Güiquipedia extwiki https://ext.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCiquipedia:Port%C3%A1 MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Mediu Especial Caraba Usuario Usuario caraba Güiquipedia Güiquipedia caraba Archivu Archivu caraba MediaWiki MediaWiki caraba Prantilla Prantilla caraba Ayua Ayua caraba Categoría Categoría caraba TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión Pilar Ramírez Tello 0 12067 144941 144925 2026-10-30T16:52:20Z Acuxhinu 3347 Atijus p'ahuera 144941 wikitext text/x-wiki {{ficha de pressona}} '''Pilar Ramírez Tello''' ([[Graná]], 21 de juñu del 1976) es una tradutora literaria, tradutora ténica i tradutora jurá d'ingrés. Á traduzíu sagas literarias comu Los juegus dela hambri o Divergenti. == Biografía == La su nacencia hue'l venti unu de juñu del 1976 en Graná ena Andaluzía. Nel añu 1994, esmençó a estudial ena Nuversidá de Graná la licenciatura en Tradución i Entrepetación i nel añu 1999, endispués de licencial-si, decedió amprial la su hormación i hazel una maestría en Letratura compará i tradución enos [[Estaus Uníus]], ena Nuversidá de ''Binghamton'' pal estau de Nueva York. Aluspués d'acabijal la su hormación, passarun angunus añus hata que s'endedicó ala tradución literaria al tiempu compretu. === Correúra profissional === Pal añu 2026 á trauzíu mas dun cientu de librus p'aditorialis comu ''RBA'', ''Salamandra'' o ''Penguin Random House'', dentri ellus, grandi parti delas novelas de ''H.'' ''G. Wells'' o la trilogía de Los Juegus dela Hambri de ''Suzanne Collins,'' la seríi Divergenti de ''Verónica Roth'' i angunus delos librus dela saga Corónicas del'Acampamentu Mestiçu, de ''Rick Riordan''. Por un tiempu compaginó la trauzión literaria cona comercial, calavorandu comu tradutora utónoma con varias impresas i tamién trebajó un añu i meyu comu professora ajunta d'español ena Seción de Luengas Romancis dela Nuversidá de ''Binghamton''.<ref>{{Cita web|url=http://www.lecturaadictiva.es/entrevistas-adictivas-2-pilar-ramirez-tello/|título=Entrevistas Adictivas 2: Pilar Ramírez Tello {{!}} Lectura Adictiva|fechaacceso=2026-10-30|sitioweb=www.lecturaadictiva.es|idioma=es-ES}}</ref> Hue la criaora del términu ''sinsajo'', qu'es el páxaru dela novela de cencia fición, Los juegus dela hambri'','' qu'endispués sedría'l títulu delas penículas d'esta saga. Ella mesma á espricoteau en munchas entrevistas el processu que tuvu pa crial esta parabra, que n'ingrés es ''Mockingjay''. N'esta estoria, esti páxaru tieni la nacencia dela cruza de dos avis, el ''jabberjay'' i el ''mockingbird''. Assina, esmençó analizandu la parabra ''jabberjay'', pa entental abrigual el processu de hormación que avía gastau l'utora pa crial-la. Está componía por ''jay'', qu'es una crassi de páxaru, mentau n'español comu ''arrendajo'' i ''jabber'', que senifica farfallal o palral avoristamenti, polo que decedió que ''jabber'' huesi chalra i ''jay'' huesin las dos letras acaberas de ''arrendajo'' i d'aí la parabra ''charlajo''. Endispués, passó a analizal la parabra ''mockingjbird'', qu'es ''sinsonte'' n'español. Con tó estu combinó las parabras ''sinsonte'' i ''charlajo'', pa ala finiquita decedil-si pol sustantivu ''sinsajo'', hechu de ''sins-'' i ''-ajo'' delos nombris de dambas dos avis.<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodico.com/es/ocio-y-cultura/20151126/por-que-titulo-sinsajo-juegos-hambre-4702713|título=Por qué el sinsajo se llama sinsajo (y en catalán Muntagarlaire)|fechaacceso=2026-10-30|apellido=alós|nombre=ernest|fecha=2015-11-26|sitioweb=El Periódico|idioma=es}}</ref> == Premius == * Al emençal la su carrera, acebió el ''Most Promising Translator Award'', una reconocencia atorgá a tradutoris con una proyeción destacá nel ambienti dela tradución literaria. * Nel 2016, hue selecioná pola Associación Española de Fantesía, Cencia Fición i Orrol, anombrá comu ''Pórtico'', comu la mejol representaora española pal premiu ala mejol tradutora dela ''European Science Fiction Society'', un destinguimientu que reconoci alos profissionais destacaus ena tradución endrentu del géneru fantásticu eno tocanti a Uropa. Sin bargu, no hue hata'l añu 2020 quandu la ''European Science Fiction Society,'' l'atorgó essi mesmu premiu oficialmenti, haziendu assina la reconocencia dela su trayetoria entrenacionalmenti. Esti premiu es un hitu ala escelencia ena tradución endrentu d'estus génerus pal'andal uropeu. * Nel 2025, tamién acebió el premiu ''Matilde Horne'' ala mejol tradución pol su trebaju ena versión española de ''To Be Taught, If Fortunate'', obra dela escrevienti ''Becky Chambers'', pubricá n'español pola aditorial ''Crononauta''. * Nel 2026, ena celebración dela IX Edición del Festival Entrenacional de Letratura Enfantil i Jovenil, se l'atorgó el premiu Torri del Augua, pol su trebaju ena obra ''Amanecer en la cosecha'', dela famosa saga de ''Suzanne Collins''. * Nel 2026 sotra ves, acebió el premiu ''Matilde Horne'', pola trauzión de El ríu tien raízis, de ''Amal El-Mohtar'', n'igualdá con ''Arrate Hidalgo'', pola trauzión de Lo que muevi alos muertus, de ''T. Kingfisher''. == Obras traduzías == Estas sonin las obras qu'á trauzíu: {| class="wikitable" !Utol !Títulu !Aditorial !Añu |- |''Asimov, Isaac'' |El robot compretu''.'' |''Alamut'' |2008 |- |''Banks, Iain M.'' |Contra l'escuridá''.'' |''La factoría de ideas'' |2005 |- |''Barker, Clive'' |Librus de sangri. |''La factoría de ideas'' |2004 |- |''Beukes, Lauren'' |Las luminosas. |''RBA'' |2013 |- |''Beukes, Lauren'' |''Afterland.'' |''RBA'' |2021 |- |''Boulley, Angeline'' |Ija del guardián del huegu. |''Nube de Tinta'' |2022 |- |''Bourchardt, Alice'' |El rei lobu. |''La factoría de ideas'' |2003 |- |''Bowman, Erin'' |La trampa delos 18. |''Montena'' |2013 |- |''Broderik, Damien'' |Juegal alos diosis. |''La factoría de ideas'' |2003 |- |''Brooks, Max'' |Guerra Mundial Z (novela). |''Almuzara'' |2008 |- |''Bruber, Michael'' |El chiquinu dela bruxa. |''Tropismos'' |2006 |- |''Carl, Jason'' |Las leis del Elíseu. |''La factoría de ideas'' |2002 |- |''Carter, Ally'' |Lairona con crassi. |''RBA'' |2011 |- |''Chambers, Becky'' |Pa deprendel, si la suerti mos sonríi. |''Crononauta'' |2024 |- |''Collins, Suzanne'' |Los juegus dela hambri. |''RBA'' |2009 |- | |En llamas. |''RBA'' |2010 |- | |''Sinsajo.'' |RBA |2011 |- | |Un añu ena selva. |RBA |2013 |- | |Balá de páxarus cantoris i serpientis. |''Molino'' |2020 |- | |Amanecel ena cosecha. |''Molino'' |2025 |- |''Connolly, John'' |El libru delas cosas perdías. |''Oniro'' |2008 |- |''Crowley, Cath'' |Una nochi ena luna. |''RBA'' |2011 |- |''de Board, Aliette'' |El cicru de ''Xuya''. |''Fata Libelli'' |2014 |- |''Dixon, Nell'' |No quieru izil-ti la verdá. |''Algaida'' |2010 |- |''Donnelly, Jennifer'' |Envenená. |''Molino'' |2021 |- |''Egan, Kate'' |El mundu delos juegus del hambri. |''RBA'' |2012 |- |''El-Mohtar, Amal'' |El ríu tien raízis. |''Obscura'' |2025 |- |''Hesp, John'' |''Conan'': L'azoti dela costa sangrienta. |''La factoría de ideas'' |2003 |- |''Hill, Joe'' |Tiempu estrañu. |''Nocturna'' |2018 |- | |A tumba abierta. |''Nocturna'' |2021 |- |''Houck, Colleen'' |La maldición del tigri. |''RBA'' |2011 |- | |El desafíu del tigri. |''RBA'' |2012 |- | |El viagi del tigri. |''RBA'' |2013 |- |''Howard, Linda'' |Valli de pasión. |''Nefer'' |2008 |- |''Hunt, Stephen'' |El reinu mas pallá delas olas. |''Oniro'' |2009 |- |''Kim, Sophie'' |El dios i la ''gumiho.'' |''Plaza & Janés'' |2026 |- |''Koja, Kathe'' |Ceru. |''La Biblioteca de Carfax'' |2018 |- |''LaValle, Victor'' |La balá de ''Tom'' el Negru. |''Alianza'' |2018 |- |''LaZebnik, Claire'' |Fama i prejuiziu. |''RBA'' |2012 |- |''MacHale, D.J.'' |''Pendragón'': El mercael dela muerti. |''Tropismos'' |2006 |- | |''Pendragón'': La ciá perdía de ''Faar.'' |''Tropismos'' |2007 |- |''MacLeod, Ian R.'' |Las edais dela lús. |''La factoría de ideas'' |2005 |- |''Magorian, Michelle'' |Sencillamenti ''Henry.'' |''Oniro'' |2009 |- |''Matheson, Richard'' |Los primerus cuentus. |''Gigamesh'' |2008 |- | |Nacíu d'ombri i mugel. |''Gigamesh'' |2014 |- |''McKinney, Meagan'' |Hata qu'el alva domi la nochi. |''Nefer'' |2007 |- | |Fugitiva. |''Nefer'' |2008 |- |''Ngaire McGee, Glenys'' |El libru delos ''ghouls.'' |''La factoría de ideas'' |2001 |- |''Peters, Andrew'' |El bosqui delos cuervus. |''RBA'' |2011 |- | |El bosqui de cristal. |''RBA'' |2013 |- |''Pinborough, Sarah'' |Detrás delos sus ojus. |''Alianza'' |2017 |- |''Pratchet, Terry'' |Los chiqueninus ombris libris. |''Almuzara'' |2008 |- |''Resnick, Mike'' |''Tomb Raider'': El amuletu del poel. |''La factoría de ideas'' |2004 |- |''Reynolds, Alastair'' |Ciá Abesmu. |''La factoría de ideas'' |2004 |- |''Riordan, Rick'' |''Percy Jackson'' i los diosis griegus. |''Salamandra'' |2015 |- | |La maldición del titán. |''Salamandra'' |2019 |- |''Roberts, Nora'' |El dispertal. |''Suma'' |2021 |- | |Los aconteceris. |''Suma'' |2022 |- | |La eleción. |''Suma'' |2023 |- |''Robinson, Jon'' |Sin lugal. |''RBA'' |2013 |- |''Roe, Robin'' |Una lista de jaulas. |''Nocturna'' |2018 |- |''Rogerson, Margaret'' |Embruxu d'espinas. |''Nocturna'' |2022 |- |''Roth, Veronica'' |Divergenti. |''RBA'' |2011 |- | |Insurgenti. |''RBA'' |2012 |- | |Leal. |''RBA'' |2014 |- | |Quatru. |''RBA'' |2015 |- | |Las marcas dela muerti. |''Molino'' |2017 |- | |Destinus devidíus. |''Molino'' |2018 |- | |Huimus delegaus. |''RBA'' |2020 |- |''Sanderson, Brandon'' |Alcatraz ena contra delos Biblotecarius Malvaus. |''B de Blok'' |2016 |- | |Los güesus del escriva. |''B de Blok'' |2016 |- | |Los cavallerus de Cristalia. |''B de Blok'' |2016 |- | |Las lentis framentás. |''B de Blok'' |2017 |- |''Shusterman, Neal'' |Siega. |''Nocturna'' |2017 |- | |Nimbu. |''Nocturna'' |2018 |- | |Sedi. |''Nocturna'' |2019 |- | |Truenu. |''Nocturna'' |2020 |- | |Puntu d'infressión. |''Nocturna'' |2022 |- | |Roxy. |''Nocturna'' |2023 |- | |Crivas. |''Nocturna'' |2024 |- |''Skemp, Ethan'' |Guardianis delos túmulus. |''La factoría de ideas'' |2002 |- |''Smith, Craig'' |L'imagi del Mesías. |''Algaida'' |2010 |- | |La lança sagrá. |''Algaida'' |2010 |- |''Tahir, Sabaa'' |Una llama dentri ceniças. |''Montena'' |2015 |- |''Waters, Daniel'' |Generación Dead. |''RBA'' |2009 |- | |Besu de vida. |''RBA'' |2010 |- | |Estrañas aparencias. |''RBA'' |2011 |- |''Wells, H.G.'' |L'ombri envisibli. |''RBA'' |2012 |- | |La isla del Dotol ''Moreau''. |''RBA'' |2012 |- |''Wiseman, Richard'' |59 segundus. |''RBA'' |2010 |- |''Yancey, Rick'' |La quinta ola. |''RBA'' |2013 |- | |La mari infinita. |''RBA'' |2014 |- | |L'última estrella. |''RBA'' |2016 |} == Referencias == == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} {{NF|1976||Ramírez Tello, Pilar}} [[Categoría:Pressonas vivas]] [[Categoría:Mugeris]] ntu4nouc7kmie6686l081yf7jr9v231 144942 144941 2026-10-30T16:55:57Z Acuxhinu 3347 Referencias 144942 wikitext text/x-wiki {{ficha de pressona}} '''Pilar Ramírez Tello''' ([[Graná]], 21 de juñu del 1976) es una tradutora literaria, tradutora ténica i tradutora jurá d'ingrés. Á traduzíu sagas literarias comu Los juegus dela hambri o Divergenti. == Biografía == La su nacencia hue'l venti unu de juñu del 1976 en Graná ena Andaluzía. Nel añu 1994, esmençó a estudial ena Nuversidá de Graná la licenciatura en Tradución i Entrepetación i nel añu 1999, endispués de licencial-si, decedió amprial la su hormación i hazel una maestría en Letratura compará i tradución enos [[Estaus Uníus]], ena Nuversidá de ''Binghamton'' pal estau de Nueva York. Aluspués d'acabijal la su hormación, passarun angunus añus hata que s'endedicó ala tradución literaria al tiempu compretu. === Correúra profissional === Pal añu 2026 á trauzíu mas dun cientu de librus p'aditorialis comu ''RBA'', ''Salamandra'' o ''Penguin Random House'', dentri ellus, grandi parti delas novelas de ''H.'' ''G. Wells'' o la trilogía de Los Juegus dela Hambri de ''Suzanne Collins,'' la seríi Divergenti de ''Verónica Roth'' i angunus delos librus dela saga Corónicas del'Acampamentu Mestiçu, de ''Rick Riordan''. Por un tiempu compaginó la trauzión literaria cona comercial, calavorandu comu tradutora utónoma con varias impresas i tamién trebajó un añu i meyu comu professora ajunta d'español ena Seción de Luengas Romancis dela Nuversidá de ''Binghamton''.<ref>{{Cita web|url=http://www.lecturaadictiva.es/entrevistas-adictivas-2-pilar-ramirez-tello/|título=Entrevistas Adictivas 2: Pilar Ramírez Tello {{!}} Lectura Adictiva|fechaacceso=2026-10-30|sitioweb=www.lecturaadictiva.es|idioma=es-ES}}</ref> Hue la criaora del términu ''sinsajo'', qu'es el páxaru dela novela de cencia fición, Los juegus dela hambri'','' qu'endispués sedría'l títulu delas penículas d'esta saga. Ella mesma á espricoteau en munchas entrevistas el processu que tuvu pa crial esta parabra, que n'ingrés es ''Mockingjay''. N'esta estoria, esti páxaru tieni la nacencia dela cruza de dos avis, el ''jabberjay'' i el ''mockingbird''. Assina, esmençó analizandu la parabra ''jabberjay'', pa entental abrigual el processu de hormación que avía gastau l'utora pa crial-la. Está componía por ''jay'', qu'es una crassi de páxaru, mentau n'español comu ''arrendajo'' i ''jabber'', que senifica farfallal o palral avoristamenti, polo que decedió que ''jabber'' huesi chalra i ''jay'' huesin las dos letras acaberas de ''arrendajo'' i d'aí la parabra ''charlajo''. Endispués, passó a analizal la parabra ''mockingjbird'', qu'es ''sinsonte'' n'español. Con tó estu combinó las parabras ''sinsonte'' i ''charlajo'', pa ala finiquita decedil-si pol sustantivu ''sinsajo'', hechu de ''sins-'' i ''-ajo'' delos nombris de dambas dos avis.<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodico.com/es/ocio-y-cultura/20151126/por-que-titulo-sinsajo-juegos-hambre-4702713|título=Por qué el sinsajo se llama sinsajo (y en catalán Muntagarlaire)|fechaacceso=2026-10-30|apellido=alós|nombre=ernest|fecha=2015-11-26|sitioweb=El Periódico|idioma=es}}</ref> == Premius == * Al emençal la su carrera, acebió el ''Most Promising Translator Award'', una reconocencia atorgá a tradutoris con una proyeción destacá nel ambienti dela tradución literaria. * Nel 2016, hue selecioná pola Associación Española de Fantesía, Cencia Fición i Orrol, anombrá comu ''Pórtico'', comu la mejol representaora española pal premiu ala mejol tradutora dela ''European Science Fiction Society'', un destinguimientu que reconoci alos profissionais destacaus ena tradución endrentu del géneru fantásticu eno tocanti a Uropa. Sin bargu, no hue hata'l añu 2020 quandu la ''European Science Fiction Society,'' l'atorgó essi mesmu premiu oficialmenti, haziendu assina la reconocencia dela su trayetoria entrenacionalmenti. Esti premiu es un hitu ala escelencia ena tradución endrentu d'estus génerus pal'andal uropeu. * Nel 2025, tamién acebió el premiu ''Matilde Horne'' ala mejol tradución pol su trebaju ena versión española de ''To Be Taught, If Fortunate'', obra dela escrevienti ''Becky Chambers'', pubricá n'español pola aditorial ''Crononauta''. * Nel 2026, ena celebración dela IX Edición del Festival Entrenacional de Letratura Enfantil i Jovenil, se l'atorgó el premiu Torri del Augua, pol su trebaju ena obra ''Amanecer en la cosecha'', dela famosa saga de ''Suzanne Collins''. * Nel 2026 sotra ves, acebió el premiu ''Matilde Horne'', pola trauzión de El ríu tien raízis, de ''Amal El-Mohtar'', n'igualdá con ''Arrate Hidalgo'', pola trauzión de Lo que muevi alos muertus, de ''T. Kingfisher''. == Obras traduzías == Estas sonin las obras qu'á trauzíu: {| class="wikitable" !Utol !Títulu !Aditorial !Añu |- |''Asimov, Isaac'' |El robot compretu''.'' |''Alamut'' |2008 |- |''Banks, Iain M.'' |Contra l'escuridá''.'' |''La factoría de ideas'' |2005 |- |''Barker, Clive'' |Librus de sangri. |''La factoría de ideas'' |2004 |- |''Beukes, Lauren'' |Las luminosas. |''RBA'' |2013 |- |''Beukes, Lauren'' |''Afterland.'' |''RBA'' |2021 |- |''Boulley, Angeline'' |Ija del guardián del huegu. |''Nube de Tinta'' |2022 |- |''Bourchardt, Alice'' |El rei lobu. |''La factoría de ideas'' |2003 |- |''Bowman, Erin'' |La trampa delos 18. |''Montena'' |2013 |- |''Broderik, Damien'' |Juegal alos diosis. |''La factoría de ideas'' |2003 |- |''Brooks, Max'' |Guerra Mundial Z (novela). |''Almuzara'' |2008 |- |''Bruber, Michael'' |El chiquinu dela bruxa. |''Tropismos'' |2006 |- |''Carl, Jason'' |Las leis del Elíseu. |''La factoría de ideas'' |2002 |- |''Carter, Ally'' |Lairona con crassi. |''RBA'' |2011 |- |''Chambers, Becky'' |Pa deprendel, si la suerti mos sonríi. |''Crononauta'' |2024 |- |''Collins, Suzanne'' |Los juegus dela hambri. |''RBA'' |2009 |- | |En llamas. |''RBA'' |2010 |- | |''Sinsajo.'' |RBA |2011 |- | |Un añu ena selva. |RBA |2013 |- | |Balá de páxarus cantoris i serpientis. |''Molino'' |2020 |- | |Amanecel ena cosecha. |''Molino'' |2025 |- |''Connolly, John'' |El libru delas cosas perdías. |''Oniro'' |2008 |- |''Crowley, Cath'' |Una nochi ena luna. |''RBA'' |2011 |- |''de Board, Aliette'' |El cicru de ''Xuya''. |''Fata Libelli'' |2014 |- |''Dixon, Nell'' |No quieru izil-ti la verdá. |''Algaida'' |2010 |- |''Donnelly, Jennifer'' |Envenená. |''Molino'' |2021 |- |''Egan, Kate'' |El mundu delos juegus del hambri. |''RBA'' |2012 |- |''El-Mohtar, Amal'' |El ríu tien raízis. |''Obscura'' |2025 |- |''Hesp, John'' |''Conan'': L'azoti dela costa sangrienta. |''La factoría de ideas'' |2003 |- |''Hill, Joe'' |Tiempu estrañu. |''Nocturna'' |2018 |- | |A tumba abierta. |''Nocturna'' |2021 |- |''Houck, Colleen'' |La maldición del tigri. |''RBA'' |2011 |- | |El desafíu del tigri. |''RBA'' |2012 |- | |El viagi del tigri. |''RBA'' |2013 |- |''Howard, Linda'' |Valli de pasión. |''Nefer'' |2008 |- |''Hunt, Stephen'' |El reinu mas pallá delas olas. |''Oniro'' |2009 |- |''Kim, Sophie'' |El dios i la ''gumiho.'' |''Plaza & Janés'' |2026 |- |''Koja, Kathe'' |Ceru. |''La Biblioteca de Carfax'' |2018 |- |''LaValle, Victor'' |La balá de ''Tom'' el Negru. |''Alianza'' |2018 |- |''LaZebnik, Claire'' |Fama i prejuiziu. |''RBA'' |2012 |- |''MacHale, D.J.'' |''Pendragón'': El mercael dela muerti. |''Tropismos'' |2006 |- | |''Pendragón'': La ciá perdía de ''Faar.'' |''Tropismos'' |2007 |- |''MacLeod, Ian R.'' |Las edais dela lús. |''La factoría de ideas'' |2005 |- |''Magorian, Michelle'' |Sencillamenti ''Henry.'' |''Oniro'' |2009 |- |''Matheson, Richard'' |Los primerus cuentus. |''Gigamesh'' |2008 |- | |Nacíu d'ombri i mugel. |''Gigamesh'' |2014 |- |''McKinney, Meagan'' |Hata qu'el alva domi la nochi. |''Nefer'' |2007 |- | |Fugitiva. |''Nefer'' |2008 |- |''Ngaire McGee, Glenys'' |El libru delos ''ghouls.'' |''La factoría de ideas'' |2001 |- |''Peters, Andrew'' |El bosqui delos cuervus. |''RBA'' |2011 |- | |El bosqui de cristal. |''RBA'' |2013 |- |''Pinborough, Sarah'' |Detrás delos sus ojus. |''Alianza'' |2017 |- |''Pratchet, Terry'' |Los chiqueninus ombris libris. |''Almuzara'' |2008 |- |''Resnick, Mike'' |''Tomb Raider'': El amuletu del poel. |''La factoría de ideas'' |2004 |- |''Reynolds, Alastair'' |Ciá Abesmu. |''La factoría de ideas'' |2004 |- |''Riordan, Rick'' |''Percy Jackson'' i los diosis griegus. |''Salamandra'' |2015 |- | |La maldición del titán. |''Salamandra'' |2019 |- |''Roberts, Nora'' |El dispertal. |''Suma'' |2021 |- | |Los aconteceris. |''Suma'' |2022 |- | |La eleción. |''Suma'' |2023 |- |''Robinson, Jon'' |Sin lugal. |''RBA'' |2013 |- |''Roe, Robin'' |Una lista de jaulas. |''Nocturna'' |2018 |- |''Rogerson, Margaret'' |Embruxu d'espinas. |''Nocturna'' |2022 |- |''Roth, Veronica'' |Divergenti. |''RBA'' |2011 |- | |Insurgenti. |''RBA'' |2012 |- | |Leal. |''RBA'' |2014 |- | |Quatru. |''RBA'' |2015 |- | |Las marcas dela muerti. |''Molino'' |2017 |- | |Destinus devidíus. |''Molino'' |2018 |- | |Huimus delegaus. |''RBA'' |2020 |- |''Sanderson, Brandon'' |Alcatraz ena contra delos Biblotecarius Malvaus. |''B de Blok'' |2016 |- | |Los güesus del escriva. |''B de Blok'' |2016 |- | |Los cavallerus de Cristalia. |''B de Blok'' |2016 |- | |Las lentis framentás. |''B de Blok'' |2017 |- |''Shusterman, Neal'' |Siega. |''Nocturna'' |2017 |- | |Nimbu. |''Nocturna'' |2018 |- | |Sedi. |''Nocturna'' |2019 |- | |Truenu. |''Nocturna'' |2020 |- | |Puntu d'infressión. |''Nocturna'' |2022 |- | |Roxy. |''Nocturna'' |2023 |- | |Crivas. |''Nocturna'' |2024 |- |''Skemp, Ethan'' |Guardianis delos túmulus. |''La factoría de ideas'' |2002 |- |''Smith, Craig'' |L'imagi del Mesías. |''Algaida'' |2010 |- | |La lança sagrá. |''Algaida'' |2010 |- |''Tahir, Sabaa'' |Una llama dentri ceniças. |''Montena'' |2015 |- |''Waters, Daniel'' |Generación Dead. |''RBA'' |2009 |- | |Besu de vida. |''RBA'' |2010 |- | |Estrañas aparencias. |''RBA'' |2011 |- |''Wells, H.G.'' |L'ombri envisibli. |''RBA'' |2012 |- | |La isla del Dotol ''Moreau''. |''RBA'' |2012 |- |''Wiseman, Richard'' |59 segundus. |''RBA'' |2010 |- |''Yancey, Rick'' |La quinta ola. |''RBA'' |2013 |- | |La mari infinita. |''RBA'' |2014 |- | |L'última estrella. |''RBA'' |2016 |} == Referencias == [[Categoría:Pressonas vivas]] [[Categoría:Mugeris]] <references /> == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} {{NF|1976||Ramírez Tello, Pilar}} fo7to3b8n91fbibx309vojk3k693vo3 Eugenia Rico 0 12068 144932 144926 2026-10-30T12:15:23Z Acuxhinu 3347 Referencias 144932 wikitext text/x-wiki {{ficha de pressona}} '''María Eugenia Álvarez Rico''' ([[Ovieu]], 11 de hebreru del 1972), mas conocía comu '''Eugenia Rico,''' es una escrevienti [[España|española]]. == Biografía == La su nacencia hue en Ovieu el onzi de hebreru del 1972, enque la su familia vien dela Pola d'Allandi, n'Asturies. Endispués de tolos sus estuyus hizu la carrera de Derechu i Relacionis Entrenacionais n'[[Ovieu]], [[Toulouse]] i [[Brusselas]] i amás d'essu se especializó en [[Derechus Umanus|Derechos Umanus]]. Tamién hizu un cussu d'arti dramáticu i nel 1992, sotru de guión de cini, aviau por ''International Writers Circle,'' en ''Cadaqués,'' dau por ''Fernando Trueba''.<ref name=":1">{{Cita noticia|título=BIOGRAFÍA|url=http://www.eugeniarico.com/biografia.html|periódico=eugeniarico.com|fechaacceso=2026-10-30|idioma=es}}</ref> Endispués de viajal por [[Argentina]] i [[La Índia|La India]] i vivil en varius paisis del mundu enteru, s'avalló en [[Mairil]]. Tamién vivíó en Italia, Israel i Estaus Uníus, enque ugañu vivi en Cartagena. Se convertió al judaísmu pol matrimoñu n'Israel col atol teatral mentau ''Nadav Malamud''. Sempri á aponderau avel queríu sel escreviora dendi los cincu añus d'édá, avel pubricau un cuentu alos onzi añus nel diariu ''Región'' i tamién avel hundau alos venti añus, una revista nuversitaria.<ref name=":1" /> === Correúra profissional === Pubricó la su primel novela ''Los amantes tristes'', nel 2000 i dos añus endispués ganó el premiu ''Azorín'' con ''La muerte blanca''. La su siguienti novela, ''La edad secreta'', enque hue finalista del premiu Primavera nel 2004, tuvu una crítica negativa nel suprementu coltural ''Babelia'' de ''El País''. Con esti libru acabijó la que mentó comu ''trilogía sobre las pasiones,'' que sonin ''Los amantes tristes'' (l'amistá), ''La muerte blanca'' (l'amol fraternu) i ''La edad secreta'' (l'amol carnal). Nel 2005 pubricó un ensayu sobri la India, ''En el país de las vacas sin ojos'', col que ganó el premiu ''Espiritualidad'' d'essi añu. Nel 2006 ganó el premiu ''Ateneo de Sevilla'', cona novela ''El otoño alemán'', qu'es sigún las sus parabras, la primel novela del su cicru sobri los quatru elementus i correspondi al augua, mentris que la segundera novela, ''Aunque seamos malditas'' del 2008, l'entifica col huegu.<ref name=":2">{{Cita noticia|título=Ruta de despecho|url=https://elpais.com/diario/2004/06/26/babelia/1088207427_850215.html|periódico=El País|fecha=2004-06-26|fechaacceso=2026-10-30|issn=1134-6582|idioma=es|nombre=J. Ernesto|apellidos=Ayala-Dip}}</ref> [[Archivu:Eugenia Rico (11).JPG|izquierda|miniaturadeimagen|230x230px|Nuna encontrança con estudiantis aviau pola Hundación Caxa Castellón.]] Dentri las sus prencipais calavoracionis ena arradiu dissali la del pograma ''Lágrimas de cocodrilo'', derigíu por ''Mario Caballero'', un antigu reporteru de ''Caiga quien caiga'' i emitíu nel branu del 2004 ena ''Cadena Ser'', aondi ella entrevistava a anombraus escrevientis i otras pessonalidais del'ambienti coltural español. Nel 2009, esmençó la su calavoración con ''Onda Cero,'' nel pograma d'[[Isabel Gemio]], ''Te doy mi palabra'', con un espaçu d'opinión, viagis i crítica literaria. Angunas delas sus obras án síu trauzías a otras idiomas i varius delos sus relatus horman parti d'antologías. Á participau en encontranças i festivalis literarius, siendu biembru del jurau en destintus concussus de cuentus i de novelas. Á escrevíu artícalus en varias pubricacionis, comu ena ''Revista de Occidente'', ''El Mundo'' i ''El País.'' Nel 2012, pubricó junta ''Juan Cruz'', que s'acupó del pediorismu, ''Saber narrar en literatura'', manual palos candilatus a escrevientis del [[Estitutu Cervantes]], nel 2011 hue escreviora residenti nel Pograma Entrenacional d'Escrevioris dela Nuversidá de ''Iowa'' i nel 2018 acebió'l premiu ''Bauer Ca'Foscari'' del Festival Entrenacional ''Incroci di Civiltà'' de Venecia, aviau pola ''Università Ca' Foscari'', siendu assina la primel escrevienti española en acebil esti premiu, compartíu essi añu con ''Ian McEwan''. == Premius i destinguimientus == * Premiu ''Azorín'', nel 2002 con ''La muerte blanca.'' * Beca ''Valle Inclán'' del Menisteriu d'Assuntus Esterioris d'España, del 2003-2004. * Finalista del premiu Primavera, nel 2004 con ''La edad secreta.'' * Premiu Espiritualidad, nel 2005 con ''En el país de las vacas sin ojos.'' * Primel premiu ena categoría de presa enos premius Pediorísticus ''Unicef-Comité Español'', nel 2005. * Premiu ''Ateneo de Sevilla'', nel 2006 con ''El otoño alemán.'' * Premiu ''Llanes de Viajes'', nel 2014 con ''El camino del diablo.'' * Premiu ''Bauer-Giovani'', nel 2018, nel Festival Literariu de Venecia ''Incroci di Civiltà'' junta ''Ian McEwan.'' * Ordin ''Alejo Zuloaga Eguzquiza'', dela Nuversidá de ''Carabobo'' en Venezuela, nel ''FILUC'' del 2025. == Obras == === Narrativa === * ''Los amantes tristes'', novela, ''Planeta'', Barcelona, nel 2000, 128 p., ISBN 84-08-03509-6. * ''La muerte blanca'', novela, ''Planeta'', nel 2002, 200 p., ISBN 84-08-04324-2. * ''La edad secreta'', novela, ''Espasa Calpe'', Mairil, nel 2004. 232 p, [[Especial:BookSources/846701413X|ISBN 84*-670-1413-X]]. * ''El otoño alemán'', novela, ''Algaida'', Sevilla, nel 2006, 312 p., ISBN 84-8433-944-0. * ''Aunque seamos malditas'', novela, ''Suma de Letras'', Mairil, nel 2008, 479 p., ISBN 978-84-8365-086-8. * ''El fin de la raza blanca'', cuentus, ''Páginas de Espuma'', nel 2012, 104 p., ISBN 978-84-8393-096-0. * ''El beso del canguro'', novela, ''Suma de Letras'', Barcelona, nel 2016, 192 p., ISBN 978-84-8365-444-6. === Ensayu === * ''En el país de las vacas sin ojos'', ''Martínez Roca'', Mairil, nel 2005, 248 p., ISBN 84-270-3166-1. * ''Saber narrar'', [[Estitutu Cervantes]] i ''Aguilar'' , Mairil, nel 2012, 296 p., ISBN 978-84-03-10125-8. === N'obras coletivas === * ''Selena'' en ''Muelles de Madrid'', con ''José María Merino'', ''Luis Mateo Diez'' i ''Jesús Ferrero'', ''Sílex'', Mairil, nel 2003; 204 p., ISBN 84-7737-126-1. * ''Las ratas y los hombres,'' 117-119 p. i ''Noches de Bagdad'', 231 p., en ''La paz y la palabra'', con ''Ernesto Sabato'', [[José Saramago]], ''Rosa Regàs'' i [[Lucía Etxebarria|Lucía Etxebarría]], aditá por ''Manuel Francisco Reina'', ''Odisea'', Mairil, nel 2003, 252 p., ISBN 84-95470-28-4. * ''La sala de espera'', 75-83 p., en ''Que la vida iba en serio…'', ''Martínez Roca'', Barcelona, nel 2003; 212 p., ISBN 84-270-2942-X. * ''Tren de vida'', 135-138 p., en ''Sobre raíles'', con ''Milagros Frías'', ''Marta Rivera de la Cruz'', ''Espido Freire'' i [[Dulce Chacón|Duci Chacón]], ''Imagine Press'', Mairil, nel 2003, 282 p., ISBN 84-95882-36-1. * ''Tierra de nadie'' en ''Suiza y la migración: Una mirada desde España'', con [[Ana María Matute]], ''Vicente Molina Foix'' i ''Fernando Marías'', ''Imagine Press'', nel 2004, 286 p., ISBN 84-95882-58-2. * ''El fin de la raza blanca'', 18-23 p., en ''Diez cuentos eróticos'', con ''Espido Freire'', ''Lola Beccaria'', ''Lorenzo Silva'', ''Rafael Reig'' i ''Paula Izquierdo'', ''Quo'', Mairil, nel 2004, 50 p. * ''La edad secreta'', 63-68 p., en ''Mujeres en ruta'', ''con Soledad Puértolas'', ''Carmen Posadas'', ''Espido Freire'', ''Marina Mayoral'' i ''Rosa Regàs'', ''Línea Directa'', Mairil, nel 2005, 68 p. * ''La vida in-móvil'' en ''Dieciocho relatos móviles'', con ''Gustavo Martín Garzo'', ''Vicente Molina Foix'', ''Juan Manuel de Prada'', ''Lorenzo Silva'' i ''Soledad Puértolas'' i las ilustracionis de ''Santiago Sequeiros'', ''Imagine Press'', nel 2006, 400 p., ISBN 84-96715-00-0. * ''El ruido de la llave en la cerradura'', artícalu en ''5X2=9 Diez miradas contra la violencia de género'', con Ángeles Caso, ''Espido Freire'', ''Rosa Regàs'' i ''Lourdes Ventura, Península'', Mairil, nel 2009, 280 p., ISBN 978-84-8307-881-5. * ''El fin de la raza blanca'', velumi de cuentus, ''Páginas de Espuma'', nel 2012, que hue de trascendencia púbrica, quandu se provó que la faxa del libru tenía una nota dela crítica ''Michiko Kakutani'' del ''The New York Times,'' que ala final no se púu demostral. La aditorial se dispensó púbricamenti i ella negó'l tenel avenencia conos hechus. == Referencias == <ref name=":2" /> == Atijus p'ahuera == [[Categoría:Pressonas vivas]] [[Categoría:Mugeris]] nz0u28vdmtoxk2jpuwke5k3weikymr7 144933 144932 2026-10-30T12:19:26Z Acuxhinu 3347 atijus p'ahuera 144933 wikitext text/x-wiki {{ficha de pressona}} '''María Eugenia Álvarez Rico''' ([[Ovieu]], 11 de hebreru del 1972), mas conocía comu '''Eugenia Rico,''' es una escrevienti [[España|española]]. == Biografía == La su nacencia hue en Ovieu el onzi de hebreru del 1972, enque la su familia vien dela Pola d'Allandi, n'Asturies. Endispués de tolos sus estuyus hizu la carrera de Derechu i Relacionis Entrenacionais n'[[Ovieu]], [[Toulouse]] i [[Brusselas]] i amás d'essu se especializó en [[Derechus Umanus|Derechos Umanus]]. Tamién hizu un cussu d'arti dramáticu i nel 1992, sotru de guión de cini, aviau por ''International Writers Circle,'' en ''Cadaqués,'' dau por ''Fernando Trueba''.<ref name=":1">{{Cita noticia|título=BIOGRAFÍA|url=http://www.eugeniarico.com/biografia.html|periódico=eugeniarico.com|fechaacceso=2026-10-30|idioma=es}}</ref> Endispués de viajal por [[Argentina]] i [[La Índia|La India]] i vivil en varius paisis del mundu enteru, s'avalló en [[Mairil]]. Tamién vivíó en Italia, Israel i Estaus Uníus, enque ugañu vivi en Cartagena. Se convertió al judaísmu pol matrimoñu n'Israel col atol teatral mentau ''Nadav Malamud''. Sempri á aponderau avel queríu sel escreviora dendi los cincu añus d'édá, avel pubricau un cuentu alos onzi añus nel diariu ''Región'' i tamién avel hundau alos venti añus, una revista nuversitaria.<ref name=":1" /> === Correúra profissional === Pubricó la su primel novela ''Los amantes tristes'', nel 2000 i dos añus endispués ganó el premiu ''Azorín'' con ''La muerte blanca''. La su siguienti novela, ''La edad secreta'', enque hue finalista del premiu Primavera nel 2004, tuvu una crítica negativa nel suprementu coltural ''Babelia'' de ''El País''. Con esti libru acabijó la que mentó comu ''trilogía sobre las pasiones,'' que sonin ''Los amantes tristes'' (l'amistá), ''La muerte blanca'' (l'amol fraternu) i ''La edad secreta'' (l'amol carnal). Nel 2005 pubricó un ensayu sobri la India, ''En el país de las vacas sin ojos'', col que ganó el premiu ''Espiritualidad'' d'essi añu. Nel 2006 ganó el premiu ''Ateneo de Sevilla'', cona novela ''El otoño alemán'', qu'es sigún las sus parabras, la primel novela del su cicru sobri los quatru elementus i correspondi al augua, mentris que la segundera novela, ''Aunque seamos malditas'' del 2008, l'entifica col huegu.<ref name=":2">{{Cita noticia|título=Ruta de despecho|url=https://elpais.com/diario/2004/06/26/babelia/1088207427_850215.html|periódico=El País|fecha=2004-06-26|fechaacceso=2026-10-30|issn=1134-6582|idioma=es|nombre=J. Ernesto|apellidos=Ayala-Dip}}</ref> [[Archivu:Eugenia Rico (11).JPG|izquierda|miniaturadeimagen|230x230px|Nuna encontrança con estudiantis aviau pola Hundación Caxa Castellón.]] Dentri las sus prencipais calavoracionis ena arradiu dissali la del pograma ''Lágrimas de cocodrilo'', derigíu por ''Mario Caballero'', un antigu reporteru de ''Caiga quien caiga'' i emitíu nel branu del 2004 ena ''Cadena Ser'', aondi ella entrevistava a anombraus escrevientis i otras pessonalidais del'ambienti coltural español. Nel 2009, esmençó la su calavoración con ''Onda Cero,'' nel pograma d'[[Isabel Gemio]], ''Te doy mi palabra'', con un espaçu d'opinión, viagis i crítica literaria. Angunas delas sus obras án síu trauzías a otras idiomas i varius delos sus relatus horman parti d'antologías. Á participau en encontranças i festivalis literarius, siendu biembru del jurau en destintus concussus de cuentus i de novelas. Á escrevíu artícalus en varias pubricacionis, comu ena ''Revista de Occidente'', ''El Mundo'' i ''El País.'' Nel 2012, pubricó junta ''Juan Cruz'', que s'acupó del pediorismu, ''Saber narrar en literatura'', manual palos candilatus a escrevientis del [[Estitutu Cervantes]], nel 2011 hue escreviora residenti nel Pograma Entrenacional d'Escrevioris dela Nuversidá de ''Iowa'' i nel 2018 acebió'l premiu ''Bauer Ca'Foscari'' del Festival Entrenacional ''Incroci di Civiltà'' de Venecia, aviau pola ''Università Ca' Foscari'', siendu assina la primel escrevienti española en acebil esti premiu, compartíu essi añu con ''Ian McEwan''. == Premius i destinguimientus == * Premiu ''Azorín'', nel 2002 con ''La muerte blanca.'' * Beca ''Valle Inclán'' del Menisteriu d'Assuntus Esterioris d'España, del 2003-2004. * Finalista del premiu Primavera, nel 2004 con ''La edad secreta.'' * Premiu Espiritualidad, nel 2005 con ''En el país de las vacas sin ojos.'' * Primel premiu ena categoría de presa enos premius Pediorísticus ''Unicef-Comité Español'', nel 2005. * Premiu ''Ateneo de Sevilla'', nel 2006 con ''El otoño alemán.'' * Premiu ''Llanes de Viajes'', nel 2014 con ''El camino del diablo.'' * Premiu ''Bauer-Giovani'', nel 2018, nel Festival Literariu de Venecia ''Incroci di Civiltà'' junta ''Ian McEwan.'' * Ordin ''Alejo Zuloaga Eguzquiza'', dela Nuversidá de ''Carabobo'' en Venezuela, nel ''FILUC'' del 2025. == Obras == === Narrativa === * ''Los amantes tristes'', novela, ''Planeta'', Barcelona, nel 2000, 128 p., ISBN 84-08-03509-6. * ''La muerte blanca'', novela, ''Planeta'', nel 2002, 200 p., ISBN 84-08-04324-2. * ''La edad secreta'', novela, ''Espasa Calpe'', Mairil, nel 2004. 232 p, [[Especial:BookSources/846701413X|ISBN 84*-670-1413-X]]. * ''El otoño alemán'', novela, ''Algaida'', Sevilla, nel 2006, 312 p., ISBN 84-8433-944-0. * ''Aunque seamos malditas'', novela, ''Suma de Letras'', Mairil, nel 2008, 479 p., ISBN 978-84-8365-086-8. * ''El fin de la raza blanca'', cuentus, ''Páginas de Espuma'', nel 2012, 104 p., ISBN 978-84-8393-096-0. * ''El beso del canguro'', novela, ''Suma de Letras'', Barcelona, nel 2016, 192 p., ISBN 978-84-8365-444-6. === Ensayu === * ''En el país de las vacas sin ojos'', ''Martínez Roca'', Mairil, nel 2005, 248 p., ISBN 84-270-3166-1. * ''Saber narrar'', [[Estitutu Cervantes]] i ''Aguilar'' , Mairil, nel 2012, 296 p., ISBN 978-84-03-10125-8. === N'obras coletivas === * ''Selena'' en ''Muelles de Madrid'', con ''José María Merino'', ''Luis Mateo Diez'' i ''Jesús Ferrero'', ''Sílex'', Mairil, nel 2003; 204 p., ISBN 84-7737-126-1. * ''Las ratas y los hombres,'' 117-119 p. i ''Noches de Bagdad'', 231 p., en ''La paz y la palabra'', con ''Ernesto Sabato'', [[José Saramago]], ''Rosa Regàs'' i [[Lucía Etxebarria|Lucía Etxebarría]], aditá por ''Manuel Francisco Reina'', ''Odisea'', Mairil, nel 2003, 252 p., ISBN 84-95470-28-4. * ''La sala de espera'', 75-83 p., en ''Que la vida iba en serio…'', ''Martínez Roca'', Barcelona, nel 2003; 212 p., ISBN 84-270-2942-X. * ''Tren de vida'', 135-138 p., en ''Sobre raíles'', con ''Milagros Frías'', ''Marta Rivera de la Cruz'', ''Espido Freire'' i [[Dulce Chacón|Duci Chacón]], ''Imagine Press'', Mairil, nel 2003, 282 p., ISBN 84-95882-36-1. * ''Tierra de nadie'' en ''Suiza y la migración: Una mirada desde España'', con [[Ana María Matute]], ''Vicente Molina Foix'' i ''Fernando Marías'', ''Imagine Press'', nel 2004, 286 p., ISBN 84-95882-58-2. * ''El fin de la raza blanca'', 18-23 p., en ''Diez cuentos eróticos'', con ''Espido Freire'', ''Lola Beccaria'', ''Lorenzo Silva'', ''Rafael Reig'' i ''Paula Izquierdo'', ''Quo'', Mairil, nel 2004, 50 p. * ''La edad secreta'', 63-68 p., en ''Mujeres en ruta'', ''con Soledad Puértolas'', ''Carmen Posadas'', ''Espido Freire'', ''Marina Mayoral'' i ''Rosa Regàs'', ''Línea Directa'', Mairil, nel 2005, 68 p. * ''La vida in-móvil'' en ''Dieciocho relatos móviles'', con ''Gustavo Martín Garzo'', ''Vicente Molina Foix'', ''Juan Manuel de Prada'', ''Lorenzo Silva'' i ''Soledad Puértolas'' i las ilustracionis de ''Santiago Sequeiros'', ''Imagine Press'', nel 2006, 400 p., ISBN 84-96715-00-0. * ''El ruido de la llave en la cerradura'', artícalu en ''5X2=9 Diez miradas contra la violencia de género'', con Ángeles Caso, ''Espido Freire'', ''Rosa Regàs'' i ''Lourdes Ventura, Península'', Mairil, nel 2009, 280 p., ISBN 978-84-8307-881-5. * ''El fin de la raza blanca'', velumi de cuentus, ''Páginas de Espuma'', nel 2012, que hue de trascendencia púbrica, quandu se provó que la faxa del libru tenía una nota dela crítica ''Michiko Kakutani'' del ''The New York Times,'' que ala final no se púu demostral. La aditorial se dispensó púbricamenti i ella negó'l tenel avenencia conos hechus. == Referencias == <ref name=":2" /> == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} {{NF|1972||Álvarez Rico, María Eugenia}} [[Categoría:Pressonas vivas]] [[Categoría:Mugeris]] 2ya36ecgyr2i6sdieo1yh0f573a11w2 144934 144933 2026-10-30T12:21:37Z Acuxhinu 3347 Atijus p'ahuera 144934 wikitext text/x-wiki {{ficha de pressona}} '''María Eugenia Álvarez Rico''' ([[Ovieu]], 11 de hebreru del 1972), mas conocía comu '''Eugenia Rico,''' es una escrevienti [[España|española]]. == Biografía == La su nacencia hue en Ovieu el onzi de hebreru del 1972, enque la su familia vien dela Pola d'Allandi, n'Asturies. Endispués de tolos sus estuyus hizu la carrera de Derechu i Relacionis Entrenacionais n'[[Ovieu]], [[Toulouse]] i [[Brusselas]] i amás d'essu se especializó en [[Derechus Umanus|Derechos Umanus]]. Tamién hizu un cussu d'arti dramáticu i nel 1992, sotru de guión de cini, aviau por ''International Writers Circle,'' en ''Cadaqués,'' dau por ''Fernando Trueba''.<ref name=":1">{{Cita noticia|título=BIOGRAFÍA|url=http://www.eugeniarico.com/biografia.html|periódico=eugeniarico.com|fechaacceso=2026-10-30|idioma=es}}</ref> Endispués de viajal por [[Argentina]] i [[La Índia|La India]] i vivil en varius paisis del mundu enteru, s'avalló en [[Mairil]]. Tamién vivíó en Italia, Israel i Estaus Uníus, enque ugañu vivi en Cartagena. Se convertió al judaísmu pol matrimoñu n'Israel col atol teatral mentau ''Nadav Malamud''. Sempri á aponderau avel queríu sel escreviora dendi los cincu añus d'édá, avel pubricau un cuentu alos onzi añus nel diariu ''Región'' i tamién avel hundau alos venti añus, una revista nuversitaria.<ref name=":1" /> === Correúra profissional === Pubricó la su primel novela ''Los amantes tristes'', nel 2000 i dos añus endispués ganó el premiu ''Azorín'' con ''La muerte blanca''. La su siguienti novela, ''La edad secreta'', enque hue finalista del premiu Primavera nel 2004, tuvu una crítica negativa nel suprementu coltural ''Babelia'' de ''El País''. Con esti libru acabijó la que mentó comu ''trilogía sobre las pasiones,'' que sonin ''Los amantes tristes'' (l'amistá), ''La muerte blanca'' (l'amol fraternu) i ''La edad secreta'' (l'amol carnal). Nel 2005 pubricó un ensayu sobri la India, ''En el país de las vacas sin ojos'', col que ganó el premiu ''Espiritualidad'' d'essi añu. Nel 2006 ganó el premiu ''Ateneo de Sevilla'', cona novela ''El otoño alemán'', qu'es sigún las sus parabras, la primel novela del su cicru sobri los quatru elementus i correspondi al augua, mentris que la segundera novela, ''Aunque seamos malditas'' del 2008, l'entifica col huegu.<ref name=":2">{{Cita noticia|título=Ruta de despecho|url=https://elpais.com/diario/2004/06/26/babelia/1088207427_850215.html|periódico=El País|fecha=2004-06-26|fechaacceso=2026-10-30|issn=1134-6582|idioma=es|nombre=J. Ernesto|apellidos=Ayala-Dip}}</ref> [[Archivu:Eugenia Rico (11).JPG|izquierda|miniaturadeimagen|230x230px|Nuna encontrança con estudiantis aviau pola Hundación Caxa Castellón.]] Dentri las sus prencipais calavoracionis ena arradiu dissali la del pograma ''Lágrimas de cocodrilo'', derigíu por ''Mario Caballero'', un antigu reporteru de ''Caiga quien caiga'' i emitíu nel branu del 2004 ena ''Cadena Ser'', aondi ella entrevistava a anombraus escrevientis i otras pessonalidais del'ambienti coltural español. Nel 2009, esmençó la su calavoración con ''Onda Cero,'' nel pograma d'[[Isabel Gemio]], ''Te doy mi palabra'', con un espaçu d'opinión, viagis i crítica literaria. Angunas delas sus obras án síu trauzías a otras idiomas i varius delos sus relatus horman parti d'antologías. Á participau en encontranças i festivalis literarius, siendu biembru del jurau en destintus concussus de cuentus i de novelas. Á escrevíu artícalus en varias pubricacionis, comu ena ''Revista de Occidente'', ''El Mundo'' i ''El País.'' Nel 2012, pubricó junta ''Juan Cruz'', que s'acupó del pediorismu, ''Saber narrar en literatura'', manual palos candilatus a escrevientis del [[Estitutu Cervantes]], nel 2011 hue escreviora residenti nel Pograma Entrenacional d'Escrevioris dela Nuversidá de ''Iowa'' i nel 2018 acebió'l premiu ''Bauer Ca'Foscari'' del Festival Entrenacional ''Incroci di Civiltà'' de Venecia, aviau pola ''Università Ca' Foscari'', siendu assina la primel escrevienti española en acebil esti premiu, compartíu essi añu con ''Ian McEwan''. == Premius i destinguimientus == * Premiu ''Azorín'', nel 2002 con ''La muerte blanca.'' * Beca ''Valle Inclán'' del Menisteriu d'Assuntus Esterioris d'España, del 2003-2004. * Finalista del premiu Primavera, nel 2004 con ''La edad secreta.'' * Premiu Espiritualidad, nel 2005 con ''En el país de las vacas sin ojos.'' * Primel premiu ena categoría de presa enos premius Pediorísticus ''Unicef-Comité Español'', nel 2005. * Premiu ''Ateneo de Sevilla'', nel 2006 con ''El otoño alemán.'' * Premiu ''Llanes de Viajes'', nel 2014 con ''El camino del diablo.'' * Premiu ''Bauer-Giovani'', nel 2018, nel Festival Literariu de Venecia ''Incroci di Civiltà'' junta ''Ian McEwan.'' * Ordin ''Alejo Zuloaga Eguzquiza'', dela Nuversidá de ''Carabobo'' en Venezuela, nel ''FILUC'' del 2025. == Obras == === Narrativa === * ''Los amantes tristes'', novela, ''Planeta'', Barcelona, nel 2000, 128 p., ISBN 84-08-03509-6. * ''La muerte blanca'', novela, ''Planeta'', nel 2002, 200 p., ISBN 84-08-04324-2. * ''La edad secreta'', novela, ''Espasa Calpe'', Mairil, nel 2004. 232 p, [[Especial:BookSources/846701413X|ISBN 84*-670-1413-X]]. * ''El otoño alemán'', novela, ''Algaida'', Sevilla, nel 2006, 312 p., ISBN 84-8433-944-0. * ''Aunque seamos malditas'', novela, ''Suma de Letras'', Mairil, nel 2008, 479 p., ISBN 978-84-8365-086-8. * ''El fin de la raza blanca'', cuentus, ''Páginas de Espuma'', nel 2012, 104 p., ISBN 978-84-8393-096-0. * ''El beso del canguro'', novela, ''Suma de Letras'', Barcelona, nel 2016, 192 p., ISBN 978-84-8365-444-6. === Ensayu === * ''En el país de las vacas sin ojos'', ''Martínez Roca'', Mairil, nel 2005, 248 p., ISBN 84-270-3166-1. * ''Saber narrar'', [[Estitutu Cervantes]] i ''Aguilar'' , Mairil, nel 2012, 296 p., ISBN 978-84-03-10125-8. === N'obras coletivas === * ''Selena'' en ''Muelles de Madrid'', con ''José María Merino'', ''Luis Mateo Diez'' i ''Jesús Ferrero'', ''Sílex'', Mairil, nel 2003; 204 p., ISBN 84-7737-126-1. * ''Las ratas y los hombres,'' 117-119 p. i ''Noches de Bagdad'', 231 p., en ''La paz y la palabra'', con ''Ernesto Sabato'', [[José Saramago]], ''Rosa Regàs'' i [[Lucía Etxebarria|Lucía Etxebarría]], aditá por ''Manuel Francisco Reina'', ''Odisea'', Mairil, nel 2003, 252 p., ISBN 84-95470-28-4. * ''La sala de espera'', 75-83 p., en ''Que la vida iba en serio…'', ''Martínez Roca'', Barcelona, nel 2003; 212 p., ISBN 84-270-2942-X. * ''Tren de vida'', 135-138 p., en ''Sobre raíles'', con ''Milagros Frías'', ''Marta Rivera de la Cruz'', ''Espido Freire'' i [[Dulce Chacón|Duci Chacón]], ''Imagine Press'', Mairil, nel 2003, 282 p., ISBN 84-95882-36-1. * ''Tierra de nadie'' en ''Suiza y la migración: Una mirada desde España'', con [[Ana María Matute]], ''Vicente Molina Foix'' i ''Fernando Marías'', ''Imagine Press'', nel 2004, 286 p., ISBN 84-95882-58-2. * ''El fin de la raza blanca'', 18-23 p., en ''Diez cuentos eróticos'', con ''Espido Freire'', ''Lola Beccaria'', ''Lorenzo Silva'', ''Rafael Reig'' i ''Paula Izquierdo'', ''Quo'', Mairil, nel 2004, 50 p. * ''La edad secreta'', 63-68 p., en ''Mujeres en ruta'', ''con Soledad Puértolas'', ''Carmen Posadas'', ''Espido Freire'', ''Marina Mayoral'' i ''Rosa Regàs'', ''Línea Directa'', Mairil, nel 2005, 68 p. * ''La vida in-móvil'' en ''Dieciocho relatos móviles'', con ''Gustavo Martín Garzo'', ''Vicente Molina Foix'', ''Juan Manuel de Prada'', ''Lorenzo Silva'' i ''Soledad Puértolas'' i las ilustracionis de ''Santiago Sequeiros'', ''Imagine Press'', nel 2006, 400 p., ISBN 84-96715-00-0. * ''El ruido de la llave en la cerradura'', artícalu en ''5X2=9 Diez miradas contra la violencia de género'', con Ángeles Caso, ''Espido Freire'', ''Rosa Regàs'' i ''Lourdes Ventura, Península'', Mairil, nel 2009, 280 p., ISBN 978-84-8307-881-5. * ''El fin de la raza blanca'', velumi de cuentus, ''Páginas de Espuma'', nel 2012, que hue de trascendencia púbrica, quandu se provó que la faxa del libru tenía una nota dela crítica ''Michiko Kakutani'' del ''The New York Times,'' que ala final no se púu demostral. La aditorial se dispensó púbricamenti i ella negó'l tenel avenencia conos hechus. == Referencias == [[Categoría:Pressonas vivas]] [[Categoría:Mugeris]] <references /> == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} {{NF|1972||Álvarez Rico, María Eugenia}} [[Categoría:Escrebioris]] ji9f2h2jxfhfvfq72z4awmtl5nqowpn 144935 144934 2026-10-30T12:23:28Z Acuxhinu 3347 referencias 144935 wikitext text/x-wiki {{ficha de pressona}} '''María Eugenia Álvarez Rico''' ([[Ovieu]], 11 de hebreru del 1972), mas conocía comu '''Eugenia Rico,''' es una escrevienti [[España|española]]. == Biografía == La su nacencia hue en Ovieu el onzi de hebreru del 1972, enque la su familia vien dela Pola d'Allandi, n'Asturies. Endispués de tolos sus estuyus hizu la carrera de Derechu i Relacionis Entrenacionais n'[[Ovieu]], [[Toulouse]] i [[Brusselas]] i amás d'essu se especializó en [[Derechus Umanus|Derechos Umanus]]. Tamién hizu un cussu d'arti dramáticu i nel 1992, sotru de guión de cini, aviau por ''International Writers Circle,'' en ''Cadaqués,'' dau por ''Fernando Trueba''.<ref name=":1">{{Cita noticia|título=BIOGRAFÍA|url=http://www.eugeniarico.com/biografia.html|periódico=eugeniarico.com|fechaacceso=2026-10-30|idioma=es}}</ref> Endispués de viajal por [[Argentina]] i [[La Índia|La India]] i vivil en varius paisis del mundu enteru, s'avalló en [[Mairil]]. Tamién vivíó en Italia, Israel i Estaus Uníus, enque ugañu vivi en Cartagena. Se convertió al judaísmu pol matrimoñu n'Israel col atol teatral mentau ''Nadav Malamud''. Sempri á aponderau avel queríu sel escreviora dendi los cincu añus d'édá, avel pubricau un cuentu alos onzi añus nel diariu ''Región'' i tamién avel hundau alos venti añus, una revista nuversitaria.<ref name=":1" /> === Correúra profissional === Pubricó la su primel novela ''Los amantes tristes'', nel 2000 i dos añus endispués ganó el premiu ''Azorín'' con ''La muerte blanca''. La su siguienti novela, ''La edad secreta'', enque hue finalista del premiu Primavera nel 2004, tuvu una crítica negativa nel suprementu coltural ''Babelia'' de ''El País''. Con esti libru acabijó la que mentó comu ''trilogía sobre las pasiones,'' que sonin ''Los amantes tristes'' (l'amistá), ''La muerte blanca'' (l'amol fraternu) i ''La edad secreta'' (l'amol carnal). Nel 2005 pubricó un ensayu sobri la India, ''En el país de las vacas sin ojos'', col que ganó el premiu ''Espiritualidad'' d'essi añu. Nel 2006 ganó el premiu ''Ateneo de Sevilla'', cona novela ''El otoño alemán'', qu'es sigún las sus parabras, la primel novela del su cicru sobri los quatru elementus i correspondi al augua, mentris que la segundera novela, ''Aunque seamos malditas'' del 2008, l'entifica col huegu.<ref name=":2">{{Cita noticia|título=Ruta de despecho|url=https://elpais.com/diario/2004/06/26/babelia/1088207427_850215.html|periódico=El País|fecha=2004-06-26|fechaacceso=2026-10-30|issn=1134-6582|idioma=es|nombre=J. Ernesto|apellidos=Ayala-Dip}}</ref> [[Archivu:Eugenia Rico (11).JPG|izquierda|miniaturadeimagen|230x230px|Nuna encontrança con estudiantis aviau pola Hundación Caxa Castellón.]] Dentri las sus prencipais calavoracionis ena arradiu dissali la del pograma ''Lágrimas de cocodrilo'', derigíu por ''Mario Caballero'', un antigu reporteru de ''Caiga quien caiga'' i emitíu nel branu del 2004 ena ''Cadena Ser'', aondi ella entrevistava a anombraus escrevientis i otras pessonalidais del'ambienti coltural español. Nel 2009, esmençó la su calavoración con ''Onda Cero,'' nel pograma d'[[Isabel Gemio]], ''Te doy mi palabra'', con un espaçu d'opinión, viagis i crítica literaria. Angunas delas sus obras án síu trauzías a otras idiomas i varius delos sus relatus horman parti d'antologías. Á participau en encontranças i festivalis literarius, siendu biembru del jurau en destintus concussus de cuentus i de novelas. Á escrevíu artícalus en varias pubricacionis, comu ena ''Revista de Occidente'', ''El Mundo'' i ''El País.'' Nel 2012, pubricó junta ''Juan Cruz'', que s'acupó del pediorismu, ''Saber narrar en literatura'', manual palos candilatus a escrevientis del [[Estitutu Cervantes]], nel 2011 hue escreviora residenti nel Pograma Entrenacional d'Escrevioris dela Nuversidá de ''Iowa'' i nel 2018 acebió'l premiu ''Bauer Ca'Foscari'' del Festival Entrenacional ''Incroci di Civiltà'' de Venecia, aviau pola ''Università Ca' Foscari'', siendu assina la primel escrevienti española en acebil esti premiu, compartíu essi añu con ''Ian McEwan''. == Premius i destinguimientus == * Premiu ''Azorín'', nel 2002 con ''La muerte blanca.'' * Beca ''Valle Inclán'' del Menisteriu d'Assuntus Esterioris d'España, del 2003-2004. * Finalista del premiu Primavera, nel 2004 con ''La edad secreta.'' * Premiu Espiritualidad, nel 2005 con ''En el país de las vacas sin ojos.'' * Primel premiu ena categoría de presa enos premius Pediorísticus ''Unicef-Comité Español'', nel 2005. * Premiu ''Ateneo de Sevilla'', nel 2006 con ''El otoño alemán.'' * Premiu ''Llanes de Viajes'', nel 2014 con ''El camino del diablo.'' * Premiu ''Bauer-Giovani'', nel 2018, nel Festival Literariu de Venecia ''Incroci di Civiltà'' junta ''Ian McEwan.'' * Ordin ''Alejo Zuloaga Eguzquiza'', dela Nuversidá de ''Carabobo'' en Venezuela, nel ''FILUC'' del 2025. == Obras == === Narrativa === * ''Los amantes tristes'', novela, ''Planeta'', Barcelona, nel 2000, 128 p., ISBN 84-08-03509-6. * ''La muerte blanca'', novela, ''Planeta'', nel 2002, 200 p., ISBN 84-08-04324-2. * ''La edad secreta'', novela, ''Espasa Calpe'', Mairil, nel 2004. 232 p, [[Especial:BookSources/846701413X|ISBN 84*-670-1413-X]]. * ''El otoño alemán'', novela, ''Algaida'', Sevilla, nel 2006, 312 p., ISBN 84-8433-944-0. * ''Aunque seamos malditas'', novela, ''Suma de Letras'', Mairil, nel 2008, 479 p., ISBN 978-84-8365-086-8. * ''El fin de la raza blanca'', cuentus, ''Páginas de Espuma'', nel 2012, 104 p., ISBN 978-84-8393-096-0. * ''El beso del canguro'', novela, ''Suma de Letras'', Barcelona, nel 2016, 192 p., ISBN 978-84-8365-444-6. === Ensayu === * ''En el país de las vacas sin ojos'', ''Martínez Roca'', Mairil, nel 2005, 248 p., ISBN 84-270-3166-1. * ''Saber narrar'', [[Estitutu Cervantes]] i ''Aguilar'' , Mairil, nel 2012, 296 p., ISBN 978-84-03-10125-8. === N'obras coletivas === * ''Selena'' en ''Muelles de Madrid'', con ''José María Merino'', ''Luis Mateo Diez'' i ''Jesús Ferrero'', ''Sílex'', Mairil, nel 2003; 204 p., ISBN 84-7737-126-1. * ''Las ratas y los hombres,'' 117-119 p. i ''Noches de Bagdad'', 231 p., en ''La paz y la palabra'', con ''Ernesto Sabato'', [[José Saramago]], ''Rosa Regàs'' i [[Lucía Etxebarria|Lucía Etxebarría]], aditá por ''Manuel Francisco Reina'', ''Odisea'', Mairil, nel 2003, 252 p., ISBN 84-95470-28-4. * ''La sala de espera'', 75-83 p., en ''Que la vida iba en serio…'', ''Martínez Roca'', Barcelona, nel 2003; 212 p., ISBN 84-270-2942-X. * ''Tren de vida'', 135-138 p., en ''Sobre raíles'', con ''Milagros Frías'', ''Marta Rivera de la Cruz'', ''Espido Freire'' i [[Dulce Chacón|Duci Chacón]], ''Imagine Press'', Mairil, nel 2003, 282 p., ISBN 84-95882-36-1. * ''Tierra de nadie'' en ''Suiza y la migración: Una mirada desde España'', con [[Ana María Matute]], ''Vicente Molina Foix'' i ''Fernando Marías'', ''Imagine Press'', nel 2004, 286 p., ISBN 84-95882-58-2. * ''El fin de la raza blanca'', 18-23 p., en ''Diez cuentos eróticos'', con ''Espido Freire'', ''Lola Beccaria'', ''Lorenzo Silva'', ''Rafael Reig'' i ''Paula Izquierdo'', ''Quo'', Mairil, nel 2004, 50 p. * ''La edad secreta'', 63-68 p., en ''Mujeres en ruta'', ''con Soledad Puértolas'', ''Carmen Posadas'', ''Espido Freire'', ''Marina Mayoral'' i ''Rosa Regàs'', ''Línea Directa'', Mairil, nel 2005, 68 p. * ''La vida in-móvil'' en ''Dieciocho relatos móviles'', con ''Gustavo Martín Garzo'', ''Vicente Molina Foix'', ''Juan Manuel de Prada'', ''Lorenzo Silva'' i ''Soledad Puértolas'' i las ilustracionis de ''Santiago Sequeiros'', ''Imagine Press'', nel 2006, 400 p., ISBN 84-96715-00-0. * ''El ruido de la llave en la cerradura'', artícalu en ''5X2=9 Diez miradas contra la violencia de género'', con Ángeles Caso, ''Espido Freire'', ''Rosa Regàs'' i ''Lourdes Ventura, Península'', Mairil, nel 2009, 280 p., ISBN 978-84-8307-881-5. * ''El fin de la raza blanca'', velumi de cuentus, ''Páginas de Espuma'', nel 2012, que hue de trascendencia púbrica, quandu se provó que la faxa del libru tenía una nota dela crítica ''Michiko Kakutani'' del ''The New York Times,'' que ala final no se púu demostral. La aditorial se dispensó púbricamenti i ella negó'l tenel avenencia conos hechus. == Referencias == <references /> == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} {{NF|1972||Álvarez Rico, María Eugenia}} [[Categoría:Pressonas vivas]] [[Categoría:Mugeris]] [[Categoría:Escrebioris]] 81nidvgajlcnaor0yx2zly5t34q5kmw María Sánchez Mena 0 12069 144936 144923 2026-10-30T12:31:29Z Acuxhinu 3347 ficha pressona 144936 wikitext text/x-wiki {{ficha de pressona}} '''María Sánchez Mena''' ([[Don Benitu]], [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], 1958-[[Barcelona]], 2026) hue una escrevienti, pediorista i gestora coltural estremeña. == Biografía == La su nacencia hue nel monicipiu pacensi de [[Don Benitu]], en Badajós, nel 1958. Vivió en Mairil dendi los deziseis añus i se licenció en Cencias dela Inhormación pola [[Nuversidá Complutense de Mairil]]. El su trebaju profissional hue sobri la comunicación, el ''marketing'', la promovición coltural i la criación literaria. Desenroó atividais relacionás col esparigil coltural i participó en proyeutus de promovición dela letratura i del patrimoñu coltural d'Estremaúra. Nel 2003 avió una casa vieja, que estava en ''Caracenilla'', en Cuenca, pa hazel un hotel roal mentau comu ''La Casa del Canónigo''. Hue tamién vocal del Bandu d'Ación Local, ''GAL'', de ''CEDER'' ena ''Alcarria'' de Cuenca. === Correúra profissional === Assestió a talleris literarius con ''Clara Obligado'' en Mairil, la Crassi d'Escrevientis i el tallel de ''Félix J.'' ''Palma'', assina comu a varias encontranças literarias. Escrevió i derigió teatru pa zagalinas i zagalinus basau en improvisacionis i obras con bandus endependientis en Mairil. Tamién participó en presentacionis literarias, encontranças con pessonas letoras i atividais d'esparigil coltural n'Estremaúra, possimenti enos monicipius comu Don Benitu, [[Caçris|Cacris]], [[Los Santus de Maimona]] o [[Villanueva dela Serena]]. == Obra == La su primel novela hue ''La mala uva'', Librus i Letratura, nel 2023, ambientau nun marcu roal estremeñu. Escrevió otras dos novelas sin pubrical, que sonin ''Carla, una excusa para equivocar el camino'', que hue finalista del premiu ''Sésamo de Novela Corta'' i ''Náufragos'', amás dun alaván de relatus. == Premios y reconocimientos == Finalista de varius premius literarius, dentri ellus el premiu ''Sésamo de Novela Corta''. == Referencias == == Atijus p'ahuera == [[Categoría:Mugeris]] oeglryug2hsvuxxhj3dkwqnua7isktk 144937 144936 2026-10-30T12:39:42Z Acuxhinu 3347 Referencias 144937 wikitext text/x-wiki {{ficha de pressona}} '''María Sánchez Mena''' ([[Don Benitu]], [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], 1958-[[Barcelona]], 2026) hue una escrevienti, pediorista i gestora coltural estremeña. == Biografía == La su nacencia hue nel monicipiu pacensi de [[Don Benitu]], en Badajós, nel 1958, enque vivió en Mairil dendi los deziseis añus i aondi se licenció en Cencias dela Inhormación pola [[Nuversidá Complutense de Mairil]].<ref name=":1">{{Cita web|url=https://asociaciontorreisunza.wordpress.com/maria-sanchez-mena/|título=María Sánchez Mena|fechaacceso=2026-10-30|fecha=2024-06-29|sitioweb=Asociación “Torre Isunza” para la Defensa del Patrimonio Histórico y Cultural de Don Benito|idioma=es}}</ref> El su trebaju profissional hue sobri la comunicación, el ''marketing'', la promovición coltural i la criación literaria. Desenroó atividais relacionás col esparigil coltural i participó en proyeutus de promovición dela letratura i del patrimoñu coltural d'Estremaúra. Nel 2003 avió una casa vieja, que estava en ''Caracenilla'', en Cuenca, pa hazel un hotel roal mentau comu ''La Casa del Canónigo''. Hue tamién vocal del Bandu d'Ación Local, ''GAL'', de ''CEDER'' ena ''Alcarria'' en Cuenca.<ref name=":1" /><ref>{{Cita web|url=https://alcarriaesmas.com/noticias.noticia.php?ID=909|título=alcarriaesmas.com-Portal informativo de la Alcarria conquense|fechaacceso=2026-10-30|sitioweb=alcarriaesmas.com}}</ref> === Correúra profissional === Assestió a talleris literarius con ''Clara Obligado'' en Mairil, la Crassi d'Escrevientis i el tallel de ''Félix J.'' ''Palma'', assina comu a varias encontranças literarias. Escrevió i derigió teatru pa zagalinas i zagalinus basau en improvisacionis i obras con angunus bandus endependientis en Mairil. Tamién participó en presentacionis literarias, encontranças con pessonas letoras i atividais d'esparigil coltural n'Estremaúra, possimenti enos monicipius comu Don Benitu, [[Caçris|Cacris]], [[Los Santus de Maimona]] o [[Villanueva dela Serena]]. == Obra == La su primel novela hue ''La mala uva'', Librus i Letratura, nel 2023, ambientau nun marcu roal estremeñu. Escrevió otras dos novelas sin pubrical, que sonin ''Carla, una excusa para equivocar el camino'', que hue finalista del premiu ''Sésamo de Novela Corta'' i tamién escrevió ''Náufragos'', amás dun alaván de relatus. == Premios y reconocimientos == Finalista de varius premius literarius, dentri ellus el premiu ''Sésamo de Novela Corta''. == Referencias == == Atijus p'ahuera == [[Categoría:Mugeris]] 24inckzywrw8k27ch3pq4orea3e5ixn 144938 144937 2026-10-30T12:42:49Z Acuxhinu 3347 atijus p'ahuera 144938 wikitext text/x-wiki {{ficha de pressona}} '''María Sánchez Mena''' ([[Don Benitu]], [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], 1958-[[Barcelona]], 2026) hue una escrevienti, pediorista i gestora coltural estremeña. == Biografía == La su nacencia hue nel monicipiu pacensi de [[Don Benitu]], en Badajós, nel 1958, enque vivió en Mairil dendi los deziseis añus i aondi se licenció en Cencias dela Inhormación pola [[Nuversidá Complutense de Mairil]].<ref name=":1">{{Cita web|url=https://asociaciontorreisunza.wordpress.com/maria-sanchez-mena/|título=María Sánchez Mena|fechaacceso=2026-10-30|fecha=2024-06-29|sitioweb=Asociación “Torre Isunza” para la Defensa del Patrimonio Histórico y Cultural de Don Benito|idioma=es}}</ref> El su trebaju profissional hue sobri la comunicación, el ''marketing'', la promovición coltural i la criación literaria. Desenroó atividais relacionás col esparigil coltural i participó en proyeutus de promovición dela letratura i del patrimoñu coltural d'Estremaúra. Nel 2003 avió una casa vieja, que estava en ''Caracenilla'', en Cuenca, pa hazel un hotel roal mentau comu ''La Casa del Canónigo''. Hue tamién vocal del Bandu d'Ación Local, ''GAL'', de ''CEDER'' ena ''Alcarria'' en Cuenca.<ref name=":1" /><ref>{{Cita web|url=https://alcarriaesmas.com/noticias.noticia.php?ID=909|título=alcarriaesmas.com-Portal informativo de la Alcarria conquense|fechaacceso=2026-10-30|sitioweb=alcarriaesmas.com}}</ref> === Correúra profissional === Assestió a talleris literarius con ''Clara Obligado'' en Mairil, la Crassi d'Escrevientis i el tallel de ''Félix J.'' ''Palma'', assina comu a varias encontranças literarias. Escrevió i derigió teatru pa zagalinas i zagalinus basau en improvisacionis i obras con angunus bandus endependientis en Mairil. Tamién participó en presentacionis literarias, encontranças con pessonas letoras i atividais d'esparigil coltural n'Estremaúra, possimenti enos monicipius comu Don Benitu, [[Caçris|Cacris]], [[Los Santus de Maimona]] o [[Villanueva dela Serena]]. == Obra == La su primel novela hue ''La mala uva'', Librus i Letratura, nel 2023, ambientau nun marcu roal estremeñu. Escrevió otras dos novelas sin pubrical, que sonin ''Carla, una excusa para equivocar el camino'', que hue finalista del premiu ''Sésamo de Novela Corta'' i tamién escrevió ''Náufragos'', amás dun alaván de relatus. == Premios y reconocimientos == Finalista de varius premius literarius, dentri ellus el premiu ''Sésamo de Novela Corta''. == Referencias == == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} {{NF|1958|2026|Sánchez Mena, María}} [[Categoría:Mugeris]] 66l1zjo7ceeo4widjatsca6tp6rhp9t 144939 144938 2026-10-30T12:44:45Z Acuxhinu 3347 Categorias 144939 wikitext text/x-wiki {{ficha de pressona}} '''María Sánchez Mena''' ([[Don Benitu]], [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], 1958-[[Barcelona]], 2026) hue una escrevienti, pediorista i gestora coltural estremeña. == Biografía == La su nacencia hue nel monicipiu pacensi de [[Don Benitu]], en Badajós, nel 1958, enque vivió en Mairil dendi los deziseis añus i aondi se licenció en Cencias dela Inhormación pola [[Nuversidá Complutense de Mairil]].<ref name=":1">{{Cita web|url=https://asociaciontorreisunza.wordpress.com/maria-sanchez-mena/|título=María Sánchez Mena|fechaacceso=2026-10-30|fecha=2024-06-29|sitioweb=Asociación “Torre Isunza” para la Defensa del Patrimonio Histórico y Cultural de Don Benito|idioma=es}}</ref> El su trebaju profissional hue sobri la comunicación, el ''marketing'', la promovición coltural i la criación literaria. Desenroó atividais relacionás col esparigil coltural i participó en proyeutus de promovición dela letratura i del patrimoñu coltural d'Estremaúra. Nel 2003 avió una casa vieja, que estava en ''Caracenilla'', en Cuenca, pa hazel un hotel roal mentau comu ''La Casa del Canónigo''. Hue tamién vocal del Bandu d'Ación Local, ''GAL'', de ''CEDER'' ena ''Alcarria'' en Cuenca.<ref name=":1" /><ref>{{Cita web|url=https://alcarriaesmas.com/noticias.noticia.php?ID=909|título=alcarriaesmas.com-Portal informativo de la Alcarria conquense|fechaacceso=2026-10-30|sitioweb=alcarriaesmas.com}}</ref> === Correúra profissional === Assestió a talleris literarius con ''Clara Obligado'' en Mairil, la Crassi d'Escrevientis i el tallel de ''Félix J.'' ''Palma'', assina comu a varias encontranças literarias. Escrevió i derigió teatru pa zagalinas i zagalinus basau en improvisacionis i obras con angunus bandus endependientis en Mairil. Tamién participó en presentacionis literarias, encontranças con pessonas letoras i atividais d'esparigil coltural n'Estremaúra, possimenti enos monicipius comu Don Benitu, [[Caçris|Cacris]], [[Los Santus de Maimona]] o [[Villanueva dela Serena]]. == Obra == La su primel novela hue ''La mala uva'', Librus i Letratura, nel 2023, ambientau nun marcu roal estremeñu. Escrevió otras dos novelas sin pubrical, que sonin ''Carla, una excusa para equivocar el camino'', que hue finalista del premiu ''Sésamo de Novela Corta'' i tamién escrevió ''Náufragos'', amás dun alaván de relatus. == Premios y reconocimientos == Finalista de varius premius literarius, dentri ellus el premiu ''Sésamo de Novela Corta''. == Referencias == [[Categoría:Mugeris]] <references /> == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} {{NF|1958|2026|Sánchez Mena, María}} [[Categoría:Escrebioris]] [[Categoría:Escrebioris estremeñus]] [[Categoría:Escrebioris estremeñus en castellanu]] 8gmn0585arif3qyj86fivx0b11lq0rd 144940 144939 2026-10-30T12:46:02Z Acuxhinu 3347 categorias 144940 wikitext text/x-wiki {{ficha de pressona}} '''María Sánchez Mena''' ([[Don Benitu]], [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], 1958-[[Barcelona]], 2026) hue una escrevienti, pediorista i gestora coltural estremeña. == Biografía == La su nacencia hue nel monicipiu pacensi de [[Don Benitu]], en Badajós, nel 1958, enque vivió en Mairil dendi los deziseis añus i aondi se licenció en Cencias dela Inhormación pola [[Nuversidá Complutense de Mairil]].<ref name=":1">{{Cita web|url=https://asociaciontorreisunza.wordpress.com/maria-sanchez-mena/|título=María Sánchez Mena|fechaacceso=2026-10-30|fecha=2024-06-29|sitioweb=Asociación “Torre Isunza” para la Defensa del Patrimonio Histórico y Cultural de Don Benito|idioma=es}}</ref> El su trebaju profissional hue sobri la comunicación, el ''marketing'', la promovición coltural i la criación literaria. Desenroó atividais relacionás col esparigil coltural i participó en proyeutus de promovición dela letratura i del patrimoñu coltural d'Estremaúra. Nel 2003 avió una casa vieja, que estava en ''Caracenilla'', en Cuenca, pa hazel un hotel roal mentau comu ''La Casa del Canónigo''. Hue tamién vocal del Bandu d'Ación Local, ''GAL'', de ''CEDER'' ena ''Alcarria'' en Cuenca.<ref name=":1" /><ref>{{Cita web|url=https://alcarriaesmas.com/noticias.noticia.php?ID=909|título=alcarriaesmas.com-Portal informativo de la Alcarria conquense|fechaacceso=2026-10-30|sitioweb=alcarriaesmas.com}}</ref> === Correúra profissional === Assestió a talleris literarius con ''Clara Obligado'' en Mairil, la Crassi d'Escrevientis i el tallel de ''Félix J.'' ''Palma'', assina comu a varias encontranças literarias. Escrevió i derigió teatru pa zagalinas i zagalinus basau en improvisacionis i obras con angunus bandus endependientis en Mairil. Tamién participó en presentacionis literarias, encontranças con pessonas letoras i atividais d'esparigil coltural n'Estremaúra, possimenti enos monicipius comu Don Benitu, [[Caçris|Cacris]], [[Los Santus de Maimona]] o [[Villanueva dela Serena]]. == Obra == La su primel novela hue ''La mala uva'', Librus i Letratura, nel 2023, ambientau nun marcu roal estremeñu. Escrevió otras dos novelas sin pubrical, que sonin ''Carla, una excusa para equivocar el camino'', que hue finalista del premiu ''Sésamo de Novela Corta'' i tamién escrevió ''Náufragos'', amás dun alaván de relatus. == Premios y reconocimientos == Finalista de varius premius literarius, dentri ellus el premiu ''Sésamo de Novela Corta''. == Referencias == <references /> == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} {{NF|1958|2026|Sánchez Mena, María}} [[Categoría:Mugeris]] [[Categoría:Escrebioris]] [[Categoría:Escrebioris estremeñus]] [[Categoría:Escrebioris estremeñus en castellanu]] hoaro0rlpqsmrv4tc97vz3fsuelsdwp Taskent 0 12070 144929 144927 2026-10-30T12:06:09Z Olarcos 82 144929 wikitext text/x-wiki i{{Ficha de entidad subnacional}} '''Taskent''' ({{Lang-uz|''Toshkent''}}; {{Lang-ru|Ташкент|translit=Taškent}}), tamién documentau comu '''Tashkent''' u '''Tachkent''' (anque la RAE desaconseja estus usus en castellanu), es la [[Capital (política)|capital]] d’[[Uzbekistan]], assina comu dela [[Provincia de Taskent|provincia del mesmu nombri]].<ref name='nombre'>{{Cita web|url=https://www.rae.es/dpd/Taskent|título=Taskent|fechaacceso=2009-12-20|autor=Real Academia Española|enlaceautor=Real Academia Española|año=2005|obra=[[Diccionario panhispánico de dudas]]|editorial= Madrid: Santillana}}</ref><ref>{{Cita publicación|url=https://www.exteriores.gob.es/Documents/FichasPais/UZBEKISTAN_FICHA%20PAIS.pdf|título=República de Uzbequistán OFICINA DE INFORMACIÓN DIPLOMÁTICA|apellidos=|nombre=Oficina de Información Diplomática del Ministerio de Asuntos Exteriores y de Cooperación|fecha=SEPTIEMBRE 2017|publicación=OFICINA DE INFORMACIÓN DIPLOMÁTICA|fechaacceso=2023-08-18}}</ref> El su nombri atual significa {{Lang-tk|''Ciá de piedra''}}. Nel passau, tamién se llamó ''Chach'', ''Shash'' i ''Binkent''. Fue duranti munchus sigrus un puntu de passu importanti ena [[Ruta dela Sea]], ruta comercial qu’unía [[Asia]] con [[Uropa]]. A pessal de no tenel el valol estóricu d’otras ciais uzbekas, comu [[Samarcanda]], [[Jiva]] u [[Bujará]], Taskent es el prencipal centru económicu i coltural d’Uzbekistan. Nella se topan las prencipalis empresas transnacionalis i estitucionis académicas del país. Ena ciá se publican nuevi periódicos en [[Idioma uzbeku|uzbeku]], otrus nuevi en [[Idioma russu|russu]] i otrus quatru n’inglés. Es la ciá natal dela pianista de repertoriu clásicu [[Lola Astanova]]. == Toponimia == La ciá atual de Taskent apaeci mentá pola primera ves en fuentis escritas nel {{Siglo|III|a|s}}, col nombri ''Chach'' u ''Shash'', al paecel procedenti del vocablu [[Idioma chinu|chinu]] «piedra». Esti nombri se combinavíe endispués col términu [[Lenguas iranias|iraní]] ''kent'' («ciá»), dandu lugar al nombri atual. == Geografía == Taskent se topa cerca del estremu oriental d’Uzbekistan, al lau dela raya con [[Kazajistan]], i mui cerca del [[Valli de Ferganá]] i de [[Kirguistan]]. == Estoria == Enos sigrus {{Siglo|IV}} i {{Siglo|V}} dela nuestra era, ya dessistíe un assentamientu urbanu permanenti nel emplazamientu dela ciá atual. El territoriu de lo qu’ogañu es Taskent fue colonizau por puebrus antiguus comu un oasis nel ríu Chirchik, cerca delas estribacionis delas montañas del oesti de [[Tian Shan]]. Ena Antigüedá, nesta çona se topava [[Beitian]], la «capital» de vranu dela confederación [[Kangju]].<ref>Pulleyblank, Edwin G. "The Consonantal System of Old Chinese," ''Asia Major 9'' (1963), p. 94.</ref> === Estoria preislámica === Enos tiempus preislámicus i a prencipius dela época islámica, la ciá i la provincia se conocían comu Chach. El Shahnameh de [[Ferdowsi]] tamién se refieri ala ciá comu Chach. Más tardi, la ciá pasó a sel conocía comu Chachkand u Chashkand, que significa «Ciá de Chach». El principau de Chach tenía una ciudadela cuadrá construía en Taskent alreol del {{siglo|V||s}} i del {{siglo|III|a|}}, a unus ochu quilómetrus al sul del ríu [[Sir Daria]]. Nel {{siglo|VII||s}}, Chach tenía más de 30 ciais i una redi de más de 50 canalis, formandu un centru comercial en crecimientu entre los [[Sogdianus|sogdianus]] i los nómadas [[Turcus|turcus]]. El monji [[Budismu|budista]] [[Xuanzang]] 玄奘 (602 u 603-664&nbsp;d.&nbsp;C.), que viajó dendi [[China]] ala [[India]] a traviés d’[[Asia Central]], mentó el nombri dela ciá comu Zhěshí 赭 时. Las crónicas chinas, ''[[Libru de Sui|Suí shū 隋書 (Libro de Sui)]]'', ''[[Estoria delas Dinastías del Norti|Běi shǐ 北史 (Historia de las Dinastías del Norte)]]'' i ''[[Libru de Tang|Táng shū 唐書 (Libro de Táng)]]'', mentan una possessión llamá Shí 石 u Zhěshí 赭時 con una capital del mesmu nombri dendi el {{siglo|V|d|s}} [Bichurin de 1950. v II]. === Estoria islámica === Ena segunda metá del sigru VII, el [[Imperiu persa]] [[Sasánidas|sasánida]] cayó conquistau por una ofensiva árabi-islámica. Baju la dinastía [[Samánidas|samánida]] (819-999), cuyu fundaol Saman Juda s’avía convertíu al islam por un [[Zoroastru]] [[Imperiu sasánida|sasánida persa]], la ciá pasó a sel conocía comu '''Binkath'''. Nostanti, los árabis conservarun el nombri antigu de Chach pa la región del alreol, pronunciándulu al-Shash. El nombri moernu n’uzbeku de ''Toshkent'' («Ciá de Piedra») procedi duna regla [[Qarajánidas|qarajánida]] del {{siglo|X||s}} (''Tash'' en [[Lenguas turcas|lenguas turcas]] significa «piedra». Kand, qy, kent, kad, kath, kud —toas significan «ciá»— deriva del [[Idioma persa antigu|persa]]/[[Idioma sogdianu|sogdianu]] کنده u ''kanda'', es dicil, «puebru» u «ciá». Estu se topa enos nombris de ciais comu [[Samarcanda]], [[Yarkanda]], [[Penjikent]], [[Juyand]], etc.) A partil del {{siglo|XVI||s}}, el nombri evolucionó dendi Chachkanda u Chashkanda a Tashkanda. La ortografía moerna de «Taskent» refleja la [[Idioma russu|ortografía russa]] del {{siglo|XX||s}} i la influencia soviética. Nel {{siglo|VIII||s}}, la región se vio influía polos emigrantis islámicus. === Conquista delos mongolis === En 1219, [[Gengis Kan]] conquistó la ciá, incorporándula al estensu [[Imperiu mongol|imperiu mongol]]. Nel {{siglo|XIV||s}}, la ciá fue parti del imperiu de [[Tamerlán]], que acabaríe conquistau por otrus puebrus d’origi mongol. Baju las dinastías [[Dinastía timúrida|timúrida]] i [[Shaybánidas|shaybánida]], la ciá revivió, a pessal delos ataquis ocasionallis delos [[Uzbekus|uzbekus]], [[Kazajus|kazajus]], [[Persas|persas]], [[Mongolis|mongolis]] i [[Oiratis|oiratis]]. Duranti los sigrus {{Siglo|XVII}} i {{Siglo|XVIII}}, aumentaríen los contactus comercialis entre Taskent i [[Russia]], en particular duranti el reinau del [[Zar|zar]] [[Pedro I de Russia|Pedro el Grandi]] (1682-1725), col que s’establecin relacionis diplomáticas pola primera ves entre la corti russa de [[San Petersburgo]] i los [[Kanatu|kanatus]] centroasiáticus. En 1809, Taskent fue anexioná al [[Kanatu de Kokand]]. En essi momentu, Taskent tenía una puebración d’alreol de {{Formatnum|100000}} abitantis i estava considerá comu la ciá más rica d’Asia Central. Prosperó en gran meía grancias al comerciu con Russia, peru el descontentu aumentó polos eleváus impuestus de Kokand. El cleru de Taskent tamién favorecíe al cleru de [[Bujará]] frenti al de Kokand. Nostanti, antis de qu’el Emir de Bujará puiera aprovechal essi descontentu, llegó el [[Exércitu russu|exércitu russu]]. En argunas çonas dela ciá permanecin los nombris delas Puertas de Taskent, antiguas fortificacionis que datan del {{siglo|X||s}}; la última dessapaeció en 1890. {{falta cita}} A meíaus del {{siglo|XIX||s}} se conservava ena ciá un mercau d’esclavus humanus, que comúnmenti s’entrecambiavan por animalis i artículus pal hogal.{{falta cita}} === Época zarista === En mayu de 1865, [[Mijaíl Cherniáyev]], actuandu contra las órdinis diretas del zar i superau en númeru por una proporción d’al menus 15 a 1, realizó un arriesgau ataqui noturnu contra una ciá con una muralla de 25 quilómetrus de largu, 11 puertas i 30&nbsp;000 defensores. Mentris un pequeñu contingenti organizava un ataqui de distración, la fuerça prencipal penetró enas murallas, dirigía por un sacerdoti ortodoxu russu armau solu cun crucifiju. Anque la defensa era resistenti, los russus capturarun la ciá endispués de dos días d’intensus combatis i cona perda de solu 25 muertus, frenti a varius milis de defensores (incluíu [[Alimqul]], el gobernanti del [[Kanatu de Kokand|kanatu de Kokand]]). Cherniáyev, apodau el «León de Taskent» polos anciánus dela ciá, organizó una campaña de «corazonis i mentis» pa ganal-si ala puebración. Abolió los impuestus duranti un añu, cabalgó desarmau polas callis i los bazaris, reuniéndu-si con genti común, i se nombró a sí mesmu «Gobernador Militar de Taskent». Amás, recomendó al zar [[Alejandro II de Russia|Alejandro II]] que la ciá se convirtiera nun kanatu endependienti baju protección russa. El zar recompensó generosamenti a Cherniáyev i alos sus hombris con medallas i bonificacionis, peru consideró al general impulsivu comu un «cañón sueltu», i prontal lo sustituyó pol general [[Konstantin von Kaufmann]]. Lejus d’alcanzal la endependencia, Taskent se convirtió ena capital del nuevu territoriu del [[Turquestán russu]], con Kaufman comu primer gobernadol general. Un acantonamientu i un assentamientu russu fuerun construíus al otru lau del Canal Anjor, frenti ala ciá vieja, i entrarun colonus i comerciantis russus. Taskent fue un centru d’espionaji ena rivalidá del [[El Gran Juegu|Gran Juegu]] entre [[Imperiu russu|Russia]] i el [[Reinu Uníu]] pol control d’[[Asia Central]]. El Distritu Militar de Turquestán s’estableció comu parti delas reformas militaris de 1874. El [[Ferrocarril Transcaspiu]] llegó en 1889, i los trabajaoris ferroviarius que lo construyerun tamién s’assentarun en Taskent, trayendu consigui las simientis dela [[Revolución bolchevique]]. === Efeutu ena Revolución russa === [[Archivu:Ташкент пассаж Ариф-Ходжи.jpg|thumb|Taskent alreol de 1910.]] Cona caída del Imperiu russu, el [[Gobiernu provisional russu|gobiernu provisional russu]] eliminó toas las restricionis civilis basás ena religión i la nacionalidá, contribuyendu al entusiasmu local pola [[Revolución de hebreru]]. El [[Sóviet de Taskent|sóviet de Taskent]] de Diputáus de Soldáus i Obrerus s’estableció prontal, peru representava prencipalmenti a residentis russus, que constituían aproximadamenti una quinta parti dela puebración de Taskent. Los lídiris musulmanis establecierun rápidamenti el Conseju Musulmán de Taskent (Tashkand Shura-yi-Islamiya), con sei ena ciá vieja. El 10 de marçu de 1917, hubo un desfilu con los trabajaoris russus marchandu con banderas coloraínas, los soldáus russus cantandu ''[[La Marseillaise]]'' i milis d’asiáticus localis dela región central. Tras varius discursus, el gobernadol general [[Aleksey Kuropatkin]] cerró los eventus conas parabras: «¡Viva la gran Rusia libre!».<ref>Jeff Sahadeo, ''Russian Colonial Society in Tashkent,'' Indiana University Press, 2007, p188</ref> La Primera Conferencia Musulmana de Turquestán se celebró en Taskent del 16 al 20 d’abril de 1917. Al igual qu’el Conseju Musulmán, estuvo dominá polos reformistas musulmanis [[Jadid]]. Una facción más conservadora surgió en Taskent, centrá alreol del Ulema. Esta facción demostró tenel más ésitu duranti las elecionis localis de juliu de 1917. Formarun una alianza colos conservaores russus, mentris qu’el sóviet se volvió más radical. El ententu soviéticu de tomal el poel en setiembri de 1917 no tuvo ésitu.<ref>Rex A. Wade, ''The Russian Revolution, 1917,'' Cambridge University Press, 2005</ref> N’abril de 1918, Taskent se convirtió ena capital dela [[Repúbrica Socialista Soviética Autónoma de Turquestán]] (Turquestán ASSR). El nuevu régimin estuvo amenazau por fuerças blancas, ''[[basmachi]]'', revueltas internas i purgas ordenás dendi Moscú. En 1930, Taskent quedó drentu delas fronteras dela [[RSS d’Uzbekistan]] i se convirtió ena capital dela RSS d’Uzbekistan, desplazandu a [[Samarcanda]]. === Época soviética === En 1924, tras la incorporación dela [[Repúbrica Socialista Soviética d’Uzbekistan]] ala [[Unión Soviética]], [[Samarcanda]] sustituyi a Taskent comu capital, primeru del [[Turquestán]] i endispués de dicha repúbrica, fundá el 27 d’otubri d’essi mesmu añu. Estu se mantendríe assina ata que, de nuevu en 1930, Taskent sustituyi a Samarcanda comu capital. La incorporación ala [[URSS]] coincidió col períodu d’industrialización dela ciá, enas décadas de 1920 i 1930. La violación del [[Pactu Ribbentrop-Mólotov]], pola que la [[Alemaña nazi]] invadió la [[Unión Soviética]] en juniu de 1941, provocó qu’el gobiernu trabajara pa trasladal las fábricas del oesti de [[Russia]] i [[Ucrania]] haza la çona de Taskent, preservandu assina la capacidá industrial soviética. Estu conllevó un grandi aumentu industrial ena ciá duranti la [[Segunda Guerra Mundial]]. Taskent fue amás el destinu dela mayoría delos emigráus comunistas alemanis, i la puebración russa procedenti de çonas afetás pol conflictu aumentó drásticamenti ata alcanzal más dun millón.<ref name="shirer">[https://digitalcommons.unl.edu/modlanggerman/3/ Robert K. Shirer, "Johannes R. Becher 1891–1958"], ''Encyclopedia of German Literature,'' Chicago and London: Fitzroy Dearborn Publishers, 2000, by permission at Digital Commons, University of Nebraska, accessed 3 February 2013</ref> Estu conllevó que russus i ucranianus representaran más dela metá del total de residentis de Taskent.<ref>[http://books.google.com/books?id=X2XpddVB0l0C&pg=PA102&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Edward Allworth (1994), ''Central Asia, 130 years of Russian dominance: a historical overview''],'' [[Duke University Press]], p. 102. ISBN 0-8223-1521-1''</ref> Munchus delos antiguus refugiaus se quearun a vivil allí endispués dela guerra, en lugar de volvel alos sus antiguus hogaris. Duranti el períodu dela posguerra, la Unión Soviética estableció numerosas estalacionis científicas i d’engeniería en Taskent. El 26 d’abril de 1966, gran parti dela ciá antigua fue destruía pun grandi terremotu de 7,5 graus ena [[escala de Richter]]. Más de {{Formatnum|300000}} abitantis se quearun sin hogal. Unus {{Formatnum|78000}} hogaris fuerun destruíus por estal mal diseñáus, prencipalmenti enas çonas densamenti poblás dela ciá vieja, ondi predominavan las viviendas d’adobi tradicional.<ref name = "tga">{{Cita libro|apellidos=Sadikov |nombre=A C|coautores=Akramob Z. M., Bazarbaev, A., Mirzlaev T.M., Adilov S. R., Baimukhamedov X. N., et al. |título=Geographical Atlas of Tashkent (Ташкент Географический Атлас)|año-original=22 de mayo de 1984 |formato=72&nbsp;×&nbsp;112 |edición=2 |ubicación=Moscow |idioma=ruso |página=64}}</ref><ref>{{Cita web |url= http://iisee.kenken.go.jp/net/hara/uzbekistan/DamageForBuildings.htm |título= Damage for buildings of different type. |fechaacceso=7 de noviembre de 2008 |autor= Nurtaev Bakhtiar |año= 1998 |editorial= Institute of Geology and Geophysics, Academy of Sciences of Uzbekistan}}</ref> Las [[Estau socialista|repúbricas soviéticas]], i argunus otrus paísis comu [[Finlandia]], enviarun «batallonis de puebrus hermanus» i planificaores urbanus p’ayual a reconstruí la ciá devastá. Crearun un modelu de ciá soviética de callis anchas con árburis, parquis, praças enormes pa desfilus, fuentis, monumentus i acres de bloquis d’apartamentus. Cerca de {{Formatnum|100000}} nuevus hogaris fuerun construíus en 1970, peru munchus fuerun ocupáus polos constructores en lugar de polos residentis de Taskent que s’avían queau sin hogal.<ref name="tga"/> El mayol desenvolvimiento enos añus siguientis aumentó el tamañu dela ciá, situándu-si las prencipalis noviais nel entornu de Chilonzar, nel nordesti i suresti dela ciá.<ref name="tga"/> Por causa del terremotu de 1966 i del desenvolvimiento soviéticu, s’á conservau pocu del patrimoniu arquitetónicu dela estoria antigua de Taskent; hai pocas estruturas que manifiestin la su antigua emportancia comu puntu de comerciu ena [[Ruta dela Sea]]. Nel momentu dela caída dela Unión Soviética en 1991, Taskent era la quarta ciá más grandi dela URSS i un centru d’enseñança enos campus dela ciencia i la engeniería. A prencipius de setiembri de 1983, la ciá celebró el dosmilésimu aniversariu dela su fundación,<ref>{{Cita libro|título=Ташкент (зарождение и развитие города и городской культуры)|url=http://archive.nyu.edu/handle/2451/43364|fecha=1983|fechaacceso=2026-10-08|idioma=Russian|nombre=М. И.|apellidos=Филанович}}</ref> peru destapauras arqueológicas recientis lo an desmentíu al comprobal-si que tenían una antigüedá de 2200 añus.<ref>Filanovich, M. I. (1983). ''Tashkent: Zarozhdenie i razvitie goroda i gorodskoi kul'tury'' [Taskent: Origen y desarrollo de la ciudad y de la cultura urbana]. Fan.</ref> === Capital d’Uzbekistan === El 31 d’abostu de 1991 fue declará en Taskent la endependencia d’Uzbekistan, momentu nel qu’era la quarta ciá más grandi dela [[URSS]] i un grandi centru pal aprendizaji de ciencias i engenierías. Dendi 1991, la ciá á cambiau económica, coltural i arquitetónicamenti, i el nuevu desenvolvimiento á reemplazau u sustituíu los iconus dela época soviética. La estatua más grandi jamás construía n’honol de [[Lenin]] fue sustituía pun globu que muestra un mapa geográficu d’Uzbekistan. Los edificius dela época soviética an síu sustituíus por nuevus edificius moernus. El distritu «central de Taskent» incluyi l’edificiu de 22 plantis NBU Bank, un hotel InterContinental, el Centru Enternacional de Negocius i l’Edificiu Plaza. En 2007, Taskent fue nombrá «capital coltural del mundu islámicu» por ''Moscow News'', ya que la ciá cuenta con numerosas mezquitas estóricas i importantis lugaris islámicus, incluyendu la Nuversidá Islámica.<ref>{{Cita web |url=http://mnweekly.ru/world/20070524/55252222.html |título=Moscow News – World – Tashkent Touts Islamic University |editorial=Mnweekly.ru |fecha=21 de junio de 2007 |fechaacceso=6 de mayo de 2009 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20080415014911/http://mnweekly.ru/world/20070524/55252222.html |fechaArchivu=15 de abril de 2008 }}</ref> Taskent cuenta col primer manuscritu del ''Samarkand Kufic Corán'' u ''Samarkand Codex'', que se topa en Taskent dendi 1924.<ref>{{Cita web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4581684.stm |título=Tashkent's hidden Islamic relic |editorial=BBC |fecha=5 de enero de 2006 |fechaacceso=16 de abril de 2011}}</ref> Ogañu es la capital i la ciá más cosmopolita d’Uzbekistan. Se caracteriza polas sus callis con árburis, numerosas fuentis i parquis agradablis, u al menus assina era ata las campañas de tala d’árburis entamás en 2009 pol gobiernu local.<ref>{{Cita web |url=http://enews.fergananews.com/article.php?id=2590 |título=Good bye the Tashkent Public Garden! |editorial=Ferghana.Ru |fecha=23 de noviembre de 2009 |fechaacceso=30 de septiembre de 2012}}</ref> == Lugaris d’interés == Por causa dela destruición de munchus delos sus edificius estóricus tras la [[Revolución russa de 1917|Revolución russa]] de 1917 i, endispués, duranti el devastadol [[Terremotu|terremotu]] de 1966, s’á perdíu una gran parti dela arquitetura tradicional de Taskent. Unu delos edificius más importantis qu’entavía se conservan ena ciá es la [[Madraza|madraza]] de Kukeldash, del {{siglo|XVI||s}}. Ogañu, l’edificiu alberga una [[Mezquita|mezquita]] i está siendu transformau nun [[Museu|museu]]. La construcción desti edificiu se remonta al reinau d’Abdullah Jan (1557-1598). Duranti el {{siglo|XIX||s}}, el Gran Duqui [[Nicolás Constantínovich de Russia]], nietu del zar [[Nicolás I de Russia]], fue desterrau a Taskent, ondi murió i fue aterrau. El su palaciu se conserva entavía nel centru dela ciá, cerca dela praça Mustaqillik Maidoni. L’edificiu más emblemáticu del Taskent atual es la [[Torri de telecomunicacionis de Taskent|torri de televisión]], la más alta d’Asia Central,{{falta cita}} que destaca por integral elementus arquitetónicus tradicionalis uzbekus. La torri recibi unus 70&nbsp;000 visitantis al añu. En Taskent se conserva unu delos ejemplaris más antiguus del [[Corán]].{{cita requerida}} == Museus == ;Museu Amir Timur Fue inaugurau en 2006. L’edificiu es un ejempru d’arquitetura oriental: un edificiu redondu está coronau puna enormi cúpula azul. Tol perímetru está decorau con elegantis columnas que paecin sostenel el techu. Nel museu s’esponi la estoria antigua dela región. Hai pinturas, documentus estóricus relacionáus cona vía i l’atividá d’Amir Timur, manuscritus únicus, armas, ropa vieja, utensilius i monedas. Ca una delas esposicionis es un pedaçu d’estoria.<ref>[https://www.advantour.com/uzbekistan/tashkent/amir-temur-museum.htm www.advantour.com Amir Timur Museum, Tashkent]</ref> ;El museu d’astronomía Nel museu se muestran los retratus delos grandis astrónomus i fotografías de planetas i estrellas. Entre otras curiosiais está el telescopiu del {{siglo|XVIII||s}} del inglés [[James Short]]. S’esponi el cronómetru marítimu inventau pol relojeru londinensi Harrison nel {{siglo|XVIII||s}}. Tamién se puedin vel un telescopiu alemán del {{siglo|XVIII||s}}, un telescopiu francés de finalis del {{siglo|XIX||s}} i el globu celesti de Muhammad Sharif Bujari, tamién del {{siglo|XIX||s}}. ;Museu Estatal d’Artis Aplicás d’Uzbekistan Está situau nel Palaciu que nel passau perteneció a Alexandr Polovtcev. Fue construíu a finalis del {{siglo|XIX||s}}, i el su interior está lujosamenti decorau. Se inauguró nel añu 1938 i fue restaurau dos vecis, enos añus 1941 i 1961. Ogañu se puedin vel obras hechas a manu por maestrus nacionalis dendi la primera metá del {{siglo|XIX||s}} ata los nuestrus días. ;Museu Estatal d’Arti d’Uzbekistan El museu presenta muestras d’arti antigu i dela Edá Meía d’Uzbekistan, decoracionis arquitetónicas, telas, alhombras, bordáus, artículus talláus, costura n’oru i joyería. Tamién s’esponi arti de [[China]], [[India]], [[Japón]], [[Corea del Sul]] i [[Irán]], con colecionis de bronci, porcelana, güessus d’elefanti, madera tallá, estrumentus musicalis, alhombras i esculturas en piedra. Hai una colección d’obras d’arti russa: iconus i pinturas del {{siglo|XVIII||s}} (I.Nikitin, F.Rokotov, D.Levitskiy i V.Borovikovskiy). S’esponin liençus del {{siglo|XIX||s}} d’A.Orlovskiy, О.Kiprenskiy, L.Plaxov, V.Perov, G.Myasoyedov, N.Kramskiy, N.Ge, А.Kuinge, I.Shishkin, I.Levitan, A.Savrasov, I.Ayvazovskiy, I.Repin i otrus. Pertenece al museu la colección d’obras de pintores russus de finalis del {{siglo|XIX||s}} i prencipius del {{siglo|XX||s}} «Vanguardia rusa»: А.Benua, B.Kustodiev, V.Serov, K.Korovin, А.Lentulov, R.Falk, V.Kandinskiy i K.Malevich. ;Museu Estatal de Naturaleza d’Uzbekistan''' Tien ábate {{Formatnum|400000}} objetus, delos qualis {{Formatnum|300000}} son insetus, {{Formatnum|11000}} hojas d’herbarius, i los materialis zoológicus (vertebráus) i geológicus. ;Мuseu de Memoria de Vítimas de Represión Es l’únicu nel territoriu dela CEI ([[Comunidá d’Estaus Endependientis]]). Representa to lo que está relacionau cona represión i persecución del puebru d’Uzbekistan, primeru ena Russia zarista i endispués ena Unión Soviética. ;Museu de Cuerpus Militaris Dedicau ala participación de soldáus d’Uzbekistan ena [[Gran Guerra Patria]]. La esposición «En guardia de Uzbekistán independiente» presenta tipus i armas del exércitu i la vía delos militaris.<ref>{{Cita web |url=http://www.welcomeuzbekistan.uz/es/tashkent/museos-en-tashkent |título=welcomeuzbekistan.uz museos en Tashkent |fechaacceso=16 de marzo de 2017 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20170316204400/http://www.welcomeuzbekistan.uz/es/tashkent/museos-en-tashkent/ |fechaArchivu=16 de marzo de 2017 }}</ref> == Geografía == [[Archivu:Tashkent, Uzbekistan, city and vicinities, satellite image LandSat-5,2010-06-30.jpg|thumb|250px|Taskent i alreores, imagen del satéliti [[Landsat 5]].]] Taskent se topa situá enas coordenás {{Coord|41|18|N|69|16|E|}}, nuna llanura al oesti delos [[Montis Altái|montis Altái]], ena carretera entre [[Shymkent]] i [[Samarcanda]], nel estremu oriental del país, al lau dela raya con [[Kazajistan]], i mui cerca del [[Valli de Ferganá|valli de Ferganá]] i de [[Kirguistan]]. Se topa ena confluencia del [[Ríu Chirchiq|ríu Chirchiq]] (n’inglés Chirchik River) i varius delos sus afluentis, i s’assienta sobri profundus depósitus aluvialis d’ata 15 metrus. La ciá está situá nuna çona tectónica ativa, sufriéndu un grandi númeru de temblores i argunus terremotus. Un terremotu en 1966 alcanzó 7,5 ena [[escala de Richter]]. <gallery caption="Desenvolvimiento urbanísticu de Taskent"> Archivu:Tashkent History 1860.jpg|[[Circa|c]]. 1865 Archivu:Tashkent History 1913.jpg|1913 Archivu:Tashkent History 1940.jpg|1940 Archivu:Tashkent History 1965.jpg|1965 Archivu:Tashkent History 1967.jpg|1966 - Reestruturación Archivu:Tashkent History 1981.jpg|1981 Archivu:Tashkent History 2000.jpg|2000 </gallery> === Climi === Taskent tien un [[Climi mediterrániu|climi mediterrániu]] continental ([[Clasificación climática de Köppen|Köppen]]: ''Csa'')<ref name="Koeppen"/> mui próximu a un [[Climi continental|climi continental]] propiu (Köppen: ''Dsa'').<ref name="Koeppen">[//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2e/Asia_Koppen_Map.png Updated Asian map of the Köppen climate classification system]</ref> Comu resultau, Taskent tien enviernus fríus i vranus largus, calurosus i secus. Los enviernus abarcan los mesis de diciembri, eneru i hebreru. La mayoría delas [[Precipitación (meteorología)|precipitacionis]] se produci duranti estus mesis (con frecuencia cai en forma de [[Nievi|nievi]]). Nostanti, la capa de nievi tiendi a sel relativamenti brevi, ya que la ciá esperimenta con frecuencia períodus cálidus duranti l’enviernu. La ciá esperimenta dos máximus de precipitación, al prencepiu del enviernu i ena primavera. El patrón delas precipitacionis es ligeramenti inusual, en parti por causa delos sus 500 m d’altitú. Los vranus son largus, por lo general duran dendi mayu ata setiembri. Taskent puei sel estremadamenti calurosa duranti los mesis de juliu i abostu. La ciá tamién tien mui pocas precipitacionis duranti el vranu, de juniu a setiembri.<ref>{{Cita web |url = http://www.tashkent-travel.com/weather |título = Tashkent weather forecast |fechaacceso = 11 de junio de 2009 |autor = Tashkent Travel |ubicación = Taskent, Uzbekistan |urlArchivu = https://web.archive.org/web/20090529214452/http://www.tashkent-travel.com/weather |fechaArchivu = 29 de mayo de 2009 }}</ref><ref>{{Cita web |url = http://www.happytellus.com/tashkent/uzbekistan |título = Tashkent, Uzbekistan travel information |fechaacceso = 11 de junio de 2009 |autor = Happy-Tellus.com |editorial = Infocenter International Ltd. |ubicación = Helsinki, Finlandia |urlArchivu = https://web.archive.org/web/20090627124528/http://www.happytellus.com/tashkent/uzbekistan |fechaArchivu = 27 de junio de 2009 }}</ref> {{Weather box |metric first=yes |single line=yes |location = Taskent (1991-2020) |Jan record high C = 22.6 |Feb record high C = 27.0 |Mar record high C = 32.5 |Apr record high C = 36.4 |May record high C = 39.9 |Jun record high C = 43.0 |Jul record high C = 44.6 |Aug record high C = 43.1 |Sep record high C = 40.0 |Oct record high C = 37.5 |Nov record high C = 31.6 |Dec record high C = 27.3 |year record high C = 44.6 |Jan high C = 7.2 |Feb high C = 9.5 |Mar high C = 16.0 |Apr high C = 22.3 |May high C = 28.0 |Jun high C = 33.6 |Jul high C = 35.9 |Aug high C = 34.9 |Sep high C = 29.5 |Oct high C = 22.2 |Nov high C = 14.1 |Dec high C = 8.6 |year high C = |Jan mean C = 2.3 |Feb mean C = 4.2 |Mar mean C = 10.2 |Apr mean C = 15.9 |May mean C = 21.1 |Jun mean C = 26.2 |Jul mean C = 28.3 |Aug mean C = 26.6 |Sep mean C = 21.0 |Oct mean C = 14.4 |Nov mean C = 8.1 |Dec mean C = 3.5 |year mean C = |Jan low C = -1.3 |Feb low C = 0.1 |Mar low C = 5.3 |Apr low C = 10.1 |May low C = 14.3 |Jun low C = 18.4 |Jul low C = 20.1 |Aug low C = 18.4 |Sep low C = 13.4 |Oct low C = 8.3 |Nov low C = 3.6 |Dec low C = -0.1 |year low C = |Jan record low C = -28.0 |Feb record low C = -25.6 |Mar record low C = -16.9 |Apr record low C = -6.3 |May record low C = -1.7 |Jun record low C = 3.8 |Jul record low C = 8.2 |Aug record low C = 5.7 |Sep record low C = 0.1 |Oct record low C = -11.2 |Nov record low C = -22.1 |Dec record low C = -29.5 |year record low C = -29.5 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm = 55 |Feb precipitation mm = 72 |Mar precipitation mm = 66 |Apr precipitation mm = 63 |May precipitation mm = 41 |Jun precipitation mm = 17 |Jul precipitation mm = 3 |Aug precipitation mm = 2 |Sep precipitation mm = 5 |Oct precipitation mm = 24 |Nov precipitation mm = 51 |Dec precipitation mm = 58 |year precipitation mm = |snow colour=green |Jan snow cm = 3 |Feb snow cm = 2 |Mar snow cm = 0 |Apr snow cm = 0 |May snow cm = 0 |Jun snow cm = 0 |Jul snow cm = 0 |Aug snow cm = 0 |Sep snow cm = 0 |Oct snow cm = 0 |Nov snow cm = 0 |Dec snow cm = 2 |year snow cm = |Jan rain days = 9 |Feb rain days = 11 |Mar rain days = 14 |Apr rain days = 12 |May rain days = 10 |Jun rain days = 6 |Jul rain days = 4 |Aug rain days = 2 |Sep rain days = 3 |Oct rain days = 8 |Nov rain days = 9 |Dec rain days = 10 |year rain days = |Jan snow days = 9 |Feb snow days = 7 |Mar snow days = 2 |Apr snow days = 0 |May snow days = 0 |Jun snow days = 0 |Jul snow days = 0 |Aug snow days = 0 |Sep snow days = 0 |Oct snow days = 1 |Nov snow days = 2 |Dec snow days = 6 |year snow days = |Jan precipitation days = |Feb precipitation days = |Mar precipitation days = |Apr precipitation days = |May precipitation days = |Jun precipitation days = |Jul precipitation days = |Aug precipitation days = |Sep precipitation days = |Oct precipitation days = |Nov precipitation days = |Dec precipitation days = |year precipitation days = |Jan humidity= 73 |Feb humidity= 68 |Mar humidity= 61 |Apr humidity= 60 |May humidity= 53 |Jun humidity= 40 |Jul humidity= 39 |Aug humidity= 42 |Sep humidity= 45 |Oct humidity= 57 |Nov humidity= 66 |Dec humidity= 73 |year humidity= |Jan sun = 117.3 |Feb sun = 125.3 |Mar sun = 165.1 |Apr sun = 216.8 |May sun = 303.4 |Jun sun = 361.8 |Jul sun = 383.7 |Aug sun = 365.8 |Sep sun = 300.9 |Oct sun = 224.8 |Nov sun = 149.5 |Dec sun = 105.9 |source 1 = Погода и климат<ref>{{cita web | url = https://www.pogodaiklimat.ru/climate/38457.htm | título = Климатические таблицы. Данные для Ташкента. | editorial = Weather and Climate (Погода и климат) | idioma = Ruso | fechaacceso = 18 de noviembre de 2021}}</ref> |source 2 = [[NOAA]] (Horas de sol, 1961-1990)<ref name="NOAA">{{Cita web | título=Taskent Climate Normals 1961–1990 | url=https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_II/UZ/38457.TXT | editorial=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | fechaacceso=18 de noviembre de 2021}}</ref> }} == Demografía == En 1983 la puebración de Taskent era de 1&nbsp;902&nbsp;000 pressonas, nuna superficii de 256&nbsp;km ²; en 1991, el númeru de residentis permanentis dela capital ascendía a 2&nbsp;136&nbsp;600 abitantis. La ciá era la quarta ciá más poblá dela [[URSS]] (endispués de [[Moscú]], [[Leningrado]] (San Petersburgo) i [[Kiev]]). Ogañu Taskent mantieni el estatus de quarta ciá en puebración entre los paísis dela [[CEI]] i del Bálticu. La puebración residenti en Taskent el 1 d’eneru de 2012 ascendió a 2&nbsp;309&nbsp;300 pressonas (hai estimacionis no oficialis que, teniendu en cuenta los emigrantis temporalís, la sitúan entre 3,0 i 4,2 millonis de pressonas). D’ellus, según los datus de 2008, el 63,0 % son [[Uzbekus|uzbekus]], el 20,0 % [[Russus|russus]], el 4,5 % [[Tártarus|tártarus]], el 2,2 % [[Coreanus|coreanus]], el 2,1 % [[Tayikus|tayikus]], el 1,2 % [[Uiguris|uiguris]] i el 7,0 % d’otras nacionaliais.<ref>[http://tashkent.uz/ru/articles/354/ Этнический состав населения Ташкента на 2008 год] {{Wayback|url=http://tashkent.uz/ru/articles/354/ |date=20120126030620 }}, {{ru}}</ref> Anque, comu en tol país, el [[Idioma uzbeku|uzbeku]] es la lengua oficial, ena ciá el idioma mayoritariu sigui siendu el [[Idioma russu|russu]]. L’aglomeración de Taskent incluyi localiais drentu dun radiu de 60 a 70&nbsp;km, incluyendu tamién 15 ciais i 637 assentamientus ruralis. La superficii total es de 6400&nbsp;km².<ref name="FAO">{{enlace roto|1=ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/009/ah238e/ah238e00.pdf |2=ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/009/ah238e/ah238e00.pdf |bot=InternetArchiveBot }} Urban and peri-urban forestry and greening in west and Central Asia.Experiences, constraints and prospects. 2006&nbsp;г. {{ru}}</ref> La puebración del aglomerau se calcula n’aproximadamenti 3 millonis de pressonas en 2001.<ref name="FAO"/> == Distritus == [[Archivu:Tashkent City districts.png|thumb|right|350px|Distritus dela ciá de Taskent.]] Taskent está dividía enos siguientis distritus (n’[[Idioma uzbeku|uzbeku]] ''[[Tuman (distritu)|tuman]]''): {| class="wikitable sortable" |- ! Núm. ! Distritu ! Puebración <br /> (2009)<ref name=TD>{{ru icon}} [http://tashkent.uz/ru/articles/351/ Statistics of the subdivisions of Tashkent] {{Wayback|url=http://tashkent.uz/ru/articles/351/ |date=20150207152807 }}</ref> ! Superficii <br /> (km²)<ref name=TD /> ! Densidá <br /> (área/km²)<ref name=TD /> ! Mapa |- |1 |'''[[Bektemir]]''' | {{Formatnum|27500}} | 20.5 | 1341 | [[Archivu:Tashkent District 1 - Bektemir.png|50px]] |- |2 |'''[[Chilanzar]]''' | {{Formatnum|217000}} | 30.0 | 7233 | [[Archivu:Tashkent District 2 - Chilanzar.png|50px]] |- |3 |'''[[Hamza (district)|Hamza]]''' | {{Formatnum|204800}} | 33.7 | 6077 | [[Archivu:Tashkent District 3 - Hamza.png|50px]] |- |4 |'''[[Mirobod]]''' | {{Formatnum|122700}} | 17.1 | 7175 | [[Archivu:Tashkent District 4 - Mirobod.png|50px]] |- |5 |'''[[Mirzo Ulugbek]]''' | {{Formatnum|245200}} | 31.9 | 7687 | [[Archivu:Tashkent District 5 - Mirzo Ulugbek.png|50px]] |- |6 |'''[[Sergeli]]''' | {{Formatnum|149000}} | 56.0 | 2661 | [[Archivu:Tashkent District 6 - Sergeli.png|50px]] |- |7 |'''[[Shayjontohur]]''' | {{Formatnum|285800}} | 27.2 | {{Formatnum|10507}} | [[Archivu:Tashkent District 7 - Shaykhontohur.png|50px]] |- |8 |'''[[Olmazar]]''' | {{Formatnum|305400}} | 34.5 | 8852 | [[Archivu:Tashkent District 8 - Olmazar.png|50px]] |- |9 |'''[[Uchtepa]]''' | {{Formatnum|237000}} | 28.2 | 8404 | [[Archivu:Tashkent District 9 - Uchtepa.png|50px]] |- |10 |'''[[Yakkasaray]]''' | {{Formatnum|115200}} | 14.6 | 7890 | [[Archivu:Tashkent District 10 - Yakkasaray.png|50px]] |- |11 |'''[[Yunusabad]]''' | {{Formatnum|296700}} | 41.1 | 7219 | [[Archivu:Tashkent District 11 - Yunusabad.png|50px]] |} Nel momentu de tomal el control los zaristas, dessistían quatru distritus (n’[[Idioma uzbeku|uzbeku]] ''daha''): <ol> <li> Beshyoghoch <li> Kukcha <li> Shayjontojur <li> Sebzor </ol> En 1940, la ciá tenía los siguientis distritus (en [[Idioma russu|russu]] ''район''): <ol> <li> Oktyabr <li> Kirov <li> Stalin <li> Frunze <li> Lenin <li> Kuybishev </ol> En 1981, se reorganizó en:<ref name = "tga"/> <ol> <li> Bektemir <li> Akmal-Ikramov (Uchtepa) <li> Jamza <li> Lenin (Mirobod) <li> Kuybishev (Mirzo Ulugbek) <li> Sergeli <li> Oktober (Shayjontojur) <li> Sobir Rajimov (Olmazar) <li> Chilanzar <li> Frunze (Yakkasaray) <li> Kirov (Yunusabad) </ol> == Educación == En Taskent se topa la [[Academia de Ciencias d’Uzbekistan]], polo que la ciá tien una gran influencia estitucional enas ciencias uzbekas. Hai una cierta variedá d’estitutus i nuversiais d’[[Educación superior|educación superior]]: [[Archivu:Tashkent_University_of_Information_Technology.jpg|278px|thumb|Entrá al edificiu dela Nuversidá de Tecnolugía dela Información.]] * [[Nuversidá Nacional d’Uzbekistan]]<ref>https://nuu.uz/</ref> * [[Nuversidá Técnica del Estau (provincia de Taskent)]] * [[Nuversidá Estatal de Medicina de Taskent]] * [[Nuversidá Estatal de Pediatría de Taskent]] * [[Estítutu Taskent d’Arquitetura i Construcción]] * [[Estítutu Taskent d’Automovilismu i Construcción de Carreteras]]<ref>http://www.tayi.uz/</ref> * [[Escuela Enternacional de Negocius (Kelajak Ilmi)]]<ref>{{cita web |url=http://www.ibs.uz/ |título=Copia archivada |fechaacceso=14 de septiembre de 2017 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20171006161748/https://ibs.uz/ |fechaArchivu=6 de octubre de 2017 }}</ref> * [[Nuversidá Taskent de Tecnolugía dela Información]]<ref>{{Cita web |url=http://www.tuit.uz/ |título=Copia archivada |fechaacceso=17 de febrero de 2013 |fechaArchivu=3 de junio de 2017 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20170603210115/https://tuit.uz/ |deadurl=yes }}</ref> * [[Nuversidá Enternacional Westminster de Taskent]]<ref>http://www.wiut.uz/</ref> * [[Nuversidá d’Economía i Diplomacia Enternacional]] * [[Nuversidá Estatal d’Economía]] * [[Estítutu Estatal de Derechu de Taskent]] * [[Estítutu Taskent de Finanças]] * [[Nuversidá Estatal delas Lenguas del Mundu]] * [[Conservatoriu de Música de Taskent]] * [[Estítutu d’Estudius Orientalis de Taskent]] * [[Nuversidá Islámica de Taskent]]<ref>{{Cita web |url=https://www.tiu.uz/ |título=Copia archivada |fechaacceso=27 de julio de 2019 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20180812024418/http://tiu.uz/ |fechaArchivu=12 de agosto de 2018 }}</ref> * [[Estítutu de Técnicas en Desenvolvimiento Singapurensi de Taskent]]<ref>https://www.mdis.uz/</ref> * [[Estítutu Taskent d’Endustria Testil i dela Lus]] * [[Estítutu Taskent d’Engeniería Ferroviaria]] == Transporti == [[Archivu:Tashkent metro drushbanarod.jpg|250px|thumb|Vista duna delas estacionis del [[Metru de Taskent]].]] Nel transporti internu por carretera, Taskent cuenta cun sistema d’autobusis públicus complementau puna flota de taxis. Amás, tien un sistema de [[Metru (ferrocarril)|metru]], el [[Metru de Taskent]], que fue inaugurau en 1977, siendu el primeru que se construyó n’[[Asia Central]] i el séptimu dela antigua [[URSS|Unión Soviética]], i qu’ogañu es el de mayol capacidá dela región. Tamién disponi dun serviciu de [[Tranvía|tranvías]]. En quantu al transporti enternacional i interurbanu, la ciá cuenta cun aeropuertu, el [[Aeropuertu Enternacional de Taskent]], que la comunica col restu d’Asia, Uropa i América i qu’es el mayol del país. La [[Estación de Ferrocarril de Taskent|estación de Taskent]] es un importanti centru ferroviariu regional n’Asia Central i está unía puna línea ferroviaria d’alta velocidá con [[Samarcanda]].<ref>https://www.elpais.com/articulo/internacional/Uzbekistan/ningunea/Espana/puesta/marcha/AVE/elpepuint/20110830elpepuint_10/Tes</ref> == Deporti == En Taskent, los equipus de [[Fúrbol|fúrbol]] más importantis dela capital son el [[FC Pajtakor Tashkent]], el [[Lokomotiv Tashkent]] i el [[FC Bunyodkor]]. Los tres clubis compitin ena [[Liga de Fúrbol d’Uzbekistan]], la máxima división del país. Amás, ena ciá se topa la sei dela [[Federación de Fúrbol d’Uzbekistan]], assina comu el [[Estadiu Pakhtakor Markaziy|Estadiu Pajtakor Markaziy]], l’estadiu dela [[Seleción de Fúrbol d’Uzbekistan|seleción]] i del [[FC Pajtakor Tashkent|Pajtakor]]. Taskent es conocía en tol mundu porque aquí se disputa ca añu en setiembri, dendi 1999, un torneu de [[Tenis|tenis]] dela [[WTA]] ([[Torneu de Taskent]]). Entre las personaliais dela ciá nel ámbitu deportivu destaca el famosu ciclista [[Djamolidine Abdoujaparov]], el ajedrecista [[Nodirbek Abdusattórov]], el tenista [[Denis Istomin]] i el furbolista [[Vassilis Hatzipanagis]], nacíus ena ciá. La gimnasta [[Alina Kabáyeva]] tamién tuvo nacencia en Taskent. == Ciais germanás == Taskent está germaná con: {{MultiCol}} * {{bandera|Kazakhstan}} [[Almatý]], Kazajistan * {{bandera|Turkey}} [[Ankara]], Turquía * {{bandera|Kazakhstan}} [[Astaná]], Kazajistan * {{bandera|China}} [[Pekín]], China * {{bandera|GER}} [[Berlín]], Alemaña * {{Bandera|Kirguistán}} [[Biskek]], Kirguistan {{ColBreak}} * {{bandera|Egypt}} [[El Cairu]], Egitu * {{bandera|Ukraine}} [[Dnipró]], Ucrania * {{bandera|Turkey}} [[Estambul]], Turquía * {{bandera|PAK}} [[Karachi]], Pakistan * {{bandera|Ukraine}} [[Kiev]], Ucrania * {{Bandera|Bélgica}} [[Cortrique]], Bélgica {{ColBreak}} * {{Bandera|Rusia}} [[Moscú]], Russia * {{bandera|Latvia}} [[Riga]], Letonia * {{bandera|USA}} [[Seattle]], EUA * {{bandera|South Korea}} [[Seúl]], Corea del Sul * {{bandera|Macedonia}} [[Skopie]], Macedonia * {{bandera|Tunisia}} [[Tuni (ciá)|Tuni]], Tuni {{final columnas}} == Velei tamién == * [[Puertas de Taskent]] == Referencias == {{Listaref|2}} == Atijus esternus == * [https://web.archive.org/web/20081225072559/http://www.east-site.com/central-asia-uzbekistan-tashkent Destapal Taskent] (n’inglés) * [https://web.archive.org/web/20130310195852/http://www.east-site.com/pictures-of-tashkent Taskent - fotografías i planu de callis] (n’inglés) 83x6jrmp5z1xx09r2januc6rrccbzsb 144930 144929 2026-10-30T12:07:13Z Olarcos 82 144930 wikitext text/x-wiki {{Ficha de entidad subnacional}} '''Taskent''' ({{Lang-uz|''Toshkent''}}; {{Lang-ru|Ташкент|translit=Taškent}}), tamién documentau comu '''Tashkent''' u '''Tachkent''' (anque la RAE desaconseja estus usus en castellanu), es la [[Capital (política)|capital]] d’[[Uzbekistan]], assina comu dela [[Provincia de Taskent|provincia del mesmu nombri]].<ref name='nombre'>{{Cita web|url=https://www.rae.es/dpd/Taskent|título=Taskent|fechaacceso=2009-12-20|autor=Real Academia Española|enlaceautor=Real Academia Española|año=2005|obra=[[Diccionario panhispánico de dudas]]|editorial= Madrid: Santillana}}</ref><ref>{{Cita publicación|url=https://www.exteriores.gob.es/Documents/FichasPais/UZBEKISTAN_FICHA%20PAIS.pdf|título=República de Uzbequistán OFICINA DE INFORMACIÓN DIPLOMÁTICA|apellidos=|nombre=Oficina de Información Diplomática del Ministerio de Asuntos Exteriores y de Cooperación|fecha=SEPTIEMBRE 2017|publicación=OFICINA DE INFORMACIÓN DIPLOMÁTICA|fechaacceso=2023-08-18}}</ref> El su nombri atual significa {{Lang-tk|''Ciá de piedra''}}. Nel passau, tamién se llamó ''Chach'', ''Shash'' i ''Binkent''. Fue duranti munchus sigrus un puntu de passu importanti ena [[Ruta dela Sea]], ruta comercial qu’unía [[Asia]] con [[Uropa]]. A pessal de no tenel el valol estóricu d’otras ciais uzbekas, comu [[Samarcanda]], [[Jiva]] u [[Bujará]], Taskent es el prencipal centru económicu i coltural d’Uzbekistan. Nella se topan las prencipalis empresas transnacionalis i estitucionis académicas del país. Ena ciá se publican nuevi periódicos en [[Idioma uzbeku|uzbeku]], otrus nuevi en [[Idioma russu|russu]] i otrus quatru n’inglés. Es la ciá natal dela pianista de repertoriu clásicu [[Lola Astanova]]. == Toponimia == La ciá atual de Taskent apaeci mentá pola primera ves en fuentis escritas nel {{Siglo|III|a|s}}, col nombri ''Chach'' u ''Shash'', al paecel procedenti del vocablu [[Idioma chinu|chinu]] «piedra». Esti nombri se combinavíe endispués col términu [[Lenguas iranias|iraní]] ''kent'' («ciá»), dandu lugar al nombri atual. == Geografía == Taskent se topa cerca del estremu oriental d’Uzbekistan, al lau dela raya con [[Kazajistan]], i mui cerca del [[Valli de Ferganá]] i de [[Kirguistan]]. == Estoria == Enos sigrus {{Siglo|IV}} i {{Siglo|V}} dela nuestra era, ya dessistíe un assentamientu urbanu permanenti nel emplazamientu dela ciá atual. El territoriu de lo qu’ogañu es Taskent fue colonizau por puebrus antiguus comu un oasis nel ríu Chirchik, cerca delas estribacionis delas montañas del oesti de [[Tian Shan]]. Ena Antigüedá, nesta çona se topava [[Beitian]], la «capital» de vranu dela confederación [[Kangju]].<ref>Pulleyblank, Edwin G. "The Consonantal System of Old Chinese," ''Asia Major 9'' (1963), p. 94.</ref> === Estoria preislámica === Enos tiempus preislámicus i a prencipius dela época islámica, la ciá i la provincia se conocían comu Chach. El Shahnameh de [[Ferdowsi]] tamién se refieri ala ciá comu Chach. Más tardi, la ciá pasó a sel conocía comu Chachkand u Chashkand, que significa «Ciá de Chach». El principau de Chach tenía una ciudadela cuadrá construía en Taskent alreol del {{siglo|V||s}} i del {{siglo|III|a|}}, a unus ochu quilómetrus al sul del ríu [[Sir Daria]]. Nel {{siglo|VII||s}}, Chach tenía más de 30 ciais i una redi de más de 50 canalis, formandu un centru comercial en crecimientu entre los [[Sogdianus|sogdianus]] i los nómadas [[Turcus|turcus]]. El monji [[Budismu|budista]] [[Xuanzang]] 玄奘 (602 u 603-664&nbsp;d.&nbsp;C.), que viajó dendi [[China]] ala [[India]] a traviés d’[[Asia Central]], mentó el nombri dela ciá comu Zhěshí 赭 时. Las crónicas chinas, ''[[Libru de Sui|Suí shū 隋書 (Libro de Sui)]]'', ''[[Estoria delas Dinastías del Norti|Běi shǐ 北史 (Historia de las Dinastías del Norte)]]'' i ''[[Libru de Tang|Táng shū 唐書 (Libro de Táng)]]'', mentan una possessión llamá Shí 石 u Zhěshí 赭時 con una capital del mesmu nombri dendi el {{siglo|V|d|s}} [Bichurin de 1950. v II]. === Estoria islámica === Ena segunda metá del sigru VII, el [[Imperiu persa]] [[Sasánidas|sasánida]] cayó conquistau por una ofensiva árabi-islámica. Baju la dinastía [[Samánidas|samánida]] (819-999), cuyu fundaol Saman Juda s’avía convertíu al islam por un [[Zoroastru]] [[Imperiu sasánida|sasánida persa]], la ciá pasó a sel conocía comu '''Binkath'''. Nostanti, los árabis conservarun el nombri antigu de Chach pa la región del alreol, pronunciándulu al-Shash. El nombri moernu n’uzbeku de ''Toshkent'' («Ciá de Piedra») procedi duna regla [[Qarajánidas|qarajánida]] del {{siglo|X||s}} (''Tash'' en [[Lenguas turcas|lenguas turcas]] significa «piedra». Kand, qy, kent, kad, kath, kud —toas significan «ciá»— deriva del [[Idioma persa antigu|persa]]/[[Idioma sogdianu|sogdianu]] کنده u ''kanda'', es dicil, «puebru» u «ciá». Estu se topa enos nombris de ciais comu [[Samarcanda]], [[Yarkanda]], [[Penjikent]], [[Juyand]], etc.) A partil del {{siglo|XVI||s}}, el nombri evolucionó dendi Chachkanda u Chashkanda a Tashkanda. La ortografía moerna de «Taskent» refleja la [[Idioma russu|ortografía russa]] del {{siglo|XX||s}} i la influencia soviética. Nel {{siglo|VIII||s}}, la región se vio influía polos emigrantis islámicus. === Conquista delos mongolis === En 1219, [[Gengis Kan]] conquistó la ciá, incorporándula al estensu [[Imperiu mongol|imperiu mongol]]. Nel {{siglo|XIV||s}}, la ciá fue parti del imperiu de [[Tamerlán]], que acabaríe conquistau por otrus puebrus d’origi mongol. Baju las dinastías [[Dinastía timúrida|timúrida]] i [[Shaybánidas|shaybánida]], la ciá revivió, a pessal delos ataquis ocasionallis delos [[Uzbekus|uzbekus]], [[Kazajus|kazajus]], [[Persas|persas]], [[Mongolis|mongolis]] i [[Oiratis|oiratis]]. Duranti los sigrus {{Siglo|XVII}} i {{Siglo|XVIII}}, aumentaríen los contactus comercialis entre Taskent i [[Russia]], en particular duranti el reinau del [[Zar|zar]] [[Pedro I de Russia|Pedro el Grandi]] (1682-1725), col que s’establecin relacionis diplomáticas pola primera ves entre la corti russa de [[San Petersburgo]] i los [[Kanatu|kanatus]] centroasiáticus. En 1809, Taskent fue anexioná al [[Kanatu de Kokand]]. En essi momentu, Taskent tenía una puebración d’alreol de {{Formatnum|100000}} abitantis i estava considerá comu la ciá más rica d’Asia Central. Prosperó en gran meía grancias al comerciu con Russia, peru el descontentu aumentó polos eleváus impuestus de Kokand. El cleru de Taskent tamién favorecíe al cleru de [[Bujará]] frenti al de Kokand. Nostanti, antis de qu’el Emir de Bujará puiera aprovechal essi descontentu, llegó el [[Exércitu russu|exércitu russu]]. En argunas çonas dela ciá permanecin los nombris delas Puertas de Taskent, antiguas fortificacionis que datan del {{siglo|X||s}}; la última dessapaeció en 1890. {{falta cita}} A meíaus del {{siglo|XIX||s}} se conservava ena ciá un mercau d’esclavus humanus, que comúnmenti s’entrecambiavan por animalis i artículus pal hogal.{{falta cita}} === Época zarista === En mayu de 1865, [[Mijaíl Cherniáyev]], actuandu contra las órdinis diretas del zar i superau en númeru por una proporción d’al menus 15 a 1, realizó un arriesgau ataqui noturnu contra una ciá con una muralla de 25 quilómetrus de largu, 11 puertas i 30&nbsp;000 defensores. Mentris un pequeñu contingenti organizava un ataqui de distración, la fuerça prencipal penetró enas murallas, dirigía por un sacerdoti ortodoxu russu armau solu cun crucifiju. Anque la defensa era resistenti, los russus capturarun la ciá endispués de dos días d’intensus combatis i cona perda de solu 25 muertus, frenti a varius milis de defensores (incluíu [[Alimqul]], el gobernanti del [[Kanatu de Kokand|kanatu de Kokand]]). Cherniáyev, apodau el «León de Taskent» polos anciánus dela ciá, organizó una campaña de «corazonis i mentis» pa ganal-si ala puebración. Abolió los impuestus duranti un añu, cabalgó desarmau polas callis i los bazaris, reuniéndu-si con genti común, i se nombró a sí mesmu «Gobernador Militar de Taskent». Amás, recomendó al zar [[Alejandro II de Russia|Alejandro II]] que la ciá se convirtiera nun kanatu endependienti baju protección russa. El zar recompensó generosamenti a Cherniáyev i alos sus hombris con medallas i bonificacionis, peru consideró al general impulsivu comu un «cañón sueltu», i prontal lo sustituyó pol general [[Konstantin von Kaufmann]]. Lejus d’alcanzal la endependencia, Taskent se convirtió ena capital del nuevu territoriu del [[Turquestán russu]], con Kaufman comu primer gobernadol general. Un acantonamientu i un assentamientu russu fuerun construíus al otru lau del Canal Anjor, frenti ala ciá vieja, i entrarun colonus i comerciantis russus. Taskent fue un centru d’espionaji ena rivalidá del [[El Gran Juegu|Gran Juegu]] entre [[Imperiu russu|Russia]] i el [[Reinu Uníu]] pol control d’[[Asia Central]]. El Distritu Militar de Turquestán s’estableció comu parti delas reformas militaris de 1874. El [[Ferrocarril Transcaspiu]] llegó en 1889, i los trabajaoris ferroviarius que lo construyerun tamién s’assentarun en Taskent, trayendu consigui las simientis dela [[Revolución bolchevique]]. === Efeutu ena Revolución russa === [[Archivu:Ташкент пассаж Ариф-Ходжи.jpg|thumb|Taskent alreol de 1910.]] Cona caída del Imperiu russu, el [[Gobiernu provisional russu|gobiernu provisional russu]] eliminó toas las restricionis civilis basás ena religión i la nacionalidá, contribuyendu al entusiasmu local pola [[Revolución de hebreru]]. El [[Sóviet de Taskent|sóviet de Taskent]] de Diputáus de Soldáus i Obrerus s’estableció prontal, peru representava prencipalmenti a residentis russus, que constituían aproximadamenti una quinta parti dela puebración de Taskent. Los lídiris musulmanis establecierun rápidamenti el Conseju Musulmán de Taskent (Tashkand Shura-yi-Islamiya), con sei ena ciá vieja. El 10 de marçu de 1917, hubo un desfilu con los trabajaoris russus marchandu con banderas coloraínas, los soldáus russus cantandu ''[[La Marseillaise]]'' i milis d’asiáticus localis dela región central. Tras varius discursus, el gobernadol general [[Aleksey Kuropatkin]] cerró los eventus conas parabras: «¡Viva la gran Rusia libre!».<ref>Jeff Sahadeo, ''Russian Colonial Society in Tashkent,'' Indiana University Press, 2007, p188</ref> La Primera Conferencia Musulmana de Turquestán se celebró en Taskent del 16 al 20 d’abril de 1917. Al igual qu’el Conseju Musulmán, estuvo dominá polos reformistas musulmanis [[Jadid]]. Una facción más conservadora surgió en Taskent, centrá alreol del Ulema. Esta facción demostró tenel más ésitu duranti las elecionis localis de juliu de 1917. Formarun una alianza colos conservaores russus, mentris qu’el sóviet se volvió más radical. El ententu soviéticu de tomal el poel en setiembri de 1917 no tuvo ésitu.<ref>Rex A. Wade, ''The Russian Revolution, 1917,'' Cambridge University Press, 2005</ref> N’abril de 1918, Taskent se convirtió ena capital dela [[Repúbrica Socialista Soviética Autónoma de Turquestán]] (Turquestán ASSR). El nuevu régimin estuvo amenazau por fuerças blancas, ''[[basmachi]]'', revueltas internas i purgas ordenás dendi Moscú. En 1930, Taskent quedó drentu delas fronteras dela [[RSS d’Uzbekistan]] i se convirtió ena capital dela RSS d’Uzbekistan, desplazandu a [[Samarcanda]]. === Época soviética === En 1924, tras la incorporación dela [[Repúbrica Socialista Soviética d’Uzbekistan]] ala [[Unión Soviética]], [[Samarcanda]] sustituyi a Taskent comu capital, primeru del [[Turquestán]] i endispués de dicha repúbrica, fundá el 27 d’otubri d’essi mesmu añu. Estu se mantendríe assina ata que, de nuevu en 1930, Taskent sustituyi a Samarcanda comu capital. La incorporación ala [[URSS]] coincidió col períodu d’industrialización dela ciá, enas décadas de 1920 i 1930. La violación del [[Pactu Ribbentrop-Mólotov]], pola que la [[Alemaña nazi]] invadió la [[Unión Soviética]] en juniu de 1941, provocó qu’el gobiernu trabajara pa trasladal las fábricas del oesti de [[Russia]] i [[Ucrania]] haza la çona de Taskent, preservandu assina la capacidá industrial soviética. Estu conllevó un grandi aumentu industrial ena ciá duranti la [[Segunda Guerra Mundial]]. Taskent fue amás el destinu dela mayoría delos emigráus comunistas alemanis, i la puebración russa procedenti de çonas afetás pol conflictu aumentó drásticamenti ata alcanzal más dun millón.<ref name="shirer">[https://digitalcommons.unl.edu/modlanggerman/3/ Robert K. Shirer, "Johannes R. Becher 1891–1958"], ''Encyclopedia of German Literature,'' Chicago and London: Fitzroy Dearborn Publishers, 2000, by permission at Digital Commons, University of Nebraska, accessed 3 February 2013</ref> Estu conllevó que russus i ucranianus representaran más dela metá del total de residentis de Taskent.<ref>[http://books.google.com/books?id=X2XpddVB0l0C&pg=PA102&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Edward Allworth (1994), ''Central Asia, 130 years of Russian dominance: a historical overview''],'' [[Duke University Press]], p. 102. ISBN 0-8223-1521-1''</ref> Munchus delos antiguus refugiaus se quearun a vivil allí endispués dela guerra, en lugar de volvel alos sus antiguus hogaris. Duranti el períodu dela posguerra, la Unión Soviética estableció numerosas estalacionis científicas i d’engeniería en Taskent. El 26 d’abril de 1966, gran parti dela ciá antigua fue destruía pun grandi terremotu de 7,5 graus ena [[escala de Richter]]. Más de {{Formatnum|300000}} abitantis se quearun sin hogal. Unus {{Formatnum|78000}} hogaris fuerun destruíus por estal mal diseñáus, prencipalmenti enas çonas densamenti poblás dela ciá vieja, ondi predominavan las viviendas d’adobi tradicional.<ref name = "tga">{{Cita libro|apellidos=Sadikov |nombre=A C|coautores=Akramob Z. M., Bazarbaev, A., Mirzlaev T.M., Adilov S. R., Baimukhamedov X. N., et al. |título=Geographical Atlas of Tashkent (Ташкент Географический Атлас)|año-original=22 de mayo de 1984 |formato=72&nbsp;×&nbsp;112 |edición=2 |ubicación=Moscow |idioma=ruso |página=64}}</ref><ref>{{Cita web |url= http://iisee.kenken.go.jp/net/hara/uzbekistan/DamageForBuildings.htm |título= Damage for buildings of different type. |fechaacceso=7 de noviembre de 2008 |autor= Nurtaev Bakhtiar |año= 1998 |editorial= Institute of Geology and Geophysics, Academy of Sciences of Uzbekistan}}</ref> Las [[Estau socialista|repúbricas soviéticas]], i argunus otrus paísis comu [[Finlandia]], enviarun «batallonis de puebrus hermanus» i planificaores urbanus p’ayual a reconstruí la ciá devastá. Crearun un modelu de ciá soviética de callis anchas con árburis, parquis, praças enormes pa desfilus, fuentis, monumentus i acres de bloquis d’apartamentus. Cerca de {{Formatnum|100000}} nuevus hogaris fuerun construíus en 1970, peru munchus fuerun ocupáus polos constructores en lugar de polos residentis de Taskent que s’avían queau sin hogal.<ref name="tga"/> El mayol desenvolvimiento enos añus siguientis aumentó el tamañu dela ciá, situándu-si las prencipalis noviais nel entornu de Chilonzar, nel nordesti i suresti dela ciá.<ref name="tga"/> Por causa del terremotu de 1966 i del desenvolvimiento soviéticu, s’á conservau pocu del patrimoniu arquitetónicu dela estoria antigua de Taskent; hai pocas estruturas que manifiestin la su antigua emportancia comu puntu de comerciu ena [[Ruta dela Sea]]. Nel momentu dela caída dela Unión Soviética en 1991, Taskent era la quarta ciá más grandi dela URSS i un centru d’enseñança enos campus dela ciencia i la engeniería. A prencipius de setiembri de 1983, la ciá celebró el dosmilésimu aniversariu dela su fundación,<ref>{{Cita libro|título=Ташкент (зарождение и развитие города и городской культуры)|url=http://archive.nyu.edu/handle/2451/43364|fecha=1983|fechaacceso=2026-10-08|idioma=Russian|nombre=М. И.|apellidos=Филанович}}</ref> peru destapauras arqueológicas recientis lo an desmentíu al comprobal-si que tenían una antigüedá de 2200 añus.<ref>Filanovich, M. I. (1983). ''Tashkent: Zarozhdenie i razvitie goroda i gorodskoi kul'tury'' [Taskent: Origen y desarrollo de la ciudad y de la cultura urbana]. Fan.</ref> === Capital d’Uzbekistan === El 31 d’abostu de 1991 fue declará en Taskent la endependencia d’Uzbekistan, momentu nel qu’era la quarta ciá más grandi dela [[URSS]] i un grandi centru pal aprendizaji de ciencias i engenierías. Dendi 1991, la ciá á cambiau económica, coltural i arquitetónicamenti, i el nuevu desenvolvimiento á reemplazau u sustituíu los iconus dela época soviética. La estatua más grandi jamás construía n’honol de [[Lenin]] fue sustituía pun globu que muestra un mapa geográficu d’Uzbekistan. Los edificius dela época soviética an síu sustituíus por nuevus edificius moernus. El distritu «central de Taskent» incluyi l’edificiu de 22 plantis NBU Bank, un hotel InterContinental, el Centru Enternacional de Negocius i l’Edificiu Plaza. En 2007, Taskent fue nombrá «capital coltural del mundu islámicu» por ''Moscow News'', ya que la ciá cuenta con numerosas mezquitas estóricas i importantis lugaris islámicus, incluyendu la Nuversidá Islámica.<ref>{{Cita web |url=http://mnweekly.ru/world/20070524/55252222.html |título=Moscow News – World – Tashkent Touts Islamic University |editorial=Mnweekly.ru |fecha=21 de junio de 2007 |fechaacceso=6 de mayo de 2009 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20080415014911/http://mnweekly.ru/world/20070524/55252222.html |fechaArchivu=15 de abril de 2008 }}</ref> Taskent cuenta col primer manuscritu del ''Samarkand Kufic Corán'' u ''Samarkand Codex'', que se topa en Taskent dendi 1924.<ref>{{Cita web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4581684.stm |título=Tashkent's hidden Islamic relic |editorial=BBC |fecha=5 de enero de 2006 |fechaacceso=16 de abril de 2011}}</ref> Ogañu es la capital i la ciá más cosmopolita d’Uzbekistan. Se caracteriza polas sus callis con árburis, numerosas fuentis i parquis agradablis, u al menus assina era ata las campañas de tala d’árburis entamás en 2009 pol gobiernu local.<ref>{{Cita web |url=http://enews.fergananews.com/article.php?id=2590 |título=Good bye the Tashkent Public Garden! |editorial=Ferghana.Ru |fecha=23 de noviembre de 2009 |fechaacceso=30 de septiembre de 2012}}</ref> == Lugaris d’interés == Por causa dela destruición de munchus delos sus edificius estóricus tras la [[Revolución russa de 1917|Revolución russa]] de 1917 i, endispués, duranti el devastadol [[Terremotu|terremotu]] de 1966, s’á perdíu una gran parti dela arquitetura tradicional de Taskent. Unu delos edificius más importantis qu’entavía se conservan ena ciá es la [[Madraza|madraza]] de Kukeldash, del {{siglo|XVI||s}}. Ogañu, l’edificiu alberga una [[Mezquita|mezquita]] i está siendu transformau nun [[Museu|museu]]. La construcción desti edificiu se remonta al reinau d’Abdullah Jan (1557-1598). Duranti el {{siglo|XIX||s}}, el Gran Duqui [[Nicolás Constantínovich de Russia]], nietu del zar [[Nicolás I de Russia]], fue desterrau a Taskent, ondi murió i fue aterrau. El su palaciu se conserva entavía nel centru dela ciá, cerca dela praça Mustaqillik Maidoni. L’edificiu más emblemáticu del Taskent atual es la [[Torri de telecomunicacionis de Taskent|torri de televisión]], la más alta d’Asia Central,{{falta cita}} que destaca por integral elementus arquitetónicus tradicionalis uzbekus. La torri recibi unus 70&nbsp;000 visitantis al añu. En Taskent se conserva unu delos ejemplaris más antiguus del [[Corán]].{{cita requerida}} == Museus == ;Museu Amir Timur Fue inaugurau en 2006. L’edificiu es un ejempru d’arquitetura oriental: un edificiu redondu está coronau puna enormi cúpula azul. Tol perímetru está decorau con elegantis columnas que paecin sostenel el techu. Nel museu s’esponi la estoria antigua dela región. Hai pinturas, documentus estóricus relacionáus cona vía i l’atividá d’Amir Timur, manuscritus únicus, armas, ropa vieja, utensilius i monedas. Ca una delas esposicionis es un pedaçu d’estoria.<ref>[https://www.advantour.com/uzbekistan/tashkent/amir-temur-museum.htm www.advantour.com Amir Timur Museum, Tashkent]</ref> ;El museu d’astronomía Nel museu se muestran los retratus delos grandis astrónomus i fotografías de planetas i estrellas. Entre otras curiosiais está el telescopiu del {{siglo|XVIII||s}} del inglés [[James Short]]. S’esponi el cronómetru marítimu inventau pol relojeru londinensi Harrison nel {{siglo|XVIII||s}}. Tamién se puedin vel un telescopiu alemán del {{siglo|XVIII||s}}, un telescopiu francés de finalis del {{siglo|XIX||s}} i el globu celesti de Muhammad Sharif Bujari, tamién del {{siglo|XIX||s}}. ;Museu Estatal d’Artis Aplicás d’Uzbekistan Está situau nel Palaciu que nel passau perteneció a Alexandr Polovtcev. Fue construíu a finalis del {{siglo|XIX||s}}, i el su interior está lujosamenti decorau. Se inauguró nel añu 1938 i fue restaurau dos vecis, enos añus 1941 i 1961. Ogañu se puedin vel obras hechas a manu por maestrus nacionalis dendi la primera metá del {{siglo|XIX||s}} ata los nuestrus días. ;Museu Estatal d’Arti d’Uzbekistan El museu presenta muestras d’arti antigu i dela Edá Meía d’Uzbekistan, decoracionis arquitetónicas, telas, alhombras, bordáus, artículus talláus, costura n’oru i joyería. Tamién s’esponi arti de [[China]], [[India]], [[Japón]], [[Corea del Sul]] i [[Irán]], con colecionis de bronci, porcelana, güessus d’elefanti, madera tallá, estrumentus musicalis, alhombras i esculturas en piedra. Hai una colección d’obras d’arti russa: iconus i pinturas del {{siglo|XVIII||s}} (I.Nikitin, F.Rokotov, D.Levitskiy i V.Borovikovskiy). S’esponin liençus del {{siglo|XIX||s}} d’A.Orlovskiy, О.Kiprenskiy, L.Plaxov, V.Perov, G.Myasoyedov, N.Kramskiy, N.Ge, А.Kuinge, I.Shishkin, I.Levitan, A.Savrasov, I.Ayvazovskiy, I.Repin i otrus. Pertenece al museu la colección d’obras de pintores russus de finalis del {{siglo|XIX||s}} i prencipius del {{siglo|XX||s}} «Vanguardia rusa»: А.Benua, B.Kustodiev, V.Serov, K.Korovin, А.Lentulov, R.Falk, V.Kandinskiy i K.Malevich. ;Museu Estatal de Naturaleza d’Uzbekistan''' Tien ábate {{Formatnum|400000}} objetus, delos qualis {{Formatnum|300000}} son insetus, {{Formatnum|11000}} hojas d’herbarius, i los materialis zoológicus (vertebráus) i geológicus. ;Мuseu de Memoria de Vítimas de Represión Es l’únicu nel territoriu dela CEI ([[Comunidá d’Estaus Endependientis]]). Representa to lo que está relacionau cona represión i persecución del puebru d’Uzbekistan, primeru ena Russia zarista i endispués ena Unión Soviética. ;Museu de Cuerpus Militaris Dedicau ala participación de soldáus d’Uzbekistan ena [[Gran Guerra Patria]]. La esposición «En guardia de Uzbekistán independiente» presenta tipus i armas del exércitu i la vía delos militaris.<ref>{{Cita web |url=http://www.welcomeuzbekistan.uz/es/tashkent/museos-en-tashkent |título=welcomeuzbekistan.uz museos en Tashkent |fechaacceso=16 de marzo de 2017 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20170316204400/http://www.welcomeuzbekistan.uz/es/tashkent/museos-en-tashkent/ |fechaArchivu=16 de marzo de 2017 }}</ref> == Geografía == [[Archivu:Tashkent, Uzbekistan, city and vicinities, satellite image LandSat-5,2010-06-30.jpg|thumb|250px|Taskent i alreores, imagen del satéliti [[Landsat 5]].]] Taskent se topa situá enas coordenás {{Coord|41|18|N|69|16|E|}}, nuna llanura al oesti delos [[Montis Altái|montis Altái]], ena carretera entre [[Shymkent]] i [[Samarcanda]], nel estremu oriental del país, al lau dela raya con [[Kazajistan]], i mui cerca del [[Valli de Ferganá|valli de Ferganá]] i de [[Kirguistan]]. Se topa ena confluencia del [[Ríu Chirchiq|ríu Chirchiq]] (n’inglés Chirchik River) i varius delos sus afluentis, i s’assienta sobri profundus depósitus aluvialis d’ata 15 metrus. La ciá está situá nuna çona tectónica ativa, sufriéndu un grandi númeru de temblores i argunus terremotus. Un terremotu en 1966 alcanzó 7,5 ena [[escala de Richter]]. <gallery caption="Desenvolvimiento urbanísticu de Taskent"> Archivu:Tashkent History 1860.jpg|[[Circa|c]]. 1865 Archivu:Tashkent History 1913.jpg|1913 Archivu:Tashkent History 1940.jpg|1940 Archivu:Tashkent History 1965.jpg|1965 Archivu:Tashkent History 1967.jpg|1966 - Reestruturación Archivu:Tashkent History 1981.jpg|1981 Archivu:Tashkent History 2000.jpg|2000 </gallery> === Climi === Taskent tien un [[Climi mediterrániu|climi mediterrániu]] continental ([[Clasificación climática de Köppen|Köppen]]: ''Csa'')<ref name="Koeppen"/> mui próximu a un [[Climi continental|climi continental]] propiu (Köppen: ''Dsa'').<ref name="Koeppen">[//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2e/Asia_Koppen_Map.png Updated Asian map of the Köppen climate classification system]</ref> Comu resultau, Taskent tien enviernus fríus i vranus largus, calurosus i secus. Los enviernus abarcan los mesis de diciembri, eneru i hebreru. La mayoría delas [[Precipitación (meteorología)|precipitacionis]] se produci duranti estus mesis (con frecuencia cai en forma de [[Nievi|nievi]]). Nostanti, la capa de nievi tiendi a sel relativamenti brevi, ya que la ciá esperimenta con frecuencia períodus cálidus duranti l’enviernu. La ciá esperimenta dos máximus de precipitación, al prencepiu del enviernu i ena primavera. El patrón delas precipitacionis es ligeramenti inusual, en parti por causa delos sus 500 m d’altitú. Los vranus son largus, por lo general duran dendi mayu ata setiembri. Taskent puei sel estremadamenti calurosa duranti los mesis de juliu i abostu. La ciá tamién tien mui pocas precipitacionis duranti el vranu, de juniu a setiembri.<ref>{{Cita web |url = http://www.tashkent-travel.com/weather |título = Tashkent weather forecast |fechaacceso = 11 de junio de 2009 |autor = Tashkent Travel |ubicación = Taskent, Uzbekistan |urlArchivu = https://web.archive.org/web/20090529214452/http://www.tashkent-travel.com/weather |fechaArchivu = 29 de mayo de 2009 }}</ref><ref>{{Cita web |url = http://www.happytellus.com/tashkent/uzbekistan |título = Tashkent, Uzbekistan travel information |fechaacceso = 11 de junio de 2009 |autor = Happy-Tellus.com |editorial = Infocenter International Ltd. |ubicación = Helsinki, Finlandia |urlArchivu = https://web.archive.org/web/20090627124528/http://www.happytellus.com/tashkent/uzbekistan |fechaArchivu = 27 de junio de 2009 }}</ref> {{Weather box |metric first=yes |single line=yes |location = Taskent (1991-2020) |Jan record high C = 22.6 |Feb record high C = 27.0 |Mar record high C = 32.5 |Apr record high C = 36.4 |May record high C = 39.9 |Jun record high C = 43.0 |Jul record high C = 44.6 |Aug record high C = 43.1 |Sep record high C = 40.0 |Oct record high C = 37.5 |Nov record high C = 31.6 |Dec record high C = 27.3 |year record high C = 44.6 |Jan high C = 7.2 |Feb high C = 9.5 |Mar high C = 16.0 |Apr high C = 22.3 |May high C = 28.0 |Jun high C = 33.6 |Jul high C = 35.9 |Aug high C = 34.9 |Sep high C = 29.5 |Oct high C = 22.2 |Nov high C = 14.1 |Dec high C = 8.6 |year high C = |Jan mean C = 2.3 |Feb mean C = 4.2 |Mar mean C = 10.2 |Apr mean C = 15.9 |May mean C = 21.1 |Jun mean C = 26.2 |Jul mean C = 28.3 |Aug mean C = 26.6 |Sep mean C = 21.0 |Oct mean C = 14.4 |Nov mean C = 8.1 |Dec mean C = 3.5 |year mean C = |Jan low C = -1.3 |Feb low C = 0.1 |Mar low C = 5.3 |Apr low C = 10.1 |May low C = 14.3 |Jun low C = 18.4 |Jul low C = 20.1 |Aug low C = 18.4 |Sep low C = 13.4 |Oct low C = 8.3 |Nov low C = 3.6 |Dec low C = -0.1 |year low C = |Jan record low C = -28.0 |Feb record low C = -25.6 |Mar record low C = -16.9 |Apr record low C = -6.3 |May record low C = -1.7 |Jun record low C = 3.8 |Jul record low C = 8.2 |Aug record low C = 5.7 |Sep record low C = 0.1 |Oct record low C = -11.2 |Nov record low C = -22.1 |Dec record low C = -29.5 |year record low C = -29.5 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm = 55 |Feb precipitation mm = 72 |Mar precipitation mm = 66 |Apr precipitation mm = 63 |May precipitation mm = 41 |Jun precipitation mm = 17 |Jul precipitation mm = 3 |Aug precipitation mm = 2 |Sep precipitation mm = 5 |Oct precipitation mm = 24 |Nov precipitation mm = 51 |Dec precipitation mm = 58 |year precipitation mm = |snow colour=green |Jan snow cm = 3 |Feb snow cm = 2 |Mar snow cm = 0 |Apr snow cm = 0 |May snow cm = 0 |Jun snow cm = 0 |Jul snow cm = 0 |Aug snow cm = 0 |Sep snow cm = 0 |Oct snow cm = 0 |Nov snow cm = 0 |Dec snow cm = 2 |year snow cm = |Jan rain days = 9 |Feb rain days = 11 |Mar rain days = 14 |Apr rain days = 12 |May rain days = 10 |Jun rain days = 6 |Jul rain days = 4 |Aug rain days = 2 |Sep rain days = 3 |Oct rain days = 8 |Nov rain days = 9 |Dec rain days = 10 |year rain days = |Jan snow days = 9 |Feb snow days = 7 |Mar snow days = 2 |Apr snow days = 0 |May snow days = 0 |Jun snow days = 0 |Jul snow days = 0 |Aug snow days = 0 |Sep snow days = 0 |Oct snow days = 1 |Nov snow days = 2 |Dec snow days = 6 |year snow days = |Jan precipitation days = |Feb precipitation days = |Mar precipitation days = |Apr precipitation days = |May precipitation days = |Jun precipitation days = |Jul precipitation days = |Aug precipitation days = |Sep precipitation days = |Oct precipitation days = |Nov precipitation days = |Dec precipitation days = |year precipitation days = |Jan humidity= 73 |Feb humidity= 68 |Mar humidity= 61 |Apr humidity= 60 |May humidity= 53 |Jun humidity= 40 |Jul humidity= 39 |Aug humidity= 42 |Sep humidity= 45 |Oct humidity= 57 |Nov humidity= 66 |Dec humidity= 73 |year humidity= |Jan sun = 117.3 |Feb sun = 125.3 |Mar sun = 165.1 |Apr sun = 216.8 |May sun = 303.4 |Jun sun = 361.8 |Jul sun = 383.7 |Aug sun = 365.8 |Sep sun = 300.9 |Oct sun = 224.8 |Nov sun = 149.5 |Dec sun = 105.9 |source 1 = Погода и климат<ref>{{cita web | url = https://www.pogodaiklimat.ru/climate/38457.htm | título = Климатические таблицы. Данные для Ташкента. | editorial = Weather and Climate (Погода и климат) | idioma = Ruso | fechaacceso = 18 de noviembre de 2021}}</ref> |source 2 = [[NOAA]] (Horas de sol, 1961-1990)<ref name="NOAA">{{Cita web | título=Taskent Climate Normals 1961–1990 | url=https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_II/UZ/38457.TXT | editorial=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | fechaacceso=18 de noviembre de 2021}}</ref> }} == Demografía == En 1983 la puebración de Taskent era de 1&nbsp;902&nbsp;000 pressonas, nuna superficii de 256&nbsp;km ²; en 1991, el númeru de residentis permanentis dela capital ascendía a 2&nbsp;136&nbsp;600 abitantis. La ciá era la quarta ciá más poblá dela [[URSS]] (endispués de [[Moscú]], [[Leningrado]] (San Petersburgo) i [[Kiev]]). Ogañu Taskent mantieni el estatus de quarta ciá en puebración entre los paísis dela [[CEI]] i del Bálticu. La puebración residenti en Taskent el 1 d’eneru de 2012 ascendió a 2&nbsp;309&nbsp;300 pressonas (hai estimacionis no oficialis que, teniendu en cuenta los emigrantis temporalís, la sitúan entre 3,0 i 4,2 millonis de pressonas). D’ellus, según los datus de 2008, el 63,0 % son [[Uzbekus|uzbekus]], el 20,0 % [[Russus|russus]], el 4,5 % [[Tártarus|tártarus]], el 2,2 % [[Coreanus|coreanus]], el 2,1 % [[Tayikus|tayikus]], el 1,2 % [[Uiguris|uiguris]] i el 7,0 % d’otras nacionaliais.<ref>[http://tashkent.uz/ru/articles/354/ Этнический состав населения Ташкента на 2008 год] {{Wayback|url=http://tashkent.uz/ru/articles/354/ |date=20120126030620 }}, {{ru}}</ref> Anque, comu en tol país, el [[Idioma uzbeku|uzbeku]] es la lengua oficial, ena ciá el idioma mayoritariu sigui siendu el [[Idioma russu|russu]]. L’aglomeración de Taskent incluyi localiais drentu dun radiu de 60 a 70&nbsp;km, incluyendu tamién 15 ciais i 637 assentamientus ruralis. La superficii total es de 6400&nbsp;km².<ref name="FAO">{{enlace roto|1=ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/009/ah238e/ah238e00.pdf |2=ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/009/ah238e/ah238e00.pdf |bot=InternetArchiveBot }} Urban and peri-urban forestry and greening in west and Central Asia.Experiences, constraints and prospects. 2006&nbsp;г. {{ru}}</ref> La puebración del aglomerau se calcula n’aproximadamenti 3 millonis de pressonas en 2001.<ref name="FAO"/> == Distritus == [[Archivu:Tashkent City districts.png|thumb|right|350px|Distritus dela ciá de Taskent.]] Taskent está dividía enos siguientis distritus (n’[[Idioma uzbeku|uzbeku]] ''[[Tuman (distritu)|tuman]]''): {| class="wikitable sortable" |- ! Núm. ! Distritu ! Puebración <br /> (2009)<ref name=TD>{{ru icon}} [http://tashkent.uz/ru/articles/351/ Statistics of the subdivisions of Tashkent] {{Wayback|url=http://tashkent.uz/ru/articles/351/ |date=20150207152807 }}</ref> ! Superficii <br /> (km²)<ref name=TD /> ! Densidá <br /> (área/km²)<ref name=TD /> ! Mapa |- |1 |'''[[Bektemir]]''' | {{Formatnum|27500}} | 20.5 | 1341 | [[Archivu:Tashkent District 1 - Bektemir.png|50px]] |- |2 |'''[[Chilanzar]]''' | {{Formatnum|217000}} | 30.0 | 7233 | [[Archivu:Tashkent District 2 - Chilanzar.png|50px]] |- |3 |'''[[Hamza (district)|Hamza]]''' | {{Formatnum|204800}} | 33.7 | 6077 | [[Archivu:Tashkent District 3 - Hamza.png|50px]] |- |4 |'''[[Mirobod]]''' | {{Formatnum|122700}} | 17.1 | 7175 | [[Archivu:Tashkent District 4 - Mirobod.png|50px]] |- |5 |'''[[Mirzo Ulugbek]]''' | {{Formatnum|245200}} | 31.9 | 7687 | [[Archivu:Tashkent District 5 - Mirzo Ulugbek.png|50px]] |- |6 |'''[[Sergeli]]''' | {{Formatnum|149000}} | 56.0 | 2661 | [[Archivu:Tashkent District 6 - Sergeli.png|50px]] |- |7 |'''[[Shayjontohur]]''' | {{Formatnum|285800}} | 27.2 | {{Formatnum|10507}} | [[Archivu:Tashkent District 7 - Shaykhontohur.png|50px]] |- |8 |'''[[Olmazar]]''' | {{Formatnum|305400}} | 34.5 | 8852 | [[Archivu:Tashkent District 8 - Olmazar.png|50px]] |- |9 |'''[[Uchtepa]]''' | {{Formatnum|237000}} | 28.2 | 8404 | [[Archivu:Tashkent District 9 - Uchtepa.png|50px]] |- |10 |'''[[Yakkasaray]]''' | {{Formatnum|115200}} | 14.6 | 7890 | [[Archivu:Tashkent District 10 - Yakkasaray.png|50px]] |- |11 |'''[[Yunusabad]]''' | {{Formatnum|296700}} | 41.1 | 7219 | [[Archivu:Tashkent District 11 - Yunusabad.png|50px]] |} Nel momentu de tomal el control los zaristas, dessistían quatru distritus (n’[[Idioma uzbeku|uzbeku]] ''daha''): <ol> <li> Beshyoghoch <li> Kukcha <li> Shayjontojur <li> Sebzor </ol> En 1940, la ciá tenía los siguientis distritus (en [[Idioma russu|russu]] ''район''): <ol> <li> Oktyabr <li> Kirov <li> Stalin <li> Frunze <li> Lenin <li> Kuybishev </ol> En 1981, se reorganizó en:<ref name = "tga"/> <ol> <li> Bektemir <li> Akmal-Ikramov (Uchtepa) <li> Jamza <li> Lenin (Mirobod) <li> Kuybishev (Mirzo Ulugbek) <li> Sergeli <li> Oktober (Shayjontojur) <li> Sobir Rajimov (Olmazar) <li> Chilanzar <li> Frunze (Yakkasaray) <li> Kirov (Yunusabad) </ol> == Educación == En Taskent se topa la [[Academia de Ciencias d’Uzbekistan]], polo que la ciá tien una gran influencia estitucional enas ciencias uzbekas. Hai una cierta variedá d’estitutus i nuversiais d’[[Educación superior|educación superior]]: [[Archivu:Tashkent_University_of_Information_Technology.jpg|278px|thumb|Entrá al edificiu dela Nuversidá de Tecnolugía dela Información.]] * [[Nuversidá Nacional d’Uzbekistan]]<ref>https://nuu.uz/</ref> * [[Nuversidá Técnica del Estau (provincia de Taskent)]] * [[Nuversidá Estatal de Medicina de Taskent]] * [[Nuversidá Estatal de Pediatría de Taskent]] * [[Estítutu Taskent d’Arquitetura i Construcción]] * [[Estítutu Taskent d’Automovilismu i Construcción de Carreteras]]<ref>http://www.tayi.uz/</ref> * [[Escuela Enternacional de Negocius (Kelajak Ilmi)]]<ref>{{cita web |url=http://www.ibs.uz/ |título=Copia archivada |fechaacceso=14 de septiembre de 2017 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20171006161748/https://ibs.uz/ |fechaArchivu=6 de octubre de 2017 }}</ref> * [[Nuversidá Taskent de Tecnolugía dela Información]]<ref>{{Cita web |url=http://www.tuit.uz/ |título=Copia archivada |fechaacceso=17 de febrero de 2013 |fechaArchivu=3 de junio de 2017 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20170603210115/https://tuit.uz/ |deadurl=yes }}</ref> * [[Nuversidá Enternacional Westminster de Taskent]]<ref>http://www.wiut.uz/</ref> * [[Nuversidá d’Economía i Diplomacia Enternacional]] * [[Nuversidá Estatal d’Economía]] * [[Estítutu Estatal de Derechu de Taskent]] * [[Estítutu Taskent de Finanças]] * [[Nuversidá Estatal delas Lenguas del Mundu]] * [[Conservatoriu de Música de Taskent]] * [[Estítutu d’Estudius Orientalis de Taskent]] * [[Nuversidá Islámica de Taskent]]<ref>{{Cita web |url=https://www.tiu.uz/ |título=Copia archivada |fechaacceso=27 de julio de 2019 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20180812024418/http://tiu.uz/ |fechaArchivu=12 de agosto de 2018 }}</ref> * [[Estítutu de Técnicas en Desenvolvimiento Singapurensi de Taskent]]<ref>https://www.mdis.uz/</ref> * [[Estítutu Taskent d’Endustria Testil i dela Lus]] * [[Estítutu Taskent d’Engeniería Ferroviaria]] == Transporti == [[Archivu:Tashkent metro drushbanarod.jpg|250px|thumb|Vista duna delas estacionis del [[Metru de Taskent]].]] Nel transporti internu por carretera, Taskent cuenta cun sistema d’autobusis públicus complementau puna flota de taxis. Amás, tien un sistema de [[Metru (ferrocarril)|metru]], el [[Metru de Taskent]], que fue inaugurau en 1977, siendu el primeru que se construyó n’[[Asia Central]] i el séptimu dela antigua [[URSS|Unión Soviética]], i qu’ogañu es el de mayol capacidá dela región. Tamién disponi dun serviciu de [[Tranvía|tranvías]]. En quantu al transporti enternacional i interurbanu, la ciá cuenta cun aeropuertu, el [[Aeropuertu Enternacional de Taskent]], que la comunica col restu d’Asia, Uropa i América i qu’es el mayol del país. La [[Estación de Ferrocarril de Taskent|estación de Taskent]] es un importanti centru ferroviariu regional n’Asia Central i está unía puna línea ferroviaria d’alta velocidá con [[Samarcanda]].<ref>https://www.elpais.com/articulo/internacional/Uzbekistan/ningunea/Espana/puesta/marcha/AVE/elpepuint/20110830elpepuint_10/Tes</ref> == Deporti == En Taskent, los equipus de [[Fúrbol|fúrbol]] más importantis dela capital son el [[FC Pajtakor Tashkent]], el [[Lokomotiv Tashkent]] i el [[FC Bunyodkor]]. Los tres clubis compitin ena [[Liga de Fúrbol d’Uzbekistan]], la máxima división del país. Amás, ena ciá se topa la sei dela [[Federación de Fúrbol d’Uzbekistan]], assina comu el [[Estadiu Pakhtakor Markaziy|Estadiu Pajtakor Markaziy]], l’estadiu dela [[Seleción de Fúrbol d’Uzbekistan|seleción]] i del [[FC Pajtakor Tashkent|Pajtakor]]. Taskent es conocía en tol mundu porque aquí se disputa ca añu en setiembri, dendi 1999, un torneu de [[Tenis|tenis]] dela [[WTA]] ([[Torneu de Taskent]]). Entre las personaliais dela ciá nel ámbitu deportivu destaca el famosu ciclista [[Djamolidine Abdoujaparov]], el ajedrecista [[Nodirbek Abdusattórov]], el tenista [[Denis Istomin]] i el furbolista [[Vassilis Hatzipanagis]], nacíus ena ciá. La gimnasta [[Alina Kabáyeva]] tamién tuvo nacencia en Taskent. == Ciais germanás == Taskent está germaná con: {{MultiCol}} * {{bandera|Kazakhstan}} [[Almatý]], Kazajistan * {{bandera|Turkey}} [[Ankara]], Turquía * {{bandera|Kazakhstan}} [[Astaná]], Kazajistan * {{bandera|China}} [[Pekín]], China * {{bandera|GER}} [[Berlín]], Alemaña * {{Bandera|Kirguistán}} [[Biskek]], Kirguistan {{ColBreak}} * {{bandera|Egypt}} [[El Cairu]], Egitu * {{bandera|Ukraine}} [[Dnipró]], Ucrania * {{bandera|Turkey}} [[Estambul]], Turquía * {{bandera|PAK}} [[Karachi]], Pakistan * {{bandera|Ukraine}} [[Kiev]], Ucrania * {{Bandera|Bélgica}} [[Cortrique]], Bélgica {{ColBreak}} * {{Bandera|Rusia}} [[Moscú]], Russia * {{bandera|Latvia}} [[Riga]], Letonia * {{bandera|USA}} [[Seattle]], EUA * {{bandera|South Korea}} [[Seúl]], Corea del Sul * {{bandera|Macedonia}} [[Skopie]], Macedonia * {{bandera|Tunisia}} [[Tuni (ciá)|Tuni]], Tuni {{final columnas}} == Velei tamién == * [[Puertas de Taskent]] == Referencias == {{Listaref|2}} == Atijus esternus == * [https://web.archive.org/web/20081225072559/http://www.east-site.com/central-asia-uzbekistan-tashkent Destapal Taskent] (n’inglés) * [https://web.archive.org/web/20130310195852/http://www.east-site.com/pictures-of-tashkent Taskent - fotografías i planu de callis] (n’inglés) n0o8uni5bwe77cu0zwghfs8hkdjuq6x 144931 144930 2026-10-30T12:11:55Z Olarcos 82 /* Geografía */ 144931 wikitext text/x-wiki {{Ficha de entidad subnacional}} '''Taskent''' ({{Lang-uz|''Toshkent''}}; {{Lang-ru|Ташкент|translit=Taškent}}), tamién documentau comu '''Tashkent''' u '''Tachkent''' (anque la RAE desaconseja estus usus en castellanu), es la [[Capital (política)|capital]] d’[[Uzbekistan]], assina comu dela [[Provincia de Taskent|provincia del mesmu nombri]].<ref name='nombre'>{{Cita web|url=https://www.rae.es/dpd/Taskent|título=Taskent|fechaacceso=2009-12-20|autor=Real Academia Española|enlaceautor=Real Academia Española|año=2005|obra=[[Diccionario panhispánico de dudas]]|editorial= Madrid: Santillana}}</ref><ref>{{Cita publicación|url=https://www.exteriores.gob.es/Documents/FichasPais/UZBEKISTAN_FICHA%20PAIS.pdf|título=República de Uzbequistán OFICINA DE INFORMACIÓN DIPLOMÁTICA|apellidos=|nombre=Oficina de Información Diplomática del Ministerio de Asuntos Exteriores y de Cooperación|fecha=SEPTIEMBRE 2017|publicación=OFICINA DE INFORMACIÓN DIPLOMÁTICA|fechaacceso=2023-08-18}}</ref> El su nombri atual significa {{Lang-tk|''Ciá de piedra''}}. Nel passau, tamién se llamó ''Chach'', ''Shash'' i ''Binkent''. Fue duranti munchus sigrus un puntu de passu importanti ena [[Ruta dela Sea]], ruta comercial qu’unía [[Asia]] con [[Uropa]]. A pessal de no tenel el valol estóricu d’otras ciais uzbekas, comu [[Samarcanda]], [[Jiva]] u [[Bujará]], Taskent es el prencipal centru económicu i coltural d’Uzbekistan. Nella se topan las prencipalis empresas transnacionalis i estitucionis académicas del país. Ena ciá se publican nuevi periódicos en [[Idioma uzbeku|uzbeku]], otrus nuevi en [[Idioma russu|russu]] i otrus quatru n’inglés. Es la ciá natal dela pianista de repertoriu clásicu [[Lola Astanova]]. == Toponimia == La ciá atual de Taskent apaeci mentá pola primera ves en fuentis escritas nel {{Siglo|III|a|s}}, col nombri ''Chach'' u ''Shash'', al paecel procedenti del vocablu [[Idioma chinu|chinu]] «piedra». Esti nombri se combinavíe endispués col términu [[Lenguas iranias|iraní]] ''kent'' («ciá»), dandu lugar al nombri atual. == Geografía == [[File:Tashkent,_Uzbekistan,_city_and_vicinities,_satellite_image_LandSat-5,2010-06-30.jpg|thumb|right|Taskent vista dendi satéliti]] Taskent se topa cerca del estremu oriental d’Uzbekistan, al lau dela raya con [[Kazajistan]], i mui cerca del [[Valli de Ferganá]] i de [[Kirguistan]]. Taskent se topa nuna nava bien regá, ena carretera entre [[Samarcanda]], la segunda ciá d’Uzbekistan, i [[Shymkent]], situá justu al otru lau dela raya, en Kazajistan. Taskent se topa a solu 13 km de dos passus fronterizus con [[Cazastán]]. Las ciais más cercanas con una puebración de más dun millón d’abitantis son: [[Shymkent]] (Kazajistan), [[Dushanbe]] (Tayikistan), [[Biskek]] (Kirguistan), [[Kashgar]] (China), [[Almatý]] (Kazajistan), [[Kabul]] (Afganistan) i [[Peshawar]] (Pakistan). Taskent se topa ena confluencia del [[Ríu Chirchiq|ríu Chirchiq]] i varius delos sus afluentis, i está construía sobri depósitus aluvialis que llegan a tenel ata 15 m (49 pies) de hondura. La ciá está situá nuna çona tectónica ativa, ondi se producin numerosas sacudías sísmicas i temblores de tierra ocasionallis. La hora local de Taskent es [[Tiempu universal coordinau|UTC/GMT]] +5 horas. == Estoria == Enos sigrus {{Siglo|IV}} i {{Siglo|V}} dela nuestra era, ya dessistíe un assentamientu urbanu permanenti nel emplazamientu dela ciá atual. El territoriu de lo qu’ogañu es Taskent fue colonizau por puebrus antiguus comu un oasis nel ríu Chirchik, cerca delas estribacionis delas montañas del oesti de [[Tian Shan]]. Ena Antigüedá, nesta çona se topava [[Beitian]], la «capital» de vranu dela confederación [[Kangju]].<ref>Pulleyblank, Edwin G. "The Consonantal System of Old Chinese," ''Asia Major 9'' (1963), p. 94.</ref> === Estoria preislámica === Enos tiempus preislámicus i a prencipius dela época islámica, la ciá i la provincia se conocían comu Chach. El Shahnameh de [[Ferdowsi]] tamién se refieri ala ciá comu Chach. Más tardi, la ciá pasó a sel conocía comu Chachkand u Chashkand, que significa «Ciá de Chach». El principau de Chach tenía una ciudadela cuadrá construía en Taskent alreol del {{siglo|V||s}} i del {{siglo|III|a|}}, a unus ochu quilómetrus al sul del ríu [[Sir Daria]]. Nel {{siglo|VII||s}}, Chach tenía más de 30 ciais i una redi de más de 50 canalis, formandu un centru comercial en crecimientu entre los [[Sogdianus|sogdianus]] i los nómadas [[Turcus|turcus]]. El monji [[Budismu|budista]] [[Xuanzang]] 玄奘 (602 u 603-664&nbsp;d.&nbsp;C.), que viajó dendi [[China]] ala [[India]] a traviés d’[[Asia Central]], mentó el nombri dela ciá comu Zhěshí 赭 时. Las crónicas chinas, ''[[Libru de Sui|Suí shū 隋書 (Libro de Sui)]]'', ''[[Estoria delas Dinastías del Norti|Běi shǐ 北史 (Historia de las Dinastías del Norte)]]'' i ''[[Libru de Tang|Táng shū 唐書 (Libro de Táng)]]'', mentan una possessión llamá Shí 石 u Zhěshí 赭時 con una capital del mesmu nombri dendi el {{siglo|V|d|s}} [Bichurin de 1950. v II]. === Estoria islámica === Ena segunda metá del sigru VII, el [[Imperiu persa]] [[Sasánidas|sasánida]] cayó conquistau por una ofensiva árabi-islámica. Baju la dinastía [[Samánidas|samánida]] (819-999), cuyu fundaol Saman Juda s’avía convertíu al islam por un [[Zoroastru]] [[Imperiu sasánida|sasánida persa]], la ciá pasó a sel conocía comu '''Binkath'''. Nostanti, los árabis conservarun el nombri antigu de Chach pa la región del alreol, pronunciándulu al-Shash. El nombri moernu n’uzbeku de ''Toshkent'' («Ciá de Piedra») procedi duna regla [[Qarajánidas|qarajánida]] del {{siglo|X||s}} (''Tash'' en [[Lenguas turcas|lenguas turcas]] significa «piedra». Kand, qy, kent, kad, kath, kud —toas significan «ciá»— deriva del [[Idioma persa antigu|persa]]/[[Idioma sogdianu|sogdianu]] کنده u ''kanda'', es dicil, «puebru» u «ciá». Estu se topa enos nombris de ciais comu [[Samarcanda]], [[Yarkanda]], [[Penjikent]], [[Juyand]], etc.) A partil del {{siglo|XVI||s}}, el nombri evolucionó dendi Chachkanda u Chashkanda a Tashkanda. La ortografía moerna de «Taskent» refleja la [[Idioma russu|ortografía russa]] del {{siglo|XX||s}} i la influencia soviética. Nel {{siglo|VIII||s}}, la región se vio influía polos emigrantis islámicus. === Conquista delos mongolis === En 1219, [[Gengis Kan]] conquistó la ciá, incorporándula al estensu [[Imperiu mongol|imperiu mongol]]. Nel {{siglo|XIV||s}}, la ciá fue parti del imperiu de [[Tamerlán]], que acabaríe conquistau por otrus puebrus d’origi mongol. Baju las dinastías [[Dinastía timúrida|timúrida]] i [[Shaybánidas|shaybánida]], la ciá revivió, a pessal delos ataquis ocasionallis delos [[Uzbekus|uzbekus]], [[Kazajus|kazajus]], [[Persas|persas]], [[Mongolis|mongolis]] i [[Oiratis|oiratis]]. Duranti los sigrus {{Siglo|XVII}} i {{Siglo|XVIII}}, aumentaríen los contactus comercialis entre Taskent i [[Russia]], en particular duranti el reinau del [[Zar|zar]] [[Pedro I de Russia|Pedro el Grandi]] (1682-1725), col que s’establecin relacionis diplomáticas pola primera ves entre la corti russa de [[San Petersburgo]] i los [[Kanatu|kanatus]] centroasiáticus. En 1809, Taskent fue anexioná al [[Kanatu de Kokand]]. En essi momentu, Taskent tenía una puebración d’alreol de {{Formatnum|100000}} abitantis i estava considerá comu la ciá más rica d’Asia Central. Prosperó en gran meía grancias al comerciu con Russia, peru el descontentu aumentó polos eleváus impuestus de Kokand. El cleru de Taskent tamién favorecíe al cleru de [[Bujará]] frenti al de Kokand. Nostanti, antis de qu’el Emir de Bujará puiera aprovechal essi descontentu, llegó el [[Exércitu russu|exércitu russu]]. En argunas çonas dela ciá permanecin los nombris delas Puertas de Taskent, antiguas fortificacionis que datan del {{siglo|X||s}}; la última dessapaeció en 1890. {{falta cita}} A meíaus del {{siglo|XIX||s}} se conservava ena ciá un mercau d’esclavus humanus, que comúnmenti s’entrecambiavan por animalis i artículus pal hogal.{{falta cita}} === Época zarista === En mayu de 1865, [[Mijaíl Cherniáyev]], actuandu contra las órdinis diretas del zar i superau en númeru por una proporción d’al menus 15 a 1, realizó un arriesgau ataqui noturnu contra una ciá con una muralla de 25 quilómetrus de largu, 11 puertas i 30&nbsp;000 defensores. Mentris un pequeñu contingenti organizava un ataqui de distración, la fuerça prencipal penetró enas murallas, dirigía por un sacerdoti ortodoxu russu armau solu cun crucifiju. Anque la defensa era resistenti, los russus capturarun la ciá endispués de dos días d’intensus combatis i cona perda de solu 25 muertus, frenti a varius milis de defensores (incluíu [[Alimqul]], el gobernanti del [[Kanatu de Kokand|kanatu de Kokand]]). Cherniáyev, apodau el «León de Taskent» polos anciánus dela ciá, organizó una campaña de «corazonis i mentis» pa ganal-si ala puebración. Abolió los impuestus duranti un añu, cabalgó desarmau polas callis i los bazaris, reuniéndu-si con genti común, i se nombró a sí mesmu «Gobernador Militar de Taskent». Amás, recomendó al zar [[Alejandro II de Russia|Alejandro II]] que la ciá se convirtiera nun kanatu endependienti baju protección russa. El zar recompensó generosamenti a Cherniáyev i alos sus hombris con medallas i bonificacionis, peru consideró al general impulsivu comu un «cañón sueltu», i prontal lo sustituyó pol general [[Konstantin von Kaufmann]]. Lejus d’alcanzal la endependencia, Taskent se convirtió ena capital del nuevu territoriu del [[Turquestán russu]], con Kaufman comu primer gobernadol general. Un acantonamientu i un assentamientu russu fuerun construíus al otru lau del Canal Anjor, frenti ala ciá vieja, i entrarun colonus i comerciantis russus. Taskent fue un centru d’espionaji ena rivalidá del [[El Gran Juegu|Gran Juegu]] entre [[Imperiu russu|Russia]] i el [[Reinu Uníu]] pol control d’[[Asia Central]]. El Distritu Militar de Turquestán s’estableció comu parti delas reformas militaris de 1874. El [[Ferrocarril Transcaspiu]] llegó en 1889, i los trabajaoris ferroviarius que lo construyerun tamién s’assentarun en Taskent, trayendu consigui las simientis dela [[Revolución bolchevique]]. === Efeutu ena Revolución russa === [[Archivu:Ташкент пассаж Ариф-Ходжи.jpg|thumb|Taskent alreol de 1910.]] Cona caída del Imperiu russu, el [[Gobiernu provisional russu|gobiernu provisional russu]] eliminó toas las restricionis civilis basás ena religión i la nacionalidá, contribuyendu al entusiasmu local pola [[Revolución de hebreru]]. El [[Sóviet de Taskent|sóviet de Taskent]] de Diputáus de Soldáus i Obrerus s’estableció prontal, peru representava prencipalmenti a residentis russus, que constituían aproximadamenti una quinta parti dela puebración de Taskent. Los lídiris musulmanis establecierun rápidamenti el Conseju Musulmán de Taskent (Tashkand Shura-yi-Islamiya), con sei ena ciá vieja. El 10 de marçu de 1917, hubo un desfilu con los trabajaoris russus marchandu con banderas coloraínas, los soldáus russus cantandu ''[[La Marseillaise]]'' i milis d’asiáticus localis dela región central. Tras varius discursus, el gobernadol general [[Aleksey Kuropatkin]] cerró los eventus conas parabras: «¡Viva la gran Rusia libre!».<ref>Jeff Sahadeo, ''Russian Colonial Society in Tashkent,'' Indiana University Press, 2007, p188</ref> La Primera Conferencia Musulmana de Turquestán se celebró en Taskent del 16 al 20 d’abril de 1917. Al igual qu’el Conseju Musulmán, estuvo dominá polos reformistas musulmanis [[Jadid]]. Una facción más conservadora surgió en Taskent, centrá alreol del Ulema. Esta facción demostró tenel más ésitu duranti las elecionis localis de juliu de 1917. Formarun una alianza colos conservaores russus, mentris qu’el sóviet se volvió más radical. El ententu soviéticu de tomal el poel en setiembri de 1917 no tuvo ésitu.<ref>Rex A. Wade, ''The Russian Revolution, 1917,'' Cambridge University Press, 2005</ref> N’abril de 1918, Taskent se convirtió ena capital dela [[Repúbrica Socialista Soviética Autónoma de Turquestán]] (Turquestán ASSR). El nuevu régimin estuvo amenazau por fuerças blancas, ''[[basmachi]]'', revueltas internas i purgas ordenás dendi Moscú. En 1930, Taskent quedó drentu delas fronteras dela [[RSS d’Uzbekistan]] i se convirtió ena capital dela RSS d’Uzbekistan, desplazandu a [[Samarcanda]]. === Época soviética === En 1924, tras la incorporación dela [[Repúbrica Socialista Soviética d’Uzbekistan]] ala [[Unión Soviética]], [[Samarcanda]] sustituyi a Taskent comu capital, primeru del [[Turquestán]] i endispués de dicha repúbrica, fundá el 27 d’otubri d’essi mesmu añu. Estu se mantendríe assina ata que, de nuevu en 1930, Taskent sustituyi a Samarcanda comu capital. La incorporación ala [[URSS]] coincidió col períodu d’industrialización dela ciá, enas décadas de 1920 i 1930. La violación del [[Pactu Ribbentrop-Mólotov]], pola que la [[Alemaña nazi]] invadió la [[Unión Soviética]] en juniu de 1941, provocó qu’el gobiernu trabajara pa trasladal las fábricas del oesti de [[Russia]] i [[Ucrania]] haza la çona de Taskent, preservandu assina la capacidá industrial soviética. Estu conllevó un grandi aumentu industrial ena ciá duranti la [[Segunda Guerra Mundial]]. Taskent fue amás el destinu dela mayoría delos emigráus comunistas alemanis, i la puebración russa procedenti de çonas afetás pol conflictu aumentó drásticamenti ata alcanzal más dun millón.<ref name="shirer">[https://digitalcommons.unl.edu/modlanggerman/3/ Robert K. Shirer, "Johannes R. Becher 1891–1958"], ''Encyclopedia of German Literature,'' Chicago and London: Fitzroy Dearborn Publishers, 2000, by permission at Digital Commons, University of Nebraska, accessed 3 February 2013</ref> Estu conllevó que russus i ucranianus representaran más dela metá del total de residentis de Taskent.<ref>[http://books.google.com/books?id=X2XpddVB0l0C&pg=PA102&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Edward Allworth (1994), ''Central Asia, 130 years of Russian dominance: a historical overview''],'' [[Duke University Press]], p. 102. ISBN 0-8223-1521-1''</ref> Munchus delos antiguus refugiaus se quearun a vivil allí endispués dela guerra, en lugar de volvel alos sus antiguus hogaris. Duranti el períodu dela posguerra, la Unión Soviética estableció numerosas estalacionis científicas i d’engeniería en Taskent. El 26 d’abril de 1966, gran parti dela ciá antigua fue destruía pun grandi terremotu de 7,5 graus ena [[escala de Richter]]. Más de {{Formatnum|300000}} abitantis se quearun sin hogal. Unus {{Formatnum|78000}} hogaris fuerun destruíus por estal mal diseñáus, prencipalmenti enas çonas densamenti poblás dela ciá vieja, ondi predominavan las viviendas d’adobi tradicional.<ref name = "tga">{{Cita libro|apellidos=Sadikov |nombre=A C|coautores=Akramob Z. M., Bazarbaev, A., Mirzlaev T.M., Adilov S. R., Baimukhamedov X. N., et al. |título=Geographical Atlas of Tashkent (Ташкент Географический Атлас)|año-original=22 de mayo de 1984 |formato=72&nbsp;×&nbsp;112 |edición=2 |ubicación=Moscow |idioma=ruso |página=64}}</ref><ref>{{Cita web |url= http://iisee.kenken.go.jp/net/hara/uzbekistan/DamageForBuildings.htm |título= Damage for buildings of different type. |fechaacceso=7 de noviembre de 2008 |autor= Nurtaev Bakhtiar |año= 1998 |editorial= Institute of Geology and Geophysics, Academy of Sciences of Uzbekistan}}</ref> Las [[Estau socialista|repúbricas soviéticas]], i argunus otrus paísis comu [[Finlandia]], enviarun «batallonis de puebrus hermanus» i planificaores urbanus p’ayual a reconstruí la ciá devastá. Crearun un modelu de ciá soviética de callis anchas con árburis, parquis, praças enormes pa desfilus, fuentis, monumentus i acres de bloquis d’apartamentus. Cerca de {{Formatnum|100000}} nuevus hogaris fuerun construíus en 1970, peru munchus fuerun ocupáus polos constructores en lugar de polos residentis de Taskent que s’avían queau sin hogal.<ref name="tga"/> El mayol desenvolvimiento enos añus siguientis aumentó el tamañu dela ciá, situándu-si las prencipalis noviais nel entornu de Chilonzar, nel nordesti i suresti dela ciá.<ref name="tga"/> Por causa del terremotu de 1966 i del desenvolvimiento soviéticu, s’á conservau pocu del patrimoniu arquitetónicu dela estoria antigua de Taskent; hai pocas estruturas que manifiestin la su antigua emportancia comu puntu de comerciu ena [[Ruta dela Sea]]. Nel momentu dela caída dela Unión Soviética en 1991, Taskent era la quarta ciá más grandi dela URSS i un centru d’enseñança enos campus dela ciencia i la engeniería. A prencipius de setiembri de 1983, la ciá celebró el dosmilésimu aniversariu dela su fundación,<ref>{{Cita libro|título=Ташкент (зарождение и развитие города и городской культуры)|url=http://archive.nyu.edu/handle/2451/43364|fecha=1983|fechaacceso=2026-10-08|idioma=Russian|nombre=М. И.|apellidos=Филанович}}</ref> peru destapauras arqueológicas recientis lo an desmentíu al comprobal-si que tenían una antigüedá de 2200 añus.<ref>Filanovich, M. I. (1983). ''Tashkent: Zarozhdenie i razvitie goroda i gorodskoi kul'tury'' [Taskent: Origen y desarrollo de la ciudad y de la cultura urbana]. Fan.</ref> === Capital d’Uzbekistan === El 31 d’abostu de 1991 fue declará en Taskent la endependencia d’Uzbekistan, momentu nel qu’era la quarta ciá más grandi dela [[URSS]] i un grandi centru pal aprendizaji de ciencias i engenierías. Dendi 1991, la ciá á cambiau económica, coltural i arquitetónicamenti, i el nuevu desenvolvimiento á reemplazau u sustituíu los iconus dela época soviética. La estatua más grandi jamás construía n’honol de [[Lenin]] fue sustituía pun globu que muestra un mapa geográficu d’Uzbekistan. Los edificius dela época soviética an síu sustituíus por nuevus edificius moernus. El distritu «central de Taskent» incluyi l’edificiu de 22 plantis NBU Bank, un hotel InterContinental, el Centru Enternacional de Negocius i l’Edificiu Plaza. En 2007, Taskent fue nombrá «capital coltural del mundu islámicu» por ''Moscow News'', ya que la ciá cuenta con numerosas mezquitas estóricas i importantis lugaris islámicus, incluyendu la Nuversidá Islámica.<ref>{{Cita web |url=http://mnweekly.ru/world/20070524/55252222.html |título=Moscow News – World – Tashkent Touts Islamic University |editorial=Mnweekly.ru |fecha=21 de junio de 2007 |fechaacceso=6 de mayo de 2009 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20080415014911/http://mnweekly.ru/world/20070524/55252222.html |fechaArchivu=15 de abril de 2008 }}</ref> Taskent cuenta col primer manuscritu del ''Samarkand Kufic Corán'' u ''Samarkand Codex'', que se topa en Taskent dendi 1924.<ref>{{Cita web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4581684.stm |título=Tashkent's hidden Islamic relic |editorial=BBC |fecha=5 de enero de 2006 |fechaacceso=16 de abril de 2011}}</ref> Ogañu es la capital i la ciá más cosmopolita d’Uzbekistan. Se caracteriza polas sus callis con árburis, numerosas fuentis i parquis agradablis, u al menus assina era ata las campañas de tala d’árburis entamás en 2009 pol gobiernu local.<ref>{{Cita web |url=http://enews.fergananews.com/article.php?id=2590 |título=Good bye the Tashkent Public Garden! |editorial=Ferghana.Ru |fecha=23 de noviembre de 2009 |fechaacceso=30 de septiembre de 2012}}</ref> == Lugaris d’interés == Por causa dela destruición de munchus delos sus edificius estóricus tras la [[Revolución russa de 1917|Revolución russa]] de 1917 i, endispués, duranti el devastadol [[Terremotu|terremotu]] de 1966, s’á perdíu una gran parti dela arquitetura tradicional de Taskent. Unu delos edificius más importantis qu’entavía se conservan ena ciá es la [[Madraza|madraza]] de Kukeldash, del {{siglo|XVI||s}}. Ogañu, l’edificiu alberga una [[Mezquita|mezquita]] i está siendu transformau nun [[Museu|museu]]. La construcción desti edificiu se remonta al reinau d’Abdullah Jan (1557-1598). Duranti el {{siglo|XIX||s}}, el Gran Duqui [[Nicolás Constantínovich de Russia]], nietu del zar [[Nicolás I de Russia]], fue desterrau a Taskent, ondi murió i fue aterrau. El su palaciu se conserva entavía nel centru dela ciá, cerca dela praça Mustaqillik Maidoni. L’edificiu más emblemáticu del Taskent atual es la [[Torri de telecomunicacionis de Taskent|torri de televisión]], la más alta d’Asia Central,{{falta cita}} que destaca por integral elementus arquitetónicus tradicionalis uzbekus. La torri recibi unus 70&nbsp;000 visitantis al añu. En Taskent se conserva unu delos ejemplaris más antiguus del [[Corán]].{{cita requerida}} == Museus == ;Museu Amir Timur Fue inaugurau en 2006. L’edificiu es un ejempru d’arquitetura oriental: un edificiu redondu está coronau puna enormi cúpula azul. Tol perímetru está decorau con elegantis columnas que paecin sostenel el techu. Nel museu s’esponi la estoria antigua dela región. Hai pinturas, documentus estóricus relacionáus cona vía i l’atividá d’Amir Timur, manuscritus únicus, armas, ropa vieja, utensilius i monedas. Ca una delas esposicionis es un pedaçu d’estoria.<ref>[https://www.advantour.com/uzbekistan/tashkent/amir-temur-museum.htm www.advantour.com Amir Timur Museum, Tashkent]</ref> ;El museu d’astronomía Nel museu se muestran los retratus delos grandis astrónomus i fotografías de planetas i estrellas. Entre otras curiosiais está el telescopiu del {{siglo|XVIII||s}} del inglés [[James Short]]. S’esponi el cronómetru marítimu inventau pol relojeru londinensi Harrison nel {{siglo|XVIII||s}}. Tamién se puedin vel un telescopiu alemán del {{siglo|XVIII||s}}, un telescopiu francés de finalis del {{siglo|XIX||s}} i el globu celesti de Muhammad Sharif Bujari, tamién del {{siglo|XIX||s}}. ;Museu Estatal d’Artis Aplicás d’Uzbekistan Está situau nel Palaciu que nel passau perteneció a Alexandr Polovtcev. Fue construíu a finalis del {{siglo|XIX||s}}, i el su interior está lujosamenti decorau. Se inauguró nel añu 1938 i fue restaurau dos vecis, enos añus 1941 i 1961. Ogañu se puedin vel obras hechas a manu por maestrus nacionalis dendi la primera metá del {{siglo|XIX||s}} ata los nuestrus días. ;Museu Estatal d’Arti d’Uzbekistan El museu presenta muestras d’arti antigu i dela Edá Meía d’Uzbekistan, decoracionis arquitetónicas, telas, alhombras, bordáus, artículus talláus, costura n’oru i joyería. Tamién s’esponi arti de [[China]], [[India]], [[Japón]], [[Corea del Sul]] i [[Irán]], con colecionis de bronci, porcelana, güessus d’elefanti, madera tallá, estrumentus musicalis, alhombras i esculturas en piedra. Hai una colección d’obras d’arti russa: iconus i pinturas del {{siglo|XVIII||s}} (I.Nikitin, F.Rokotov, D.Levitskiy i V.Borovikovskiy). S’esponin liençus del {{siglo|XIX||s}} d’A.Orlovskiy, О.Kiprenskiy, L.Plaxov, V.Perov, G.Myasoyedov, N.Kramskiy, N.Ge, А.Kuinge, I.Shishkin, I.Levitan, A.Savrasov, I.Ayvazovskiy, I.Repin i otrus. Pertenece al museu la colección d’obras de pintores russus de finalis del {{siglo|XIX||s}} i prencipius del {{siglo|XX||s}} «Vanguardia rusa»: А.Benua, B.Kustodiev, V.Serov, K.Korovin, А.Lentulov, R.Falk, V.Kandinskiy i K.Malevich. ;Museu Estatal de Naturaleza d’Uzbekistan''' Tien ábate {{Formatnum|400000}} objetus, delos qualis {{Formatnum|300000}} son insetus, {{Formatnum|11000}} hojas d’herbarius, i los materialis zoológicus (vertebráus) i geológicus. ;Мuseu de Memoria de Vítimas de Represión Es l’únicu nel territoriu dela CEI ([[Comunidá d’Estaus Endependientis]]). Representa to lo que está relacionau cona represión i persecución del puebru d’Uzbekistan, primeru ena Russia zarista i endispués ena Unión Soviética. ;Museu de Cuerpus Militaris Dedicau ala participación de soldáus d’Uzbekistan ena [[Gran Guerra Patria]]. La esposición «En guardia de Uzbekistán independiente» presenta tipus i armas del exércitu i la vía delos militaris.<ref>{{Cita web |url=http://www.welcomeuzbekistan.uz/es/tashkent/museos-en-tashkent |título=welcomeuzbekistan.uz museos en Tashkent |fechaacceso=16 de marzo de 2017 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20170316204400/http://www.welcomeuzbekistan.uz/es/tashkent/museos-en-tashkent/ |fechaArchivu=16 de marzo de 2017 }}</ref> == Geografía == [[Archivu:Tashkent, Uzbekistan, city and vicinities, satellite image LandSat-5,2010-06-30.jpg|thumb|250px|Taskent i alreores, imagen del satéliti [[Landsat 5]].]] Taskent se topa situá enas coordenás {{Coord|41|18|N|69|16|E|}}, nuna llanura al oesti delos [[Montis Altái|montis Altái]], ena carretera entre [[Shymkent]] i [[Samarcanda]], nel estremu oriental del país, al lau dela raya con [[Kazajistan]], i mui cerca del [[Valli de Ferganá|valli de Ferganá]] i de [[Kirguistan]]. Se topa ena confluencia del [[Ríu Chirchiq|ríu Chirchiq]] (n’inglés Chirchik River) i varius delos sus afluentis, i s’assienta sobri profundus depósitus aluvialis d’ata 15 metrus. La ciá está situá nuna çona tectónica ativa, sufriéndu un grandi númeru de temblores i argunus terremotus. Un terremotu en 1966 alcanzó 7,5 ena [[escala de Richter]]. <gallery caption="Desenvolvimiento urbanísticu de Taskent"> Archivu:Tashkent History 1860.jpg|[[Circa|c]]. 1865 Archivu:Tashkent History 1913.jpg|1913 Archivu:Tashkent History 1940.jpg|1940 Archivu:Tashkent History 1965.jpg|1965 Archivu:Tashkent History 1967.jpg|1966 - Reestruturación Archivu:Tashkent History 1981.jpg|1981 Archivu:Tashkent History 2000.jpg|2000 </gallery> === Climi === Taskent tien un [[Climi mediterrániu|climi mediterrániu]] continental ([[Clasificación climática de Köppen|Köppen]]: ''Csa'')<ref name="Koeppen"/> mui próximu a un [[Climi continental|climi continental]] propiu (Köppen: ''Dsa'').<ref name="Koeppen">[//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2e/Asia_Koppen_Map.png Updated Asian map of the Köppen climate classification system]</ref> Comu resultau, Taskent tien enviernus fríus i vranus largus, calurosus i secus. Los enviernus abarcan los mesis de diciembri, eneru i hebreru. La mayoría delas [[Precipitación (meteorología)|precipitacionis]] se produci duranti estus mesis (con frecuencia cai en forma de [[Nievi|nievi]]). Nostanti, la capa de nievi tiendi a sel relativamenti brevi, ya que la ciá esperimenta con frecuencia períodus cálidus duranti l’enviernu. La ciá esperimenta dos máximus de precipitación, al prencepiu del enviernu i ena primavera. El patrón delas precipitacionis es ligeramenti inusual, en parti por causa delos sus 500 m d’altitú. Los vranus son largus, por lo general duran dendi mayu ata setiembri. Taskent puei sel estremadamenti calurosa duranti los mesis de juliu i abostu. La ciá tamién tien mui pocas precipitacionis duranti el vranu, de juniu a setiembri.<ref>{{Cita web |url = http://www.tashkent-travel.com/weather |título = Tashkent weather forecast |fechaacceso = 11 de junio de 2009 |autor = Tashkent Travel |ubicación = Taskent, Uzbekistan |urlArchivu = https://web.archive.org/web/20090529214452/http://www.tashkent-travel.com/weather |fechaArchivu = 29 de mayo de 2009 }}</ref><ref>{{Cita web |url = http://www.happytellus.com/tashkent/uzbekistan |título = Tashkent, Uzbekistan travel information |fechaacceso = 11 de junio de 2009 |autor = Happy-Tellus.com |editorial = Infocenter International Ltd. |ubicación = Helsinki, Finlandia |urlArchivu = https://web.archive.org/web/20090627124528/http://www.happytellus.com/tashkent/uzbekistan |fechaArchivu = 27 de junio de 2009 }}</ref> {{Weather box |metric first=yes |single line=yes |location = Taskent (1991-2020) |Jan record high C = 22.6 |Feb record high C = 27.0 |Mar record high C = 32.5 |Apr record high C = 36.4 |May record high C = 39.9 |Jun record high C = 43.0 |Jul record high C = 44.6 |Aug record high C = 43.1 |Sep record high C = 40.0 |Oct record high C = 37.5 |Nov record high C = 31.6 |Dec record high C = 27.3 |year record high C = 44.6 |Jan high C = 7.2 |Feb high C = 9.5 |Mar high C = 16.0 |Apr high C = 22.3 |May high C = 28.0 |Jun high C = 33.6 |Jul high C = 35.9 |Aug high C = 34.9 |Sep high C = 29.5 |Oct high C = 22.2 |Nov high C = 14.1 |Dec high C = 8.6 |year high C = |Jan mean C = 2.3 |Feb mean C = 4.2 |Mar mean C = 10.2 |Apr mean C = 15.9 |May mean C = 21.1 |Jun mean C = 26.2 |Jul mean C = 28.3 |Aug mean C = 26.6 |Sep mean C = 21.0 |Oct mean C = 14.4 |Nov mean C = 8.1 |Dec mean C = 3.5 |year mean C = |Jan low C = -1.3 |Feb low C = 0.1 |Mar low C = 5.3 |Apr low C = 10.1 |May low C = 14.3 |Jun low C = 18.4 |Jul low C = 20.1 |Aug low C = 18.4 |Sep low C = 13.4 |Oct low C = 8.3 |Nov low C = 3.6 |Dec low C = -0.1 |year low C = |Jan record low C = -28.0 |Feb record low C = -25.6 |Mar record low C = -16.9 |Apr record low C = -6.3 |May record low C = -1.7 |Jun record low C = 3.8 |Jul record low C = 8.2 |Aug record low C = 5.7 |Sep record low C = 0.1 |Oct record low C = -11.2 |Nov record low C = -22.1 |Dec record low C = -29.5 |year record low C = -29.5 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm = 55 |Feb precipitation mm = 72 |Mar precipitation mm = 66 |Apr precipitation mm = 63 |May precipitation mm = 41 |Jun precipitation mm = 17 |Jul precipitation mm = 3 |Aug precipitation mm = 2 |Sep precipitation mm = 5 |Oct precipitation mm = 24 |Nov precipitation mm = 51 |Dec precipitation mm = 58 |year precipitation mm = |snow colour=green |Jan snow cm = 3 |Feb snow cm = 2 |Mar snow cm = 0 |Apr snow cm = 0 |May snow cm = 0 |Jun snow cm = 0 |Jul snow cm = 0 |Aug snow cm = 0 |Sep snow cm = 0 |Oct snow cm = 0 |Nov snow cm = 0 |Dec snow cm = 2 |year snow cm = |Jan rain days = 9 |Feb rain days = 11 |Mar rain days = 14 |Apr rain days = 12 |May rain days = 10 |Jun rain days = 6 |Jul rain days = 4 |Aug rain days = 2 |Sep rain days = 3 |Oct rain days = 8 |Nov rain days = 9 |Dec rain days = 10 |year rain days = |Jan snow days = 9 |Feb snow days = 7 |Mar snow days = 2 |Apr snow days = 0 |May snow days = 0 |Jun snow days = 0 |Jul snow days = 0 |Aug snow days = 0 |Sep snow days = 0 |Oct snow days = 1 |Nov snow days = 2 |Dec snow days = 6 |year snow days = |Jan precipitation days = |Feb precipitation days = |Mar precipitation days = |Apr precipitation days = |May precipitation days = |Jun precipitation days = |Jul precipitation days = |Aug precipitation days = |Sep precipitation days = |Oct precipitation days = |Nov precipitation days = |Dec precipitation days = |year precipitation days = |Jan humidity= 73 |Feb humidity= 68 |Mar humidity= 61 |Apr humidity= 60 |May humidity= 53 |Jun humidity= 40 |Jul humidity= 39 |Aug humidity= 42 |Sep humidity= 45 |Oct humidity= 57 |Nov humidity= 66 |Dec humidity= 73 |year humidity= |Jan sun = 117.3 |Feb sun = 125.3 |Mar sun = 165.1 |Apr sun = 216.8 |May sun = 303.4 |Jun sun = 361.8 |Jul sun = 383.7 |Aug sun = 365.8 |Sep sun = 300.9 |Oct sun = 224.8 |Nov sun = 149.5 |Dec sun = 105.9 |source 1 = Погода и климат<ref>{{cita web | url = https://www.pogodaiklimat.ru/climate/38457.htm | título = Климатические таблицы. Данные для Ташкента. | editorial = Weather and Climate (Погода и климат) | idioma = Ruso | fechaacceso = 18 de noviembre de 2021}}</ref> |source 2 = [[NOAA]] (Horas de sol, 1961-1990)<ref name="NOAA">{{Cita web | título=Taskent Climate Normals 1961–1990 | url=https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_II/UZ/38457.TXT | editorial=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | fechaacceso=18 de noviembre de 2021}}</ref> }} == Demografía == En 1983 la puebración de Taskent era de 1&nbsp;902&nbsp;000 pressonas, nuna superficii de 256&nbsp;km ²; en 1991, el númeru de residentis permanentis dela capital ascendía a 2&nbsp;136&nbsp;600 abitantis. La ciá era la quarta ciá más poblá dela [[URSS]] (endispués de [[Moscú]], [[Leningrado]] (San Petersburgo) i [[Kiev]]). Ogañu Taskent mantieni el estatus de quarta ciá en puebración entre los paísis dela [[CEI]] i del Bálticu. La puebración residenti en Taskent el 1 d’eneru de 2012 ascendió a 2&nbsp;309&nbsp;300 pressonas (hai estimacionis no oficialis que, teniendu en cuenta los emigrantis temporalís, la sitúan entre 3,0 i 4,2 millonis de pressonas). D’ellus, según los datus de 2008, el 63,0 % son [[Uzbekus|uzbekus]], el 20,0 % [[Russus|russus]], el 4,5 % [[Tártarus|tártarus]], el 2,2 % [[Coreanus|coreanus]], el 2,1 % [[Tayikus|tayikus]], el 1,2 % [[Uiguris|uiguris]] i el 7,0 % d’otras nacionaliais.<ref>[http://tashkent.uz/ru/articles/354/ Этнический состав населения Ташкента на 2008 год] {{Wayback|url=http://tashkent.uz/ru/articles/354/ |date=20120126030620 }}, {{ru}}</ref> Anque, comu en tol país, el [[Idioma uzbeku|uzbeku]] es la lengua oficial, ena ciá el idioma mayoritariu sigui siendu el [[Idioma russu|russu]]. L’aglomeración de Taskent incluyi localiais drentu dun radiu de 60 a 70&nbsp;km, incluyendu tamién 15 ciais i 637 assentamientus ruralis. La superficii total es de 6400&nbsp;km².<ref name="FAO">{{enlace roto|1=ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/009/ah238e/ah238e00.pdf |2=ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/009/ah238e/ah238e00.pdf |bot=InternetArchiveBot }} Urban and peri-urban forestry and greening in west and Central Asia.Experiences, constraints and prospects. 2006&nbsp;г. {{ru}}</ref> La puebración del aglomerau se calcula n’aproximadamenti 3 millonis de pressonas en 2001.<ref name="FAO"/> == Distritus == [[Archivu:Tashkent City districts.png|thumb|right|350px|Distritus dela ciá de Taskent.]] Taskent está dividía enos siguientis distritus (n’[[Idioma uzbeku|uzbeku]] ''[[Tuman (distritu)|tuman]]''): {| class="wikitable sortable" |- ! Núm. ! Distritu ! Puebración <br /> (2009)<ref name=TD>{{ru icon}} [http://tashkent.uz/ru/articles/351/ Statistics of the subdivisions of Tashkent] {{Wayback|url=http://tashkent.uz/ru/articles/351/ |date=20150207152807 }}</ref> ! Superficii <br /> (km²)<ref name=TD /> ! Densidá <br /> (área/km²)<ref name=TD /> ! Mapa |- |1 |'''[[Bektemir]]''' | {{Formatnum|27500}} | 20.5 | 1341 | [[Archivu:Tashkent District 1 - Bektemir.png|50px]] |- |2 |'''[[Chilanzar]]''' | {{Formatnum|217000}} | 30.0 | 7233 | [[Archivu:Tashkent District 2 - Chilanzar.png|50px]] |- |3 |'''[[Hamza (district)|Hamza]]''' | {{Formatnum|204800}} | 33.7 | 6077 | [[Archivu:Tashkent District 3 - Hamza.png|50px]] |- |4 |'''[[Mirobod]]''' | {{Formatnum|122700}} | 17.1 | 7175 | [[Archivu:Tashkent District 4 - Mirobod.png|50px]] |- |5 |'''[[Mirzo Ulugbek]]''' | {{Formatnum|245200}} | 31.9 | 7687 | [[Archivu:Tashkent District 5 - Mirzo Ulugbek.png|50px]] |- |6 |'''[[Sergeli]]''' | {{Formatnum|149000}} | 56.0 | 2661 | [[Archivu:Tashkent District 6 - Sergeli.png|50px]] |- |7 |'''[[Shayjontohur]]''' | {{Formatnum|285800}} | 27.2 | {{Formatnum|10507}} | [[Archivu:Tashkent District 7 - Shaykhontohur.png|50px]] |- |8 |'''[[Olmazar]]''' | {{Formatnum|305400}} | 34.5 | 8852 | [[Archivu:Tashkent District 8 - Olmazar.png|50px]] |- |9 |'''[[Uchtepa]]''' | {{Formatnum|237000}} | 28.2 | 8404 | [[Archivu:Tashkent District 9 - Uchtepa.png|50px]] |- |10 |'''[[Yakkasaray]]''' | {{Formatnum|115200}} | 14.6 | 7890 | [[Archivu:Tashkent District 10 - Yakkasaray.png|50px]] |- |11 |'''[[Yunusabad]]''' | {{Formatnum|296700}} | 41.1 | 7219 | [[Archivu:Tashkent District 11 - Yunusabad.png|50px]] |} Nel momentu de tomal el control los zaristas, dessistían quatru distritus (n’[[Idioma uzbeku|uzbeku]] ''daha''): <ol> <li> Beshyoghoch <li> Kukcha <li> Shayjontojur <li> Sebzor </ol> En 1940, la ciá tenía los siguientis distritus (en [[Idioma russu|russu]] ''район''): <ol> <li> Oktyabr <li> Kirov <li> Stalin <li> Frunze <li> Lenin <li> Kuybishev </ol> En 1981, se reorganizó en:<ref name = "tga"/> <ol> <li> Bektemir <li> Akmal-Ikramov (Uchtepa) <li> Jamza <li> Lenin (Mirobod) <li> Kuybishev (Mirzo Ulugbek) <li> Sergeli <li> Oktober (Shayjontojur) <li> Sobir Rajimov (Olmazar) <li> Chilanzar <li> Frunze (Yakkasaray) <li> Kirov (Yunusabad) </ol> == Educación == En Taskent se topa la [[Academia de Ciencias d’Uzbekistan]], polo que la ciá tien una gran influencia estitucional enas ciencias uzbekas. Hai una cierta variedá d’estitutus i nuversiais d’[[Educación superior|educación superior]]: [[Archivu:Tashkent_University_of_Information_Technology.jpg|278px|thumb|Entrá al edificiu dela Nuversidá de Tecnolugía dela Información.]] * [[Nuversidá Nacional d’Uzbekistan]]<ref>https://nuu.uz/</ref> * [[Nuversidá Técnica del Estau (provincia de Taskent)]] * [[Nuversidá Estatal de Medicina de Taskent]] * [[Nuversidá Estatal de Pediatría de Taskent]] * [[Estítutu Taskent d’Arquitetura i Construcción]] * [[Estítutu Taskent d’Automovilismu i Construcción de Carreteras]]<ref>http://www.tayi.uz/</ref> * [[Escuela Enternacional de Negocius (Kelajak Ilmi)]]<ref>{{cita web |url=http://www.ibs.uz/ |título=Copia archivada |fechaacceso=14 de septiembre de 2017 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20171006161748/https://ibs.uz/ |fechaArchivu=6 de octubre de 2017 }}</ref> * [[Nuversidá Taskent de Tecnolugía dela Información]]<ref>{{Cita web |url=http://www.tuit.uz/ |título=Copia archivada |fechaacceso=17 de febrero de 2013 |fechaArchivu=3 de junio de 2017 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20170603210115/https://tuit.uz/ |deadurl=yes }}</ref> * [[Nuversidá Enternacional Westminster de Taskent]]<ref>http://www.wiut.uz/</ref> * [[Nuversidá d’Economía i Diplomacia Enternacional]] * [[Nuversidá Estatal d’Economía]] * [[Estítutu Estatal de Derechu de Taskent]] * [[Estítutu Taskent de Finanças]] * [[Nuversidá Estatal delas Lenguas del Mundu]] * [[Conservatoriu de Música de Taskent]] * [[Estítutu d’Estudius Orientalis de Taskent]] * [[Nuversidá Islámica de Taskent]]<ref>{{Cita web |url=https://www.tiu.uz/ |título=Copia archivada |fechaacceso=27 de julio de 2019 |urlArchivu=https://web.archive.org/web/20180812024418/http://tiu.uz/ |fechaArchivu=12 de agosto de 2018 }}</ref> * [[Estítutu de Técnicas en Desenvolvimiento Singapurensi de Taskent]]<ref>https://www.mdis.uz/</ref> * [[Estítutu Taskent d’Endustria Testil i dela Lus]] * [[Estítutu Taskent d’Engeniería Ferroviaria]] == Transporti == [[Archivu:Tashkent metro drushbanarod.jpg|250px|thumb|Vista duna delas estacionis del [[Metru de Taskent]].]] Nel transporti internu por carretera, Taskent cuenta cun sistema d’autobusis públicus complementau puna flota de taxis. Amás, tien un sistema de [[Metru (ferrocarril)|metru]], el [[Metru de Taskent]], que fue inaugurau en 1977, siendu el primeru que se construyó n’[[Asia Central]] i el séptimu dela antigua [[URSS|Unión Soviética]], i qu’ogañu es el de mayol capacidá dela región. Tamién disponi dun serviciu de [[Tranvía|tranvías]]. En quantu al transporti enternacional i interurbanu, la ciá cuenta cun aeropuertu, el [[Aeropuertu Enternacional de Taskent]], que la comunica col restu d’Asia, Uropa i América i qu’es el mayol del país. La [[Estación de Ferrocarril de Taskent|estación de Taskent]] es un importanti centru ferroviariu regional n’Asia Central i está unía puna línea ferroviaria d’alta velocidá con [[Samarcanda]].<ref>https://www.elpais.com/articulo/internacional/Uzbekistan/ningunea/Espana/puesta/marcha/AVE/elpepuint/20110830elpepuint_10/Tes</ref> == Deporti == En Taskent, los equipus de [[Fúrbol|fúrbol]] más importantis dela capital son el [[FC Pajtakor Tashkent]], el [[Lokomotiv Tashkent]] i el [[FC Bunyodkor]]. Los tres clubis compitin ena [[Liga de Fúrbol d’Uzbekistan]], la máxima división del país. Amás, ena ciá se topa la sei dela [[Federación de Fúrbol d’Uzbekistan]], assina comu el [[Estadiu Pakhtakor Markaziy|Estadiu Pajtakor Markaziy]], l’estadiu dela [[Seleción de Fúrbol d’Uzbekistan|seleción]] i del [[FC Pajtakor Tashkent|Pajtakor]]. Taskent es conocía en tol mundu porque aquí se disputa ca añu en setiembri, dendi 1999, un torneu de [[Tenis|tenis]] dela [[WTA]] ([[Torneu de Taskent]]). Entre las personaliais dela ciá nel ámbitu deportivu destaca el famosu ciclista [[Djamolidine Abdoujaparov]], el ajedrecista [[Nodirbek Abdusattórov]], el tenista [[Denis Istomin]] i el furbolista [[Vassilis Hatzipanagis]], nacíus ena ciá. La gimnasta [[Alina Kabáyeva]] tamién tuvo nacencia en Taskent. == Ciais germanás == Taskent está germaná con: {{MultiCol}} * {{bandera|Kazakhstan}} [[Almatý]], Kazajistan * {{bandera|Turkey}} [[Ankara]], Turquía * {{bandera|Kazakhstan}} [[Astaná]], Kazajistan * {{bandera|China}} [[Pekín]], China * {{bandera|GER}} [[Berlín]], Alemaña * {{Bandera|Kirguistán}} [[Biskek]], Kirguistan {{ColBreak}} * {{bandera|Egypt}} [[El Cairu]], Egitu * {{bandera|Ukraine}} [[Dnipró]], Ucrania * {{bandera|Turkey}} [[Estambul]], Turquía * {{bandera|PAK}} [[Karachi]], Pakistan * {{bandera|Ukraine}} [[Kiev]], Ucrania * {{Bandera|Bélgica}} [[Cortrique]], Bélgica {{ColBreak}} * {{Bandera|Rusia}} [[Moscú]], Russia * {{bandera|Latvia}} [[Riga]], Letonia * {{bandera|USA}} [[Seattle]], EUA * {{bandera|South Korea}} [[Seúl]], Corea del Sul * {{bandera|Macedonia}} [[Skopie]], Macedonia * {{bandera|Tunisia}} [[Tuni (ciá)|Tuni]], Tuni {{final columnas}} == Velei tamién == * [[Puertas de Taskent]] == Referencias == {{Listaref|2}} == Atijus esternus == * [https://web.archive.org/web/20081225072559/http://www.east-site.com/central-asia-uzbekistan-tashkent Destapal Taskent] (n’inglés) * [https://web.archive.org/web/20130310195852/http://www.east-site.com/pictures-of-tashkent Taskent - fotografías i planu de callis] (n’inglés) 9nyf1to9ktidxv1o7fk7674d1zo87ca