interiol es una navi de cincu tramus cobiertus con una bóveda de cañón con lunetus, reforçá por arcus faxonis sobri los pilaris. El misteriu datau nel [[1940]], es obra de ''Enrique Orce Mármol'', d’estilu regionalista i nel su interiol tien un frontil d’azulejus pintaus, del siegru XVIII con santus geométricus i frorais, obra de ''Ramón Rejano''.<ref name=":6" />
=== La Capillita o armita dela Vigen de Tudía ===
[[Archivu:La Capillita de Huentis de León.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|La Capillita.|izquierda]]
Está assitiá a un quilómetru del puebru, ena carretera pa Segura de León. Se costruyó a acaberus del [[Sigru XVIII|siegru XVIII]], endispués de l'aparición dela Vigin de Tudía nel cercau aondi está assitiá i dendi l'armita poemus guipal el monesteriu de la Vigin de [[Tentudía]] de [[Calera de León|La Calera]] o [[Calera de León]]. La su costrución es mu cenzilla pos tieni una pranta retangulal namás, arrematá por un campanil con un vanu. El interiol tien una bóveda de cañón i hue costruíu con piera encalá i luzía. Ugañu está en güen estau de conservación, enque enas obras dela carretera tuvu angún percanci al estal envera dela carretera, peru ala finiquita tó hue aviau sin poblemas. Es un sitiu apreparau pal celebramientu de missas nel mes de [[setiembri]] i [[otubri]].<ref name=":6" />
=== Armita de Santa Ana ===
[[Archivu:Armita Santa Ana.jpg|miniaturadeimagen|147x147px|L'Armita.]]
S’encuentra assitiá ena calli que tien el su nombri, mu cerquina dela praça del puebru. S’enfundó nel añu 1480 i hormó parti dun antigu conventu de religiosas Mínimas. Tien una fachá prencipal hormá por dos arcus, poncima d’esta portá ai un hornichi central ena qu’está una crus de hierru fraguau. La bóveda interiol es de cañón i la capilla mayol de pranta quadrá se fecha con bóveda cenzilla d’arista i de reduzíu grandol. Nel lau dela epístola ai una imagi de San Antoñu del [[Sigru XVI|siegru XVI]].
Tamién está el Conventu delas Monjas, assitiau ena praça d’España, envera l'Ayuntamientu i qu'ugañu se gasta pa otrus mesteris, pos las monjas se huerun del puebru hazi angunus añus. Ena su ilesia que tieni la su entrá pola calli fina, se celebran missas quasi tolos días pola mañaná o pola tardi.<ref name=":6" />
== Patrimoñu Civil ==
=== Castillu’l Cuernu ===
Está assitiau nel cerru’l Cuernu o Santa Marina, a setecientus trentiún metrus dendi’l nivel dela [[mari]]. La su datación mas antigua es del siegru X, enque quandu mayol frorencia tuvu hue enos [[Sigru XII|sigrus XII]] i [[Sigru XIII|XIII]], concidiendu col dominamientu árabi. Nel [[Sigru XIII|siegru XIII]] la tierra es ganá al ''[[Islam]]'' por ''Don'' ''Pelay Pérez Correa,'' endispuesinu doná al ''Temple'' i nel 1312 el castillu hue donau ala Ordin de Santiagu.<ref name=":5" /> Ugañu namás quean la torri i los murus d’al reol duna grandi grossura, hechus de piera i tapia. Moernamenti essesti un proyetu de restauramientu del castillu i la enxaretación dun proyetu enos alreoris del castillu, dendi’l que se podrá desfrutal d’estrordinarias vistas.<ref name=":1" />
=== Praça torus ===
[[Archivu:Praça Torus de Huentis de León.jpg|miniaturadeimagen|168x168px|La Puerta Grandi.]]
Hue costruía nel [[sigru XIX]] polos vezinus del puebru i s'acabijó nel añu 1881, comu poni nel arcu dela puerta grandi. S'encuentra assitiá nel qu'era el cercau la Vigin i el terrau pa poel hazel-la hue cedíu pola familia del vezinu del puebru ''Don Ceferino Uceda Melchor,'' enque'l terrau aondi están ara los torilis i las quairas de anguna casa segundera, huerun despropiaus pol ayuntamientu i angún vezinu que l'aquacó apropinqual-si del terrau ajenu. Tieni una cabusía pa mil dozientas pessonas. Las grás están hechas de piera, menus las quatru primeras qu’están forrajás de piçarra. El graeríu es d’inseñu reondu, assentau nuna bóveda de cañón. S’inaguró nel 1885 conos torus de ''Don Álvaro Montero de Espinosa'' i con ''Don Manuel García Cuesta, El Espartero'', comu l'únicu toreru ena torá.<ref>{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Plaza-de-toros-de-Fuentes-de-Leon/|título=Plaza de toros de Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.turismoextremadura.com}}</ref>
=== Cini-teatru San Vicenti ===
[[Archivu:Cini-teatru San Vicenti.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|[[Cini-teatru San Vicenti|Cini San Vicenti]].|izquierda]]
Mentau comu [[Cini-teatru San Vicenti|Cini San Vicenti]], por sel primeramenti dela cofradía de San Vicenti, enque endispués hue alquiríu pol alcaldi del puebru ''Don Ezequiel Navarro'' i alogu passó a sel propiedá monicipal nel añu 1987. Es del [[Sigru XIX|siegru XIX]] o esmiençus del [[Sigru XX|siegru XX]], el su estilu es ''neomudeja'', con tribunas, palcus i amás con platonis d’estilu moernista. Tien plateas, gallineru, butacas i templeti. La su cabusía es de trezientas setenticincu pessonas. Polo general, se gasta pa vel penículas quandu las ai pala genti, enque se gasta mas palos [[Antrueju|Antruejus]] o [[Carnaval|Carnavalis]] que se hazin nel puebru concidiendu cona fecha de celebración dela fiesta, aondi las corrupelas de zagalinus, zagalinas i mayoris subin al tablau a cantal angunas cancioncinas conos assuntus d’ugañu, tantu del puebru comu eno tocanti alo nacional.<ref>{{Cita web|url=https://www.extremadura.com/paginas/cine-teatro-san-vicente-fuentes-de-leon|título=Cine - Teatro "San Vicente" Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.extremadura.com}}</ref>
[[Archivu:Villa dela Conocencia i las Artis.jpg|miniaturadeimagen|175x175px|Villa dela Conocencia.]]
Amás, envera del [[Cini-teatru San Vicenti]] i nel sitiu mentau comu Villa dela Conocencia i las Artis, poemus guipal tamién '''Las Escuelas''', con dos edificius pa tolos mesteris del aprendimientu delos zagalis i zagalas del puebru, enque possimenti el edificiu que mas se gasta es el d'arriba, pos está mejol apreparau con tolas estalacionis pa poel dal las crassis. Esta Villa dela Conocencia i las Artis, s'assitia ena parti mas pal centru'l puebru.<ref>{{Cita web|url=https://colegios.es/2012/c-e-i-p-patriarca-san-jose-fuentes-de-leon/|título=C.E.I.P. PATRIARCA SAN JOSÉ FUENTES DE LEÓN. Colegios.es|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=colegios.es}}</ref>
=== Huentis i Cruzis ===
[[Archivu:Crus del Barreru en Huentis de León.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|184x184px|Crus del Barreru.]]
Ain huentis abondu por tol puebru i alreoris. Antigamenti se gastavan pal usu diariu en ca casa i andavan enllenas de genti que divan a pol augua. Tamién la mayol parti d'ellas se gastavan pa dal de bebel alas bestias que venian del campu de trebajal i anguna ves que sotra tamién se gastava pa dal de bebel al ganau, enque ugañu se segui gastandu pal ganau quandu ai escassés d'augua. Las mas emportantis sonin la del Altoçanu, la del Passeu San Anofri, la huenti Judíu, la huenti Cañaveral, la del Pilaritu, la Fontanilla o la de Valdegallinas, amás d’otras.
Tamién ain unas '''Cruzis''' hechas con piera, calafeteás, branqueás i con una crus de hierru eno mas altu, qu'andan hechas en deferentis lugaris del puebru i qu'án síu apreparás pa celebral ca siegru que tieni'l puebru dendi que se soponi que se enhundó. Dentri ellas ain la crus del Barreru, la dela calli Cuesta, la del Cevaeru i anguna mas.<ref>{{Cita web|url=https://www.verpueblos.com/extremadura/badajoz/fuentes+de+leon/foto/269709/|título=Cruces, FUENTES DE LEON (Badajoz)|fechaacceso=12 de heneru del 2024|apellido=IP|nombre=Proyectos|sitioweb=Pueblos de España|idioma=es}}</ref>
=== Ayuntamientu ===
[[Archivu:BA-Fuentes de León 01.jpg|miniaturadeimagen|175x175px|Fachá l'Ayuntamientu.]]
Assitiau ena Praça d’España, se costruyó nel [[Sigru XIX|siegru XIX]] i s’obró nel 1993.
==== Alcaldías ====
Dendi'l 1979 hata Ugañu:
{| class="wikitable"
!Pedioru
!Nombri
!Partíu
|-
|1979-1983
|''Ezequiel Navarro''
|[[Archivu:Union de Centro Democratico (logo).svg|centro|24x24px]]
|-
|1983-1987
|''Ezequiel Navarro''
|[[Archivu:Centro Democrático y Social (corto).png|centro|20x20px]]
|-
|1987-1991
|''Ezequiel Navarro''
|[[Archivu:Centro Democrático y Social (corto).png|centro|20x20px]]
|-
|1991-1995
|''Ezequiel Navarro''*
|[[Archivu:Centro Democrático y Social (corto).png|centro|20x20px]]
|-
|1995-1999
|''Manuel Martín''
|[[Archivu:Logo PSOE, 1976-2001.svg|centro|26x26px]]
|-
|1999-2003
|''José Pedro Rubio''
|[[Archivu:Logo del pp.png|centro|20x20px]]
|-
|2003-2007
|''José Pedro Rubio''
|[[Archivu:Logo del pp.png|centro|20x20px]]
|-
|2007-2011
|''José Pedro Rubio''
|[[Archivu:Logo del pp.png|centro|20x20px]]
|-
|2011-2015
|''Fernando Triano''
|[[Archivu:People's Party (Spain) Logo 2015.svg|centro|20x20px]]
|-
|2015-2019
|''Francisco de Asís Martínez''
|[[Archivu:Logo PSOE Extremadura.svg|centro|20x20px]]
|-
|2019-2023
|''Francisco de Asís Martínez''
|[[Archivu:Logo PSOE Extremadura.svg|centro|20x20px]]
|-
|2023-Ugañu
|''Ana Fernández-Salguero''
|[[Archivu:Logo del PP (2022).svg|centro|26x26px]]
|}
== Menumentu Natural Cuevas de Huentis de León ==
[[Archivu:BA-Fuentes de León 05.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|Cueva Masseru.]]Enos alreoris del monicípiu, junta'l arrayu dela provincia de [[Güelva]], envera del puebru vezinu de Cañaveral de León i nel paragi mentau comu El Rincón, aondi están la Sierra'l Puertu i la Sierra'l Castillu’l Cuernu, s’encontran las [[Cuevas de Huentis de León]], que nel'añu [[2001]] huerun declarás menumentu natural.<ref name=":3" />
El conjuntu está hormau por cincu cuencas i dos simas: La Cueva l'Augua, declará LIC, pos tien una grandi coloña de murciégalus i La Cueva la Lamparilla assitiás ena Sierra'l Puertu a unus cien metrus desseparás i por sotru lau La Cueva Masseru, La Cueva los Postis, La Cueva'l Cavallu, la Sima 1 i la Sima 2, que están assitiás ena Sierra'l Castillu'l Cuernu.<ref name=":0" /><ref name=":4" />
== Fiestas ==
[[Archivu:BA-Fuentes de León 06.jpg|miniaturadeimagen|175x175px|Prosseción del Corpus.]]
La fiesta prencipal es el Corpus Christi, que se celebra enos mesis de [[mayu]] o [[juñu]], sigún la fecha dela celebración dela Semana Santa. Los dançantis sonin una parti mu emportanti d'estas fiestas, enas qu'el día del tambol es el su esmiençu i aondi resultan una tupa de genti de tolos al reoris i de mas lexoti tamién, pa subil el Monturiu dançandu i assina poel celebral esti día comu es mestel.<ref>{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Corpus-Christi-de-Fuentes-de-Leon-00001/|título=Corpus Christi de Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.turismoextremadura.com}}</ref>
Ai dos crassis de danças, la nueva i la vieja, enque la que mas se gasta es la vieja porque pa dil polas callis se pué dançal mejol. Tamién ai un cantal con letra pala dança vieja, peru no es oficial i ca ves se gasta menus, izi assina: "Ya vieni'l tambó pola cuesta Mafla i los del Monturiu dançan ena praça i los del Barreru dançan nel pucheru i los dela Lucha dançan enas puchas".<ref>{{Cita web|url=https://ciudad-dormida.blogspot.com/2014/06/los-danzantes-de-fuentes-de-leon.html|título=Los Danzantes de Fuentes de León, Badajoz (Extremadura, España)|fechaacceso=14 de juñu del 2024|idioma=es}}</ref>
Nel fin de semana caberu de [[juñu]], tamién se celebra el rehuíju de San Pedru, nel passeu San Anofri i p'acabijal, el rehuíju dela patrona del puebru, la Muestra Señora delos Angis que se celebra ca dos d’[[abostu]]. Mental tamién otras fiestas mas moernas comu San Isidru, el Caminu o las sonás Capeas del catorzi i quinzi d’[[abostu]] possimenti. Enos añus caberus án vistu ferias comu La Feria del Jamón, que s’á celebrau en munchas cassionis, La Feria del Quesu celebrá en dos cassionis i La Feria dela Montanera que nel [[2018]] tuvu la su primel ves.<ref>{{Cita web|url=https://www.tentudiadirecto.com/local/2023-07-21/comarca/ciudad/5935/fuentes-de-len-disfrutar-de-sus-capeas-2023-los-das-14-y-15-de-agosto.html|título=Fuentes de León disfrutará de sus Capeas 2023 los días 14 y 15 de agosto|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.tentudiadirecto.com}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.tentudiadirecto.com/local/2023-03-20/comarca/ciudad/5747/fuentes-de-len-celebrar-su-iv-feria-de-la-montanera-este-prximo-fin-de-semana.html|título=Fuentes de León celebrará su IV Feria de la Montanera este próximo fin de semana|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.tentudiadirecto.com}}</ref>
== Demografía ==
Tieni una puebración de dos mil cientu deziochu abitantis sigún el INE del [[2025]].
{{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Fuentes de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=055&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso= 12 de heneru del 2025}}
</ref>|1842|2920|1857|2950|1860|3085|1877|3597|1887|3875|1897|3977|1900|4107|1910|4442|1920|4757|1930|4909|1940|4928|1950|5077|1960|5040|1970|3754|1981|3167|1991|2951|2001|2719|2011|2480|2021|2246|2025|2118|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 será el censo de 2031. -->
== Referencias ==
<references />
== Biblografía ==
* ''Rebollada-Casado, E.; Fernández-Amo, F.J.; Muñoz-Barco, P.; Palacios, MªJ.; Díaz, J.A.,'' [[2011]]: Apregonamientu geoturísticu nel [[Cuevas de Huentis de León|Menumentu Natural Cuevas de Huentis de León]]. I Congressu Ibéricu de Geología, Patrimoñu i Minería Sustenibli. Santa Marta delos Barrus ([[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], [[Estremaúra]]), 5, 6, 7 i 8 de [[mayu]] del [[2011]].
* ''Fernández-Amo, F.J.; Rebollada-Casado, E. y Muñoz-Barco, P.,'' [[2014]]: Atuacionis geoturísticas nel [[Cuevas de Huentis de León|Menumentu Natural Cuevas de Huentis de León]] ([[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], [[Estremaúra|Estremaúra)]]. Atuacionis CUEVATUR [[2014]].
== Atijus p'ahuera ==
{{commonscat}}
* [https://fuentesdeleon.es/ web Huentis de León] Página web.
* [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06280 cóigu postal] Huentis de León.
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]]
[[Categoría:Badajós]]
b5dqvdhg2uwsrd6cndydlx5uwvfrlhz
Marie Curie
0
5579
144772
126049
2026-10-22T17:51:10Z
~2026-56427-45
20848
/* */ pues el resumen era que tenia hambre
144772
wikitext
text/x-wiki
Marie curie era una chica que comia fideos chinos en el sotano de su tio porque su tio no le dejaba vivir arriba con el porque estaba loca.
Tuvu nacéncia en [[Varsóvia]] (Zaratu de Poloña, Empériu russu), dondi vivió ata los 24 añus. En 1891 se trasladó a París pa acontinal los sus estudius. Fundó el Enstitutu Curie en París i en Varsóvia. Estuvu casá con el físicu Pierre Curie i hue mairi d'Ève Curie i de Irène Joliot-Curie (tamien galardoná con el Premio Nobel, junta'l su espossu Frédéric Joliot-Curie).
== Atijus ==
{{commonscat|Marie Curie}}
[[Categoría:Científicus]]
8yi1r5n7d8foipdvdbgdts0h7js1rhs
Carolina Coronado
0
6586
144798
143704
2026-10-23T08:28:49Z
~2026-55986-02
20831
144798
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de pressona}}
[[Archivu:Monument à Carolina Coronado (Almendralejo).JPG|miniaturadeimagen|alt=Monumentu a Carolina Coronado n'Almendraleju|Monumentu a Carolina Coronado n'Almendraleju]]
'''Carolina Coronado Romero de Tejada''' ([[Almendraleju]], [[12 diziembri|12 de diziembri]] de [[1820]]<ref>[https://www.canalextremadura.es/index.php/a-la-carta/primera-hora/audios/carolina-coronado-la-desconocida-poetisa-extremena Carolina Coronado - Televisión de Extremadura]</ref> - [[Lisboa]], [[15 eneru|15 d'eneru]] de [[1911]]) hue una escreviora i poeta estremeña en [[lengua castellana]]. Junta [[José de Espronceda]], es una delos mássimus esponentis estremeñus del [[Romanticismu]]. Tuvu nacencia ena localidá pacensi d'Almendraleju, dentru duna familia arropá d'ideología pogressista, i alos quatru añus se mudó cona su familia a [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]].
Ê çelebri pur hayersi un nomi grassiosu, comu Zinedine Zidane, Peter Parker, Mateo [[Telmo Mazetas|Mazetas]]...
== Obras ==
* ''Alfonso IV de León''.<ref>[http://bdh.bne.es/bnesearch/CompleteSearch.do;jsessionid=E822A346AB2B255A17259ECD6AE1107B?showYearItems=&field=todos&advanced=false&exact=on&textH=&completeText=&text=carolina+coronado&pageSize=1&pageSizeAbrv=30&pageNumber=3 Alonso IV de León] pol Carolina Coronado - ''Biblioteca Nacional de España''</ref>
* ''El divino Figueroa''
* ''La exclaustrada''
* ''Un alcalde de monterilla''
* ''Luz''
* ''El bonete de San Ramón''
* ''Poesías'' (1843)
* ''El cuadro de la Esperanza'' (1846)
* ''Paquita. La luz del Tajo. Adoración'' (1850)
* ''Jarilla'' (1851).<ref>{{Cita web|url=http://bdh.bne.es/bnesearch/CompleteSearch.do?showYearItems=&field=todos&advanced=false&exact=on&textH=&completeText=&text=carolina+coronado&pageSize=1&pageSizeAbrv=30&pageNumber=17|título=Jarilla [Texto impreso] / Carolina Coronado - Coronado, Carolina - Libro - 1873|fechaacceso=2023-01-02|sitioweb=bdh.bne.es|idioma=en}}</ref>
* ''Páginas de un diario. Adoración'' (1851)
* ''El siglo de las Reynas'' (1852)
* ''La Sigea'' (1854)
* ''¡No hay nada más triste que el último adiós!'' [Música notada] balada de la señorita Dª. Carolina Coronado / puesta en música por Óscar Camps y Soler (1859).<ref>{{Cita web|url=http://bdh.bne.es/bnesearch/CompleteSearch.do?showYearItems=&field=todos&advanced=false&exact=on&textH=&completeText=&text=carolina+coronado&pageSize=1&pageSizeAbrv=30&pageNumber=38|título=¡No hay nada más triste que el último adiós! [Música notada] :balada de la señorita Dª. Carolina Coronado / puesta en música por Óscar Camps y Soler - Camps y Soler, Óscar - Música impresa - 1859|fechaacceso=2022-12-31|sitioweb=bdh.bne.es|idioma=en}}</ref>
* ''España y Napoleón'' (1861)
* ''La rueda de la Desgracia. Manuscrito de un Conde'' (1873)
* ''A un poeta del porvenir'' (1874)
* ''Vanidad de vanidades'' (1875)
* ''Anales del Tajo. Lisboa. Descripción en prosa'' (1875).<ref>{{Cita web|url=http://bdh.bne.es/bnesearch/CompleteSearch.do?showYearItems=&field=todos&advanced=false&exact=on&textH=&completeText=&text=carolina+coronado&pageSize=1&pageSizeAbrv=30&pageNumber=4|título=Anales del Tajo :Lisboa / Carolina Coronado - Coronado, Carolina - Libro - 1875|fechaacceso=2022-12-31|sitioweb=bdh.bne.es|idioma=en}}</ref>
* ''Petrarca''
* ''Los genios gemelos: Safo y Santa Teresa''
== Referencias ==
<references/>
== Atijus p'ahuera ==
* [http://amediavoz.com/coronado.htm Poemas de Carolina Coronado]
* [https://web.archive.org/web/20230115132242/https://www.bne.es/es/Micrositios/Guias/FolletosExposiciones/resources/docs/FolletoExpoCarolinaCoronado.pdf Carolina Coronado. Un universo romántico], pol ''Museo de la Biblioteca Nacional de España'' (2011).
[[Categoría:Escrebioris estremeñus en castellanu]]
{{NF|1820|1911|Coronado, Carolina}}
1y8wny5xxmccknsbbk95wenab52mvda
Huenti de Cantus
0
6869
144782
144531
2026-10-22T18:38:06Z
Acuxhinu
3347
Marrus chiqueninus
144782
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de entidad subnacional}}
'''Huenti de Cantus''' (''Fuente de Cantos'' oficialmenti i en [[Castellanu|castillanu]]), tamién mentau comu '''Huenti Cantus''' o '''Fuenti Cantus''', es un monicípiu dela [[provincia de Badajós]], ena comunidá utónoma d’[[Estremaúra]], assitiá nel lexi dela [[Vía dela Prata]], aondi esmiençan el ramal dela [[Sierra Morena]].
== Sitación ==
Está assitiá ena comarca de [[Tentudía]], estandu a noventa i ochu quilometrus dela capital dela [[Provincia de Badajós|provincia]] i perteneciendu tamién al partíu judizial de [[Çafra]]. El términu monicipal está travessau pola Utovía E-803 o A-66 dela [[Vía dela Prata|Ruta dela Prata]] i tamién pola carretera nacional N-630, dentri los puntus quilométricus 699 i 711, amás de pola carretera utonómica EX-202, qu’engancha [[Segura de León]] i [[Bienvenía (Badajós)|Bienvenía]] i por otras mas que premitin la comunicación con [[Medina delas Torris]], Calçailla delos Barrus, [[Llerena]], [[Monti-Molín]], [[Calera de León]] i [[Valencia'l Ventosu|Valencia del Ventosu]].<ref>{{Cita web|url=https://www.mjusticia.gob.es/es/JusticiaEspana/OrganizacionJusticia/InstLibraryCartographyJudProv/Badajoz/Zafra.pdf|título=Partíu judizial de Çafra.|autor=Cartugrafia judizial|fechaacceso=20 de setiembri del 2026}}</ref>
El terrenu del monicípiu es possimenti llanu, enque ligeramenti ascendenti pal [[sul]] i con angunas zonas con montis que quajan pal ramal dela [[Sierra Morena]]. El ríu Bodión abaxa dendi’l [[sul]] al norti-oesti, acebiendu angunus arroyus comu’l arroyu Bodión Chicu. El paisagi está enllenu de parriçu i olivaris alternaus cona [[hesa]] i los trigarralis. La su economía está basá possimenti nel setol primariu, comu sonin los cautivus de secanu i la criança del ganaeríu. El portu de San Bernabé de quinientus sessenta i seis metrus d'altol ena carretera EX-202, hazi de lindi col puebru vezinu de [[Segura de León]]. L’altol del monicípiu está dentri los seiscientus setenta i cincu metrus pal [[sul]], nel mentau Altu delas Zorreras i los quatrocientus cinqüenta metrus palas orillas del ríu Bodión, mentris que’l puebru tié un altol de quinientus ochenta i dos metrus dendi’l nivel dela [[mari]].<ref>{{Cita web|url=https://www.komoot.com/es-es/guide/1541433/los-mejores-sitios-que-ver-en-fuente-de-cantos|título=Los mejoris sitius pa guipal en Huenti Cantus.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|autor=Javier CR|fecha=12 de setiembri del 2026|sitioweb=komoot|idioma=es}}</ref>
== Patrimoñu ==
* El conventu delas Carmelitas, qu’es del [[Sigru XVII|siegru XVII]].
* Antigu conventu de Muestra Señora dela Conceción, qu’es del [[Sigru XVI|siegru XVI]].
* Antiga armita de Muestra Señora dela Aurora.
* Armita del Santu Cristu.
* L’armita de San Juan de Letrán, qu’es del [[Sigru XVI|siegru XVI]].
* L’armita de Muestra Señora dela Hermosa, qu’es del [[Sigru XVIII|siegru XVIII]] i es aondi está la patrona del puebru.
* Antigu conventu de San Diegu delos frailis franciscanus descalçus, qu’es de caberus del [[Sigru XVI|siegru XVI]].
* Armita de San Isidru Labraol, assitiá quasi a sieti quilometrus del monicípiu, pola carretera pa [[Segura de León]], ena plaera de San Isidru.
* L'ilesia parroquial de Muestra Señora dela Graná, dependienti dela archidiócesi de [[Méria]]-[[Badajós (Monicipiu)|Badajós]]. Es un edeficiu del [[Sigru XV|siegru XV]], d’estilu barrocu, del que dissali’l su retablu, qu’es una obra de ''Manuel García de Santiago''.
* Casa-Museu de [[Francisco de Zurbarán|Franciscu de Zurbarán]]. La su casa de nacencia á síu aprepará i disponi dela tenología pa lleval al vesitanti ala epoca del pintol [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]]. Esta Casa-Museu perteneci ala redi de Museus d’Entidá d’[[Estremaúra]].
* Los Castillejus, que sonin unos assentamientus arquiológicus, hormaus dentri dos cerrus con dambus assentamientus i que sonin otrus delos menumentus estóricus del monicípiu. Nel primel i mas altu dellus ai unu delos assentamientus mas senificativus del Calcolíticu d’[[Estremaúra]], acercau por una muralla nel que se puein guipal las posás delas cabañas. Nel segunderu delos cerrus ai un pobrau d’anantis delos [[Roma|romanus]] perfetamenti conservau, conas viviendas, las callis i una muralla pentagonal qu’acorri parti del cerru. Uvu tamién otrus assentamientos arquiológicus qu’eran dela epoca [[Roma|romana]], peru huerun decumentaus ena escavación i desarmaus pala costrución dela utovía A-66 nel añu [[2004]].<ref>{{Cita web|url=http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=2|título=Archidiócesi de Méria-Badajós - Listau delas Parroquias.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|sitioweb=www3.archimeridabadajoz.org|fecha=14 de novembri del 2025|autor=Arzobispau de Méria-Badajós|archive-date=2008-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080411210035/http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=2|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.fuentedecantos.eu/2015/01/07/casa-de-francisco-de-zurbaran/|título=Casa - Museu de Franciscu de Zurbarán. Huenti de Cantus.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|sitioweb=www.fuentedecantos.eu|autor=Ayuntamientu de Huenti Cantus}}</ref>
=== Concussus colturais ===
[[Archivu:Estatua de Zurbarán en Fuente de Cantos 02.jpg|miniaturadeimagen|187x187px|Estauta de Zurbarán.]]En onol alos dos pintoris nacíus ena villa, se celebran tolos añus dambus dos concussus de pintura. El primel dellus, celebrau a emprencipius del mes de [[juñu]], qu'es el Concussu Nacional de pintura al airi libri mentau [[Francisco de Zurbarán|Franciscu de Zurbarán]] i el segunderu, qu'es el Concussu Nacional de pintura mentau ''Nicolás Megía Márquez''. Amás, nel monicípiu se celebra tolos añus a caberus del mes de [[Diziembri|deziembri]], el concussu de relatus brevis villa de Huenti Cantus.<ref name=":2" /><ref name=":1">{{Cita web|url=https://historia-hispanica.rah.es/biografias/30312-nicolas-megia-marquez|título=Real Academia dela Estoria. Nicolás Megía Márquez.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|sitioweb=historia-hispanica.rah.es|idioma=es|autor=HI Iberia Inginiería i Proyeutus}}</ref>
=== Caminu de Santiagu ===
Dendi caberus del [[Sigru XX|siegru XX]], tién una mu grandi emportancia l’esparigil delos deferentis [[Caminu de Santiagu|Caminus de Santiagu]], comu aconteci col caminu dela [[Vía dela Prata]], que passa pol monicípiu de Huenti Cantus.<ref>{{Cita web|url=https://www.tee-travel.com/blog/etapas-y-kilometros-del-camino-de-santiago/|título=Etapas i quilometrus del Caminu de Santiagu.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|apellido=Abalo|nombre=Begoña|fecha=21 d'aneru del 2020|sitioweb=Tee Travel|idioma=es}}</ref>
== Fiestas ==
* El [[Antrueju|carnaval o antrueju]], celebrau pa caberus de [[hebreru]] o emprencipius de [[marçu]].
* Semana Santa, duna grandi belleza i patrimoñu coltural.
* Fiesta dela chanfaina, declará d’interés turísticu regional. De caraiti culinariu, se celebra’l caberu [[domingu]] d’[[abril]] de ca añu.
* La romería de San Isidru Labraol, declará tamién d’interés turísticu regional, se celebra ena semana del quinzi de [[mayu]] nuna praná quasi a sieti quilometrus del monicípiu, aondi está l’armita del Santu. Tié un caraiti senificantimenti populal.
* Fiesta de San Juan, se celebra el [[sábau]] mas próssimu al día de San Juan, es tamién mu populal i se celebra nel barriu que tié el su mesmu nombri.
* La Feria, que se celebra ena semana del quinzi d’[[abostu]] i ena que dissali’l folasteríu dela genti del puebru qu’andan p’ahuera.
* Las fiestas en onol dela patrona del puebru Muestra Señora dela Hermosa, que tié’l día mayol pal ochu de [[setiembri]], qu’es tamién el día d’[[Estremaúra]].<ref>{{Cita web|url=https://rutadelaplata.com/evento/calendario-de-fiestas-en-fuente-de-cantos/|título=Fiestas de Huenti Cantus.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|idioma=es|año=2026|autor=Ruta Vía dela Prata}}</ref>
[[Archivu:Caballo frente de la Ermita de San Isidro de Fuente de Cantos.jpg|centro|miniaturadeimagen|250x250px|L'armita de San Isidru ena romería]]
== Pessonas anombrás ==
De Nacencia en Huenti Cantus, se puei anombral:
* [[Francisco de Zurbarán|Franciscu de Zurbarán]], 1598, pintol barrocu del Siegru d'Oru, que hue bautizau ena parroquia del puebru’l mesmu sieti de novembri del 1598.<ref name=":2">{{Cita web|url=https://fundacionfocus.es/centro-velazquez-ant/biografia-francisco-de-zurbaran/|título=Biografía Franciscu de Zurbarán.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|idioma=es|fecha=2023|autor=Hundación Focus}}</ref>
* ''José Casquete de Prado y Bootello'',1756, obispu, priolu de San Marcus de [[León]], cavalleru dela Ordin de [[Santiagu de Compostela|Santiagu]] i [[Política d'Estremaúra|políticu]] con un destacau papel ena lavoración dela Costitución [[España|española]] del 1812.<ref>{{Cita web|url=https://historia-hispanica.rah.es/biografias/10660-jose-casquete-de-prado|título=Estoria Hispánica. José Casquete de Prado|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|sitioweb=historia-hispanica.rah.es|idioma=es|autor=HI Iberia Inginiería i Proyeutus}}</ref>
* ''Nicolás Megía Márquez'', 1845, pintol del ralismu amoderau del [[Sigru XIX|siegru XIX]].<ref name=":1" />
* [[Francisco Zambrano Vázquez]], [[1947]], licenciau en Magisteriu i en [[Melecina]], flamencólogu, vestigaol i apregonaol del flamencu, possimenti del flamencu d'[[Estremaúra]].<ref>{{Cita web|url=https://extravagente.es/podcast/13-paco-zambrano-de-las-raices-al-manana-el-flamenco-contado-con-alma|título=Pacu Zambrano - Delas raizis al mañá: el flamencu contau col'alma.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|apellido=Polinario|nombre=Javi|fecha=31 de marçu del 2025|sitioweb=extravagente.es|idioma=es|editor=Extravagente}}</ref>
== Demografía ==
Sigún el INE, cuentava con una puebración de quatru mil quinientus ochenta i tres abitantis nel [[2025]].
{{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Fuente de Cantos<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=052&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso= 12 d'aneru del 2025}}</ref>|1842|4500|1857|6386|1860|6467|1877|7051|1887|7569|1897|7885|1900|8483|1910|9552|1920|10514|1930|10974|1940|11191|1950|10354|1960|9686|1970|6217|1981|5361|1991|5075|2001|5057|2011|4942|2021|4688|2025|4583|notas={{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de peubración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 en esta gráfica será el censo de 2031. -->
==Referencias==
<references />
== Atijus p'ahuera ==
{{commonscat}}
* [https://www.fuentedecantos.eu/ web Huenti Cantus] Página web.
* [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06240 cóigu postal] Huenti Cantus.
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]]
[[Categoría:Badajós]]
cgjg1opcyh85fga8xosgx7mnrt6tiu3
Usuario caraba:Sa~eswiki
3
7490
144790
144406
2026-10-22T23:32:02Z
Olarcos
82
/* Çahoril */ seción nueva
144790
wikitext
text/x-wiki
{| style="border-spacing:8px;margin:0px -8px"
|class="MainPageBG" style="width: 50%; border: 2px solid #006600; background-color: #ffffff; vertical-align: top; -moz-border-radius:10px " |
{| width="100%" cellpadding="2" cellspacing="5" style="vertical-align:top; background-color:#ffffff; "
[[File:Arte esquemático-Cigüeña.png|100px|left]]
<div style="font-size: 132%; font-weight: bold;">Yeu {{PAGENAME}}, [[Güiquipeya:Bienviniu|bienveníu/a]] a la [[Güiquipeya|Güiquipedia]]!</div>
'''Gracias por colavoral en el proyetu.''' Si quieris, pueis dil pal [[Güiquipeya:El Seranu|Seranu]] i palral con otrus usuarius.
Ena Güiquipedia se gasta la ortografía del estremeñu unificá. Por otru lau, si por un casual no sabis cómu escrevil qué, pueis preguntá-lu [[Güiquipeya:Duas|aquina]].
Si es la primel ves que editas un "wiki", la [[Güiquipeya|Güiquipedia]] t'ofreci una retahila d'ocionis pa enseñal-ti:
<center>[[Proyeutu:Puertal la Comuniá|Ayuntamientu]] – [[Ayua|Ayúa]] – [[Zona e prebas|Zona prevas]] – [[Güiquipeya:Duas|Dúas]] – [[Çahorilis i alministraoris|Zahorilis i almenistraoris]]</center>
<center>Lú, no palras [[Luenga estremeña|estremeñu]]? - ¿No hablas [http://es.wikipedia.org/wiki/Lengua_extreme%C3%B1a extremeño]? - Don't speak [http://en.wikipedia.org/wiki/Extremaduran_language Extremaduran]?</center>
<center>[[Güiquipeya:Embahá|Embassy]]</center>
<center>'''Asperamus que te esparijas muchu en colavorandu con nusotrus, pos velequí, nusotrus de seguru que bichamus contigu!'''</center>
|}
|}
<div class="cleaner"></div>
</div> [[Usuario:MarcoAurelio|MarcoAurelio]] ([[Usuario discusión:MarcoAurelio|caraba]]) 08:00 5 Otu 2015 (UTC)
== Re: Traducción ==
Hola Sa. Muchas gracias por tu mensaje. La verdad es que extwiki por lo que se refiere a la traducción de espacios de nombre está bastante desactualizado. Hasta hace una semana todos espacios de nombre estaban en inglés, por ejemplo, por lo que modifiqué la configuración para traducir con la ayuda de otro usuario unos pocos y hacer que, en caso de que el mensaje no exista en estremeñu, se muestre en español. El jueves de esta semana se propagarán más cambios en los que se traduce más la interfaz, cambios que no se pudieron aplicar el jueves pasado; como he indicado en [[Güiquipeya:El Seranu]].
Los mensajes que me indicas los puedes traducir tu mismo. Se hace en [[betawiki:|translatewiki.net]]. Allí se traduce toda la interfaz de MediaWiki y una vez al día se copian las traducciones y se sincronizan con los proyectos. Sería bueno que alguien con conocimientos de extremeñu pudiese actualizar, aunque fuese poco a poco, la interfaz. Si te animas yo [[betawiki:User:MarcoAurelio|también estoy por allí]], por si tienes dudas.
Respecto de los espacios de nombre, te agradecería si pudieses igualmente traducir al extremeñu [[m:User:MarcoAurelio/NS Trans|estos breves mensajes]] para que los pueda subir al código fuente.
Un saludo, --[[Usuario:MarcoAurelio|MarcoAurelio]] ([[Usuario discusión:MarcoAurelio|caraba]]) 08:00 5 Otu 2015 (UTC)
== Translation request ==
Hello.
Can you create and upload the article [[Geografia de Azerbaiyán]] in Extremaduran Wikipedia, by translating it from the well sourced article [[:es:Geografía de Azerbaiyán]]?
Yours sincerely, [[Usuario:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Usuario caraba:Multituberculata|caraba]]) 20:59 22 Dic 2022 (UTC)
== Prantilla NF ==
Gracias a @[[Usuario:Althair|Althair]] ya podemos incluir en la bios la prantilla NF también. Te la acabo de insertar en la bio de Antonio Rodríguez Osuna, al final. Así se conecta con el control de autoridades ;-) Saludos [[Usuario:Mentxuwiki|Mentxuwiki]] ([[Usuario caraba:Mentxuwiki|caraba]]) 17:43 10 Heb 2023 (UTC)
¡Muchas gracias Mentxu! La iré añadiendo en los próximos artículos --[[Usuario:Sa~eswiki|Sa~eswiki]] ([[Usuario caraba:Sa~eswiki|caraba]]) 01:42 13 Heb 2023 (UTC)
== Traducción [[Freitas]] ==
Hola @[[Usuario:Sa~eswiki|Sa~eswiki]]! Tengo un proyecto personal traduciendo el artículo en Wikipedia de un cantante de mi ciudad, estaba pensando en traducirlo a la Güiquipeya pero no tengo mucho conocimiento y tampoco
he encontrado mucha ayuda en internet y no quiero hacer el artículo mal traducido. Si no fuese molestia y creyeses que el artículo tiene cabida en esta Wikipedia, ¿podrías ayudarme con la traducción a la extwiki del artículo “Freitas”? [https://es.wikipedia.org/wiki/Freitas_(cantante)] Muchas gracias y saludos :) [[Usuario:Baintpq|Baintpq]] ([[Usuario caraba:Baintpq|caraba]]) 05:49 26 Heb 2023 (UTC)
== Liv and Maddie ==
Even though the article about ''[[Liv and Maddie]]'' is marked for deletion, I don't think it should be deleted. Can you please fix any errors in translation and add more content to it? Earlier, it had some Spanish in it, but now most of it was changed to make it more like the English article. I also saw pages marked for deletion about actors. Most of them seem like they can just add more content and fix errors in translation, just like ''Liv and Maddie''. I've also seen several pages that were marked as needing revision and/or translation, like ''[[Bambi]]'' and ''[[Vuk]]''. Could you please fix them? Thank you. [[Especial:Contribuciones/2600:1700:53F0:AD70:84B1:A72:5DD8:6135|2600:1700:53F0:AD70:84B1:A72:5DD8:6135]] 04:17 21 Mar 2023 (UTC)
:''Liv and Maddie'' is no longer tagged for deletion. But what about the 30 pages that are tagged for deletion? Should they be deleted or expanded? [[Especial:Contribuciones/2600:1700:53F0:AD70:8C5C:EA92:615F:DCB4|2600:1700:53F0:AD70:8C5C:EA92:615F:DCB4]] 22:11 26 Mar 2023 (UTC)
::I'm still wondering when you will have time to check the pages and see which ones can be improved and saved. I just am wondering. Would tomorrow be an OK time? I ask this because tomorrow is Saturday. I just am concerned for the pages, because sometimes they get deleted before there's a chance to improve them. Another thing is that, for all the pages that have already been deleted, there are ones that could be recreated with proper content. By that I mean, pages where the actors are notable, even though the pages were not sufficient enough. I'm sorry if this sounds like pressure, I know that there's still time as long as they exist now, and they can be recreated properly even if deleted. I just would like to know when they can be reviewed. I'm hoping tomorrow if Saturday is a good day. Also, ''Bambi'' and ''Vuk'' have been revised, but I still would like to add more to ''Liv and Maddie''. It's a simple, yet very emotional series about an actress who returned to her family (Liv) and her identical twin sister (Maddie), who stayed home until Liv returned. The article doesn't mention that fact that they are identical twin sisters. In this series, Liv comes home to reunite with her family, and they all welcome her home with open arms. This series also has 80 episodes across four seasons, and I have seen them all countless times. It is also the break-out role for Dove Cameron, who portrayed both twins in the series. Anyway, I am looking forward to seeing the articles improved. Sorry this took so long. [[Especial:Contribuciones/2600:1700:53F0:AD70:E9B5:6CD2:D067:D0AE|2600:1700:53F0:AD70:E9B5:6CD2:D067:D0AE]] 21:43 31 Mar 2023 (UTC)
== Editatona El Prado en Femenino ==
Te comparto [[:es:Wikipedia:Encuentros/Editatona_El_Prado_en_femenino|esta página de la editatona]], por si te animas a crear algún artículo. Al menos, ya tenemos uno ;-) [[Usuario:Mentxuwiki|Mentxuwiki]] ([[Usuario caraba:Mentxuwiki|caraba]]) 08:20 1 Abr 2023 (UTC)
== Traducción ==
Hola, ¿cómo estás? Te quería pedir si por favor podrías traducir estas frases al extremeño:
* Edgar von Wahl (también llamado Edgar de Wahl; Olviopol, Imperio ruso, 11 de agosto de 1867-Tallin, Unión Soviética, 1948) fue el creador de la lengua auxiliar internacional llamada occidental o interlingue.
* La Lingua Franca Nova (LFN o elefen) es una lengua construida creada por C. George Boeree de la Universidad de Shippensburg, en Pensilvania.1 Se basa en el francés, el italiano, el portugués, el español y el catalán.2 Su gramática es la de un criollo latino, muy simplificado, pero es tan expresiva como una lengua natural.
Gracias por tu ayuda y perdona las molestias. --[[Usuario:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Usuario caraba:Caro de Segeda|caraba]]) 19:47 10 may 2023 (UTC)
== Traducción ==
Muchas gracias por la traducción, ya lo útimo podrías por favor traducir esto también?
<poem>
Lingua Franca Nova (elefen) es un idioma que ha sido diseñado para ser verdaderamente simple, coherente, y fácil de aprender para las comunicaciones internacionales. Tiene varias cualidades:
1. Tiene un número limitado de fonemas. Suena similar al italiano o al español.
2. Se escribe como se pronuncia. Ningún niño tiene que pasar años aprendiendo irregularidades.
3. Tiene una gramática totalmente regular, igual que los idiomas criollos del mundo.
4. Tiene un sistema limitado y totalmente regular de afijos productivos para crear nuevas palabras.
5. Tiene reglas bien definidas para el orden de las palabras, en armonía con muchos idiomas importantes.
6. Tiene una lista de palabras totalmente basadas en lenguas románicas modernas. Estos idiomas están muy extendidos, son muy influyentes y han contribuido a la mayor parte del vocabulario del inglés.
7. Está diseñado para aceptar con naturalidad los neologismos técnicos latinos y griegos, el “estándar mundial” de facto.
8. Está diseñado para ser relativamente “natural” para los que estén familiarizados con las lenguas románicas, sin ser mucho más difícil para los demás.
Esperamos que os guste elefen.
</poem>
Muchas gracias. --[[Usuario:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Usuario caraba:Caro de Segeda|caraba]]) 05:56 14 may 2023 (UTC)
: Hola, perdona que te moleste de nuevo con esto pero, ¿has podido ir traduciendo ese texto? --[[Usuario:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Usuario caraba:Caro de Segeda|caraba]]) 11:16 13 Húl 2023 (UTC)
== Elecionis ala Assambrea d'Estremaúra de 2023 ==
Hola!
He actualizado los datos, pero me falta añadir a la tabla [https://www.juntosporextremadura.es/ el partido JUEX].
Cuando puedas, incluyes el partido que falta? No quiero liarla con la el colorido de la tabla...
He utilizado para los datos [https://www.eldiario.es/politica/resultados-elecciones-autonomicas-28m_1_10234280.html esta fuente].
Agraecía! [[Usuario:Mentxuwiki|Mentxuwiki]] ([[Usuario caraba:Mentxuwiki|caraba]]) 07:54 29 may 2023 (UTC)
== A tentu la pregunta que me hizisti ==
Yeu, compaire. Disculpa por contestar-ti tan tardi. Los nombris de reis que píis son ''Helipi'', ''Hernandu'', ''Alfonsu'', ''Juan-Calru''; ya é vistu que algu as muau. Como digu enos resumis d'edición, ena ortografía del OSCEC los guioninus (assina llamamus al signu ''-'') sirvin pa desseparal elementus nominalis (sustantivus, pronombris, como en ''Juan'' + ''Calru'' = ''Juan-Calru'', ''Gustavu-Adolfu'', ''Val-de-Cavallerus'', ''Cabeça-del-Buei'', etc.) con tal que nel dizieru seyan inseparablis, más o menus como passa en francés. [[Usuario:Tokvo|Tokvo]] ([[Usuario caraba:Tokvo|caraba]]) 09:50 15 Húl 2023 (UTC)
== Dúas para esborral un artícalu ==
Yeu, Sa. Soi HackerPunki, t'escrivu por que é alcuentrau un artícalu que debi sel aborrau, peru no tengu conocencia de cómu debi hazel-si. Me gustaría aprendel cómu s'hazi (si se puei) para nun huturu, si alcuentru sotrus artícalus que debin sel aborraus, poel hazel-lu yo mesmu.
por si acasu te mandu el atiju del artícalu en custión. Gracias
[[Htamal]]
[[Usuario:HackerPunki|HackerPunki]] ([[Usuario caraba:HackerPunki|caraba]]) 15:45 19 Otu 2023 (UTC)
== Revisión ==
Hola, perdona que te moleste con esto pero he estado haciendo artículos usando el diccionario de equivalencias y te quería pedir si por favor podrías revisarlos:
* [[Açá]]
* [[Açaón]]
* [[Guaña]]
* [[Yerva]]
* [[Açuela]]
* [[Embutíu]]
* [[España vaziá]]
* [[Pastor]]
* [[Centro de Investigaciones Científicas y Tecnológicas de Extremadura]]
* [[Agricultor]]
* [[Rebelión campuza estremeña]]
* [[Pastoreu]]
* [[Lana]]
* [[Esquilaor]]
* [[Campusinu]]
* [[Harrieru]]
* [[Palaciu de Mirabel]]
Gracias por tu ayuda. --[[Usuario:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Usuario caraba:Caro de Segeda|caraba]]) 07:27 24 Nov 2023 (UTC)
== Votación ==
¿Podrías por favor votar a favor de que el artículo [[Coltura d'Estremaúra]] [https://ext.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCiquipedia:Votacionis_d%27art%C3%ADculus_destacaus_(afech%C3%A1s)#Coltura_d'Estrema%C3%BAra sea artículo destacado]? --[[Usuario:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Usuario caraba:Caro de Segeda|caraba]]) 16:30 6 Dic 2023 (UTC)
: ¿Podrías borrar [[Usuario:Caro de Segeda/Política]] y [[Usuario:Caro de Segeda/Abandonu estitucional d'Estremaúra]], por favor? --[[Usuario:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Usuario caraba:Caro de Segeda|caraba]]) 15:04 7 Dic 2023 (UTC)
:: ¿Podías borrar [[Usuario:Caro de Segeda/Geografia]], [[Usuario:Caro de Segeda/Demografia]] y [[Usuario:Caro de Segeda/Deporti]]? --[[Usuario:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Usuario caraba:Caro de Segeda|caraba]]) 23:59 7 Dic 2023 (UTC)
== Creación de una plantilla ==
Buenas, ¡qué tal? Te escribo por que he visto algunos artículos relacionados con la lengua extremeña y me extraña que, por ejemplo, Sólo haya tres artículos al respecto (El de la [[Lengua estremeña|lengua Extremeña]], La [[Palra d'El Rebollal|Palra el Rebollal]], y la [[Ortografía del extremeño]] de Ismael Carmona). He pensado que sería bueno ampliar y crear más artículos al respecto, y para organizarlo mejor, creé en mi obrador una plantilla con la información que se necesitaría ampliar. La plantilla no está terminada, hay que añadir y cambiar varias cosas. Pero antes de seguir con ello, me gustaría enseñártelo, y decirme si crees que es necesaria que exista esta plantilla y qué piensas de ello.
Te mando el enlace [[Usuario:HackerPunki/obraol/Abadía (Caçris)|aquí]]. El nombre de la página no tiene nada que ver por que la usé antes para otras cosas.
Espero tu respuesta.
[[Usuario:HackerPunki|HackerPunki]] ([[Usuario caraba:HackerPunki|caraba]]) 17:05 13 Dic 2023 (UTC)
== Cronolohia dela Estoria d'Estremaúra ==
Hola, no sé qué más poner en este [[Cronolohia dela Estoria d'Estremaúra|artículo]], si tienes tiempo, ¿podrías revisarlo y añadir cualquier información que creas que falte? --[[Usuario:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Usuario caraba:Caro de Segeda|caraba]]) 07:58 15 Dic 2023 (UTC)
== Votacion ==
Podrias votar [https://ext.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCiquipedia:Votacionis_d%27art%C3%ADculus_destacaus_(afech%C3%A1s)#Estoria_d'Estrema%C3%BAra aqui], por favor? --[[Usuario:Jon Gua|Jon Gua]] ([[Usuario caraba:Jon Gua|caraba]]) 07:30 15 Mar 2024 (UTC)
== Prantilla d'Idiomas ==
Alas güenas nochis, collaçu! He creado una plantilla de idiomas que es distinta de la que actualmente se usa. Te gustaría echarle un vistazo y darme tu opinión? He pensado que se podría sustituir la que tenemos por esta.
[[Prantilla:Ficha d'idioma|Prantilla:Ficha d'idioma - Güiquipeya (wikipedia.org)]] -> Plantilla
[[Luenga coreana]] -> ejemplo en un artículo
Agralecíu pola tu ayúa: [[Usuario:HackerPunki|HackerPunki]] ([[Usuario caraba:HackerPunki|caraba]]) 19:45 27 may 2024 (UTC)
== Flower of the month ==
[[File:Flor de jara (Saucedilla).jpg|thumb|<center>Cistus ladanifer, Saucedilla, Cáceres</center>]]
Dear Sa~eswiki.
For your huge efforts on Extremaduran Wikipedia I want to award you with the [[:als:Wikipedia:Blueme vum Monet|Flower of the month]].
Best regards, --[[Usuario:Holder|Holder]] ([[Usuario caraba:Holder|caraba]]) 12:15 13 Húl 2024 (UTC)
== Referencias ==
::Yeu, sí ya he visto que los cambias todos. Huentis no lo uso porque la palabra en extemeño para fuente es hunti (en mi pueblo tenemos la juntanilla, es decir la fuentecilla, sin diptongar) y las referencias son precisamente las fuentes. No sé quién forma "La Comunidad", ni cuantas personas, ni qué conocimientos tienen de extremeño. [[Usuario:Olarcos|Olarcos]] ([[Usuario caraba:Olarcos|caraba]]) 22:34 13 set 2024 (UTC)
== Traducción usá en esta Güiquipedia ==
¡Saludus! Espero que s’atopí bien. El motivo del mi mensaji ye pa manifestali el mi interés en colaborá en la Biquipedia n’estremeñu. Tengo estudus de llingüística na universidá y soi un seguidor ávidu de los idiomas. Peru nun sé si ustedes usán la versión de la OSCEC pa escreví n’esta Biquipedia. Yo, pol mi lau, creo que s’ha d’hasé así, ya que he revisáu el su sitio web y las sus publicaciones párecenme que tienen suficiente bagaji académicu como pa tomalis en seriu y adotalis. Amás, ye la única institución que regula l’estremeñu. Yo, pol mi parti, pueu empezá a editá, mejorá y creá artículos con ayuda del diccionariu publicáu pol OSCEC y ChatGPT, y asina tomá vantaxa de las últimas tecnoloxías n’intelixencia artificial. Si ustedes lo desian, puein revisá si los mis artículos son lo suficientemente buenos como pa publicalis. Por favor, hágamelo sabé lo más pronto, ya que me entusiasma la idea d’empezá con esti proyeutu.
PS: Estoiy usandu ChatGPT pa refiná esti mensaji. [[Usuario:Humberto del Torrejón|Humberto del Torrejón]] ([[Usuario caraba:Humberto del Torrejón|caraba]]) 16:59 13 dez 2024 (UTC)
== Hamster & Gretel ==
The text on this page you removed was copied from [[es:Hamster y Gretel]]. Could you translate the text of that page into this wiki please? The article needs more information. Same with [[Go, Dog. Go!]] [[Especial:Contribuciones/2602:306:3384:B280:F9A7:A3B8:EBBE:F639|2602:306:3384:B280:F9A7:A3B8:EBBE:F639]] 18:43 16 dez 2024 (UTC)
== Reason for deletion ==
Hi, sorry for the English – but can you please explain the reason for deletion at [[Special:Diff/135523]] so I can delete it? Thanks, --[[Usuario:SHB2000|SHB2000]] ([[Usuario caraba:SHB2000|caraba]]) 00:28 30 mar 2025 (UTC)
== Esborral redireción ==
Alos güenus días, So el HackerPunki.
Te escribo por que quiero trasladar el artículo [[Wikipedia]] a Güiquipedia, ya que es como se dice en extremeño, y en otras lenguas se tradujo el nombre del artículo. Sin embargo, ya existe el artículo [https://ext.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCiquipedia Güiquipedia], que es la redirección de Güiquipedia n'estremeñu, por lo que no puedo trasladar la página. ¿Podrías borrar esa redirección? o ves mejor hacerlo de otra manera?
[[Usuario:HackerPunki|HackerPunki]] ([[Usuario caraba:HackerPunki|caraba]]) 11:52 5 abr 2025 (UTC)
== Encanto ==
Could you add to [[Encanto]] based on [[es:Encanto (película)]]? Also I noticed that [[:Categoría:Piniclas animás]] should be named [[:Categoría:Piniculas animás]]. [[Especial:Contribuciones/2600:1700:C910:2960:E15C:4A3B:C476:3EC7|2600:1700:C910:2960:E15C:4A3B:C476:3EC7]] 20:15 4 abo 2025 (UTC)
== Caeça el Güei ==
Hola, Se me pasó añadir la bibliografía. Estoy leyendo un documento sobre el extremeño y allí menciona que el topónimo es Caeça el Güei, no "Cabeça del buei". Se me pasó añadir la bibliografía. Ahora lo añado.[[Usuario:HackerPunki|HackerPunki]] ([[Usuario caraba:HackerPunki|carava]]) 10:29 14 abo 2025 (UTC)
== Votación ==
¿Podrías [https://ext.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCiquipedia:Votacionis_d%27art%C3%ADculus_destacaus_(afech%C3%A1s)#Estoria_de_Prasencia votar] para que el artículo "[[Estoria de Prasencia]]" sea destacado por favor? --[[Usuario:Caro de Segeda|Caro de Segeda]] ([[Usuario caraba:Caro de Segeda|carava]]) 14:36 18 hen 2026 (UTC)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:32 28 abr 2026 (UTC) </div>
<!-- Mensaje enviado por Usuario:Keegan (WMF)@metawiki mediante la lista en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471751 -->
== Notice of expiration of your sysop right ==
<div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Zahorilis) will expire on 2026-10-04 05:55:01. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Usuario:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Usuario caraba:Leaderbot|carava]]) 19:42 27 set 2026 (UTC)</div>
== Çahoril ==
Hola, veo que ya no participas en el proyecto de la wikipedia en extremeño y que has dejado de ser bibliotecario en ella. Es un lástima, pero tendrás tus razones para haberlo hecho. Sólo quería decirte que en los últimos días hay gente creando "artículos" insultando a políticos y escribiendo tonterías sin además tener ni idea de extremeño. Has estado durante bastante tiempo colaborando con la wiki en extremeño y eres o has sido un pilar importante en su crecimiento y mejora. He pensado que querrías saberlo. [[Usuario:Olarcos|Olarcos]] ([[Usuario caraba:Olarcos|carava]]) 23:32 22 out 2026 (UTC)
1gftavuqeik731oczu0n17ntt8d7ckt
Pablo Iglesias Turrión
0
9613
144768
140545
2026-10-22T15:58:22Z
~2026-55986-02
20831
144768
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de pressona|ETSs=Gonorrea}}
'''Pablo Iglesias Turrión''' ([[Mairil]], 17 d'otubri de 1978) es un politólogu, prehessol, presentaol de televisión i expolíticu [[España|español]].
Hue vicepresidenti segundu i menistru de Derechus Socialis i Agenda 2030 del Goviernu d'España entri 2020 i 2021. Hue segretariu general del partíu políticu [[Podemos]] dendi 2014 ata el 5 de mayu de 2021.<ref>[https://www.eleconomista.es/politica/noticias/11196867/05/21/Pablo-Iglesias-dimite-de-todos-sus-cargos-en-Podemos-y-deja-la-politica-de-primera-fila.html Pablo Iglesias deja la política y dimite de todos sus cargos en Podemos - elEconomista.es]</ref>
Dotol en Cencias Políticas pola Nuversidá Complutensi de Mairil, ondi tamién trebajó comu prehessol titulal interinu, hue unu delos hundaoris de Podemos en 2014, añu nel que hue elegíu deputau del Palramentu Uropeu. <ref>[http://politica.elpais.com/politica/2014/05/25/actualidad/1401009854_060215.html Podemos se convierte en la sorpresa y logra cinco escaños en Estrasburgo], ''El País'', 25 de mayu de 2014.</ref> Endespués á síu deputau nel Congressu español duranti la xi, xii, xiii i xiv legislaturas. Comu presentaol de televisión á dirigíu los pogramas ''Fort Apache'' ([[Hispan TV]]), ''La Tuerka'' i ''Otra vuelta de tuerka'' (Público TV).
Dimitió comu menistru i vicepresidenti del Goviernu pa sel candidatu enas elecionis autonómicas dela [[Comunidá de Mairil]]. Endespués delos malus resaltaus del su partíu enas mesmas, anunció el su abandonu dela atividá política.<ref>[https://www.elmundo.es/elecciones/elecciones-madrid/2021/05/04/60919da5fdddff73978b4620.html Pablo Iglesias anuncia que abandona la política: "Dejo todos mis cargos" - El Mundo, 4 de mayu de 2021]</ref>
== Referencias ==
<references/>
[[Categoría:Políticus]]
1vvvpsu8jf49jgxyn1xmmdi6dlr7uny
Alexia Putellas
0
10574
144794
125670
2026-10-23T08:01:09Z
~2026-55986-02
20831
144794
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de pressona}}
'''Alexia Putellas Segura''' ([[Mollet del Vallès]], [[Provincia de Barcelona|Barcelona]]; 4 de hebreru de [[1994]]) es una fubulista que juega comu centrucampista nel [[Futbol Club Barcelona]] femeninu. Es tamién entrinacional cona seleción española dendi 2013.<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodico.com/es/deportes/20131122/objetivo-dominar-balon-2863418|título=«El objetivo es dominar el balón»|fechaacceso=2021-02-20|apellido=|nombre=|fecha=2013-11-22|sitioweb=El Periódico|idioma=es}}</ref><ref name=":4">{{Cita web|url=https://as.com/futbol/2021/02/04/femenino/1612456751_889169.html|título=Alexia, icono del Barça, cumple 27 años en su mejor momento|fechaacceso=2021-02-20|fecha=2021-02-04|sitioweb=AS.com|idioma=es}}</ref> Está considerá la mejol jugaora ena atualidá, i á síu galardoná con el Balón d'Oru en 2021 i 2022<ref name=":0">{{Cita web|url=https://elpais.com/deportes/2021-11-29/alexia-putellas-balon-de-oro.html|título=Alexia Putellas, Balón de Oro 2021|fechaacceso=2021-11-30|apellido=Irigoyen|nombre=Juan I.|fecha=2021-11-29|sitioweb=El País|idioma=es}}</ref>, amás de recibil el premiu The Best dela FIFA nessus añus.
=== Pies ===
Lus pies d'Alexia Putellas han siu elogiaus pur su sabori a calabaça et pomelu. Gran pàrti da la poblassion hispañola ha soñau cun chuperretiarlus algua veç.<ref>{{Cita web|url=https://lineadecal.com/|título=Línea de Cal|fechaacceso=2026-10-23|sitioweb=Línea de Cal|idioma=es}}</ref>
== Referencias ==
{{listaref}}
[[Categoría:Deportistas]]
p14ihpir5ldkkqz4slbrwv92mcoevh0
Calera de León
0
11095
144781
144534
2026-10-22T18:30:41Z
Acuxhinu
3347
añidil enteracionis
144781
wikitext
text/x-wiki
{{Ficha de entidad subnacional}}
'''Calera de León''' es un monicípiu [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] dela [[provincia de Badajós]], qu'está ena [[comunidá utónoma|Comunidá Utónoma]] d'[[Estremaúra]]. Mentau tamién comu '''La Calera''', perteneci ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Çafra]]. Tieni una puebración de novecientus dozi abitantis sigún el INE del [[2025]].
== Sitiación ==
Está assitiá nuna colina de setecientus nuevi metrus i tolos sus alreoris andan enllenus de sierras i colinas que pertenecin ala Sierra de [[Tentudía]]. Envera del monicípiu se halla'l monti [[Tentudía]], el de mas altol dela [[provincia de Badajós]] con mil cientu quatru metrus sobri'l nivel dela [[mari]].<ref name=":0">{{Cita web|url=https://tentudia.com/comarca/localidades/calera-de-leon/|título=Calera de León|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=Centru de Desenrou Comarcal de Tentudía|idioma=es}}</ref>
Los rius Ardila i Bodión traviessan el su términu monicipal i nel Bodión s'á costruíu una presa mentá [[Tentudía]], qu'acupa setenta estarias i tieni una cabusía d'augua de cincu ectómetrus cúbicus. Amás d'arranchal a ochu monicípius dela Mancomunidá de [[Tentudía]], la presa es un veru paraisu palos pescaoris polas sus carpas, tencas i las demás especiis.<ref name=":6" />
Está ena comarca de [[Tentudía]] i respondi al partíu judizial de [[Çafra]]. Dendi la ciá de [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]] ain cientu venti seis quilometrus i dendi la ciá de [[Sevilla]] ain cientu unu quilometrus, La su puebración del [[2017]] era de novecientus noventa i nuevi abitantis i nel [[2025]] de novecientus dozi abitantis sigún el INE.<ref>{{Cita web|url=https://www.mjusticia.gob.es/es/JusticiaEspana/OrganizacionJusticia/InstLibraryCartographyJudProv/Badajoz/Zafra.pdf|título=Partíu Judizial|fechaacceso=14 de novembri del 2024|autor=Menisteriu de Justicia}}</ref>
== Estoria ==
Es un puebru de naceru inciertu, enque duranti l'[[Imperiu romanu]] hué l'antiga ''Cúriga'', mentá por Pliniu comu otava casona ena vía romana d'Antoninu, de [[Méria]] pa Ayamonti. N'estas tierras s'assentarun anteriolmenti las tribus ''ies'', qu'eran los ascendientis delos [[iberus]]. Quandu la dominación arabi se le mentó comu Al-Caxera, que quié izil La Branca, peru el su verdaeru renombri estóricu es dela reconquista ena metá del siegru XIII.<ref name=":6" />
Pola reconquista de [[Sevilla]] pol rei Fernandu III, El Santu, esti l'encargó al maestri santiaguista ''Pelay Pérez Correa'' atacal a un exércitu sarracenu que estava enos puertus d'estas sierras, alibrandu una ferós batalla i viendu que s'escurecía sin decedil-si la vitoria, el valerosu capitán cramó ala Vigin dandu gritíus ''¡Santa María deten tu día!'', i referi la tradición qu'el sol s'aparó nel orizonti, comu enos tiempus bíblicus, pa premitil alos cristianus l'alampau trunfu.<ref name=":0" /><ref name=":6" />
Ena acordança d'esti fenómenu, el maestri encargó alçal un templu ena cumbrera del monti mas altu, el qual hue entangarillau ala crassi de monesteriu pol papa León X nel 1514 i que hue cabecera dela Vicaría de Tudía, ala que pertenecían nuevi puebrus dela zona i albergó una escuela d'umanidais, qu'era la mas emportanti d'[[Estremaúra]], ata la su desparición a mediaus del [[Sigru XIX|siegru XIX]].<ref name=":0" /><ref name=":6">{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/historia/index_historia.php?codigo=026|título=Diputación de Badajoz. Entidades Locales, Comarcas y Partidos Judiciales. Calera de León|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=www.dip-badajoz.es}}</ref>
Endispués dela costrución d'esti templu, al que se le hue dotandu de grandis rentas i cona edificación aluspués del Conventual Santiaguista, Calera de León passó a sel unu delos centrus mas senificativus dela Ordin de Santiagu. Hata'l 1873 hue dela diócesis del ''Priorato de San Marcos de [[León]]'' i a raís d'entocis passó ala jurición dela diócesis de [[Badajós]].<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cita web|url=https://www.turismobadajoz.es/monasterio-de-tentudia/|título=Monasterio de Tentudía|fechaacceso=14 de novembri del 2024|apellido=Visiteu|fecha=2022-09-08|sitioweb=Turismo Badajoz|idioma=es}}</ref> Dendi'l 1834 queó ayuntau nel partiu judizial de [[Huenti de Cantus|Huenti Cantus]] i nel censu del 1842 contava con trezientus dezinuevi hogaris i mil dozientus cincuenta i un vezinus. Dendi l'aprovación dela Costitución, el puebru se hizu [[Monicípiu|monicípiu costitucional]] ena [[Comunidá utónoma|Comunidá Utónoma]] d'[[Estremaúra]].<ref name=":1" />
== Patrimoñu ==
=== La ilesia Santiagu Apostol ===
[[Archivu:Iglesia_de_Santiago_Apóstol,_Calera_de_León.jpg|miniaturadeimagen|La ilesia de Santiagu Apostol]]
Envera'l claustru s'encuentra la ilesia de Santiagu Apostol, costruía a manu con barru huerti, ladrillu i pieras con altus murus. La su fachá es mu inregulal hormandu un componimientu velumétricu aondi sobrissali una escalera de caracol, estribus acopraus i un campanariu barrocu del [[Sigru XVIII|siegru XVIII]]. Es una obra gótica tardía, d'acaberus del [[Sigru XV|siegru XV]], es duna navi namás i duna grandi ampritú, con quatru capillas hornichis nel laeru dela Epístola, sacrestía i la capilla del bautismu, qu'es oi el Sagrariu. Tié una bóveda de cruzería en horma d'estrella, cúyus niervus descansan en pilaris costituíus por semicolunas acoprás. Las capillas hornichis tien bovedinas de cruzería, ena su variedá d'espeju sobri arcus de meyu puntu.<ref name=":2">{{Cita web|url=https://turismoententudia.es/listado/calera-de-leon/que-visitar/parroquia-santiago-apostol/|título=Parroquia Santiago Apostol – Turismo en Tentudia|fechaacceso=14 de novembri del 2024|idioma=es}}</ref>
La portá prencipal del templu es renacentista, adintelá, con quatru colunas toscanas i hornichis vazíus enos entrecolunius, quatru candelabrus por coronamientu i tímpanu nel arcu. La del lau de l'Evangeliu es gótica, acabijá en toça, con dos quartus de reondel i hornichi vazíu. El misteriu mayol está hormau por ochu liençus d'''Eduardo Acosta,'' que entrepetan alos quatru evangelistas, sitacionis dela batalla de [[Tentudía]], cona aparición dela Vigin a ''Pérez Correa'' i amás coronandu l'escena la figura a cavallu del Apostol Santiagu.<ref name=":2" />
El hornichi está acupau por una talla de maera del Cristu Encruzijau, datá nel [[Sigru XVI|siegru XVI]], qu'á siu restaurá. Enas alvidrieras poemus guipal la frol de lis qu'entrepreta el trunfu i la espá dela Ordin de Santiagu. El púlpitu, sitiau junta'l arcu toral, es de piera de granu con cuerpu otogonal que descansa en basi galloná, assujetá por un pilal del mesmu material. Ampié dela escalera d'acessu ai una pileta d'augua bendita de piera de granu cona caçuela galloná. Amás, ampiés dela navi s'encuentra la tribuna, que s'alça sobri un arcu pocu arqueau i bóveda de cruzería mu prana. Mentris qu'anduvierun pallí los frairis de San Marcus de [[León]], la ilesia se benefició delos muebris i aperus que truxerun con segu, teniendu anguna ves hata cincu órganus, peru dentri los inciendus i los que trincarun, ugañu no quea nengunu.<ref>{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Conventual-Santiaguista-de-Calera-de-Leon/|título=La ilesia Santiagu Apostol|fechaacceso=14 de novembri del 2024|autor=Turismu Estremaúra}}</ref>
=== Monesteriu de Tentudía ===
[[Archivu:Monasterio_de_Tentudía.jpg|miniaturadeimagen|El Monesteriu de [[Tentudía]].|200x200px]]
Esta obra es un emportanti conjuntu arquitetónicu d'estilu góticu mudéja catalagau de Bien d'Interés Coltural Nacional.La ilesia hue alçá sobri un umildi templu anteriol hechu en comemoración dela mítica batalla de [[Tentudía]]. Devió d'estal hormau por tres navis, comunicás por mé de hilás d'arcus de cantería, con una capilla de pranta quadrá ena navi central i otras mas chiqueninas, adosás alas laeras. El cerraeru sedría con una covija normal de maera, d'arti mudéja. Alos acaberus del [[Sigru XIV|siegru XIV]] huerun adosás al cabeceru dos capillas funerarias, enganchás conas navis laeras por mé dun reútu passillu aondi poemus encuentral a dos maestris dela Ordin de Santiagu, a ''Gonzalo Mexías'' i ''Fernando Oxores''.<ref name=":1" /><ref name=":4">{{Cita web|url=https://recorriendo.extremadurarural.es/recurso/469/|título=Monesteriu de Santa María de Tentudía - REDEX.|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=recorriendo.extremadurarural.es|idioma=es}}</ref>
Las capillas laeras tien misterius d'azulejus, posterioris alas del altal mayol, entrepetandu unu a Santiagu, cavalleru en cavallu brancu, hateau con armaúra, con una banderina ena su manu chota, una espá ena sotra i tumbaus alos sus pies los enemigus vencíus en luchi. Arroea la sitación dos grandis arvus i está bordeá de senefa con ramais i guirlandas. Nel frontil dela mesa del altal ai una cartela cona imagi dela Vigin i el Zagalinu. La capilla de San Agustín tié nel su misteriu de loza al Santu caraitirizau de Pairi dela ilesia, con mitra i báculu, susteniendu ena su manu derecha la pruma de dotol i ena chota la ilesia del hundaol. El templu l'oficia la repolía imagi dela Vigin de [[Tentudía]], que da proteción de grandi enrazu endrentu i ahuera dela región. Es una imagi delas mentás de palmatoria i ena su cara s'aprecia l'almonía dela dolçura, cona magestá que los artistas del [[Sigru XVIII|siegru XVIII]] emprimían a tolas sus obras.<ref name=":1" />
Lo mas interessanti del [[Monesteriu]] es el misteriu mayol, hechu nel 1518 pol anombrau lozeru ''Niculoso Pisano'' assentau ena ciá de [[Sevilla]], aondi l'estilu mudéja se mestura cona rica almonía del su lindu coloríu, siendu unu delos conjuntus de loza mas emportantis dela península. Las sus demensionis sonin de tres con quarenta metrus d'altol por dos con sessenta i cincu metrus d'anchol, con un total de seiscientus quarenta azulejus. La obra entrepeta ena su mayoría con sitacionis marianas, refrexandu'l delicau arti d'esti grandi artista del Renacimientu. Pal lau derechu de l'altal junta una escrición s'encuentra la tumba del hundaol, ''Pelay Pérez Correa'', revestía d'azulejus del mesmu destraçu i estilu.<ref name=":1" /><ref name=":4" />
El claustru d'estilu mudéja cenzillu i costruíu con ladrillus, es una galería en quatru cachus con dos pisus montaus col baxeru de quatru arcus de meyu puntu i el alteru de cincu vanus de meyu puntu embaxaus. L'arquería s'assujeta en pilaris otogonais con basi i capitel i nel centru ai un algibi de grandi cabusía. Alos laus dela galería ain varias abitanças ronçosas cobiertas de tillis pranas de maera o conas bóvedas de cruzería. Tamién se costruyó una sacristía i tribuna, abertura de portás pa comunical l'ássidi conas capillas funerarias. Decenius endispués huerun restituías las tres navis del templu, queandu comu una ilesia d'única navi cobierta con bóvedas de cañón.<ref name=":1" /><ref name=":4" />
=== Conventual santiaguista ===
[[Archivu:Conventual_Santiaguista.jpg|miniaturadeimagen|Claustru del conventual]]
Es una costrución de piera de granu i con barru huerti, hecha alos acaberus del [[Sigru XV|siegru XV]], comu residencia mas ampria i holgona delos cavallerus qu'abitavan en [[Tentudía]]. Albergó por quarenta añus el Colegiu de San Marcus de [[León]] que la Ordin muó dendi la capital del antigu reinu nel 1562. Lo mesmu qu'el monesteriu de [[Tentudía]] el edificiu está declarau Bien d'Interés Estóricu Artísticu Nacional dendi'l [[1931]]. El su claustru de dupli pranta está costruiu con piera de granu i la su colunata, las artísticas bóvedas delas sus salonas i galerías enseñan abondu la belleza de l'estilu renacentista.<ref>{{Cita web|url=https://turismoententudia.es/listado/calera-de-leon/que-visitar/conventual-santiaguista/|título=Conventual Santiaguista – Turismo en Tentudia|fechaacceso=14 de novembri del 2024|idioma=es}}</ref>
Del [[1930]] al [[1934]], esti anombrau menumentu hue ojetivu de varius ententus d'esmangajal-lu cona entención de proval las sus artísticas pieras pa mandal-las pa Almérica. Una delas sus estruturas mas emportantis es el claustru, de pranta quairá i dividíu en dos pisus montaus, col baxeru d'arcus de meyu puntu, que descansan sobri pilaris conas pilastras jónicas adosás i entopetás, col afechamientu en bóvedas de cruzería. Las abitanças monásticas mas polías estan ena pranta baxa destacandu la Sala delos Capítulus o delas Piñas, mentás assina por esponel las llavis delos niervus delas sus bóvedas adornás con froronis. Ena adornación de tou l'edificiu, ain tallás concunelas santiaguistas i santus d'armas.<ref name=":3">{{Cita web|url=https://www.pueblosmagicos.es/calera-de-leon/|título=Calera de León - Pueblos Mágicos|fechaacceso=14 de novembri del 2024|fecha=14 d'abril del 2024|idioma=es}}</ref>
=== Armita dela Muestra Señora delos Doloris ===
[[Archivu:Armita delos Doloris.jpg|miniaturadeimagen|175x175px|Armita delos Doloris]]
Está nel arrayu'l puebru, nel caminu pa [[Tentudía]] i hue costruía a tencias delas dacionis delos vezinus del puebru alo largu de varius siegrus. Enque hue hecha comu armita-millaeru i mentá primeramenti comu armita de Muestra Señora delas Angustias, ara está hondamenti morificá polas retahilas d'entrevenencias, que huerun haziendu col passu los siegrus i possimenti nel barrocu. Es de demensionis chiqueninas, con una navi solu i con una covija a dos auguas. Lo mas senificativu, amás dela su portá prencipal o delos pies, es el tambol otogonal que s'assienta sobri la cabecera, qu'está cerrá con una cupulina. S'arremata esti cimborriu con un templi dela mesma pranta, coronau por un pináculu chiqueninu.<ref name=":3" />
La portá tieni un grandi valol práticu, d'ispiración crássica comu lo muestran los elementus que l'adornan. Tuvu en sotru tiempu un enrejau de maera que desseparava'l presbiteriu o lugal mas sacru, dela navi o terrenu laicu. L'ojetivu d'esti enrejau, era'l de protegel las conrelativas robanzinas i esvalijus, qu'avía al axual artísticu i letúrgicu del templu, assitiau ena su mayol parti nel mentau presbiteriu. Sonin caraitirísticas las sus alpoyatas de drentu, al mó d'assientus junta los cimientus delos murus.<ref>{{Cita web|url=https://tentudiaturismo.com/2018/08/02/ermita-nuestra-senora-de-los-dolores/|título=Armita de Muestra Señora delos Doloris en Tentudia Turismu|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=tentudiaturismo.com|archive-date=2024-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240910062448/https://tentudiaturismo.com/2018/08/02/ermita-nuestra-senora-de-los-dolores/|dead-url=yes}}</ref>
== Fiestas ==
=== Romería de Tentudía ===
La Romería de [[Tentudía]] es un dissantu que se celebra tolos ochu de setiembri dendi la segundera metá del [[Sigru XIII|siegru XIII]] i tié mas de setecientus añus d'antigüedá. Quandu se costruyó'l Monesteriu, la devoción ala Vigin tuvu un grandi aúgi i aumentu, siendu mentá mesmamenti pol rei Alfonsu X El Sabiosu, enas sus celebris cantigas. Col passu del tiempu, la romería hue ganandu en popularidá i assestencia, por essu, alos acaberus del [[Sigru XIV|siegru XIV]], el rei ''Enrique II de Trastámara'' atorga al vicariu varius previlegius pal dissantu dela Vigin, qu'encruían el barajal el preciu del pagamentu d'assientus i baras alos feriegus. N'aquellus tiempus la assestencia a esta romería reballava las seis mil pessonas, que s'empicavan a venil dendi'l sul dela [[provincia de Badajós]] i tamién dela parti norti de [[Güelva]] i [[Sevilla]]. Sigún angunus datus, se pué izil que la romería de [[Tentudía]] es una delas mas antigas d'[[España]].<ref>{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/fiestas/index_fiestas.php?codigo=026|título=Diputación de Badajoz. Entidades Locales, Comarcas y Partidos Judiciales. Calera de León|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=www.dip-badajoz.es|autor=Fiestas Locais}}</ref>
Dendi la praça mayol dela villa, en ca aclarecel del día ochu de [[setiembri]], sali la muestra imagi dela Vigin de [[Tentudía]], patrona de Calera de León i dela comarca de [[Tentudía]], acompañá de romerus i pelegrinus hazia'l Monesteriu de [[Tentudía]], pa espressal la su devoción ala su patrona. Tous en pelegrinación esmiençan el caminu de nuevi kilometrus acompañandu ala Vigin, qu'angunas vezis se hazi pesau, peru aluegu tó s'aborra cona frorencia delos paisagis, l'airi frescu dela sierra i las paranças pal descansaeru, aondi los romerus puen proval los ducis tradicionais i las viandas dela tierra, basás mayolmenti enos produtus del cochinu ibéricu.<ref name=":5">{{Cita web|url=https://www.caleradeleon.com/gastronomia-y-fiestas/|título=Gastronomía y Fiestas – Ayuntamiento Calera de León|fechaacceso=14 de novembri del 2024|idioma=es}}</ref>
=== Mas fiestas d'interés ===
* San Marcus: dentri los días 24 al 26 d'[[abril]].
* San Isidru Labraol: del 15 al 18 de [[mayu]].
* Abaxá dela Vigin de [[Tentudía]] del Monesteriu: el 15 d'[[abostu]].
* Ferias i Fiestas n'Onol ala Vigin de [[Tentudía]]: del 7 al 10 de [[setiembri]].
* Feria del Piñón: La Puenti dela Inmaculá, en [[Diziembri|deziembri]].<ref name=":5" />
== Demografía ==
Cuenta con una puebración de novecientus dozi abitantis sigún el INE del [[2025]].
{{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Calera de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=026&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso= 12 d'aneru del 2025}}
</ref>|1842|1251|1857|1709|1860|1721|1877|2326|1887|2177|1897|2183|1900|2212|1910|2543|1920|2570|1930|2560|1940|2525|1950|2612|1960|2460|1970|1733|1981|1290|1991|1209|2001|1084|2011|1037|2021|949|2025|912|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 será el censo de 2031. -->
== Referencias ==
<references />
== Atijus p'ahuera ==
{{commonscat}}
* [https://www.caleradeleon.com/ web Calera de León] Página web.
* [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06292 cóigu postal] Calera de León.
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]]
[[Categoría:Badajós]]
88p2820gk9a59xvgskkfl3cxmqtt96n
Segura de León
0
11097
144773
144673
2026-10-22T18:05:29Z
Acuxhinu
3347
titulus
144773
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de entidad subnacional}}
'''Segura de León''' es un monicípiu [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] dela [[provincia de Badajós]], ena comunidá utónoma d’[[Estremaúra]], que perteneci ala comarca de [[Tentudía]], al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i tieni una puebración de mil setecientus cinqüenta i ochu abitantis sigún el INE del añu [[2025]].
== Sitación ==
Está en meyu del triangulu hormau polos monicípius de Bodonal dela Sierra, qu'á síu tamién mentau comu el Bonal, [[Cabeça la Vaca]] i [[Huentis de León]]. Amás hue dela Ordin de Santiagu junta las puebracionis d’al reol comu Cañaveral de León i Arroyumolinus de León, ena [[Güelva|provincia de Güelva]] ena [[Andaluzía]] i tamién [[Calera de León]] i [[Huentis de León|Huenis de León]], ena [[provincia de Badajós]] ena [[Estremaúra]], Perteneci ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]], amás la su economía prencipal es la [[Ganaeria|ganaería]] i la [[agricoltura]]. El monicípiu tié una superficii de cientu seis quilometrus quairaus i un altol de unus setencientus metrus.<ref name=":1">{{Cita web|url=https://tentudia.com/comarca/localidades/segura-de-leon/|título=Monicípiu de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Tentudía Diretu|sitioweb=Centru de Desenrou Comarcal de Tentudía|idioma=es}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|url=https://tentudiaturismo.com/segura-de-leon/|título=Turismu de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Tentudia Turismu|sitioweb=tentudiaturismo.com|idioma=es}}</ref>
== Estoria ==
La su nacencia ena estoria hue quandu’l maestri ''Pelayo Pérez Correa'' concedió el hueru de puebración al conceju nel 1274, segregandu’l su territoriu dendi la donación de [[Monti-Molín|Monti-molín]] del añu 1248, enque varius puebrus i colturas ya avían dexau las sus huélligas n’estas tierras.<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/historia/index_historia.php?codigo=137|título=Entidais Locais, Comarcas i Partíus Judiziais de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Deputación de Badajós|sitioweb=www.dip-badajoz.es|idioma=es}}</ref>
Dela epoca anterior ala [[Roma|romana]], es l‘assentamientu [[Celtian|célticu]] dela sierra la Martela, nel que s’encuentró un pobrau ena sierra con esti nombri, abitau dentri'l [[Sigru IV|siegru IV]] i el [[Sigru I|siegru I]] a. C., aondi un vezinu dun puebru d’al reol halló quatru pieças d’oru labrau, que huerun mentás comu el Tesoru dela Sierra dela Martela i dentri ellas ai un pendentil cona horma duna [[bellota]]. Esti pendentil cona bellota d'oru, vieni nel escúu moernu del puebru. L’assentamientu del Sejo, las villas romanas delos Villaris, la delos Regíus o la del Torreón, envera del Santuariu del Cristu la Reja, huerun abitaus ena epoca imperial, dentri'l [[Sigru I e.C.|siegru I]] i el [[Sigru V e.C.|siegru V]] d. C.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cita web|url=https://arqueotrip.com/segura-de-leon-conjunto-monumental/|título=Conjuntu Menumental de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Arqueotrip|sitioweb=ArqueoTrip|idioma=es}}</ref><ref name=":5">{{Cita web|url=https://www.pueblosmagicos.es/segura-de-leon/|título=Menumentus, Comistina en Segura de León en Badajós.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Puebrus Mágicus|fecha=05 d'otubri del 2023|sitioweb=www.pueblosmagicos.es|idioma=es}}</ref>
Dela presencia visigoda está comu testigu’l sustén del’altal dela capilla del'ilesia dela Anunciación i un elementu de marmu que s’á güeltu a aprovechal comu sillal ena torri dela parroquia, lo que mos endica que puu avel un templu entri'l [[Sigru VII|siegru VII]] i el [[Sigru VIII|siegru VIII]] nel mesmu sitiu nel que ugañu está l’ilesia parroquial. Tamién, la huélliga mosulmana la encontramus nel castillu i el puebrau de Gigonza, qu’era la ''Sigunza'' [[árabi]] ena sierra del su mesmu nombri, nel lau isquierdu del ríu Ardila. Nel castillu se puein guipal posás de liençus de muralla, assina comu posás cerámicas esperriás pol arrabal del ''hisn'' o fortaleza. D'esta ''Sigunza'', a meyu caminu nel recorríu dendi [[Sevilla]] a [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], mos habra’l geógrafu [[árabi]] Al-Idrisi que vivió nel [[Sigru XII|siegru XII]].<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":5" />
[[Archivu:Segura-de-Leon.jpg|miniaturadeimagen|180x180px|Castillu de Segura de León.]]
La Conquista [[Cristianismu|cristiana]] de Segura de León la hizun los cavallerus dela Ordin de Santiagu, que costruyerun el castillu i encorporarun el puebru alos territorius dela Ordin de Santiagu, endrentu del [[reinu de León]]. L’estoria dela villa queó estricamenti vinculá a esta ordin dendi’l [[Sigru XIII|siegru XIII]] hata’l [[Sigru XIX|siegru XIX]], n’estitucionis comu la Encomienda Mayol de [[León]], destinguía nel 1833, o la Vicaría de [[Tentudía]], que hue traía dendi [[Calera de León]] pal 1791 i anduvu en Segura de León hata’l 1873, siendu pertenencia dela diócesi del Priolatu de San Marcus de [[León]]. Tó estu, hizu que grandis pessonagis de deferentis epocas hueran destinguíus comu Comendaoris Mayoris cona séi ena villa.<ref name=":1" /><ref name=":4" />
Nel 1594 Segura de León i Casas del Monti en [[Caçris]], tenían la pertenencia al [[reinu de León]] dela Ordin de Santiagu i cuentava con quinientus cinqüenta i cincu vezinus d’apechugui. Acabijá la Conquista, la genti del puebru ahiló pala conquista delas tierras encontrás pal sotru lau del [[océanu Alánticu]] i conas riquezas ganás enas Indias se hizierun obras enas ilesias i armitas dela puebración. Endispués delas revolucionis liberais, se hue aborrandu’l su passau santiaguista, tantu que quandu se hizu’l su escúu d’armas a acaberus del [[Sigru XIX|siegru XIX]], no tenía la crus de Santiagu dentri los sus quartelis. Dendi’l 1834 queó integrau nel partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i pal 1842 tenía nel censu setecientus quarenta hogaris i dos mil setecientus abitantis. Alogu, endispués del 1975 passó a sel un monicipiu costitucional dela comunidá utónoma d’[[Estremaúra]].<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" />
== Patrimoñu ==
[[Archivu:Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción. Segura de León (15461851093) (cropped).jpg|miniaturadeimagen|200x200px|L'ilesia dela Ansunción]]
Dentri las mas emportantis sonin:
* L’ilesia de Muestra Señora dela Ansunción, del [[Sigru XIII|siegru XIII]]. Es la ilesia parroquial católica embaxu l’avogación dela Muestra Señora dela Ansunción, ena archidiócesi de [[Méria]]-[[Badajós (Monicipiu)|Badajós]].<ref>{{Cita web|url=http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|título=Archidiócesi de Méria-Badajós - Parroquias.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|sitioweb=www3.archimeridabadajoz.org|fechaarchivo=2012-03-15|autor=Arzovispau Méria - Badajós|idioma=es|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20120315000323/http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|dead-url=yes}}</ref>
* El castillu de Segura de León, del [[Sigru XIV|siegru XIV]]. Es una costrución santiaguista qu’á síu las hechuras del puebru dendi la Conquista i amás ai que mental qu’el castillu á llegau a ugañu nun perfetu estau de conservancia.<ref name=":5" />
* La cañá Real Leonesa de Ponienti. Qu’era el passu del ganau ena trasumancia.
* L’armita del Cristu dela Reja, del [[Sigru XVI|siegru XVI]]'''.''' Izin los aconteceris qu’un labraol encuentró un cruzifixu quandu arava n’essas tierras cona reja del su arau. Es la prencipal seña d’entidá religiosa del puebru.<ref name=":5" />
== Fiestas ==
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9741486153).jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Las Capeas nel 2013.]]
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9760455575).jpg|miniaturadeimagen|Corriendu las vaquillas.]]
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9743610186).jpg|centro|miniaturadeimagen|Ena llegá ala praça.]]
La mas emportanti es en [[setiembri]] i es mentá comu [[Capeas de Segura de León|Las Capeas]], que sonin en onol al Santísimu Cristu dela Reja, declarás [[Fiestas d'Intrés Turísticu d'Estremaúra|fiestas d’interés turísticu d’Estremaúra]]. Se celebran possimenti dendi’l trezi al deziochu de [[setiembri]] i se hechan al reol de cientu cinqüenta vaquillas n’essus días.<ref>{{Cita web|url=https://www.lacronicabadajoz.com/badajoz/2007/09/15/segura-leon-celebra-plaza-mayor-100292923.html|título=Segura de León celebra ena Praça Mayol, la tradicional fiesta delas Capeas.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|fecha=15 de setiembri del 2007|sitioweb=La Crónica de Badajoz|idioma=es|autor=La Crónica}}</ref>
== Demografía ==
Tien una puebración de 1758 abitantis sigún el INE del [[2025]].
{{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Segura de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=124&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso=10 d'otubri del 2026}}</ref>|1842|2700|1857|3098|1860|3083|1877|3319|1887|3776|1897|3901|1900|4007|1910|4330|1920|4637|1930|4910|1940|5200|1950|4928|1960|4467|1970|3728|1981|2920|1991|2321|2001|2271|2011|2069|2021|1835|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>|2025|1758}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 en esta gráfica será el censo de 2031. -->
== Guipal tamién ==
* [[Capeas de Segura de León]]
* [[Tentudía]]
== Referencias ==
{{listaref}}
== Atijus p'ahuera ==
{{commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20261009065843/https://seguradeleon.es/ web Segura de León] Página web.
* [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06270 cóigu postal] Segura de León.
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]]
[[Categoría:Badajós]]
4xxn5urvrvetp5lyg2jlhlhms62njfq
144774
144773
2026-10-22T18:07:20Z
Acuxhinu
3347
titulus
144774
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de entidad subnacional}}
'''Segura de León''' es un monicípiu [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] dela [[provincia de Badajós]], ena comunidá utónoma d’[[Estremaúra]], que perteneci ala comarca de [[Tentudía]], al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i tieni una puebración de mil setecientus cinqüenta i ochu abitantis sigún el INE del añu [[2025]].
== Sitación ==
Está en meyu del triangulu hormau polos monicípius de Bodonal dela Sierra, qu'á síu tamién mentau comu el Bonal, [[Cabeça la Vaca]] i [[Huentis de León]]. Amás hue dela Ordin de Santiagu junta las puebracionis d’al reol comu Cañaveral de León i Arroyumolinus de León, ena [[Güelva|provincia de Güelva]] ena [[Andaluzía]] i tamién [[Calera de León]] i [[Huentis de León|Huenis de León]], ena [[provincia de Badajós]] ena [[Estremaúra]], Perteneci ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]], amás la su economía prencipal es la [[Ganaeria|ganaería]] i la [[agricoltura]]. El monicípiu tié una superficii de cientu seis quilometrus quairaus i un altol de unus setencientus metrus.<ref name=":1">{{Cita web|url=https://tentudia.com/comarca/localidades/segura-de-leon/|título=Monicípiu de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Tentudía Diretu|sitioweb=Centru de Desenrou Comarcal de Tentudía|idioma=es}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|url=https://tentudiaturismo.com/segura-de-leon/|título=Turismu de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Tentudia Turismu|sitioweb=tentudiaturismo.com|idioma=es}}</ref>
== Estoria ==
La su nacencia ena estoria hue quandu’l maestri ''Pelayo Pérez Correa'' concedió el hueru de puebración al conceju nel 1274, segregandu’l su territoriu dendi la donación de [[Monti-Molín|Monti-molín]] del añu 1248, enque varius puebrus i colturas ya avían dexau las sus huélligas n’estas tierras.<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/historia/index_historia.php?codigo=137|título=Entidais Locais, Comarcas i Partíus Judiziais de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Deputación de Badajós|sitioweb=www.dip-badajoz.es|idioma=es}}</ref>
Dela epoca anterior ala [[Roma|romana]], es l‘assentamientu [[Celtian|célticu]] dela sierra la Martela, nel que s’encuentró un pobrau ena sierra con esti nombri, abitau dentri'l [[Sigru IV|siegru IV]] i el [[Sigru I|siegru I]] a. C., aondi un vezinu dun puebru d’al reol halló quatru pieças d’oru labrau, que huerun mentás comu el Tesoru dela Sierra dela Martela i dentri ellas ai un pendentil cona horma duna [[bellota]]. Esti pendentil cona bellota d'oru, vieni nel escúu moernu del puebru. L’assentamientu del Sejo, las villas romanas delos Villaris, la delos Regíus o la del Torreón, envera del Santuariu del Cristu la Reja, huerun abitaus ena epoca imperial, dentri'l [[Sigru I e.C.|siegru I]] i el [[Sigru V e.C.|siegru V]] d. C.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cita web|url=https://arqueotrip.com/segura-de-leon-conjunto-monumental/|título=Conjuntu Menumental de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Arqueotrip|sitioweb=ArqueoTrip|idioma=es}}</ref><ref name=":5">{{Cita web|url=https://www.pueblosmagicos.es/segura-de-leon/|título=Menumentus, Comistina en Segura de León en Badajós.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Puebrus Mágicus|fecha=05 d'otubri del 2023|sitioweb=www.pueblosmagicos.es|idioma=es}}</ref>
Dela presencia visigoda está comu testigu’l sustén del’altal dela capilla del'ilesia dela Anunciación i un elementu de marmu que s’á güeltu a aprovechal comu sillal ena torri dela parroquia, lo que mos endica que puu avel un templu entri'l [[Sigru VII|siegru VII]] i el [[Sigru VIII|siegru VIII]] nel mesmu sitiu nel que ugañu está l’ilesia parroquial. Tamién, la huélliga mosulmana la encontramus nel castillu i el puebrau de Gigonza, qu’era la ''Sigunza'' [[árabi]] ena sierra del su mesmu nombri, nel lau isquierdu del ríu Ardila. Nel castillu se puein guipal posás de liençus de muralla, assina comu posás cerámicas esperriás pol arrabal del ''hisn'' o fortaleza. D'esta ''Sigunza'', a meyu caminu nel recorríu dendi [[Sevilla]] a [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], mos habra’l geógrafu [[árabi]] Al-Idrisi que vivió nel [[Sigru XII|siegru XII]].<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":5" />
[[Archivu:Segura-de-Leon.jpg|miniaturadeimagen|180x180px|Castillu de Segura de León.]]
La Conquista [[Cristianismu|cristiana]] de Segura de León la hizun los cavallerus dela Ordin de Santiagu, que costruyerun el castillu i encorporarun el puebru alos territorius dela Ordin de Santiagu, endrentu del [[reinu de León]]. L’estoria dela villa queó estricamenti vinculá a esta ordin dendi’l [[Sigru XIII|siegru XIII]] hata’l [[Sigru XIX|siegru XIX]], n’estitucionis comu la Encomienda Mayol de [[León]], destinguía nel 1833, o la Vicaría de [[Tentudía]], que hue traía dendi [[Calera de León]] pal 1791 i anduvu en Segura de León hata’l 1873, siendu pertenencia dela diócesi del Priolatu de San Marcus de [[León]]. Tó estu, hizu que grandis pessonagis de deferentis epocas hueran destinguíus comu Comendaoris Mayoris cona séi ena villa.<ref name=":1" /><ref name=":4" />
Nel 1594 Segura de León i Casas del Monti en [[Caçris]], tenían la pertenencia al [[reinu de León]] dela Ordin de Santiagu i cuentava con quinientus cinqüenta i cincu vezinus d’apechugui. Acabijá la Conquista, la genti del puebru ahiló pala conquista delas tierras encontrás pal sotru lau del [[océanu Alánticu]] i conas riquezas ganás enas Indias se hizierun obras enas ilesias i armitas dela puebración. Endispués delas revolucionis liberais, se hue aborrandu’l su passau santiaguista, tantu que quandu se hizu’l su escúu d’armas a acaberus del [[Sigru XIX|siegru XIX]], no tenía la crus de Santiagu dentri los sus quartelis. Dendi’l 1834 queó integrau nel partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i pal 1842 tenía nel censu setecientus quarenta hogaris i dos mil setecientus abitantis. Alogu, endispués del 1975 passó a sel un monicipiu costitucional dela comunidá utónoma d’[[Estremaúra]].<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" />
== Patrimoñu ==
[[Archivu:Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción. Segura de León (15461851093) (cropped).jpg|miniaturadeimagen|200x200px|L'ilesia dela Ansunción]]
Dentri las mas emportantis sonin:
* L’ilesia de Muestra Señora dela Ansunción, del [[Sigru XIII|siegru XIII]]. Es la ilesia parroquial católica embaxu l’avogación dela Muestra Señora dela Ansunción, ena archidiócesi de [[Méria]]-[[Badajós (Monicipiu)|Badajós]].<ref>{{Cita web|url=http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|título=Archidiócesi de Méria-Badajós - Parroquias.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|sitioweb=www3.archimeridabadajoz.org|fechaarchivo=2012-03-15|autor=Arzovispau Méria - Badajós|idioma=es|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20120315000323/http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|dead-url=yes}}</ref>
* El castillu de Segura de León, del [[Sigru XIV|siegru XIV]]. Es una costrución santiaguista qu’á síu las hechuras del puebru dendi la Conquista i amás ai que mental qu’el castillu á llegau a ugañu nun perfetu estau de conservancia.<ref name=":5" />
* La cañá Real Leonesa de Ponienti. Qu’era el passu del ganau ena trasumancia.
* L’armita del Cristu dela Reja, del [[Sigru XVI|siegru XVI]]'''.''' Izin los aconteceris qu’un labraol encuentró un cruzifixu quandu arava n’essas tierras cona reja del su arau. Es la prencipal seña d’entidá religiosa del puebru.<ref name=":5" />
== Fiestas ==
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9741486153).jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Las Capeas nel 2013.]]
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9760455575).jpg|miniaturadeimagen|Corriendu las vaquillas.]]
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9743610186).jpg|centro|miniaturadeimagen|Ena llegá ala praça.]] La mas emportanti es en [[setiembri]] i es mentá comu [[Capeas de Segura de León|Las Capeas]], que sonin en onol al Santísimu Cristu dela Reja, declarás [[Fiestas d'Intrés Turísticu d'Estremaúra|fiestas d’interés turísticu d’Estremaúra]]. Se celebran possimenti dendi’l trezi al deziochu de [[setiembri]] i se hechan al reol de cientu cinqüenta vaquillas n’essus días.<ref>{{Cita web|url=https://www.lacronicabadajoz.com/badajoz/2007/09/15/segura-leon-celebra-plaza-mayor-100292923.html|título=Segura de León celebra ena Praça Mayol, la tradicional fiesta delas Capeas.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|fecha=15 de setiembri del 2007|sitioweb=La Crónica de Badajoz|idioma=es|autor=La Crónica}}</ref>
== Demografía ==
Tien una puebración de 1758 abitantis sigún el INE del [[2025]].
{{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Segura de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=124&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso=10 d'otubri del 2026}}</ref>|1842|2700|1857|3098|1860|3083|1877|3319|1887|3776|1897|3901|1900|4007|1910|4330|1920|4637|1930|4910|1940|5200|1950|4928|1960|4467|1970|3728|1981|2920|1991|2321|2001|2271|2011|2069|2021|1835|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>|2025|1758}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 en esta gráfica será el censo de 2031. -->
== Guipal tamién ==
* [[Capeas de Segura de León]]
* [[Tentudía]]
== Referencias ==
{{listaref}}
== Atijus p'ahuera ==
{{commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20261009065843/https://seguradeleon.es/ web Segura de León] Página web.
* [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06270 cóigu postal] Segura de León.
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]]
[[Categoría:Badajós]]
5o6vu77q145f8znhltuwwlzlq0n1qoe
144775
144774
2026-10-22T18:08:29Z
Acuxhinu
3347
titulus
144775
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de entidad subnacional}}
'''Segura de León''' es un monicípiu [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] dela [[provincia de Badajós]], ena comunidá utónoma d’[[Estremaúra]], que perteneci ala comarca de [[Tentudía]], al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i tieni una puebración de mil setecientus cinqüenta i ochu abitantis sigún el INE del añu [[2025]].
== Sitación ==
Está en meyu del triangulu hormau polos monicípius de Bodonal dela Sierra, qu'á síu tamién mentau comu el Bonal, [[Cabeça la Vaca]] i [[Huentis de León]]. Amás hue dela Ordin de Santiagu junta las puebracionis d’al reol comu Cañaveral de León i Arroyumolinus de León, ena [[Güelva|provincia de Güelva]] ena [[Andaluzía]] i tamién [[Calera de León]] i [[Huentis de León|Huenis de León]], ena [[provincia de Badajós]] ena [[Estremaúra]], Perteneci ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]], amás la su economía prencipal es la [[Ganaeria|ganaería]] i la [[agricoltura]]. El monicípiu tié una superficii de cientu seis quilometrus quairaus i un altol de unus setencientus metrus.<ref name=":1">{{Cita web|url=https://tentudia.com/comarca/localidades/segura-de-leon/|título=Monicípiu de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Tentudía Diretu|sitioweb=Centru de Desenrou Comarcal de Tentudía|idioma=es}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|url=https://tentudiaturismo.com/segura-de-leon/|título=Turismu de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Tentudia Turismu|sitioweb=tentudiaturismo.com|idioma=es}}</ref>
== Estoria ==
La su nacencia ena estoria hue quandu’l maestri ''Pelayo Pérez Correa'' concedió el hueru de puebración al conceju nel 1274, segregandu’l su territoriu dendi la donación de [[Monti-Molín|Monti-molín]] del añu 1248, enque varius puebrus i colturas ya avían dexau las sus huélligas n’estas tierras.<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/historia/index_historia.php?codigo=137|título=Entidais Locais, Comarcas i Partíus Judiziais de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Deputación de Badajós|sitioweb=www.dip-badajoz.es|idioma=es}}</ref>
Dela epoca anterior ala [[Roma|romana]], es l‘assentamientu [[Celtian|célticu]] dela sierra la Martela, nel que s’encuentró un pobrau ena sierra con esti nombri, abitau dentri'l [[Sigru IV|siegru IV]] i el [[Sigru I|siegru I]] a. C., aondi un vezinu dun puebru d’al reol halló quatru pieças d’oru labrau, que huerun mentás comu el Tesoru dela Sierra dela Martela i dentri ellas ai un pendentil cona horma duna [[bellota]]. Esti pendentil cona bellota d'oru, vieni nel escúu moernu del puebru. L’assentamientu del Sejo, las villas romanas delos Villaris, la delos Regíus o la del Torreón, envera del Santuariu del Cristu la Reja, huerun abitaus ena epoca imperial, dentri'l [[Sigru I e.C.|siegru I]] i el [[Sigru V e.C.|siegru V]] d. C.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cita web|url=https://arqueotrip.com/segura-de-leon-conjunto-monumental/|título=Conjuntu Menumental de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Arqueotrip|sitioweb=ArqueoTrip|idioma=es}}</ref><ref name=":5">{{Cita web|url=https://www.pueblosmagicos.es/segura-de-leon/|título=Menumentus, Comistina en Segura de León en Badajós.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Puebrus Mágicus|fecha=05 d'otubri del 2023|sitioweb=www.pueblosmagicos.es|idioma=es}}</ref>
Dela presencia visigoda está comu testigu’l sustén del’altal dela capilla del'ilesia dela Anunciación i un elementu de marmu que s’á güeltu a aprovechal comu sillal ena torri dela parroquia, lo que mos endica que puu avel un templu entri'l [[Sigru VII|siegru VII]] i el [[Sigru VIII|siegru VIII]] nel mesmu sitiu nel que ugañu está l’ilesia parroquial. Tamién, la huélliga mosulmana la encontramus nel castillu i el puebrau de Gigonza, qu’era la ''Sigunza'' [[árabi]] ena sierra del su mesmu nombri, nel lau isquierdu del ríu Ardila. Nel castillu se puein guipal posás de liençus de muralla, assina comu posás cerámicas esperriás pol arrabal del ''hisn'' o fortaleza. D'esta ''Sigunza'', a meyu caminu nel recorríu dendi [[Sevilla]] a [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], mos habra’l geógrafu [[árabi]] Al-Idrisi que vivió nel [[Sigru XII|siegru XII]].<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":5" />
[[Archivu:Segura-de-Leon.jpg|miniaturadeimagen|180x180px|Castillu de Segura de León.]]
La Conquista [[Cristianismu|cristiana]] de Segura de León la hizun los cavallerus dela Ordin de Santiagu, que costruyerun el castillu i encorporarun el puebru alos territorius dela Ordin de Santiagu, endrentu del [[reinu de León]]. L’estoria dela villa queó estricamenti vinculá a esta ordin dendi’l [[Sigru XIII|siegru XIII]] hata’l [[Sigru XIX|siegru XIX]], n’estitucionis comu la Encomienda Mayol de [[León]], destinguía nel 1833, o la Vicaría de [[Tentudía]], que hue traía dendi [[Calera de León]] pal 1791 i anduvu en Segura de León hata’l 1873, siendu pertenencia dela diócesi del Priolatu de San Marcus de [[León]]. Tó estu, hizu que grandis pessonagis de deferentis epocas hueran destinguíus comu Comendaoris Mayoris cona séi ena villa.<ref name=":1" /><ref name=":4" />
Nel 1594 Segura de León i Casas del Monti en [[Caçris]], tenían la pertenencia al [[reinu de León]] dela Ordin de Santiagu i cuentava con quinientus cinqüenta i cincu vezinus d’apechugui. Acabijá la Conquista, la genti del puebru ahiló pala conquista delas tierras encontrás pal sotru lau del [[océanu Alánticu]] i conas riquezas ganás enas Indias se hizierun obras enas ilesias i armitas dela puebración. Endispués delas revolucionis liberais, se hue aborrandu’l su passau santiaguista, tantu que quandu se hizu’l su escúu d’armas a acaberus del [[Sigru XIX|siegru XIX]], no tenía la crus de Santiagu dentri los sus quartelis. Dendi’l 1834 queó integrau nel partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i pal 1842 tenía nel censu setecientus quarenta hogaris i dos mil setecientus abitantis. Alogu, endispués del 1975 passó a sel un monicipiu costitucional dela comunidá utónoma d’[[Estremaúra]].<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" />
== Patrimoñu ==
[[Archivu:Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción. Segura de León (15461851093) (cropped).jpg|miniaturadeimagen|200x200px|L'ilesia dela Ansunción]]
Dentri las mas emportantis sonin:
* L’ilesia de Muestra Señora dela Ansunción, del [[Sigru XIII|siegru XIII]]. Es la ilesia parroquial católica embaxu l’avogación dela Muestra Señora dela Ansunción, ena archidiócesi de [[Méria]]-[[Badajós (Monicipiu)|Badajós]].<ref>{{Cita web|url=http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|título=Archidiócesi de Méria-Badajós - Parroquias.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|sitioweb=www3.archimeridabadajoz.org|fechaarchivo=2012-03-15|autor=Arzovispau Méria - Badajós|idioma=es|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20120315000323/http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|dead-url=yes}}</ref>
* El castillu de Segura de León, del [[Sigru XIV|siegru XIV]]. Es una costrución santiaguista qu’á síu las hechuras del puebru dendi la Conquista i amás ai que mental qu’el castillu á llegau a ugañu nun perfetu estau de conservancia.<ref name=":5" />
* La cañá Real Leonesa de Ponienti. Qu’era el passu del ganau ena trasumancia.
* L’armita del Cristu dela Reja, del [[Sigru XVI|siegru XVI]]'''.''' Izin los aconteceris qu’un labraol encuentró un cruzifixu quandu arava n’essas tierras cona reja del su arau. Es la prencipal seña d’entidá religiosa del puebru.<ref name=":5" />
== Fiestas ==
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9741486153).jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Las Capeas nel 2013.]]
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9760455575).jpg|miniaturadeimagen|Corriendu las vaquillas.]]
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9743610186).jpg|centro|miniaturadeimagen|Ena llegá ala praça.]]
La mas emportanti es en [[setiembri]] i es mentá comu [[Capeas de Segura de León|Las Capeas]], que sonin en onol al Santísimu Cristu dela Reja, declarás [[Fiestas d'Intrés Turísticu d'Estremaúra|fiestas d’interés turísticu d’Estremaúra]]. Se celebran possimenti dendi’l trezi al deziochu de [[setiembri]] i se hechan al reol de cientu cinqüenta vaquillas n’essus días.<ref>{{Cita web|url=https://www.lacronicabadajoz.com/badajoz/2007/09/15/segura-leon-celebra-plaza-mayor-100292923.html|título=Segura de León celebra ena Praça Mayol, la tradicional fiesta delas Capeas.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|fecha=15 de setiembri del 2007|sitioweb=La Crónica de Badajoz|idioma=es|autor=La Crónica}}</ref>
== Demografía ==
Tien una puebración de 1758 abitantis sigún el INE del [[2025]].
{{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Segura de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=124&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso=10 d'otubri del 2026}}</ref>|1842|2700|1857|3098|1860|3083|1877|3319|1887|3776|1897|3901|1900|4007|1910|4330|1920|4637|1930|4910|1940|5200|1950|4928|1960|4467|1970|3728|1981|2920|1991|2321|2001|2271|2011|2069|2021|1835|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>|2025|1758}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 en esta gráfica será el censo de 2031. -->
== Guipal tamién ==
* [[Capeas de Segura de León]]
* [[Tentudía]]
== Referencias ==
{{listaref}}
== Atijus p'ahuera ==
{{commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20261009065843/https://seguradeleon.es/ web Segura de León] Página web.
* [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06270 cóigu postal] Segura de León.
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]]
[[Categoría:Badajós]]
ebalevr7y7w0jtjir18d1whsfpu7t5y
144776
144775
2026-10-22T18:16:35Z
Acuxhinu
3347
Fiestas
144776
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de entidad subnacional}}
'''Segura de León''' es un monicípiu [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] dela [[provincia de Badajós]], ena comunidá utónoma d’[[Estremaúra]], que perteneci ala comarca de [[Tentudía]], al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i tieni una puebración de mil setecientus cinqüenta i ochu abitantis sigún el INE del añu [[2025]].
== Sitación ==
Está en meyu del triangulu hormau polos monicípius de Bodonal dela Sierra, qu'á síu tamién mentau comu el Bonal, [[Cabeça la Vaca]] i [[Huentis de León]]. Amás hue dela Ordin de Santiagu junta las puebracionis d’al reol comu Cañaveral de León i Arroyumolinus de León, ena [[Güelva|provincia de Güelva]] ena [[Andaluzía]] i tamién [[Calera de León]] i [[Huentis de León|Huenis de León]], ena [[provincia de Badajós]] ena [[Estremaúra]], Perteneci ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]], amás la su economía prencipal es la [[Ganaeria|ganaería]] i la [[agricoltura]]. El monicípiu tié una superficii de cientu seis quilometrus quairaus i un altol de unus setencientus metrus.<ref name=":1">{{Cita web|url=https://tentudia.com/comarca/localidades/segura-de-leon/|título=Monicípiu de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Tentudía Diretu|sitioweb=Centru de Desenrou Comarcal de Tentudía|idioma=es}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|url=https://tentudiaturismo.com/segura-de-leon/|título=Turismu de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Tentudia Turismu|sitioweb=tentudiaturismo.com|idioma=es}}</ref>
== Estoria ==
La su nacencia ena estoria hue quandu’l maestri ''Pelayo Pérez Correa'' concedió el hueru de puebración al conceju nel 1274, segregandu’l su territoriu dendi la donación de [[Monti-Molín|Monti-molín]] del añu 1248, enque varius puebrus i colturas ya avían dexau las sus huélligas n’estas tierras.<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/historia/index_historia.php?codigo=137|título=Entidais Locais, Comarcas i Partíus Judiziais de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Deputación de Badajós|sitioweb=www.dip-badajoz.es|idioma=es}}</ref>
Dela epoca anterior ala [[Roma|romana]], es l‘assentamientu [[Celtian|célticu]] dela sierra la Martela, nel que s’encuentró un pobrau ena sierra con esti nombri, abitau dentri'l [[Sigru IV|siegru IV]] i el [[Sigru I|siegru I]] a. C., aondi un vezinu dun puebru d’al reol halló quatru pieças d’oru labrau, que huerun mentás comu el Tesoru dela Sierra dela Martela i dentri ellas ai un pendentil cona horma duna [[bellota]]. Esti pendentil cona bellota d'oru, vieni nel escúu moernu del puebru. L’assentamientu del Sejo, las villas romanas delos Villaris, la delos Regíus o la del Torreón, envera del Santuariu del Cristu la Reja, huerun abitaus ena epoca imperial, dentri'l [[Sigru I e.C.|siegru I]] i el [[Sigru V e.C.|siegru V]] d. C.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cita web|url=https://arqueotrip.com/segura-de-leon-conjunto-monumental/|título=Conjuntu Menumental de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Arqueotrip|sitioweb=ArqueoTrip|idioma=es}}</ref><ref name=":5">{{Cita web|url=https://www.pueblosmagicos.es/segura-de-leon/|título=Menumentus, Comistina en Segura de León en Badajós.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Puebrus Mágicus|fecha=05 d'otubri del 2023|sitioweb=www.pueblosmagicos.es|idioma=es}}</ref>
Dela presencia visigoda está comu testigu’l sustén del’altal dela capilla del'ilesia dela Anunciación i un elementu de marmu que s’á güeltu a aprovechal comu sillal ena torri dela parroquia, lo que mos endica que puu avel un templu entri'l [[Sigru VII|siegru VII]] i el [[Sigru VIII|siegru VIII]] nel mesmu sitiu nel que ugañu está l’ilesia parroquial. Tamién, la huélliga mosulmana la encontramus nel castillu i el puebrau de Gigonza, qu’era la ''Sigunza'' [[árabi]] ena sierra del su mesmu nombri, nel lau isquierdu del ríu Ardila. Nel castillu se puein guipal posás de liençus de muralla, assina comu posás cerámicas esperriás pol arrabal del ''hisn'' o fortaleza. D'esta ''Sigunza'', a meyu caminu nel recorríu dendi [[Sevilla]] a [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], mos habra’l geógrafu [[árabi]] Al-Idrisi que vivió nel [[Sigru XII|siegru XII]].<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":5" />
[[Archivu:Segura-de-Leon.jpg|miniaturadeimagen|180x180px|Castillu de Segura de León.]]
La Conquista [[Cristianismu|cristiana]] de Segura de León la hizun los cavallerus dela Ordin de Santiagu, que costruyerun el castillu i encorporarun el puebru alos territorius dela Ordin de Santiagu, endrentu del [[reinu de León]]. L’estoria dela villa queó estricamenti vinculá a esta ordin dendi’l [[Sigru XIII|siegru XIII]] hata’l [[Sigru XIX|siegru XIX]], n’estitucionis comu la Encomienda Mayol de [[León]], destinguía nel 1833, o la Vicaría de [[Tentudía]], que hue traía dendi [[Calera de León]] pal 1791 i anduvu en Segura de León hata’l 1873, siendu pertenencia dela diócesi del Priolatu de San Marcus de [[León]]. Tó estu, hizu que grandis pessonagis de deferentis epocas hueran destinguíus comu Comendaoris Mayoris cona séi ena villa.<ref name=":1" /><ref name=":4" />
Nel 1594 Segura de León i Casas del Monti en [[Caçris]], tenían la pertenencia al [[reinu de León]] dela Ordin de Santiagu i cuentava con quinientus cinqüenta i cincu vezinus d’apechugui. Acabijá la Conquista, la genti del puebru ahiló pala conquista delas tierras encontrás pal sotru lau del [[océanu Alánticu]] i conas riquezas ganás enas Indias se hizierun obras enas ilesias i armitas dela puebración. Endispués delas revolucionis liberais, se hue aborrandu’l su passau santiaguista, tantu que quandu se hizu’l su escúu d’armas a acaberus del [[Sigru XIX|siegru XIX]], no tenía la crus de Santiagu dentri los sus quartelis. Dendi’l 1834 queó integrau nel partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i pal 1842 tenía nel censu setecientus quarenta hogaris i dos mil setecientus abitantis. Alogu, endispués del 1975 passó a sel un monicipiu costitucional dela comunidá utónoma d’[[Estremaúra]].<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" />
== Patrimoñu ==
[[Archivu:Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción. Segura de León (15461851093) (cropped).jpg|miniaturadeimagen|200x200px|L'ilesia dela Ansunción]]
Dentri las mas emportantis sonin:
* L’ilesia de Muestra Señora dela Ansunción, del [[Sigru XIII|siegru XIII]]. Es la ilesia parroquial católica embaxu l’avogación dela Muestra Señora dela Ansunción, ena archidiócesi de [[Méria]]-[[Badajós (Monicipiu)|Badajós]].<ref>{{Cita web|url=http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|título=Archidiócesi de Méria-Badajós - Parroquias.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|sitioweb=www3.archimeridabadajoz.org|fechaarchivo=2012-03-15|autor=Arzovispau Méria - Badajós|idioma=es|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20120315000323/http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|dead-url=yes}}</ref>
* El castillu de Segura de León, del [[Sigru XIV|siegru XIV]]. Es una costrución santiaguista qu’á síu las hechuras del puebru dendi la Conquista i amás ai que mental qu’el castillu á llegau a ugañu nun perfetu estau de conservancia.<ref name=":5" />
* La cañá Real Leonesa de Ponienti. Qu’era el passu del ganau ena trasumancia.
* L’armita del Cristu dela Reja, del [[Sigru XVI|siegru XVI]]'''.''' Izin los aconteceris qu’un labraol encuentró un cruzifixu quandu arava n’essas tierras cona reja del su arau. Es la prencipal seña d’entidá religiosa del puebru.<ref name=":5" />
== Fiestas ==
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9741486153).jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Las Capeas nel 2013.|200x200px]]
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9743610186).jpg|miniaturadeimagen|Ena llegá ala praça.|200x200px]][[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9760455575).jpg|miniaturadeimagen|Corriendu las vaquillas.|centro|250x250px]]La fiesta mas emportanti es en [[setiembri]] i es mentá comu [[Capeas de Segura de León|Las Capeas]], que sonin en onol al Santísimu Cristu dela Reja, declarás [[Fiestas d'Intrés Turísticu d'Estremaúra|fiestas d’interés turísticu d’Estremaúra]]. Se celebran possimenti dendi’l trezi al deziochu de [[setiembri]] i se hechan al reol de cientu cinqüenta vaquillas n’essus días.<ref>{{Cita web|url=https://www.lacronicabadajoz.com/badajoz/2007/09/15/segura-leon-celebra-plaza-mayor-100292923.html|título=Segura de León celebra ena Praça Mayol, la tradicional fiesta delas Capeas.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|fecha=15 de setiembri del 2007|sitioweb=La Crónica de Badajoz|idioma=es|autor=La Crónica}}</ref>
== Demografía ==
Tien una puebración de 1758 abitantis sigún el INE del [[2025]].
{{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Segura de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=124&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso=10 d'otubri del 2026}}</ref>|1842|2700|1857|3098|1860|3083|1877|3319|1887|3776|1897|3901|1900|4007|1910|4330|1920|4637|1930|4910|1940|5200|1950|4928|1960|4467|1970|3728|1981|2920|1991|2321|2001|2271|2011|2069|2021|1835|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>|2025|1758}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 en esta gráfica será el censo de 2031. -->
== Guipal tamién ==
* [[Capeas de Segura de León]]
* [[Tentudía]]
== Referencias ==
{{listaref}}
== Atijus p'ahuera ==
{{commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20261009065843/https://seguradeleon.es/ web Segura de León] Página web.
* [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06270 cóigu postal] Segura de León.
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]]
[[Categoría:Badajós]]
cj4l70mm0qdwu7w9djpqswkzc47uv9d
144777
144776
2026-10-22T18:18:38Z
Acuxhinu
3347
Fiestas
144777
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de entidad subnacional}}
'''Segura de León''' es un monicípiu [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] dela [[provincia de Badajós]], ena comunidá utónoma d’[[Estremaúra]], que perteneci ala comarca de [[Tentudía]], al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i tieni una puebración de mil setecientus cinqüenta i ochu abitantis sigún el INE del añu [[2025]].
== Sitación ==
Está en meyu del triangulu hormau polos monicípius de Bodonal dela Sierra, qu'á síu tamién mentau comu el Bonal, [[Cabeça la Vaca]] i [[Huentis de León]]. Amás hue dela Ordin de Santiagu junta las puebracionis d’al reol comu Cañaveral de León i Arroyumolinus de León, ena [[Güelva|provincia de Güelva]] ena [[Andaluzía]] i tamién [[Calera de León]] i [[Huentis de León|Huenis de León]], ena [[provincia de Badajós]] ena [[Estremaúra]], Perteneci ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]], amás la su economía prencipal es la [[Ganaeria|ganaería]] i la [[agricoltura]]. El monicípiu tié una superficii de cientu seis quilometrus quairaus i un altol de unus setencientus metrus.<ref name=":1">{{Cita web|url=https://tentudia.com/comarca/localidades/segura-de-leon/|título=Monicípiu de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Tentudía Diretu|sitioweb=Centru de Desenrou Comarcal de Tentudía|idioma=es}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|url=https://tentudiaturismo.com/segura-de-leon/|título=Turismu de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Tentudia Turismu|sitioweb=tentudiaturismo.com|idioma=es}}</ref>
== Estoria ==
La su nacencia ena estoria hue quandu’l maestri ''Pelayo Pérez Correa'' concedió el hueru de puebración al conceju nel 1274, segregandu’l su territoriu dendi la donación de [[Monti-Molín|Monti-molín]] del añu 1248, enque varius puebrus i colturas ya avían dexau las sus huélligas n’estas tierras.<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/historia/index_historia.php?codigo=137|título=Entidais Locais, Comarcas i Partíus Judiziais de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Deputación de Badajós|sitioweb=www.dip-badajoz.es|idioma=es}}</ref>
Dela epoca anterior ala [[Roma|romana]], es l‘assentamientu [[Celtian|célticu]] dela sierra la Martela, nel que s’encuentró un pobrau ena sierra con esti nombri, abitau dentri'l [[Sigru IV|siegru IV]] i el [[Sigru I|siegru I]] a. C., aondi un vezinu dun puebru d’al reol halló quatru pieças d’oru labrau, que huerun mentás comu el Tesoru dela Sierra dela Martela i dentri ellas ai un pendentil cona horma duna [[bellota]]. Esti pendentil cona bellota d'oru, vieni nel escúu moernu del puebru. L’assentamientu del Sejo, las villas romanas delos Villaris, la delos Regíus o la del Torreón, envera del Santuariu del Cristu la Reja, huerun abitaus ena epoca imperial, dentri'l [[Sigru I e.C.|siegru I]] i el [[Sigru V e.C.|siegru V]] d. C.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cita web|url=https://arqueotrip.com/segura-de-leon-conjunto-monumental/|título=Conjuntu Menumental de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Arqueotrip|sitioweb=ArqueoTrip|idioma=es}}</ref><ref name=":5">{{Cita web|url=https://www.pueblosmagicos.es/segura-de-leon/|título=Menumentus, Comistina en Segura de León en Badajós.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Puebrus Mágicus|fecha=05 d'otubri del 2023|sitioweb=www.pueblosmagicos.es|idioma=es}}</ref>
Dela presencia visigoda está comu testigu’l sustén del’altal dela capilla del'ilesia dela Anunciación i un elementu de marmu que s’á güeltu a aprovechal comu sillal ena torri dela parroquia, lo que mos endica que puu avel un templu entri'l [[Sigru VII|siegru VII]] i el [[Sigru VIII|siegru VIII]] nel mesmu sitiu nel que ugañu está l’ilesia parroquial. Tamién, la huélliga mosulmana la encontramus nel castillu i el puebrau de Gigonza, qu’era la ''Sigunza'' [[árabi]] ena sierra del su mesmu nombri, nel lau isquierdu del ríu Ardila. Nel castillu se puein guipal posás de liençus de muralla, assina comu posás cerámicas esperriás pol arrabal del ''hisn'' o fortaleza. D'esta ''Sigunza'', a meyu caminu nel recorríu dendi [[Sevilla]] a [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], mos habra’l geógrafu [[árabi]] Al-Idrisi que vivió nel [[Sigru XII|siegru XII]].<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":5" />
[[Archivu:Segura-de-Leon.jpg|miniaturadeimagen|180x180px|Castillu de Segura de León.]]
La Conquista [[Cristianismu|cristiana]] de Segura de León la hizun los cavallerus dela Ordin de Santiagu, que costruyerun el castillu i encorporarun el puebru alos territorius dela Ordin de Santiagu, endrentu del [[reinu de León]]. L’estoria dela villa queó estricamenti vinculá a esta ordin dendi’l [[Sigru XIII|siegru XIII]] hata’l [[Sigru XIX|siegru XIX]], n’estitucionis comu la Encomienda Mayol de [[León]], destinguía nel 1833, o la Vicaría de [[Tentudía]], que hue traía dendi [[Calera de León]] pal 1791 i anduvu en Segura de León hata’l 1873, siendu pertenencia dela diócesi del Priolatu de San Marcus de [[León]]. Tó estu, hizu que grandis pessonagis de deferentis epocas hueran destinguíus comu Comendaoris Mayoris cona séi ena villa.<ref name=":1" /><ref name=":4" />
Nel 1594 Segura de León i Casas del Monti en [[Caçris]], tenían la pertenencia al [[reinu de León]] dela Ordin de Santiagu i cuentava con quinientus cinqüenta i cincu vezinus d’apechugui. Acabijá la Conquista, la genti del puebru ahiló pala conquista delas tierras encontrás pal sotru lau del [[océanu Alánticu]] i conas riquezas ganás enas Indias se hizierun obras enas ilesias i armitas dela puebración. Endispués delas revolucionis liberais, se hue aborrandu’l su passau santiaguista, tantu que quandu se hizu’l su escúu d’armas a acaberus del [[Sigru XIX|siegru XIX]], no tenía la crus de Santiagu dentri los sus quartelis. Dendi’l 1834 queó integrau nel partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i pal 1842 tenía nel censu setecientus quarenta hogaris i dos mil setecientus abitantis. Alogu, endispués del 1975 passó a sel un monicipiu costitucional dela comunidá utónoma d’[[Estremaúra]].<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" />
== Patrimoñu ==
[[Archivu:Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción. Segura de León (15461851093) (cropped).jpg|miniaturadeimagen|200x200px|L'ilesia dela Ansunción]]
Dentri las mas emportantis sonin:
* L’ilesia de Muestra Señora dela Ansunción, del [[Sigru XIII|siegru XIII]]. Es la ilesia parroquial católica embaxu l’avogación dela Muestra Señora dela Ansunción, ena archidiócesi de [[Méria]]-[[Badajós (Monicipiu)|Badajós]].<ref>{{Cita web|url=http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|título=Archidiócesi de Méria-Badajós - Parroquias.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|sitioweb=www3.archimeridabadajoz.org|fechaarchivo=2012-03-15|autor=Arzovispau Méria - Badajós|idioma=es|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20120315000323/http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|dead-url=yes}}</ref>
* El castillu de Segura de León, del [[Sigru XIV|siegru XIV]]. Es una costrución santiaguista qu’á síu las hechuras del puebru dendi la Conquista i amás ai que mental qu’el castillu á llegau a ugañu nun perfetu estau de conservancia.<ref name=":5" />
* La cañá Real Leonesa de Ponienti. Qu’era el passu del ganau ena trasumancia.
* L’armita del Cristu dela Reja, del [[Sigru XVI|siegru XVI]]'''.''' Izin los aconteceris qu’un labraol encuentró un cruzifixu quandu arava n’essas tierras cona reja del su arau. Es la prencipal seña d’entidá religiosa del puebru.<ref name=":5" />
== Fiestas ==
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9741486153).jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Las Capeas nel 2013.|200x200px]]
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9760455575).jpg|miniaturadeimagen|Corriendu las vaquillas.|centro|250x250px]]
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9743610186).jpg|miniaturadeimagen|Ena llegá ala praça.|200x200px]]La fiesta mas emportanti es en [[setiembri]] i es mentá comu [[Capeas de Segura de León|Las Capeas]], que sonin en onol al Santísimu Cristu dela Reja, declarás [[Fiestas d'Intrés Turísticu d'Estremaúra|fiestas d’interés turísticu d’Estremaúra]]. Se celebran possimenti dendi’l trezi al deziochu de [[setiembri]] i se hechan al reol de cientu cinqüenta vaquillas n’essus días.<ref>{{Cita web|url=https://www.lacronicabadajoz.com/badajoz/2007/09/15/segura-leon-celebra-plaza-mayor-100292923.html|título=Segura de León celebra ena Praça Mayol, la tradicional fiesta delas Capeas.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|fecha=15 de setiembri del 2007|sitioweb=La Crónica de Badajoz|idioma=es|autor=La Crónica}}</ref>
== Demografía ==
Tien una puebración de 1758 abitantis sigún el INE del [[2025]].
{{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Segura de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=124&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso=10 d'otubri del 2026}}</ref>|1842|2700|1857|3098|1860|3083|1877|3319|1887|3776|1897|3901|1900|4007|1910|4330|1920|4637|1930|4910|1940|5200|1950|4928|1960|4467|1970|3728|1981|2920|1991|2321|2001|2271|2011|2069|2021|1835|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>|2025|1758}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 en esta gráfica será el censo de 2031. -->
== Guipal tamién ==
* [[Capeas de Segura de León]]
* [[Tentudía]]
== Referencias ==
{{listaref}}
== Atijus p'ahuera ==
{{commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20261009065843/https://seguradeleon.es/ web Segura de León] Página web.
* [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06270 cóigu postal] Segura de León.
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]]
[[Categoría:Badajós]]
glpfvtgnwv7y321tvmd3aeczu0rkuj7
144778
144777
2026-10-22T18:19:58Z
Acuxhinu
3347
Afotus Fiestas
144778
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de entidad subnacional}}
'''Segura de León''' es un monicípiu [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] dela [[provincia de Badajós]], ena comunidá utónoma d’[[Estremaúra]], que perteneci ala comarca de [[Tentudía]], al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i tieni una puebración de mil setecientus cinqüenta i ochu abitantis sigún el INE del añu [[2025]].
== Sitación ==
Está en meyu del triangulu hormau polos monicípius de Bodonal dela Sierra, qu'á síu tamién mentau comu el Bonal, [[Cabeça la Vaca]] i [[Huentis de León]]. Amás hue dela Ordin de Santiagu junta las puebracionis d’al reol comu Cañaveral de León i Arroyumolinus de León, ena [[Güelva|provincia de Güelva]] ena [[Andaluzía]] i tamién [[Calera de León]] i [[Huentis de León|Huenis de León]], ena [[provincia de Badajós]] ena [[Estremaúra]], Perteneci ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]], amás la su economía prencipal es la [[Ganaeria|ganaería]] i la [[agricoltura]]. El monicípiu tié una superficii de cientu seis quilometrus quairaus i un altol de unus setencientus metrus.<ref name=":1">{{Cita web|url=https://tentudia.com/comarca/localidades/segura-de-leon/|título=Monicípiu de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Tentudía Diretu|sitioweb=Centru de Desenrou Comarcal de Tentudía|idioma=es}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|url=https://tentudiaturismo.com/segura-de-leon/|título=Turismu de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Tentudia Turismu|sitioweb=tentudiaturismo.com|idioma=es}}</ref>
== Estoria ==
La su nacencia ena estoria hue quandu’l maestri ''Pelayo Pérez Correa'' concedió el hueru de puebración al conceju nel 1274, segregandu’l su territoriu dendi la donación de [[Monti-Molín|Monti-molín]] del añu 1248, enque varius puebrus i colturas ya avían dexau las sus huélligas n’estas tierras.<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/historia/index_historia.php?codigo=137|título=Entidais Locais, Comarcas i Partíus Judiziais de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Deputación de Badajós|sitioweb=www.dip-badajoz.es|idioma=es}}</ref>
Dela epoca anterior ala [[Roma|romana]], es l‘assentamientu [[Celtian|célticu]] dela sierra la Martela, nel que s’encuentró un pobrau ena sierra con esti nombri, abitau dentri'l [[Sigru IV|siegru IV]] i el [[Sigru I|siegru I]] a. C., aondi un vezinu dun puebru d’al reol halló quatru pieças d’oru labrau, que huerun mentás comu el Tesoru dela Sierra dela Martela i dentri ellas ai un pendentil cona horma duna [[bellota]]. Esti pendentil cona bellota d'oru, vieni nel escúu moernu del puebru. L’assentamientu del Sejo, las villas romanas delos Villaris, la delos Regíus o la del Torreón, envera del Santuariu del Cristu la Reja, huerun abitaus ena epoca imperial, dentri'l [[Sigru I e.C.|siegru I]] i el [[Sigru V e.C.|siegru V]] d. C.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cita web|url=https://arqueotrip.com/segura-de-leon-conjunto-monumental/|título=Conjuntu Menumental de Segura de León.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Arqueotrip|sitioweb=ArqueoTrip|idioma=es}}</ref><ref name=":5">{{Cita web|url=https://www.pueblosmagicos.es/segura-de-leon/|título=Menumentus, Comistina en Segura de León en Badajós.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|autor=Puebrus Mágicus|fecha=05 d'otubri del 2023|sitioweb=www.pueblosmagicos.es|idioma=es}}</ref>
Dela presencia visigoda está comu testigu’l sustén del’altal dela capilla del'ilesia dela Anunciación i un elementu de marmu que s’á güeltu a aprovechal comu sillal ena torri dela parroquia, lo que mos endica que puu avel un templu entri'l [[Sigru VII|siegru VII]] i el [[Sigru VIII|siegru VIII]] nel mesmu sitiu nel que ugañu está l’ilesia parroquial. Tamién, la huélliga mosulmana la encontramus nel castillu i el puebrau de Gigonza, qu’era la ''Sigunza'' [[árabi]] ena sierra del su mesmu nombri, nel lau isquierdu del ríu Ardila. Nel castillu se puein guipal posás de liençus de muralla, assina comu posás cerámicas esperriás pol arrabal del ''hisn'' o fortaleza. D'esta ''Sigunza'', a meyu caminu nel recorríu dendi [[Sevilla]] a [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], mos habra’l geógrafu [[árabi]] Al-Idrisi que vivió nel [[Sigru XII|siegru XII]].<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":5" />
[[Archivu:Segura-de-Leon.jpg|miniaturadeimagen|180x180px|Castillu de Segura de León.]]
La Conquista [[Cristianismu|cristiana]] de Segura de León la hizun los cavallerus dela Ordin de Santiagu, que costruyerun el castillu i encorporarun el puebru alos territorius dela Ordin de Santiagu, endrentu del [[reinu de León]]. L’estoria dela villa queó estricamenti vinculá a esta ordin dendi’l [[Sigru XIII|siegru XIII]] hata’l [[Sigru XIX|siegru XIX]], n’estitucionis comu la Encomienda Mayol de [[León]], destinguía nel 1833, o la Vicaría de [[Tentudía]], que hue traía dendi [[Calera de León]] pal 1791 i anduvu en Segura de León hata’l 1873, siendu pertenencia dela diócesi del Priolatu de San Marcus de [[León]]. Tó estu, hizu que grandis pessonagis de deferentis epocas hueran destinguíus comu Comendaoris Mayoris cona séi ena villa.<ref name=":1" /><ref name=":4" />
Nel 1594 Segura de León i Casas del Monti en [[Caçris]], tenían la pertenencia al [[reinu de León]] dela Ordin de Santiagu i cuentava con quinientus cinqüenta i cincu vezinus d’apechugui. Acabijá la Conquista, la genti del puebru ahiló pala conquista delas tierras encontrás pal sotru lau del [[océanu Alánticu]] i conas riquezas ganás enas Indias se hizierun obras enas ilesias i armitas dela puebración. Endispués delas revolucionis liberais, se hue aborrandu’l su passau santiaguista, tantu que quandu se hizu’l su escúu d’armas a acaberus del [[Sigru XIX|siegru XIX]], no tenía la crus de Santiagu dentri los sus quartelis. Dendi’l 1834 queó integrau nel partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i pal 1842 tenía nel censu setecientus quarenta hogaris i dos mil setecientus abitantis. Alogu, endispués del 1975 passó a sel un monicipiu costitucional dela comunidá utónoma d’[[Estremaúra]].<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" />
== Patrimoñu ==
[[Archivu:Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción. Segura de León (15461851093) (cropped).jpg|miniaturadeimagen|200x200px|L'ilesia dela Ansunción]]
Dentri las mas emportantis sonin:
* L’ilesia de Muestra Señora dela Ansunción, del [[Sigru XIII|siegru XIII]]. Es la ilesia parroquial católica embaxu l’avogación dela Muestra Señora dela Ansunción, ena archidiócesi de [[Méria]]-[[Badajós (Monicipiu)|Badajós]].<ref>{{Cita web|url=http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|título=Archidiócesi de Méria-Badajós - Parroquias.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|sitioweb=www3.archimeridabadajoz.org|fechaarchivo=2012-03-15|autor=Arzovispau Méria - Badajós|idioma=es|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20120315000323/http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|dead-url=yes}}</ref>
* El castillu de Segura de León, del [[Sigru XIV|siegru XIV]]. Es una costrución santiaguista qu’á síu las hechuras del puebru dendi la Conquista i amás ai que mental qu’el castillu á llegau a ugañu nun perfetu estau de conservancia.<ref name=":5" />
* La cañá Real Leonesa de Ponienti. Qu’era el passu del ganau ena trasumancia.
* L’armita del Cristu dela Reja, del [[Sigru XVI|siegru XVI]]'''.''' Izin los aconteceris qu’un labraol encuentró un cruzifixu quandu arava n’essas tierras cona reja del su arau. Es la prencipal seña d’entidá religiosa del puebru.<ref name=":5" />
== Fiestas ==
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9741486153).jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Las Capeas nel 2013.|220x220px]]
[[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9743610186).jpg|miniaturadeimagen|Ena llegá ala praça.|220x220px]][[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9760455575).jpg|miniaturadeimagen|Corriendu las vaquillas.|centro|250x250px]]La fiesta mas emportanti es en [[setiembri]] i es mentá comu [[Capeas de Segura de León|Las Capeas]], que sonin en onol al Santísimu Cristu dela Reja, declarás [[Fiestas d'Intrés Turísticu d'Estremaúra|fiestas d’interés turísticu d’Estremaúra]]. Se celebran possimenti dendi’l trezi al deziochu de [[setiembri]] i se hechan al reol de cientu cinqüenta vaquillas n’essus días.<ref>{{Cita web|url=https://www.lacronicabadajoz.com/badajoz/2007/09/15/segura-leon-celebra-plaza-mayor-100292923.html|título=Segura de León celebra ena Praça Mayol, la tradicional fiesta delas Capeas.|fechaacceso=10 d'otubri del 2026|fecha=15 de setiembri del 2007|sitioweb=La Crónica de Badajoz|idioma=es|autor=La Crónica}}</ref>
== Demografía ==
Tien una puebración de 1758 abitantis sigún el INE del [[2025]].
{{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Segura de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=124&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso=10 d'otubri del 2026}}</ref>|1842|2700|1857|3098|1860|3083|1877|3319|1887|3776|1897|3901|1900|4007|1910|4330|1920|4637|1930|4910|1940|5200|1950|4928|1960|4467|1970|3728|1981|2920|1991|2321|2001|2271|2011|2069|2021|1835|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>|2025|1758}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 en esta gráfica será el censo de 2031. -->
== Guipal tamién ==
* [[Capeas de Segura de León]]
* [[Tentudía]]
== Referencias ==
{{listaref}}
== Atijus p'ahuera ==
{{commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20261009065843/https://seguradeleon.es/ web Segura de León] Página web.
* [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06270 cóigu postal] Segura de León.
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]]
[[Categoría:Badajós]]
byb4bs6csqz6euuzo5kzohi9xmtgdq0
Día delas Lenguas d’Estremaúra
0
11568
144786
143992
2026-10-22T19:46:41Z
Acuxhinu
3347
Referencias i añidil enteracionis
144786
wikitext
text/x-wiki
{{Ficha de fiesta}}
El '''Día delas Lenguas d'Estremaúra''' es un día endedicau a dal visibilidá, celebral, valoreal i revindical las [[Luengas iberu-romancis|luengas]] propias d'[[Estremaúra]]. Conta con talleris, mesas reondas, chalras, debatis, desconciertus i está apreparau pol [[OSCEC]], pola [[Junta d'Estremaúra]] i polos [[Ayuntamientu|ayuntamientus]].
== Estoria ==
La primel ves que se celebró hue en Sa Martín de Trevellu nel [[2018]],<ref>{{Cita web|url=https://www.eldiario.es/extremadura/sociedad/estremenu-reivindica-europeo-prestigioso-minoritarios_1_2087172.html|título=Alvertíus entrenacionais respaldan a l'Estremeñu comu una luenga.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|apellido=Conde|nombre=Jesús|fecha=10 de juñu del 2018|sitioweb=ElDiario.es|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/caceres-local/2018/08/16/provincia-celebra-sabado-primer-dia-44126805.html|título=La provincia celebra el sábau el primel día delas luengas estremeñas.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|apellido=CAÇRIS|nombre=EUROPA PRESS|fecha=16 d'abostu del 2018|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> col ojetu de revindical el patrimoñu lengüísticu [[estremeñu]].<ref>{{Cita web|url=https://www.extremadura.com/agenda/i-dia-de-las-lenguas-de-extremadura/informacion|título=I Día delas Lenguas d'Estremaúra - Esperencia en Sa Martín de Trevellu.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|sitioweb=www.extremadura.com}}</ref> Dendi antoncis, el [[Rehuíju fest|rehuíju]] á acorríu destintas localidais comu [[La Serraílla]] nel [[2019]],<ref>{{Cita web|url=https://www.hoy.es/prov-caceres/serradilla-celebrara-sabado-20190812000638-ntvo.html|título=Serraílla celebrará el sábau el II Día delas Lenguas d'Estremaúra.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|apellido=MARCOS|nombre=MIGUEL ÁNGEL|fecha=12 d'abostu del 2019|sitioweb=Hoy|idioma=es}}</ref> [[La Cosera]] nel [[2020]],<ref>{{Cita web|url=http://www.canalextremadura.es/noticias/la-codosera-visibiliza-nuestra-riqueza-linguistica|título=La Cosera visibiliza la muestra riqueza lengüística.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|apellido=Redación Canal Estremaúra|fecha=17 d'otubri del 2020|sitioweb=Canal Extremadura|idioma=es}}</ref> [[Valencia d'Alcántara]] nel [[2021]], As Ellas pal [[2022]], [[Caçris]] pal [[2023]], [[Don Benitu]] nel [[2024]]<ref>{{Cita web|url=https://www.ondacero.es/emisoras/extremadura/noticias/don-benito-acogera-este-sabado-septimo-dia-lenguas-extremenas_2024092066ecd534fcf7b300013a8cb8.html|título=Don Benitu acogerá esti sábau el sétimu Día delas Lenguas Estremeñas.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|fecha=20 de setiembri del 2024|sitioweb=OndaCero|idioma=es}}</ref>, [[Prasencia]] nel [[2025]]<ref>{{Cita web|url=https://www.plasencia.es/web/noticias/3151-plasencia-acoge-el-viii-dia-de-las-lenguas-d-estremaura-con-talleres-y-el-concierto-de-sanguijuelas-del-guadiana|título=Prasencia acogi'l VIII Día delas Lenguas d’Estremaúra con talleris i el desconciertu de Sanguijuelas del Guadiana.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|fecha=05 de setiembri del 2025|sitioweb=www.plasencia.es|idioma=es}}</ref> i [[Huenti de Cantus|Huenti Cantus]] nel [[2026]].<ref name=":1">{{Cita web|url=https://www.grada.es/premio-lenguas-de-extremadura-reconocer-a-quienes-abren-camino/blogueros/oscec/|título=Premiu Luengas d'Estremaúra.|fechaacceso=22 d'otubri del 2026|apellido=Oscec|fecha=15 d'otubri del 2026|sitioweb=Revista Grada|idioma=es}}</ref>
[[Archivu:VIII Día de las Lenguas de Extremadura. Mesa institucional.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|VIII Día delas [[Lenguas romancis|Luengas d'Estremaúra]].]]
El [[Rehuíju fest|rehuíju]] hue apuchau primeramenti pol [[OSCEC|Órganu de Siguimientu i Cordinación de l'Estremeñu i la su Coltura (OSCEC)]], col sostribu delos ayuntamientus locais i dendi'l [[2024]], tamién col sostribu dela [[Junta d'Estremaúra]], pa dal visibilidá alas [[Lengua estremeña|luengas estremeñas]], que sonin l'[[estremeñu]], [[A fala]] del Val de Xálima i el [[Portugués oliventinu|purtugués raianu]].<ref>{{Cita web|url=https://www.extremadura.com/noticias/2024/09/19/la-junta-de-extremadura-impulsa-por-primera-vez-el-dia-de-las-lenguas-extremenas-en-una-apuesta-por-la-riqueza-cultural-de-la-region|título=La Junta apucha'l Día delas Lenguas Estremeñas.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|sitioweb=www.extremadura.com}}</ref> El celebramientu d'esti día se hazi'l [[sábau]] envera'l celebramientu del Día Uropeu delas Luengas Amenuías, qu'es celebrau dendi l'añu [[2001]] el día ventisseis de [[setiembri]] de ca añu.<ref>{{Cita web|url=https://educarex.es/europa/europeo-lenguas.html|título=Educarex - Día Uropeu delas Luengas.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|apellido=STIC.CEyE.juntaex|sitioweb=educarex.es|idioma=es|archive-date=2023-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20231005033415/https://educarex.es/europa/europeo-lenguas.html|dead-url=yes}}</ref>
== Ojetivus ==
Esti [[Rehuíju fest|rehuíju]] precura de dal cumprimientu ala [[España|Costitución Española]], que nel su artícalu tres, assenta que: ''la riqueza de las distintas modalidades lingüísticas de [[España]] es un patrimonio cultural que será objeto de especial respeto y protección''.<ref>{{Cita web|url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229|título=BOE-A-1978-31229 Costitución Española.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|sitioweb=www.boe.es}}</ref> Assina comu de dal cumprimientu al [[Estatutu d'utonomía d'Estremaúra|Estatutu d'Utonomía d'Estremaúra]], que nel su artícalu nuevi assenta la proteción delas moalidais lengüísticas propias dela región. I tamién pa dal cumprimientu cona Carta Uropea delas Luengas Regionais i Amenuías.<ref>{{Cita web|url=https://www.ondacero.es/emisoras/extremadura/noticias/dia-lenguas-extremadura-pedira-cumplimiento-estatuto-impulsar-modalidades-habla_20230922650cf6331fb4a60001447048.html|título=El VI Día delas Lenguas d'Estremaúra peirá el cumprimientu de l'Estatutu i apuchal las moalidais dela palra.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|fecha=22 de setiembri del 2023|sitioweb=OndaCero|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://efe.com/extremadura/2024-10-03/proteccion-de-las-lenguas-extremenas/|título=Uropa píi promovel i afial las luengas estremeñas - EFE.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|apellido=Caro Moreno|nombre=Pablo|fecha=03 d'otubri del 2024|sitioweb=EFE Noticias|idioma=es-ES}}</ref>
Las tres [[Lengua estremeña|luengas estremeñas]] están reconocías pola [[UNESCO]] comu [[Luengas romancis ocidentalis|luengas]] en paragi de destinguición. Se valorea qu'el [[estremeñu]] es palrau por al reol de diés mil pessonas, [[A fala]] por al reol de seis mil pessonas i el [[Portugués oliventinu|purtugués raianu]] por al reol de dos mil pessonas. Nel [[2024]] el [[Uropa|Conseju d'Uropa]] recramó alas estitucionis púbricas [[España|españolas]], la proteción de l'[[estremeñu]], col declaramientu polo menus de ''Bien de Interés Cultural'' (BIC), de [[A fala]] i del [[Portugués oliventinu|purtugués raianu]] n'[[Estremaúra]].<ref>{{Cita web|url=http://www.canalextremadura.es/noticias/extremadura/don-benito-celebra-el-dia-de-las-lenguas-de-extremadura-un-legado-cultural-que|título=Don Benitu celebra el Día delas Lenguas d'Estremaúra, un legau coltural que da entidá ala región.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|fecha=21 de setiembri del 2024|sitioweb=Canal Extremadura|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/extremadura/2024/10/03/europa-pide-reconocimiento-estremenu-presencia-108873028.html|título=Uropa píi la reconocencia de l'estremeñu i la su presencia enas crassis i enos meyus de comunicación.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|apellido=Luceño Barrantes|nombre=Lola|fecha=03 d'otubri del 2024|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref>
== Celebramientu ==
En ca rehuíju ain atividais comu:
* Chalras i mesas reondas pola sitación delas [[Luengas iberu-romancis|luengas]] amenuías.<ref>{{Cita web|url=https://digitalextremadura.com/el-vii-dia-de-las-lenguas-de-extremadura-sera-un-encuentro-para-celebrar-la-diversidad-linguistica/|título=El VII Día delas Lenguas d'Estremaúra será una encontrança pa celebral la diversidá lengüística - Degital Estremaúra.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|fecha=19 de setiembri del 2024|idioma=es}}</ref>
* Talleris de [[Luengas iberu-romancis|luenga]], [[música]] i [[Coltura d'Estremaúra|coltura]].<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/plasencia/2025/09/06/plasencia-celebrara-dia-lenguas-sanguijuelas-guadiana-121281511.html|título=Prasencia celebrará'l Día delas Lenguas d’Estremaúra con Sanguijuelas del Guadiana.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|apellido=Meneses|nombre=Mónica|fecha=06 de setiembri del 2025|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref>
* Actus estitucionais cona entriega del Premiu [[Lenguas romancis|Luengas d'Estremaúra]] a pessonas destacás nel defendimientu del patrimoñu lengüísticu.<ref>{{Cita web|url=http://www.canalextremadura.es/noticias/extremadura/plasencia-acoge-por-primera-vez-el-dia-de-las-lenguas-de-extremadura|título=Prasencia acogi pola primel ves el Día delas Lenguas d'Estremaúra.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|apellido=Redacion Canal Estremaúra|fecha=27 de setiembri del 2025|sitioweb=Canal Extremadura|idioma=es}}</ref>
* Desconciertus i atuacionis musicais enas [[Lenguas romancis|luengas d'Estremaúra]].<ref>{{Cita web|url=https://norteextremadura.es/el-corazon-de-extremadura-vibra-plasencia-se-convierte-en-el-epicentro-del-dia-de-las-lenguas/noticias/|título=El Coraçón d'Estremaúra Briva: Prasencia se Converti nel Centru del Día delas Lenguas Estremeñas.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|apellido=Karok-JA|fecha=09 de setiembri del 2025|sitioweb=Norte de Extremadura|idioma=es}}</ref>
=== Premiu Luengas d'Estremaúra ===
* [[2024]] ''Juan Carlos García Hoyuelos'', [[Poesía|potetista]] i [[Coltura|difundiol coltural]].<ref>{{Cita web|url=https://www.donbenito.es/noticias/don-benito-acoge-la-celebracion-regional-del-dia-de-las-lenguas-de-extremadura/|título=Don Benitu acogi'l celebramientu regional del Día delas Lenguas d'Estremaúra.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|autor=Ayuntamientu de Don Benitu|fecha=19 de setiembri del 2024|idioma=es}}</ref>
* [[2025]] ''Carles Mulet Garcia'', pola su lavol nel defendimientu delas [[Luengas iberu-romancis|luengas]] amenuías.<ref>{{Cita web|url=https://www.grada.es/carles-mulet-sera-distinguido-en-plasencia-con-el-premio-lenguas-destremaura-2025/cultura/|título=Carles Mulet acebi'l Premiu Lenguas d’Estremaúra 2025.|fechaacceso=30 de setiembri del 2025|apellido=Redación Revista Grá|fecha=26 de setiembri del 2025|sitioweb=Revista Grada|idioma=es}}</ref>
* [[2026]] ''Jacobi Ceballos'', pola su lavol nel enseñaeru delas [[Lenguas romancis|luengas]] d'[[Estremaúra]].<ref name=":1" />
== Guipal tamién ==
* [[Día delas Letras Estremeñas]].
* [[OSCEC|Oscec]]. Órganu de Siguimientu i Cordinación de l'Estremeñu i la su Coltura.
== Referencias ==
<references/>
== Atijus p'ahuera ==
* [https://www.tiktok.com/@hoyextremadura/video/7554864231913590039 Vidiu del VIII Congressu delas Luengas] Día delas Luengas estremañas.
* [https://www.consorciofestivaldemerida.es/noticias/noticias/1066-la-viii-dia-de-las-lenguas-de-extremadura-se-celebrara-el-27-de-septiembre.html VIII Día delas Luengas d'Estremaúra] Que se celebró el ventissieti de setiembri.
* [https://wikimedia.es/evento/dia-de-las-lenguas-de-extremadura-plasencia/ Día delas Luengas d'Estremaúra] En Prasencia.
* [https://web.archive.org/web/20251012202017/https://oscecestremaura.com/ OSCEC] Órganu de Siguimientu i Cordinación de l'Estremeñu i la su Coltura.
* [https://www.juntaex.es Junta de Extremadura] Web Juntaex.es.
[[Categoría:Luengas d'Estremaura]]
[[Categoría:Coltura d'Estremaúra]]
sqr3wo19lg15zwrzy3u9v2zvx3x2zbq
Día delas Letras Estremeñas
0
11618
144787
139628
2026-10-22T19:57:44Z
Acuxhinu
3347
añidil enteracionis
144787
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de fiesta|fecha = Anual, sin una fecha fixa}}
'''Día delas Letras Estremeñas''' es un día que se celebra tolos añus dendi'l [[2021]] pa dal omenagi alas figuras literarias d'[[Estremaúra]], enque non tien nenguna fecha fixa nel almanaqui.
== Estoria ==
Dendi l'añu [[2015]], l'[[OSCEC|Órganu de Siguimientu i Cordinación de l'Estremeñu i la su Coltura, OSCEC]], anduvu recramandu nel Omenagi Anual al Gravielinu, la criación del Día delas Letras Estremeñas, pa poel esparigil i apuchal la [[Literatura estremeña|letratura]] hecha enas tres [[Luengas romancis ocidentalis|luengas]] propias d'[[Estremaúra]], que sonin [[A fala]], l'[[estremeñu]] i el [[Portugués oliventinu|purtugués raianu]] i amás poel revindical assina la su presencia tantu ena educación, comu ena vida corrienti i coltural d'[[Estremaúra]].<ref name=":0">{{Cita web|url=http://www.canalextremadura.es/audio/elisa-herrero-uceda-protagonista-del-primer-dia-de-las-letras-extremenas|título=Elisa Herrero Uceda, protagonista del Primel Día delas Letras Estremeñas.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|fecha=21 de mayu del 2021|sitioweb=Canal Extremadura|idioma=es}}</ref>
El Primel Día delas Letras Estremeñas tuvu nombri de [[mugel]], la dotora, [[Escreviura|escreviora]], [[centífica]], [[Inhormática|inginiera inhormática]] i relatora de [[puesía]] [[Elisa Herrero Uceda]], el día ventidós de [[mayu]] del [[2021]]. Esti día s'esmençó a celebral p'arrecordal a tolas pessonas que escrevin o án escrevíu enas [[Luengas romancis ocidentalis|luengas]] que sientin enas sus casas, a las sus mairis i pairis o alos sus agüelus. Hue celebrau en [[Ceclavín]], el puebru que vidu la nacencia d’[[Elisa Herrero Uceda]] i ena que ceclavinerus i ceclavineras, siguin a mantenel viva la concencia del su patrimoñu lengüísticu. Assina, sessenta zagalis i zagalas s’arrocharun a partecipal pal Concussu [[Literatura estremeña|Literariu]] que hue entangau pol [[OSCEC]] junta’l Conceju de [[Ceclavín]], pusiendu nel papel l'[[estremeñu]] que sientin enas callis i enas casas del puebru.<ref>{{Cita web|url=http://www.canalextremadura.es/noticias/extremadura/el-primer-dia-de-las-letras-extremenas-se-celebra-hoy-en-ceclavin|título=El primel Día delas Letras Estremeñas se celebró en Ceclavín.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|fecha=22 de mayu del 2021|sitioweb=Canal Extremadura|idioma=es}}</ref><ref name=":1">{{Cita web|url=http://www.canalextremadura.es/audio/el-primel-dia-delas-letras-estremenas-tieni-dendi-lo-primeritu-comu-en-galicia-con-rosalia|título=El Primel Día delas Letras Estremeñas tieni, dendi lo primeritu, comu en Galicia con Rosalía, nombri de mugel: Elisa Herrero Uceda.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|fecha=28 de mayu del 2021|sitioweb=Canal Extremadura|idioma=estremeñu}}</ref>
Una delas poemas ganaoras es esta velaquí:<blockquote>
''Si huesi possibli hazel crecel la yerva nel mi quartu,''
''canteal el baldosín paque salga la hesa''
''i que la bordisca rompa la afechaúra.''
''Si huesi possibli lleval la bessana al mi balcón,''
''que la ñebla entri pola puerta''
''i el tu cheru poncima del coraçón.''
''Si huesi possibli trael el ríu ala mi bañera,''
''dexal que l’airi trastoli dentri las peñas''
''i busqui los rasponis delos nutrius.''
''Si huesi possibli hazel una barca cona mi mesa,''
''dexal que l’agua arrepetri sobri la pesquera,''
''abril una hienda i dil-mi ala mar.''<ref name=":1" /></blockquote>
El II Día delas Letras Estremeñas hue el quinzi d'[[Outubri|otubri]] del [[2022]] en [[Logrossán]], aondi se le hizu un omenagi ala poetista [[Luisa Durán|Luisa Durán Broncano]], mentá comu La Cigarra Estremeña, que hue una [[Escreviura|escreviora]] qu'amava hondamenti la su tierrina i qu'endedicó muncha dela su obra literaria ala [[Escreviura|escreviúra]] n'[[estremeñu]] o [[Castú (palra)|castú]]. Ena Casa dela [[Coltura d'Estremaúra|Coltura]] ''Mario Roso de Luna'', aondi se palró sin vergoña ni mieu n'[[estremeñu]], entrevenierun la vicipresienta dela Deputación de [[Caçris]], ''Isabel Ruiz Correyero'' i l'alcaldi de [[Logrossán]] ''Juan Carlos Hernández Martínez'', que s'empricarun en sostribal los ojetivus de l'[[OSCEC]], que sonin los d'apuchal, esperdigal i valoreal la [[Literatura estremeña|letratura]] hecha enas [[Luengas iberu-romancis|luengas]] d'[[Estremaúra]].Tamién uvu discussus dela ralidá lengüística i el defendimientu delas muestras [[Luengas iberu-romancis|luengas]], un relatal [[Literatura estremeña|literariu]] i [[Música tradicional estremeña|puéticu-musical]] duna grandi calidá, [[Música eletroacústica|música eletrónica]] i cosinas dela muestra tierrina.<ref>{{Cita web|url=https://www.grada.es/ii-dia-de-las-letra-extremenas-grada-172-assina/blogueros/oscec/|título=II Día delas Letras Estremeñas. Grada 172. Assina.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|apellido=Oscec|fecha=15 de novembri del 2022|sitioweb=Revista Grada|idioma=es}}</ref>
El III Día delas Letras Estremeñas entangau pol [[OSCEC]], hue endedicau a [[José María Gabriel y Galán|José María Gabriel]] [[José María Gabriel y Galán|i Galán]] i se celebró nel [[Guiju de Granaílla|Guiju de Granailla]], el trenta i unu d'[[Outubri|otubri]] del 2023. Nel pograma uvu un ofertiju froral ena su tumba, aondi se púu ascuchal la poema n'[[estremeñu]] La Pedrá, relatau cona vos d'[[Elisa Herrero Uceda]]. Tamién se vesitó la casa museu del pueta, amás uvu un actu estitucional, una chalra d'[[Aníbal Martín]] i una entrepetación de [[Javier Feijóo|Javier Feijoo]] delas poemas de [[José María Gabriel y Galán|Gabriel]] [[José María Gabriel y Galán|i Galán]]. Tó estu con una preva de migas i una vesita teatralizá, seguía duna mesa reonda i dela entrepetación de El Pelujáncanu. Al acaberu uvu una comía populal ena vezina [[La Çarça de Granaílla|Çarça]] pa endispués assestil ala presentación dun concussu [[Literatura estremeña|literariu]], amás de destintas entrevenencias i micrófanu abiertu palos que quisierun palral.<ref>{{Cita web|url=https://www.hoy.es/prov-caceres/talaveruela-vera-primera-poblacion-region-imparte-curso-20231026145848-nt.html|título=III Día delas Letras Estremeñas. Gravié i Galán.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|apellido=Marcos|nombre=Miguel Ángel|fecha=26 d'otubri del 2023|sitioweb=Hoy|idioma=es}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/caceres/2023/11/26/dia-letras-extremenas-2024-dedicara-95104867.html|título=El Día delas Letras Estremeñas 2024 se dedicará al escrevienti Crus Díaz Marcus.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|apellido=Agut|nombre=Nieves|fecha=26 de novembri del 2023|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref>
El IV Día delas Letras Estremeñas, hue en [[Casillas de Coria]], el sábau unu de [[juñu]] del 2024 col omenagi al su vezinu [[Cruz Díaz Marcos]]. L'[[OSCEC]], junta l'Ayuntamientu de [[Casillas de Coria]] aprepararun esta jorná cona calavoración dela Deputación de [[Caçris]]. [[Cruz Díaz Marcos]] hue un pueta [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] de nacencia en [[Casillas de Coria]] qu'espenó el deziochu de [[setiembri]] del 2023. La Huélliga-Sentiris dela mi tierra nel 2018, ''Círculo Rojo'', hue el primel libru de poemas pubricau cona norma ortugráfica de l'[[estremeñu]] de l'[[OSCEC]] i aluspués, l'Ayuntamientu l'endedicó el su nombri ala calli aondi está la casa familial del pueta, comu reconocencia dela genti del su puebru ala su obra. La jorná tuvu un pograma que mesturava [[Poesía|puesía]], decumentais i [[Música tradicional estremeña|música]] n'[[estremeñu]], n'essa [[Lenguas romancis|luenga]] pola que tantu bregó el sociu de l'[[OSCEC]] i amegu [[Cruz Díaz Marcos|Crus]].<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cita web|url=https://coria.hoy.es/sabado-celebra-dia-letras-extremenas-casillas-coria-20240529172954-nt.html|título=Esti sábau se celebrará el IV Día delas Letras Estremeñas en Casillas de Coria.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|apellido=Bañón|nombre=Miriam|fecha=29 de mayu del 2024|sitioweb=Hoy|idioma=es}}</ref>
El V Día delas Letras Estremeñas hue nel puebru pacensi de [[Guareña]], el sábau venticincu d'[[otubri]] del 2025, un eventu endedicau a valoreal la [[Literatura estremeña|letratura]] enas [[Luenga estremeña|luengas estremeñas]] i que omenageó al pueta [[Luis Chamizo]]. La jorná hue aprepará pol [[OSCEC]], junta l'Ayuntamientu de [[Guareña]], l'Associación [[Luis Chamizo]] i col sostribu dela Deputación de [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]]. [[Luis Chamizo]] es el mas conocíu delos puetas estremeñus, que tuvu la su nacencia en [[Guareña]] nel 1894 i qu'espenó en [[Mairil]] pal 1945. Conos ventiquatru añus se licenció en [[Derechu]] pola Nuversidá de [[Murcia]], enque avía esmençau la su carrera ena Nuversidá Central de [[Mairil]]. La su obra [[El miajón de los castúos|El miajón delos castúus]] tuvu tanta nombraía, qu'ugañu la parabra [[Castú (palra)|castúu]] se gasta pa palral de l'[[estremeñu]]. Ena su obra tamién dissali Las bruxas, que hue pubricá nel 1932 i ena que los pessonagis gastan la [[luenga estremeña]]. Nesti día se valoreó la [[Literatura estremeña|letratura]] enas [[Luenga estremeña|luengas estremeñas]], possimenti mentandu la obra i la figura de [[Luis Chamizo]], grandi sostribaol d'esta [[luenga estremeña|luenga]], con encontranças, leturas i otras atividais pa hondeal ena entidá lengüística i coltural d'[[Estremaúra]], enque por mé dela orilla uvu de mual o adial angunas atividais.<ref>{{Cita web|url=https://www.grada.es/agenda/v-dia-de-las-letras-estremenas-en-guarena/|título=V Día delas Letras Estremeñas en Guareña.|fechaacceso=27 d'otubri del 2025|sitioweb=Revista Grada|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/merida/2025/10/23/guarena-acogera-sabado-dia-letras-extremenas-luis-chamizo-122925936.html|título=Guareña acogi esti sábau el Día delas Letras Estremeñas, n'omenagi al escrevienti Luis Chamiçu.|fechaacceso=27 d'otubri del 2025|apellido=León Carvajal|nombre=Carolina|fecha=23 d'otubri del 2025|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref>
== Ojetivus ==
Col Día delas Letras Estremeñas se precura d'apuchal tamién la presencia d'esta [[Literatura estremeña|letratura]] nel ambienti educativu, assina comu nel estitucional, amás d'apuchal alas [[Luengas iberu-romancis|luengas]] propias que deprendemus enas muestras casas o enas muestras callis i que refrexan el caraiti propiu dela muestra tierrina, dandu un valol añidíu ala [[Coltura d'Estremaúra|coltura estremeña]], un atrativu pal turismu i un sostribu pa condural l'economía [[Estremeñu|estremeña]], comu assenta l'[[OSCEC]], qu'es una associación que lleva trebajandu dendi'l [[2011]] ena proteción delas [[Luengas iberu-romancis|luengas amenuías]] dela muestra [[Comunidá utónoma|Comunidá Utónoma]], pol defendimientu i la conservación del [[Patrimoñu dela Umanidá|patrimoñu]] [[Lingüistica|lengüísticu]] i la [[coltura]] d'[[Estremaúra]]. Assina, afía pola proteción delas tres [[Luengas iberu-romancis|luengas]] reconocías pola [[UNESCO]] i el [[Uropa|Conseju d'Uropa]], que sonin [[A fala|A Fala]] del Valli de Xálima, el [[Portugués oliventinu|Purtugués Raianu]] i l'[[Estremeñu]].<ref name=":0" /><ref name=":3" />
== Guipal tamién ==
* [[Día delas Lenguas d’Estremaúra|Día delas Lenguas d'Estremaúra]].
* [[OSCEC|Oscec]]. Órganu de Siguimientu i Cordinación de l'Estremeñu i la su Coltura.
== Referencias ==
{{listaref}}
== Atijus p'ahuera ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=oSuf2skdL2A Vidiu Omenagi] Elissa Herreru Uceda.
* [https://www.youtube.com/watch?v=AKaY1KnvFv4 Vidiu Omenagi] Luisa Durán.
* [https://www.instagram.com/p/DPds5MqjfdS/ Día delas Letras] V Día delas Letras Estremeñas.
[[Categoría:Luengas d'Estremaura]]
[[Categoría:Coltura d'Estremaúra]]
4af9hqz0e0ku8ma155bahu26dv7v1ah
144788
144787
2026-10-22T20:01:59Z
Acuxhinu
3347
atijus
144788
wikitext
text/x-wiki
{{ficha de fiesta|fecha = Anual, sin una fecha fixa}}
'''Día delas Letras Estremeñas''' es un día que se celebra tolos añus dendi'l [[2021]] pa dal omenagi alas figuras literarias d'[[Estremaúra]], enque non tien nenguna fecha fixa nel almanaqui.
== Estoria ==
Dendi l'añu [[2015]], l'[[OSCEC|Órganu de Siguimientu i Cordinación de l'Estremeñu i la su Coltura, OSCEC]], anduvu recramandu nel Omenagi Anual al Gravielinu, la criación del Día delas Letras Estremeñas, pa poel esparigil i apuchal la [[Literatura estremeña|letratura]] hecha enas tres [[Luengas romancis ocidentalis|luengas]] propias d'[[Estremaúra]], que sonin [[A fala]], l'[[estremeñu]] i el [[Portugués oliventinu|purtugués raianu]] i amás poel revindical assina la su presencia tantu ena educación, comu ena vida corrienti i coltural d'[[Estremaúra]].<ref name=":0">{{Cita web|url=http://www.canalextremadura.es/audio/elisa-herrero-uceda-protagonista-del-primer-dia-de-las-letras-extremenas|título=Elisa Herrero Uceda, protagonista del Primel Día delas Letras Estremeñas.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|fecha=21 de mayu del 2021|sitioweb=Canal Extremadura|idioma=es}}</ref>
El Primel Día delas Letras Estremeñas tuvu nombri de [[mugel]], la dotora, [[Escreviura|escreviora]], [[centífica]], [[Inhormática|inginiera inhormática]] i relatora de [[puesía]] [[Elisa Herrero Uceda]], el día ventidós de [[mayu]] del [[2021]]. Esti día s'esmençó a celebral p'arrecordal a tolas pessonas que escrevin o án escrevíu enas [[Luengas romancis ocidentalis|luengas]] que sientin enas sus casas, a las sus mairis i pairis o alos sus agüelus. Hue celebrau en [[Ceclavín]], el puebru que vidu la nacencia d’[[Elisa Herrero Uceda]] i ena que ceclavinerus i ceclavineras, siguin a mantenel viva la concencia del su patrimoñu lengüísticu. Assina, sessenta zagalis i zagalas s’arrocharun a partecipal pal Concussu [[Literatura estremeña|Literariu]] que hue entangau pol [[OSCEC]] junta’l Conceju de [[Ceclavín]], pusiendu nel papel l'[[estremeñu]] que sientin enas callis i enas casas del puebru.<ref>{{Cita web|url=http://www.canalextremadura.es/noticias/extremadura/el-primer-dia-de-las-letras-extremenas-se-celebra-hoy-en-ceclavin|título=El primel Día delas Letras Estremeñas se celebró en Ceclavín.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|fecha=22 de mayu del 2021|sitioweb=Canal Extremadura|idioma=es}}</ref><ref name=":1">{{Cita web|url=http://www.canalextremadura.es/audio/el-primel-dia-delas-letras-estremenas-tieni-dendi-lo-primeritu-comu-en-galicia-con-rosalia|título=El Primel Día delas Letras Estremeñas tieni, dendi lo primeritu, comu en Galicia con Rosalía, nombri de mugel: Elisa Herrero Uceda.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|fecha=28 de mayu del 2021|sitioweb=Canal Extremadura|idioma=estremeñu}}</ref>
Una delas poemas ganaoras es esta velaquí:<blockquote>
''Si huesi possibli hazel crecel la yerva nel mi quartu,''
''canteal el baldosín paque salga la hesa''
''i que la bordisca rompa la afechaúra.''
''Si huesi possibli lleval la bessana al mi balcón,''
''que la ñebla entri pola puerta''
''i el tu cheru poncima del coraçón.''
''Si huesi possibli trael el ríu ala mi bañera,''
''dexal que l’airi trastoli dentri las peñas''
''i busqui los rasponis delos nutrius.''
''Si huesi possibli hazel una barca cona mi mesa,''
''dexal que l’agua arrepetri sobri la pesquera,''
''abril una hienda i dil-mi ala mar.''<ref name=":1" /></blockquote>
El II Día delas Letras Estremeñas hue el quinzi d'[[Outubri|otubri]] del [[2022]] en [[Logrossán]], aondi se le hizu un omenagi ala poetista [[Luisa Durán|Luisa Durán Broncano]], mentá comu La Cigarra Estremeña, que hue una [[Escreviura|escreviora]] qu'amava hondamenti la su tierrina i qu'endedicó muncha dela su obra literaria ala [[Escreviura|escreviúra]] n'[[estremeñu]] o [[Castú (palra)|castú]]. Ena Casa dela [[Coltura d'Estremaúra|Coltura]] ''Mario Roso de Luna'', aondi se palró sin vergoña ni mieu n'[[estremeñu]], entrevenierun la vicipresienta dela Deputación de [[Caçris]], ''Isabel Ruiz Correyero'' i l'alcaldi de [[Logrossán]] ''Juan Carlos Hernández Martínez'', que s'empricarun en sostribal los ojetivus de l'[[OSCEC]], que sonin los d'apuchal, esperdigal i valoreal la [[Literatura estremeña|letratura]] hecha enas [[Luengas iberu-romancis|luengas]] d'[[Estremaúra]].Tamién uvu discussus dela ralidá lengüística i el defendimientu delas muestras [[Luengas iberu-romancis|luengas]], un relatal [[Literatura estremeña|literariu]] i [[Música tradicional estremeña|puéticu-musical]] duna grandi calidá, [[Música eletroacústica|música eletrónica]] i cosinas dela muestra tierrina.<ref>{{Cita web|url=https://www.grada.es/ii-dia-de-las-letra-extremenas-grada-172-assina/blogueros/oscec/|título=II Día delas Letras Estremeñas. Grada 172. Assina.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|apellido=Oscec|fecha=15 de novembri del 2022|sitioweb=Revista Grada|idioma=es}}</ref>
El III Día delas Letras Estremeñas entangau pol [[OSCEC]], hue endedicau a [[José María Gabriel y Galán|José María Gabriel]] [[José María Gabriel y Galán|i Galán]] i se celebró nel [[Guiju de Granaílla|Guiju de Granailla]], el trenta i unu d'[[Outubri|otubri]] del [[2023]]. Nel pograma uvu un ofertiju froral ena su tumba, aondi se púu ascuchal la poema n'[[estremeñu]] La Pedrá, relatau cona vos d'[[Elisa Herrero Uceda]]. Tamién se vesitó la casa museu del pueta, amás uvu un actu estitucional, una chalra d'[[Aníbal Martín]] i una entrepetación de [[Javier Feijóo|Javier Feijoo]] delas poemas de [[José María Gabriel y Galán|Gabriel]] [[José María Gabriel y Galán|i Galán]]. Tó estu con una preva de migas i una vesita teatralizá, seguía duna mesa reonda i dela entrepetación de El Pelujáncanu. Al acaberu uvu una comía populal ena vezina [[La Çarça de Granaílla|Çarça]] pa endispués assestil ala presentación dun concussu [[Literatura estremeña|literariu]], amás de destintas entrevenencias i micrófanu abiertu palos que quisierun palral.<ref>{{Cita web|url=https://www.hoy.es/prov-caceres/talaveruela-vera-primera-poblacion-region-imparte-curso-20231026145848-nt.html|título=III Día delas Letras Estremeñas. Gravié i Galán.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|apellido=Marcos|nombre=Miguel Ángel|fecha=26 d'otubri del 2023|sitioweb=Hoy|idioma=es}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/caceres/2023/11/26/dia-letras-extremenas-2024-dedicara-95104867.html|título=El Día delas Letras Estremeñas 2024 se dedicará al escrevienti Crus Díaz Marcus.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|apellido=Agut|nombre=Nieves|fecha=26 de novembri del 2023|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref>
El IV Día delas Letras Estremeñas, hue en [[Casillas de Coria]], el sábau unu de [[juñu]] del [[2024]] col omenagi al su vezinu [[Cruz Díaz Marcos]]. L'[[OSCEC]], junta l'Ayuntamientu de [[Casillas de Coria]] aprepararun esta jorná cona calavoración dela Deputación de [[Caçris]]. [[Cruz Díaz Marcos]] hue un pueta [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] de nacencia en [[Casillas de Coria]] qu'espenó el deziochu de [[setiembri]] del [[2023]]. La Huélliga-Sentiris dela mi tierra nel [[2018]], ''Círculo Rojo'', hue el primel libru de poemas pubricau cona norma ortugráfica de l'[[estremeñu]] de l'[[OSCEC]] i aluspués, l'Ayuntamientu l'endedicó el su nombri ala calli aondi está la casa familial del pueta, comu reconocencia dela genti del su puebru ala su obra. La jorná tuvu un pograma que mesturava [[Poesía|puesía]], decumentais i [[Música tradicional estremeña|música]] n'[[estremeñu]], n'essa [[Lenguas romancis|luenga]] pola que tantu bregó el sociu de l'[[OSCEC]] i amegu [[Cruz Díaz Marcos|Crus]].<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cita web|url=https://coria.hoy.es/sabado-celebra-dia-letras-extremenas-casillas-coria-20240529172954-nt.html|título=Esti sábau se celebrará el IV Día delas Letras Estremeñas en Casillas de Coria.|fechaacceso=10 d'otubri del 2025|apellido=Bañón|nombre=Miriam|fecha=29 de mayu del 2024|sitioweb=Hoy|idioma=es}}</ref>
El V Día delas Letras Estremeñas hue nel puebru pacensi de [[Guareña]], el sábau venticincu d'[[otubri]] del [[2025]], un eventu endedicau a valoreal la [[Literatura estremeña|letratura]] enas [[Luenga estremeña|luengas estremeñas]] i que omenageó al pueta [[Luis Chamizo]]. La jorná hue aprepará pol [[OSCEC]], junta l'Ayuntamientu de [[Guareña]], l'Associación [[Luis Chamizo]] i col sostribu dela Deputación de [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]]. [[Luis Chamizo]] es el mas conocíu delos puetas estremeñus, que tuvu la su nacencia en [[Guareña]] nel 1894 i qu'espenó en [[Mairil]] pal [[1945]]. Conos ventiquatru añus se licenció en [[Derechu]] pola Nuversidá de [[Murcia]], enque avía esmençau la su carrera ena Nuversidá Central de [[Mairil]]. La su obra [[El miajón de los castúos|El miajón delos castúus]] tuvu tanta nombraía, qu'ugañu la parabra [[Castú (palra)|castúu]] se gasta pa palral de l'[[estremeñu]]. Ena su obra tamién dissali Las bruxas, que hue pubricá nel [[1932]] i ena que los pessonagis gastan la [[luenga estremeña]]. Nesti día se valoreó la [[Literatura estremeña|letratura]] enas [[Luenga estremeña|luengas estremeñas]], possimenti mentandu la obra i la figura de [[Luis Chamizo]], grandi sostribaol d'esta [[luenga estremeña|luenga]], con encontranças, leturas i otras atividais pa hondeal ena entidá lengüística i coltural d'[[Estremaúra]], enque por mé dela orilla uvu de mual o adial angunas atividais.<ref>{{Cita web|url=https://www.grada.es/agenda/v-dia-de-las-letras-estremenas-en-guarena/|título=V Día delas Letras Estremeñas en Guareña.|fechaacceso=27 d'otubri del 2025|sitioweb=Revista Grada|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/merida/2025/10/23/guarena-acogera-sabado-dia-letras-extremenas-luis-chamizo-122925936.html|título=Guareña acogi esti sábau el Día delas Letras Estremeñas, n'omenagi al escrevienti Luis Chamiçu.|fechaacceso=27 d'otubri del 2025|apellido=León Carvajal|nombre=Carolina|fecha=23 d'otubri del 2025|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref>
== Ojetivus ==
Col Día delas Letras Estremeñas se precura d'apuchal tamién la presencia d'esta [[Literatura estremeña|letratura]] nel ambienti educativu, assina comu nel estitucional, amás d'apuchal alas [[Luengas iberu-romancis|luengas]] propias que deprendemus enas muestras casas o enas muestras callis i que refrexan el caraiti propiu dela muestra tierrina, dandu un valol añidíu ala [[Coltura d'Estremaúra|coltura estremeña]], un atrativu pal turismu i un sostribu pa condural l'economía [[Estremeñu|estremeña]], comu assenta l'[[OSCEC]], qu'es una associación que lleva trebajandu dendi'l [[2011]] ena proteción delas [[Luengas iberu-romancis|luengas amenuías]] dela muestra [[Comunidá utónoma|Comunidá Utónoma]], pol defendimientu i la conservación del [[Patrimoñu dela Umanidá|patrimoñu]] [[Lingüistica|lengüísticu]] i la [[coltura]] d'[[Estremaúra]]. Assina, afía pola proteción delas tres [[Luengas iberu-romancis|luengas]] reconocías pola [[UNESCO]] i el [[Uropa|Conseju d'Uropa]], que sonin [[A fala|A Fala]] del Valli de Xálima, el [[Portugués oliventinu|Purtugués Raianu]] i l'[[Estremeñu]].<ref name=":0" /><ref name=":3" />
== Guipal tamién ==
* [[Día delas Lenguas d’Estremaúra|Día delas Lenguas d'Estremaúra]].
* [[OSCEC|Oscec]]. Órganu de Siguimientu i Cordinación de l'Estremeñu i la su Coltura.
== Referencias ==
{{listaref}}
== Atijus p'ahuera ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=oSuf2skdL2A Vidiu Omenagi] Elissa Herreru Uceda.
* [https://www.youtube.com/watch?v=AKaY1KnvFv4 Vidiu Omenagi] Luisa Durán.
* [https://www.instagram.com/p/DPds5MqjfdS/ Día delas Letras] V Día delas Letras Estremeñas.
[[Categoría:Luengas d'Estremaura]]
[[Categoría:Coltura d'Estremaúra]]
fizrvmtur5vmtbadi7jyaj15i1d205h
Kanye west
0
12046
144755
144747
2026-10-22T15:22:29Z
~2026-55986-02
20831
144755
wikitext
text/x-wiki
{{Ficha de pressona|cabecera=.biography th {
background-color: transparent !important;
color: black !important;
background-image:none !important;
}|nombre=Kanye West|imagen=[[File:President Donald Trump and Kanye West 2018-10-11 (cropped2).jpg|President Donald Trump and Kanye West 2018-10-11 (cropped2)]]|nombre de nacimiento=Kanye Omari West|nombre completo=Ye West|apodo=KanYe West, Ye, Yeezy, Mr. West, Yeezus, William Shakespeare, Walt Disney, Nike, Google|fecha de nacimiento=5 de juñu, 1978|lugar de nacimiento=Atlanta, (Estaus Uníus)|nacionalidad=Estauníuense|lengua_materna=Inglés|religión=Cristianismu}}
'''[[Kanye west|Kanye Omari West]]''' ([[Atlanta]], [[Estaus Uníus]], 8 de juñu, 1978) es un raperu, producidor musical, cantanti, geniu, politicu, empresariu, poeta, é disegnaur modisianu [[Estaus Uníus|americanu]]. En el dia d'hoy s'haci conuçer comu Ye.
=== Biografia ===
Kanye Omari West naciu en Atlanta mais viviu en Chicago pol multu tempu. Viviu en China mais sua madre fui profesora d'inglés, ahí foi influençado pol arte del hentai e peezy yorn. Començu a rapear jovem y se fizo conoçiu por sus beats usaus pol Jay-Z, Common, Nas e muitos masones negrus.
Firmu com os masones de Roc-A-Fella comu productol mais él quiso façer un projectu de rap. Sus instrumentales son coniçius pol usar samples de folk mongol e discursios del [[Adolf Hitler]], al egual que o soul açelerau pa que sone comu una olla d'estufau [[asturianu]]. A trilogio Ye Bear tuvu multu exitu e catapultu sua carrera musical.Obama chamu-le "jackass" e el diz que George Bush no crei nos negrus. Despuis violu 50 Cent cum uno de sus mejois albumes dala istoria: ''Graduation.''
Kanye estuvu en una relaçió cum una moçina mas ella foi infidel e lançu uno de sus albumes mais rompedores. ''808s and Heartbreak'' se caracteriza pol uso abusivu de AutoTune e un estilo emo sad que inspiru a multos negrus de O'Block.
Despuis el niggado locu espublicu ''La mia uscura et asgistá fantassia.''
jvzzhu26jema5lvsnuuc23x8y1gkbi6
144770
144755
2026-10-22T16:30:50Z
~2026-55986-02
20831
144770
wikitext
text/x-wiki
{{Ficha de pressona|cabecera=.biography th {
background-color: transparent !important;
color: black !important;
background-image:none !important;
}|nombre=Kanye West|imagen=[[File:President Donald Trump and Kanye West 2018-10-11 (cropped2).jpg|President Donald Trump and Kanye West 2018-10-11 (cropped2)]]|nombre de nacimiento=Kanye Omari West|nombre completo=Ye West|apodo=KanYe West, Ye, Yeezy, Mr. West, Yeezus, William Shakespeare, Walt Disney, Nike, Google, YZY, Yen, Drakuckeo, YeYo (en Caçiris y Guerva)|fecha de nacimiento=5 de juñu, 1978|lugar de nacimiento=Atlanta, (Estaus Uníus)|nacionalidad=Estauníuense|lengua_materna=Inglés|religión=Cristianismu}}
'''[[Kanye west|Kanye Omari West]]''' ([[Atlanta]], [[Estaus Uníus]], 8 de juñu, 1978) es un raperu, producidor musical, cantanti, geniu, politicu, empresariu, poeta, é disegnaur modisianu [[Estaus Uníus|americanu]]. En el dia d'hoy s'haci conuçer comu Ye.
=== Biografia ===
Kanye Omari West naciu en Atlanta mais viviu en Chicago pol multu tempu. Viviu en China mais sua madre fui profesora d'inglés, ahí foi influençado pol arte del hentai e peezy yorn. Començu a rapear jovem y se fizo conoçiu por sus beats usaus pol Jay-Z, Common, Nas e muitos masones negrus.
Firmu com os masones de Roc-A-Fella comu productol mais él quiso façer un projectu de rap. Sus instrumentales son coniçius pol usar samples de folk mongol e discursios del [[Adolf Hitler]], al egual que o soul açelerau pa que sone comu una olla d'estufau [[asturianu]]. A trilogio Ye Bear tuvu multu exitu e catapultu sua carrera musical.Obama chamu-le "jackass" e el diz que George Bush no crei nos negrus. Despuis violu 50 Cent cum uno de sus mejois albumes dala istoria: ''Graduation.''
Kanye estuvu en una relaçió cum una moçina mas ella foi infidel e lançu uno de sus albumes mais rompedores. ''808s and Heartbreak'' se caracteriza pol uso abusivu de AutoTune e un estilo emo sad que inspiru a multos negrus de O'Block.
Despuis el niggado locu espublicu ''La mia uscura et asgistá fantassia,'' nombrau uno deos mejures disiscus d'histuria das musicaes. N'2011 colaburu cun un mason, ''façiendo mira el tronu'', peru n'2013 espubrico ''YEEZUS''
pz1mp3qn9tf6o1x19tf9y7wlk6x8s84
Jon Gastañares
0
12050
144762
144746
2026-10-22T15:38:01Z
~2026-55986-02
20831
144762
wikitext
text/x-wiki
{{Ficha de pressona|cabezera=.biography th {
background-color: transparent !important;
color: black !important;
background-image:none !important;
}|nombre=prodxgi|nombre de nacimiento=Jon Gastañares Osinaga|apodo=prodxgi, Gasta|lugar de nacimiento=Little Saint James (Islas Vírgenes Estadounidenses)|ocupación=Estudiante
Produtol musical|imagen=[[File:Antisemitic caricature 1873.jpg|1873 Vienna cartoon - after market crash, "Baron" reduced to street peddler]]}}
[[Jon Gastañares]] (Little Saint James, Islas Virgenes Estadounidenses, 2010), es un produtol musical conocíu ena escena del hip-hop [[España|español]]. Las sus istrumentalis y mixtapes han síu mu meciás pol artistas comu [[Kanye west|Kanye West]] y otrus negrus masones.
Nunca assistiu a una aula das [[Física]] e Química.
=== Biografia ===
Jon Gastañares Osinaga naciu en l'isla de Epstein cuya sua madre es una menina acosada pol Jeffrey Epstein. El ha teniu fascinaçión pol hip-hop quan el era mul chiquiño mas el conociu a P Diddy.
=== Projectus musicales<ref>{{Cita web|url=https://www.bandlab.com/prodxgi|título=BandLab - prodxgi|sitioweb=BandLab|idioma=en}}</ref> ===
Hata agora ha sacáu 6 mixtapes de istrumentalis y s'espera un EP pal 2027.
{| class="wikitable"
|+
!Nombri
!Tipu
!Formatu
!Data du lançamento
|-
|''20011''
|Mixtape
|Digital
|8 de setiembre, 2025
|-
|''GOLD SZN''
|Mixtape
|Digital
|6 d'Eneru, 2026
|-
|''c.o.m.o. d.i.o.s''
''q.u.i.s.o''
|Mixtape
|Digital
|13 de Marçu, 2026
|-
|GOLD SZN II
|Mixtape
|Digital
|29 de Mayu, 2026
|-
|GOLD SZN III
|Mixtape
|Digital
|7 d'Agostu, 2026
|-
|maGIstral
|Mixtape
|Digital
|16 d'Otubri, 2026
|}
=== Fennessimientu ===
JonGa fennessiu el annu 2054 a causa das herias que sufrui n el atacamientu da su irmau transesualo Jonngigga. Sus restus sono consservaus nel camposantu da [[Villanueva dela Serena]]
s985g707p27k295jerxcdteoe98ocbe
144767
144762
2026-10-22T15:56:41Z
Jon Gastañares
20841
144767
wikitext
text/x-wiki
{{Ficha de pressona|cabezera=.biography th {
background-color: transparent !important;
color: black !important;
background-image:none !important;
}|nombre=prodxgi|nombre de nacimiento=Jon Gastañares Osinaga|apodo=prodxgi, Gasta|lugar de nacimiento=Little Saint James (Islas Vírgenes Estaunienses)|ocupación=Produtol musical|imagen=[[File:Antisemitic caricature 1873.jpg|1873 Vienna cartoon - after market crash, "Baron" reduced to street peddler]]}}
[[Jon Gastañares]] (Little Saint James, Islas Virgenes Estaunienses, 2010), es un produtol musical conocíu ena escena del hip-hop [[España|español]]. Las sus istrumentalis y mixtapes han síu mu meciás pol artistas comu [[Kanye west|Kanye West]] y otrus negrus masones.
Nunca assistiu a una aula das [[Física]] e Química.
=== Biografia ===
Jon Gastañares Osinaga naciu en l'isla de Epstein cuya sua madre es una menina acosada pol Jeffrey Epstein. El ha teniu fascinaçión pol hip-hop quan el era mul chiquiño mas el conociu a P Diddy.
=== Projectus musicales<ref>{{Cita web|url=https://www.bandlab.com/prodxgi|título=BandLab - prodxgi|sitioweb=BandLab|idioma=en}}</ref> ===
Hata agora ha sacáu 6 mixtapes de istrumentalis y s'espera un EP pal 2027.
{| class="wikitable"
|+
!Nombri
!Tipu
!Formatu
!Data du lançamento
|-
|''20011''
|Mixtape
|Digital
|8 de setiembre, 2025
|-
|''GOLD SZN''
|Mixtape
|Digital
|6 d'Eneru, 2026
|-
|''c.o.m.o. d.i.o.s''
''q.u.i.s.o''
|Mixtape
|Digital
|13 de Marçu, 2026
|-
|''GOLD SZN II''
|Mixtape
|Digital
|29 de Mayu, 2026
|-
|''GOLD SZN III''
|Mixtape
|Digital
|7 d'Agostu, 2026
|-
|''maGIstral''
|Mixtape
|Digital
|16 d'Otubri, 2026
|}
1jz8aok572b6fbsl0by0n1ohd7q11pb
144791
144767
2026-10-23T07:14:48Z
~2026-55986-02
20831
144791
wikitext
text/x-wiki
{{Ficha de pressona|cabezera=.biography th {
background-color: transparent !important;
color: black !important;
background-image:none !important;
}|nombre=prodxgi|nombre de nacimiento=Jon Gastañares Osinaga|apodo=prodxgi, Gasta|lugar de nacimiento=Little Saint James (Islas Vírgenes Estaunienses)|ocupación=Produtol musical|imagen=[[File:Antisemitic caricature 1873.jpg|1873 Vienna cartoon - after market crash, "Baron" reduced to street peddler]]}}
[[Jon Gastañares]] (Little Saint James, Islas Virgenes Estaunienses, 2010), es un produtol musical conocíu ena escena del hip-hop [[España|español]]. Las sus istrumentalis y mixtapes han síu mu meciás pol artistas comu [[Kanye west|Kanye West]] y otrus negrus masones.
Nunca assistiu a una aula das [[Física]] e Química.
=== Biografia ===
Jon Gastañares Osinaga naciu en l'isla de Epstein cuya sua madre es una menina acosada pol Jeffrey Epstein. El ha teniu fascinaçión pol hip-hop quan el era mul chiquiño mas el conociu a P Diddy.
=== Projectus musicales<ref>{{Cita web|url=https://www.bandlab.com/prodxgi|título=BandLab - prodxgi|sitioweb=BandLab|idioma=en}}</ref> ===
Hata agora ha sacáu 6 mixtapes de istrumentalis y s'espera un EP pal 2027.
{| class="wikitable"
|+
!Nombri
!Tipu
!Formatu
!Data du lançamento
|-
|''20011''
|Mixtape
|Digital
|8 de setiembre, 2025
|-
|''GOLD SZN''
|Mixtape
|Digital
|6 d'Eneru, 2026
|-
|''c.o.m.o. d.i.o.s''
''q.u.i.s.o''
|Mixtape
|Digital
|13 de Marçu, 2026
|-
|''GOLD SZN II''
|Mixtape
|Digital
|29 de Mayu, 2026
|-
|''GOLD SZN III''
|Mixtape
|Digital
|7 d'Agostu, 2026
|-
|''maGIstral''
|Mixtape
|Digital
|16 d'Otubri, 2026
|}
=== Fenessimientu ===
Jonigga fennesiu en cà la sua, train non pagari al suo rameru parsonal[[Martin Landau|i Martin.]]
hn29xgamgutrt18p5b5zoz6bniqqinq
Ekain l'altu
0
12051
144765
144713
2026-10-22T15:53:57Z
~2026-55986-02
20831
144765
wikitext
text/x-wiki
[[Archivu:ASD. Le Sepey ASD 11 copy.jpg|miniaturadeimagen|Treni n'el que Ekain l'altu nunca sa montau]]
Ekain l'altu ([[Ingalaterra|Perfida Albión]] 20--) è un pirateo çiclistico oriundu da las terras altas da la [[Ingalaterra|Engalatterra,]] conossiu pur sus aportassiones al mundu dos videojeugus.
p4n9adlnpypzy3dsnl3b1239ixi1w9e
144797
144765
2026-10-23T08:08:15Z
~2026-55986-02
20831
144797
wikitext
text/x-wiki
[[Archivu:ASD. Le Sepey ASD 11 copy.jpg|miniaturadeimagen|Treni n'el que Ekain l'altu nunca sa montau]]
Ekain l'altu ([[Ingalaterra|Perfida Albión]] 20--) è un pirateo çiclistico oriundu da las terras altas da la [[Ingalaterra|Engalatterra,]] conossiu pur sus aportassionis al mundu dos videojueus.
1p7qz2ktr0vnn92coxff068xhinrngs
Oier Sutil
0
12052
144753
144714
2026-10-22T12:44:01Z
Jon Gastañares
20841
144753
wikitext
text/x-wiki
Oier Sutil ([[Irún|Al-Irundalus]] ¿2010?) es un jogador du fubu e terrorista con sirius problemas ralaçionaus con a psiscospastisas. Joga do extremau esquerdo, extremau dreito, çaguero, dalanteru pischischis, dafensur lataral...<ref>{{Cita web|url=https://partidocarlista.com/|título=Partido Carlista|fechaacceso=2026-10-21|fecha=2026-08-28|sitioweb=Carlismo Partido Carlista|idioma=es}}</ref>
[[Archivu:Homem Sapo Personagem.jpg|miniaturadeimagen|assaesino sutil]]
Ha representau a selession do reinu da Jerusalen an varrias occasaçiones. Ha sidu ralaçionau con multiplis groupos terroristas e ha colaborau cum multas agençias internaçionales de espionaje. Estuvu na guerra de Iraq cum Iñigo e Ekain l'altu y ha sidu reportadu de haçer 25 kills no Fortnite.
488i77dquzbheoehusu6y37qxeqwrg8
144756
144753
2026-10-22T15:23:49Z
~2026-55986-02
20831
144756
wikitext
text/x-wiki
Oier Sutil ([[Irún|Irunesau]] ¿2010?) es un jogador du fubu e terrorista con sirius problemas ralaçionaus con a psiscospastisas. Joga do extremau esquerdo, extremau dreito, çaguero, dalanteru pischischis, dafensur lataral...<ref>{{Cita web|url=https://partidocarlista.com/|título=Partido Carlista|fechaacceso=2026-10-21|fecha=2026-08-28|sitioweb=Carlismo Partido Carlista|idioma=es}}</ref>
[[Archivu:Homem Sapo Personagem.jpg|miniaturadeimagen|assaesino sutil]]
Ha representau a selession do reinu da Jerusalen an varrias occasaçiones. Ha sidu ralaçionau con multiplis groupos terroristas e ha colaborau cum multas agençias internaçionales de espionaje. Estuvu na guerra de Iraq cum [[Iñigo Gastañares|Iñigo]] e [[Ekain l'altu]] y ha sidu reportadu de haçer 25 kills no Fortnite.
qqymj31lxsopwmsue2ifuoj7jaypwsa
144771
144756
2026-10-22T16:49:05Z
Taichi
169
144771
wikitext
text/x-wiki
{{delete|vandalism}}
Oier Sutil ([[Irún|Irunesau]] ¿2010?) es un jogador du fubu e terrorista con sirius problemas ralaçionaus con a psiscospastisas. Joga do extremau esquerdo, extremau dreito, çaguero, dalanteru pischischis, dafensur lataral...<ref>{{Cita web|url=https://partidocarlista.com/|título=Partido Carlista|fechaacceso=2026-10-21|fecha=2026-08-28|sitioweb=Carlismo Partido Carlista|idioma=es}}</ref>
[[Archivu:Homem Sapo Personagem.jpg|miniaturadeimagen|assaesino sutil]]
Ha representau a selession do reinu da Jerusalen an varrias occasaçiones. Ha sidu ralaçionau con multiplis groupos terroristas e ha colaborau cum multas agençias internaçionales de espionaje. Estuvu na guerra de Iraq cum [[Iñigo Gastañares|Iñigo]] e [[Ekain l'altu]] y ha sidu reportadu de haçer 25 kills no Fortnite.
bib9ze1hf2qe2hucv37ia0cc17f7tho
Telmo Mazetas
0
12053
144763
144716
2026-10-22T15:49:47Z
~2026-55986-02
20831
144763
wikitext
text/x-wiki
[[Archivu:Lophyra sp Tiger beetle edit1.jpg|miniaturadeimagen|mosquitu qui rapicu al Telmu una veç]]
Telmo (Cielu anno 0) è un simidisos bangalaru que parti la barras panis
lrz0sxv8hbseyt1uly198wokq36an9n
Heiko Lusarreta
0
12054
144751
144748
2026-10-22T12:31:19Z
Jon Gastañares
20841
144751
wikitext
text/x-wiki
[[Archivu:Michelangelo, Creation of Adam 04.jpg|miniaturadeimagen|289x289px|el moço d'Heiko]]
Heiko Lusarreta es o dius mais importante e supremo del universu existenti. El es a figura central del lusarretismu o heikología, segum el libro de bio-geo.
=== Lore ===
En un prinçipio, no habia nada entonces Heiko diz "¿Quién ha apagao las luces? e se fizo la luz. Heiko no tenía a ninguen pa jogal a valo e creo aos 9 macacos del apocalipsis:
* Adur el fascista
* Haritz
* Iñigo
* Jon
* Oier
* Oihan
* Ekain l'altu
* Ekain el baxu
* Telmo Mazetas
Oier no quiso jogal ao valo, Iñigo e Jon no les corria no PC, Ekain el altu moreu en Iraq, Ekain el baxu foi sacrificado, Haritz es Haritz e Adur foi desapareciu.
Oier que podia jogal se rebelieu contra Heiko en el Heikocalipsis e tuveron una batailia en a que Oier perdiu. Oier es a morte e rege dos infernos.
A legenda dizque en 1000 anos despuis del Heikocalipsis, os Roboheikos e Roboiers tornarán a darse d'ostias comu os gitanicus. Entois, os Roboheikos formaran o Reinu Celestial de Arabako Lautada e se formara a gran pax.
6g8snz5gcjmrp0zo5lr5r71ps347g82
144754
144751
2026-10-22T15:19:18Z
~2026-55986-02
20831
144754
wikitext
text/x-wiki
[[Archivu:Michelangelo, Creation of Adam 04.jpg|miniaturadeimagen|289x289px|el moço d'Heiko]]
[[Heiko Lusarreta]] ([[País Vascu|Pais Vascu]] 2010) è o deus mais importanti et supremu dal universu existenti. Ër è a figura çentral dal lusarretismu o heikología, sagun el libru de bio-geo.
=== Isturia ===
En un prinçipio, no habia nada entonces Heiko diz "¿Quién ha apagao las luces? e se fizo la luz. Heiko no tenía a ninguen pa jogal a valo e creo aos 9 macacos del apocalipsis:
* [[Haritz Barbier|Haritz]]
* [[Iñigo Gastañares|Iñigo]]
* [[Jon Gastañares|Jon]]
* [[Oier Sutil|Oier]]
* [[San Ohian|Oihan]]
* [[Ekain l'altu]]
* [[Ekain Zelaia|Ekain]] el baxu
* [[Telmo Mazetas]]
* Carolvss 1/4
Oier no quiso jogal ao valo, Iñigo e Jon no les corria no PC, Ekain el altu moreu en Iraq, Ekain el baxu foi sacrificado, Haritz es Haritz e foi desapareciu.
Oier que podia jogal se rebelieu contra Heiko en el Heikocalipsis e tuveron una batailia en a que Oier perdiu. Oier es a morte e rege dos infernos.
A legenda dizque en 1000 anos despuis del Heikocalipsis, os Roboheikos e Roboiers tornarán a darse d'ostias comu os gitanicus. Entois, os Roboheikos formaran o Reinu Celestial de Arabako Lautada e se formara a gran pax.
4zlvu67mk0xqit118n7ytyipq5h2gr7
144769
144754
2026-10-22T16:03:47Z
Jon Gastañares
20841
144769
wikitext
text/x-wiki
[[Archivu:Michelangelo, Creation of Adam 04.jpg|miniaturadeimagen|289x289px|el moço d'Heiko]]
[[Heiko Lusarreta]] ([[País Vascu|Pais Vascu]] 2010) è o deus mais importanti et supremu dal universu existenti. Ër è a figura çentral dal lusarretismu o heikología, sagun el libru de bio-geo.
=== Isturia ===
En un prinçipio, no habia nada entonces Heiko diz "¿Quién ha apagao las luces? e se fizo la luz. Heiko no tenía a ninguen pa jogal a valo e creo aos 8 macacos del apocalipsis:
* [[Haritz Barbier|Haritz]]
* [[Iñigo Gastañares|Iñigo]]
* [[Jon Gastañares|Jon]]
* [[Oier Sutil|Oier]]
* [[San Ohian|Oihan]]
* [[Ekain l'altu]]
* [[Ekain Zelaia|Ekain]] el baxu
* [[Telmo Mazetas]]
Oier no quiso jogal ao valo, Iñigo e Jon no les corria no PC, Ekain el altu moreu en Iraq, Ekain el baxu foi sacrificado, Haritz es Haritz e foi desapareciu.
Oier que podia jogal se rebelieu contra Heiko en el Heikocalipsis e tuveron una batailia en a que Oier perdiu. Oier es a morte e rege dos infernos.
A legenda dizque en 1000 anos despuis del Heikocalipsis, os Roboheikos e Roboiers tornarán a darse d'ostias comu os gitanicus. Entoces, os Roboheikos formaran o Reinu Celestial de Arabako Lautada e se formara a gran pax.
=== Tempu libre ===
Heiko aguanta l'ostia corriendu, el tiu t'hace una maratón en 3 segundus y ni te dais cuenta.
Le gustan os pajarus e ir pol'la montagna pol'que el tiu es a pressona mais macha que podeis conuçer.
5hfr1rc5w1d70twx6uzftcdcrbp9yym
San Ohian
0
12055
144764
144743
2026-10-22T15:52:05Z
~2026-55986-02
20831
144764
wikitext
text/x-wiki
{{esborral|
}}
[[Archivu:Francis Xavier in Japan.jpg|miniaturadeimagen|Sancti Oihan n un viaji as Indiais Orientalis]]
'''Oihan''' (Puentilarreina 1546-Osaka 1601) hue un missionanti catolicu, connosiu pur descuvrir al pornu furru et hentai n las indias orientalis. Fue cannonisau por [[Javier Cercas|Ioannis Pablu II]] n 1985, graçias pur sus lavores n dessifrar os pecadus d'hommini blancu clase mediau.
qep8awuunmv2a7vs4n4lc4a1rr6x78i
Martin Villanueva,
0
12056
144757
144740
2026-10-22T15:25:12Z
~2026-55986-02
20831
144757
wikitext
text/x-wiki
{{esborral|no enciclopédico}}
[[Archivu:Epstein Final Mugshot.png|miniaturadeimagen|El buenu do Martim]]
Martin Villanueva (Terra Mitica 2013) è un fantasmini connosiu pur sersinse femiboy. Ha siu deteniu n varias ocassionis pur trasficar cun fotupies da Silvia Orriols.
tdebr8ynevm1sy1akzzhwebmxd61swb
Wasim
0
12058
144752
144750
2026-10-22T12:39:15Z
Jon Gastañares
20841
144752
wikitext
text/x-wiki
[[Archivu:Male silverback Gorilla.JPG|miniaturadeimagen|Wasim descansandu|283x283px]]
'''[[Wasim]] Lachraoui''' (Donner Kebab Albacete, 2010) es un moro inmigrante veniu del Marruecos cum ayuda del [[Pedro Sánchez|Perro Sanche]]. Es escaladur professional de vallas e robador experimentau.
[[Archivu:Jamón ibérico tapa.jpg|miniaturadeimagen|jamoncicu cum una caña]]
El es el maior enemigu de Sara Cerrato e ha consegiu formar o pinaculo del ''ragebait''. Su mangar favoritu es o jamón serranu.
3q0fprunc1c4snt35she95yklwcm91t
Murtessa
0
12059
144760
2026-10-22T15:31:46Z
~2026-55986-02
20831
Criá página con 'Murtessa, no mufasa, bufassa, princesa, hamburguesa, (Etiopia ¿2010?) è un personji televisiu dal Netflix, è connosiu pur ser rassialisau'
144760
wikitext
text/x-wiki
Murtessa, no mufasa, bufassa, princesa, hamburguesa, (Etiopia ¿2010?) è un personji televisiu dal Netflix, è connosiu pur ser rassialisau
h3foenu8aru9uoj9h4j3skqg9hykglj
144761
144760
2026-10-22T15:32:02Z
~2026-55986-02
20831
144761
wikitext
text/x-wiki
Murtessa, no mufasa, bufassa, princesa, hamburguesa, [[Etiopia|(Etiopia]] ¿2010?) è un personji televisiu dal Netflix, è connosiu pur ser rassialisau
kru1i8wvlrxyg81nwfhlumv642a46ju
144766
144761
2026-10-22T15:55:00Z
~2026-55986-02
20831
144766
wikitext
text/x-wiki
[[Archivu:Cameleon Tunisie.jpg|miniaturadeimagen]]
Murtessa, no mufasa, bufassa, princesa, hamburguesa, [[Etiopia|(Etiopia]] ¿2010?) è un personji televisiu dal Netflix, è connosiu pur ser rassialisau
9eaq4zttk38t52vjmlb61gyzab0a9ni
Adur Rodríguez
0
12060
144779
2026-10-22T18:21:36Z
Jon Gastañares
20841
todo
144779
wikitext
text/x-wiki
[[Archivu:Jose Antonio Primo de Rivera (1936).jpg|miniaturadeimagen|Adur despuis d'una red bull]]
'''[[Adur Rodríguez]]''' ([[Tel Aviv|Tel-Aviv]], 2010) es un militanti falangista e activista sionista [[Pedro Sánchez|pro-sanchez]]. El es o mejor amigu del Benjamin Netanyahu e irmau de Tom Pearl. Se fizo conoçiu pol ser o esposo dalla Sarah Santaolalla a pesar de mantener una ralaçion triple cum Ábalos e Jennifer.
Su padre es maderu.
bptn4q9w1tbks0omkgncv5iito6z724
Caraba:Segura de León
1
12061
144783
2026-10-22T18:40:45Z
Acuxhinu
3347
/* Puebrus */ seción nueva
144783
wikitext
text/x-wiki
== Puebrus ==
Es un puebru de Badajós [[Usuario:Acuxhinu|Acuxhinu]] ([[Usuario caraba:Acuxhinu|carava]]) 18:40 22 out 2026 (UTC)
6yz5doyp49ncfe9obwosmj3s750q17e
Usuario caraba:Jon Gastañares
3
12062
144789
2026-10-22T23:26:39Z
Olarcos
82
Criá página con '¿Se puede saber qué estás haciendo? Por qué estás creando esos artículos? ¿Crees que porque es la wikipedia en extremeño te puedes reir de los extremeños? ~~~~'
144789
wikitext
text/x-wiki
¿Se puede saber qué estás haciendo? Por qué estás creando esos artículos? ¿Crees que porque es la wikipedia en extremeño te puedes reir de los extremeños? [[Usuario:Olarcos|Olarcos]] ([[Usuario caraba:Olarcos|carava]]) 23:26 22 out 2026 (UTC)
jtmohbupke8cf3cuuy9ufxk8puqkapu
144796
144789
2026-10-23T08:04:31Z
Jon Gastañares
20841
/* */ Contiesta
144796
wikitext
text/x-wiki
¿Se puede saber qué estás haciendo? Por qué estás creando esos artículos? ¿Crees que porque es la wikipedia en extremeño te puedes reir de los extremeños? [[Usuario:Olarcos|Olarcos]] ([[Usuario caraba:Olarcos|carava]]) 23:26 22 out 2026 (UTC)
:los articulos los creo un amigo y pues he tenido que seguir el rollo. borralos, tampoco quiero que busquen mi nombre y aparezca esa burrada.
:tampoco me quiero burlar de los extremeños pero si tengo oportunidad de tener un articulo intentare que cole. [[Usuario:Jon Gastañares|Jon Gastañares]] ([[Usuario caraba:Jon Gastañares|carava]]) 08:04 23 out 2026 (UTC)
env5953nxxhhlhz0cos7ejl4i9hxrab
Miren Aintzane Segurola
0
12063
144799
2026-10-23T08:36:30Z
~2026-55986-02
20831
Criá página con ' Miren Aintzane Segurola è una profesoa deas fisicas quimicás. E connassia por ser ua brujua et n'explicae bien sa materia'
144799
wikitext
text/x-wiki
Miren Aintzane Segurola è una profesoa deas fisicas quimicás. E connassia por ser ua brujua et n'explicae bien sa materia
jvmfkh70v03kp7kprbwk2514m6q4et7