قانون اساسی سابق جمهوری اسلامی ایران (پیش از بازنگری ۱۳۶۸)

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fa">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌نبشته</sitename>
    <dbname>fawikisource</dbname>
    <base>https://fa.wikisource.org/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ویژه</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">بحث</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کاربر</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">بحث کاربر</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌نبشته</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">بحث ویکی‌نبشته</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">پرونده</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">بحث پرونده</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">بحث مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">الگو</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">بحث الگو</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">راهنما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">بحث راهنما</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">رده</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بحث رده</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">درگاه</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">بحث درگاه</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">پدیدآورنده</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">بحث پدیدآورنده</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">برگه</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">گفتگوی برگه</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">فهرست</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">گفتگوی فهرست</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">پودمان</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">بحث پودمان</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>قانون اساسی سابق جمهوری اسلامی ایران (پیش از بازنگری ۱۳۶۸)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32782</id>
    <redirect title="قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۵۸)" />
    <revision>
      <id>290353</id>
      <parentid>283188</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T07:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۵۸)]]</comment>
      <origin>290353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="a9inngfaz4jl9ajvq2gvxv9dm815k00" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۵۸)]]</text>
      <sha1>a9inngfaz4jl9ajvq2gvxv9dm815k00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاربر:Hanooz/صفحه تمرین</title>
    <ns>2</ns>
    <id>38907</id>
    <revision>
      <id>290256</id>
      <parentid>286165</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T21:13:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71678" sha1="dhgqpfs2g1x7rg8e5swy44jtpb0dn5g" xml:space="preserve">{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل سی و سوم'''}}

هیچکس را نمی‌توان از محل اقامت خود تبعید کرد یا از اقامت در محل مورد علاقه اش ممنوع یا باقامت در محلی مجبور، ساخت، مگر در مواردی که قانون مقرر می‌دارد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل سی و چهارم'''}}

دادخواهی حق مسلم هر فرد است و هر کس می‌تواند بمنظور دادخواهی به دادگاه‌های صالح رجوع نماید. همه افراد ملت حق دارند اینگونه دادگاه‌ها را در دسترس داشته باشند و هیچکس را نمی‌توان از دادگاهی که بموجب قانون حق مراجعه به آن را دارد منع کرد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل سی و پنجم'''}}

در همه دادگاه‌ها طرفین دعوی حق دارند برای خود وکیل انتخاب نمایند واگ توانائی انتخاب وکیل را نداشته باشند باید برای آنها امکانات تعیین وکیل فراهم گردد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل سی و ششم'''}}

حکم به مجازات و اجراء آن باید تنها از طریق دادگاه صالح و بموجب قانون باشد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل سی و هفتم'''}}

اصل، برائت است و هیچکس از نظر قانون مجرم شناخته نمی‌شود، مگر اینکه جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل سی و هشتم'''}}

هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع ممنوع است. اجبار شخص به شهادت اقرار یا سوگند مجاز نیست و چنین شهادت و اقرار و سوگندی فاقد ارزش و اعتبار است. متخلف از این اصل طبق قانون مجازات می‌شود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل سی و نهم'''}}

هتک حرمت و حیثیت کسی که به حکم قانون دستگیر، بازداشت، زندانی یا تبعید شده بهر صورت که باشد ممنوع و موجب مجازات است

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل چهلم'''}}

هیچکس نمی‌تواند اعمال حق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز بمنافع عمومی قرار دهد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل چهل و یکم'''}}

تابعیت کشور ایران حق مسلم هر فرد ایرانی است. و دولت نمی‌تواند از هیچ ایرانی سلب تابعیت کند، مگر بدرخواست خود او یا در صورتیکه به تابعیت کشور دیگری در آید.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل چهل و دوم'''}}

اتباع خارجه می‌توانند در حدود قوانین به تابعیت ایران در آیند و سلب تابعیت اینگونه اشخاص در صورتی ممکن است که دولت دیگری تابعیت آنها را بپذیرد یا خود آنها درخواست کنند.

{{dhr|2em}} 
{{وسط|'''فصل چهارم'''}} 
{{وسط|'''اقتصاد و امور مالی'''}} 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل چهل و سوم'''}}

برای تأمین استقلال اقتصادی جامعه و ریشه کن کردن فقر و محرومیت و برآوردن نیازهای انسان در جریان رشد، با حفظ آزادگی او، اقتصاد جمهوری اسلامی ایران براساس ضوابط زیر استوار می‌شود: ۱ تأمین نیازهای اساسی: مسکن، خوراک، پوشاک، بهداشت، درمان، آموزش و پرورش و امکانات لازم برای تشکیل خانواده برای همه. ۲ تأمین شرایط و امکانات کار برای همه بمنظور رسیدن به اشتغال کامل و قرار دادن وسائل کار در اختیار همه کسانی که قادر بکارند ولی وسائل کار ندارند، در شکل تعاونی از راه وام بدون بهره یا هر راه مشروع دیگر که نه به تمرکز و تداول ثروت در دست افراد و گروه‌های خاص منتهی شود و نه دولت را به صورت یک کارفرمای بزرگ مطلق درآورد. این اقدام باید با رعایت ضرورتهای حاکم بر برنامه‌ریزی عمومی اقتصاد کشور در هر یک از مراحل رشد صورت گیرد. تنظیم برنامه اقتصادی کشور بصورتی که شکل و محتوا و ساعات کار چنان باشد که هر فرد علاوه بر تلاش شغلی، فرصت و توان کافی برای خودسازی معنوی، سیاسی و اجتماعی و شرکت فعال در رهبری کشور و افزایش مهارت و ابتکار داشته باشد. ۴ رعایت آزادی انتخاب شغل، و عدم اجبار افراد به کاری معین و جلوگیری از بهره‌کشی از کار دیگری منع اضرار بغیر و انحصار و احتکار و ربا و دیگر معاملات باطل و حرام منع اسراف و تبذیر در همه شوون مربوط به اقتصاد، اعم از مصرف، سرمایه‌گذاری، تولید، توزیع و خدمات. استفاده از علوم و فنون و تربیت افراد ماهر به نسبت احتیاج برای توسعه و پیشرفت اقتصاد کشور جلوگیری از سلطه اقتصادی بیگانه بر اقتصاد کشور ۹ تأکید بر افزایش تولیدات کشاورزی، دامی و صنعتی که نیازهای عمومی را تأمین کند و کشور را به مرحله خودکفایی برساند و از وابستگی برهاند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل چهل و چهارم'''}}

نظام اقتصادی جمهوری اسلامی ایران برپایه سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی با برنامه‌ریزی منظم و صحیح استوار است. بخش دولتی شامل کلیه صنایع بزرگ صنایع مادر، بازرگانی خارجی، معادن بزرگ، بانکداری، بیمه تأمین نیرو، سدها و شبکه‌های بزرگ آبرسانی، رادیو و تلویزیون، پست و تلگراف و تلفن، هواپیمائی، کشتیرانی، راه و راه‌آهن و مانند اینها است که به صورت مالکیت عمومی و در اختیار دولت است بخش تعاونی شامل شرکتها و موسسات تعاونی تولید و توزیع است که در شهرو

روستا بر طبق ضوابط اسلامی تشکیل می‌شود. بخش خصوصی شامل آن قسمت از کشاورزی، دامداری صنعت، تجارت و خدمات می‌شود که مکمل فعالیتهای اقتصادی دولتی و تعاونی است. مالکیت در این سه بخش تا جایی که با اصول دیگر این فصل مطابق باشد و از محدوده قوانین اسلام خارج نشود و موجب رشد و توسعه اقتصادی کشور گردد و مایه زیان جامعه نشود مورد حمایت قانون جمهوری اسلامی است. تفصیل ضوابط و قلمرو و شرایط هر سه بخش را قانون معین می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل چهل و پنجم'''}}

انفال و ثروتهای عمومی از قبیل زمینهای موات، یارها شده، معادن، دریاها، دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و سایر آبهای عمومی، کوه‌ها، دره‌ها، جنگلها، نیزارها، بیشه‌های طبیعی، مراتعی که حریم نیست ارث بدون وارث، واموال مجهول المالک واموال عمومی که از غاصبین مسترد می‌شود، در اختیار حکومت اسلامی است تا بر طبق مصالح عامه نسبت به آنها عمل نماید. تفصیل و ترتیب استفاده از هر یک را قانون معین می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل چهل و ششم'''}}

هرکس مالک حاصل کسب و کار مشروع خویش است و هیچکس نمی‌تواند به عنوان مالکیت نسبت به کسب و کار خود امکان کسب و کار را از دیگری سلب کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل چهل و هفتم'''}}

مالکیت شخصی که از راه مشروع باشد محترم است. ضوابط آنرا قانون

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل چهل و هشتم'''}}

در بهره‌برداری از منابع طبیعی و استفاده از درآمدهای ملی در سطح استانها و توزیع فعالیتهای اقتصادی میان استانها و مناطق مختلف کشور، باید تبعیض در کار نباشد. بطوریکه هر منطقه فراخور نیازها و استعدا در شد خود، سرمایه و امکانات لازم در دسترس داشته باشد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل چهل و نهم'''}}

دولت موظف است ثروتهای ناشی از ربا، غصب، رشوه، اختلاس، سرقت، قمار، سوء استفاده از موقوفات، سوء استفاده از مقاطعه کاریها و معاملات دولتی، فروش زمینهای موات و مباحات اصلی، دائر کردن اماکن فساد و سایر موارد غیر مشروع را گرفته و بصاحب حق رد کند و در صورت معلوم نبودن او به بیت المال بدهد این حکم باید با رسیدگی و تحقیق و ثبوت شرعی به وسیله دولت اجرا شود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل پنجاهم'''}}

در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسلهای بعد باید در. آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می‌گردد. از این رو فعالیتهای اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل پنجاه و یکم'''}}

هیچ نوع مالیات وضع نمی‌شود مگر بموجب قانون موارد معافیت و بخشودگی و تخفیف مالیاتی بموجب قانون مشخص می‌شود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل پنجاه و دوم'''}}

بودجه سالانه کل کشور به ترتیبی که در قانون مقرر می‌شود از طرف دولت تهیه و برای رسیدگی و تصویب به مجلس شورای ملی تسلیم می‌گردد. هرگونه تغییر در ارقام بودجه نیز تابع مراتب مقرر در قانون خواهد بود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل پنجاه و سوم'''}}

کلیه دریافتهای دولت در حسابهای خزانه داری کل متمرکز می‌شود و همه پرداختها در حدود اعتبارات مصوب بموجب قانون انجام می‌گیرد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل پنجاه و چهارم'''}}

دیوان محاسبات کشور مستقیماً زیر نظر مجلس شورای ملی می‌باشد. سازمان و اداره امور آن در تهران و مراکز استانها بموجب قانون تعیین خواهد شد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل پنجاه و پنجم'''}}

دیوان محاسبات به کلیه حسابهای وزارتخانه‌ها، موسسات، شرکتهای دولتی و سایر دستگاه‌هایی که بنحوی از انحاء از بودجه کل کشور استفاده می‌کنند به ترتیبی که قانون مقرر می‌دارد رسیدگی یا حسابرسی می‌نماید که هیچ هزینه ای از اعتبارات مصوب تجاوز نکرده و هر وجهی در محل خود به مصرف رسیده باشد. دیوان محاسبات، حسابها و اسناد و مدارک مربوطه را برابر قانون جمع‌آوری و گزارش تفریغ بودجه هر سال را با نضمام نظرات خود به مجلس شورای ملی تسلیم می‌نماید. این گزارش باید در دسترس عموم گذاشته شود.

{{dhr|2em}} 
{{وسط|'''فصل پنجم'''}}
{{وسط|'''حق حاکمیت ملت و قوای ناشی از آن'''}} 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل پنجاه و ششم'''}}

حاکمیت مطلق بر جهان انسانو از آن خداست و هم او انسان را بر سرنوشت اجتماعی خویش حاکم ساخته است. هیچکس نمی‌تواند این حق الهی را از انسان سلب کند یا در خدمت منافع فرد یا گروهی خاص قرار دهد و ملت این حق خداداد را از طرقی که در اصول بعد می‌آید اعمال می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل پنجاه و هفتم'''}}

قوای حاکم در جمهوری اسلامی ایران عبارتند از قوه مقننه، قوه مجریه و قوه قضائیه که زیر نظر ولایت امرو امامت امت، برطبق اصول آینده این قانون اعمال می‌گردند. این قوا مستقل از یکدیگرند و ارتباط میان آنها بوسیله رئیس‌جمهور برقرار می‌گردد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل پنجاه و هشتم'''}}

اعمال قوه مقننه از طریق مجلس شورای ملی است که از نمایندگان منتخب مردم تشکیل می‌شود و مصوبات آن پس از طی مراحلی که در اصول بعد می‌آید برای اجرا به قوه مجریه و قضائیه ابلاغ می‌گردد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل پنجاه و نهم'''}}

در مسائل بسیار مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ممکن است اعمال قوه مقننه از راه همه‌پرسی و مراجعه مستقیم به آراء مردم صورت گیرد. درخواست مراجعه به آراء عموی می‌باید بتصویب دوسوم مجموع نمایندگان مجلس برسد

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل شصتم'''}}

اعمال قوه مجریه جز در اموری که در این قانون مستقیماً &quot; بر عهده رهبری گذارده شده از طریق رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر و وزراء است.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل شصت و یکم'''}}

اعمال قوه قضائیه بوسیله دادگاه‌های دادگستری است که باید طبق موازین اسلامی تشکیل شود و به حل و {{dhr|2em}} فصل دعاوی و حفظ حقوق عمومی و گسترش و اجرای عدالت و اقامه حدود الهی بپردازد

{{dhr|2em}} 
{{وسط|'''فصل ششم'''}}
{{وسط|'''قوه مقننه'''}} 
{{وسط|'''مبحث اول مجلس شورای ملی'''}} 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل شصت و دوم'''}}

مجلس شورایملی از نمایندگان ملت که به‌طور مستقیم و با رای مخفی انتخاب می‌شوند تشکیل می‌گردد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل شصت و سوم'''}}

دوره نمایندگی مجلس شورای ملی چهار سال است. انتخابات هر دوره باید پیش از پایان دوره قبل برگزار شود بطوریکه کشور در هیچ زمان بدون مجلس نباشد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل شصت و چهارم'''}}

عده نمایندگان مجلس شورای ملی دویست و هفتاد نفر است و پس از هر ده سال در صورت زیاد شدن جمعیت کشور در هر حوزه انتخابی به نسبت هر یکصد و پنجاه هزار نفر یک نماینده اضافه می‌شود. زرتشتیان و کلیمیان هر کدام یک نماینده و مسیحیان آشوری و کلدانی مجموعاً یک نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هر کدام یک نماینده انتخاب می‌کنند و در صورت افزایش جمعیت هر یک از اقلیتها پس از هر ده سال به ازای هر یکصد و پنجاه هزار نفر اضافی یک نماینده اضافی خواهند داشت مقررات مربوط به انتخابات را قانون معین می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل شصت و پنجم'''}}

پس از برگزاری انتخابات، جلسات مجلس شورای ملی با حضور دوسوم مجموع نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصویب طرحها ولوایح طبق آئین‌نامه مصوب داخلی انجام می‌گیرد مگر در مواردی که در قانون اساسی نصاب خاصی تعیین شده باشد. برای تصویب آئین‌نامه داخلی موافقت دو سوم حاضران لازم است

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل شصت و ششم'''}}

ترتیب انتخاب رئیس و هیئت رئیسه مجلس و تعداد کمیسیونها و دوره تصدی آنها و امور مربوط به مذاکرات و انتظامات مجلس بوسیله آئین‌نامه داخلی مجلس معین می‌گردد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل شصت و هفتم'''}}

نمایندگان باید در نخستین جلسه مجلس به ترتیب زیر سوگند یاد کنند و متن قسم نامه را امضاء نمایند.

بسم الله الرحمن الرحیم من در برابر قرآن مجید، بخدای قادر متعال سوگند یاد می‌کنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد می‌نمایم که پاسدار حریم اسلام و نگاهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی ملت ایران و مبانی جمهوری اسلامی باشم، ودیعه ای را که ملت به ما سپرده بعنوان امینی عادل پاسداری کنم و در انجام وظایف وکالت، امانت و تقوی را رعایت نمایم و همواره به استقلال و اعتلای کشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پای بند باشم، از قانون اساسی دفاع کنم و در گفته‌ها و نوشته‌ها و اظهار نظرها، استقلال کشور و آزادی مردم و تأمین مصالح آنها را مد نظر داشته باشم &quot;. نمایندگان اقلیتهای دینی این سوگند را با ذکر کتاب آسمانی خود یاد خواهند نمایندگانی که در جلسه نخست شرکت ندارند باید در اولین جلسه ای که حضور پیدا می‌کنند مراسم سوگند را بجای آورند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل شصت و هشتم'''}}

در زمان جنگ و اشغال نظامی کشور به پیشنهاد رئیس‌جمهور و تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان و تأیید شورای نگهبان انتخابات نقاط اشغال شده یا تمامی مملکت برای مدت معینی متوقف می‌شود و در صورت عدم تشکیل مجلس جدید، مجلس سابق همچنان بکار خود ادامه خواهد داد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل شصت و نهم'''}}

مذاکرات مجلس شورای ملی باید علنی باشد و گزارش کامل آن از طریق رادیو و روزنامه رسمی برای اطلاع عموم منتشر شود. در شرایط اضطراری در صورتی که رعایت امنیت کشور ایجاب کند، به تقاضای نخست‌وزیر یا یکی از وزراء یاده نفر از نمایندگان

جلسه غیر علنی تشکیل می‌شود. مصوبات جلسه غیر علنی در صورتی معتبر است که با حضور شورای نگهبان به تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان برسد. گزارش و مصوبات این جلسات باید پس از برطرف شدن شرایط اضطراری برای اطلاع عموم منتشر گردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتادم'''}}

رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و وزیران با جتماع یا بانفراد حق شرکت در جلسات علنی مجلس را دارند و می‌توانند مشاوران خود را همراه داشته باشند و در صورتیکه نمایندگان لازم بدانند، رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر و وزراء مکلف به حضورند و هرگاه تقاضا کنند مطالبشان استماع می‌شود. دعوت رئیس‌جمهور به مجلس باید به تصویب اکثریت برسد. مبحث دوم اختیارات و صلاحیت مجلس شورای ملی

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هفتاد و یکم'''}}

مجلس شورای ملی در عموم مسائل در حدود مقرر در قانون اساسی می‌تواند قانون وضع کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هفتاد و دوم'''}}

مجلس شورای ملی نمی‌تواند قوانینی وضع کند که با اصول و احکام مذهب رسمی کشور یا قانون اساسی مغایرت داشته باشد. تشخیص این امر به ترتیبی که در {{dhr|1em}} اصل نود وششم آمده بر عهده شورای نگهبان است

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هفتاد و سوم'''}}

شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای ملی است. مفاد این اصل مانع از تفسیری که دا درسان در مقام تمیز حق، از قوانین می‌کنند نیست

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هفتاد و چهارم'''}}

لوایح قانونی پس از تصویب هیئت وزیران به مجلس تقدیم می‌شود و طرحهای قانونی به پیشنهاد حداقل پانزده نفر از نمایندگان در مجلس شورایملی قابل طرح است.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هفتاد و پنجم'''}}

طرحهای قانونی و پیشنهادها و اصلاحاتی که نمایندگان در خصوص لوایح قانونی عنوان می‌کنند و به تقلیل درآمد عمومی یا افزایش هزینه‌های عمومی می‌انجامد، در صورتی قابل طرح در مجلس است که در آن طریق جبران کاهش درآمد یا تأمین هزینه جدید نیز معلوم شده باشد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هفتاد و ششم'''}}

مجلس شورای ملی حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور را دارد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هفتاد و هفتم'''}}

باید به تصویب عهد نامه‌ها، مقاوله نامه‌ها، قراردادها و موافقت نامه‌های بین‌المللی مجلس شورای ملی برسد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هفتاد و هشتم'''}}

هرگونه تغییر در خطوط مرزی ممنوع است مگر اصلاحات جزئی با رعایت مصالح کشور بشرط اینکه یک طرفه نباشد و به استقلال و تمامیت ارضی کشور لطمه نزند و به تصویب چهار پنجم مجموع نمایندگان مجلس شورای ملی برسد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هفتاد و نهم'''}}

برقراری حکومت نظامی ممنوع است. در حالت جنگ و شرایط اضطراری نظیر آن دولت حق دارد با تصویب مجلس شورای ملی موقتاً محدودیتهای ضروری را برقرار نماید ولی

مدت آن بهر حال نمی‌تواند بیش از سی روز باشد و در صورتیکه ضرورت همچنان باقی باشد دولت موظف است مجدداً از مجلس کسب مجوز کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هشتادم'''}}

گرفتن و دادن وام یا کمکهای بدون عوض داخلی و خارجی از طرف دولت باید با تصویب مجلس شورای ملی باشد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هشتاد و یکم'''}}

دادن امتیاز تشکیل شرکتها و موسسات در امور تجارتی و صنعتی و کشاورزی و معادن و خدمات به خارجیان مطلقاً ممنوع است.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هشتاد و دوم'''}}

استخدام کارشناسان خارجی از طرف دولت ممنوع است مگر در موارد ضرورت با تصویب مجلس شورای ملی.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هشتاد و سوم'''}}

بناها و اموال دولتی که از نفایس ملی باشد قابل انتقال به غیر نیست مگر با تصویب مجلس شورای ملی آنهم در صورتیکه از نفایس منحصر بفرد نباشد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هشتاد و چهارم'''}}

هر نماینده در برابر تمام ملت مسوول است و حق دارد در همه مسائل داخلی و خارجی کشور اظهار نظر نماید.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هشتاد و پنجم'''}} 

مجلس نمی‌تواند سمت نمایندگی قائم به شخص است و قابل واگذاری به دیگری نیست

اختیار قانون گذاری را به شخص یا هیاتی واگذار کند ولی در موارد ضروری می‌توانداختیار وضع بعضی از قوانین را با رعایت اصل هفتاد و دوم به کمیسیون‌های داخلی خود تفویض کند، در اینصورت این قوانین در مدتی که مجلس تعیین می‌نماید به صورت آزمایشی اجرا میشود و تصویب نهائی آنها با مجلس خواهد بود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هشتاد و ششم'''}} 
نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهار نظر ورای خود کاملاً آزادند. و نمی‌توان آنها را به سبب نظراتی که در مجلس اظهار کرده‌اند یا آرائی که در مقام ایفای وظایف نمایندگی خود داده‌اند تعقیب یا توقیف کرد. 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هشتاد و هفتم'''}} 

هیئت وزیران پس از تشکیل و معرفی و پیش از هر اقدام دیگر باید از مجلس رای اعتماد بگیرد. در دوران تصدی نیز در مورد مسائل مهم و مورد اختلاف می‌تواند از مجلس تقاضای رای اعتماد کند. 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هشتاد و هشتم'''}}

در هر مورد که نماینده ای از وزیر مسوول دربارهٔ یکی از وظایف او سؤال کند آن وزیر موظف است در مجلس حاضر شود و به سؤال جواب دهد و این جواب نباید بیش از ده روز به تأخیر افتد مگر با عذر موجه به تشخیص مجلس شورای ملی.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل هشتاد و نهم'''}}

نمایندگان مجلس می‌توانند در مواردی که لازم می‌دانند هیئت وزیران یا هر یک از وزراء را استیضاح کنند. استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است که با امضای حداقل ده نفر نمایندگان مجلس تقدیم شود. از هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح باید ظرف مدت ده روز پس از طرح آن در مجلس

حاضر شود و به آن پاسخ گوید و از مجلس رای اعتماد بخواهد. در صورت عدم حضور هیئت وزیران یا وزیر برای پاسخ نمایندگان مزبور دربارهٔ استیضاح خود توضیحات لازم را می‌دهند و در صورتیکه مجلس مقتضی بداند اعلام رای عدم اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس رای اعتماد نداد هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح عزل می‌شود. در هر دو صورت نخست‌وزیر یا وزرای مورد استیضاح نمی‌توانند در هیئت وزیرانی که بلافاصله بعد از آن تشکیل می‌شود عضویت پیدا کنند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل نودم'''}}

هر کس شکایتی از طرز کار مجلس یا قوه مجریه یا قوه قضائیه داشته باشد، می‌تواند شکایت خود را کتباً به مجلس شورای ملی عرضه کند. مجلس موظف است با این شکایات رسیدگی کند و پاسخ کافی دهد و در مواردی که شکایت به قوه مجریه یا قوه قضائیه مربوط است رسیدگی و پاسخ کافی از آنها بخواهد و در مدت متناسب نتیجه را اعلام نماید و در موردی که مربوط به عموم باشد باطلاع عامه برساند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل نود و یکم'''}}

بمنظور پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی از نظر عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای ملی با آنها، شورائی بنام شورای نگهبان با ترکیب زیر تشکیل می‌شود. ۱ شش نفر از فقهای عادل و آگاه به مقتضیات زمان و مسائل روز انتخاب این عده با رهبر یا شورای رهبری است. شش نفر حقوقدان در رشته‌های مختلف حقوقی از میان حقوقدانان مسلمانی که بوسیله شورای عالی قضائی به مجلس شورای ملی معرفی می‌شوند و با رای مجلس انتخاب می‌گردند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل نود و دوم'''}} 
دوره می‌شوند ولی در نخستین اعضای شورای نگهبان برای مدت شش سال انتخاب

پس از گذشتن سه سال نیمی از اعضای هر گروه به قید قرعه تغییر می‌یابند و اعضای تازه ای به جای آنها انتخاب می‌شوند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل نود و سوم'''}}

مجلس شورای ملی بدون وجود شورای نگهبان اعتبار قانونی ندارد مگر در مورد تصویب اعتبارنامه نمایندگان و انتخاب شش نفر حقوقدان اعضای شورای نگهبان.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل نود و چهارم'''}}

کلیه مصوبات مجلس شورای ملی باید به شورای نگهبان فرستاده شود. شورای نگهبان موظف است آن را حداکثر ظرف ده روز از تاریخ وصول از نظر انطباق بر موازین اسلام و قانون اساسی مورد بررسی قرار دهد و چنانچه آن را مغایر ببیند برای تجدیدنظر به مجلس بازگرداند. در غیر اینصورت مصوبه قابل اجرا است

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل نود و پنجم'''}}

در مواردی که شورای نگهبان مدت ده روز را برای رسیدگی و اظهار نظر نهائی کافی نداند، می‌تواند از مجلس شورای ملی حداکثر برای ده روز دیگر با ذکر دلیل خواستار تمدید وقت شود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل نود و ششم'''}}

تشخیص عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای ملی با احکام اسلام با اکثریت فقهای شورای نگهبان و تشخیص عدم تعارض آنها با قانون اساسی بر عهده اکثریت همه اعضای شورای نگهبان است

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل نود و هفتم'''}}

اعضای شورای نگهبان بمنظور تسریع در کار می‌توانند هنگام مذاکره دربارهٔ لایحه یا طرح قانونی در مجلس حاضر شوند و مذاکرات را استماع کنند. اما وقتی طرح یا لایحه ای فوری در دستور کار مجلس قرار گیرد، اعضای شورای نگهبان باید در مجلس حاضر شوند و

نظر خود را اظهار نمایند. 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل نود و هشتم'''}}

تفسیر قانون اساسی بعهده شورای نگهبان است که با تصویب سه چهارم آنان انجام می‌شود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل نود و نهم'''}}

شورای نگهبان نظارت بر انتخاب رئیس‌جمهور ، انتخابات مجلس شورای ملی و مراجعه به آراء عمومی و همه‌پرسی را بر عهده دارد.

{{dhr|2em}} 
{{وسط|'''فصل هفتم'''}}
{{وسط|'''شوراها'''}} 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصدم'''}}

برای پیشبرد سریع برنامه‌های اجتماعی اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محلی اداره امور هر روستا، بخش شهر شهرستان یا استان با نظارت شورائی بنام شورای ده، بخش، شهر شهرستان یا استان صورت می‌گیرد که اعضای آن را مردم همان محل انتخاب می‌کنند. شرایط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان و حدود وظایف و اختیارات و نحوه انتخاب و نظارت شوراهای مذکور و سلسله مراتب آنها را که باید با رعایت اصول وحدت ملی و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی و تابعیت حکومت مرکزی باشد قانون معین می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و یکم'''}} 

بمنظور جلوگیری از تبعیض و جلب همکاری در تهیه برنامه‌های عمرانی و رفاهی استانها و نظارت بر اجرای هماهنگ آنها شورای عالی استانها مرکب از نمایندگان شوراهای استانها

نحوه تشکیل و وظایف این شورا را قانون معین می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و دوم'''}} 

شورای عالی استانها حق دارد در حدود وظایف خود طرحهائی تهیه و مستقیماً یا از طریق دولت به مجلس شورای ملی پیشنهاد کند. این طرحها باید در مجلس مورد بررسی قرار گیرد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و سوم'''}}

استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات کشوری که از طرف دولت تعیین می‌شوند در حدود اختیارات شوراها ملزم برعایت تصمیمات آنها هستند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و چهارم'''}}

بمنظور تأمین قسط اسلامی و همکاری در تهیه برنامه‌ها و ایجاد همآهنگی در پیشرفت امور در واحدهای تولیدی، صنعتی و کشاورزی، شوراهایی مرکب از نمایندگان کارگران و دهقانان و دیگر کارکنان و مدیران و در واحدهای آموزشی اداری خدماتی و مانند اینها شوراهائی مرکب از نمایندگان اعضاء این واحدها تشکیل می‌شود. چگونگی تشکیل این شوراها و حدود وظایف و اختیارات آنها را قانون معین می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجم'''}}

تصمیمات شوراها نباید مخالف موازین اسلام و قوانین کشور باشد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و ششم'''}}

انحلال شوراها جز در صورت انحراف از وظایف قانونی ممکن نیست. مرجع تشخیص انحراف و ترتیب انحلال شوراها و طرز تشکیل مجدد آنها را قانون معین می‌کند. شورا در صورت اعتراض به انحلال حق دارد به دادگاه صالح شکایت کندو دادگاه موظف است خارج از نوبت بآن رسیدگی کند.

{{dhr|2em}} 
{{وسط|'''فصل هشتم'''}}
{{وسط|'''رهبر یا شورای رهبری'''}} 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتم'''}}

هرگاه یکی از فقهای واجد شرایط مذکور در اصل پنجم این قانون از طرف اکثریت قاطع مردم به مرجعیت و رهبری شناخته و پذیرفته شده باشد، همانگونه که در مورد مرجع عالی قدر تقلید و رهبر انقلاب آیت الله العظمی امام خمینی چنین شده است. این رهبر، ولایت امر و همه مسوولیتهای ناشی از آن را بر عهده دارد. در غیر اینصورت خبرگان منتخب مردم دربارهٔ همه کسانی که صلاحیت مرجعیت و رهبری دارند بررسی و مشورت می‌کنند. هرگاه یک مرجع را دارای برجستگی خاص برای رهبری بیابند او را به عنوان رهبر به مردم معرفی می‌نمایند، وگرنه سه یا پنج مرجع واجد شرایط رهبری را بعنوان اعضای شورای رهبری تعیین و به مردم معرفی می‌کنند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و هشتم'''}} 

قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آنها و آئین‌نامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید بوسیله فقهای اولین شورای نگهبان تهیه وبا اکثریت آراء آنان تصویب شود و به تصویب نهائی رهبر انقلاب برسد. از آن پس هرگونه تغییر و تجدید نظر در این قانون در صلاحیت مجلس خبرگان است.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و نهم'''}}

شرایط و صفات رهبر یا اعضای شورای رهبری. صلاحیت علمی و تقوایی لازم برای افتاء و مرجعیت بینش سیاسی و اجتماعی و شجاعت و قدرت و مدیریت کافی برای رهبری.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و دهم'''}}

وظایف و اختیارات رهبری. ۱ تعیین فقهای شورای نگهبان.

نصب عالیترین مقام قضائی کشور. فرماندهی کل نیروهای مسلح به ترتیب زیر. الف نصب و عزل رئیس ستاد مشترک. ب نصب و عزل فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. ۲تشکیل شورای عالی دفاع ملی، مرکب از هفت نفر از اعضای زیر. رئیس‌جمهور. نخست‌وزیر وزیر دفاع رئیس ستاد مشترک فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. دو مشاور به تعیین رهبر د تعیین فرماندهان عالی نیروهای سه‌گانه به پیشنهاد شورایعالی دفاع. هـ اعلان جنگ وصلح و بسیج نیروها به پیشنهاد شورایعالی دفاع. امضای حکم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم صلاحیت داوطلبان ریاست جمهوری از جهت دارا بودن شرایطی که در این قانون می‌آید باید قبل از انتخابات به تأیید شورای نگهبان و در دوره اول به تأیید رهبری برسد. عزل رئیس‌جمهور با در نظر گرفتن مصالح کشور، پس از حکم دیوانعالی کشور به تخلف وی از وظایف قانونی یارای مجلس شورای ملی به عدم کفایت سیاسی او. عفو یا تخفیف مجازات محکومین، در حدود موازین اسلامی، پس از پیشنهاد دیوانعالی کشور. 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و یازدهم'''}} 

هرگاه رهبر یا یکی از اعضای شورای رهبری از انجام وظایف قانونی رهبری ناتوان شود یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصل یکصد و نهم گردد از مقام خود برکنار خواهد شد. تشخیص این امر بعهده خبرگان مذکور در اصل یکصد و هشتم است مقررات تشکیل خبرگان برای رسیدگی و عمل به این اصل در اولین اجلاسیه خبرگان تعیین می‌شود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و دوازدهم'''}}

رهبر یا اعضای شورای رهبری در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی هستند.

{{dhr|2em}} 
{{وسط|'''فصل نهم'''}}
{{وسط|'''قوه مجریه'''}} 

{{وسط|'''مبحث اول ریاست جمهوری'''}} 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و سیزدهم'''}}

پس از مقام رهبری رئیس‌جمهور عالیترین مقام رسمی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و تنظیم روابط قوای سه‌گانه و ریاست قوه مجریه را جز در اموریکه مستقیماً برهبری مربوط می‌شود، بر عهده دارد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و چهاردهم'''}}

رئیس‌جمهور برای مدت چهار سال با رای مستقیم مردم انتخاب می‌شود و انتخاب مجدد او بصورت متوالی تنها برای یک دوره بلا مانع است.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و پانزدهم'''}}

رئیس‌جمهور باید از میان رجال مذهبی و سیاسی که واجد شرایط زیر باشند انتخاب گردد. ایرانی الاصل، تابع ایران، مدیر و مدیر دارای حسن سابقه و امانت تقوی، مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و شانزدهم'''}}

نامزدهای ریاست جمهوری باید قبل از شروع انتخابات آمادگی خود را رسماً &quot; اعلام کنند. نحوه برگزاری انتخاب رئیس‌جمهوری را قانون معین می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و هفدهم'''}}

رئیس‌جمهور با اکثریت مطلق آراء شرکت کنندگان ، انتخاب می‌شود، ولی هرگاه در دور نخست هیچ‌یک از نامزدها چنین اکثریتی بدست نیاورد، روز جمعه هفته بعد برای بار دوم رای گرفته می‌شود. در دور دوم تنها دو نفر از نامزدها که در دور نخست آرا بیشتری داشته‌اند شرکت می‌کنند، ولی اگر بعضی از نامزدهای دارنده آراء بیشتر، از شرکت در انتخابات منصرف شوند، از میان بقیه، دو نفر که در دور نخست بیش از دیگران رای داشته‌اند برای انتخاب مجدد معرفی می‌شوند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و هجدهم'''}}

مسوولیت نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری طبق {{dhr|1em}} اصل نودونهم بر عهده شورای نگهبان است ولی قبل از تشکیل نخستین شورای نگهبان بر عهده انجمن نظارتی است که قانون تعیین می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و نوزدهم'''}}

انتخاب رئیس‌جمهور جدید باید حداقل یکماه پیش از پایان دوره ریاست جمهوری قبلی انجام شد شده باشد و در فاصله انتخاب رئیس‌جمهور جدید و پایان دوره ریاست جمهوری سابق رئیس‌جمهور پیشین وظایف رئیس‌جمهوری را انجام می‌دهد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و بیستم'''}}

هرگاه در فاصله ده روز پیش از رای‌گیری یکی از نامزدهائی که صلاحیت او طبق این قانون احراز شده فوت کند، انتخابات بمدت دو هفته بتاخیر می‌افتد. اگر در فاصله دردو نخست و دور دوم نیز یکی از دو نفر حائز اکثریت دور نخست فوت کند، مهلت انتخابات برای دو هفته تمدید می‌شود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و یکم'''}}

و اعضای شورای نگهبان قانون اساسی تشکیل می‌شود بترتیب زیر سوگند یاد می‌کند و سوگند نامه را امضاء می‌نماید. بسم الله الرحمن الرحیم من بعنوان رئیس‌جمهور در پیشگاه قرآن کریم و در برابر ملت ایران بخداوند قادر متعال سوگند یاد می‌کنم که پاسدار مذهب رسمی و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی کشور باشم و همه استعداد و صلاحیت خویش را در راه ایفای مسوولیتهائی که بر عهده گرفته‌ام بکارگیرم و خود را وقف خدمت به مردم و اعتلای کشور ترویج دین و اخلاق، پشتیبانی از حق و گسترش عدالت سازم و از هرگونه خودکامگی بپرهیزم و از آزادی و حرمت اشخاص و حقوقی که قانون اساسی برای ملت شناخته است حمایت کنم. در حراست از مرزها و استقلال سیاسی و اقتصادی و فرهنگی کشور از هیچ اقدامی دریغ نورزم و با استعانت از خداوند و پیروی از پیامبر اسلام و ائمه اطهار علیهم السلام قدرتی را که ملت بعنوان امانتی مقدس بمن سپرده است همچون امینی پارسا و فداکار نگاهدار باشم و آنرا به منتخب ملت پس از خود بسپارم

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و دوم'''}}

رئیس‌جمهور در حدود اختیارات و وظایف خویش در برابر ملت مسوول است نحوه رسیدگی به تخلف از این مسوولیت را قانون معین می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و سوم'''}}

رئیس‌جمهور موظف است مصوبات مجلس یا نتیجه همه‌پرسی را پس از طی مراحل قانونی و ابلاغ به وی امضاء کند و برای اجرا در اختیار مسوولان بگذارد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و چهارم'''}}

رئیس‌جمهور فردی را برای نخست‌وزیری نامزد می‌کند و پس از کسب رای تمایل از مجلس شورای ملی حکم نخست‌وزیری برای او صادر می‌نماید.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و پنجم'''}}

امضای عهد نامه‌ها، مقاوله نامه‌ها، موافقت نامه‌ها و قراردادهای دولت ایران با سایر دولتها و همچنین امضای پیمانهای مربوط به اتحادیه‌های بین‌المللی پس از تصویب مجلس شورای ملی با رئیس‌جمهور یا نماینده قانونی اوست. 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و ششم'''}}

تصویبنامه‌ها آئینو نامه‌های دولت پس از تصویب هیئت وزیران به اطلاع رئیس‌جمهور می‌رسد و در صورتی که آنها را برخلاف قوانین بیابد با ذکر دلیل برای تجدید نظر به هیئت وزیران می‌فرستد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و هفتم'''}}

هرگاه رئیس‌جمهور لازم بداند جلسه هیئت وزیران در حضور او به ریاست وی تشکیل می‌شود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و هشتم'''}}

رئیس‌جمهور استوارنامه سفیران را امضاء می‌کند و استوار نامه سفیران کشورهای دیگر را می‌پذیرد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و نهم'''}}

اعطای نشانهای دولتی با رئیس‌جمهور است.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و سی ام'''}}

در هنگام غیبت یا بیماری رئیس‌جمهور شورائی بنام شورای موقت ریاست

جمهوری مرکب از نخست‌وزیر، رئیس مجلس شورای ملی و رئیس دیوانعالی کشور وظایف او را انجام می‌دهد، مشروط بر اینکه عذر رئیس‌جمهور بیش از دوماه ادامه نیابد و نیز در مورد عزل رئیس‌جمهور یا در موردیکه مدت ریاست جمهوری سابق پایان یافته و رئیس‌جمهور جدید براثر موانعی هنوز انتخاب نشده، وظایف ریاست جمهوری بر عهده این شوری است.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و یکم'''}} 

در صورت فوت کناره‌گیری یا بیماری بیش از دوماه و عزل رئیس‌جمهور، یا موجبات دیگری از این گونه شورای موقت ریاست جمهوری موظف است ترتیبی دهد که حداکثر ظرف پنجاه روز رئیس‌جمهور جدید انتخاب شود و در این مدت وظایف و اختیارات ریاست جمهوری را جز در امر همه‌پرسی بر عهده دارد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و دوم'''}}

در مدتی که وظایف رئیس‌جمهور بر عهده شورای موقت ریاست جمهوری است دولت را نمی‌توان استیضاح کرد یا به آن رای عدم اعتماد داد و نیز نمی‌توان برای تجدید نظر در قانون اساسی اقدام نمود. مبحث دوم نخست‌وزیر و وزراء

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و سوم'''}}

وزراء به پیشنهاد نخست‌وزیر و تصویب رئیس‌جمهور معین و برای گرفتن رای اعتماد به مجلس معرفی می‌شوند. تعداد وزیران و حدود اختیارات هر یک از آنان را قانون معین می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و چهارم'''}} 

ریاست هیئت وزیران با نخست‌وزیر است که بر کار وزیران نظارت دارد و با اتخاذ تدابیر لازم به هماهنگ ساختن تصمیم‌های دولت می‌پردازد و با همکاری وزیران، برنامه و خط مشی دولت را تعیین و قوانین را اجرا می‌کند.

نخست‌وزیر در برابر مجلس مسوول اقدامات هیئت وزیران است

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و پنجم'''}}

نخست‌وزیر تا زمانیکه مورد اعتماد مجلس است در سمت خود باقی می‌ماند استعفای دولت به رئیس‌جمهور تسلیم می‌شود و تا تعیین دولت جدید نخست‌وزیر بوظایف خود ادامه می‌دهد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و ششم'''}}

هرگاه نخست‌وزیر بخواهد وزیری را عزل کند و وزیر دیگری را بجای او برگزیند، باید این عزل و نصب با تصویب رئیس‌جمهور باشد و برای وزیر جدید از مجلس رای اعتماد بگیر دو در صورتی که پس از ابراز اعتماد مجلس به دولت، نیمی از اعضای هیئت وزیران تغییر نماید دولت باید مجدداً &quot; از مجلس تقاضای رای اعتماد کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و هفتم'''}}

هر یک از وزیران، مسوول وظایف خاص خویش در برابر مجلس است، ولی در اموری که به تصویب هیئت وزیران می‌رسد مسوول اعمال دیگران نیز هست.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و هشتم'''}}

علاوه بر مواردی که هیئت وزیران یا وزیری مأمور تدوین آئین‌نامه‌های اجرائی قوانین می‌شود هیئت وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری و تأمین اجرای قوانین و تنظیم سازمانهای اداری بوضع تصویبنامه و آئین‌نامه بپردازد. هریک از وزیران نیز در حدود وظایف خویش و مصوبات هیئت وزیران حق وضع آئین نا مه و صدور بخشنامه را دارد. ولی مفاد این مقررات نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و نهم'''}}

صلح دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی یا ارجاع آن بداوری در هر مورد موکول به تصویب هیئت وزیران است و باید به اطلاع مجلس برسد. در مواردی که طرف دعوی خارجی باشد و در موارد مهم داخلی باید به تصویب مجلس نیز برسد. موارد مهم را قانون تعیین می‌کند. 
{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و چهلم'''}}

رسیدگی به اتهام رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر و وزیران در مورد جرائم عادی با اطلاع مجلس شورای ملی در دادگاه‌های عمومی دادگستری انجام می‌شود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و یکم'''}}

رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر، وزیران و کارمندان دولت نمی‌توانند بیش از یک شغل دولتی داشته باشند و داشتن هر نوع شغل دیگر در موسساتی که تمام یا قسمتی از سرمایه آن متعلق به دولت یا موسسات عمومی است و نمایندگی مجلس شورای ملی و وکالت دادگستری و مشاوره حقوقی و نیز ریاست و مدیریت عامل یا عضویت در هیئت مدیره انواع مختلف شرکتهای خصوصی، جز شرکتهای تعاونی ادارات و موسسات برای آنان ممنوع است. سمتهای آموزشی در دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی از این حکم مستثنی است. نخست‌وزیر می‌تواند در موارد ضرورت به‌طور موقت تصدی برخی از وزارتخانه‌ها را بپذیرد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و دوم'''}}

دارائی رهبر یا اعضای شورای رهبری، رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر، وزیران و همسر و فرزندان آنان قبل و بعد از خدمت، توسط دیوانعالی کشور رسیدگی می‌شود که برخلاف حق افزایش نیافته باشد.

مبحث سوم ارتش و سپاه پاسداران انقلاب

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و سوم'''}}

ارتش جمهوری اسلامی ایران پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی کشور را بر عهده دارد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و چهارم'''}}

ارتش جمهوری اسلامی ایران باید ارتشی اسلامی باشد که ارتشی مکتبی و مرد می است. و باید افرادی شایسته را به خدمت بپذیرد که به اهداف انقلاب اسلامی مؤمن و در راه تحقق آن فداکار باشند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و پنجم'''}} 

هیچ فرد خارجی بعضویت در ارتش و نیروهای انتظامی کشور پذیرفته نمی‌شود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و ششم'''}} 

استقرار هرگونه پایگاه نظامی خارجی در کشور هر چند بعنوان استفاده‌های صلح آمیز باشد ممنوع است.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و هفتم'''}}

دولت باید در زمان صلح از افراد و تجهیزات فنی ارتش در کارهای امدادی آموزشی، تولیدی، و جهاد سازندگی، با رعایت کامل موازین عدل اسلامی استفاده کند در حدی که به آمادگی رزمی ارتش آسیبی وارد نیاید.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و هشتم'''}} 

هر نوع بهره‌برداری شخصی از وسائل و امکانات ارتش و استفاده شخصی از افراد آنها به صورت گماشته، راننده شخصی و نظایر اینها ممنوع است.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و نهم'''}}

ترفیع درجه نظامیان و سلب آن بموجب قانون است

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاهم'''}}

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در نخستین روزهای پیروزی این انقلاب تشکیل شد، برای ادامه نقش خود در نگهبانی از انقلاب و دستاوردهای آن پابرجا می‌ماند. حدود وظایف و قلمرو مسوولیت این سپاه در رابطه با وظایف و قلمرو مسوولیت نیروهای مسلح دیگر با تأکید بر همکاری و هماهنگی برادرانه میان آنها بوسیله قانون تعیین می‌شود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و یکم'''}}

به حکم آیه کریمه واعد والهم ما استطعتم من قوه ومن رباط الخیل ترهبون به عدو الله وعدوکم و آخرین من دونهم لا تعلمونهم الله یعلمهم &quot; دولت موظف است برای همه افراد کشور برنامه و امکانات آموزش نظا می را بر طبق موازین اسلامی فراهم نماید بطوریکه همه افراد همواره توانائی دفاع مسلحانه از کشور و نظام جمهوری اسلامی ایران را داشته باشند. ولی داشتن اسلحه باید با اجازه مقامات رسمی باشد. ر آ ما هم من حضور

{{dhr|2em}} 
{{وسط|'''فصل دهم'''}}
{{وسط|'''سیاست خارجی'''}} 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و دوم'''}}

جوئی و سلطه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران براساس نفی هرگونه سلطه پذیری حفظ استقلال همه‌جانبه و تمامیت ارضی کشور دفاع از حقوق همه مسلمانان و عدم تعهد در برابر قدرتهای سلطه گر و روابط صلح آمیز متقابل با دول غیر محارب استوار است 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و سوم'''}}

، هرگونه قرار داد که موجب سلطه بیگانه بر منابع طبیعی و اقتصادی فرهنگ ارتش و دیگر شوون کشور گردد ممنوع است.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و چهارم'''}}

جمهوری اسلامی ایران سعادت انسان در کل جامعه بشری را آرمان خود می‌داند و استقلال و آزادی و حکومت حق و عدل را حق همه مردم جهان می‌شناسد؛ بنابراین در عین خودداری کامل از هرگونه دخالت در امور داخلی ملتهای دیگر از مبارزه حق طلبانه مستضعفین در برابر مستکبرین در هر نقطه از جهان حمایت می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و پنجم'''}}

دولت جمهوری اسلامی ایران می‌تواند به کسانی که پناهندگی سیاسی بخواهند پناه دهد مگر اینکه بر طبق قوانین ایران خائن و تبهکار شناخته شوند.

{{dhr|2em}} 
{{وسط|'''فصل یازدهم'''}}
{{وسط|'''قوه قضائیه'''}} 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و ششم'''}}

قوه قضائیه قوه ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسوول تحقق بخشیدن به عدالت و عهده‌دار وظایف زیر است. ۱رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل و فصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه که قانون معین می‌کند. احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادیهای مشروع. نظارت بر حسن اجرای قوانین. کشف جرم و تعقیب و مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزائی اسلام ه اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و هفتم'''}}

بمنظور انجام مسوولیتهای قوه قضائیه شورائی بنام شورای عالی قضائی تشکیل می‌گردد که بالاترین مقام قوه قضائیه است و وظایف آن بشرح زیر می‌باشد. اصل یکصد و پنجاه ایجاد تشکیلات لازم در دادگستری به تناسب مسوولیتهای و ششم. جمهوری اسلامی. ۲تهیه لوایح قضائی متناسب با آنها و تغییر محل مأموریت و استخدام قضات عادل و شایسته و عزل و نصب، طبق قانون. تعیین مشاغل و ترفیع آنان و مانند اینها از امور اداری

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و هشتم'''}}

شورای عالی قضائی از پنج عضو تشکیل می‌شود.

رئیس دیوانعالی کشور. دادستان کل کشور. سه نفر قاضی مجتهد و عادل بانتخاب قضات کشور. اعضای این شورا برای مدت پنج سال وطبق قانون انتخاب می‌شوند و انتخاب مجددشان بلامانع است شرایط انتخاب شونده و انتخاب کننده را قانون معین می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و نهم'''}}

مرجع رسمی تظلمات و شکایات دادگستری است. تشکیل دادگاه‌ها و تعیین صلاحیت آنها منوط به حکم قانون است

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و شصتم'''}}

وزیر دادگستری مسوولیت کلیه مسائل مربوط به روابط قوه قضائیه با قوه مجریه و قوه مقننه را بر عهده دارد و از میان کسانی که شورای عالی قضائی به نخست‌وزیر پیشنهاد می‌کند انتخاب می‌گردد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و یکم'''}}

دیوانعالی کشور بمنظور نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاکم و ایجاد وحدت رویه قضائی و انجام مسوولیتهائی که طبق قانون بآن محول می‌شود بر اساس ضوابطی که شورایعالی قضائی تعیین می‌کند تشکیل می‌گردد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و دوم'''}}

رئیس دیوانعالی کشور و دادستان کل باید مجتهد عادل و آگاه با مور قضائی باشند و رهبری با مشورت قضات دیوانعالی کشور آنها را برای مدت پنجسال به این سمت منصوب می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و سوم'''}}

صفات و شرائط قاضی طبق موازین فقهی بوسیله قانون معین می‌شود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و چهارم'''}}

قاضی را نمی‌توان از مقامی که شاغل آنست بدون محاکمه و ثبوت جرم یا تخلفی که موجب انفصال است به‌طور موقت یا دائم من فصل کرد یا بدون رضای او محل خدمت یا سمتش را تغییر داد مگر باقتضای مصلحت جامعه با تصویب اعضای شورای عالی قضائی با تفاق آراء. نقل و انتقال دوره ای قضات برطبق ضوابط کلی که قانون تعیین می‌کند صورت می‌گیرد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و پنجم'''}}

محاکمات، علنی انجام می‌شود و حضور افراد بلامانع است مگر آنکه به تشخیص دادگاه علنی بودن آن منافی عفت عمومی یا نظم عمومی باشد یا در دعاوی خصوصی طرفین دعوا تقاضا کنند که محاکمه علنی نباشد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و ششم'''}}

احکام دادگاه‌ها باید مستدل و مستند به مواد قانون و اصولی باشد که بر اساس آن حکم صادر شده است.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و هفتم'''}}

قاضی موظف است کوشش کند حکم هر دعوا را در قوانین مدونه بیابد و اگر نیابد با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر حکم قضیه را صادر نماید و نمی‌تواند به بهانه سکوت یا نقص یا اجمال یا تعارض قوانین مدونه از رسیدگی به دعوا و صدور حکم امتناع ورزد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و هشتم'''}}

رسیدگی به جرائم سیاسی و مطبوعاتی علنی است و با حضور هیئت منصفه در محاکم دادگستری صورت می‌گیرد. نحوه انتخاب، شرایط، اختیارات هیئت منصفه و تعریف جرم سیاسی را قانون بر اساس موازین اسلامی معین می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و نهم'''}}

هیچ فعل یا ترک فعلی به استناد قانونی که بعد از آن وضع شده است جرم محسوب نمی‌شود.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتادم'''}}

قضات دادگاه‌ها مکلفند از اجرای تصویبنامه‌ها و آئین‌نامه‌های دولتی که مخالف با قوانین و مقررات اسلامی یا خارج از حدود اختیارات قوه مجریه است خودداری کنند. و هر کس می‌تواند ابطال اینگونه مقررات را از دیوان عدالت اداری تقاضا کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و یکم'''}} 
هرگاه در اثر تقصیر یا اشتباه قاضی در موضوع یا در حکم یا در تطبیق حکم بر مورد خاص ضرر مادی یا معنوی متوجه کسی گردد در صورت تقصیر مقصر طبق موازین اسلامی ضامن است و در غیر اینصورت خسارت بوسیله دولت جبران می‌شود و در هر حال از متهم اعاده حیثیت می‌گردد.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و دوم'''}}

برای رسیدگی به جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی یا انتظامی اعضاء ارتش ژاندارمری، شهربانی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی محاکم نظامی مطابق قانون تشکیل می‌گردد، ولی بجرائم عمومی آنان یا جرائمی که در مقام ضابط دادگستری مرتکب شوند در محاکم عمومی رسیدگی می‌شود.

دادستانی و دادگاه‌های نظامی بخشی از قوه قضائیه کشور و مشمول اصول مربوط به این قوه هستند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و سوم'''}}

بمنظور رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورین یا واحدها یا آئین‌نامه‌های دولتی و احقاق حقوق آنها دیوانی بنام دیوان عدالت اداری زیر نظر شورای عالی قضائی تأسیس می‌گردد. حدود اختیارات و نحوه عمل این دیوان را قانون تعیین می‌کند.

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و چهارم'''}}

بر اساس حق نظارت قوه قضائیه نسبت به حسن جریان امور و اجراء صحیح قوانین در دستگاه‌های اداری سازمانی بنام &quot; سازمان بازرسی کل کشور زیر نظر شورایعالی قضائی تشکیل می‌گردد. حدود اختیارات و وظایف این سازمان را قانون معین می‌کند.

{{dhr|2em}} 
{{وسط|'''فصل دوازدهم'''}}
{{وسط|'''رسانه‌های گروهی'''}} 

{{dhr|1em}} 
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و پنجم'''}}

در رسانه‌های گروهی (رادیو و تلویزیون آزادی انتشارات و تبلیغات طبق موازین

اسلامی باید تأمین شود. این رسانه‌ها زیر نظر مشترک قوای سه‌گانه قضائیه شورای عالی قضائی (مقننه و مجریه اداره خواهد شد. ترتیب آن را قانون معین می‌کند. م قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که در دوازده فصل مشتمل بر یکصد و هفتاد و پنج اصل تنظیم گردیده و با اکثریت دو سوم نمایندگان مجلس بررسی نهائی قانون مجموع اساسی به تصویب رسیده است در تاریخ بیست و چهارم آبانماه یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت هجری شمسی مطابق با بیست و چهارم ذی الحجه یکهزار و سیصد و نود و نه هجری قمری به تصویب نهائی رسید.</text>
      <sha1>dhgqpfs2g1x7rg8e5swy44jtpb0dn5g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290257</id>
      <parentid>290256</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T21:23:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70870" sha1="alhmnyppq6y7y0wxfm36yrymrq73spg" xml:space="preserve">{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و سوم'''}}

هیچکس را نمیتوان از محل اقامت خود تبعید کرد یا از اقامت در محل مورد علاقه‌اش ممنوع یا باقامت در محلی مجبور، ساخت، مگر در مواردی که قانون مقرر میدارد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و چهارم'''}}

دادخواهی حق مسلم هر فرد است و هر کس میتواند بمنظور دادخواهی به دادگاه‌های صالح رجوع نماید. همه افراد ملت حق دارند اینگونه دادگاه‌ها را در دسترس داشته باشند و هیچکس را نمیتوان از دادگاهی که بموجب قانون حق مراجعه به آن را دارد منع کرد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و پنجم'''}}

در همه دادگاه‌ها طرفین دعوی حق دارند برای خود وکیل انتخاب نمایند واگ توانائی انتخاب وکیل را نداشته باشند باید برای آنها امکانات تعیین وکیل فراهم گردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و ششم'''}}

حکم به مجازات و اجراء آن باید تنها از طریق دادگاه صالح و بموجب قانون باشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و هفتم'''}}

اصل، برائت است و هیچکس از نظر قانون مجرم شناخته نمیشود، مگر اینکه جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و هشتم'''}}

هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع ممنوع است. اجبار شخص به شهادت اقرار یا سوگند مجاز نیست و چنین شهادت و اقرار و سوگندی فاقد ارزش و اعتبار است. متخلف از این اصل طبق قانون مجازات میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و نهم'''}}

هتک حرمت و حیثیت کسی که به حکم قانون دستگیر، بازداشت، زندانی یا تبعید شده بهر صورت که باشد ممنوع و موجب مجازات است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهلم'''}}

هیچکس نمیتواند اعمال حق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز بمنافع عمومی قرار دهد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و یکم'''}}

تابعیت کشور ایران حق مسلم هر فرد ایرانی است. و دولت نمیتواند از هیچ ایرانی سلب تابعیت کند، مگر بدرخواست خود او یا در صورتیکه به تابعیت کشور دیگری در آید.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و دوم'''}}

اتباع خارجه میتوانند در حدود قوانین به تابعیت ایران در آیند و سلب تابعیت اینگونه اشخاص در صورتی ممکن است که دولت دیگری تابعیت آنها را بپذیرد یا خود آنها درخواست کنند.

{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل چهارم'''}}
{{وسط|'''اقتصاد و امور مالی'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و سوم'''}}

برای تأمین استقلال اقتصادی جامعه و ریشه کن کردن فقر و محرومیت و برآوردن نیازهای انسان در جریان رشد، با حفظ آزادگی او، اقتصاد جمهوری اسلامی ایران براساس ضوابط زیر استوار میشود: ۱ تأمین نیازهای اساسی: مسکن، خوراک، پوشاک، بهداشت، درمان، آموزش و پرورش و امکانات لازم برای تشکیل خانواده برای همه. ۲ تأمین شرایط و امکانات کار برای همه بمنظور رسیدن به اشتغال کامل و قرار دادن وسائل کار در اختیار همه کسانی که قادر بکارند ولی وسائل کار ندارند، در شکل تعاونی از راه وام بدون بهره یا هر راه مشروع دیگر که نه به تمرکز و تداول ثروت در دست افراد و گروه‌های خاص منتهی شود و نه دولت را به صورت یک کارفرمای بزرگ مطلق درآورد. این اقدام باید با رعایت ضرورتهای حاکم بر برنامهریزی عمومی اقتصاد کشور در هر یک از مراحل رشد صورت گیرد. تنظیم برنامه اقتصادی کشور بصورتی که شکل و محتوا و ساعات کار چنان باشد که هر فرد علاوه بر تلاش شغلی، فرصت و توان کافی برای خودسازی معنوی، سیاسی و اجتماعی و شرکت فعال در رهبری کشور و افزایش مهارت و ابتکار داشته باشد. ۴ رعایت آزادی انتخاب شغل، و عدم اجبار افراد به کاری معین و جلوگیری از بهره‌کشی از کار دیگری منع اضرار بغیر و انحصار و احتکار و ربا و دیگر معاملات باطل و حرام منع اسراف و تبذیر در همه شوون مربوط به اقتصاد، اعم از مصرف، سرمایهگذاری، تولید، توزیع و خدمات. استفاده از علوم و فنون و تربیت افراد ماهر به نسبت احتیاج برای توسعه و پیشرفت اقتصاد کشور جلوگیری از سلطه اقتصادی بیگانه بر اقتصاد کشور ۹ تأکید بر افزایش تولیدات کشاورزی، دامی و صنعتی که نیازهای عمومی را تأمین کند و کشور را به مرحله خودکفایی برساند و از وابستگی برهاند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و چهارم'''}}

نظام اقتصادی جمهوری اسلامی ایران برپایه سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی با برنامهریزی منظم و صحیح استوار است. بخش دولتی شامل کلیه صنایع بزرگ صنایع مادر، بازرگانی خارجی، معادن بزرگ، بانکداری، بیمه تأمین نیرو، سدها و شبکه‌های بزرگ آبرسانی، رادیو و تلویزیون، پست و تلگراف و تلفن، هواپیمائی، کشتیرانی، راه و راهآهن و مانند اینها است که به صورت مالکیت عمومی و در اختیار دولت است بخش تعاونی شامل شرکتها و موسسات تعاونی تولید و توزیع است که در شهرو

روستا بر طبق ضوابط اسلامی تشکیل میشود. بخش خصوصی شامل آن قسمت از کشاورزی، دامداری صنعت، تجارت و خدمات میشود که مکمل فعالیتهای اقتصادی دولتی و تعاونی است. مالکیت در این سه بخش تا جایی که با اصول دیگر این فصل مطابق باشد و از محدوده قوانین اسلام خارج نشود و موجب رشد و توسعه اقتصادی کشور گردد و مایه زیان جامعه نشود مورد حمایت قانون جمهوری اسلامی است. تفصیل ضوابط و قلمرو و شرایط هر سه بخش را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و پنجم'''}}

انفال و ثروتهای عمومی از قبیل زمینهای موات، یارها شده، معادن، دریاها، دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و سایر آبهای عمومی، کوه‌ها، دره‌ها، جنگلها، نیزارها، بیشه‌های طبیعی، مراتعی که حریم نیست ارث بدون وارث، و اموال مجهول المالک و اموال عمومی که از غاصبین مسترد میشود، در اختیار حکومت اسلامی است تا بر طبق مصالح عامه نسبت به آنها عمل نماید. تفصیل و ترتیب استفاده از هر یک را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و ششم'''}}

هرکس مالک حاصل کسب و کار مشروع خویش است و هیچکس نمیتواند به عنوان مالکیت نسبت به کسب و کار خود امکان کسب و کار را از دیگری سلب کند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و هفتم'''}}

مالکیت شخصی که از راه مشروع باشد محترم است. ضوابط آنرا قانون

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و هشتم'''}}

در بهرهبرداری از منابع طبیعی و استفاده از درآمدهای ملی در سطح استانها و توزیع فعالیتهای اقتصادی میان استانها و مناطق مختلف کشور، باید تبعیض در کار نباشد. بطوریکه هر منطقه فراخور نیازها و استعداد رشد خود، سرمایه و امکانات لازم در دسترس داشته باشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و نهم'''}}

دولت موظف است ثروت‌های ناشی از ربا، غصب، رشوه، اختلاس، سرقت، قمار، سوء استفاده از موقوفات، سوء استفاده از مقاطعه کاریها و معاملات دولتی، فروش زمینهای موات و مباحات اصلی، دائر کردن اماکن فساد و سایر موارد غیر مشروع را گرفته و بصاحب حق رد کند و در صورت معلوم نبودن او به بیت المال بدهد این حکم باید با رسیدگی و تحقیق و ثبوت شرعی به وسیله دولت اجرا شود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاهم'''}}

در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسلهای بعد باید در. آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی میگردد. از این رو فعالیتهای اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و یکم'''}}

هیچ نوع مالیات وضع نمیشود مگر بموجب قانون موارد معافیت و بخشودگی و تخفیف مالیاتی بموجب قانون مشخص میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و دوم'''}}

بودجه سالانه کل کشور به ترتیبی که در قانون مقرر میشود از طرف دولت تهیه و برای رسیدگی و تصویب به مجلس شورای ملی تسلیم میگردد. هرگونه تغییر در ارقام بودجه نیز تابع مراتب مقرر در قانون خواهد بود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و سوم'''}}

کلیه دریافتهای دولت در حساب‌های خزانه داری کل متمرکز میشود و همه پرداخت‌ها در حدود اعتبارات مصوب بموجب قانون انجام میگیرد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و چهارم'''}}

دیوان محاسبات کشور مستقیماً زیر نظر مجلس شورای ملی میباشد. سازمان و اداره امور آن در تهران و مراکز استانها بموجب قانون تعیین خواهد شد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و پنجم'''}}

دیوان محاسبات به کلیه حساب‌های وزارتخانه‌ها، موسسات، شرکتهای دولتی و سایر دستگاه‌هایی که بنحوی از انحاء از بودجه کل کشور استفاده میکنند به ترتیبی که قانون مقرر میدارد رسیدگی یا حسابرسی مینماید که هیچ هزینه ای از اعتبارات مصوب تجاوز نکرده و هر وجهی در محل خود به مصرف رسیده باشد. دیوان محاسبات، حساب‌ها و اسناد و مدارک مربوطه را برابر قانون جمعآوری و گزارش تفریغ بودجه هر سال را بانضمام نظرات خود به مجلس شورای ملی تسلیم مینماید. این گزارش باید در دسترس عموم گذاشته شود.

{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل پنجم'''}}
{{وسط|'''حق حاکمیت ملت و قوای ناشی از آن'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و ششم'''}}

حاکمیت مطلق بر جهان انسان و از آن خداست و هم او انسان را بر سرنوشت اجتماعی خویش حاکم ساخته است. هیچکس نمیتواند این حق الهی را از انسان سلب کند یا در خدمت منافع فرد یا گروهی خاص قرار دهد و ملت این حق خداداد را از طرقی که در اصول بعد میآید اعمال میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و هفتم'''}}

قوای حاکم در جمهوری اسلامی ایران عبارتند از قوه مقننه، قوه مجریه و قوه قضائیه که زیر نظر ولایت امر و امامت امت، بر طبق اصول آینده این قانون اعمال میگردند. این قوا مستقل از یکدیگرند و ارتباط میان آنها بوسیله رئیس‌جمهور  برقرار میگردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و هشتم'''}}

اعمال قوه مقننه از طریق مجلس شورای ملی است که از نمایندگان منتخب مردم تشکیل میشود و مصوبات آن پس از طی مراحلی که در اصول بعد میآید برای اجرا به قوه مجریه و قضائیه ابلاغ میگردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و نهم'''}}

در مسائل بسیار مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ممکن است اعمال قوه مقننه از راه همه‌پرسی و مراجعه مستقیم به آراء مردم صورت گیرد. درخواست مراجعه به آراء عموی میباید بتصویب دوسوم مجموع نمایندگان مجلس برسد

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصتم'''}}

اعمال قوه مجریه جز در اموری که در این قانون مستقیماً &quot; بر عهده رهبری گذارده شده از طریق رئیس‌جمهور و نخستوزیر و وزراء است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و یکم'''}}

اعمال قوه قضائیه بوسیله دادگاه‌های دادگستری است که باید طبق موازین اسلامی تشکیل شود و به حل و فصل دعاوی و حفظ حقوق عمومی و گسترش و اجرای عدالت و اقامه حدود الهی بپردازد

{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل ششم'''}}
{{وسط|'''قوه مقننه'''}}
{{وسط|'''مبحث اول مجلس شورای ملی'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و دوم'''}}

مجلس شورای ملی از نمایندگان ملت که بهطور مستقیم و با رای مخفی انتخاب میشوند تشکیل میگردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و سوم'''}}

دوره نمایندگی مجلس شورای ملی چهار سال است. انتخابات هر دوره باید پیش از پایان دوره قبل برگزار شود بطوریکه کشور در هیچ زمان بدون مجلس نباشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و چهارم'''}}

عده نمایندگان مجلس شورای ملی دویست و هفتاد نفر است و پس از هر ده سال در صورت زیاد شدن جمعیت کشور در هر حوزه انتخابی به نسبت هر یکصد و پنجاه هزار نفر یک نماینده اضافه میشود. زرتشتیان و کلیمیان هر کدام یک نماینده و مسیحیان آشوری و کلدانی مجموعاً یک نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هر کدام یک نماینده انتخاب میکنند و در صورت افزایش جمعیت هر یک از اقلیتها پس از هر ده سال به ازای هر یکصد و پنجاه هزار نفر اضافی یک نماینده اضافی خواهند داشت مقررات مربوط به انتخابات را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و پنجم'''}}

پس از برگزاری انتخابات، جلسات مجلس شورای ملی با حضور دوسوم مجموع نمایندگان رسمیت مییابد و تصویب طرحها و لوایح طبق آئیننامه مصوب داخلی انجام میگیرد مگر در مواردی که در قانون اساسی نصاب خاصی تعیین شده باشد. برای تصویب آئیننامه داخلی موافقت دو سوم حاضران لازم است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و ششم'''}}

ترتیب انتخاب رئیس و هیئت رئیسه مجلس و تعداد کمیسیون‌ها و دوره تصدی آنها و امور مربوط به مذاکرات و انتظامات مجلس بوسیله آئیننامه داخلی مجلس معین میگردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و هفتم'''}}

نمایندگان باید در نخستین جلسه مجلس به ترتیب زیر سوگند یاد کنند و متن قسم نامه را امضاء نمایند.

بسم الله الرحمن الرحیم 
من در برابر قرآن مجید، بخدای قادر متعال سوگند یاد میکنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد مینمایم که پاسدار حریم اسلام و نگاهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی ملت ایران و مبانی جمهوری اسلامی باشم، ودیعه ای را که ملت به ما سپرده بعنوان امینی عادل پاسداری کنم و در انجام وظایف وکالت، امانت و تقوی را رعایت نمایم و همواره به استقلال و اعتلای کشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پای‌بند باشم، از قانون اساسی دفاع کنم و در گفته‌ها و نوشته‌ها و اظهارنظرها، استقلال کشور و آزادی مردم و تأمین مصالح آنها را مد نظر داشته باشم &quot;. نمایندگان اقلیتهای دینی این سوگند را با ذکر کتاب آسمانی خود یاد خواهند نمایندگانی که در جلسه نخست شرکت ندارند باید در اولین جلسه ای که حضور پیدا میکنند مراسم سوگند را بجای آورند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و هشتم'''}}

در زمان جنگ و اشغال نظامی کشور به پیشنهاد رئیس‌جمهور  و تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان و تأیید شورای نگهبان انتخابات نقاط اشغال شده یا تمامی مملکت برای مدت معینی متوقف میشود و در صورت عدم تشکیل مجلس جدید، مجلس سابق همچنان بکار خود ادامه خواهد داد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و نهم'''}}

مذاکرات مجلس شورای ملی باید علنی باشد و گزارش کامل آن از طریق رادیو و روزنامه رسمی برای اطلاع عموم منتشر شود. در شرایط اضطراری در صورتی که رعایت امنیت کشور ایجاب کند، به تقاضای نخستوزیر یا یکی از وزراء یا ده نفر از نمایندگان

جلسه غیر علنی تشکیل میشود. مصوبات جلسه غیر علنی در صورتی معتبر است که با حضور شورای نگهبان به تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان برسد. گزارش و مصوبات این جلسات باید پس از برطرف شدن شرایط اضطراری برای اطلاع عموم منتشر گردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتادم'''}}

رئیس‌جمهور، نخستوزیر و وزیران باجتماع یا بانفراد حق شرکت در جلسات علنی مجلس را دارند و میتوانند مشاوران خود را همراه داشته باشند و در صورتیکه نمایندگان لازم بدانند، رئیس‌جمهور  و نخستوزیر و وزراء مکلف به حضورند و هرگاه تقاضا کنند مطالبشان استماع میشود. دعوت رئیس‌جمهور  به مجلس باید به تصویب اکثریت برسد. مبحث دوم اختیارات و صلاحیت مجلس شورای ملی

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و یکم'''}}

مجلس شورای ملی در عموم مسائل در حدود مقرر در قانون اساسی میتواند قانون وضع کند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و دوم'''}}

مجلس شورای ملی نمیتواند قوانینی وضع کند که با اصول و احکام مذهب رسمی کشور یا قانون اساسی مغایرت داشته باشد. تشخیص این امر به ترتیبی که در {{dhr|1em}} اصل نود و ششم آمده بر عهده شورای نگهبان است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و سوم'''}}

شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای ملی است. مفاد این اصل مانع از تفسیری که دادرسان در مقام تمیز حق، از قوانین میکنند نیست

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و چهارم'''}}

لوایح قانونی پس از تصویب هیئت وزیران به مجلس تقدیم میشود و طرحهای قانونی به پیشنهاد حداقل پانزده نفر از نمایندگان در مجلس شورای ملی قابل طرح است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و پنجم'''}}

طرحهای قانونی و پیشنهادها و اصلاحاتی که نمایندگان در خصوص لوایح قانونی عنوان میکنند و به تقلیل درآمد عمومی یا افزایش هزینه‌های عمومی میانجامد، در صورتی قابل طرح در مجلس است که در آن طریق جبران کاهش درآمد یا تأمین هزینه جدید نیز معلوم شده باشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و ششم'''}}

مجلس شورای ملی حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور را دارد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و هفتم'''}}

باید به تصویب عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، قراردادها و موافقت‌نامه‌های بینالمللی مجلس شورای ملی برسد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و هشتم'''}}

هرگونه تغییر در خطوط مرزی ممنوع است مگر اصلاحات جزئی با رعایت مصالح کشور بشرط اینکه یک طرفه نباشد و به استقلال و تمامیت ارضی کشور لطمه نزند و به تصویب چهار پنجم مجموع نمایندگان مجلس شورای ملی برسد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و نهم'''}}

برقراری حکومت نظامی ممنوع است. در حالت جنگ و شرایط اضطراری نظیر آن دولت حق دارد با تصویب مجلس شورای ملی موقتاً محدودیتهای ضروری را برقرار نماید ولی

مدت آن بهر حال نمیتواند بیش از سی روز باشد و در صورتیکه ضرورت همچنان باقی باشد دولت موظف است مجدداً از مجلس کسب مجوز کند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتادم'''}}

گرفتن و دادن وام یا کمکهای بدون عوض داخلی و خارجی از طرف دولت باید با تصویب مجلس شورای ملی باشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و یکم'''}}

دادن امتیاز تشکیل شرکتها و موسسات در امور تجارتی و صنعتی و کشاورزی و معادن و خدمات به خارجیان مطلقاً ممنوع است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و دوم'''}}

استخدام کارشناسان خارجی از طرف دولت ممنوع است مگر در موارد ضرورت با تصویب مجلس شورای ملی.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و سوم'''}}

بناها و اموال دولتی که از نفایس ملی باشد قابل انتقال به غیر نیست مگر با تصویب مجلس شورای ملی آنهم در صورتیکه از نفایس منحصر بفرد نباشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و چهارم'''}}

هر نماینده در برابر تمام ملت مسوول است و حق دارد در همه مسائل داخلی و خارجی کشور اظهار نظر نماید.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و پنجم'''}}

مجلس نمیتواند سمت نمایندگی قائم به شخص است و قابل واگذاری به دیگری نیست

اختیار قانون گذاری را به شخص یا هیاتی واگذار کند ولی در موارد ضروری میتواند اختیار وضع بعضی از قوانین را با رعایت اصل هفتاد و دوم به کمیسیونهای داخلی خود تفویض کند، در اینصورت این قوانین در مدتی که مجلس تعیین مینماید به صورت آزمایشی اجرا میشود و تصویب نهائی آنها با مجلس خواهد بود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و ششم'''}}
نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهار نظر ورای خود کاملاً آزادند. و نمیتوان آنها را به سبب نظراتی که در مجلس اظهار کردهاند یا آرائی که در مقام ایفای وظایف نمایندگی خود دادهاند تعقیب یا توقیف کرد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و هفتم'''}}

هیئت وزیران پس از تشکیل و معرفی و پیش از هر اقدام دیگر باید از مجلس رای اعتماد بگیرد. در دوران تصدی نیز در مورد مسائل مهم و مورد اختلاف میتواند از مجلس تقاضای رای اعتماد کند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و هشتم'''}}

در هر مورد که نماینده ای از وزیر مسوول دربارهٔ یکی از وظایف او سؤال کند آن وزیر موظف است در مجلس حاضر شود و به سؤال جواب دهد و این جواب نباید بیش از ده روز به تأخیر افتد مگر با عذر موجه به تشخیص مجلس شورای ملی.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و نهم'''}}

نمایندگان مجلس میتوانند در مواردی که لازم میدانند هیئت وزیران یا هر یک از وزراء را استیضاح کنند. استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است که با امضای حداقل ده نفر نمایندگان مجلس تقدیم شود. از هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح باید ظرف مدت ده روز پس از طرح آن در مجلس

حاضر شود و به آن پاسخ گوید و از مجلس رای اعتماد بخواهد. در صورت عدم حضور هیئت وزیران یا وزیر برای پاسخ نمایندگان مزبور دربارهٔ استیضاح خود توضیحات لازم را میدهند و در صورتیکه مجلس مقتضی بداند اعلام رای عدم اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس رای اعتماد نداد هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح عزل میشود. در هر دو صورت نخستوزیر یا وزرای مورد استیضاح نمیتوانند در هیئت وزیرانی که بلافاصله بعد از آن تشکیل میشود عضویت پیدا کنند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نودم'''}}

هر کس شکایتی از طرز کار مجلس یا قوه مجریه یا قوه قضائیه داشته باشد، میتواند شکایت خود را کتباً به مجلس شورای ملی عرضه کند. مجلس موظف است با این شکایات رسیدگی کند و پاسخ کافی دهد و در مواردی که شکایت به قوه مجریه یا قوه قضائیه مربوط است رسیدگی و پاسخ کافی از آنها بخواهد و در مدت متناسب نتیجه را اعلام نماید و در موردی که مربوط به عموم باشد باطلاع عامه برساند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و یکم'''}}

بمنظور پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی از نظر عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای ملی با آنها، شورائی بنام شورای نگهبان با ترکیب زیر تشکیل میشود. ۱ شش نفر از فقهای عادل و آگاه به مقتضیات زمان و مسائل روز انتخاب این عده با رهبر یا شورای رهبری است. شش نفر حقوقدان در رشته‌های مختلف حقوقی از میان حقوقدانان مسلمانی که بوسیله شورای عالی قضائی به مجلس شورای ملی معرفی میشوند و با رای مجلس انتخاب میگردند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و دوم'''}}
دوره میشوند ولی در نخستین اعضای شورای نگهبان برای مدت شش سال انتخاب

پس از گذشتن سه سال نیمی از اعضای هر گروه به قید قرعه تغییر مییابند و اعضای تازه ای به جای آنها انتخاب میشوند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و سوم'''}}

مجلس شورای ملی بدون وجود شورای نگهبان اعتبار قانونی ندارد مگر در مورد تصویب اعتبارنامه نمایندگان و انتخاب شش نفر حقوقدان اعضای شورای نگهبان.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و چهارم'''}}

کلیه مصوبات مجلس شورای ملی باید به شورای نگهبان فرستاده شود. شورای نگهبان موظف است آن را حداکثر ظرف ده روز از تاریخ وصول از نظر انطباق بر موازین اسلام و قانون اساسی مورد بررسی قرار دهد و چنانچه آن را مغایر ببیند برای تجدیدنظر به مجلس بازگرداند. در غیر اینصورت مصوبه قابل اجرا است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و پنجم'''}}

در مواردی که شورای نگهبان مدت ده روز را برای رسیدگی و اظهار نظر نهائی کافی نداند، میتواند از مجلس شورای ملی حداکثر برای ده روز دیگر با ذکر دلیل خواستار تمدید وقت شود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و ششم'''}}

تشخیص عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای ملی با احکام اسلام با اکثریت فقهای شورای نگهبان و تشخیص عدم تعارض آنها با قانون اساسی بر عهده اکثریت همه اعضای شورای نگهبان است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و هفتم'''}}

اعضای شورای نگهبان بمنظور تسریع در کار میتوانند هنگام مذاکره دربارهٔ لایحه یا طرح قانونی در مجلس حاضر شوند و مذاکرات را استماع کنند. اما وقتی طرح یا لایحه ای فوری در دستور کار مجلس قرار گیرد، اعضای شورای نگهبان باید در مجلس حاضر شوند و

نظر خود را اظهار نمایند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و هشتم'''}}

تفسیر قانون اساسی بعهده شورای نگهبان است که با تصویب سه چهارم آنان انجام میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و نهم'''}}

شورای نگهبان نظارت بر انتخاب رئیس‌جمهور ، انتخابات مجلس شورای ملی و مراجعه به آراء عمومی و همهپرسی را بر عهده دارد.

{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل هفتم'''}}
{{وسط|'''شوراها'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصدم'''}}

برای پیشبرد سریع برنامه‌های اجتماعی اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محلی اداره امور هر روستا، بخش شهر شهرستان یا استان با نظارت شورائی بنام شورای ده، بخش، شهر شهرستان یا استان صورت میگیرد که اعضای آن را مردم همان محل انتخاب میکنند. شرایط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان و حدود وظایف و اختیارات و نحوه انتخاب و نظارت شوراهای مذکور و سلسله مراتب آنها را که باید با رعایت اصول وحدت ملی و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی و تابعیت حکومت مرکزی باشد قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و یکم'''}}

بمنظور جلوگیری از تبعیض و جلب همکاری در تهیه برنامه‌های عمرانی و رفاهی استانها و نظارت بر اجرای هماهنگ آنها شورای عالی استانها مرکب از نمایندگان شوراهای استانها

نحوه تشکیل و وظایف این شورا را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و دوم'''}}

شورای عالی استانها حق دارد در حدود وظایف خود طرحهائی تهیه و مستقیماً یا از طریق دولت به مجلس شورای ملی پیشنهاد کند. این طرحها باید در مجلس مورد بررسی قرار گیرد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سوم'''}}

استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات کشوری که از طرف دولت تعیین میشوند در حدود اختیارات شوراها ملزم برعایت تصمیمات آنها هستند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهارم'''}}

بمنظور تأمین قسط اسلامی و همکاری در تهیه برنامه‌ها و ایجاد همآهنگی در پیشرفت امور در واحدهای تولیدی، صنعتی و کشاورزی، شوراهایی مرکب از نمایندگان کارگران و دهقانان و دیگر کارکنان و مدیران و در واحدهای آموزشی اداری خدماتی و مانند اینها شوراهائی مرکب از نمایندگان اعضاء این واحدها تشکیل میشود. چگونگی تشکیل این شوراها و حدود وظایف و اختیارات آنها را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجم'''}}

تصمیمات شوراها نباید مخالف موازین اسلام و قوانین کشور باشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و ششم'''}}

انحلال شوراها جز در صورت انحراف از وظایف قانونی ممکن نیست. مرجع تشخیص انحراف و ترتیب انحلال شوراها و طرز تشکیل مجدد آنها را قانون معین میکند. شورا در صورت اعتراض به انحلال حق دارد به دادگاه صالح شکایت کندو دادگاه موظف است خارج از نوبت بآن رسیدگی کند.

{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل هشتم'''}}
{{وسط|'''رهبر یا شورای رهبری'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتم'''}}

هرگاه یکی از فقهای واجد شرایط مذکور در اصل پنجم این قانون از طرف اکثریت قاطع مردم به مرجعیت و رهبری شناخته و پذیرفته شده باشد، همانگونه که در مورد مرجع عالی قدر تقلید و رهبر انقلاب آیت الله العظمی امام خمینی چنین شده است. این رهبر، ولایت امر و همه مسوولیتهای ناشی از آن را بر عهده دارد. در غیر اینصورت خبرگان منتخب مردم دربارهٔ همه کسانی که صلاحیت مرجعیت و رهبری دارند بررسی و مشورت میکنند. هرگاه یک مرجع را دارای برجستگی خاص برای رهبری بیابند او را به عنوان رهبر به مردم معرفی مینمایند، وگرنه سه یا پنج مرجع واجد شرایط رهبری را بعنوان اعضای شورای رهبری تعیین و به مردم معرفی میکنند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هشتم'''}}

قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آنها و آئیننامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید بوسیله فقهای اولین شورای نگهبان تهیه وبا اکثریت آراء آنان تصویب شود و به تصویب نهائی رهبر انقلاب برسد. از آن پس هرگونه تغییر و تجدید نظر در این قانون در صلاحیت مجلس خبرگان است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و نهم'''}}

شرایط و صفات رهبر یا اعضای شورای رهبری. صلاحیت علمی و تقوایی لازم برای افتاء و مرجعیت بینش سیاسی و اجتماعی و شجاعت و قدرت و مدیریت کافی برای رهبری.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و دهم'''}}

وظایف و اختیارات رهبری. ۱ تعیین فقهای شورای نگهبان.

نصب عالیترین مقام قضائی کشور. فرماندهی کل نیروهای مسلح به ترتیب زیر. الف نصب و عزل رئیس ستاد مشترک. ب نصب و عزل فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. ۲تشکیل شورای عالی دفاع ملی، مرکب از هفت نفر از اعضای زیر. رئیس‌جمهور . نخستوزیر وزیر دفاع رئیس ستاد مشترک فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. دو مشاور به تعیین رهبر د تعیین فرماندهان عالی نیروهای سهگانه به پیشنهاد شورایعالی دفاع. هـ اعلان جنگ وصلح و بسیج نیروها به پیشنهاد شورایعالی دفاع. امضای حکم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم صلاحیت داوطلبان ریاست جمهوری از جهت دارا بودن شرایطی که در این قانون میآید باید قبل از انتخابات به تأیید شورای نگهبان و در دوره اول به تأیید رهبری برسد. عزل رئیس‌جمهور  با در نظر گرفتن مصالح کشور، پس از حکم دیوانعالی کشور به تخلف وی از وظایف قانونی یارای مجلس شورای ملی به عدم کفایت سیاسی او. عفو یا تخفیف مجازات محکومین، در حدود موازین اسلامی، پس از پیشنهاد دیوانعالی کشور.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و یازدهم'''}}

هرگاه رهبر یا یکی از اعضای شورای رهبری از انجام وظایف قانونی رهبری ناتوان شود یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصل یکصد و نهم گردد از مقام خود برکنار خواهد شد. تشخیص این امر بعهده خبرگان مذکور در اصل یکصد و هشتم است مقررات تشکیل خبرگان برای رسیدگی و عمل به این اصل در اولین اجلاسیه خبرگان تعیین میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و دوازدهم'''}}

رهبر یا اعضای شورای رهبری در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی هستند.

{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل نهم'''}}
{{وسط|'''قوه مجریه'''}}

{{وسط|'''مبحث اول ریاست جمهوری'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سیزدهم'''}}

پس از مقام رهبری رئیس‌جمهور  عالیترین مقام رسمی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و تنظیم روابط قوای سهگانه و ریاست قوه مجریه را جز در اموریکه مستقیماً برهبری مربوط میشود، بر عهده دارد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهاردهم'''}}

رئیس‌جمهور  برای مدت چهار سال با رای مستقیم مردم انتخاب میشود و انتخاب مجدد او بصورت متوالی تنها برای یک دوره بلا مانع است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پانزدهم'''}}

رئیس‌جمهور  باید از میان رجال مذهبی و سیاسی که واجد شرایط زیر باشند انتخاب گردد. ایرانی الاصل، تابع ایران، مدیر و مدیر دارای حسن سابقه و امانت تقوی، مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شانزدهم'''}}

نامزدهای ریاست جمهوری باید قبل از شروع انتخابات آمادگی خود را رسماً &quot; اعلام کنند. نحوه برگزاری انتخاب رئیس‌جمهور ی را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفدهم'''}}

رئیس‌جمهور  با اکثریت مطلق آراء شرکت کنندگان، انتخاب میشود، ولی هرگاه در دور نخست هیچیک از نامزدها چنین اکثریتی بدست نیاورد، روز جمعه هفته بعد برای بار دوم رای گرفته میشود. در دور دوم تنها دو نفر از نامزدها که در دور نخست آرا بیشتری داشتهاند شرکت میکنند، ولی اگر بعضی از نامزدهای دارنده آراء بیشتر، از شرکت در انتخابات منصرف شوند، از میان بقیه، دو نفر که در دور نخست بیش از دیگران رای داشتهاند برای انتخاب مجدد معرفی میشوند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هجدهم'''}}

مسوولیت نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری طبق اصل نودونهم بر عهده شورای نگهبان است ولی قبل از تشکیل نخستین شورای نگهبان بر عهده انجمن نظارتی است که قانون تعیین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و نوزدهم'''}}

انتخاب رئیس‌جمهور  جدید باید حداقل یکماه پیش از پایان دوره ریاست جمهوری قبلی انجام شد شده باشد و در فاصله انتخاب رئیس‌جمهور  جدید و پایان دوره ریاست جمهوری سابق رئیس‌جمهور  پیشین وظایف رئیس‌جمهور ی را انجام میدهد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیستم'''}}

هرگاه در فاصله ده روز پیش از رایگیری یکی از نامزدهائی که صلاحیت او طبق این قانون احراز شده فوت کند، انتخابات بمدت دو هفته بتاخیر میافتد. اگر در فاصله دردو نخست و دور دوم نیز یکی از دو نفر حائز اکثریت دور نخست فوت کند، مهلت انتخابات برای دو هفته تمدید میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و یکم'''}}

و اعضای شورای نگهبان قانون اساسی تشکیل میشود بترتیب زیر سوگند یاد میکند و سوگند نامه را امضاء مینماید. بسم الله الرحمن الرحیم من بعنوان رئیس‌جمهور  در پیشگاه قرآن کریم و در برابر ملت ایران بخداوند قادر متعال سوگند یاد میکنم که پاسدار مذهب رسمی و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی کشور باشم و همه استعداد و صلاحیت خویش را در راه ایفای مسوولیتهائی که بر عهده گرفتهام بکارگیرم و خود را وقف خدمت به مردم و اعتلای کشور ترویج دین و اخلاق، پشتیبانی از حق و گسترش عدالت سازم و از هرگونه خودکامگی بپرهیزم و از آزادی و حرمت اشخاص و حقوقی که قانون اساسی برای ملت شناخته است حمایت کنم. در حراست از مرزها و استقلال سیاسی و اقتصادی و فرهنگی کشور از هیچ اقدامی دریغ نورزم و با استعانت از خداوند و پیروی از پیامبر اسلام و ائمه اطهار علیهم السلام قدرتی را که ملت بعنوان امانتی مقدس بمن سپرده است همچون امینی پارسا و فداکار نگاهدار باشم و آنرا به منتخب ملت پس از خود بسپارم

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و دوم'''}}

رئیس‌جمهور  در حدود اختیارات و وظایف خویش در برابر ملت مسوول است نحوه رسیدگی به تخلف از این مسوولیت را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و سوم'''}}

رئیس‌جمهور  موظف است مصوبات مجلس یا نتیجه همهپرسی را پس از طی مراحل قانونی و ابلاغ به وی امضاء کند و برای اجرا در اختیار مسوولان بگذارد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و چهارم'''}}

رئیس‌جمهور  فردی را برای نخستوزیری نامزد میکند و پس از کسب رای تمایل از مجلس شورای ملی حکم نخستوزیری برای او صادر مینماید.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و پنجم'''}}

امضای عهد نامه‌ها، مقاوله نامه‌ها، موافقت نامه‌ها و قراردادهای دولت ایران با سایر دولتها و همچنین امضای پیمانهای مربوط به اتحادیه‌های بینالمللی پس از تصویب مجلس شورای ملی با رئیس‌جمهور  یا نماینده قانونی اوست.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و ششم'''}}

تصویبنامه‌ها آئینو نامه‌های دولت پس از تصویب هیئت وزیران به اطلاع رئیس‌جمهور  میرسد و در صورتی که آنها را برخلاف قوانین بیابد با ذکر دلیل برای تجدید نظر به هیئت وزیران میفرستد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و هفتم'''}}

هرگاه رئیس‌جمهور  لازم بداند جلسه هیئت وزیران در حضور او به ریاست وی تشکیل میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و هشتم'''}}

رئیس‌جمهور  استوارنامه سفیران را امضاء میکند و استوار نامه سفیران کشورهای دیگر را میپذیرد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و نهم'''}}

اعطای نشانهای دولتی با رئیس‌جمهور  است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی ام'''}}

در هنگام غیبت یا بیماری رئیس‌جمهور  شورائی بنام شورای موقت ریاست

جمهوری مرکب از نخستوزیر، رئیس مجلس شورای ملی و رئیس دیوانعالی کشور وظایف او را انجام میدهد، مشروط بر اینکه عذر رئیس‌جمهور  بیش از دوماه ادامه نیابد و نیز در مورد عزل رئیس‌جمهور  یا در موردیکه مدت ریاست جمهوری سابق پایان یافته و رئیس‌جمهور  جدید براثر موانعی هنوز انتخاب نشده، وظایف ریاست جمهوری بر عهده این شوری است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و یکم'''}}

در صورت فوت کنارهگیری یا بیماری بیش از دوماه و عزل رئیس‌جمهور ، یا موجبات دیگری از این گونه شورای موقت ریاست جمهوری موظف است ترتیبی دهد که حداکثر ظرف پنجاه روز رئیس‌جمهور  جدید انتخاب شود و در این مدت وظایف و اختیارات ریاست جمهوری را جز در امر همهپرسی بر عهده دارد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و دوم'''}}

در مدتی که وظایف رئیس‌جمهور  بر عهده شورای موقت ریاست جمهوری است دولت را نمیتوان استیضاح کرد یا به آن رای عدم اعتماد داد و نیز نمیتوان برای تجدید نظر در قانون اساسی اقدام نمود. مبحث دوم نخستوزیر و وزراء

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و سوم'''}}

وزراء به پیشنهاد نخستوزیر و تصویب رئیس‌جمهور  معین و برای گرفتن رای اعتماد به مجلس معرفی میشوند. تعداد وزیران و حدود اختیارات هر یک از آنان را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و چهارم'''}}

ریاست هیئت وزیران با نخستوزیر است که بر کار وزیران نظارت دارد و با اتخاذ تدابیر لازم به هماهنگ ساختن تصمیمهای دولت میپردازد و با همکاری وزیران، برنامه و خط مشی دولت را تعیین و قوانین را اجرا میکند.

نخستوزیر در برابر مجلس مسوول اقدامات هیئت وزیران است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و پنجم'''}}

نخستوزیر تا زمانیکه مورد اعتماد مجلس است در سمت خود باقی میماند استعفای دولت به رئیس‌جمهور  تسلیم میشود و تا تعیین دولت جدید نخستوزیر بوظایف خود ادامه میدهد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و ششم'''}}

هرگاه نخستوزیر بخواهد وزیری را عزل کند و وزیر دیگری را بجای او برگزیند، باید این عزل و نصب با تصویب رئیس‌جمهور  باشد و برای وزیر جدید از مجلس رای اعتماد بگیر دو در صورتی که پس از ابراز اعتماد مجلس به دولت، نیمی از اعضای هیئت وزیران تغییر نماید دولت باید مجدداً &quot; از مجلس تقاضای رای اعتماد کند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و هفتم'''}}

هر یک از وزیران، مسوول وظایف خاص خویش در برابر مجلس است، ولی در اموری که به تصویب هیئت وزیران میرسد مسوول اعمال دیگران نیز هست.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و هشتم'''}}

علاوه بر مواردی که هیئت وزیران یا وزیری مأمور تدوین آئیننامه‌های اجرائی قوانین میشود هیئت وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری و تأمین اجرای قوانین و تنظیم سازمانهای اداری بوضع تصویبنامه و آئیننامه بپردازد. هریک از وزیران نیز در حدود وظایف خویش و مصوبات هیئت وزیران حق وضع آئین نا مه و صدور بخشنامه را دارد. ولی مفاد این مقررات نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و نهم'''}}

صلح دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی یا ارجاع آن بداوری در هر مورد موکول به تصویب هیئت وزیران است و باید به اطلاع مجلس برسد. در مواردی که طرف دعوی خارجی باشد و در موارد مهم داخلی باید به تصویب مجلس نیز برسد. موارد مهم را قانون تعیین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهلم'''}}

رسیدگی به اتهام رئیس‌جمهور  و نخستوزیر و وزیران در مورد جرائم عادی با اطلاع مجلس شورای ملی در دادگاه‌های عمومی دادگستری انجام میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و یکم'''}}

رئیس‌جمهور ، نخستوزیر، وزیران و کارمندان دولت نمیتوانند بیش از یک شغل دولتی داشته باشند و داشتن هر نوع شغل دیگر در موسساتی که تمام یا قسمتی از سرمایه آن متعلق به دولت یا موسسات عمومی است و نمایندگی مجلس شورای ملی و وکالت دادگستری و مشاوره حقوقی و نیز ریاست و مدیریت عامل یا عضویت در هیئت مدیره انواع مختلف شرکتهای خصوصی، جز شرکتهای تعاونی ادارات و موسسات برای آنان ممنوع است. سمتهای آموزشی در دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی از این حکم مستثنی است. نخستوزیر میتواند در موارد ضرورت بهطور موقت تصدی برخی از وزارتخانه‌ها را بپذیرد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و دوم'''}}

دارائی رهبر یا اعضای شورای رهبری، رئیس‌جمهور ، نخستوزیر، وزیران و همسر و فرزندان آنان قبل و بعد از خدمت، توسط دیوانعالی کشور رسیدگی میشود که برخلاف حق افزایش نیافته باشد.

مبحث سوم ارتش و سپاه پاسداران انقلاب

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و سوم'''}}

ارتش جمهوری اسلامی ایران پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی کشور را بر عهده دارد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و چهارم'''}}

ارتش جمهوری اسلامی ایران باید ارتشی اسلامی باشد که ارتشی مکتبی و مرد می است. و باید افرادی شایسته را به خدمت بپذیرد که به اهداف انقلاب اسلامی مؤمن و در راه تحقق آن فداکار باشند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و پنجم'''}}

هیچ فرد خارجی بعضویت در ارتش و نیروهای انتظامی کشور پذیرفته نمیشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و ششم'''}}

استقرار هرگونه پایگاه نظامی خارجی در کشور هر چند بعنوان استفاده‌های صلح آمیز باشد ممنوع است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و هفتم'''}}

دولت باید در زمان صلح از افراد و تجهیزات فنی ارتش در کارهای امدادی آموزشی، تولیدی، و جهاد سازندگی، با رعایت کامل موازین عدل اسلامی استفاده کند در حدی که به آمادگی رزمی ارتش آسیبی وارد نیاید.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و هشتم'''}}

هر نوع بهره‌برداری شخصی از وسائل و امکانات ارتش و استفاده شخصی از افراد آنها به صورت گماشته، راننده شخصی و نظایر اینها ممنوع است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و نهم'''}}

ترفیع درجه نظامیان و سلب آن بموجب قانون است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاهم'''}}

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در نخستین روزهای پیروزی این انقلاب تشکیل شد، برای ادامه نقش خود در نگهبانی از انقلاب و دستاوردهای آن پابرجا میماند. حدود وظایف و قلمرو مسوولیت این سپاه در رابطه با وظایف و قلمرو مسوولیت نیروهای مسلح دیگر با تأکید بر همکاری و هماهنگی برادرانه میان آنها بوسیله قانون تعیین میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و یکم'''}}

به حکم آیه کریمه واعد والهم ما استطعتم من قوه ومن رباط الخیل ترهبون به عدو الله وعدوکم و آخرین من دونهم لا تعلمونهم الله یعلمهم &quot; دولت موظف است برای همه افراد کشور برنامه و امکانات آموزش نظامی را بر طبق موازین اسلامی فراهم نماید بطوریکه همه افراد همواره توانائی دفاع مسلحانه از کشور و نظام جمهوری اسلامی ایران را داشته باشند. ولی داشتن اسلحه باید با اجازه مقامات رسمی باشد. ر آ ما هم من حضور

{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل دهم'''}}
{{وسط|'''سیاست خارجی'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و دوم'''}}

جوئی و سلطه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران براساس نفی هرگونه سلطه پذیری حفظ استقلال همه‌جانبه و تمامیت ارضی کشور دفاع از حقوق همه مسلمانان و عدم تعهد در برابر قدرتهای سلطه گر و روابط صلح آمیز متقابل با دول غیر محارب استوار است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و سوم'''}}، هرگونه قرارداد که موجب سلطه بیگانه بر منابع طبیعی و اقتصادی فرهنگ ارتش و دیگر شوون کشور گردد ممنوع است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و چهارم'''}}

جمهوری اسلامی ایران سعادت انسان در کل جامعه بشری را آرمان خود میداند و استقلال و آزادی و حکومت حق و عدل را حق همه مردم جهان میشناسد؛ بنابراین در عین خودداری کامل از هرگونه دخالت در امور داخلی ملتهای دیگر از مبارزه حق طلبانه مستضعفین در برابر مستکبرین در هر نقطه از جهان حمایت میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و پنجم'''}}

دولت جمهوری اسلامی ایران میتواند به کسانی که پناهندگی سیاسی بخواهند پناه دهد مگر اینکه بر طبق قوانین ایران خائن و تبهکار شناخته شوند.

{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل یازدهم'''}}
{{وسط|'''قوه قضائیه'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و ششم'''}}

قوه قضائیه قوه ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسوول تحقق بخشیدن به عدالت و عهده‌دار وظایف زیر است. ۱رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل و فصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه که قانون معین میکند. احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادیهای مشروع. نظارت بر حسن اجرای قوانین. کشف جرم و تعقیب و مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزائی اسلام ه اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و هفتم'''}}

بمنظور انجام مسوولیت‌های قوه قضائیه شورائی بنام شورای عالی قضائی تشکیل میگردد که بالاترین مقام قوه قضائیه است و وظایف آن بشرح زیر میباشد. اصل یکصد و پنجاه ایجاد تشکیلات لازم در دادگستری به تناسب مسوولیت‌های و ششم. جمهوری اسلامی. ۲تهیه لوایح قضائی متناسب با آنها و تغییر محل مأموریت و استخدام قضات عادل و شایسته و عزل و نصب، طبق قانون. تعیین مشاغل و ترفیع آنان و مانند اینها از امور اداری

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و هشتم'''}}

شورای عالی قضائی از پنج عضو تشکیل میشود.

رئیس دیوانعالی کشور. دادستان کل کشور. سه نفر قاضی مجتهد و عادل بانتخاب قضات کشور. اعضای این شورا برای مدت پنج سال وطبق قانون انتخاب میشوند و انتخاب مجددشان بلامانع است شرایط انتخاب شونده و انتخاب کننده را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و نهم'''}}

مرجع رسمی تظلمات و شکایات دادگستری است. تشکیل دادگاه‌ها و تعیین صلاحیت آنها منوط به حکم قانون است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصتم'''}}

وزیر دادگستری مسوولیت کلیه مسائل مربوط به روابط قوه قضائیه با قوه مجریه و قوه مقننه را بر عهده دارد و از میان کسانی که شورای عالی قضائی به نخستوزیر پیشنهاد میکند انتخاب میگردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و یکم'''}}

دیوانعالی کشور بمنظور نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاکم و ایجاد وحدت رویه قضائی و انجام مسوولیت‌هائی که طبق قانون بآن محول میشود بر اساس ضوابطی که شورایعالی قضائی تعیین میکند تشکیل میگردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و دوم'''}}

رئیس دیوانعالی کشور و دادستان کل باید مجتهد عادل و آگاه با مور قضائی باشند و رهبری با مشورت قضات دیوانعالی کشور آنها را برای مدت پنجسال به این سمت منصوب میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و سوم'''}}

صفات و شرائط قاضی طبق موازین فقهی بوسیله قانون معین میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و چهارم'''}}

قاضی را نمیتوان از مقامی که شاغل آنست بدون محاکمه و ثبوت جرم یا تخلفی که موجب انفصال است بهطور موقت یا دائم من فصل کرد یا بدون رضای او محل خدمت یا سمتش را تغییر داد مگر باقتضای مصلحت جامعه با تصویب اعضای شورای عالی قضائی باتفاق آراء. نقل و انتقال دوره ای قضات بر طبق ضوابط کلی که قانون تعیین میکند صورت میگیرد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و پنجم'''}}

محاکمات، علنی انجام میشود و حضور افراد بلامانع است مگر آنکه به تشخیص دادگاه علنی بودن آن منافی عفت عمومی یا نظم عمومی باشد یا در دعاوی خصوصی طرفین دعوا تقاضا کنند که محاکمه علنی نباشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و ششم'''}}

احکام دادگاه‌ها باید مستدل و مستند به مواد قانون و اصولی باشد که بر اساس آن حکم صادر شده است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و هفتم'''}}

قاضی موظف است کوشش کند حکم هر دعوا را در قوانین مدونه بیابد و اگر نیابد با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر حکم قضیه را صادر نماید و نمیتواند به بهانه سکوت یا نقص یا اجمال یا تعارض قوانین مدونه از رسیدگی به دعوا و صدور حکم امتناع ورزد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و هشتم'''}}

رسیدگی به جرائم سیاسی و مطبوعاتی علنی است و با حضور هیئت منصفه در محاکم دادگستری صورت میگیرد. نحوه انتخاب، شرایط، اختیارات هیئت منصفه و تعریف جرم سیاسی را قانون بر اساس موازین اسلامی معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و نهم'''}}

هیچ فعل یا ترک فعلی به استناد قانونی که بعد از آن وضع شده است جرم محسوب نمیشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتادم'''}}

قضات دادگاه‌ها مکلفند از اجرای تصویبنامه‌ها و آئیننامه‌های دولتی که مخالف با قوانین و مقررات اسلامی یا خارج از حدود اختیارات قوه مجریه است خودداری کنند. و هر کس میتواند ابطال اینگونه مقررات را از دیوان عدالت اداری تقاضا کند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و یکم'''}}
هرگاه در اثر تقصیر یا اشتباه قاضی در موضوع یا در حکم یا در تطبیق حکم بر مورد خاص ضرر مادی یا معنوی متوجه کسی گردد در صورت تقصیر مقصر طبق موازین اسلامی ضامن است و در غیر اینصورت خسارت بوسیله دولت جبران میشود و در هر حال از متهم اعاده حیثیت میگردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و دوم'''}}

برای رسیدگی به جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی یا انتظامی اعضاء ارتش ژاندارمری، شهربانی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی محاکم نظامی مطابق قانون تشکیل میگردد، ولی بجرائم عمومی آنان یا جرائمی که در مقام ضابط دادگستری مرتکب شوند در محاکم عمومی رسیدگی میشود.

دادستانی و دادگاه‌های نظامی بخشی از قوه قضائیه کشور و مشمول اصول مربوط به این قوه هستند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و سوم'''}}

بمنظور رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورین یا واحدها یا آئیننامه‌های دولتی و احقاق حقوق آنها دیوانی بنام دیوان عدالت اداری زیر نظر شورای عالی قضائی تأسیس میگردد. حدود اختیارات و نحوه عمل این دیوان را قانون تعیین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و چهارم'''}}

بر اساس حق نظارت قوه قضائیه نسبت به حسن جریان امور و اجراء صحیح قوانین در دستگاه‌های اداری سازمانی بنام &quot; سازمان بازرسی کل کشور زیر نظر شورایعالی قضائی تشکیل میگردد. حدود اختیارات و وظایف این سازمان را قانون معین میکند.

{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل دوازدهم'''}}
{{وسط|'''رسانه‌های گروهی'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و پنجم'''}}

در رسانه‌های گروهی (رادیو و تلویزیون آزادی انتشارات و تبلیغات طبق موازین

اسلامی باید تأمین شود. این رسانه‌ها زیر نظر مشترک قوای سه‌گانه قضائیه شورای عالی قضائی (مقننه و مجریه اداره خواهد شد. ترتیب آن را قانون معین میکند. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که در دوازده فصل مشتمل بر یکصد و هفتاد و پنج اصل تنظیم گردیده و با اکثریت دو سوم نمایندگان مجلس بررسی نهائی قانون مجموع اساسی به تصویب رسیده است در تاریخ بیست و چهارم آبانماه یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت هجری شمسی مطابق با بیست و چهارم ذی الحجه یکهزار و سیصد و نود و نه هجری قمری به تصویب نهائی رسید.</text>
      <sha1>alhmnyppq6y7y0wxfm36yrymrq73spg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Theholybibleinpe00brit.pdf/۱۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>42007</id>
    <revision>
      <id>290294</id>
      <parentid>290221</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T21:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoosef Pooranvary</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>/* هم‌سنجی‌شده */</comment>
      <origin>290294</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4366" sha1="t6u8siodd95o9miodm8s9vsrx8fuqz5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Yoosef Pooranvary&quot; /&gt;{{RunningHeader||سفر پیدایش ۵|۷}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;و پسران و دختران آورد ✡︎
{{verse|۵|۵|color=black}} پس تمام ایَّام آدم که زیست نهصد و سی سال بود که مرد ✡︎
{{verse|۵|۶|color=black}} و شِیث صد و پنج سال بزیست و [[:w:انوش|اَنُوش]] را آورد ✡︎
{{verse|۵|۷|color=black}} و شِیث بعد از آوردن اَنُوش هشت صد و هفت سال بزیست و پسران و دختران آورد ✡︎
{{verse|۵|۸|color=black}} و جملهٔ ایَّام شِیث نهصد و دوازده سال بود که مرد ✡︎
{{verse|۵|۹|color=black}} و اَنُوش نود سال بزیست و [[:w:قینان|قینان]]را آورد ✡︎
{{verse|۵|۱۰|color=black}} و اَنُوش بعد از آوردن قینان هشتصد و پانزده سال زندگانی کرد و پسران و دختران آورد ✡︎
{{verse|۵|۱۱|color=black}} پس جملهٔ ایّام اَنُوش نهصد و پنج سال بود که مرد ✡︎
{{verse|۵|۱۲|color=black}} و قینان هفتاد سال بزیست و [[:w:مهللئیل|مَهلَلئیل]] را آورد ✡︎
{{verse|۵|۱۳|color=black}} و قینان بعد از آوردن مَهلَلئیل هشتصد و چهل سال زندگانی کرد و پسران و دختران آورد ✡︎
{{verse|۵|۱۴|color=black}} و تمامی ایّام قینان نهصد و ده سال بود که مرد ✡︎
{{verse|۵|۱۵|color=black}} و مَهلَلئیل شصت و پنج سال بزیست و [[:w:یارد (جد نوح)|یارِد]]را آورد ✡︎
{{verse|۵|۱۶|color=black}} و مَهلَلئیل بعد از آوردن یارِد هشتصد و سی سال زندگانی کرد و پسران و دختران آورد ✡︎
{{verse|۵|۱۷|color=black}} پس همهٔ ایَّام مَهلَلئیل هشتصد و نود و پنج سال بود که مرد ✡︎
{{verse|۵|۱۸|color=black}} و یارِد صد و شصت و دو سال بزیست و [[:w:خنوخ (جد نوح)|خَنُوخ]] را آورد ✡︎
{{verse|۵|۱۹|color=black}} و یارِد بعد از آوردن خَنُوخ هشت صد سال زندگانی کرد و پسران و دختران آورد ✡︎
{{verse|۵|۲۰|color=black}} و تمامئ ایّام یارِد نهصد و شصت و دو سال بود که مرد ✡︎ {{verse|۵|۲۱|color=black}} و خَنُوخ شصت و پنج سال بزیست و [[:w:متوشالح|متوشالح]] را آورد ✡︎
{{verse|۵|۲۲|color=black}} و خَنُوخ بعد از آوردن مَتُوشالح سیصد سال با خدا راه میرفت و پسران و دختران آورد ✡︎
{{verse|۵|۲۳|color=black}} و همهٔ ایَّام خَنُوخ سیصد و شصت و پنجسال بود ✡︎
{{verse|۵|۲۴|color=black}} و خَنُوخ با خدا راه میرفت و نایاب شد زیرا خدا او را برگرفت ✡︎
{{verse|۵|۲۵|color=black}} و متُوشالَح صد و هشتاد و هفت سال بزیست و [[:w:لمک|لَمَک]] را آورد ✡︎
{{verse|۵|۲۶|color=black}} و مَتُوشالَح بعد از آوردن لَمَک هفت صد و هشتاد و دو سال زندگانی کرد و پسران و دختران آورد ✡︎
{{verse|۵|۲۷|color=black}} پس جملهٔ ایَّام مَتُوشالَح نهصد و شصت و نه سال بود که مرد ✡︎
{{verse|۵|۲۸|color=black}} و لَمَک صد و هشتاد و دو سال بزیست و پسری آورد ✡︎
{{verse|۵|۲۹|color=black}} و ویرا [[:w:نوح|نوح]] نام نهاده گفت این ما را تسلّی خواهد داد از اعمال ما و از محنت دستهای ما از زمینی که {{روخط|خداوند}} آن را ملعون کرد ✡︎
{{verse|۵|۳۰|color=black}} و لَمَک بعد از آوردن نوح پانصد و نود و پنجسال زندگانی کرد و پسران و دختران آورد ✡︎
{{verse|۵|۳۱|color=black}} پس تمام ایَّام لَمَک هفتصد و هفتاد و هفت سال بود که مرد ✡︎
{{verse|۵|۳۲|color=black}} و نوح پانصد ساله بود پس نوح [[:w:سام پسر نوح|سام]] و [[:w:حام|حام]] و [[:w:یافث|یافث]] را آورد ✡︎&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t6u8siodd95o9miodm8s9vsrx8fuqz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌نبشته:GUS2Wiki</title>
    <ns>4</ns>
    <id>61039</id>
    <revision>
      <id>290255</id>
      <parentid>290055</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alexis Jazz</username>
        <id>27824</id>
      </contributor>
      <comment>Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]])</comment>
      <origin>290255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1803" sha1="e5qurfl37fcsi3degm70yg98mey5fbq" xml:space="preserve">{{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}}
داده‌های زیر در حافظهٔ نهانی وجود دارند و آخرین بار در 2026-07-04T11:22:19Z روزآمدسازی شده‌اند. حداکثر {{PLURAL:5000|یک نتیجه|5000 نتیجه}} در حافظۀ نهان موجود است.
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! ابزار !! data-sort-type=&quot;number&quot; | شمار کاربران !! data-sort-type=&quot;number&quot; | کاربران فعال
|-
|AHK || 16 || 2
|-
|BotTools || 15 || 2
|-
|CleanDeleteReasons || 21 || 1
|-
|CustomizedEditTool || 17 || 2
|-
|GoogleTranslator || 30 || 2
|-
|GreenRedirect || 15 || 1
|-
|HotCat || 54 || 3
|-
|ImageAnnotator || 35 || 1
|-
|InterwikiTranslate || 31 || 0
|-
|UserMessages || 15 || 2
|-
|VeExtendedBar || 17 || 2
|-
|VeSuperTool || 18 || 2
|-
|addon-buttonsformove || 36 || 1
|-
|defaultsummaries || 20 || 0
|-
|dropdown-menus || 19 || 2
|-
|editzero || 13 || 1
|-
|intropreload || 15 || 1
|-
|lastdiff || 14 || 1
|-
|matchsplit || 32 || 1
|-
|ocr || 16 || 3
|-
|popups || 37 || 0
|-
|purgetab || 12 || 1
|-
|yekewarning || 49 || 1
|}
* [[ویژه:استفاده ابزار]]
* [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]]
&lt;!-- data in CSV format:
AHK,16,2
BotTools,15,2
CleanDeleteReasons,21,1
CustomizedEditTool,17,2
GoogleTranslator,30,2
GreenRedirect,15,1
HotCat,54,3
ImageAnnotator,35,1
InterwikiTranslate,31,0
UserMessages,15,2
VeExtendedBar,17,2
VeSuperTool,18,2
addon-buttonsformove,36,1
defaultsummaries,20,0
dropdown-menus,19,2
editzero,13,1
intropreload,15,1
lastdiff,14,1
matchsplit,32,1
ocr,16,3
popups,37,0
purgetab,12,1
yekewarning,49,1
--&gt;</text>
      <sha1>e5qurfl37fcsi3degm70yg98mey5fbq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:Block center</title>
    <ns>10</ns>
    <id>65418</id>
    <revision>
      <id>290303</id>
      <parentid>198113</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:40:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="351" sha1="71bs9etn1wpa9jp7b8lmmzmy6tcf524" xml:space="preserve">{{block center/s
 | class = {{{class|}}}
 | width = {{{width|}}}
 | height = {{{height|}}}
 | align = {{{talign|{{{align|}}}}}}
 | align-last = {{{talign-last|{{{align-last|}}}}}}
 | max-width = {{{max-width|}}}
 | style = {{{style|}}}
 | title = {{{title|}}}
}}
{{{text|{{{body|{{{1}}}}}}}}}
{{block center/e}}&lt;noinclude&gt;{{Documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>71bs9etn1wpa9jp7b8lmmzmy6tcf524</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Ettelaat13050525.pdf/۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84034</id>
    <revision>
      <id>290348</id>
      <parentid>278561</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T07:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoosef Pooranvary</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام</comment>
      <origin>290348</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6751" sha1="nyikox132wvfqte2gu3u4xaljnfell8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Yoosef Pooranvary&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;p1-1&quot;/&gt;
{|style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; text-align:center; width:100%&quot; 
|-
| width=30% style=&quot;border-left: 1px dotted black;&quot; | [[پرونده:Ettelaat-1st-logo.jpg|350px]] || width=22% style=&quot;border-left: 1px dotted black; font-size: small;&quot; | {{بزرگتر۲|'''عصر سه‌شنبه'''}}{{سخ}}۲۵ مرداد ماه ۱۳۰۵ مطابق ۸ صفر ۱۳۴۵{{سخ}}'''سال اول - شماره هفتم - نامه یومیه اطلاعات'''{{سخ}}صاحب امتیاز و مسئول: ع. مسعودی{{سخ}}'''ناشر: - مرکز اطلاعات ایران'''{{سخ}}محل اداره: خیابان لاله‌زار - عنوان تلگرافی: اطلاعات{{سخ}}'''قیمت اشتراک'''{{سخ}}
{|style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto; border: none; text-align:center;&quot; 
|-
|  || یکساله || شش ماهه || سه ماهه
|-
| '''طهران''': - || ۵۰ قران || ۳۰ قران || ۱۵ قران
|-
| '''ولایات''': - || ۶۰ قران || ۳۰ قران || ۱۸ قران
|}خارجه باضافه قیمت پست{{سخ}}'''تک نسخه: ۴ چهار شاهی''' 
| width=48% | 
{| border=1 style=&quot;margin-left: auto; margin-right: auto; text-align:center; border-collapse: collapse; font-size: small;&quot; 
|-
| colspan=&quot;3&quot; | '''طلا در بازار''' || colspan=&quot;3&quot; | '''مظنه بروات تلگرافی خارجه'''
|-
| نوع || خرید || فروش || نوع || خرید || فروش
|-
| align=&quot;right&quot;| ۱ لیره عثمانی 
| align=&quot;left&quot;| ۴۰ قران 
| align=&quot;left&quot;| ۲۵۰ر۴۰ قران 
| align=&quot;right&quot;| ۱ لیره انگلیسی لندن 
| align=&quot;left&quot;| ۸۰ر۴۶ قران 
| align=&quot;left&quot;| ۲۵۰ر۴۷ قران
|-
| align=&quot;right&quot;|  ۱ لیره انگلیسی
| align=&quot;left&quot;| ۵۰۰ر۴۴ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;left&quot;| ر۴۵ &amp;nbsp;«
| align=&quot;right&quot;| صد روپیه بمبئی 
| align=&quot;left&quot;| ۵۰۰ر۳۵۱ &amp;nbsp;«
| align=&quot;left&quot;| ۵۰۰ر۳۵۴ &amp;nbsp;«
|-
| align=&quot;right&quot;|  ده مناتی طلا
| align=&quot;left&quot;| ر۴۸ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;left&quot;| ۵۰۰ر۴۸ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;right&quot;|  صد روپیه بغداد 
| align=&quot;left&quot;| ۵۰۰ر۳۵۲ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;left&quot;| ۵۰۰ر۳۵۵ &amp;nbsp;«
|-
| align=&quot;right&quot;|  اشرفی 
| align=&quot;left&quot;| ۱۰۰ر۱۵ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;left&quot;| ۴۵۰ر۱۵ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;right&quot;| صد فرانک پاریس 
| align=&quot;left&quot;| ر۲۶ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;left&quot;| ۵۰۰ر۲۶ &amp;nbsp;«
|-
| align=&quot;right&quot;| پنجهزاری 
| align=&quot;left&quot;| ۵۰۰ر۷ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;left&quot;| ۶۰۰ر۷ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;right&quot;| صد دلار نیویورک 
| align=&quot;left&quot;| ر۹۶۶ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;left&quot;| ۹۷۵ &amp;nbsp;«
|-
| align=&quot;right&quot;| دو هزاری طلا 
| align=&quot;left&quot;| ر۳ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;left&quot;| ۱۰۰ر۳ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;right&quot;| یک لیره ایطالی 
| align=&quot;left&quot;| ۳۲ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;left&quot;| ۵۰۰ر۳۲ &amp;nbsp;«
|-
| align=&quot;right&quot;|  ۱ مارک طلا 
| align=&quot;left&quot;| ۴۰ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;left&quot;| ۴۲ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;right&quot;|  صد فرانک ژنو 
| align=&quot;left&quot;| ۱۸۷ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;left&quot;| ۱۸۹ &amp;nbsp;«
|-
| align=&quot;right&quot;| ۲۰ فرانک طلا 
| align=&quot;left&quot;| ۵۰۰ر۳۲ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;left&quot;| ۳۳ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;right&quot;| صد » بروکسل 
| align=&quot;left&quot;| ر۲۶ &amp;nbsp;« 
| align=&quot;left&quot;| ۵۰۰ر۲۶ &amp;nbsp;«
|}
|}
{{خطکش}}
{{ود|مجلس شورای ملی}}
{{زیرخط|جلسه}}
{{ریزتر|مورخه سه‌شنبه ۲۵ امرداد ماه ۱۳۰۵}}

مجلس دو ساعت و سه ربع بظهر تحت ریاست آقای طباطبائی دیبا نایب رئیس اول تشکیل گردید. صورت جلسه قبل قرائت و تصویب شد

{{ود|انتخاب رئیس دائمی}}
نایب رئیس – شروع میشود به انتخاب هیئت رئیسه ابتدا یکنفر رئیس و دو نفر نایب رئیس بانتخاب فردی و بعد چهار نفر منشی بانتخاب جمعی و بعد هم سه نفر مباشر بطور انتخاب جمعی تعیین خواهند شد – برای نظارت سه نفر بایستی تعیین شوند.

آقایان آقا شیخ علی دشتی مدیر شفق آقا حسین آقایان سید مرتضی علی خان بیات بحکم قرعه برای نظارت و تفتیش در استخراج آراء تعیین گردیده اوراق رای برای انتخاب رئیس توزیع گردید مهره‌های تفتیشیه ۷۸ و اوراق ماخوده نیز ۷۸ قرائت آراء شروع و نتیجه بقرار ذیل بود: –
:آقای تدین ۵۵ رای
:آقای میرزا حسینخان پیرنیا (مؤتمن‌الملک) ۲۰ رای
:سفید ۳ ورقه
آقای نایب رئیس انتخاب آقای تدین را باکثریت ۵۵ رای از ۷۸ نفر عده حاضره بریاست دائمی مجلس شورای ملی اعلام و اظهار نمودند شروع بانتخاب یکنف نایب رئیس اول میشود (نمایندگان اظهار داشتند تنفس داده شود)

مخالفی نبوده دو ساعت و ربع بظهر مجلس برای تنفس تعطیل گردید

پس از تنفس یکربع بظهر مجلس تحت ریاست آقای تدین تشکیل پیشنهاداتی راجع به دستور رسیده بود

جمعی از نمایندگان پیشنهاد کردند انتخاب بقیه هیئت رئیسه به بعد موکول شود و اعتبار نامها مطرح گردد مخالفی نبوده رای گرفته تصویب شد

{{ود|نماینده درجز}}
راپرت شعبه دوم راجع بمایندگی آقای میرزا عبدالله خان وثوق (معتمدالسلطنه) از درجز از ۱۰۸۸۹ ورقه در نتیجه ۸۲۷۱ رای قرائت رای گرفته تصویب شد

{{ود|نماینده همدان}}
رئیس – راپرت شعبه سوم راجع انتخابات همدان بنمایندگی آقای فرهمند مطرح است آقای مدرس مخالف بودند

{{ود|نطق آقای مدرس}}
مدرس – جهل در بعضی موارد فواید کلی دارد که در مقابل علم بزرگ است از جمله مصداقش در فرمان آزادی انتخابات است در همدان وقتی که انتخابات شروع شد یک نزاع طرفینی در آن جا بین دستجات محلی بر اثر انتخابات شروع گردید. اگر چه دوسیه این مسئله در شعبه ما نبود آقایان اعضاء شعبه که تشریف داشته‌اند لابد دیده‌اند و آن اطلاعاتی که بنده پیدا کرده‌ام یقینا ملاحظه فرموده&lt;section end=&quot;p1-1&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nyikox132wvfqte2gu3u4xaljnfell8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Theholybibleinpe00brit.pdf/۷۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87518</id>
    <revision>
      <id>290239</id>
      <parentid>286132</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoosef Pooranvary</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290239</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3676" sha1="bcnthmwtcoy5igcftjxftgq3byejori" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Yoosef Pooranvary&quot; /&gt;{{سصم|۶۸|سفر پیدایش ۴۳|}}{{خطکش}}&lt;/noinclude&gt;بدیشان گفت مرا بی‌اولاد ساختید یوسف نیست و شمعون نیست و بنیامین را میخواهید ببرید این همه بر من است ✡︎
{{verse|۴۲|۳۷|color=black}} رَؤبین به پدر خود عرض کرده گفت هر دو پسر مرا بکُش اگر او را نزد تو باز نیاورم او را بدست من بسپار و من او را نزد تو باز خواهم آورد ✡︎
{{verse|۴۲|۳۸|color=black}} گفت پسرم با شما نخواهد آمد زیرا که برادرش مرده است و او تنها باقیست و هر گاه در راهی که میروید زیانی بدو رسد همانا مویهای سفید مرا با حزن بگور فرود خواهید بُرد ✡︎

{{وسط|{{روخط|باب چهل و سیّم}}}}
{{فصل|۴۳}}
{{verse|۴۳|۱|color=black}} و قحط در زمین سخت بود ✡︎
{{verse|۴۳|۲|color=black}} و واقع شد چون غلّهٔ را که از مصر آورده بودند تماماً خوردند پدرشان بدیشان گفت برگردید و اندک خوراکی برای ما بخرید ✡︎
{{verse|۴۳|۳|color=black}} یهودا بدو متکلّم شده گفت آنمرد بما تأکید کرده گفته است هرگاه برادر شما با شما نباشد روی مرا نخواهید دید ✡︎
{{verse|۴۳|۴|color=black}} اگر تو برادر ما را با ما فرستی میرویم و خوراک برایت میخریم ✡︎
{{verse|۴۳|۵|color=black}} امّا اگر تو او را نفرستی نمیرویم زیرا که آن مرد ما را گفت هر گاه برادر شما با شما نباشد روی مرا نخواهید دید ✡︎
{{verse|۴۳|۶|color=black}} اسرائیل گفت چرا به من بدی کرده بآن مرد خبر دادید که برادر دیگر دارید ✡︎
{{verse|۴۳|۷|color=black}} گفتند آنمرد احوال ما و خویشاوندان ما را بدقّت پرسیده گفت آیا پدر شما هنوز زنده است و برادر دیگر دارید و او را بدین مضمون اطّلاع دادیم و چه میدانستیم که خواهد گفت برادر خود را نزد من آرید ✡︎
{{verse|۴۳|۸|color=black}} پس یهودا به پدر خود اسرائیل گفت جوانرا با من بفرست تا برخاسته برویم و زیست کنیم و نمیریم ما و تو و اطفال ما نیز ✡︎
{{verse|۴۳|۹|color=black}} من ضامن او میباشم او را از دست من بازخواست کن هر گاه او را نزد تو باز نیاوردم و بحضورت حاضر نساختم تا بأبد در نظر تو مقصّر باشم ✡︎
{{verse|۴۳|۱۰|color=black}} زیرا اگر تأخیر نمینمودیم هر آینه تا حال مرتبهٔ دوّمرا برگشته بودیم ✡︎
{{verse|۴۳|۱۱|color=black}} پس پدر ایشان اسرائیل بدیشان گفت اگر چنین است پس این را بکنید از ثمرات نیکوی این زمین در ظروف خود بردارید و ارمغانی برای آن مرد ببرید قدری بَلَسان و قدری عَسل و کتیرا و لادن و پسته و بادام ✡︎
{{verse|۴۳|۱۲|color=black}} و نقد مضاعف بدست خود گیرید و آن نقدیکه در دهنهٔ عدلهای شما ردّ شده بود بدست خود باز برید شاید سهوی شده باشد ✡︎
{{verse|۴۳|۱۳|color=black}} و برادر خود را برداشته&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bcnthmwtcoy5igcftjxftgq3byejori</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Theholybibleinpe00brit.pdf/۷۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87519</id>
    <revision>
      <id>290240</id>
      <parentid>286134</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:35:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoosef Pooranvary</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290240</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4020" sha1="q8bd4l9v43uarwnipj5nvbo9hsz8ydo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Yoosef Pooranvary&quot; /&gt;{{سصم||سفر پیدایش ۴۳|۶۹}}{{خطکش}}&lt;/noinclude&gt;روانه شوید و نزد آن مرد برگردید ✡︎
{{verse|۴۳|۱۴|color=black}} و خدای قادر مطلق شما را در نظر آن مرد مکرّم دارد تا برادر دیگر شما و بنیامین را همراه شما بفرستد و من اگر بی‌اولاد شدم بی‌اولاد شدم ✡︎
{{verse|۴۳|۱۵|color=black}} پس آن مردان ارمغان را برداشته و نقد مضاعف را بدست گرفته با بنیامین روانه شدند و بمصر فرود آمده بحضور یوسف ایستادند ✡︎
{{verse|۴۳|۱۶|color=black}} امّا یوسف چون بنیامین را با ایشان دید بناظر خانهٔ خود فرمود این اشخاص را بخانه ببر و ذبح کرده تدارک ببین زیرا که ایشان وقت ظهر با من غذا میخورند ✡︎
{{verse|۴۳|۱۷|color=black}} و آن مرد چنانکه یوسف فرموده بود کرد و آن مرد ایشانرا بخانهٔ یوسف آورد ✡︎
{{verse|۴۳|۱۸|color=black}} و آن مردان ترسیدند چونکه بخانهٔ یوسف آورده شدند و گفتند بسبب آن نقدیکه دفعهٔ اوّل در عدلهای ما ردّ شده بود ما را آورده‌اند تا بر ما هجوم آورد و بر ما حمله کند و ما را مملوک سازد و حماران ما را ✡︎
{{verse|۴۳|۱۹|color=black}} و بناظر خانهٔ یوسف نزدیکشده در درگاه خانه بدو متکلّم شده ✡︎
{{verse|۴۳|۲۰|color=black}} گفتند یا سیّدی حقیقةً مرتبهٔ اوّل برای خرید خوراک آمدیم ✡︎
{{verse|۴۳|۲۱|color=black}} و واقع شد چون بمنزل رسیده عدلهای خود را باز کردیم که اینک نقد هر کس در دهنهٔ عدلش بود نقرهٔ ما بوزن تمام و آن را بدست خود باز آورده‌ایم ✡︎
{{verse|۴۳|۲۲|color=black}} و نقد دیگر برای خرید خوراک بدست خود آورده‌ایم نمیدانیم کدام کس نقد ما را در عدلهای ما گذاشته بود ✡︎
{{verse|۴۳|۲۳|color=black}} گفت سلامت باشید مترسید خدای شما و خدای پدر شما خزانهٔ در عدلهای شما بشما داده است نقد شما بمن رسید پس شمعون را نزد ایشان بیرون آورد ✡︎
{{verse|۴۳|۲۴|color=black}} و آن مرد ایشانرا بخانهٔ یوسف درآورده آب بدیشان داد تا پایهای خود را شستند و علوفه بحماران ایشان داد ✡︎
{{verse|۴۳|۲۵|color=black}} و ارمغان را حاضر ساختند تا وقت آمدن یوسف بظهر زیرا شنیده بودند که در آنجا باید غذا بخورند ✡︎
{{verse|۴۳|۲۶|color=black}} و چون یوسف بخانه آمد ارمغانیرا که بدست ایشان بود نزد وی بخانه آوردند و بحضور وی رو بزمین نهادند ✡︎
{{verse|۴۳|۲۷|color=black}} پس از سلامتیٔ ایشان پرسید و گفت آیا پدر پیر شما که ذکرش را کردید بسلامتست و تا بحال حیات دارد ✡︎
{{verse|۴۳|۲۸|color=black}} گفتند غلامت پدر ما بسلامت است و تا بحال زنده پس تعظیم و سجده کردند ✡︎
{{verse|۴۳|۲۹|color=black}} و چون چشمان خود را باز کرده برادر خود بنیامین پسر مادر خویش را دید گفت آیا این است برادر کوچک شما که نزد من ذکر او را کردید و گفت ای پسرم خدا بر تو رحم کناد ✡︎
{{verse|۴۳|۳۰|color=black}} و یوسف چونکه مهرش بر برادرش بجنبید بشتافت و جای گریستن خواست پس بخلوت رفته آنجا&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q8bd4l9v43uarwnipj5nvbo9hsz8ydo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Theholybibleinpe00brit.pdf/۷۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87520</id>
    <revision>
      <id>290241</id>
      <parentid>286135</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:42:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoosef Pooranvary</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290241</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3734" sha1="sheby581lzneag4jyw7mn8k9czudeoc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Yoosef Pooranvary&quot; /&gt;{{سصم|۷۰|سفر پیدایش ۴۴|}}{{خطکش}}&lt;/noinclude&gt;بگریست ✡︎
{{verse|۴۳|۳۱|color=black}} و روی خود را شسته بیرون آمد و خودداری نموده گفت طعام بگذارید ✡︎
{{verse|۴۳|۳۲|color=black}} و برای وی جدا گذاردند و برای ایشان جدا و برای مصریانیکه با وی خوردند جدا زیرا که مصریان با عبرانیان نمیتوانند غذا بخورند زیرا که این نزد مصریان مکروه است ✡︎
{{verse|۴۳|۳۳|color=black}} و بحضور وی بنشستند نخست‌زاده موافق نخست زادگیش و خوردسال بحسب خوردسالیش و ایشان بیکدیگر تعجّب نمودند ✡︎
{{verse|۴۳|۳۴|color=black}} و حصّه ها از پیش خود برای ایشان گرفت امّا حصّهٔ بنیامین پنج چندان حصّهٔ دیگران بود و با وی نوشیدند و کیف کردند ✡︎

{{وسط|{{روخط|باب چهل و چهارم}}}}
{{فصل|۴۴}}
{{verse|۴۴|۱|color=black}} پس بناظر خانهٔ خود امر کرده گفت عدلهای این مردمانرا بقدری که میتوانند برد از غلّه پر کن و نقد هر کسیرا بدهنهٔ عدلش بگذار ✡︎
{{verse|۴۴|۲|color=black}} و جام مرا یعنی جام نقره را در دهنهٔ عدل آن کوچکتر با قیمت غلّه‌اش بگذار پس موافق آن سخنیکه یوسف گفته بود کرد ✡︎
{{verse|۴۴|۳|color=black}} و چون صبح روشن شد آن مردانرا با حماران ایشان روانه کردند ✡︎
{{verse|۴۴|۴|color=black}} و ایشان از شهر بیرون شده هنوز مسافتی چند طیّ نکرده بودندکه یوسف بناظر خانهٔ خود گفت بر پا شده در عقب این اشخاص بشتاب و چون بدیشان فرا رسیدی ایشانرا بگو چرا بدی به عوض نیکوئی کردید ✡︎
{{verse|۴۴|۵|color=black}} آیا این نیست آنکه آقایم در آن می‌نوشد و از آن تفّال میزند؟ در آنچه کردید بد کردید ✡︎
{{verse|۴۴|۶|color=black}} پس چون بدیشان در رسید این سخنانرا بدیشان گفت ✡︎
{{verse|۴۴|۷|color=black}} بوی گفتند چرا آقایم چنین میگوید حاشا از غلامانت که مرتکب چنین کار شوند ✡︎
{{verse|۴۴|۸|color=black}} همانا نقدیرا که در دهنهٔ عدلهای خود یافته بودیم از زمین کنعان نزد تو باز آوردیم پس چگونه باشد که از خانهٔ آقایت طلا یا نقره بدزدیم ✡︎
{{verse|۴۴|۹|color=black}} نزد هر کدام از غلامانت یافت شود بمیرد و ما نیز غلام آقای خود باشیم ✡︎
{{verse|۴۴|۱۰|color=black}} گفت هم الآن موافق سخن شما بشود آنکه نزد او یافت شود غلام من باشد و شما آزاد باشید ✡︎
{{verse|۴۴|۱۱|color=black}} پس تعجیل نموده هر کس عدل خود را به زمین فرود آورد و هر یکی عدل خود را باز کرد ✡︎
{{verse|۴۴|۱۲|color=black}} و او تجسّس کرد و از مهتر شروع نموده بکهتر ختم کرد و جام در عدل بنیامین یافته شد ✡︎
{{verse|۴۴|۱۳|color=black}} آنگاه رخت خود را چاک زدند و هر کس الاغ خود را بار کرده بشهر برگشتند ✡︎
{{verse|۴۴|۱۴|color=black}} و یهودا با برادرانش بخانهٔ یوسف&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sheby581lzneag4jyw7mn8k9czudeoc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Theholybibleinpe00brit.pdf/۷۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87521</id>
    <revision>
      <id>290245</id>
      <parentid>286136</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:49:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoosef Pooranvary</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290245</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4039" sha1="qpjw0q9wac5pmcsonc7hk00sm7g0c9p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Yoosef Pooranvary&quot; /&gt;{{سصم||سفر پیدایش ۴۴|۷۱}}{{خطکش}}&lt;/noinclude&gt;آمدند و او هنوز آنجا بود و بحضور وی بر زمین افتادند ✡︎
{{verse|۴۴|۱۵|color=black}} یوسف بدیشان گفت این چه کاریست که کردید آیا ندانستید که چون من مردی البتّه تفّال میزنم ✡︎
{{verse|۴۴|۱۶|color=black}} یهودا گفت بآقایم چه گوئیم و چه عرض کنیم و چگونه بیگناهیٔ خویش را ثابت نمائیم خدا گناه غلامانت را دریافت نموده است  اینک ما نیز و آنکه جام بدستش یافت شد غلامان آقای خود خواهیم بود ✡︎
{{verse|۴۴|۱۷|color=black}} گفت حاشا از من که چنین کنم بلکه آنکه جام بدستش یافت شد غلام من باشد و شما بسلامتی نزد پدر خویش بروید ✡︎
{{verse|۴۴|۱۸|color=black}} آنگاه یهودا نزدیک وی آمده گفت ای آقایم بشنو غلامت بگوش آقای خود سخنی بگوید و غضبت بر غلام خود افروخته نشود زیرا که تو چون فرعون هستی ✡︎
{{verse|۴۴|۱۹|color=black}} آقایم از غلامانت پرسیده گفت آیا شما را پدر یا برادری است ✡︎
{{verse|۴۴|۲۰|color=black}} و بآقای خود عرض کردیم که ما را پدر پیریست و پسر کوچک پیریٔ او که برادرش مرده است و او تنها از مادر خود مانده است و پدر او را دوست میدارد ✡︎
{{verse|۴۴|۲۱|color=black}} و بغلامان خود گفتی ویرا نزد من آرید تا چشمان خود را بر وی نهم ✡︎
{{verse|۴۴|۲۲|color=black}} و بآقای خود گفتیم آن جوان نمیتواند از پدر خود جدا شود چه اگر از پدر خویش جدا شود او خواهد مرد ✡︎
{{verse|۴۴|۲۳|color=black}} و بغلامان خود گفتی اگر برادر کهتر شما با شما نیاید روی مرا دیگر نخواهید دید ✡︎
{{verse|۴۴|۲۴|color=black}} پس واقع شد که چون نزد غلامت پدر خود رسیدیم سخنانِ آقای خود را بدو باز گفتیم ✡︎
{{verse|۴۴|۲۵|color=black}} و پدر ما گفت برگشته اندک خوراکی برای ما بخرید ✡︎
{{verse|۴۴|۲۶|color=black}} گفتیم نمیتوانیم رفت لیکن اگر برادر کهتر با ما آید خواهیم رفت زیرا که روی آنمرد را نمیتوانیم دید اگر برادر کوچک با ما نباشد ✡︎
{{verse|۴۴|۲۷|color=black}} و غلامت پدر من بما گفت شما آگاهید که زوجه‌ام برای من دو پسر زائید ✡︎
{{verse|۴۴|۲۸|color=black}} و یکی از نزد من بیرون رفت و من گفتم هر آینه دریده شده است و بعد از آن او را ندیدم ✡︎
{{verse|۴۴|۲۹|color=black}} اگر این را نیز از نزد من ببرید و زیانی بدو رسد همانا موی سفید مرا بحزن بگور فرود خواهید برد ✡︎
{{verse|۴۴|۳۰|color=black}} و الآن اگر نزد غلامت پدر خود بروم و این جوان با ما نباشد و حال آنکه جان او بجان وی بسته است ✡︎
{{verse|۴۴|۳۱|color=black}} واقع خواهد شد که چون به‌بیند پسر نیست او خواهد مرد و غلامانت موی سفید غلامت پدر خود را بحزن بگور فرود خواهند برد ✡︎
{{verse|۴۴|۳۲|color=black}} زیرا که غلامت نزد پدر خود ضامن پسر شده گفتم هر گاه او را نزد تو باز نیاورم تا أبدالآباد نزد پدر خود مقصّر خواهم شد ✡︎
{{verse|۴۴|۳۳|color=black}} پس الآن تمنّا اینکه غلامت بعوض پسر در بندگی&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qpjw0q9wac5pmcsonc7hk00sm7g0c9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Theholybibleinpe00brit.pdf/۸۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87522</id>
    <revision>
      <id>290248</id>
      <parentid>286137</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoosef Pooranvary</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290248</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3749" sha1="epwez0ylhfkjicbf444hsh4del1jjb4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Yoosef Pooranvary&quot; /&gt;{{سصم|۷۲|سفر پیدایش ۴۵|}}{{خطکش}}&lt;/noinclude&gt;آقای خود بماند و پسر همراه برادران خود برود ✡︎
{{verse|۴۴|۳۴|color=black}} زیرا چگونه نزد پدر خود بروم و پسر با من نباشد مبادا بلائی را که بپدرم واقع شود به‌بینم ✡︎

{{وسط|{{روخط|باب چهل و پنجم}}}}
{{فصل|۴۵}}
{{verse|۴۵|۱|color=black}} و یوسف پیش جمعیکه بحضورش ایستاده بودند نتوانست خودداری کند پس ندا کرد که همه را از نزد من بیرون کنید و کسی نزد او نماند وقتیکه یوسف خویشتن را ببرادران خود شناسانید ✡︎
{{verse|۴۵|۲|color=black}} و بآواز بلند گریست و مصریان و اهل خانهٔ فرعون شنیدند ✡︎
{{verse|۴۵|۳|color=black}} و یوسف برادران خود را گفت من یوسف هستم آیا پدرم هنوز زنده است و برادرانش جواب ویرا نتوانستند داد زیرا که بحضور وی مضطرب شدند ✡︎
{{verse|۴۵|۴|color=black}} و یوسف ببرادران خود گفت نزدیک من بیائید پس نزدیک آمدند و گفت منم یوسف برادر شما که بمصر فروختید ✡︎
{{verse|۴۵|۵|color=black}} و حال رنجیده مشوید و متغیّر نگردید که مرا بدینجا فروختید زیرا خدا مرا پیش روی شما فرستاد تا (نفوسرا) زنده نگاه دارد ✡︎
{{verse|۴۵|۶|color=black}} زیرا حال دو سال شده است که قحط در زمین هست و پنج سال دیگر نیز نه شیار خواهد بود نه درو ✡︎
{{verse|۴۵|۷|color=black}} و خدا مرا پیش روی شما فرستاد تا برای شما بقیّتی در زمین نگاه دارد و شما را بنجاتی عظیم احیا کند ✡︎
{{verse|۴۵|۸|color=black}} و الآن شما مرا اینجا نفرستادید بلکه خدا و او مرا پدر بر فرعون و آقا بر تمامیٔ اهل خانهٔ او و حاکم بر همهٔ زمین مصر ساخت ✡︎
{{verse|۴۵|۹|color=black}} بشتابید و نزد پدرم رفته بدو گوئید پسر تو یوسف چنین میگوید که خدا مرا حاکم تمامیٔ مصر ساخته است نزد من بیا و تأخیر منما ✡︎
{{verse|۴۵|۱۰|color=black}} و در زمین جُوشَن ساکن شو تا نزدیک من باشی تو و پسرانت و پسران پسرانت و گله‌ات و رمه‌ات با هر چه داری ✡︎
{{verse|۴۵|۱۱|color=black}} تا ترا در آنجا بپرورانم زیرا که پنج سال قحط باقیست مبادا تو و اهل خانه‌ات و متعلّقانت بی‌نوا گردید ✡︎
{{verse|۴۵|۱۲|color=black}} و اینک چشمان شما و چشمان برادرم بنیامین می‌بیند زبان منست که با شما سخن میگوید ✡︎
{{verse|۴۵|۱۳|color=black}} پس پدر مرا از همهٔ حشمت من در مصر و از آنچه دیده‌اید خبر دهید و تعجیل نموده پدر مرا بدینجا آورید ✡︎
{{verse|۴۵|۱۴|color=black}} پس بگردن برادر خود بنیامین آویخته بگریست و بنیامین بر گردن وی گریست ✡︎
{{verse|۴۵|۱۵|color=black}} و همهٔ برادران خود را بوسیده بر ایشان بگریست و بعد از آن برادرانش با وی گفتگو کردند ✡︎
{{verse|۴۵|۱۶|color=black}} و این خبر را در خانهٔ فرعون شنیدند&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>epwez0ylhfkjicbf444hsh4del1jjb4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Theholybibleinpe00brit.pdf/۸۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87523</id>
    <revision>
      <id>290250</id>
      <parentid>286138</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoosef Pooranvary</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290250</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3707" sha1="pqkkdmst3npx2i8qz8um2n03wvpjo6b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Yoosef Pooranvary&quot; /&gt;{{سصم||سفر پیدایش ۴۶|۷۳}}{{خطکش}}&lt;/noinclude&gt;و گفتند برادران یوسف آمده اند و بنظر فرعون و بنظر بندگانش خوش آمد ✡︎
{{verse|۴۵|۱۷|color=black}} و فرعون به یوسف گفت برادران خود را بگو چنین بکنید چهارپایان خود را بار کنید و روانه شده بزمین کنعان بروید ✡︎
{{verse|۴۵|۱۸|color=black}} و پدر و اهل خانه‌های خود را برداشته نزد من آئید و نیکوتر زمین مصر را بشما می‌دهم تا از فربهیٔ زمین بخورید ✡︎
{{verse|۴۵|۱۹|color=black}} و تو مأمور هستی این را بکنید عرابها از زمین مصر برای اطفال و زنان خود بگیرید و پدر خود را برداشته بیائید ✡︎
{{verse|۴۵|۲۰|color=black}} و چشمان شما در پیٔ اسباب خود نباشد زیرا که نیکوئی تمامیٔ زمین مصر از آن شماست ✡︎
{{verse|۴۵|۲۱|color=black}} پس بنی اسرائیل چنان کردند و یوسف بحسب فرمایش فرعون عرابها بدیشان داد و زاد سفر بدیشان عطا فرمود ✡︎
{{verse|۴۵|۲۲|color=black}} و بهر یک از ایشان یکدست رخت بخشید امّا به بنیامین سیصد مثقال نقره و پنج دست جامه داد ✡︎
{{verse|۴۵|۲۳|color=black}} و برای پدر خود بدین تفصیل فرستاد ده الاغ بار شده بنفایس مصر و ده ماده الاغ بار شده بغلّه و نان و خورش برای سفر پدر خود ✡︎
{{verse|۴۵|۲۴|color=black}} پس برادران خود را مرخّص فرموده روانه شدند و بدیشان گفت زنهار در راه منازعه مکنید ✡︎
{{verse|۴۵|۲۵|color=black}} و از مصر برآمده نزد پدر خود یعقوب بزمین کنعان آمدند ✡︎
{{verse|۴۵|۲۶|color=black}} و او را خبر داده گفتند یوسف الآن زنده است و او حاکم تمامیٔ زمین مصر است آنگاه دل وی ضعف کرد زیرا که ایشانرا باور نکرد ✡︎
{{verse|۴۵|۲۷|color=black}} و همهٔ سخنانی که یوسف بدیشان گفته بود بوی گفتند و چون عرابهائیرا که یوسف برای آوردن او فرستاده بود دید روح پدر ایشان یعقوب زنده گردید ✡︎
{{verse|۴۵|۲۸|color=black}} و اسرائیل گفت کافیست پسر من یوسف هنوز زنده است میروم و قبل از مردنم او را خواهم دید ✡︎

{{وسط|{{روخط|باب چهل و ششم}}}}
{{فصل|۴۶}}
{{verse|۴۶|۱|color=black}} و اسرائیل با هر چه داشت کوچ کرده به بئرشَبَع آمد و قربانیها برای خدای پدر خود اسحاق گذرانید ✡︎
{{verse|۴۶|۲|color=black}} و خدا در رؤیاهای شب به اسرائیل خطاب کرده گفت ای یعقوب ای یعقوب گفت لبّیک ✡︎
{{verse|۴۶|۳|color=black}} گفت من هستم الله خدای پدرت از فرود آمدن بمصر مترس زیرا در آنجا امّتی عظیم از تو بوجود خواهم آورد ✡︎
{{verse|۴۶|۴|color=black}} من با تو بمصر خواهم آمد و من نیز ترا از آنجا البتّه باز خواهم آورد و یوسف دست خود را بر چشمان تو خواهد گذاشت ✡︎
{{verse|۴۶|۵|color=black}} و یعقوب از بئرشبع روانه شد و بنی اسرائیل پدر&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pqkkdmst3npx2i8qz8um2n03wvpjo6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Theholybibleinpe00brit.pdf/۸۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87524</id>
    <revision>
      <id>290253</id>
      <parentid>286139</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:24:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoosef Pooranvary</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290253</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4383" sha1="7vsuq2nvoxwn5i2uj76p5xl7xvtmf6q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Yoosef Pooranvary&quot; /&gt;{{سصم|۷۴|سفر پیدایش ۴۶|}}{{خطکش}}&lt;/noinclude&gt;خود یعقوب و اطفال و زنان خویشرا بر عرابهائی که فرعون بجهة آوردن او فرستاده بود برداشتند ✡︎
{{verse|۴۶|۶|color=black}} و مواشی و اموالیرا که در زمین کنعان اندوخته بودند گرفتند و یعقوب با تمامیٔ ذریّت خود بمصر آمدند ✡︎
{{verse|۴۶|۷|color=black}} و پسران و پسران پسران خود را با خود و دختران و دختران پسران خود را و تمامیٔ ذریت خویش را بهمراهیٔ خود بمصر آورد ✡︎
{{verse|۴۶|۸|color=black}} و اینست نامهای پسران اسرائیل که بمصر آمدند یعقوب و پسرانش رَؤبین نخست زادهٔ یعقوب ✡︎
{{verse|۴۶|۹|color=black}} و پسران رَؤبین حنوک و فَلّو و حَصْرون و کَرْمی ✡︎
{{verse|۴۶|۱۰|color=black}} و پسران شمعون یَموئیل و یامین و اُوهَد و یاکین و صوحَر و شاؤل که پسر زن کنعانی بود ✡︎
{{verse|۴۶|۱۱|color=black}} و پسران لاوی جَرْشون و قَهات و مَراری ✡︎
{{verse|۴۶|۱۲|color=black}} و پسران یهودا عیر و اونان و شیله و فارَص و زَارَح امّا عیر و اونان در زمین کنعان مردند و پسران فارَص حَصْرون و حامُول بودند ✡︎
{{verse|۴۶|۱۳|color=black}} و پسران یَسَّاکار تولاع و فُوَه و یوب و شِمْرون ✡︎
{{verse|۴۶|۱۴|color=black}} و پسران زبولون سارَدْ و ایلون و یَاحَلّئِیل ✡︎
{{verse|۴۶|۱۵|color=black}} اینانند پسران لِیَه که آنها را با دختر خود دینَه در فَدّان اَرام برای یعقوب زائید همهٔ نفوس پسران و دخترانش سی و سه نفر بودند ✡︎
{{verse|۴۶|۱۶|color=black}} و پسران جاد صفْیُون و حَجی و شُونی و اَصْبُون و عِیری و اَروُدِی و اَرْئِیلِی ✡︎
{{verse|۴۶|۱۷|color=black}} و پسران اَشِیر یِمْنَه و یِشْوَه و یِشْوِی و بَرِیعَه و خواهر ایشان سارَح و پسران بَرِیعَه حابَر و مَلْکیِئِیل ✡︎
{{verse|۴۶|۱۸|color=black}} اینانند پسران زِلْفَه که لابان بدختر خود لِیَه داد و این شانزده را برای یعقوب زائید ✡︎
{{verse|۴۶|۱۹|color=black}} و پسران راحیل زن یعقوب یوسف و بنیامین ✡︎
{{verse|۴۶|۲۰|color=black}} و برای یوسف در زمین مصر مَنَسَّی و اَفرایم زائیده شدند که اَسْنات دختر فوطی فارَع کاهن اُون برایش بزاد ✡︎
{{verse|۴۶|۲۱|color=black}} و پسران بنیامین بالَع و باکَر و اَشْبِیل و جیرا و نَعْمان و اِیحِی و رُش و مُفِّیم و حُفّیم و آرَد ✡︎
{{verse|۴۶|۲۲|color=black}} اینانند پسران راحیل که برای یعقوب زائیده شدند همهٔ چهارده نفر ✡︎
{{verse|۴۶|۲۳|color=black}} و پسر دان حوشیم ✡︎
{{verse|۴۶|۲۴|color=black}} و پسران نفتالی یَحَصْئیل و جُونی و یِصَر و شِلّیم ✡︎
{{verse|۴۶|۲۵|color=black}} اینانند پسران بِلْهَه که لابان بدختر خود راحیل داد و ایشانرا برای یعقوب زائید همهٔ هفت نفر بودند ✡︎
{{verse|۴۶|۲۶|color=black}} همهٔ نفوسیکه با یعقوب بمصر آمدند که از صُلب وی پدید شدند سوای زنان پسران یعقوب جمیعاً شصت و شش نفر بودند ✡︎
{{verse|۴۶|۲۷|color=black}} و پسران یوسف که برایش در مصر زائیده شدند دو نفر بودند پس جمیع نفوس خاندان یعقوب که به مصر آمدند هفتاد بودند ✡︎
{{verse|۴۶|۲۸|color=black}} و یهودا را پیش روی خود نزد یوسف فرستاد تا او را بجوشَن راه‌نمائی کند و بزمین&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7vsuq2nvoxwn5i2uj76p5xl7xvtmf6q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Theholybibleinpe00brit.pdf/۸۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87525</id>
    <revision>
      <id>290254</id>
      <parentid>286140</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T20:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoosef Pooranvary</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290254</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3760" sha1="5bs0kqtpxux4i3pi78h5a8xuca5sr85" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Yoosef Pooranvary&quot; /&gt;{{سصم||سفر پیدایش ۴۷|۷۵}}{{خطکش}}&lt;/noinclude&gt;جوشَن آمدند ✡︎
{{verse|۴۶|۲۹|color=black}} و یوسف عرابهٔ خود را حاضر ساخت تا باستقبال پدر خود اسرائیل بجوشَن برود و چون او را بدید بگردنش بیاویخت و مدّتی بر گردنش گریست ✡︎
{{verse|۴۶|۳۰|color=black}} و اسرائیل بیوسف گفت اکنون بمیرم چونکه روی ترا دیدم که تا بحال زنده هستی ✡︎
{{verse|۴۶|۳۱|color=black}} و یوسف برادران خود و اهل خانهٔ پدر خویش را گفت میروم تا فِرْعَون را خبر دهم و بوی گویم برادرانم و خانه‌وادهٔ پدرم که در زمین کنعان بودند نزد من آمده اند ✡︎
{{verse|۴۶|۳۲|color=black}} و مردان شبانان هستند زیرا اهل مواشیند و گله‌ها و رمه‌ها و کلّ مایملک خود را آورده اند ✡︎
{{verse|۴۶|۳۳|color=black}} و چون فِرْعَون شما را بطلبد و گوید کسب شما چیست ✡︎
{{verse|۴۶|۳۴|color=black}} گوئید غلامانت از طفولیّت تا بحال اهل مواشی هستیم هم ما و هم اجداد ما تا در زمین جوشَن ساکن شوید زیرا که هر شبانِ گوسفند مکروه مصریان است ✡︎

{{وسط|{{روخط|باب چهل و هفتم}}}}
{{فصل|۴۷}}
{{verse|۴۷|۱|color=black}} پس یوسف آمد و بفِرْعَون خبر داده گفت پدرم و برادرانم با گله و رمهٔ خویش و هر چه دارند از زمین کنعان آمده اند و در زمین جوشن هستند ✡︎
{{verse|۴۷|۲|color=black}} و از جمله برادران خود پنج نفر برداشته ایشانرا بحضور فِرْعَون بر پا داشت ✡︎
{{verse|۴۷|۳|color=black}} و فِرْعَون برادران او را گفت شغل شما چیست بفِرْعَون گفتند غلامانت شبان گوسفند هستیم هم ما و هم اجداد ما ✡︎
{{verse|۴۷|۴|color=black}} و بفرعون گفتند آمده ایم تا در این زمین ساکن شویم زیرا که برای گلهٔ غلامانت مرتعی نیست چونکه قحط در زمین کنعان سخت است و الآن تمنّا داریم که بندگانت در زمین جُوشَن سکونت کنند ✡︎
{{verse|۴۷|۵|color=black}} و فِرْعَون بیوسف خطاب کرده گفت پدرت و برادرانت نزد تو آمده اند ✡︎
{{verse|۴۷|۶|color=black}} زمین مصر پیش روی تست در نیکوترین زمین پدر و برادران خود را مسکن بده در زمین جوشَنْ ساکن بشوند و اگر میدانی که در میان ایشان کسانِ قابل میباشند ایشانرا سرکاران مواشیٔ من گردان ✡︎
{{verse|۴۷|۷|color=black}} و یوسف پدر خود یعقوبرا آورده او را بحضور فِرْعَون برپا داشت و یعقوب فرعون را برکت داد ✡︎
{{verse|۴۷|۸|color=black}} و فرعون بیعقوب گفت ایّام سالهای عمر تو چند است ✡︎
{{verse|۴۷|۹|color=black}} یعقوب بفرعون گفت ایّام سالهای غربت من صد و سی سالست ایّام سالهای عمر من اندک و بد بوده است و بایّام سالهای عمر پدرانم در روزهای غربت ایشان نرسیده ✡︎
{{verse|۴۷|۱۰|color=black}} و یعقوب فِرْعَون را برکت داد و از حضور فِرْعَون بیرون آمد ✡︎&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5bs0kqtpxux4i3pi78h5a8xuca5sr85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فهرست:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>89519</id>
    <revision>
      <id>290226</id>
      <timestamp>2026-07-04T13:14:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290226</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="5oqgqy4ft1yfa8tgdrnfv48wh0kjero" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
|Subtitle=
|Volume=
|Issue=
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=
|Printer=
|Year=1358
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>5oqgqy4ft1yfa8tgdrnfv48wh0kjero</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290351</id>
      <parentid>290226</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T07:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290351</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="nylcc12eypnop30kg5qkj3t8i61tba9" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۵۸)
|Subtitle=
|Volume=
|Issue=
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=
|Printer=
|Year=1358
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>nylcc12eypnop30kg5qkj3t8i61tba9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290354</id>
      <parentid>290351</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T08:14:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290354</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="91zivopeb3kbgutsrmqdre352h5s7k3" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۵۸)
|Subtitle=
|Volume=
|Issue=
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=
|Printer=
|Year=1358
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=V
|Pages=&lt;pagelist
1=&quot;جلد&quot;
2to5=&quot;–&quot;
6=1
7=&quot;–&quot;
8=2
62=&quot;جلد&quot;
/&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>91zivopeb3kbgutsrmqdre352h5s7k3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۱۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89520</id>
    <revision>
      <id>290227</id>
      <timestamp>2026-07-04T13:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ اصلاح ارقام</comment>
      <origin>290227</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1968" sha1="3xh222runccr8nzgxvmu86cxqghgeo9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|'''بسم الله الرحمن الرحیم'''}}
{{وسط|'''قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران'''}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''فصل اول'''}} 
{{وسط|{{زیرخط|'''اصول کلی'''}}}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل اول'''}} 
{{dhr|1em}}
حکومت ایران [[w:جمهوری اسلامی|جمهوری اسلامی]] است که ملت ایران، بر اساس اعتقاد دیرینه‌اش به حکومت حق و عدل قرآن، در پی انقلاب اسلامی پیروزمند خود برهبری مرجع عالیقدر تقلید [[w:سید روح‌الله خمینی|آیت الله العظمی امام خمینی]]، در [[w:همه‌پرسی نظام جمهوری اسلامی در ایران|همه‌پرسی دهم و یازدهم فروردین ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت هجری شمسی]] برابر با اول و دوم جمادی الاولی سال یکهزار و سیصد و نود و نه هجری قمری با اکثریت ۹۸/۲٪ کلیه کسانی که حق رأی داشتند، به آن رأی مثبت داد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل دوم'''}}
جمهوری اسلامی، نظامی است برپایه ایمان به: 
{{unbulleted list
|۱- [[w:توحید (اسلام)|خدای یکتا]] (لا اله الا الله) و اختصاص حاکمیت و تشریع به او و لزوم تسلیم در برابر امر او.
|۲- وحی الهی و نقش بنیادی آن در بیان قوانین.
|۳- [[w:معاد|معاد]] و نقش سازنده آن در سیر تکاملی انسان بسوی خدا.
|۴- [[w:عدالت خدا|عدل خدا]] در خلقت و تشریع.
|۵- [[w:امامت|امامت]] و رهبری مستمر و نقش اساسی آن در تداوم انقلاب اسلام.
|۶- کرامت و ارزش والای انسان و آزادی توأم با مسؤولیت او در برابر خدا.
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3xh222runccr8nzgxvmu86cxqghgeo9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290247</id>
      <parentid>290227</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T19:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290247</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1968" sha1="qgqri5q6asbkpvg6p7rwpgtg2jz6mz3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|'''بسم الله الرحمن الرحیم'''}}
{{وسط|'''قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران'''}}
{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل اول'''}} 
{{وسط|{{زیرخط|'''اصول کلی'''}}}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل اول'''}} 
{{dhr|1em}}
حکومت ایران [[w:جمهوری اسلامی|جمهوری اسلامی]] است که ملت ایران، بر اساس اعتقاد دیرینه‌اش به حکومت حق و عدل قرآن، در پی انقلاب اسلامی پیروزمند خود برهبری مرجع عالیقدر تقلید [[w:سید روح‌الله خمینی|آیت الله العظمی امام خمینی]]، در [[w:همه‌پرسی نظام جمهوری اسلامی در ایران|همه‌پرسی دهم و یازدهم فروردین ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت هجری شمسی]] برابر با اول و دوم جمادی الاولی سال یکهزار و سیصد و نود و نه هجری قمری با اکثریت ۹۸/۲٪ کلیه کسانی که حق رأی داشتند، به آن رأی مثبت داد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل دوم'''}}
جمهوری اسلامی، نظامی است برپایه ایمان به: 
{{unbulleted list
|۱- [[w:توحید (اسلام)|خدای یکتا]] (لا اله الا الله) و اختصاص حاکمیت و تشریع به او و لزوم تسلیم در برابر امر او.
|۲- وحی الهی و نقش بنیادی آن در بیان قوانین.
|۳- [[w:معاد|معاد]] و نقش سازنده آن در سیر تکاملی انسان بسوی خدا.
|۴- [[w:عدالت خدا|عدل خدا]] در خلقت و تشریع.
|۵- [[w:امامت|امامت]] و رهبری مستمر و نقش اساسی آن در تداوم انقلاب اسلام.
|۶- کرامت و ارزش والای انسان و آزادی توأم با مسؤولیت او در برابر خدا.
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qgqri5q6asbkpvg6p7rwpgtg2jz6mz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۱۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89521</id>
    <revision>
      <id>290228</id>
      <timestamp>2026-07-04T13:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار، اصلاح ارقام</comment>
      <origin>290228</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2247" sha1="a9svn0r5jswdk6wlzkyd9mb46ch0oi8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;که از راه: 
{{unbulleted list
|الف - اجتهاد مستمر فقهای جامع‌الشرایط بر اساس کتاب و سنت معصومین سلام الله علیهم اجمعین، 
|ب - استفاده از علوم و فنون و تجارب پیشرفته بشری و تلاش در پیشبرد آنها، 
|ج - نفی هرگونه ستم‌گری و ستم کشی و سلطه‌گری و سلطه پذیری، 
}}
قسط و عدل و استقلال سیاسی و اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و همبستگی ملی را تامین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سوم'''}}
دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است برای نیل به اهداف مذکور در اصل دوم، همه امکانات خود را برای امور زیر بکار برد: 
{{unbulleted list
|۱- ایجاد محیط مساعد برای رشد فضائل اخلاقی براساس ایمان و تقوی و مبارزه با کلیه مظاهر فساد و تباهی. 
|۲- بالا بردن سطح آگاهی‌های عمومی در همه زمینه‌ها با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانه‌های گروهی و وسائل دیگر.
|۳- آموزش و پرورش و تربیت بدنی رایگان برای همه، در تمام سطوح و تسهیل و تعمیم آموزش عالی.
|۴- تقویت روح بررسی و تتبع و ابتکار در تمام زمینه‌های علمی، فنی، فرهنگی و اسلامی از طریق تأسیس مراکز تحقیق و تشویق محققان.
|۵- طرد کامل استعمار و جلوگیری از نفوذ اجانب.
|۶- محو هرگونه استبداد و خودکامگی و انحصار طلبی. 
|۷- تأمین آزادیهای سیاسی و اجتماعی در حدود قانون. 
|۸- مشارکت عامه مردم در تعیین سرنوشت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خویش. 
|۹- رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه، در تمام زمینه‌های مادی و معنوی. 
|۱۰- ایجاد نظام اداری صحیح و حذف تشکیلات غیر ضرور.
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a9svn0r5jswdk6wlzkyd9mb46ch0oi8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۶۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89522</id>
    <revision>
      <id>290229</id>
      <timestamp>2026-07-04T13:41:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290229</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89523</id>
    <revision>
      <id>290230</id>
      <timestamp>2026-07-04T13:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290230</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89524</id>
    <revision>
      <id>290231</id>
      <timestamp>2026-07-04T13:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290231</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89525</id>
    <revision>
      <id>290232</id>
      <timestamp>2026-07-04T13:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290232</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89526</id>
    <revision>
      <id>290233</id>
      <timestamp>2026-07-04T13:42:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290233</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89527</id>
    <revision>
      <id>290234</id>
      <timestamp>2026-07-04T13:42:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290234</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۲۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89528</id>
    <revision>
      <id>290235</id>
      <timestamp>2026-07-04T13:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290235</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2327" sha1="0v2rbhoqll79vd7ufzod3nfrvzxp2fk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{unbulleted list
|۱۱- تقویت کامل بنیه دفاع ملی از طریق آموزش نظامی عمومی برای حفظ استقلال و تمامیت ارضی و نظام اسلامی کشور
|۱۲- پی‌ریزی اقتصاد صحیح و عادلانه بر طبق ضوابط اسلامی جهت ایجاد رفاه و رفع فقر و برطرف ساختن هر نوع محرومیت در زمینه‌های تغذیه و مسکن و کار و بهداشت و تعمیم بیمه.
|۱۳- تأمین خودکفائی در علوم و فنون و صنعت و کشاورزی و امور نظامی و مانند اینها.
|۱۴- تأمین حقوق همه‌جانبه افراد از زن و مرد و ایجاد امنیت قضائی عادلانه برای همه و تساوی عموم در برابر قانون.
|۱۵- توسعه و تحکیم برادری اسلامی و تعاون عمومی بین همه مردم.
|۱۶- تنظیم سیاست خارجی کشور بر اساس معیارهای اسلام، تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمانان و حمایت بیدریغ از مستضعفان جهان.
}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهارم'''}}
کلیه قوانین و مقررات مدنی، جزائی، مالی، اقتصادی، اداری، فرهنگی، نظامی، سیاسی و غیر اینها باید براساس موازین اسلامی باشد. این اصل بر اطلاق یا عموم همه اصول قانون اساسی و قوانین و مقررات دیگر حاکم است و تشخیص این امر بر عهدهٔ فقهای شورای نگهبان است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجم'''}}
در زمان غیبت حضرت ولی عصر، عجل الله تعالی فرجه، در جمهوری اسلامی ایران ولایت امر و امامت امت بر عهده فقیه عادل و باتقوی، آگاه به زمان، شجاع، مدیر و مدبر است، که اکثریت مردم او را به رهبری شناخته و پذیرفته باشند و در صورتیکه هیچ فقیهی دارای چنین اکثریتی نباشد رهبر یا شورای رهبری مرکب از فقهای واجد شرایط بالا طبق اصل یکصد و هفتم عهده‌دار آن میگردد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0v2rbhoqll79vd7ufzod3nfrvzxp2fk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۲۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89529</id>
    <revision>
      <id>290236</id>
      <timestamp>2026-07-04T13:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290236</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2373" sha1="kcwl7y5ja269l76wevef9smjxoi6nlu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل ششم'''}}
در جمهوری اسلامی ایران امور کشور باید به اتکاء آراء عمومی اداره شود، از راه انتخابات: انتخاب رئیس‌جمهور، نمایندگان مجلس شورای ملی، اعضای شوراها و نظائر اینها، یا از راه همه پرسی در مواردی که در اصول دیگر این قانون معین میگردد. 
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتم'''}}
طبق دستور قرآن کریم: &quot;[[سوره شوری|'''وامرهم شوری بینهم''']]&quot; و &quot;[[سوره آل عمران|'''شاورهم فی الامر''']]&quot; شوراها: مجلس شورای ملی، شورای استان، شهرستان، شهر، محل، بخش، روستا و نظائر اینها از ارکان تصمیم‌گیری و اداره امور کشورند. 

موارد طرز تشکیل و حدود اختیارات و وظایف شوراها را این قانون و قوانین ناشی از آن معین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتم'''}}
در جمهوری اسلامی ایران دعوت بخیر، امر بمعروف و نهی از منکر وظیفه‌ای است همگانی و متقابل بر عهده مردم نسبت به یکدیگر، دولت نسبت به مردم و مردم نسبت به دولت. شرایط و حدود و کیفیت آنرا قانون معین میکند. 
{{وسط|&quot;[[سوره توبه|'''والمومنون والمومنات بعضهم أولیاء بعض یأمرون بالمعروف وینهون عن المنکر''']]&quot;}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نهم'''}}
در جمهوری اسلامی ایران آزادی و استقلال و وحدت و تمامیت ارضی کشور از یکدیگر تفکیک ناپذیرند و حفظ آنها وظیفه دولت و آحاد ملت است. هیچ فرد یا گروه یا مقامی حق ندارد به‌نام استفاده از آزادی به استقلال سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و نظامی و تمامیت ارضی ایران کمترین خدشه‌ای وارد کند و هیچ مقامی حق ندارد بنام حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور آزادیهای مشروع را، هر چند با وضع قوانین و مقررات، سلب کند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kcwl7y5ja269l76wevef9smjxoi6nlu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سوره شوری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89530</id>
    <redirect title="ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/شوری" />
    <revision>
      <id>290237</id>
      <timestamp>2026-07-04T13:57:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/شوری]]</comment>
      <origin>290237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="itd22ba4ki6ssm9irgxovoxwd17dt6w" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/شوری]]</text>
      <sha1>itd22ba4ki6ssm9irgxovoxwd17dt6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سوره توبه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89531</id>
    <redirect title="ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/توبه" />
    <revision>
      <id>290238</id>
      <timestamp>2026-07-04T13:57:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/توبه]]</comment>
      <origin>290238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="18t4k58bbzbk6q26a2a6k7oyu53oheb" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/توبه]]</text>
      <sha1>18t4k58bbzbk6q26a2a6k7oyu53oheb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۲۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89532</id>
    <revision>
      <id>290242</id>
      <timestamp>2026-07-04T19:42:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290242</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2502" sha1="cb3abgewvx6qsxlmliyagmdmhr5vtzs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل دهم'''}}
از آنجا که خانواده واحد بنیادی جامعه اسلامی است، همه قوانین و مقررات و برنامه‌ریزی‌های مربوط باید در جهت آسان کردن تشکیل خانواده، پاسداری از قداست آن و استواری روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی باشد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یازدهم'''}}
بحکم آیه کریمه &quot;[[سوره انبیاء|'''ان هذه امتکم امة واحده و انا ربکم فاعبدون''']]&quot; همه مسلمانان یک امت اند و دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است سیاست کلی خود را بر پایه ائتلاف و اتحاد ملل اسلامی قرار دهد و کوشش پی‌گیر بعمل آورد تا وحدت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان اسلام را تحقق بخشد. 
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل دوازدهم'''}}
دین رسمی ایران، اسلام و مذهب جعفری اثنی عشری است و این اصل الی الابد غیرقابل تغییر است و مذاهب دیگر اسلامی اعم از حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی و زیدی دارای احترام کامل میباشند و پیروان این مذاهب در انجام مراسم مذهبی، طبق فقه خودشان آزادند و در تعلیم و تربیت دینی و احوال شخصیه (ازدواج، طلاق، ارث و وصیت) و دعاوی مربوط به آن در دادگاه‌ها رسمیت دارند و در هر منطقه‌ای که پیروان هر یک از این مذاهب اکثریت داشته باشند، مقررات محلی در حدود اختیارات شوراها بر طبق آن مذهب خواهد بود، با حفظ حقوق پیروان سایر مذاهب.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سیزدهم'''}}
ایرانیان زرتشتی ، کلیمی و مسیحی تنها اقلیتهای دینی شناخته میشوند که در حدود قانون در انجام مراسم دینی خود آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی بر طبق آئین خود عمل میکنند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهاردهم'''}}
بحکم آیه شریفه &quot;[[سوره ممتحنه|'''لاینهاکم الله عن الذین لم یقاتلوکم فی الدین ولم یخرجوکم''']]&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cb3abgewvx6qsxlmliyagmdmhr5vtzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سوره انبیاء</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89533</id>
    <redirect title="ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/انبیا" />
    <revision>
      <id>290243</id>
      <timestamp>2026-07-04T19:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/انبیا]]</comment>
      <origin>290243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="kf0um5lb29w4qf31up66qjpfs8iqcoq" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/انبیا]]</text>
      <sha1>kf0um5lb29w4qf31up66qjpfs8iqcoq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سوره ممتحنه</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89534</id>
    <redirect title="ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/ممتحنه" />
    <revision>
      <id>290244</id>
      <timestamp>2026-07-04T19:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/ممتحنه]]</comment>
      <origin>290244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="5nz57eswvun9typ419oeqxm6o70zbl1" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/ممتحنه]]</text>
      <sha1>5nz57eswvun9typ419oeqxm6o70zbl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۲۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89535</id>
    <revision>
      <id>290246</id>
      <timestamp>2026-07-04T19:50:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290246</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2131" sha1="d8l1cgolz4uqv2h9mlxgn0iymm9ra0n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;[[سوره ممتحنه|'''من دیارکم أن تبروهم وتقسطوا الیهم ان الله یحب المقسطین''']]&quot; دولت جمهوری اسلامی ایران و مسلمانان موظفند نسبت به افراد غیر مسلمان با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی عمل نمایند و حقوق انسانی آنان را رعایت کنند. این اصل در حق کسانی اعتبار دارد که بر ضد اسلام و جمهوری اسلامی ایران توطئه و اقدام نکنند.
{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل دوم'''}}
{{وسط|'''زبان، خط، تاریخ و پرچم رسمی کشور'''}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پانزدهم'''}}
زبان و خط رسمی و مشترک مردم ایران فارسی است. اسناد و مکاتبات و متون رسمی و کتب درسی باید با این زبان و خط باشد ولی استفاده از زبانهای محلی و قومی در مطبوعات و رسانه‌های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است. 
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شانزدهم'''}}
از آنجا که زبان قرآن و علوم و معارف اسلامی عربی است و ادبیات فارسی کاملاً با آن آمیخته است این زبان باید پس از دوره ابتدائی تا پایان دوره متوسطه در همه کلاسها و در همه رشته‌ها تدریس شود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفدهم'''}}
مبدء تاریخ رسمی کشور هجرت پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) است و تاریخ هجری شمسی و هجری قمری هر دو معتبر است اما مبنای کار ادارات دولتی هجری شمسی است. تعطیل رسمی هفتگی روز جمعه است. 
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هجدهم'''}}
پرچم رسمی ایران به رنگهای سبز و سفید و سرخ با علامت مخصوص جمهوری اسلامی و شعار &quot;'''الله اکبر'''&quot; است.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d8l1cgolz4uqv2h9mlxgn0iymm9ra0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۲۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89536</id>
    <revision>
      <id>290249</id>
      <timestamp>2026-07-04T19:58:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290249</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1752" sha1="sl421bzqnnq029j6b01tao6k5ynhi7u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل سوم'''}}
{{وسط|'''حقوق ملت'''}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نوزدهم'''}}
مردم ایران از هر قوم و قبیله که باشند از حقوق مساوی برخوردارند و رنگ، نژاد، زبان و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد بود. 
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل بیستم'''}}
همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام برخوردارند. 
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل بیست و یکم'''}}
دولت موظف است حقوق زن را در تمام جهات با رعایت موازین اسلامی تضمین نماید و امور زیر را انجام دهد: 
{{unbulleted list
|۱- ایجاد زمینه‌های مساعد برای رشد شخصیت زن و احیای حقوق مادی و معنوی او. 
|۲- حمایت مادران، بالخصوص در دوران بارداری و حضانت فرزند، و حمایت از کودکان بی‌سرپرست.
|۳- ایجاد دادگاه صالح برای حفظ کیان و بقای خانواده.
|۴- ایجاد بیمه خاص بیوگان و زنان سالخورده و بی‌سرپرست. 
|۵- اعطای قیمومت فرزندان به مادران شایسته در جهت غبطهٔ آنها در صورت نبودن ولی شرعی.
}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل بیست و دوم'''}}
حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل اشخاص از تعرض مصون است مگر در مواردی که قانون تجویز کند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sl421bzqnnq029j6b01tao6k5ynhi7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۲۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89537</id>
    <revision>
      <id>290251</id>
      <timestamp>2026-07-04T20:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290251</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1809" sha1="2uax71ear7y5yukcea90rh9jtmuatc5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل بیست و سوم'''}}
تفتیش عقاید ممنوع است و هیچکس را نمی‌توان بصرف داشتن عقیده‌ای مورد تعرض و مؤاخذه قرار داد. 
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل بیست و چهارم'''}}
نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند مگر آنکه مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشد. تفصیل آنرا قانون معین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل بیست و پنجم'''}}
بازرسی و نرساندن نامه‌ها، ضبط و فاش کردن مکالمات تلفنی، افشای مخابرات تلگرافی و تلکس، سانسور، عدم مخابره و نرساندن آنها، استراق سمع و هرگونه تجسس ممنوع است مگر بحکم قانون.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل بیست و ششم'''}}
احزاب، جمعیت‌ها، انجمن‌های سیاسی و صنفی و انجمنهای اسلامی یا اقلیتهای دینی شناخته شده آزادند، مشروط باینکه اصول استقلال، آزادی، وحدت ملی، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی را نقض نکنند. هیچکس را نمی‌توان از شرکت در آنها منع کرد یا به شرکت در یکی از آنها مجبور ساخت.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل بیست و هفتم'''}}
تشکیل اجتماعات و راه‌پیمائی‌ها، بدون حمل سلاح، بشرط آنکه مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل بیست و هشتم'''}}
هرکس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوق&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2uax71ear7y5yukcea90rh9jtmuatc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۲۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89538</id>
    <revision>
      <id>290252</id>
      <timestamp>2026-07-04T20:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290252</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2274" sha1="418bttgq4yg5ws7a586pjrc1mz0csyi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;دیگران نیست برگزیند. 

دولت موظف است با رعایت نیاز جامعه به مشاغل گوناگون برای همه افراد امکان اشتغال به کار و شرایط مساوی را برای احراز مشاغل ایجاد نماید.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل بیست و نهم'''}}
برخورداری از تأمین اجتماعی از نظر بازنشستگی، بیکاری، پیری، از کار افتادگی، بی‌سرپرستی، درراه‌ماندگی، حوادث و سوانح و نیاز به خدمات بهداشتی و درمانی و مراقبتهای پزشکی بصورت بیمه و غیره حقی است همگانی. 

دولت مکلف است طبق قوانین از محل درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشارکت مردم، خدمات و حمایتهای مالی فوق را برای یک یک افراد کشور تأمین کند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی ام'''}}
دولت موظف است وسائل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دورهٔ متوسطه فراهم سازد و وسائل تحصیلات عالی را تا سرحد خودکفائی کشور بطور رایگان گسترش دهد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و یکم'''}}
داشتن مسکن متناسب با نیاز، حق هر فرد و خانواده ایرانی است. دولت موظف است با رعایت اولویت برای آنها که نیازمندترند بخصوص روستانشینان و کارگران زمینه اجرای این اصل را فراهم کند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و دوم'''}}
هیچکس را نمی‌توان دستگیر کرد مگر به حکم و ترتیبی که قانون معین میکند. در صورت بازداشت، موضوع اتهام باید با ذکر دلایل بلافاصله کتباً به متهم ابلاغ و تفهیم شود و حداکثر ظرف مدت بیست و چهار ساعت پرونده مقدماتی به مراجع صالحه قضائی ارسال و مقدمات محاکمه، در اسرع وقت فراهم گردد. متخلف از این اصل طبق قانون مجازات میشود.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>418bttgq4yg5ws7a586pjrc1mz0csyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۲۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89539</id>
    <revision>
      <id>290258</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل سی و سوم'''}}  هیچکس را نمیتوان از محل اقامت خود تبعید کرد یا از اقامت در محل مورد علاقه‌اش ممنوع یا باقامت در محلی مجبور، ساخت، مگر در مواردی که قانون مقرر میدارد.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل سی و چهارم'''}}  دادخواهی حق مسلم هر فرد است و هر ک...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290258</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1947" sha1="o098fnroypkrnivc3ck12o3csks6zu5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و سوم'''}}

هیچکس را نمیتوان از محل اقامت خود تبعید کرد یا از اقامت در محل مورد علاقه‌اش ممنوع یا باقامت در محلی مجبور، ساخت، مگر در مواردی که قانون مقرر میدارد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و چهارم'''}}

دادخواهی حق مسلم هر فرد است و هر کس میتواند بمنظور دادخواهی به دادگاه‌های صالح رجوع نماید. همه افراد ملت حق دارند اینگونه دادگاه‌ها را در دسترس داشته باشند و هیچکس را نمیتوان از دادگاهی که بموجب قانون حق مراجعه به آن را دارد منع کرد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و پنجم'''}}

در همه دادگاه‌ها طرفین دعوی حق دارند برای خود وکیل انتخاب نمایند واگ توانائی انتخاب وکیل را نداشته باشند باید برای آنها امکانات تعیین وکیل فراهم گردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و ششم'''}}

حکم به مجازات و اجراء آن باید تنها از طریق دادگاه صالح و بموجب قانون باشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و هفتم'''}}

اصل، برائت است و هیچکس از نظر قانون مجرم شناخته نمیشود، مگر اینکه جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و هشتم'''}}

هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع ممنوع است. اجبار شخص به شهادت اقرار یا سوگند مجاز نیست و چنین شهادت و اقرار و سوگندی فاقد ارزش و اعتبار است. متخلف از این اصل طبق قانون مجازات میشود.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o098fnroypkrnivc3ck12o3csks6zu5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290293</id>
      <parentid>290258</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T21:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290293</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1936" sha1="ovuf2jscjplps7umeh1f5fj8momffy5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و سوم'''}}
هیچکس را نمی‌توان از محل اقامت خود تبعید کرد یا از اقامت در محل مورد علاقه‌اش ممنوع یا باقامت در محلی مجبور ساخت، مگر در مواردی که قانون مقرر میدارد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و چهارم'''}}
دادخواهی حق مسلم هر فرد است و هر کس میتواند بمنظور دادخواهی به دادگاههای صالح رجوع نماید. همه افراد ملت حق دارند اینگونه دادگاهها را در دسترس داشته باشند و هیچکس را نمیتوان از دادگاهی که بموجب قانون حق مراجعه به آن را دارد منع کرد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و پنجم'''}}
در همه دادگاهها طرفین دعوی حق دارند برای خود وکیل انتخاب نمایند و اگر توانائی انتخاب وکیل را نداشته باشند باید برای آنها امکانات تعیین وکیل فراهم گردد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و ششم'''}}
حکم به مجازات و اجراء آن باید تنها از طریق دادگاه صالح و بموجب قانون باشد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و هفتم'''}}
اصل، برائت است و هیچکس از نظر قانون مجرم شناخته نمیشود، مگر اینکه جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و هشتم'''}}
هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار و یا کسب اطلاع ممنوع است. اجبار شخص به شهادت، اقرار یا سوگند مجاز نیست و چنین شهادت و اقرار و سوگندی فاقد ارزش و اعتبار است. متخلف از این اصل طبق قانون مجازات میشود.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ovuf2jscjplps7umeh1f5fj8momffy5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۲۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89540</id>
    <revision>
      <id>290259</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل سی و نهم'''}}  هتک حرمت و حیثیت کسی که به حکم قانون دستگیر، بازداشت، زندانی یا تبعید شده بهر صورت که باشد ممنوع و موجب مجازات است  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل چهلم'''}}  هیچکس نمیتواند اعمال حق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز بمنافع عمومی ق...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290259</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1823" sha1="dpyc63kjqxdhm8y0woa5f8oajafa0of" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و نهم'''}}

هتک حرمت و حیثیت کسی که به حکم قانون دستگیر، بازداشت، زندانی یا تبعید شده بهر صورت که باشد ممنوع و موجب مجازات است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهلم'''}}

هیچکس نمیتواند اعمال حق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز بمنافع عمومی قرار دهد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و یکم'''}}

تابعیت کشور ایران حق مسلم هر فرد ایرانی است. و دولت نمیتواند از هیچ ایرانی سلب تابعیت کند، مگر بدرخواست خود او یا در صورتیکه به تابعیت کشور دیگری در آید.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و دوم'''}}

اتباع خارجه میتوانند در حدود قوانین به تابعیت ایران در آیند و سلب تابعیت اینگونه اشخاص در صورتی ممکن است که دولت دیگری تابعیت آنها را بپذیرد یا خود آنها درخواست کنند.

{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل چهارم'''}}
{{وسط|'''اقتصاد و امور مالی'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و سوم'''}}

برای تأمین استقلال اقتصادی جامعه و ریشه کن کردن فقر و محرومیت و برآوردن نیازهای انسان در جریان رشد، با حفظ آزادگی او، اقتصاد جمهوری اسلامی ایران براساس ضوابط زیر استوار میشود: ۱ تأمین نیازهای اساسی: مسکن، خوراک، پوشاک، بهداشت، درمان، آموزش و پرورش و امکانات لازم برای تشکیل خانواده برای همه.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dpyc63kjqxdhm8y0woa5f8oajafa0of</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290295</id>
      <parentid>290259</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T21:55:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290295</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1839" sha1="1mhnapvajphfvwoouq707rcavje097j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل سی و نهم'''}}
هتک حرمت و حیثیت کسی که به حکم قانون دستگیر، بازداشت، زندانی یا تبعید شده بهر صورت که باشد ممنوع و موجب مجازات است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهلم'''}}
هیچکس نمیتواند اعمال حق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز بمنافع عمومی قرار دهد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و یکم'''}}
تابعیت کشور ایران حق مسلم هر فرد ایرانی است و دولت نمی‌تواند از هیچ ایرانی سلب تابعیت کند، مگر بدرخواست خود او یا در صورتیکه به تابعیت کشور دیگری درآید.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و دوم'''}}
اتباع خارجه میتوانند در حدود قوانین به تابعیت ایران درآیند و سلب تابعیت اینگونه اشخاص در صورتی ممکن است که دولت دیگری تابعیت آنها را بپذیرد یا خود آنها درخواست کنند.
{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل چهارم'''}}
{{وسط|'''اقتصاد و امور مالی'''}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و سوم'''}}
برای تأمین استقلال اقتصادی جامعه و ریشه‌کن کردن فقر و محرومیت و برآوردن نیازهای انسان در جریان رشد، با حفظ آزادگی او، اقتصاد جمهوری اسلامی ایران براساس ضوابط زیر استوار میشود: 
{{unbulleted list
|۱- تأمین نیازهای اساسی: مسکن، خوراک، پوشاک، بهداشت، درمان، آموزش و پرورش و امکانات لازم برای تشکیل خانواده برای همه.
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1mhnapvajphfvwoouq707rcavje097j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۲۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89541</id>
    <revision>
      <id>290260</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:25:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «۲ تأمین شرایط و امکانات کار برای همه بمنظور رسیدن به اشتغال کامل و قرار دادن وسائل کار در اختیار همه کسانی که قادر بکارند ولی وسائل کار ندارند، در شکل تعاونی از راه وام بدون بهره یا هر راه مشروع دیگر که نه به تمرکز و تداول ثروت در دست افراد و گرو...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290260</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2930" sha1="k35y109mwoxv193y0s4iygu5615dgxi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;۲ تأمین شرایط و امکانات کار برای همه بمنظور رسیدن به اشتغال کامل و قرار دادن وسائل کار در اختیار همه کسانی که قادر بکارند ولی وسائل کار ندارند، در شکل تعاونی از راه وام بدون بهره یا هر راه مشروع دیگر که نه به تمرکز و تداول ثروت در دست افراد و گروه‌های خاص منتهی شود و نه دولت را به صورت یک کارفرمای بزرگ مطلق درآورد. این اقدام باید با رعایت ضرورتهای حاکم بر برنامهریزی عمومی اقتصاد کشور در هر یک از مراحل رشد صورت گیرد. تنظیم برنامه اقتصادی کشور بصورتی که شکل و محتوا و ساعات کار چنان باشد که هر فرد علاوه بر تلاش شغلی، فرصت و توان کافی برای خودسازی معنوی، سیاسی و اجتماعی و شرکت فعال در رهبری کشور و افزایش مهارت و ابتکار داشته باشد. ۴ رعایت آزادی انتخاب شغل، و عدم اجبار افراد به کاری معین و جلوگیری از بهره‌کشی از کار دیگری منع اضرار بغیر و انحصار و احتکار و ربا و دیگر معاملات باطل و حرام منع اسراف و تبذیر در همه شوون مربوط به اقتصاد، اعم از مصرف، سرمایهگذاری، تولید، توزیع و خدمات. استفاده از علوم و فنون و تربیت افراد ماهر به نسبت احتیاج برای توسعه و پیشرفت اقتصاد کشور جلوگیری از سلطه اقتصادی بیگانه بر اقتصاد کشور ۹ تأکید بر افزایش تولیدات کشاورزی، دامی و صنعتی که نیازهای عمومی را تأمین کند و کشور را به مرحله خودکفایی برساند و از وابستگی برهاند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و چهارم'''}}

نظام اقتصادی جمهوری اسلامی ایران برپایه سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی با برنامهریزی منظم و صحیح استوار است. بخش دولتی شامل کلیه صنایع بزرگ صنایع مادر، بازرگانی خارجی، معادن بزرگ، بانکداری، بیمه تأمین نیرو، سدها و شبکه‌های بزرگ آبرسانی، رادیو و تلویزیون، پست و تلگراف و تلفن، هواپیمائی، کشتیرانی، راه و راهآهن و مانند اینها است که به صورت مالکیت عمومی و در اختیار دولت است بخش تعاونی شامل شرکتها و موسسات تعاونی تولید و توزیع است که در شهرو&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k35y109mwoxv193y0s4iygu5615dgxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290296</id>
      <parentid>290260</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T22:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290296</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3007" sha1="7efukd239j1q3wek2osti1aztq7p4v4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{unbulleted list
|۲- تأمین شرایط و امکانات کار برای همه بمنظور رسیدن به اشتغال کامل و قرار دادن وسائل کار در اختیار همه کسانی که قادر بکارند ولی وسائل کار ندارند، در شکل تعاونی، از راه وام بدون بهره یا هر راه مشروع دیگر که نه به تمرکز و تداول ثروت در دست افراد و گروههای خاص منتهی شود و نه دولت را به صورت یک کارفرمای بزرگ مطلق درآورد. این اقدام باید با رعایت ضرورتهای حاکم بر برنامه‌ریزی عمومی اقتصاد کشور در هر یک از مراحل رشد صورت گیرد. 
|۳- تنظیم برنامه اقتصادی کشور بصورتی که شکل و محتوا و ساعات کار چنان باشد که هر فرد علاوه بر تلاش شغلی، فرصت و توان کافی برای خودسازی معنوی، سیاسی و اجتماعی و شرکت فعال در رهبری کشور و افزایش مهارت و ابتکار داشته باشد. 
|۴- رعایت آزادی انتخاب شغل، و عدم اجبار افراد به کاری معین و جلوگیری از بهره‌کشی از کار دیگری.
|۵- منع اضرار بغیر و انحصار و احتکار و ربا و دیگر معاملات باطل و حرام.
|۶- منع اسراف و تبذیر در همه شؤون مربوط به اقتصاد، اعم از مصرف، سرمایه‌گذاری، تولید، توزیع و خدمات. 
|۷- استفاده از علوم و فنون و تربیت افراد ماهر به نسبت احتیاج برای توسعه و پیشرفت اقتصاد کشور.
|۸- جلوگیری از سلطه اقتصادی بیگانه بر اقتصاد کشور .
|۹- تأکید بر افزایش تولیدات کشاورزی، دامی و صنعتی که نیازهای عمومی را تأمین کند و کشور را به مرحله خودکفائی برساند و از وابستگی برهاند.
}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و چهارم'''}}
نظام اقتصادی جمهوری اسلامی ایران برپایه سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی با برنامه‌ریزی منظم و صحیح استوار است. 
بخش دولتی شامل کلیه صنایع بزرگ، صنایع مادر، بازرگانی خارجی، معادن بزرگ، بانکداری، بیمه، تأمین نیرو، سدها و شبکه‌های بزرگ آبرسانی، رادیو و تلویزیون، پست و تلگراف و تلفن، هواپیمائی، کشتیرانی، راه و راه‌آهن و مانند اینها است که به صورت مالکیت عمومی و در اختیار دولت است.

بخش تعاونی شامل شرکتها و موسسات تعاونی تولید و توزیع است که در شهر و&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7efukd239j1q3wek2osti1aztq7p4v4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۳۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89542</id>
    <revision>
      <id>290261</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «روستا بر طبق ضوابط اسلامی تشکیل میشود. بخش خصوصی شامل آن قسمت از کشاورزی، دامداری صنعت، تجارت و خدمات میشود که مکمل فعالیتهای اقتصادی دولتی و تعاونی است. مالکیت در این سه بخش تا جایی که با اصول دیگر این فصل مطابق باشد و از محدوده قوانین اسلام خ...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290261</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2440" sha1="opriowy68ii6tuzdn82hx5r16rlwygu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;روستا بر طبق ضوابط اسلامی تشکیل میشود. بخش خصوصی شامل آن قسمت از کشاورزی، دامداری صنعت، تجارت و خدمات میشود که مکمل فعالیتهای اقتصادی دولتی و تعاونی است. مالکیت در این سه بخش تا جایی که با اصول دیگر این فصل مطابق باشد و از محدوده قوانین اسلام خارج نشود و موجب رشد و توسعه اقتصادی کشور گردد و مایه زیان جامعه نشود مورد حمایت قانون جمهوری اسلامی است. تفصیل ضوابط و قلمرو و شرایط هر سه بخش را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و پنجم'''}}

انفال و ثروتهای عمومی از قبیل زمینهای موات، یارها شده، معادن، دریاها، دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و سایر آبهای عمومی، کوه‌ها، دره‌ها، جنگلها، نیزارها، بیشه‌های طبیعی، مراتعی که حریم نیست ارث بدون وارث، و اموال مجهول المالک و اموال عمومی که از غاصبین مسترد میشود، در اختیار حکومت اسلامی است تا بر طبق مصالح عامه نسبت به آنها عمل نماید. تفصیل و ترتیب استفاده از هر یک را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و ششم'''}}

هرکس مالک حاصل کسب و کار مشروع خویش است و هیچکس نمیتواند به عنوان مالکیت نسبت به کسب و کار خود امکان کسب و کار را از دیگری سلب کند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و هفتم'''}}

مالکیت شخصی که از راه مشروع باشد محترم است. ضوابط آنرا قانون

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و هشتم'''}}

در بهرهبرداری از منابع طبیعی و استفاده از درآمدهای ملی در سطح استانها و توزیع فعالیتهای اقتصادی میان استانها و مناطق مختلف کشور، باید تبعیض در کار نباشد. بطوریکه هر منطقه فراخور نیازها و استعداد رشد خود، سرمایه و امکانات لازم در دسترس داشته باشد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>opriowy68ii6tuzdn82hx5r16rlwygu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290297</id>
      <parentid>290261</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T22:04:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290297</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2467" sha1="ph981dagu01mqctnz1lii3csimueqzk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;روستا بر طبق ضوابط اسلامی تشکیل میشود. 

بخش خصوصی شامل آن قسمت از کشاورزی، دامداری، صنعت، تجارت و خدمات میشود که مکمل فعالیتهای اقتصادی دولتی و تعاونی است. 

مالکیت در این سه بخش تا جائی که با اصول دیگر این فصل مطابق باشد و از محدوده قوانین اسلام خارج نشود و موجب رشد و توسعه اقتصادی کشور گردد و مایه زیان جامعه نشود مورد حمایت قانون جمهوری اسلامی است.

تفصیل ضوابط و قلمرو و شرایط هر سه بخش را قانون معین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و پنجم'''}}
انفال و ثروتهای عمومی از قبیل زمینهای موات یا رهاشده، معادن، دریاها، دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و سایر آبهای عمومی، کوه‌ها، دره‌ها، جنگلها، نیزارها، بیشه‌های طبیعی، مراتعی که حریم نیست، ارث بدون وارث، و اموال مجهول‌المالک و اموال عمومی که از غاصبین مسترد میشود، در اختیار حکومت اسلامی است تا بر طبق مصالح عامه نسبت به آنها عمل نماید. تفصیل و ترتیب استفاده از هر یک را قانون معین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و ششم'''}}
هرکس مالک حاصل کسب و کار مشروع خویش است و هیچکس نمیتواند به‌عنوان مالکیت نسبت به کسب و کار خود امکان کسب و کار را از دیگری سلب کند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و هفتم'''}}
مالکیت شخصی که از راه مشروع باشد محترم است. ضوابط آنرا قانون معین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و هشتم'''}}
در بهره‌برداری از منابع طبیعی و استفاده از درآمدهای ملی در سطح استانها و توزیع فعالیتهای اقتصادی میان استانها و مناطق مختلف کشور، باید تبعیض در کار نباشد. بطوریکه هر منطقه فراخور نیازها و استعداد رشد خود، سرمایه و امکانات لازم در دسترس داشته باشد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ph981dagu01mqctnz1lii3csimueqzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۳۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89543</id>
    <revision>
      <id>290262</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل چهل و نهم'''}}  دولت موظف است ثروت‌های ناشی از ربا، غصب، رشوه، اختلاس، سرقت، قمار، سوء استفاده از موقوفات، سوء استفاده از مقاطعه کاریها و معاملات دولتی، فروش زمینهای موات و مباحات اصلی، دائر کردن اماکن فساد و سایر موارد غیر مشر...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290262</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2116" sha1="2v0p87h2wxxvnr2gfma4v7lw3iluj15" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و نهم'''}}

دولت موظف است ثروت‌های ناشی از ربا، غصب، رشوه، اختلاس، سرقت، قمار، سوء استفاده از موقوفات، سوء استفاده از مقاطعه کاریها و معاملات دولتی، فروش زمینهای موات و مباحات اصلی، دائر کردن اماکن فساد و سایر موارد غیر مشروع را گرفته و بصاحب حق رد کند و در صورت معلوم نبودن او به بیت المال بدهد این حکم باید با رسیدگی و تحقیق و ثبوت شرعی به وسیله دولت اجرا شود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاهم'''}}

در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسلهای بعد باید در. آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی میگردد. از این رو فعالیتهای اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و یکم'''}}

هیچ نوع مالیات وضع نمیشود مگر بموجب قانون موارد معافیت و بخشودگی و تخفیف مالیاتی بموجب قانون مشخص میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و دوم'''}}

بودجه سالانه کل کشور به ترتیبی که در قانون مقرر میشود از طرف دولت تهیه و برای رسیدگی و تصویب به مجلس شورای ملی تسلیم میگردد. هرگونه تغییر در ارقام بودجه نیز تابع مراتب مقرر در قانون خواهد بود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و سوم'''}}

کلیه دریافتهای دولت در حساب‌های خزانه داری کل متمرکز میشود و همه پرداخت‌ها در حدود اعتبارات مصوب بموجب قانون انجام میگیرد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2v0p87h2wxxvnr2gfma4v7lw3iluj15</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290298</id>
      <parentid>290262</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T22:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290298</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2106" sha1="hmuhx8r5f1rpebet4n1imcoadw1xf78" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل چهل و نهم'''}}
دولت موظف است ثروت‌های ناشی از ربا، غصب، رشوه، اختلاس، سرقت، قمار، سوء استفاده از موقوفات، سوء استفاده از مقاطعه‌کاریها و معاملات دولتی، فروش زمینهای موات و مباحات اصلی، دائر کردن اماکن فساد و سایر موارد غیر مشروع را گرفته و بصاحب حق رد کند و در صورت معلوم نبودن او به بیت‌المال بدهد این حکم باید با رسیدگی و تحقیق و ثبوت شرعی به وسیله دولت اجرا شود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاهم'''}}
در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسلهای بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی میگردد. از این رو فعالیتهای اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و یکم'''}}
هیچ نوع مالیات وضع نمیشود مگر بموجب قانون. موارد معافیت و بخشودگی و تخفیف مالیاتی بموجب قانون مشخص میشود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و دوم'''}}
بودجه سالانه کل کشور به ترتیبی که در قانون مقرر میشود از طرف دولت تهیه و برای رسیدگی و تصویب به مجلس شورای ملی تسلیم میگردد. هرگونه تغییر در ارقام بودجه نیز تابع مراتب مقرر در قانون خواهد بود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و سوم'''}}
کلیه دریافتهای دولت در حسابهای خزانه داری کل متمرکز میشود و همه پرداختها در حدود اعتبارات مصوب بموجب قانون انجام میگیرد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hmuhx8r5f1rpebet4n1imcoadw1xf78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۳۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89544</id>
    <revision>
      <id>290263</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:26:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل پنجاه و چهارم'''}}  دیوان محاسبات کشور مستقیماً زیر نظر مجلس شورای ملی میباشد. سازمان و اداره امور آن در تهران و مراکز استانها بموجب قانون تعیین خواهد شد.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل پنجاه و پنجم'''}}  دیوان محاسبات به کلیه حساب‌های وزارتخا...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290263</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2325" sha1="s42xbpnuikqgxef8fc5k6w7o1jgsrq7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و چهارم'''}}

دیوان محاسبات کشور مستقیماً زیر نظر مجلس شورای ملی میباشد. سازمان و اداره امور آن در تهران و مراکز استانها بموجب قانون تعیین خواهد شد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و پنجم'''}}

دیوان محاسبات به کلیه حساب‌های وزارتخانه‌ها، موسسات، شرکتهای دولتی و سایر دستگاه‌هایی که بنحوی از انحاء از بودجه کل کشور استفاده میکنند به ترتیبی که قانون مقرر میدارد رسیدگی یا حسابرسی مینماید که هیچ هزینه ای از اعتبارات مصوب تجاوز نکرده و هر وجهی در محل خود به مصرف رسیده باشد. دیوان محاسبات، حساب‌ها و اسناد و مدارک مربوطه را برابر قانون جمعآوری و گزارش تفریغ بودجه هر سال را بانضمام نظرات خود به مجلس شورای ملی تسلیم مینماید. این گزارش باید در دسترس عموم گذاشته شود.

{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل پنجم'''}}
{{وسط|'''حق حاکمیت ملت و قوای ناشی از آن'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و ششم'''}}

حاکمیت مطلق بر جهان انسان و از آن خداست و هم او انسان را بر سرنوشت اجتماعی خویش حاکم ساخته است. هیچکس نمیتواند این حق الهی را از انسان سلب کند یا در خدمت منافع فرد یا گروهی خاص قرار دهد و ملت این حق خداداد را از طرقی که در اصول بعد میآید اعمال میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و هفتم'''}}

قوای حاکم در جمهوری اسلامی ایران عبارتند از قوه مقننه، قوه مجریه و قوه قضائیه که زیر نظر ولایت امر و امامت امت، بر طبق اصول آینده این قانون اعمال میگردند. این قوا مستقل از یکدیگرند و ارتباط میان آنها بوسیله رئیس‌جمهور  برقرار میگردد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s42xbpnuikqgxef8fc5k6w7o1jgsrq7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290299</id>
      <parentid>290263</parentid>
      <timestamp>2026-07-04T22:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290299</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2326" sha1="oslmxzzh1oak8d7yo0l3mzkjoc188qf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و چهارم'''}}
دیوان محاسبات کشور مستقیماً زیر نظر مجلس شورای ملی میباشد. سازمان و اداره امور آن در تهران و مراکز استانها بموجب قانون تعیین خواهد شد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و پنجم'''}}
دیوان محاسبات به کلیه حساب‌های وزارتخانه‌ها، موسسات، شرکتهای دولتی و سایر دستگاه‌هائی که بنحوی از انحاء از بودجه کل کشور استفاده میکنند به ترتیبی که قانون مقرر میدارد رسیدگی یا حسابرسی مینماید که هیچ هزینه‌ای از اعتبارات مصوب تجاوز نکرده و هر وجهی در محل خود به مصرف رسیده باشد. دیوان محاسبات، حساب‌ها و اسناد و مدارک مربوطه را برابر قانون جمع‌آوری و گزارش تفریغ بودجه هر سال را بانضمام نظرات خود به مجلس شورای ملی تسلیم مینماید. این گزارش باید در دسترس عموم گذاشته شود.
{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل پنجم'''}}
{{وسط|'''حق حاکمیت ملت و قوای ناشی از آن'''}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و ششم'''}}
حاکمیت مطلق بر جهان و انسان از آن خداست و هم او، انسان را بر سرنوشت اجتماعی خویش حاکم ساخته است. هیچکس نمیتواند این حق الهی را از انسان سلب کند یا در خدمت منافع فرد یا گروهی خاص قرار دهد و ملت این حق خداداد را از طرقی که در اصول بعد می‌آید اعمال میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و هفتم'''}}
قوای حاکم در جمهوری اسلامی ایران عبارتند از قوه مقننه، قوه مجریه و قوه قضائیه که زیر نظر ولایت امر و امامت امت، بر طبق اصول آینده این قانون اعمال میگردند. این قوا مستقل از یکدیگرند و ارتباط میان آنها بوسیله رئیس‌جمهور  برقرار میگردد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oslmxzzh1oak8d7yo0l3mzkjoc188qf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۳۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89545</id>
    <revision>
      <id>290264</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:26:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل پنجاه و هشتم'''}}  اعمال قوه مقننه از طریق مجلس شورای ملی است که از نمایندگان منتخب مردم تشکیل میشود و مصوبات آن پس از طی مراحلی که در اصول بعد میآید برای اجرا به قوه مجریه و قضائیه ابلاغ میگردد.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل پنجاه و نهم'''}}  در...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290264</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1795" sha1="kp9oyzs6m3tl4qvg4rrp0gg9tfbdoaa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و هشتم'''}}

اعمال قوه مقننه از طریق مجلس شورای ملی است که از نمایندگان منتخب مردم تشکیل میشود و مصوبات آن پس از طی مراحلی که در اصول بعد میآید برای اجرا به قوه مجریه و قضائیه ابلاغ میگردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و نهم'''}}

در مسائل بسیار مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ممکن است اعمال قوه مقننه از راه همه‌پرسی و مراجعه مستقیم به آراء مردم صورت گیرد. درخواست مراجعه به آراء عموی میباید بتصویب دوسوم مجموع نمایندگان مجلس برسد

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصتم'''}}

اعمال قوه مجریه جز در اموری که در این قانون مستقیماً &quot; بر عهده رهبری گذارده شده از طریق رئیس‌جمهور و نخستوزیر و وزراء است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و یکم'''}}

اعمال قوه قضائیه بوسیله دادگاه‌های دادگستری است که باید طبق موازین اسلامی تشکیل شود و به حل و فصل دعاوی و حفظ حقوق عمومی و گسترش و اجرای عدالت و اقامه حدود الهی بپردازد

{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل ششم'''}}
{{وسط|'''قوه مقننه'''}}
{{وسط|'''مبحث اول مجلس شورای ملی'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و دوم'''}}

مجلس شورای ملی از نمایندگان ملت که بهطور مستقیم و با رای مخفی انتخاب میشوند تشکیل میگردد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kp9oyzs6m3tl4qvg4rrp0gg9tfbdoaa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290300</id>
      <parentid>290264</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290300</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1788" sha1="ttg8h54xs4w66zzbipdrruc5a14vh6x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و هشتم'''}}
اعمال قوه مقننه از طریق مجلس شورای ملی است که از نمایندگان منتخب مردم تشکیل میشود و مصوبات آن پس از طی مراحلی که در اصول بعد می‌آید برای اجرا به قوه مجریه و قضائیه ابلاغ میگردد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل پنجاه و نهم'''}}
در مسائل بسیار مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ممکن است اعمال قوهٔ مقننه از راه همه پرسی و مراجعه مستقیم به آراء مردم صورت گیرد. درخواست مراجعه به آراء عمومی باید بتصویب دوسوم مجموع نمایندگان مجلس برسد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصتم'''}}
اعمال قوه مجریه جز در اموری که در این قانون مستقیماً بر عهده رهبری گذارده شده، از طریق رئیس‌جمهور و نخست وزیر و وزراء است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و یکم'''}}
اعمال قوه قضائیه بوسیله دادگاههای دادگستری است که باید طبق موازین اسلامی تشکیل شود و به حل و فصل دعاوی و حفظ حقوق عمومی و گسترش و اجرای عدالت و اقامه حدود الهی بپردازد.
{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل ششم'''}}
{{وسط|'''قوه مقننه'''}}
{{وسط|'''مبحث اول - مجلس شورای ملی'''}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و دوم'''}}
مجلس شورایملی از نمایندگان ملت که بطور مستقیم و با رای مخفی انتخاب می‌شوند تشکیل میگردد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ttg8h54xs4w66zzbipdrruc5a14vh6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۳۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89546</id>
    <revision>
      <id>290265</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:26:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل شصت و سوم'''}}  دوره نمایندگی مجلس شورای ملی چهار سال است. انتخابات هر دوره باید پیش از پایان دوره قبل برگزار شود بطوریکه کشور در هیچ زمان بدون مجلس نباشد.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل شصت و چهارم'''}}  عده نمایندگان مجلس شورای ملی دویست و هفتا...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290265</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2320" sha1="97avro89tf6zdcs82uvtcyn4vykahxp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و سوم'''}}

دوره نمایندگی مجلس شورای ملی چهار سال است. انتخابات هر دوره باید پیش از پایان دوره قبل برگزار شود بطوریکه کشور در هیچ زمان بدون مجلس نباشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و چهارم'''}}

عده نمایندگان مجلس شورای ملی دویست و هفتاد نفر است و پس از هر ده سال در صورت زیاد شدن جمعیت کشور در هر حوزه انتخابی به نسبت هر یکصد و پنجاه هزار نفر یک نماینده اضافه میشود. زرتشتیان و کلیمیان هر کدام یک نماینده و مسیحیان آشوری و کلدانی مجموعاً یک نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هر کدام یک نماینده انتخاب میکنند و در صورت افزایش جمعیت هر یک از اقلیتها پس از هر ده سال به ازای هر یکصد و پنجاه هزار نفر اضافی یک نماینده اضافی خواهند داشت مقررات مربوط به انتخابات را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و پنجم'''}}

پس از برگزاری انتخابات، جلسات مجلس شورای ملی با حضور دوسوم مجموع نمایندگان رسمیت مییابد و تصویب طرحها و لوایح طبق آئیننامه مصوب داخلی انجام میگیرد مگر در مواردی که در قانون اساسی نصاب خاصی تعیین شده باشد. برای تصویب آئیننامه داخلی موافقت دو سوم حاضران لازم است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و ششم'''}}

ترتیب انتخاب رئیس و هیئت رئیسه مجلس و تعداد کمیسیون‌ها و دوره تصدی آنها و امور مربوط به مذاکرات و انتظامات مجلس بوسیله آئیننامه داخلی مجلس معین میگردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و هفتم'''}}

نمایندگان باید در نخستین جلسه مجلس به ترتیب زیر سوگند یاد کنند و متن قسم نامه را امضاء نمایند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>97avro89tf6zdcs82uvtcyn4vykahxp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290301</id>
      <parentid>290265</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290301</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2328" sha1="fb9vq67t10d1sff653x2oia1bh0jaj3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و سوم'''}}
دوره نمایندگی مجلس شورای ملی چهار سال است. انتخابات هر دوره باید پیش از پایان دوره قبل برگزار شود بطوریکه کشور در هیچ زمان بدون مجلس نباشد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و چهارم'''}}
عده نمایندگان مجلس شورای ملی دویست و هفتاد نفر است و پس از هر ده سال در صورت زیاد شدن جمعیت کشور در هر حوزه انتخابی به نسبت هر یکصد و پنجاه هزار نفر یک نماینده اضافه میشود. زرتشتیان و کلیمیان هر کدام یک نماینده و مسیحیان آشوری و کلدانی مجموعاً یک نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هر کدام یک نماینده انتخاب میکنند و در صورت افزایش جمعیت هر یک از اقلیت‌ها پس از هر ده سال به ازای هر یکصد و پنجاه هزار نفر اضافی یک نماینده اضافی خواهند داشت مقررات مربوط به انتخابات را قانون معین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و پنجم'''}}
پس از برگزاری انتخابات، جلسات مجلس شورای ملی با حضور دوسوم مجموع نمایندگان رسمیت مییابد و تصویب طرحها و لوایح طبق آئین‌نامه مصوب داخلی انجام میگیرد مگر در مواردی که در قانون اساسی نصاب خاصی تعیین شده باشد. 

برای تصویب آئین‌نامه داخلی موافقت دو سوم حاضران لازم است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و ششم'''}}
ترتیب انتخاب رئیس و هیئت رئیسه مجلس و تعداد کمیسیون‌ها و دورهٔ تصدی آنها و امور مربوط به مذاکرات و انتظامات مجلس بوسیله آئین‌نامه داخلی مجلس معین میگردد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و هفتم'''}}
نمایندگان باید در نخستین جلسه مجلس به ترتیب زیر سوگند یاد کنند و متن قسم نامه را امضاء نمایند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fb9vq67t10d1sff653x2oia1bh0jaj3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۳۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89547</id>
    <revision>
      <id>290266</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «بسم الله الرحمن الرحیم  من در برابر قرآن مجید، بخدای قادر متعال سوگند یاد میکنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد مینمایم که پاسدار حریم اسلام و نگاهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی ملت ایران و مبانی جمهوری اسلامی باشم، ودیعه ای را که ملت به ما سپ...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290266</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2254" sha1="2893hhowdewwi76mlr3apf1vu0jn6qp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;بسم الله الرحمن الرحیم 
من در برابر قرآن مجید، بخدای قادر متعال سوگند یاد میکنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد مینمایم که پاسدار حریم اسلام و نگاهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی ملت ایران و مبانی جمهوری اسلامی باشم، ودیعه ای را که ملت به ما سپرده بعنوان امینی عادل پاسداری کنم و در انجام وظایف وکالت، امانت و تقوی را رعایت نمایم و همواره به استقلال و اعتلای کشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پای‌بند باشم، از قانون اساسی دفاع کنم و در گفته‌ها و نوشته‌ها و اظهارنظرها، استقلال کشور و آزادی مردم و تأمین مصالح آنها را مد نظر داشته باشم &quot;. نمایندگان اقلیتهای دینی این سوگند را با ذکر کتاب آسمانی خود یاد خواهند نمایندگانی که در جلسه نخست شرکت ندارند باید در اولین جلسه ای که حضور پیدا میکنند مراسم سوگند را بجای آورند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و هشتم'''}}

در زمان جنگ و اشغال نظامی کشور به پیشنهاد رئیس‌جمهور  و تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان و تأیید شورای نگهبان انتخابات نقاط اشغال شده یا تمامی مملکت برای مدت معینی متوقف میشود و در صورت عدم تشکیل مجلس جدید، مجلس سابق همچنان بکار خود ادامه خواهد داد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و نهم'''}}

مذاکرات مجلس شورای ملی باید علنی باشد و گزارش کامل آن از طریق رادیو و روزنامه رسمی برای اطلاع عموم منتشر شود. در شرایط اضطراری در صورتی که رعایت امنیت کشور ایجاب کند، به تقاضای نخستوزیر یا یکی از وزراء یا ده نفر از نمایندگان&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2893hhowdewwi76mlr3apf1vu0jn6qp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290302</id>
      <parentid>290266</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290302</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2307" sha1="hnsugn339h7zi3zafwbc8428jgvyepl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|بسم الله الرحمن الرحیم}}
{{Block center|width=25em|&quot;من در برابر قرآن مجید، بخدای قادر متعال سوگند یاد میکنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد مینمایم که پاسدار حریم اسلام و نگاهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی ملت ایران و مبانی جمهوری اسلامی باشم، ودیعه‌ای را که ملت به ما سپرده بعنوان امینی عادل پاسداری کنم و در انجام وظایف وکالت، امانت و تقوی را رعایت نمایم و همواره به استقلال و اعتلای کشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پای‌بند باشم، از قانون اساسی دفاع کنم و در گفته‌ها و نوشته‌ها و اظهارنظرها، استقلال کشور و آزادی مردم و تأمین مصالح آنها را مد نظر داشته باشم.&quot;}}
 
نمایندگان اقلیتهای دینی این سوگند را با ذکر کتاب آسمانی خود یاد خواهند کرد.

نمایندگانی که در جلسه نخست شرکت ندارند باید در اولین جلسه‌ای که حضور پیدا میکنند مراسم سوگند را بجای آورند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و هشتم'''}}
در زمان جنگ و اشغال نظامی کشور به پیشنهاد رئیس‌جمهور و تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان و تأیید شورای نگهبان انتخابات نقاط اشغال شده یا تمامی مملکت برای مدت معینی متوقف میشود و در صورت عدم تشکیل مجلس جدید، مجلس سابق همچنان بکار خود ادامه خواهد داد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و نهم'''}}
مذاکرات مجلس شورای ملی باید علنی باشد و گزارش کامل آن از طریق رادیو و روزنامه رسمی برای اطلاع عموم منتشر شود. در شرایط اضطراری، در صورتی که رعایت امنیت کشور ایجاب کند، به تقاضای نخست‌وزیر یا یکی از وزراء یا ده نفر از نمایندگان&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hnsugn339h7zi3zafwbc8428jgvyepl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290304</id>
      <parentid>290302</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290304</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2327" sha1="7orp9txt5im0h8xbgvwcdszb8lz1ckj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|'''بسم الله الرحمن الرحیم'''}}
{{block center|align=justify|width=20em|&quot;من در برابر قرآن مجید، بخدای قادر متعال سوگند یاد میکنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد مینمایم که پاسدار حریم اسلام و نگاهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی ملت ایران و مبانی جمهوری اسلامی باشم، ودیعه‌ای را که ملت به ما سپرده بعنوان امینی عادل پاسداری کنم و در انجام وظایف وکالت، امانت و تقوی را رعایت نمایم و همواره به استقلال و اعتلای کشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پای‌بند باشم، از قانون اساسی دفاع کنم و در گفته‌ها و نوشته‌ها و اظهارنظرها، استقلال کشور و آزادی مردم و تأمین مصالح آنها را مد نظر داشته باشم.&quot;}}
 
نمایندگان اقلیتهای دینی این سوگند را با ذکر کتاب آسمانی خود یاد خواهند کرد.

نمایندگانی که در جلسه نخست شرکت ندارند باید در اولین جلسه‌ای که حضور پیدا میکنند مراسم سوگند را بجای آورند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و هشتم'''}}
در زمان جنگ و اشغال نظامی کشور به پیشنهاد رئیس‌جمهور و تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان و تأیید شورای نگهبان انتخابات نقاط اشغال شده یا تمامی مملکت برای مدت معینی متوقف میشود و در صورت عدم تشکیل مجلس جدید، مجلس سابق همچنان بکار خود ادامه خواهد داد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل شصت و نهم'''}}
مذاکرات مجلس شورای ملی باید علنی باشد و گزارش کامل آن از طریق رادیو و روزنامه رسمی برای اطلاع عموم منتشر شود. در شرایط اضطراری، در صورتی که رعایت امنیت کشور ایجاب کند، به تقاضای نخست‌وزیر یا یکی از وزراء یا ده نفر از نمایندگان&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7orp9txt5im0h8xbgvwcdszb8lz1ckj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۳۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89548</id>
    <revision>
      <id>290267</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «جلسه غیر علنی تشکیل میشود. مصوبات جلسه غیر علنی در صورتی معتبر است که با حضور شورای نگهبان به تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان برسد. گزارش و مصوبات این جلسات باید پس از برطرف شدن شرایط اضطراری برای اطلاع عموم منتشر گردد.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل هفتادم''...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290267</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1969" sha1="qznh770ymy5cufx8xgrzxr4gl2m8a69" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;جلسه غیر علنی تشکیل میشود. مصوبات جلسه غیر علنی در صورتی معتبر است که با حضور شورای نگهبان به تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان برسد. گزارش و مصوبات این جلسات باید پس از برطرف شدن شرایط اضطراری برای اطلاع عموم منتشر گردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتادم'''}}

رئیس‌جمهور، نخستوزیر و وزیران باجتماع یا بانفراد حق شرکت در جلسات علنی مجلس را دارند و میتوانند مشاوران خود را همراه داشته باشند و در صورتیکه نمایندگان لازم بدانند، رئیس‌جمهور  و نخستوزیر و وزراء مکلف به حضورند و هرگاه تقاضا کنند مطالبشان استماع میشود. دعوت رئیس‌جمهور  به مجلس باید به تصویب اکثریت برسد. مبحث دوم اختیارات و صلاحیت مجلس شورای ملی

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و یکم'''}}

مجلس شورای ملی در عموم مسائل در حدود مقرر در قانون اساسی میتواند قانون وضع کند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و دوم'''}}

مجلس شورای ملی نمیتواند قوانینی وضع کند که با اصول و احکام مذهب رسمی کشور یا قانون اساسی مغایرت داشته باشد. تشخیص این امر به ترتیبی که در {{dhr|1em}} اصل نود و ششم آمده بر عهده شورای نگهبان است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و سوم'''}}

شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای ملی است. مفاد این اصل مانع از تفسیری که دادرسان در مقام تمیز حق، از قوانین میکنند نیست.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qznh770ymy5cufx8xgrzxr4gl2m8a69</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290305</id>
      <parentid>290267</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290305</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1984" sha1="dqfmas9u2mmuds02iy36vzj8owakajv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;جلسه غیر علنی تشکیل می‌شود. مصوبات جلسه غیر علنی در صورتی معتبر است که با حضور شورای نگهبان به تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان برسد. گزارش و مصوبات این جلسات باید پس از برطرف شدن شرایط اضطراری برای اطلاع عموم منتشر گردد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتادم'''}}
رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و وزیران باجتماع یا بانفراد حق شرکت در جلسات علنی مجلس را دارند و می‌توانند مشاوران خود را همراه داشته باشند و در صورتیکه نمایندگان لازم بدانند، رئیس‌جمهور  و نخست‌وزیر و وزراء مکلف به حضورند و هرگاه تقاضا کنند مطالبشان استماع میشود. 

دعوت رئیس‌جمهور  به مجلس باید به تصویب اکثریت برسد. 

{{وسط|'''مبحث دوم - اختیارات و صلاحیت مجلس شورای ملی}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و یکم'''}}
مجلس شورای ملی در عموم مسائل در حدود مقرر در قانون اساسی میتواند قانون وضع کند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و دوم'''}}
مجلس شورای ملی نمیتواند قوانینی وضع کند که با اصول و احکام مذهب رسمی کشور یا قانون اساسی مغایرت داشته باشد. تشخیص این امر به ترتیبی که در اصل نود و ششم آمده بر عهده شورای نگهبان است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و سوم'''}}
شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای ملی است. مفاد این اصل مانع از تفسیری که دادرسان، در مقام تمیز حق، از قوانین میکنند نیست.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dqfmas9u2mmuds02iy36vzj8owakajv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۳۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89549</id>
    <revision>
      <id>290268</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:27:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل هفتاد و چهارم'''}}  لوایح قانونی پس از تصویب هیئت وزیران به مجلس تقدیم میشود و طرحهای قانونی به پیشنهاد حداقل پانزده نفر از نمایندگان در مجلس شورای ملی قابل طرح است.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل هفتاد و پنجم'''}}  طرحهای قانونی و پیشنهادها و ا...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290268</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1985" sha1="ns9f16ohe3n36srp0etjeylu2m7feam" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و چهارم'''}}

لوایح قانونی پس از تصویب هیئت وزیران به مجلس تقدیم میشود و طرحهای قانونی به پیشنهاد حداقل پانزده نفر از نمایندگان در مجلس شورای ملی قابل طرح است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و پنجم'''}}

طرحهای قانونی و پیشنهادها و اصلاحاتی که نمایندگان در خصوص لوایح قانونی عنوان میکنند و به تقلیل درآمد عمومی یا افزایش هزینه‌های عمومی میانجامد، در صورتی قابل طرح در مجلس است که در آن طریق جبران کاهش درآمد یا تأمین هزینه جدید نیز معلوم شده باشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و ششم'''}}

مجلس شورای ملی حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور را دارد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و هفتم'''}}

باید به تصویب عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، قراردادها و موافقت‌نامه‌های بینالمللی مجلس شورای ملی برسد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و هشتم'''}}

هرگونه تغییر در خطوط مرزی ممنوع است مگر اصلاحات جزئی با رعایت مصالح کشور بشرط اینکه یک طرفه نباشد و به استقلال و تمامیت ارضی کشور لطمه نزند و به تصویب چهار پنجم مجموع نمایندگان مجلس شورای ملی برسد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و نهم'''}}

برقراری حکومت نظامی ممنوع است. در حالت جنگ و شرایط اضطراری نظیر آن دولت حق دارد با تصویب مجلس شورای ملی موقتاً محدودیتهای ضروری را برقرار نماید ولی&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ns9f16ohe3n36srp0etjeylu2m7feam</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290306</id>
      <parentid>290268</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290306</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1981" sha1="iv50luhsgxry3ipb6n252jmnb8k5l3e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و چهارم'''}}
لوایح قانونی پس از تصویب هیئت وزیران به مجلس تقدیم میشود و طرحهای قانونی به پیشنهاد حداقل پانزده نفر از نمایندگان، در مجلس شورای ملی قابل طرح است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و پنجم'''}}
طرحهای قانونی و پیشنهادها و اصلاحاتی که نمایندگان در خصوص لوایح قانونی عنوان میکنند و به تقلیل درآمد عمومی یا افزایش هزینه‌های عمومی می‌انجامد، در صورتی قابل طرح در مجلس است که در آن طریق جبران کاهش درآمد یا تأمین هزینه جدید نیز معلوم شده باشد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و ششم'''}}
مجلس شورای ملی حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور را دارد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و هفتم'''}}
عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، قراردادها و موافقت‌نامه‌های بینالمللی باید به تصویب مجلس شورای ملی برسد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و هشتم'''}}
هرگونه تغییر در خطوط مرزی ممنوع است مگر اصلاحات جزئی با رعایت مصالح کشور بشرط اینکه یک طرفه نباشد و به استقلال و تمامیت ارضی کشور لطمه نزند و به تصویب چهار پنجم مجموع نمایندگان مجلس شورای ملی برسد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هفتاد و نهم'''}}
برقراری حکومت نظامی ممنوع است. در حالت جنگ و شرایط اضطراری نظیر آن دولت حق دارد با تصویب مجلس شورای ملی موقتاً محدودیتهای ضروری را برقرار نماید، ولی&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iv50luhsgxry3ipb6n252jmnb8k5l3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۳۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89550</id>
    <revision>
      <id>290269</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «مدت آن بهر حال نمیتواند بیش از سی روز باشد و در صورتیکه ضرورت همچنان باقی باشد دولت موظف است مجدداً از مجلس کسب مجوز کند.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل هشتادم'''}}  گرفتن و دادن وام یا کمکهای بدون عوض داخلی و خارجی از طرف دولت باید با تصویب مجلس شورای ملی باشد....» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290269</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1651" sha1="7b9yqa8a3ffsgq7jahj0r56ssou6tdz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;مدت آن بهر حال نمیتواند بیش از سی روز باشد و در صورتیکه ضرورت همچنان باقی باشد دولت موظف است مجدداً از مجلس کسب مجوز کند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتادم'''}}

گرفتن و دادن وام یا کمکهای بدون عوض داخلی و خارجی از طرف دولت باید با تصویب مجلس شورای ملی باشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و یکم'''}}

دادن امتیاز تشکیل شرکتها و موسسات در امور تجارتی و صنعتی و کشاورزی و معادن و خدمات به خارجیان مطلقاً ممنوع است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و دوم'''}}

استخدام کارشناسان خارجی از طرف دولت ممنوع است مگر در موارد ضرورت با تصویب مجلس شورای ملی.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و سوم'''}}

بناها و اموال دولتی که از نفایس ملی باشد قابل انتقال به غیر نیست مگر با تصویب مجلس شورای ملی آنهم در صورتیکه از نفایس منحصر بفرد نباشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و چهارم'''}}

هر نماینده در برابر تمام ملت مسوول است و حق دارد در همه مسائل داخلی و خارجی کشور اظهار نظر نماید.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و پنجم'''}}

سمت نمایندگی قائم به شخص است و قابل واگذاری به دیگری نیست. مجلس نمیتواند&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7b9yqa8a3ffsgq7jahj0r56ssou6tdz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290307</id>
      <parentid>290269</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290307</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1640" sha1="2io5nn34xbp16vnmni1nnbhslxfmkym" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;مدت آن بهرحال نمیتواند بیش از سی روز باشد و در صورتیکه ضرورت همچنان باقی باشد دولت موظف است مجدداً از مجلس کسب مجوز کند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتادم'''}}
گرفتن و دادن وام یا کمکهای بدون عوض داخلی و خارجی از طرف دولت باید با تصویب مجلس شورای ملی باشد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و یکم'''}}
دادن امتیاز تشکیل شرکتها و موسسات در امور تجارتی و صنعتی و کشاورزی و معادن و خدمات به خارجیان مطلقاً ممنوع است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و دوم'''}}
استخدام کارشناسان خارجی از طرف دولت ممنوع است مگر در موارد ضرورت با تصویب مجلس شورای ملی.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و سوم'''}}
بناها و اموال دولتی که از نفایس ملی باشد قابل انتقال به غیر نیست مگر با تصویب مجلس شورای ملی، آنهم در صورتیکه از نفایس منحصر بفرد نباشد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و چهارم'''}}
هر نماینده در برابر تمام ملت مسؤول است و حق دارد در همه مسائل داخلی و خارجی کشور اظهار نظر نماید.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و پنجم'''}}
سمت نمایندگی قائم به شخص است و قابل واگذاری به دیگری نیست. مجلس نمیتواند&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2io5nn34xbp16vnmni1nnbhslxfmkym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۳۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89551</id>
    <revision>
      <id>290270</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «اختیار قانون گذاری را به شخص یا هیاتی واگذار کند ولی در موارد ضروری میتواند اختیار وضع بعضی از قوانین را با رعایت اصل هفتاد و دوم به کمیسیونهای داخلی خود تفویض کند، در اینصورت این قوانین در مدتی که مجلس تعیین مینماید به صورت آزمایشی اجرا میشود...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290270</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2271" sha1="72d6i8ge8zqk4u5hqoeynb5e5rf7abx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;اختیار قانون گذاری را به شخص یا هیاتی واگذار کند ولی در موارد ضروری میتواند اختیار وضع بعضی از قوانین را با رعایت اصل هفتاد و دوم به کمیسیونهای داخلی خود تفویض کند، در اینصورت این قوانین در مدتی که مجلس تعیین مینماید به صورت آزمایشی اجرا میشود و تصویب نهائی آنها با مجلس خواهد بود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و ششم'''}}
نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهار نظر ورای خود کاملاً آزادند. و نمیتوان آنها را به سبب نظراتی که در مجلس اظهار کردهاند یا آرائی که در مقام ایفای وظایف نمایندگی خود دادهاند تعقیب یا توقیف کرد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و هفتم'''}}

هیئت وزیران پس از تشکیل و معرفی و پیش از هر اقدام دیگر باید از مجلس رای اعتماد بگیرد. در دوران تصدی نیز در مورد مسائل مهم و مورد اختلاف میتواند از مجلس تقاضای رای اعتماد کند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و هشتم'''}}

در هر مورد که نماینده ای از وزیر مسوول دربارهٔ یکی از وظایف او سؤال کند آن وزیر موظف است در مجلس حاضر شود و به سؤال جواب دهد و این جواب نباید بیش از ده روز به تأخیر افتد مگر با عذر موجه به تشخیص مجلس شورای ملی.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و نهم'''}}

نمایندگان مجلس میتوانند در مواردی که لازم میدانند هیئت وزیران یا هر یک از وزراء را استیضاح کنند. استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است که با امضای حداقل ده نفر نمایندگان مجلس تقدیم شود. از هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح باید ظرف مدت ده روز پس از طرح آن در مجلس&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>72d6i8ge8zqk4u5hqoeynb5e5rf7abx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290308</id>
      <parentid>290270</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290308</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2277" sha1="3licuxt8w3f8rez8yydlsstam7568ty" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;اختیار قانون گذاری را به شخص یا هیاتی واگذار کند، ولی در موارد ضروری میتواند اختیار وضع بعضی از قوانین را با رعایت اصل هفتاد و دوم به کمیسیون‌های داخلی خود تفویض کند، در اینصورت این قوانین در مدتی که مجلس تعیین مینماید به صورت آزمایشی اجرا میشود و تصویب نهائی آنها با مجلس خواهد بود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و ششم'''}}
نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهارنظر و رای خود کاملاً آزادند. و نمی‌توان آنها را به سبب نظراتی که در مجلس اظهار کرده‌اند یا آرائی که در مقام ایفای وظایف نمایندگی خود داده‌اند تعقیب یا توقیف کرد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و هفتم'''}}
هیئت‌وزیران پس از تشکیل و معرفی و پیش از هر اقدام دیگر باید از مجلس رای اعتماد بگیرد. در دوران تصدی نیز در مورد مسائل مهم و مورد اختلاف میتواند از مجلس تقاضای رای اعتماد کند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و هشتم'''}}
در هر مورد که نماینده‌ای از وزیر مسؤول درباره یکی از وظایف او سوال کند آن وزیر موظف است در مجلس حاضر شود و به سؤال جواب دهد و این جواب نباید بیش از ده روز به تأخیر افتد مگر با عذر موجه به تشخیص مجلس شورای ملی.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل هشتاد و نهم'''}}
نمایندگان مجلس میتوانند در مواردی که لازم میدانند هیات وزیران یا هر یک از وزراء را استیضاح کنند. استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است که با امضای حداقل ده نفر نمایندگان مجلس تقدیم شود. 

هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح باید ظرف مدت ده روز پس از طرح آن در مجلس&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3licuxt8w3f8rez8yydlsstam7568ty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۴۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89552</id>
    <revision>
      <id>290271</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:28:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «حاضر شود و به آن پاسخ گوید و از مجلس رای اعتماد بخواهد. در صورت عدم حضور هیئت وزیران یا وزیر برای پاسخ نمایندگان مزبور دربارهٔ استیضاح خود توضیحات لازم را میدهند و در صورتیکه مجلس مقتضی بداند اعلام رای عدم اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس رای اعتماد...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290271</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2379" sha1="aoordzrug7xgsmyapxb81bbv7yjmhbk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;حاضر شود و به آن پاسخ گوید و از مجلس رای اعتماد بخواهد. در صورت عدم حضور هیئت وزیران یا وزیر برای پاسخ نمایندگان مزبور دربارهٔ استیضاح خود توضیحات لازم را میدهند و در صورتیکه مجلس مقتضی بداند اعلام رای عدم اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس رای اعتماد نداد هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح عزل میشود. در هر دو صورت نخستوزیر یا وزرای مورد استیضاح نمیتوانند در هیئت وزیرانی که بلافاصله بعد از آن تشکیل میشود عضویت پیدا کنند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نودم'''}}

هر کس شکایتی از طرز کار مجلس یا قوه مجریه یا قوه قضائیه داشته باشد، میتواند شکایت خود را کتباً به مجلس شورای ملی عرضه کند. مجلس موظف است با این شکایات رسیدگی کند و پاسخ کافی دهد و در مواردی که شکایت به قوه مجریه یا قوه قضائیه مربوط است رسیدگی و پاسخ کافی از آنها بخواهد و در مدت متناسب نتیجه را اعلام نماید و در موردی که مربوط به عموم باشد باطلاع عامه برساند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و یکم'''}}

بمنظور پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی از نظر عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای ملی با آنها، شورائی بنام شورای نگهبان با ترکیب زیر تشکیل میشود. ۱ شش نفر از فقهای عادل و آگاه به مقتضیات زمان و مسائل روز انتخاب این عده با رهبر یا شورای رهبری است. شش نفر حقوقدان در رشته‌های مختلف حقوقی از میان حقوقدانان مسلمانی که بوسیله شورای عالی قضائی به مجلس شورای ملی معرفی میشوند و با رای مجلس انتخاب میگردند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و دوم'''}}
اعضای شورای نگهبان برای مدت شش سال انتخاب یشوند ولی در نخستین دوره&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aoordzrug7xgsmyapxb81bbv7yjmhbk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290309</id>
      <parentid>290271</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T03:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290309</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2412" sha1="da51yy1ef86ofor8gxglzh3hdctlsgd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;حاضر شود و به آن پاسخ گوید و از مجلس رای اعتماد بخواهد. در صورت عدم حضور هیئت وزیران یا وزیر برای پاسخ نمایندگان مزبور درباره استیضاح خود توضیحات لازم را میدهند و در صورتیکه مجلس مقتضی بداند اعلام رای عدم اعتماد خواهد کرد. 

اگر مجلس رای اعتماد نداد هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح عزل میشود. در هر دو صورت نخست‌وزیر یا وزرای مورد استیضاح نمیتوانند در هیئت وزیرانی که بلافاصله بعد از آن تشکیل میشود عضویت پیدا کنند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نودم'''}}
هر کس شکایتی از طرز کار مجلس یا قوه مجریه یا قوه قضائیه داشته باشد، میتواند شکایت خود را کتباً به مجلس شورای ملی عرضه کند. مجلس موظف است باین شکایات رسیدگی کند و پاسخ کافی دهد و در مواردی که شکایت به قوه مجریه و یا قوه قضائیه مربوط است رسیدگی و پاسخ کافی از آنها بخواهد و در مدت متناسب نتیجه را اعلام نماید و در موردی که مربوط به عموم باشد باطلاع عامه برساند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و یکم'''}}
بمنظور پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی از نظر عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای ملی با آنها، شورائی بنام شورای نگهبان با ترکیب زیر تشکیل میشود. 
{{unbulleted list
|۱- شش نفر از فقهای عادل و آگاه به مقتضیات زمان و مسائل روز. انتخاب این عده با رهبر یا شورای رهبری است. 
|۲- شش نفر حقوقدان، در رشته‌های مختلف حقوقی، از میان حقوقدانان مسلمانی که بوسیله شورای عالی قضائی به مجلس شورای ملی معرفی میشوند و با رای مجلس انتخاب میگردند.
}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و دوم'''}}
اعضای شورای نگهبان برای مدت شش سال انتخاب یشوند ولی در نخستین دوره&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>da51yy1ef86ofor8gxglzh3hdctlsgd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۴۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89553</id>
    <revision>
      <id>290272</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:29:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «پس از گذشتن سه سال نیمی از اعضای هر گروه به قید قرعه تغییر مییابند و اعضای تازه ای به جای آنها انتخاب میشوند.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل نود و سوم'''}}  مجلس شورای ملی بدون وجود شورای نگهبان اعتبار قانونی ندارد مگر در مورد تصویب اعتبارنامه نمایندگان و انتخ...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290272</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2256" sha1="c36v2td602aj4ixf3dqe2i4cn6mn805" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;پس از گذشتن سه سال نیمی از اعضای هر گروه به قید قرعه تغییر مییابند و اعضای تازه ای به جای آنها انتخاب میشوند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و سوم'''}}

مجلس شورای ملی بدون وجود شورای نگهبان اعتبار قانونی ندارد مگر در مورد تصویب اعتبارنامه نمایندگان و انتخاب شش نفر حقوقدان اعضای شورای نگهبان.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و چهارم'''}}

کلیه مصوبات مجلس شورای ملی باید به شورای نگهبان فرستاده شود. شورای نگهبان موظف است آن را حداکثر ظرف ده روز از تاریخ وصول از نظر انطباق بر موازین اسلام و قانون اساسی مورد بررسی قرار دهد و چنانچه آن را مغایر ببیند برای تجدیدنظر به مجلس بازگرداند. در غیر اینصورت مصوبه قابل اجرا است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و پنجم'''}}

در مواردی که شورای نگهبان مدت ده روز را برای رسیدگی و اظهار نظر نهائی کافی نداند، میتواند از مجلس شورای ملی حداکثر برای ده روز دیگر با ذکر دلیل خواستار تمدید وقت شود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و ششم'''}}

تشخیص عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای ملی با احکام اسلام با اکثریت فقهای شورای نگهبان و تشخیص عدم تعارض آنها با قانون اساسی بر عهده اکثریت همه اعضای شورای نگهبان است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و هفتم'''}}

اعضای شورای نگهبان بمنظور تسریع در کار میتوانند هنگام مذاکره دربارهٔ لایحه یا طرح قانونی در مجلس حاضر شوند و مذاکرات را استماع کنند. اما وقتی طرح یا لایحه ای فوری در دستور کار مجلس قرار گیرد، اعضای شورای نگهبان باید در مجلس حاضر شوند و&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c36v2td602aj4ixf3dqe2i4cn6mn805</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290310</id>
      <parentid>290272</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290310</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2255" sha1="cthacm3i5ah57lq539if1piyjsw080l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;پس از گذشتن سه سال، نیمی از اعضای هر گروه به قید قرعه تغییر می‌یابند و اعضای تازه‌ای به جای آنها انتخاب میشوند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و سوم'''}}
مجلس شورای ملی بدون وجود شورای نگهبان اعتبار قانونی ندارد مگر در مورد تصویب اعتبارنامه نمایندگان و انتخاب شش نفر حقوقدان اعضای شورای نگهبان.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و چهارم'''}}
کلیه مصوبات مجلس شورای ملی باید به شورای نگهبان فرستاده شود. شورای نگهبان موظف است آن را حداکثر ظرف ده روز از تاریخ وصول از نظر انطباق بر موازین اسلام و قانون اساسی مورد بررسی قرار دهد و چنانچه آن را مغایر ببیند برای تجدیدنظر به مجلس بازگرداند. در غیر اینصورت مصوبه قابل اجرا است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و پنجم'''}}
در مواردی که شورای نگهبان مدت ده روز را برای رسیدگی و اظهار نظر نهائی کافی نداند، میتواند از مجلس شورای ملی حداکثر برای ده روز دیگر با ذکر دلیل خواستار تمدید وقت شود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و ششم'''}}
تشخیص عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای ملی با احکام اسلام با اکثریت فقهای شورای نگهبان و تشخیص عدم تعارض آنها با قانون اساسی بر عهده اکثریت همه اعضای شورای نگهبان است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و هفتم'''}}
اعضای شورای نگهبان بمنظور تسریع در کار میتوانند هنگام مذاکره درباره لایحه یا طرح قانونی در مجلس حاضر شوند و مذاکرات را استماع کنند. اما وقتی طرح یا لایحه‌ای فوری در دستور کار مجلس قرار گیرد، اعضای شورای نگهبان باید در مجلس حاضر شوند و&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cthacm3i5ah57lq539if1piyjsw080l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۴۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89554</id>
    <revision>
      <id>290273</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:29:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «نظر خود را اظهار نمایند.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل نود و هشتم'''}}  تفسیر قانون اساسی بعهده شورای نگهبان است که با تصویب سه چهارم آنان انجام میشود.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل نود و نهم'''}}  شورای نگهبان نظارت بر انتخاب رئیس‌جمهور ، انتخابات مجلس شورای ملی و مراجعه...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290273</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1941" sha1="mf1qnp9ggc6ur86fvny2azrmrk272vr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;نظر خود را اظهار نمایند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و هشتم'''}}

تفسیر قانون اساسی بعهده شورای نگهبان است که با تصویب سه چهارم آنان انجام میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و نهم'''}}

شورای نگهبان نظارت بر انتخاب رئیس‌جمهور ، انتخابات مجلس شورای ملی و مراجعه به آراء عمومی و همهپرسی را بر عهده دارد.

{{dhr|۲em}}
{{وسط|'''فصل هفتم'''}}
{{وسط|'''شوراها'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصدم'''}}

برای پیشبرد سریع برنامه‌های اجتماعی اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محلی اداره امور هر روستا، بخش شهر شهرستان یا استان با نظارت شورائی بنام شورای ده، بخش، شهر شهرستان یا استان صورت میگیرد که اعضای آن را مردم همان محل انتخاب میکنند. شرایط انتخاب کنندگان و انتخاب شوندگان و حدود وظایف و اختیارات و نحوه انتخاب و نظارت شوراهای مذکور و سلسله مراتب آنها را که باید با رعایت اصول وحدت ملی و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی و تابعیت حکومت مرکزی باشد قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و یکم'''}}

بمنظور جلوگیری از تبعیض و جلب همکاری در تهیه برنامه‌های عمرانی و رفاهی استانها و نظارت بر اجرای هماهنگ آنها شورای عالی استانها مرکب از نمایندگان شوراهای استانها&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mf1qnp9ggc6ur86fvny2azrmrk272vr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290311</id>
      <parentid>290273</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290311</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1948" sha1="p57c22eyqt815ta7uk7z0gr4amhw0c6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;نظر خود را اظهار نمایند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و هشتم'''}}
تفسیر قانون اساسی بعهده شورای نگهبان است که با تصویب سه چهارم آنان انجام میشود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل نود و نهم'''}}
شورای نگهبان نظارت بر انتخاب رئیس‌جمهور، انتخابات مجلس شورای ملی و مراجعه به آراء عمومی و همه‌پرسی را بر عهده دارد.
{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل هفتم'''}}
{{وسط|'''شوراها'''}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصدم'''}}
برای پیشبرد سریع برنامه‌های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محلی اداره امور هر روستا، بخش شهر، شهرستان یا استان با نظارت شورائی بنام شورای ده، بخش، شهر شهرستان یا استان صورت می‌گیرد که اعضای آن را مردم همان محل انتخاب میکنند. 

شرایط انتخاب‌کنندگان و انتخاب شوندگان و حدود وظایف و اختیارات و نحوه انتخاب و نظارت شوراهای مذکور و سلسله مراتب آنها را که باید با رعایت اصول وحدت ملی و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی و تابعیت حکومت مرکزی باشد قانون معین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و یکم'''}}
بمنظور جلوگیری از تبعیض و جلب همکاری در تهیه برنامه‌های عمرانی و رفاهی استانها و نظارت بر اجرای هماهنگ آنها، شورای عالی استانها مرکب از نمایندگان شوراهای استانها&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p57c22eyqt815ta7uk7z0gr4amhw0c6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۴۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89555</id>
    <revision>
      <id>290274</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «نحوه تشکیل و وظایف این شورا را قانون معین میکند.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و دوم'''}}  شورای عالی استانها حق دارد در حدود وظایف خود طرحهائی تهیه و مستقیماً یا از طریق دولت به مجلس شورای ملی پیشنهاد کند. این طرحها باید در مجلس مورد بررسی قرار گیرد.  {{dhr|...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290274</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2139" sha1="e8rgdpleapvn9mb14lwzvo9iby3tahk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;نحوه تشکیل و وظایف این شورا را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و دوم'''}}

شورای عالی استانها حق دارد در حدود وظایف خود طرحهائی تهیه و مستقیماً یا از طریق دولت به مجلس شورای ملی پیشنهاد کند. این طرحها باید در مجلس مورد بررسی قرار گیرد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سوم'''}}

استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات کشوری که از طرف دولت تعیین میشوند در حدود اختیارات شوراها ملزم برعایت تصمیمات آنها هستند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهارم'''}}

بمنظور تأمین قسط اسلامی و همکاری در تهیه برنامه‌ها و ایجاد همآهنگی در پیشرفت امور در واحدهای تولیدی، صنعتی و کشاورزی، شوراهایی مرکب از نمایندگان کارگران و دهقانان و دیگر کارکنان و مدیران و در واحدهای آموزشی اداری خدماتی و مانند اینها شوراهائی مرکب از نمایندگان اعضاء این واحدها تشکیل میشود. چگونگی تشکیل این شوراها و حدود وظایف و اختیارات آنها را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجم'''}}

تصمیمات شوراها نباید مخالف موازین اسلام و قوانین کشور باشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و ششم'''}}

انحلال شوراها جز در صورت انحراف از وظایف قانونی ممکن نیست. مرجع تشخیص انحراف و ترتیب انحلال شوراها و طرز تشکیل مجدد آنها را قانون معین میکند. شورا در صورت اعتراض به انحلال حق دارد به دادگاه صالح شکایت کندو دادگاه موظف است خارج از نوبت بآن رسیدگی کند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e8rgdpleapvn9mb14lwzvo9iby3tahk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290312</id>
      <parentid>290274</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290312</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2164" sha1="78l3dymgqr5uv231qiqtfph9m4omk1c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;تشکیل میشود.

نحوه تشکیل و وظایف این شورا را قانون معین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و دوم'''}}
شورای عالی استانها حق دارد در حدود وظایف خود طرحهائی تهیه و مستقیماً یا از طریق دولت به مجلس شورای ملی پیشنهاد کند. این طرحها باید در مجلس مورد بررسی قرار گیرد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سوم'''}}
استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات کشوری که از طرف دولت تعیین میشوند در حدود اختیارات شوراها ملزم برعایت تصمیمات آنها هستند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهارم'''}}
بمنظور تأمین قسط اسلامی و همکاری در تهیه برنامه‌ها و ایجاد همآهنگی در پیشرفت امور در واحدهای تولیدی، صنعتی و کشاورزی، شوراهائی مرکب از نمایندگان کارگران و دهقانان و دیگر کارکنان و مدیران، و در واحدهای آموزشی، اداری، خدماتی و مانند اینها شوراهائی مرکب از نمایندگان اعضاء این واحدها تشکیل میشود. 

چگونگی تشکیل این شوراها و حدود وظایف و اختیارات آنها را قانون معین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجم'''}}
تصمیمات شوراها نباید مخالف موازین اسلام و قوانین کشور باشد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و ششم'''}}
انحلال شوراها جز در صورت انحراف از وظایف قانونی ممکن نیست. مرجع تشخیص انحراف و ترتیب انحلال شوراها و طرز تشکیل مجدد آنها را قانون معین میکند. 

شورا در صورت اعتراض به انحلال حق دارد به دادگاه صالح شکایت کند و دادگاه موظف است خارج از نوبت بآن رسیدگی کند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>78l3dymgqr5uv231qiqtfph9m4omk1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۴۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89556</id>
    <revision>
      <id>290275</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:31:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{وسط|'''فصل هشتم'''}} {{وسط|'''رهبر یا شورای رهبری'''}}  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و هفتم'''}}  هرگاه یکی از فقهای واجد شرایط مذکور در اصل پنجم این قانون از طرف اکثریت قاطع مردم به مرجعیت و رهبری شناخته و پذیرفته شده باشد، همانگونه که در مورد مرجع عالی قدر تق...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290275</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2230" sha1="onjmgttu1jsdfdk2sdx042wgim6x8oj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|'''فصل هشتم'''}}
{{وسط|'''رهبر یا شورای رهبری'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتم'''}}

هرگاه یکی از فقهای واجد شرایط مذکور در اصل پنجم این قانون از طرف اکثریت قاطع مردم به مرجعیت و رهبری شناخته و پذیرفته شده باشد، همانگونه که در مورد مرجع عالی قدر تقلید و رهبر انقلاب آیت الله العظمی امام خمینی چنین شده است. این رهبر، ولایت امر و همه مسوولیتهای ناشی از آن را بر عهده دارد. در غیر اینصورت خبرگان منتخب مردم دربارهٔ همه کسانی که صلاحیت مرجعیت و رهبری دارند بررسی و مشورت میکنند. هرگاه یک مرجع را دارای برجستگی خاص برای رهبری بیابند او را به عنوان رهبر به مردم معرفی مینمایند، وگرنه سه یا پنج مرجع واجد شرایط رهبری را بعنوان اعضای شورای رهبری تعیین و به مردم معرفی میکنند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هشتم'''}}

قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آنها و آئیننامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید بوسیله فقهای اولین شورای نگهبان تهیه وبا اکثریت آراء آنان تصویب شود و به تصویب نهائی رهبر انقلاب برسد. از آن پس هرگونه تغییر و تجدید نظر در این قانون در صلاحیت مجلس خبرگان است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و نهم'''}}

شرایط و صفات رهبر یا اعضای شورای رهبری. صلاحیت علمی و تقوایی لازم برای افتاء و مرجعیت بینش سیاسی و اجتماعی و شجاعت و قدرت و مدیریت کافی برای رهبری.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و دهم'''}}

وظایف و اختیارات رهبری. ۱ تعیین فقهای شورای نگهبان.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>onjmgttu1jsdfdk2sdx042wgim6x8oj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290313</id>
      <parentid>290275</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290313</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2282" sha1="agpl7h7i03crpg5scxp80ymcvalziok" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|'''فصل هشتم'''}}
{{وسط|'''رهبر یا شورای رهبری'''}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتم'''}}
هرگاه یکی از فقهای واجد شرایط مذکور در اصل پنجم این قانون از طرف اکثریت قاطع مردم به مرجعیت و رهبری شناخته و پذیرفته شده باشد، همانگونه که در مورد مرجع عالیقدر تقلید و رهبر انقلاب آیت الله العظمی امام خمینی چنین شده است، این رهبر، ولایت امر و همه مسوولیتهای ناشی از آن را بر عهده دارد. در غیر اینصورت خبرگان منتخب مردم دربارهٔ همه کسانی که صلاحیت مرجعیت و رهبری دارند بررسی و مشورت میکنند. هرگاه یک مرجع را دارای برجستگی خاص برای رهبری بیابند او را به عنوان رهبر به مردم معرفی مینمایند، وگرنه سه یا پنج مرجع واجد شرایط رهبری را بعنوان اعضای شورای رهبری تعیین و به مردم معرفی میکنند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هشتم'''}}
قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آنها و آئین‌نامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید بوسیله فقهای اولین شورای نگهبان تهیه و با اکثریت آراء آنان تصویب شود و به تصویب نهائی رهبر انقلاب برسد. از آن پس هرگونه تغییر و تجدیدنظر در این قانون در صلاحیت مجلس خبرگان است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و نهم'''}}
شرایط و صفات رهبر یا اعضای شورای رهبری.
{{unbulleted list
|۱- صلاحیت علمی و تقوایی لازم برای افتاء و مرجعیت. 
|۲- بینش سیاسی و اجتماعی و شجاعت و قدرت و مدیریت کافی برای رهبری.
}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و دهم'''}}
وظایف و اختیارات رهبری. 
{{unbulleted list
|۱- تعیین فقهای شورای نگهبان.
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>agpl7h7i03crpg5scxp80ymcvalziok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۴۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89557</id>
    <revision>
      <id>290276</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:31:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «نصب عالیترین مقام قضائی کشور. فرماندهی کل نیروهای مسلح به ترتیب زیر. الف نصب و عزل رئیس ستاد مشترک. ب نصب و عزل فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. ۲تشکیل شورای عالی دفاع ملی، مرکب از هفت نفر از اعضای زیر. رئیس‌جمهور . نخستوزیر وزیر دفاع رئی...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290276</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2147" sha1="fbuproqc719jju85gtym4fdussorhm2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;نصب عالیترین مقام قضائی کشور. فرماندهی کل نیروهای مسلح به ترتیب زیر. الف نصب و عزل رئیس ستاد مشترک. ب نصب و عزل فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. ۲تشکیل شورای عالی دفاع ملی، مرکب از هفت نفر از اعضای زیر. رئیس‌جمهور . نخستوزیر وزیر دفاع رئیس ستاد مشترک فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. دو مشاور به تعیین رهبر د تعیین فرماندهان عالی نیروهای سهگانه به پیشنهاد شورایعالی دفاع. هـ اعلان جنگ وصلح و بسیج نیروها به پیشنهاد شورایعالی دفاع. امضای حکم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم صلاحیت داوطلبان ریاست جمهوری از جهت دارا بودن شرایطی که در این قانون میآید باید قبل از انتخابات به تأیید شورای نگهبان و در دوره اول به تأیید رهبری برسد. عزل رئیس‌جمهور  با در نظر گرفتن مصالح کشور، پس از حکم دیوانعالی کشور به تخلف وی از وظایف قانونی یارای مجلس شورای ملی به عدم کفایت سیاسی او. عفو یا تخفیف مجازات محکومین، در حدود موازین اسلامی، پس از پیشنهاد دیوانعالی کشور.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و یازدهم'''}}

هرگاه رهبر یا یکی از اعضای شورای رهبری از انجام وظایف قانونی رهبری ناتوان شود یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصل یکصد و نهم گردد از مقام خود برکنار خواهد شد. تشخیص این امر بعهده خبرگان مذکور در اصل یکصد و هشتم است مقررات تشکیل خبرگان برای رسیدگی و عمل به این اصل در اولین اجلاسیه خبرگان تعیین میشود.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fbuproqc719jju85gtym4fdussorhm2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290314</id>
      <parentid>290276</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290314</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2294" sha1="0rxgog8yolmljoyu6di3xe6qvn7zsrd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{unbulleted list
|۲- نصب عالیترین مقام قضائی کشور. 
|۳- فرماندهی کل نیروهای مسلح به ترتیب زیر. 
{{unbulleted list
|الف - نصب و عزل رئیس ستاد مشترک. 
|ب - نصب و عزل فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. 
|ج - تشکیل شورای عالی دفاع ملی، مرکب از هفت نفر از اعضای زیر. 
{{unbulleted list
|- رئیس‌جمهور. 
|- نخست وزیر. 
|- وزیر دفاع. 
|- رئیس ستاد مشترک.
|- فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. 
|- دو مشاور به تعیین رهبر.
}}
|د - تعیین فرماندهان عالی نیروهای سه‌گانه به پیشنهاد شورایعالی دفاع. 
|هـ - اعلان جنگ و صلح و بسیج نیروها به پیشنهاد شورایعالی دفاع. 
}}
|۴- امضای حکم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم، صلاحیت داوطلبان ریاست جمهوری از جهت دارا بودن شرایطی که در این قانون میآید باید قبل از انتخابات به تأیید شورای نگهبان و در دوره اول به تأیید رهبری برسد. 
|۵- عزل رئیس‌جمهور  با در نظر گرفتن مصالح کشور، پس از حکم دیوانعالی کشور به تخلف وی از وظایف قانونی یا رای مجلس شورای ملی به عدم کفایت سیاسی او. 
|۶- عفو یا تخفیف مجازات محکومین، در حدود موازین اسلامی، پس از پیشنهاد دیوانعالی کشور.
}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و یازدهم'''}}

هرگاه رهبر یا یکی از اعضای شورای رهبری از انجام وظایف قانونی رهبری ناتوان شود یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصل یکصد و نهم گردد از مقام خود برکنار خواهد شد. تشخیص این امر بعهده خبرگان مذکور در اصل یکصد و هشتم است.

مقررات تشکیل خبرگان برای رسیدگی و عمل به این اصل در اولین اجلاسیه خبرگان تعیین میشود.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0rxgog8yolmljoyu6di3xe6qvn7zsrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۴۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89558</id>
    <revision>
      <id>290277</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و دوازدهم'''}}  رهبر یا اعضای شورای رهبری در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی هستند.  {{dhr|2em}} {{وسط|'''فصل نهم'''}} {{وسط|'''قوه مجریه'''}}  {{وسط|'''مبحث اول ریاست جمهوری'''}}  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و سیزدهم'''}}  پس از مقام رهبری رئیس‌...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290277</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1778" sha1="fxtnd0668oyx9orsbpmi2rb8wwo3kxz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و دوازدهم'''}}

رهبر یا اعضای شورای رهبری در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی هستند.

{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل نهم'''}}
{{وسط|'''قوه مجریه'''}}

{{وسط|'''مبحث اول ریاست جمهوری'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سیزدهم'''}}

پس از مقام رهبری رئیس‌جمهور  عالیترین مقام رسمی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و تنظیم روابط قوای سهگانه و ریاست قوه مجریه را جز در اموریکه مستقیماً برهبری مربوط میشود، بر عهده دارد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهاردهم'''}}

رئیس‌جمهور  برای مدت چهار سال با رای مستقیم مردم انتخاب میشود و انتخاب مجدد او بصورت متوالی تنها برای یک دوره بلا مانع است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پانزدهم'''}}

رئیس‌جمهور  باید از میان رجال مذهبی و سیاسی که واجد شرایط زیر باشند انتخاب گردد. ایرانی الاصل، تابع ایران، مدیر و مدیر دارای حسن سابقه و امانت تقوی، مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شانزدهم'''}}

نامزدهای ریاست جمهوری باید قبل از شروع انتخابات آمادگی خود را رسماً &quot; اعلام کنند. نحوه برگزاری انتخاب رئیس‌جمهور ی را قانون معین میکند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fxtnd0668oyx9orsbpmi2rb8wwo3kxz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290315</id>
      <parentid>290277</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:36:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290315</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1767" sha1="h8s1vowwqhws9wvrfhtqwgnip2olt7x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و دوازدهم'''}}
رهبر یا اعضای شورای رهبری در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی هستند.
{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل نهم'''}}
{{وسط|'''قوه مجریه'''}}
{{وسط|'''مبحث اول - ریاست جمهوری'''}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سیزدهم'''}}
پس از مقام رهبری رئیس جمهور  عالیترین مقام رسمی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و تنظیم روابط قوای سه‌گانه و ریاست قوه مجریه را جز در اموریکه مستقیماً برهبری مربوط میشود، بر عهده دارد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهاردهم'''}}
رئیس‌جمهور  برای مدت چهار سال با رای مستقیم مردم انتخاب میشود و انتخاب مجدد او بصورت متوالی تنها برای یک دوره بلا مانع است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پانزدهم'''}}
رئیس‌جمهور  باید از میان رجال مذهبی و سیاسی که واجد شرایط زیر باشند انتخاب گردد. 

ایرانی الاصل، تابع ایران، مدیر و مدیر دارای حسن سابقه و امانت تقوی، مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شانزدهم'''}}
نامزدهای ریاست جمهوری باید قبل از شروع انتخابات آمادگی خود را رسماً اعلام کنند. نحوه برگزاری انتخاب رئیس جمهوری را قانون معین میکند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h8s1vowwqhws9wvrfhtqwgnip2olt7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۴۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89559</id>
    <revision>
      <id>290278</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «و اعضای شورای نگهبان قانون اساسی تشکیل میشود بترتیب زیر سوگند یاد میکند و سوگند نامه را امضاء مینماید. بسم الله الرحمن الرحیم من بعنوان رئیس‌جمهور  در پیشگاه قرآن کریم و در برابر ملت ایران بخداوند قادر متعال سوگند یاد میکنم که پاسدار مذهب رسم...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290278</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2138" sha1="6tv0hecujh7nrvn5h8x84n1ssogd2q3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;و اعضای شورای نگهبان قانون اساسی تشکیل میشود بترتیب زیر سوگند یاد میکند و سوگند نامه را امضاء مینماید. بسم الله الرحمن الرحیم من بعنوان رئیس‌جمهور  در پیشگاه قرآن کریم و در برابر ملت ایران بخداوند قادر متعال سوگند یاد میکنم که پاسدار مذهب رسمی و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی کشور باشم و همه استعداد و صلاحیت خویش را در راه ایفای مسوولیتهائی که بر عهده گرفتهام بکارگیرم و خود را وقف خدمت به مردم و اعتلای کشور ترویج دین و اخلاق، پشتیبانی از حق و گسترش عدالت سازم و از هرگونه خودکامگی بپرهیزم و از آزادی و حرمت اشخاص و حقوقی که قانون اساسی برای ملت شناخته است حمایت کنم. در حراست از مرزها و استقلال سیاسی و اقتصادی و فرهنگی کشور از هیچ اقدامی دریغ نورزم و با استعانت از خداوند و پیروی از پیامبر اسلام و ائمه اطهار علیهم السلام قدرتی را که ملت بعنوان امانتی مقدس بمن سپرده است همچون امینی پارسا و فداکار نگاهدار باشم و آنرا به منتخب ملت پس از خود بسپارم

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و دوم'''}}

رئیس‌جمهور  در حدود اختیارات و وظایف خویش در برابر ملت مسوول است نحوه رسیدگی به تخلف از این مسوولیت را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و سوم'''}}

رئیس‌جمهور  موظف است مصوبات مجلس یا نتیجه همهپرسی را پس از طی مراحل قانونی و ابلاغ به وی امضاء کند و برای اجرا در اختیار مسوولان بگذارد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6tv0hecujh7nrvn5h8x84n1ssogd2q3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290317</id>
      <parentid>290278</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290317</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2204" sha1="lq3jxmn7wsqrcntplacs03p7rf898ff" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;و اعضای شورای نگهبان قانون اساسی تشکیل میشود بترتیب زیر سوگند یاد میکند و سوگندنامه را امضاء مینماید. 

{{وسط|بسم الله الرحمن الرحیم}} 
{{block center|align=justify|width=20em|
&quot;من بعنوان رئیس‌جمهور در پیشگاه قرآن کریم و در برابر ملت ایران بخداوند قادر متعال سوگند یاد میکنم که پاسدار مذهب رسمی و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی کشور باشم و همه استعداد و صلاحیت خویش را در راه ایفای مسوولیتهائی که بر عهده گرفته‌ام بکار گیرم و خود را وقف خدمت به مردم و اعتلای کشور، ترویج دین و اخلاق، پشتیبانی از حق و گسترش عدالت سازم و از هرگونه خودکامگی بپرهیزم و از آزادی و حرمت اشخاص و حقوقی که قانون اساسی برای ملت شناخته است حمایت کنم. در حراست از مرزها و استقلال سیاسی و اقتصادی و فرهنگی کشور از هیچ اقدامی دریغ نورزم و با استعانت از خداوند و پیروی از پیامبر اسلام و ائمه اطهار علیهم السلام قدرتی را که ملت بعنوان امانتی مقدس بمن سپرده است همچون امینی پارسا و فداکار نگاهدار باشم و آنرا به منتخب ملت پس از خود بسپارم.&quot;
}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و دوم'''}}
رئیس‌جمهور  در حدود اختیارات و وظایف خویش در برابر ملت مسوول است، نحوه رسیدگی به تخلف از این مسؤولیت را قانون معین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و سوم'''}}
رئیس‌جمهور  موظف است مصوبات مجلس یا نتیجه همه‌پرسی را پس از طی مراحل قانونی و ابلاغ به وی امضاء کند و برای اجرا در اختیار مسوولان بگذارد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lq3jxmn7wsqrcntplacs03p7rf898ff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۴۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89560</id>
    <revision>
      <id>290279</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و بیست و چهارم'''}}  رئیس‌جمهور  فردی را برای نخستوزیری نامزد میکند و پس از کسب رای تمایل از مجلس شورای ملی حکم نخستوزیری برای او صادر مینماید.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و بیست و پنجم'''}}  امضای عهد نامه‌ها، مقاوله نامه‌ها، موا...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290279</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1923" sha1="oe3qs0ficinxs5dsmr26hxo0bj2m6oo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و چهارم'''}}

رئیس‌جمهور  فردی را برای نخستوزیری نامزد میکند و پس از کسب رای تمایل از مجلس شورای ملی حکم نخستوزیری برای او صادر مینماید.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و پنجم'''}}

امضای عهد نامه‌ها، مقاوله نامه‌ها، موافقت نامه‌ها و قراردادهای دولت ایران با سایر دولتها و همچنین امضای پیمانهای مربوط به اتحادیه‌های بینالمللی پس از تصویب مجلس شورای ملی با رئیس‌جمهور  یا نماینده قانونی اوست.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و ششم'''}}

تصویبنامه‌ها آئینو نامه‌های دولت پس از تصویب هیئت وزیران به اطلاع رئیس‌جمهور  میرسد و در صورتی که آنها را برخلاف قوانین بیابد با ذکر دلیل برای تجدید نظر به هیئت وزیران میفرستد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و هفتم'''}}

هرگاه رئیس‌جمهور  لازم بداند جلسه هیئت وزیران در حضور او به ریاست وی تشکیل میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و هشتم'''}}

رئیس‌جمهور  استوارنامه سفیران را امضاء میکند و استوار نامه سفیران کشورهای دیگر را میپذیرد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و نهم'''}}

اعطای نشانهای دولتی با رئیس‌جمهور  است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی ام'''}}

در هنگام غیبت یا بیماری رئیس‌جمهور  شورائی بنام شورای موقت ریاست&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oe3qs0ficinxs5dsmr26hxo0bj2m6oo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290318</id>
      <parentid>290279</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:58:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290318</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1916" sha1="9e5la4wi2859abobbr1h2of8121xtoe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و چهارم'''}}
رئیس‌جمهور  فردی را برای نخست‌وزیری نامزد میکند و پس از کسب رای تمایل از مجلس شورای ملی حکم نخست‌وزیری برای او صادر مینماید.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و پنجم'''}}
امضای عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، موافقت‌نامه‌ها و قراردادهای دولت ایران با سایر دولتها و همچنین امضای پیمانهای مربوط به اتحادیه‌های بین‌المللی پس از تصویب مجلس شورای ملی با رئیس جمهور  یا نماینده قانونی اوست.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و ششم'''}}
تصویبنامه‌ها و آئین‌نامه‌های دولت پس از تصویب هیئت وزیران به اطلاع رئیس جمهور  میرسد و در صورتی که آنها را برخلاف قوانین بیابد با ذکر دلیل برای تجدید نظر به هیئت وزیران میفرستد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و هفتم'''}}
هرگاه رئیس‌جمهور  لازم بداند جلسه هیئت وزیران در حضور او به ریاست وی تشکیل میشود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و هشتم'''}}
رئیس‌جمهور استوارنامه سفیران را امضاء میکند و استوارنامه سفیران کشورهای دیگر را میپذیرد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و نهم'''}}
اعطای نشانهای دولتی با رئیس‌جمهور است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی ام'''}}
در هنگام غیبت یا بیماری رئیس جمهور  شورائی بنام شورای موقت ریاست&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9e5la4wi2859abobbr1h2of8121xtoe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۵۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89561</id>
    <revision>
      <id>290280</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «جمهوری مرکب از نخستوزیر، رئیس مجلس شورای ملی و رئیس دیوانعالی کشور وظایف او را انجام میدهد، مشروط بر اینکه عذر رئیس‌جمهور  بیش از دوماه ادامه نیابد و نیز در مورد عزل رئیس‌جمهور  یا در موردیکه مدت ریاست جمهوری سابق پایان یافته و رئیس‌جمهور  ج...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290280</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2328" sha1="b1g7njy1d94gwl1ryblzblfmbjmzdds" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;جمهوری مرکب از نخستوزیر، رئیس مجلس شورای ملی و رئیس دیوانعالی کشور وظایف او را انجام میدهد، مشروط بر اینکه عذر رئیس‌جمهور  بیش از دوماه ادامه نیابد و نیز در مورد عزل رئیس‌جمهور  یا در موردیکه مدت ریاست جمهوری سابق پایان یافته و رئیس‌جمهور  جدید براثر موانعی هنوز انتخاب نشده، وظایف ریاست جمهوری بر عهده این شوری است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و یکم'''}}

در صورت فوت کنارهگیری یا بیماری بیش از دوماه و عزل رئیس‌جمهور ، یا موجبات دیگری از این گونه شورای موقت ریاست جمهوری موظف است ترتیبی دهد که حداکثر ظرف پنجاه روز رئیس‌جمهور  جدید انتخاب شود و در این مدت وظایف و اختیارات ریاست جمهوری را جز در امر همهپرسی بر عهده دارد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و دوم'''}}

در مدتی که وظایف رئیس‌جمهور  بر عهده شورای موقت ریاست جمهوری است دولت را نمیتوان استیضاح کرد یا به آن رای عدم اعتماد داد و نیز نمیتوان برای تجدید نظر در قانون اساسی اقدام نمود. مبحث دوم نخستوزیر و وزراء

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و سوم'''}}

وزراء به پیشنهاد نخستوزیر و تصویب رئیس‌جمهور  معین و برای گرفتن رای اعتماد به مجلس معرفی میشوند. تعداد وزیران و حدود اختیارات هر یک از آنان را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و چهارم'''}}

ریاست هیئت وزیران با نخستوزیر است که بر کار وزیران نظارت دارد و با اتخاذ تدابیر لازم به هماهنگ ساختن تصمیمهای دولت میپردازد و با همکاری وزیران، برنامه و خط مشی دولت را تعیین و قوانین را اجرا میکند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b1g7njy1d94gwl1ryblzblfmbjmzdds</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290319</id>
      <parentid>290280</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290319</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2363" sha1="arytq51k419x5h0xlaw0241jc1jfljr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;جمهوری مرکب از نخست‌وزیر، رئیس مجلس شورای ملی و رئیس دیوانعالی کشور وظایف او را انجام میدهد، مشروط بر اینکه عذر رئیس جمهور  بیش از دوماه ادامه نیابد و نیز در مورد عزل رئیس جمهور  یا در موردیکه مدت ریاست جمهوری سابق پایان یافته و رئیس جمهور  جدید بر اثر موانعی هنوز انتخاب نشده، وظایف ریاست جمهوری بر عهده این شوری است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و یکم'''}}
در صورت فوت، کناره‌گیری یا بیماری بیش از دوماه و عزل رئیس جمهور، یا موجبات دیگری از این گونه شورای موقت ریاست جمهوری موظف است ترتیبی دهد که حداکثر ظرف پنجاه روز رئیس‌جمهور  جدید انتخاب شود و در این مدت وظایف و اختیارات ریاست جمهوری را جز در امر همه‌پرسی بر عهده دارد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و دوم'''}}
در مدتی که وظایف رئیس‌جمهور  بر عهده شورای موقت ریاست جمهوری است دولت را نمیتوان استیضاح کرد یا به آن رای عدم اعتماد داد و نیز نمیتوان برای تجدیدنظر در قانون اساسی اقدام نمود. 
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''مبحث دوم - نخست وزیر و وزراء}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و سوم'''}}
وزراء به پیشنهاد نخست‌وزیر و تصویب رئیس‌جمهور  معین و برای گرفتن رای اعتماد به مجلس معرفی میشوند. 

تعداد وزیران و حدود اختیارات هر یک از آنان را قانون معین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و چهارم'''}}
ریاست هیات وزیران با نخست‌وزیر است که بر کار وزیران نظارت دارد و با اتخاذ تدابیر لازم به هماهنگ ساختن تصمیم‌های دولت میپردازد و با همکاری وزیران، برنامه و خط مشی دولت را تعیین و قوانین را اجرا میکند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>arytq51k419x5h0xlaw0241jc1jfljr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۵۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89562</id>
    <revision>
      <id>290281</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:34:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «نخستوزیر در برابر مجلس مسوول اقدامات هیئت وزیران است  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و سی و پنجم'''}}  نخستوزیر تا زمانیکه مورد اعتماد مجلس است در سمت خود باقی میماند استعفای دولت به رئیس‌جمهور  تسلیم میشود و تا تعیین دولت جدید نخستوزیر بوظایف خود ادامه...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290281</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2067" sha1="13ep8n7egxlxq5cw29k95ud390s8srs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;نخستوزیر در برابر مجلس مسوول اقدامات هیئت وزیران است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و پنجم'''}}

نخستوزیر تا زمانیکه مورد اعتماد مجلس است در سمت خود باقی میماند استعفای دولت به رئیس‌جمهور  تسلیم میشود و تا تعیین دولت جدید نخستوزیر بوظایف خود ادامه میدهد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و ششم'''}}

هرگاه نخستوزیر بخواهد وزیری را عزل کند و وزیر دیگری را بجای او برگزیند، باید این عزل و نصب با تصویب رئیس‌جمهور  باشد و برای وزیر جدید از مجلس رای اعتماد بگیر دو در صورتی که پس از ابراز اعتماد مجلس به دولت، نیمی از اعضای هیئت وزیران تغییر نماید دولت باید مجدداً &quot; از مجلس تقاضای رای اعتماد کند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و هفتم'''}}

هر یک از وزیران، مسوول وظایف خاص خویش در برابر مجلس است، ولی در اموری که به تصویب هیئت وزیران میرسد مسوول اعمال دیگران نیز هست.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و هشتم'''}}

علاوه بر مواردی که هیئت وزیران یا وزیری مأمور تدوین آئیننامه‌های اجرائی قوانین میشود هیئت وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری و تأمین اجرای قوانین و تنظیم سازمانهای اداری بوضع تصویبنامه و آئیننامه بپردازد. هریک از وزیران نیز در حدود وظایف خویش و مصوبات هیئت وزیران حق وضع آئین نا مه و صدور بخشنامه را دارد. ولی مفاد این مقررات نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>13ep8n7egxlxq5cw29k95ud390s8srs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290324</id>
      <parentid>290281</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290324</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2070" sha1="4jkiuti09k4lkla3unywjyc94q9tx3k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;نخستوزیر در برابر مجلس مسؤول اقدامات هیات وزیران است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و پنجم'''}}
نخست‌وزیر تا زمانیکه مورد اعتماد مجلس است در سمت خود باقی می‌ماند استعفای دولت به رئیس جمهور  تسلیم میشود و تا تعیین دولت جدید نخستوزیر بوظایف خود ادامه میدهد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و ششم'''}}
هرگاه نخست‌وزیر بخواهد وزیری را عزل کند و وزیر دیگری را بجای او برگزیند، باید این عزل و نصب با تصویب رئیس جمهور  باشد و برای وزیر جدید از مجلس رای اعتماد بگیرد و در صورتی که پس از ابراز اعتماد مجلس به دولت، نیمی از اعضای هیات وزیران تغییر نماید دولت باید مجدداً از مجلس تقاضای رای اعتماد کند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و هفتم'''}}
هر یک از وزیران، مسؤول وظایف خاص خویش در برابر مجلس است، ولی در اموری که به تصویب هیات وزیران میرسد مسؤول اعمال دیگران نیز هست.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و هشتم'''}}
علاوه بر مواردی که هیات وزیران یا وزیری مأمور تدوین آئین‌نامه‌های اجرائی قوانین میشود هیات وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری و تأمین اجرای قوانین و تنظیم سازمانهای اداری بوضع تصویبنامه و آئین‌نامه بپردازد. هریک از وزیران نیز در حدود وظایف خویش و مصوبات هیئت وزیران حق وضع آئین‌نامه و صدور بخشنامه را دارد. ولی مفاد این مقررات نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4jkiuti09k4lkla3unywjyc94q9tx3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۵۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89563</id>
    <revision>
      <id>290282</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:34:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و سی و نهم'''}}  صلح دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی یا ارجاع آن بداوری در هر مورد موکول به تصویب هیئت وزیران است و باید به اطلاع مجلس برسد. در مواردی که طرف دعوی خارجی باشد و در موارد مهم داخلی باید به تصویب مجلس نیز برسد. مو...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290282</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2189" sha1="12tl3vg15gbyjt6vxmzfphyvf1wibkk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و نهم'''}}

صلح دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی یا ارجاع آن بداوری در هر مورد موکول به تصویب هیئت وزیران است و باید به اطلاع مجلس برسد. در مواردی که طرف دعوی خارجی باشد و در موارد مهم داخلی باید به تصویب مجلس نیز برسد. موارد مهم را قانون تعیین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهلم'''}}

رسیدگی به اتهام رئیس‌جمهور  و نخستوزیر و وزیران در مورد جرائم عادی با اطلاع مجلس شورای ملی در دادگاه‌های عمومی دادگستری انجام میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و یکم'''}}

رئیس‌جمهور ، نخستوزیر، وزیران و کارمندان دولت نمیتوانند بیش از یک شغل دولتی داشته باشند و داشتن هر نوع شغل دیگر در موسساتی که تمام یا قسمتی از سرمایه آن متعلق به دولت یا موسسات عمومی است و نمایندگی مجلس شورای ملی و وکالت دادگستری و مشاوره حقوقی و نیز ریاست و مدیریت عامل یا عضویت در هیئت مدیره انواع مختلف شرکتهای خصوصی، جز شرکتهای تعاونی ادارات و موسسات برای آنان ممنوع است. سمتهای آموزشی در دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی از این حکم مستثنی است. نخستوزیر میتواند در موارد ضرورت بهطور موقت تصدی برخی از وزارتخانه‌ها را بپذیرد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و دوم'''}}

دارائی رهبر یا اعضای شورای رهبری، رئیس‌جمهور ، نخستوزیر، وزیران و همسر و فرزندان آنان قبل و بعد از خدمت، توسط دیوانعالی کشور رسیدگی میشود که برخلاف حق افزایش نیافته باشد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>12tl3vg15gbyjt6vxmzfphyvf1wibkk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290325</id>
      <parentid>290282</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290325</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2183" sha1="tnt9oj43tk4rxvarc1vss6in8c7o759" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و سی و نهم'''}}
صلح دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی یا ارجاع آن بداوری در هر مورد موکول به تصویب هیات وزیران است و باید به اطلاع مجلس برسد. در مواردی که طرف دعوی خارجی باشد و در موارد مهم داخلی باید به تصویب مجلس نیز برسد. موارد مهم را قانون تعیین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهلم'''}}
رسیدگی به اتهام رئیس جمهور  و نخست وزیر و وزیران در مورد جرائم عادی با اطلاع مجلس شورای ملی در دادگاههای عمومی دادگستری انجام میشود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و یکم'''}}
رئیس جمهور ، نخست‌وزیر، وزیران و کارمندان دولت نمیتوانند بیش از یک شغل دولتی داشته باشند و داشتن هر نوع شغل دیگر در موسساتی که تمام یا قسمتی از سرمایه آن متعلق به دولت یا موسسات عمومی است و نمایندگی مجلس شورای ملی و وکالت دادگستری و مشاوره حقوقی و نیز ریاست و مدیریت عامل یا عضویت در هیات مدیره انواع مختلف شرکتهای خصوصی، جز شرکتهای تعاونی ادارات و موسسات برای آنان ممنوع است. 

سمتهای آموزشی در دانشگاهها و موسسات تحقیقاتی از این حکم مستثنی است. 

نخست‌وزیر میتواند در موارد ضرورت بطور موقت تصدی برخی از وزارتخانه‌ها را بپذیرد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و دوم'''}}
دارائی رهبر یا اعضای شورای رهبری، رئیس جمهور ، نخست‌وزیر، وزیران و همسر و فرزندان آنان قبل و بعد از خدمت، توسط دیوانعالی کشور رسیدگی میشود که برخلاف حق افزایش نیافته باشد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tnt9oj43tk4rxvarc1vss6in8c7o759</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۵۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89564</id>
    <revision>
      <id>290283</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «مبحث سوم ارتش و سپاه پاسداران انقلاب  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و چهل و سوم'''}}  ارتش جمهوری اسلامی ایران پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی کشور را بر عهده دارد.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و چهل و چهارم'''}}  ارتش جمهوری اسلامی ایران بای...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290283</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1546" sha1="jbf2ah6vt27a75s2mehvfo09ywk0z1g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;مبحث سوم ارتش و سپاه پاسداران انقلاب

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و سوم'''}}

ارتش جمهوری اسلامی ایران پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی کشور را بر عهده دارد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و چهارم'''}}

ارتش جمهوری اسلامی ایران باید ارتشی اسلامی باشد که ارتشی مکتبی و مرد می است. و باید افرادی شایسته را به خدمت بپذیرد که به اهداف انقلاب اسلامی مؤمن و در راه تحقق آن فداکار باشند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و پنجم'''}}

هیچ فرد خارجی بعضویت در ارتش و نیروهای انتظامی کشور پذیرفته نمیشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و ششم'''}}

استقرار هرگونه پایگاه نظامی خارجی در کشور هر چند بعنوان استفاده‌های صلح آمیز باشد ممنوع است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و هفتم'''}}

دولت باید در زمان صلح از افراد و تجهیزات فنی ارتش در کارهای امدادی آموزشی، تولیدی، و جهاد سازندگی، با رعایت کامل موازین عدل اسلامی استفاده کند در حدی که به آمادگی رزمی ارتش آسیبی وارد نیاید.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jbf2ah6vt27a75s2mehvfo09ywk0z1g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290326</id>
      <parentid>290283</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290326</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1552" sha1="rm0mvjchisr2gtgwa3r7x17k0b4s619" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|'''مبحث سوم - ارتش و سپاه پاسداران انقلاب}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و سوم'''}}
ارتش جمهوری اسلامی ایران پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی کشور را بر عهده دارد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و چهارم'''}}
ارتش جمهوری اسلامی ایران باید ارتشی اسلامی باشد که ارتشی مکتبی و مردمی است و باید افرادی شایسته را به خدمت بپذیرد که به اهداف انقلاب اسلامی مومن و در راه تحقق آن فداکار باشند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و پنجم'''}}
هیچ فرد خارجی بعضویت در ارتش و نیروهای انتظامی کشور پذیرفته نمیشود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و ششم'''}}
استقرار هرگونه پایگاه نظامی خارجی در کشور هر چند بعنوان استفاده‌های صلح آمیز باشد ممنوع است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و هفتم'''}}
دولت باید در زمان صلح از افراد و تجهیزات فنی ارتش در کارهای امدادی، آموزشی، تولیدی، و جهاد سازندگی، با رعایت کامل موازین عدل اسلامی استفاده کند در حدی که به آمادگی رزمی ارتش آسیبی وارد نیاید.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rm0mvjchisr2gtgwa3r7x17k0b4s619</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۵۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89565</id>
    <revision>
      <id>290284</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:35:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و چهل و هشتم'''}}  هر نوع بهره‌برداری شخصی از وسائل و امکانات ارتش و استفاده شخصی از افراد آنها به صورت گماشته، راننده شخصی و نظایر اینها ممنوع است.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و چهل و نهم'''}}  ترفیع درجه نظامیان و سلب آن بموجب قانو...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290284</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1815" sha1="5jzvd5tj7hj9e102rozok6qucljt5g6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و هشتم'''}}

هر نوع بهره‌برداری شخصی از وسائل و امکانات ارتش و استفاده شخصی از افراد آنها به صورت گماشته، راننده شخصی و نظایر اینها ممنوع است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و نهم'''}}

ترفیع درجه نظامیان و سلب آن بموجب قانون است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاهم'''}}

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در نخستین روزهای پیروزی این انقلاب تشکیل شد، برای ادامه نقش خود در نگهبانی از انقلاب و دستاوردهای آن پابرجا میماند. حدود وظایف و قلمرو مسوولیت این سپاه در رابطه با وظایف و قلمرو مسوولیت نیروهای مسلح دیگر با تأکید بر همکاری و هماهنگی برادرانه میان آنها بوسیله قانون تعیین میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و یکم'''}}

به حکم آیه کریمه واعد والهم ما استطعتم من قوه ومن رباط الخیل ترهبون به عدو الله وعدوکم و آخرین من دونهم لا تعلمونهم الله یعلمهم &quot; دولت موظف است برای همه افراد کشور برنامه و امکانات آموزش نظامی را بر طبق موازین اسلامی فراهم نماید بطوریکه همه افراد همواره توانائی دفاع مسلحانه از کشور و نظام جمهوری اسلامی ایران را داشته باشند. ولی داشتن اسلحه باید با اجازه مقامات رسمی باشد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5jzvd5tj7hj9e102rozok6qucljt5g6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290327</id>
      <parentid>290284</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290327</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1832" sha1="ba2nu9wh2kbry9iqqowlphagfgd3ddl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و هشتم'''}}
هر نوع بهره‌برداری شخصی از وسائل و امکانات ارتش و استفاده شخصی از افراد آنها به صورت گماشته، راننده شخصی و نظایر اینها ممنوع است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و چهل و نهم'''}}
ترفیع درجه نظامیان و سلب آن بموجب قانون است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاهم'''}}
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در نخستین روزهای پیروزی این انقلاب تشکیل شد، برای ادامه نقش خود در نگهبانی از انقلاب و دستاوردهای آن پابرجا میماند. حدود وظایف و قلمرو مسؤولیت این سپاه در رابطه با وظایف و قلمرو مسوولیت نیروهای مسلح دیگر با تأکید بر همکاری و هماهنگی برادرانه میان آنها بوسیله قانون تعیین میشود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و یکم'''}}
به حکم آیه کریمه &quot;[[سوره انفال|'''واعدوا لهم ما استطعتم من قوه و من رباط الخیل ترهبون به عدو الله وعدوکم و من دونهم لا تعلمونهم الله یعلمهم''']]&quot; دولت موظف است برای همه افراد کشور برنامه و امکانات آموزش نظامی را بر طبق موازین اسلامی فراهم نماید، بطوریکه همه افراد همواره توانائی دفاع مسلحانه از کشور و نظام جمهوری اسلامی ایران را داشته باشند، ولی داشتن اسلحه باید با اجازه مقامات رسمی باشد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ba2nu9wh2kbry9iqqowlphagfgd3ddl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۵۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89566</id>
    <revision>
      <id>290285</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:35:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|2em}} {{وسط|'''فصل دهم'''}} {{وسط|'''سیاست خارجی'''}}  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و دوم'''}}  جوئی و سلطه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران براساس نفی هرگونه سلطه پذیری حفظ استقلال همه‌جانبه و تمامیت ارضی کشور دفاع از حقوق همه مسلمانان و عدم تعهد در برا...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290285</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1724" sha1="nbb3mv5inbwp857ah2kog7iec9vhefk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل دهم'''}}
{{وسط|'''سیاست خارجی'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و دوم'''}}

جوئی و سلطه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران براساس نفی هرگونه سلطه پذیری حفظ استقلال همه‌جانبه و تمامیت ارضی کشور دفاع از حقوق همه مسلمانان و عدم تعهد در برابر قدرتهای سلطه گر و روابط صلح آمیز متقابل با دول غیر محارب استوار است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و سوم'''}}، هرگونه قرارداد که موجب سلطه بیگانه بر منابع طبیعی و اقتصادی فرهنگ ارتش و دیگر شوون کشور گردد ممنوع است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و چهارم'''}}

جمهوری اسلامی ایران سعادت انسان در کل جامعه بشری را آرمان خود میداند و استقلال و آزادی و حکومت حق و عدل را حق همه مردم جهان میشناسد؛ بنابراین در عین خودداری کامل از هرگونه دخالت در امور داخلی ملتهای دیگر از مبارزه حق طلبانه مستضعفین در برابر مستکبرین در هر نقطه از جهان حمایت میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و پنجم'''}}

دولت جمهوری اسلامی ایران میتواند به کسانی که پناهندگی سیاسی بخواهند پناه دهد مگر اینکه بر طبق قوانین ایران خائن و تبهکار شناخته شوند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nbb3mv5inbwp857ah2kog7iec9vhefk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290329</id>
      <parentid>290285</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T05:56:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290329</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1735" sha1="0a8uxxh99mil7jv74fm9ul75oqf22ji" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل دهم'''}}
{{وسط|'''سیاست خارجی'''}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و دوم'''}}
سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران براساس نفی هرگونه سلطه‌جوئی و سلطه‌پذیری، حفظ استقلال همه‌جانبه و تمامیت ارضی کشور، دفاع از حقوق همه مسلمانان و عدم تعهد در برابر قدرتهای سلطه‌گر و روابط صلح آمیز متقابل با دول غیرمحارب استوار است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و سوم'''}}، هرگونه قرارداد که موجب سلطه بیگانه بر منابع طبیعی و اقتصادی، فرهنگ، ارتش و دیگر شؤون کشور گردد ممنوع است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و چهارم'''}}
جمهوری اسلامی ایران سعادت انسان در کل جامعه بشری را آرمان خود میداند و استقلال و آزادی و حکومت حق و عدل را حق همه مردم جهان می‌شناسد. بنابراین در عین خودداری کامل از هرگونه دخالت در امور داخلی ملتهای دیگر از مبارزه حق‌طلبانه مستضعفین در برابر مستکبرین در هر نقطه از جهان حمایت میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و پنجم'''}}
دولت جمهوری اسلامی ایران میتواند به کسانی که پناهندگی سیاسی بخواهند پناه دهد مگر اینکه بر طبق قوانین ایران خائن و تبهکار شناخته شوند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0a8uxxh99mil7jv74fm9ul75oqf22ji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۵۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89567</id>
    <revision>
      <id>290286</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|2em}} {{وسط|'''فصل یازدهم'''}} {{وسط|'''قوه قضائیه'''}}  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و ششم'''}}  قوه قضائیه قوه ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسوول تحقق بخشیدن به عدالت و عهده‌دار وظایف زیر است. ۱رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات،...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290286</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1916" sha1="fyresdgo96cwxj8upy9v3dpdeteib3f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل یازدهم'''}}
{{وسط|'''قوه قضائیه'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و ششم'''}}

قوه قضائیه قوه ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسوول تحقق بخشیدن به عدالت و عهده‌دار وظایف زیر است. ۱رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل و فصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه که قانون معین میکند. احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادیهای مشروع. نظارت بر حسن اجرای قوانین. کشف جرم و تعقیب و مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزائی اسلام ه اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و هفتم'''}}

بمنظور انجام مسوولیت‌های قوه قضائیه شورائی بنام شورای عالی قضائی تشکیل میگردد که بالاترین مقام قوه قضائیه است و وظایف آن بشرح زیر میباشد. اصل یکصد و پنجاه ایجاد تشکیلات لازم در دادگستری به تناسب مسوولیت‌های و ششم. جمهوری اسلامی. ۲تهیه لوایح قضائی متناسب با آنها و تغییر محل مأموریت و استخدام قضات عادل و شایسته و عزل و نصب، طبق قانون. تعیین مشاغل و ترفیع آنان و مانند اینها از امور اداری

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و هشتم'''}}

شورای عالی قضائی از پنج عضو تشکیل میشود.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fyresdgo96cwxj8upy9v3dpdeteib3f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290330</id>
      <parentid>290286</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:01:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290330</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1996" sha1="8eyrugycx3h3byxeq6ywkpgy2weu51f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل یازدهم'''}}
{{وسط|'''قوه قضائیه'''}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و ششم'''}}
قوه قضائیه قوه‌ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسؤول تحقق بخشیدن به عدالت و عهده‌دار وظایف زیر است. 
{{unbulleted list
|۱- رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل و فصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه که قانون معین میکند. 
|۲- احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادیهای مشروع. 
|۳- نظارت بر حسن اجرای قوانین. 
|۴- کشف جرم و تعقیب و مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزائی اسلام. 
|۵- اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین.
}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و هفتم'''}}
بمنظور انجام مسؤولیتهای قوه قضائیه شورائی بنام شورای عالی قضائی تشکیل میگردد که بالاترین مقام قوه قضائیه است و وظایف آن بشرح زیر میباشد. 
{{unbulleted list
|۱- ایجاد تشکیلات لازم در دادگستری به تناسب مسؤولیت‌های اصل یکصد و پنجاه و ششم. 
|۲- تهیه لوایح قضائی متناسب جمهوری اسلامی. 
|۳- با 
استخدام قضات عادل و شایسته و عزل و نصب آنها و تغییر محل ماموریت و تعیین مشاغل و ترفیع آنان و مانند اینها از امور اداری، طبق قانون. 
}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و هشتم'''}}
شورای عالی قضائی از پنج عضو تشکیل میشود.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8eyrugycx3h3byxeq6ywkpgy2weu51f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۵۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89568</id>
    <revision>
      <id>290287</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «رئیس دیوانعالی کشور. دادستان کل کشور. سه نفر قاضی مجتهد و عادل بانتخاب قضات کشور. اعضای این شورا برای مدت پنج سال وطبق قانون انتخاب میشوند و انتخاب مجددشان بلامانع است شرایط انتخاب شونده و انتخاب کننده را قانون معین میکند.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکص...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290287</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1796" sha1="4vs337ef4q3nn710uok73u3jychzd6e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;رئیس دیوانعالی کشور. دادستان کل کشور. سه نفر قاضی مجتهد و عادل بانتخاب قضات کشور. اعضای این شورا برای مدت پنج سال وطبق قانون انتخاب میشوند و انتخاب مجددشان بلامانع است شرایط انتخاب شونده و انتخاب کننده را قانون معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و نهم'''}}

مرجع رسمی تظلمات و شکایات دادگستری است. تشکیل دادگاه‌ها و تعیین صلاحیت آنها منوط به حکم قانون است

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصتم'''}}

وزیر دادگستری مسوولیت کلیه مسائل مربوط به روابط قوه قضائیه با قوه مجریه و قوه مقننه را بر عهده دارد و از میان کسانی که شورای عالی قضائی به نخستوزیر پیشنهاد میکند انتخاب میگردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و یکم'''}}

دیوانعالی کشور بمنظور نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاکم و ایجاد وحدت رویه قضائی و انجام مسوولیت‌هائی که طبق قانون بآن محول میشود بر اساس ضوابطی که شورایعالی قضائی تعیین میکند تشکیل میگردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و دوم'''}}

رئیس دیوانعالی کشور و دادستان کل باید مجتهد عادل و آگاه با مور قضائی باشند و رهبری با مشورت قضات دیوانعالی کشور آنها را برای مدت پنجسال به این سمت منصوب میکند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4vs337ef4q3nn710uok73u3jychzd6e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290331</id>
      <parentid>290287</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290331</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1830" sha1="gqdko2g6xt16kg9ii51lk5alh6fe0yu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{unbulleted list
|۱- رئیس دیوانعالی کشور. 
|۲- دادستان کل کشور. 
|۳- سه نفر قاضی مجتهد و عادل بانتخاب قضات کشور. 
}}
اعضای این شورا برای مدت پنج سال و طبق قانون انتخاب میشوند و انتخاب مجددشان بلامانع است.

شرایط انتخاب شونده و انتخاب کننده را قانون معین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و پنجاه و نهم'''}}
مرجع رسمی تظلمات و شکایات دادگستری است. تشکیل دادگاهها و تعیین صلاحیت آنها منوط به حکم قانون است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصتم'''}}
وزیر دادگستری مسؤولیت کلیه مسائل مربوط به روابط قوه قضائیه با قوه مجریه و قوه مقننه را بر عهده دارد و از میان کسانی که شورای عالی قضائی به نخست‌وزیر پیشنهاد میکند انتخاب میگردد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و یکم'''}}
دیوانعالی کشور بمنظور نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاکم و ایجاد وحدت رویه قضائی و انجام مسؤولیت‌هائی که طبق قانون بآن محول میشود بر اساس ضوابطی که شورایعالی قضائی تعیین میکند تشکیل میگردد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و دوم'''}}
رئیس دیوانعالی کشور و دادستان کل باید مجتهد عادل و آگاه بامور قضائی باشند و رهبری با مشورت قضات دیوانعالی کشور آنها را برای مدت پنجسال به این سمت منصوب میکند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gqdko2g6xt16kg9ii51lk5alh6fe0yu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۵۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89569</id>
    <revision>
      <id>290288</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:36:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و شصت و سوم'''}}  صفات و شرائط قاضی طبق موازین فقهی بوسیله قانون معین میشود.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و شصت و چهارم'''}}  قاضی را نمیتوان از مقامی که شاغل آنست بدون محاکمه و ثبوت جرم یا تخلفی که موجب انفصال است بهطور موقت یا دائم م...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290288</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1944" sha1="32ccfadff7j44bb0xnotiqqs3bd4k6h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و سوم'''}}

صفات و شرائط قاضی طبق موازین فقهی بوسیله قانون معین میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و چهارم'''}}

قاضی را نمیتوان از مقامی که شاغل آنست بدون محاکمه و ثبوت جرم یا تخلفی که موجب انفصال است بهطور موقت یا دائم من فصل کرد یا بدون رضای او محل خدمت یا سمتش را تغییر داد مگر باقتضای مصلحت جامعه با تصویب اعضای شورای عالی قضائی باتفاق آراء. نقل و انتقال دوره ای قضات بر طبق ضوابط کلی که قانون تعیین میکند صورت میگیرد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و پنجم'''}}

محاکمات، علنی انجام میشود و حضور افراد بلامانع است مگر آنکه به تشخیص دادگاه علنی بودن آن منافی عفت عمومی یا نظم عمومی باشد یا در دعاوی خصوصی طرفین دعوا تقاضا کنند که محاکمه علنی نباشد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و ششم'''}}

احکام دادگاه‌ها باید مستدل و مستند به مواد قانون و اصولی باشد که بر اساس آن حکم صادر شده است.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و هفتم'''}}

قاضی موظف است کوشش کند حکم هر دعوا را در قوانین مدونه بیابد و اگر نیابد با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر حکم قضیه را صادر نماید و نمیتواند به بهانه سکوت یا نقص یا اجمال یا تعارض قوانین مدونه از رسیدگی به دعوا و صدور حکم امتناع ورزد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>32ccfadff7j44bb0xnotiqqs3bd4k6h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290332</id>
      <parentid>290288</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290332</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1934" sha1="rxnmigbkxf0v14hvk4vsop1cfjnzpt6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و سوم'''}}
صفات و شرائط قاضی طبق موازین فقهی بوسیله قانون معین میشود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و چهارم'''}}
قاضی را نمیتوان از مقامی که شاغل آنست بدون محاکمه و ثبوت جرم یا تخلفی که موجب انفصال است بطور موقت یا دائم منفصل کرد یا بدون رضای او محل خدمت یا سمتش را تغییر داد مگر باقتضای مصلحت جامعه با تصویب اعضای شورای عالی قضائی باتفاق آراء. نقل و انتقال دوره‌ای قضات بر طبق ضوابط کلی که قانون تعیین میکند صورت میگیرد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و پنجم'''}}
محاکمات، علنی انجام میشود و حضور افراد بلامانع است مگر آنکه به تشخیص دادگاه علنی بودن آن منافی عفت عمومی یا نظم عمومی باشد یا در دعاوی خصوصی طرفین دعوا تقاضا کنند که محاکمه علنی نباشد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و ششم'''}}
احکام دادگاه‌ها باید مستدل و مستند به مواد قانون و اصولی باشد که بر اساس آن حکم صادر شده است.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و هفتم'''}}
قاضی موظف است کوشش کند حکم هر دعوا را در قوانین مدونه بیابد و اگر نیابد با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر حکم قضیه را صادر نماید و نمیتواند به بهانه سکوت یا نقص یا اجمال یا تعارض قوانین مدونه از رسیدگی به دعوا و صدور حکم امتناع ورزد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rxnmigbkxf0v14hvk4vsop1cfjnzpt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۵۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89570</id>
    <revision>
      <id>290289</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:36:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و شصت و هشتم'''}}  رسیدگی به جرائم سیاسی و مطبوعاتی علنی است و با حضور هیئت منصفه در محاکم دادگستری صورت میگیرد. نحوه انتخاب، شرایط، اختیارات هیئت منصفه و تعریف جرم سیاسی را قانون بر اساس موازین اسلامی معین میکند.  {{dhr|1em}} {{وس...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290289</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2141" sha1="dwmq5ewubhsh8cqyehs0voti307srxv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و هشتم'''}}

رسیدگی به جرائم سیاسی و مطبوعاتی علنی است و با حضور هیئت منصفه در محاکم دادگستری صورت میگیرد. نحوه انتخاب، شرایط، اختیارات هیئت منصفه و تعریف جرم سیاسی را قانون بر اساس موازین اسلامی معین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و نهم'''}}

هیچ فعل یا ترک فعلی به استناد قانونی که بعد از آن وضع شده است جرم محسوب نمیشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتادم'''}}

قضات دادگاه‌ها مکلفند از اجرای تصویبنامه‌ها و آئیننامه‌های دولتی که مخالف با قوانین و مقررات اسلامی یا خارج از حدود اختیارات قوه مجریه است خودداری کنند. و هر کس میتواند ابطال اینگونه مقررات را از دیوان عدالت اداری تقاضا کند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و یکم'''}}
هرگاه در اثر تقصیر یا اشتباه قاضی در موضوع یا در حکم یا در تطبیق حکم بر مورد خاص ضرر مادی یا معنوی متوجه کسی گردد در صورت تقصیر مقصر طبق موازین اسلامی ضامن است و در غیر اینصورت خسارت بوسیله دولت جبران میشود و در هر حال از متهم اعاده حیثیت میگردد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و دوم'''}}

برای رسیدگی به جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی یا انتظامی اعضاء ارتش ژاندارمری، شهربانی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی محاکم نظامی مطابق قانون تشکیل میگردد، ولی بجرائم عمومی آنان یا جرائمی که در مقام ضابط دادگستری مرتکب شوند در محاکم عمومی رسیدگی میشود.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dwmq5ewubhsh8cqyehs0voti307srxv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290333</id>
      <parentid>290289</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:11:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290333</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2145" sha1="pslflzgukqrjd26p2h4t25w3y4tsoxk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و هشتم'''}}
رسیدگی به جرائم سیاسی و مطبوعاتی علنی است و با حضور هیئت منصفه در محاکم دادگستری صورت میگیرد. نحوه انتخاب، شرایط، اختیارات هیات منصفه و تعریف جرم سیاسی را قانون بر اساس موازین اسلامی معین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و شصت و نهم'''}}
هیچ فعل یا ترک فعلی به استناد قانونی که بعد از آن وضع شده است جرم محسوب نمیشود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتادم'''}}
قضات دادگاه‌ها مکلفند از اجرای تصویبنامه‌ها و آئین‌نامه‌های دولتی که مخالف با قوانین و مقررات اسلامی یا خارج از حدود اختیارات قوه مجریه است خودداری کنند. 

و هر کس میتواند ابطال اینگونه مقررات را از دیوان عدالت اداری تقاضا کند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و یکم'''}}
هرگاه در اثر تقصیر یا اشتباه قاضی در موضوع یا در حکم یا در تطبیق حکم بر مورد خاص ضرر مادی یا معنوی متوجه کسی گردد در صورت تقصیر، مقصر طبق موازین اسلامی ضامن است و در غیر اینصورت خسارت بوسیله دولت جبران میشود، و در هر حال از متهم اعاده حیثیت میگردد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و دوم'''}}
برای رسیدگی به جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی یا انتظامی اعضاء ارتش، ژاندارمری، شهربانی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی محاکم نظامی مطابق قانون تشکیل میگردد، ولی بجرائم عمومی آنان یا جرائمی که در مقام ضابط دادگستری مرتکب شوند در محاکم عمومی رسیدگی می شود.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pslflzgukqrjd26p2h4t25w3y4tsoxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۶۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89571</id>
    <revision>
      <id>290290</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «دادستانی و دادگاه‌های نظامی بخشی از قوه قضائیه کشور و مشمول اصول مربوط به این قوه هستند.  {{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و سوم'''}}  بمنظور رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورین یا واحدها یا آئیننامه‌های دولتی و احقاق حقوق آنه...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290290</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1446" sha1="g8lex1udyl64w8dcni878ufjfna2mu1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;دادستانی و دادگاه‌های نظامی بخشی از قوه قضائیه کشور و مشمول اصول مربوط به این قوه هستند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و سوم'''}}

بمنظور رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورین یا واحدها یا آئیننامه‌های دولتی و احقاق حقوق آنها دیوانی بنام دیوان عدالت اداری زیر نظر شورای عالی قضائی تأسیس میگردد. حدود اختیارات و نحوه عمل این دیوان را قانون تعیین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و چهارم'''}}

بر اساس حق نظارت قوه قضائیه نسبت به حسن جریان امور و اجراء صحیح قوانین در دستگاه‌های اداری سازمانی بنام &quot; سازمان بازرسی کل کشور زیر نظر شورایعالی قضائی تشکیل میگردد. حدود اختیارات و وظایف این سازمان را قانون معین میکند.

{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل دوازدهم'''}}
{{وسط|'''رسانه‌های گروهی'''}}

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و پنجم'''}}

در رسانه‌های گروهی (رادیو و تلویزیون آزادی انتشارات و تبلیغات طبق موازین&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g8lex1udyl64w8dcni878ufjfna2mu1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290334</id>
      <parentid>290290</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:14:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290334</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1439" sha1="aq7dlae89ukvpe141npvmy1d77dubr6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;دادستانی و دادگاه‌های نظامی بخشی از قوه قضائیه کشور و مشمول اصول مربوط به این قوه هستند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و سوم'''}}
بمنظور رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورین یا واحدها یا آئین‌نامه‌های دولتی و احقاق حقوق آنها دیوانی بنام دیوان عدالت اداری زیر نظر شورای عالی قضائی تأسیس میگردد. حدود اختیارات و نحوه عمل این دیوان را قانون تعیین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و چهارم'''}}
بر اساس حق نظارت قوه قضائیه نسبت به حسن جریان امور و اجراء صحیح قوانین در دستگاههای اداری سازمانی بنام &quot;سازمان بازرسی کل کشور&quot; زیرنظر شورایعالی قضائی تشکیل میگردد. حدود اختیارات و وظایف این سازمان را قانون معین میکند.
{{dhr|2em}}
{{وسط|'''فصل دوازدهم'''}}
{{وسط|'''رسانه‌های گروهی'''}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفتاد و پنجم'''}}
در رسانه‌های گروهی (رادیو و تلویزیون) آزادی انتشارات و تبلیغات طبق موازین&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aq7dlae89ukvpe141npvmy1d77dubr6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۶۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89572</id>
    <revision>
      <id>290291</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «اسلامی باید تأمین شود. این رسانه‌ها زیر نظر مشترک قوای سه‌گانه قضائیه شورای عالی قضائی (مقننه و مجریه اداره خواهد شد. ترتیب آن را قانون معین میکند. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که در دوازده فصل مشتمل بر یکصد و هفتاد و پنج اصل تنظیم گردیده و...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290291</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="859" sha1="kpvqczqiuxocmef6g053qy1pfwcd8ig" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;اسلامی باید تأمین شود. این رسانه‌ها زیر نظر مشترک قوای سه‌گانه قضائیه شورای عالی قضائی (مقننه و مجریه اداره خواهد شد. ترتیب آن را قانون معین میکند. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که در دوازده فصل مشتمل بر یکصد و هفتاد و پنج اصل تنظیم گردیده و با اکثریت دو سوم نمایندگان مجلس بررسی نهائی قانون مجموع اساسی به تصویب رسیده است در تاریخ بیست و چهارم آبانماه یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت هجری شمسی مطابق با بیست و چهارم ذی الحجه یکهزار و سیصد و نود و نه هجری قمری به تصویب نهائی رسید.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kpvqczqiuxocmef6g053qy1pfwcd8ig</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290335</id>
      <parentid>290291</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290335</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="877" sha1="8tejlssozovfxletvalf89uuomh68om" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;اسلامی باید تأمین شود. این رسانه‌ها زیر نظر مشترک قوای سه‌گانه قضائیه (شورای عالی قضائی)، مقننه و مجریه اداره خواهد شد. ترتیب آن را قانون معین میکند. 

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که در دوازده فصل مشتمل بر یکصد و هفتاد و پنج اصل تنظیم گردیده و با اکثریت دو سوم مجموع نمایندگان مجلس بررسی نهائی قانون مجموع اساسی به تصویب رسیده است در تاریخ بیست و چهارم آبانماه یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت هجری شمسی مطابق با بیست و چهارم ذی‌الحجه یکهزار و سیصد و نود و نه هجری قمری به تصویب نهائی رسید.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8tejlssozovfxletvalf89uuomh68om</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۴۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89573</id>
    <revision>
      <id>290292</id>
      <timestamp>2026-07-04T21:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{dhr|1em}} {{وسط|'''اصل یکصد و هفدهم'''}}  رئیس‌جمهور  با اکثریت مطلق آراء شرکت کنندگان، انتخاب میشود، ولی هرگاه در دور نخست هیچیک از نامزدها چنین اکثریتی بدست نیاورد، روز جمعه هفته بعد برای بار دوم رای گرفته میشود. در دور دوم تنها دو نفر از نامزدها که...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290292</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2228" sha1="83lug0bdb58t8u1rzr2wrgapzyewz3m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفدهم'''}}

رئیس‌جمهور  با اکثریت مطلق آراء شرکت کنندگان، انتخاب میشود، ولی هرگاه در دور نخست هیچیک از نامزدها چنین اکثریتی بدست نیاورد، روز جمعه هفته بعد برای بار دوم رای گرفته میشود. در دور دوم تنها دو نفر از نامزدها که در دور نخست آرا بیشتری داشتهاند شرکت میکنند، ولی اگر بعضی از نامزدهای دارنده آراء بیشتر، از شرکت در انتخابات منصرف شوند، از میان بقیه، دو نفر که در دور نخست بیش از دیگران رای داشتهاند برای انتخاب مجدد معرفی میشوند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هجدهم'''}}

مسوولیت نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری طبق اصل نودونهم بر عهده شورای نگهبان است ولی قبل از تشکیل نخستین شورای نگهبان بر عهده انجمن نظارتی است که قانون تعیین میکند.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و نوزدهم'''}}

انتخاب رئیس‌جمهور  جدید باید حداقل یکماه پیش از پایان دوره ریاست جمهوری قبلی انجام شد شده باشد و در فاصله انتخاب رئیس‌جمهور  جدید و پایان دوره ریاست جمهوری سابق رئیس‌جمهور  پیشین وظایف رئیس‌جمهور ی را انجام میدهد.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیستم'''}}

هرگاه در فاصله ده روز پیش از رایگیری یکی از نامزدهائی که صلاحیت او طبق این قانون احراز شده فوت کند، انتخابات بمدت دو هفته بتاخیر میافتد. اگر در فاصله دردو نخست و دور دوم نیز یکی از دو نفر حائز اکثریت دور نخست فوت کند، مهلت انتخابات برای دو هفته تمدید میشود.

{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و یکم'''}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>83lug0bdb58t8u1rzr2wrgapzyewz3m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290316</id>
      <parentid>290292</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T04:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290316</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2356" sha1="458d77z3147np7yghwp090ue6ampace" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هفدهم'''}}
رئیس‌جمهور  با اکثریت مطلق آراء شرکت کنندگان، انتخاب میشود، ولی هرگاه در دور نخست هیچیک از نامزدها چنین اکثریتی بدست نیاورد، روز جمعه هفته بعد برای بار دوم رای گرفته میشود. در دور دوم تنها دو نفر از نامزدها که در دور نخست آرا بیشتری داشته‌اند شرکت میکنند، ولی اگر بعضی از نامزدهای دارنده آراء بیشتر، از شرکت در انتخابات منصرف شوند، از میان بقیه، دو نفر که در دور نخست بیش از دیگران رای داشته‌اند برای انتخاب مجدد معرفی میشوند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و هجدهم'''}}
مسوولیت نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری طبق اصل نود و نهم بر عهده شورای نگهبان است ولی قبل از تشکیل نخستین شورای نگهبان بر عهده انجمن نظارتی است که قانون تعیین میکند.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و نوزدهم'''}}
انتخاب رئیس‌جمهور  جدید باید حداقل یکماه پیش از پایان دوره ریاست جمهوری قبلی انجام شد شده باشد و در فاصله انتخاب رئیس جمهور جدید و پایان دوره ریاست جمهوری سابق رئیس‌جمهور  پیشین وظایف رئیس‌جمهوری را انجام میدهد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیستم'''}}
هرگاه در فاصله ده روز پیش از رای‌گیری یکی از نامزدهائی که صلاحیت او طبق این قانون احراز شده فوت کند، انتخابات بمدت دو هفته بتاخیر میافتد. اگر در فاصله دور نخست و دور دوم نیز یکی از دو نفر حائز اکثریت دور نخست فوت کند، مهلت انتخابات برای دو هفته تمدید میشود.
{{dhr|1em}}
{{وسط|'''اصل یکصد و بیست و یکم'''}}
رئیس‌جمهور در مجلس شورای ملی در جلسه‌ای که با حضور رئیس دیوانعالی کشور&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>458d77z3147np7yghwp090ue6ampace</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89574</id>
    <revision>
      <id>290320</id>
      <timestamp>2026-07-05T05:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290320</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="622" sha1="gve9sgalnf3jrn52mn5opznh1biqvpg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;شورای محترم انقلاب اسلامی ایران

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که در دوازده فصل مشتمل بر یکصد و هفتاد و پنج اصل تنظیم و با اکثریت دوسوم مجموع نمایندگان مجلس بررسی نهائی قانون اساسی در تاریخ بیست و چهارم آبانماه یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت شمسی به تصویب رسیده است به پیوست ایفاد میگردد.

{{وسط|
رئیس مجلس بررسی نهائی قانون اساسی 

حسینعلی منتظری}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gve9sgalnf3jrn52mn5opznh1biqvpg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89575</id>
    <revision>
      <id>290321</id>
      <timestamp>2026-07-05T05:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290321</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="754" sha1="353libpuhngt10arlndl7vttnromyh7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی امام خُمینی

رهبر انقلاب اسلامی ایران}}
{{block center|width=20em|align=justify|
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که در دَوازده فصل مشتمل بر یکصد و هفتاد و پنج اصل تنظیم و با اکثریّت دوسوّم مجمُوع نمایندگان مجلس بررسی نهائی قانون اساسی در تاریخ بیست و چهارم آبان‌ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت شمسی به تصویب رسیده است، به پیوست ایفاد میگردد.

{{چپ|رئیس مجلس بررسی نهائی قانون اساسی 

حسینعلی منتظری}}
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>353libpuhngt10arlndl7vttnromyh7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89576</id>
    <revision>
      <id>290322</id>
      <timestamp>2026-07-05T05:27:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290322</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89577</id>
    <revision>
      <id>290323</id>
      <timestamp>2026-07-05T05:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290323</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1110" sha1="noofcr1em6iyyexw3gyvzyd2qy4u6fj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{block center|width=20em|align=justify|
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مشتمل بر یکصد و هفتاد و پنج اصل در آخرین جلسه (هفتاد و ششمین جلسه) مجلس بررسی نهائی قانون اساسی مورخ بیست و چهارم آبان ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت در دوازده فصل و در سه نسخه اصلی تنظیم گردید و تمامی صفحات این سه نسخه به امضای هیئت رئیسه و صفحه آخر هر نسخه بامضای اکثریت نمایندگان مجلس رسید که یک نسخه اصل به محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی امام خمینی (رهبر انقلاب اسلامی) تقدیم و نسخه دیگر به دبیرخانه شورای انقلاب اسلامی ارسال و نسخه سوم در دبیرخانه مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جزو اسناد قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مضبوط است.
{{dhr|1em}}
{{چپ|دبیرخانه مجلس}}
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>noofcr1em6iyyexw3gyvzyd2qy4u6fj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سوره انفال</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89578</id>
    <redirect title="ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/انفال" />
    <revision>
      <id>290328</id>
      <timestamp>2026-07-05T05:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/انفال]]</comment>
      <origin>290328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="qs0k9cu8ociraeydxjdd44qre3wdr6q" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/انفال]]</text>
      <sha1>qs0k9cu8ociraeydxjdd44qre3wdr6q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۱۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89579</id>
    <revision>
      <id>290336</id>
      <timestamp>2026-07-05T06:26:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290336</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2865" sha1="63xbyd3gx1cc87k8m8rijqltnucfs80" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|'''بسم الله الرحمن الرحیم'''

[[سوره حدید|'''لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا''']]

[[سوره حدید|'''معهم الکتاب والمیزان لیقوم الناس بالقسط''']]
}}
{{وسط|{زیرخط|'''مقدمه'''}}}}
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مبین نهادهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جامعه ایران بر اساس اصول و ضوابط اسلامی است که انعکاس خواست قلبی امت اسلامی می‌باشد. ماهیت انقلاب عظیم اسلامی ایران و روند مبارزه مردم مسلمان از ابتدا تا پیروزی که در شعارهای قاطع و کوبنده همه قشرهای مردم تبلور می‌یافت این خواست اساسی را مشخص کرده و اکنون در طلیعه این پیروزی بزرگ ملت ما با تمام وجود نیل به آنرا می‌طلبد. 

ویژگی بنیادی این انقلاب نسبت به دیگر نهضت‌های ایران در سده اخیر مکتبی و اسلامی بودن آنست، ملت مسلمان ایران پس از گذر از نهضت ضد استبدادی مشروطه و نهضت ضد استعماری ملی شدن نفت باین تجربه گرانبار دست یافت که علت اساسی و مشخص عدم موفقیت این نهضتها مکتبی نبودن مبارزات بوده است. گرچه در نهضت‌های خط فکری اسلامی و رهبری روحانیت مبارز سهم اصلی و اساسی را بر عهده داشت ولی به دلیل دورشدن این مبارزات از مواضع اصیل اسلامی، جنبش‌ها به سرعت به رکود کشانده شد از اینجا وجدان بیدار ملت به رهبری مرجع عالیقدر تقلید حضرت آیه‌الله العظمی امام خمینی ضرورت پیگیری خط نهضت اصیل مکتبی و اسلامی را دریافت و این بار روحانیت مبارز کشور که همواره در صف مقدم نهضت‌های مردمی بوده و نویسندگان و روشنفکران متعهد با رهبری ایشان تحرک نوینی یافت. (آغاز نهضت اخیر ملت ایران در سال هزار و سیصد و هشتاد و دو هجری قمری برابر با هزار و سیصد و چهل و یک هجری شمسی می‌باشد). 
{{وسط|{زیرخط|'''طلیعه نهضت'''}}}}
اعتراض در هم کوبنده امام خمینی به توطئه آمریکائی &quot;[[انقلاب سفید]]&quot; که گامی در جهت تثبیت پایه‌های حکومت استبداد و تحکیم وابستگی‌های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>63xbyd3gx1cc87k8m8rijqltnucfs80</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290338</id>
      <parentid>290336</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290338</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2866" sha1="amqw7yxsjbf4jpmdy137av942w4nagw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|'''بسم الله الرحمن الرحیم'''

[[سوره حدید|'''لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا''']]

[[سوره حدید|'''معهم الکتاب والمیزان لیقوم الناس بالقسط''']]
}}
{{وسط|{{زیرخط|'''مقدمه'''}}}}
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مبین نهادهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جامعه ایران بر اساس اصول و ضوابط اسلامی است که انعکاس خواست قلبی امت اسلامی می‌باشد. ماهیت انقلاب عظیم اسلامی ایران و روند مبارزه مردم مسلمان از ابتدا تا پیروزی که در شعارهای قاطع و کوبنده همه قشرهای مردم تبلور می‌یافت این خواست اساسی را مشخص کرده و اکنون در طلیعه این پیروزی بزرگ ملت ما با تمام وجود نیل به آنرا می‌طلبد. 

ویژگی بنیادی این انقلاب نسبت به دیگر نهضت‌های ایران در سده اخیر مکتبی و اسلامی بودن آنست، ملت مسلمان ایران پس از گذر از نهضت ضد استبدادی مشروطه و نهضت ضد استعماری ملی شدن نفت باین تجربه گرانبار دست یافت که علت اساسی و مشخص عدم موفقیت این نهضتها مکتبی نبودن مبارزات بوده است. گرچه در نهضت‌های خط فکری اسلامی و رهبری روحانیت مبارز سهم اصلی و اساسی را بر عهده داشت ولی به دلیل دورشدن این مبارزات از مواضع اصیل اسلامی، جنبش‌ها به سرعت به رکود کشانده شد از اینجا وجدان بیدار ملت به رهبری مرجع عالیقدر تقلید حضرت آیه‌الله العظمی امام خمینی ضرورت پیگیری خط نهضت اصیل مکتبی و اسلامی را دریافت و این بار روحانیت مبارز کشور که همواره در صف مقدم نهضت‌های مردمی بوده و نویسندگان و روشنفکران متعهد با رهبری ایشان تحرک نوینی یافت. (آغاز نهضت اخیر ملت ایران در سال هزار و سیصد و هشتاد و دو هجری قمری برابر با هزار و سیصد و چهل و یک هجری شمسی می‌باشد). 
{{وسط|{زیرخط|'''طلیعه نهضت'''}}}}
اعتراض در هم کوبنده امام خمینی به توطئه آمریکائی &quot;[[انقلاب سفید]]&quot; که گامی در جهت تثبیت پایه‌های حکومت استبداد و تحکیم وابستگی‌های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>amqw7yxsjbf4jpmdy137av942w4nagw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290339</id>
      <parentid>290338</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T06:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290339</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2891" sha1="ocmf8cd4t58f68p2p427umycpetjbpx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|'''بسم الله الرحمن الرحیم'''

[[سوره حدید|'''لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا''']]

[[سوره حدید|'''معهم الکتاب والمیزان لیقوم الناس بالقسط''']]
}}
{{dhr|1em}}
{{وسط|{{زیرخط|'''مقدمه'''}}}}
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مبین نهادهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جامعه ایران بر اساس اصول و ضوابط اسلامی است که انعکاس خواست قلبی امت اسلامی می‌باشد. ماهیت انقلاب عظیم اسلامی ایران و روند مبارزه مردم مسلمان از ابتدا تا پیروزی که در شعارهای قاطع و کوبنده همه قشرهای مردم تبلور می‌یافت این خواست اساسی را مشخص کرده و اکنون در طلیعه این پیروزی بزرگ ملت ما با تمام وجود نیل به آنرا می‌طلبد. 

ویژگی بنیادی این انقلاب نسبت به دیگر نهضت‌های ایران در سده اخیر مکتبی و اسلامی بودن آنست، ملت مسلمان ایران پس از گذر از نهضت ضد استبدادی مشروطه و نهضت ضد استعماری ملی شدن نفت باین تجربه گرانبار دست یافت که علت اساسی و مشخص عدم موفقیت این نهضتها مکتبی نبودن مبارزات بوده است. گرچه در نهضت‌های خط فکری اسلامی و رهبری روحانیت مبارز سهم اصلی و اساسی را بر عهده داشت ولی به دلیل دورشدن این مبارزات از مواضع اصیل اسلامی، جنبش‌ها به سرعت به رکود کشانده شد از اینجا وجدان بیدار ملت به رهبری مرجع عالیقدر تقلید حضرت آیه‌الله العظمی امام خمینی ضرورت پیگیری خط نهضت اصیل مکتبی و اسلامی را دریافت و این بار روحانیت مبارز کشور که همواره در صف مقدم نهضت‌های مردمی بوده و نویسندگان و روشنفکران متعهد با رهبری ایشان تحرک نوینی یافت. (آغاز نهضت اخیر ملت ایران در سال هزار و سیصد و هشتاد و دو هجری قمری برابر با هزار و سیصد و چهل و یک هجری شمسی می‌باشد). 
{{dhr|1em}}
{{وسط|{{زیرخط|'''طلیعه نهضت'''}}}}
اعتراض در هم کوبنده امام خمینی به توطئه آمریکائی &quot;[[انقلاب سفید]]&quot; که گامی در جهت تثبیت پایه‌های حکومت استبداد و تحکیم وابستگی‌های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ocmf8cd4t58f68p2p427umycpetjbpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سوره حدید</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89580</id>
    <redirect title="ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/حدید" />
    <revision>
      <id>290337</id>
      <timestamp>2026-07-05T06:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/حدید]]</comment>
      <origin>290337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="coj27q054cfh38wszkj133vhmc84gbd" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/حدید]]</text>
      <sha1>coj27q054cfh38wszkj133vhmc84gbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۱۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89581</id>
    <revision>
      <id>290340</id>
      <timestamp>2026-07-05T06:47:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290340</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3411" sha1="pz8o03x3htg5ehvr2zq7wchunc4sigl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ایران به امپریالیزم جهانی بود عامل حرکت یکپارچه ملت گشت و متعاقب آن انقلاب عظیم و خونبار امت اسلامی در خرداد ماه ۴۲ که در حقیقت نقطه آغاز شکوفائی این قیام شکوهمند و گسترده بود مرکزیت امام را بعنوان رهبری اسلامی تثبیت و مستحکم نمود و علیرغم تبعید ایشان از ایران در پی اعتراض به قانون ننگین کاپیتولاسیون (مصونیت مستشاران امریکائی) پیوند مستحکم امت با امام همچنان استمرار یافت و ملت مسلمان و بویژه روشنفکران متعهد و روحانیت مبارز راه خود را در میان تبعید و زندان، شکنجه و اعدام ادامه دادند. 

در این میان قشر آگاه و مسوول جامعه در سنگر مسجد حوزه‌های علمیه و دانشگاه به روشنگری پرداخت و با الهام از مکتب انقلابی و پربار اسلام تلاش پی‌گیر و ثمربخشی را در بالا بردن سطح آگاهی و هوشیاری مبارزاتی و مکتبی ملت مسلمان آغاز کرد. رژیم استبداد که سرکوبی نهضت اسلامی را با حمله دژخیمانه به فیضیه و دانشگاه و همه کانونهای پرخروش انقلاب آغاز نموده بود به مذبوحانه‌ترین اقدامات ددمنشانه جهت رهائی از خشم انقلابی مردم، دست زد و در این میان جوخه‌های اعدام، شکنجه‌های قرون وسطائی و زندانهای دراز مدت، بهائی بود که ملت مسلمان ما به نشانه عزم راسخ خود به ادامه مبارزه می‌پرداخت. خون صدها زن و مرد جوان و با ایمان که سحرگاهان در میدان‌های تیر فریاد &quot;الله اکبر&quot; سر میدادند یا در میان کوچه و بازار هدف گلوله‌های دشمن قرار می‌گرفتند انقلاب اسلامی ایران را تداوم بخشید، بیانیه‌ها و پیامهای پی در پی امام بمناسبت‌های مختلف آگاهی و عزم امت اسلامی را عمق و گسترش هر چه فزون‌تر داد.
{{dhr|1em}}
{{وسط|{{زیرخط|'''حکومت اسلامی'''}}}}
طرح حکومت اسلامی بر پایه ولایت فقیه که در اوج خفقان و اختناق رژیم استبدادی از سوی امام خمینی ارائه شد انگیزه مشخص و منسجم نوینی را در مردم مسلمان ایجاد نمود و راه اصیل مبارزه مکتبی اسلام را گشود که تلاش مبارزان مسلمان و متعهد را در داخل و خارج کشور فشرده‌تر ساخت. 

در چنین خطی نهضت ادامه یافت تا سرانجام نارضائی‌ها و شدت خشم مردم بر اثر فشار و اختناق روزافزون در داخل و افشاگری و انعکاس مبارزه بوسیله روحانیت و دانشجویان مبارز در سطح جهانی، بنیانهای حاکمیت رژیم را بشدت متزلزل کرد و بناچار رژیم و&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pz8o03x3htg5ehvr2zq7wchunc4sigl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۱۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89582</id>
    <revision>
      <id>290341</id>
      <timestamp>2026-07-05T06:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290341</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3221" sha1="oqib1ioo43moc1vjh0fue5ll38jgjv9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;اربابانش مجبور به کاستن از فشار و اختناق و باصطلاح بازکردن فضای سیاسی کشور شدند تا بگمان خویش دریچه اطمینانی بمنظور پیشگیری از سقوط حتمی خود بگشایند اما ملت برآشفته و آگاه و مصمم به رهبری قاطع و خلل‌ناپذیر امام قیام پیروزمند و یکپارچه خود را به‌طور گسترده و سراسری آغاز نمود.
{{dhr|1em}} 
{{وسط|{{زیرخط|'''خشم ملت'''}}}}
انتشار نامه توهین‌آمیزی به ساحت مقدس روحانیت و بویژه امام خمینی در ۱۷ دی/ ۵۶ از طرف رژیم حاکم این حرکت را سریعتر نمود و باعث انفجار خشم مردم در سراسر کشور شد و رژیم برای مهار کردن آتشفشان خشم مردم کوشید این قیام معترضانه را با بخاک و خون کشیدن خاموش کند اما این خود خون بیشتری در رگهای انقلاب جاری ساخت و طپش‌های پی در پی انقلاب در هفته‌ها و چهلم‌های یادبود شهدای انقلاب، حیات و گرمی و جوشش یکپارچه و هر چه فزون‌تری باین نهضت در سراسر کشور بخشید و در ادامه و استمرار حرکت مردم تمامی سازمانهای کشور با اعتصاب یکپارچه خود و شرکت در تظاهرات خیابانی در سقوط رژیم استبدادی مشارکت فعالانه جستند، همبستگی گسترده مردان و زنان از همه اقشار و جناح‌های مذهبی و سیاسی در این مبارزه بطرز چشمگیری تعیین‌کننده بود، و مخصوصاً زنان بشکل بارزی در تمامی صحنه‌های این جهاد بزرگ حضور فعال و گسترده‌ای داشتند، صحنه‌هائی از آن نوع که مادری را با کودکی در آغوش، شتابان بسوی میدان نبرد و لوله‌های مسلسل نشان میداد بیان‌گر سهم عمده و تعیین کننده این قشر بزرگ جامعه در مبارزه بود.
{{dhr|1em}} 
{{وسط|{{زیرخط|'''بهائی که ملت پرداخت'''}}}}
نهال انقلاب پس از یک سال و اندی مبارزه مستمر و پیگیر با باروری از خون بیش از شصت هزار شهید و صد هزار زخمی و معلول و با برجای نهادن میلیاردها تومان خسارت مالی در میان فریادهای استقلال، آزادی، حکومت اسلامی به ثمر نشست و این نهضت عظیم که با تکیه بر ایمان و وحدت و قاطعیت رهبری در مراحل حساس و هیجان‌آمیز نهضت و نیز فداکاری ملت به پیروزی رسید موفق به در هم کوبیدن تمام محاسبات و مناسبات و نهادهای امپریالیستی گردید که در نوع خود سرفصل جدیدی بر انقلابات گسترده مردمی در جهان شد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oqib1ioo43moc1vjh0fue5ll38jgjv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۱۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89583</id>
    <revision>
      <id>290342</id>
      <timestamp>2026-07-05T07:06:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290342</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3445" sha1="hgc657svscls8m4fen8fy1boqwfqkv5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;۲۱ و ۲۲ بهمن سال یکهزار و سیصد و پنجاه و هفت روزهای فرو ریختن بنیاد شاهنشاهی شد و استبداد داخلی و سلطه خارجی متکی بر آن را در هم شکست و با این پیروزی بزرگ طلیعه حکومت اسلامی که خواست دیرینه مردم مسلمان است نوید پیروزی نهائی را داد. 

ملت ایران بطور یکپارچه و با شرکت مراجع تقلید و علمای اسلام و مقام رهبری در همه پرسی جمهوری اسلامی تصمیم نهائی و قاطع خود را بر ایجاد نظام نوین جمهوری اسلامی اعلام کرد و با اکثریت ۹۸/۲٪ به نظام جمهوری اسلامی رای مثبت داد. 

اکنون قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بعنوان بیانگر نهادها و مناسبات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جامعه باید راهگشای تحکیم پایه‌های حکومت اسلامی و ارائه دهنده طرح نوین نظام حکومتی بر ویرانه‌های نظام طاغوتی قبلی گردد. 
{{dhr|1em}} 
{{وسط|{{زیرخط|'''شیوه حکومت در اسلام
'''}}}}
{{dhr|1em}} 
'''حکومت از دیدگاه''' اسلام برخاسته از موضع طبقاتی و سلطه‌گری فردی یا گروهی نیست بلکه تبلور آرمان سیاسی ملتی هم‌کیش و هم فکر است که به خود سازمان می‌دهد تا در روند تحول فکری و عقیدتی راه خود را به سوی هدف نهائی (حرکت بسوی الله) بگشاید. ملت ما در جریان تکامل انقلابی خود از غبارها و زنگارهای طاغوتی زدوده شد و از آمیزه‌های فکری بیگانه خود را پاک نمود و به مواضع فکری و جهان بینی اصیل اسلامی بازگشت و اکنون برآنست که با موازین اسلامی جامعه نمونه (اسوه) خود را بنا کند بر چنین پایه‌ای، رسالت قانون اساسی این است که زمینه‌های اعتقادی نهضت را عینیت بخشد و شرایطی را بوجود آورد که در آن انسان با ارزشهای والا و جهانشمول اسلامی پرورش یابد. 

قانون اساسی با توجه به محتوای اسلامی انقلاب ایران که حرکتی برای پیروزی تمامی مستضعفین بر مستکبرین بود زمینه تداوم این انقلاب را در داخل و خارج کشور فراهم میکند بویژه در گسترش روابط بین‌المللی، با دیگر جنبش‌های اسلامی و مردمی می‌کوشد تا راه تشکیل امت واحد جهانی را هموار کند ([[سوره انبیاء|ان هذه امتکم امه واحده وانا ربکم فاعبدون]]) و استمرار مبارزه در نجات ملل محروم و تحت ستم در تمامی جهان قوام یابد.

با توجه به ماهیت این نهضت بزرگ، قانون اساسی تضمین‌گر نفی هرگونه استبداد فکری و اجتماعی و انحصار اقتصادی می‌باشد و در خط گسستن از سیستم استبدادی، و&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hgc657svscls8m4fen8fy1boqwfqkv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۱۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89584</id>
    <revision>
      <id>290343</id>
      <timestamp>2026-07-05T07:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290343</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2746" sha1="kvddpl6hf5i6wnfbeyk9nziwqzw3hyf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;سپردن سرنوشت مردم به دست خودشان تلاش می‌کند. ([[سوره اعراف|ویضع عنهم اصرهم والاغلال التی کانت علیهم]]). 

در ایجاد نهادها و بنیادهای سیاسی که خود پایه تشکیل جامعه است براساس تلقی مکتبی، صالحان عهده‌دار حکومت و اداره مملکت می‌گردند ([[سوره انبیاء|ان الارض یرثها عبادی الصالحون]]) و قانونگذاری که مبین ضابطه‌های مدیریت اجتماعی است بر مدار قرآن و سنت، جریان می‌یابد بنابراین نظارت دقیق و جدی از ناحیه اسلام شناسان عادل و پرهیزکار و متعهد (فقهای عادل) امری محتوم و ضروری است و چون هدف از حکومت، رشد دادن انسان در حرکت بسوی نظام الهی است ([[سوره نور|والی الله المصیر]]) تا زمینه بروز و شکوفائی استعدادها بمنظور تجلی ابعاد خداگونگی انسان فراهم آید (تخلقوا باخلاق الله) و این جز در گرو مشارکت فعال و گسترده تمامی عناصر اجتماع در روند تحول جامعه نمیتواند باشد. 

با توجه باین جهت قانون اساسی زمینه چنین مشارکتی را در تمام مراحل تصمیم گیریهای سیاسی و سرنوشت‌ساز برای همه افراد اجتماع فراهم میسازد تا در مسیر تکامل انسان هر فردی خود دست اندرکار و مسوول رشد و ارتقاء و رهبری گردد که این همان تحقق حکومت مستضعفین در زمین خواهد بود. ([[سوره قصص|ونرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمه ونجعلهم الوارثین]]).
{{dhr|1em}} {{وسط|{{زیرخط|'''ولایت فقیه عادل'''}}}}
بر اساس ولایت امر و امامت مستمر قانون اساسی زمینه تحقق رهبری فقیه جامع‌الشرایطی را که از طرف مردم بعنوان رهبر شناخته می‌شود (مجاری الامور بیدالعلماء بالله الامناء علی حلاله و حرامه) آماده می‌کند تا ضامن عدم انحراف سازمانهای مختلف از وظایف اصیل اسلامی خود باشد.
{{dhr|1em}} {{وسط|{{زیرخط|'''اقتصاد وسیله است نه هدف'''}}}}
در تحکیم بنیادهای اقتصادی، اصل، رفع نیازهای انسان در جریان رشد و تکامل&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kvddpl6hf5i6wnfbeyk9nziwqzw3hyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سوره اعراف</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89585</id>
    <redirect title="ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/اعراف" />
    <revision>
      <id>290344</id>
      <timestamp>2026-07-05T07:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/اعراف]]</comment>
      <origin>290344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="p9um6y7kbypqs5e9208j5n7iwx7l1r9" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/اعراف]]</text>
      <sha1>p9um6y7kbypqs5e9208j5n7iwx7l1r9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سوره قصص</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89586</id>
    <redirect title="ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/قصص" />
    <revision>
      <id>290345</id>
      <timestamp>2026-07-05T07:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/قصص]]</comment>
      <origin>290345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="gl9rq7qnnmjc9z2qgcw8yg0ro7r03rd" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[ترجمه قرآن (قمشه‌ای)/قصص]]</text>
      <sha1>gl9rq7qnnmjc9z2qgcw8yg0ro7r03rd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۱۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89587</id>
    <revision>
      <id>290346</id>
      <timestamp>2026-07-05T07:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290346</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2735" sha1="91dhvd1ihsujfpdsal8i543pq4a2jyg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;اوست نه همچون دیگر نظام‌های اقتصادی تمرکز و تکاثر ثروت و سودجوئی، زیرا که در مکاتب مادی، اقتصاد خود هدف است و بدین جهت در مراحل رشد، اقتصاد عامل تخریب و فساد و تباهی میشود ولی در اسلام اقتصاد وسیله است و از وسیله انتظاری جز کارآئی بهتر در راه وصول به هدف نمیتوان داشت. 

با این دیدگاه برنامه اقتصاد اسلامی فراهم کردن زمینه مناسب برای بروز خلاقیت‌های متفاوت انسانی است و بدین جهت تأمین امکانات مساوی و متناسب و ایجاد کار برای همه افراد و رفع نیازهای ضروری جهت استمرار حرکت تکاملی او بر عهده حکومت اسلامی است
{{dhr|1em}} 
{{وسط|{{زیرخط|'''زن در قانون اساسی'''}}}}
در ایجاد بنیادهای اجتماعی اسلامی، نیروهای انسانی که تاکنون در خدمت استثمار همه‌جانبه خارجی بودند هویت اصلی و حقوق انسانی خود را بازمی‌یابند و در این بازیابی طبیعی است که زنان به دلیل ستم بیشتری که تاکنون از نظام طاغوتی متحمل شده‌اند استیفای حقوق آنان بیشتر خواهد بود. 

خانواده واحد بنیادین جامعه و کانون اصلی رشد و تعالی انسان است و توافق عقیدتی و آرمانی در تشکیل خانواده که زمینه‌ساز اصلی حرکت تکاملی و رشدیابنده انسان است اصل اساسی بوده و فراهم کردن امکانات جهت نیل به این مقصود از وظایف حکومت اسلامی است، زن در چنین برداشتی از واحد خانواده، از حالت (شیئی بودن) یا (ابزار کار بودن) در خدمت اشاعه مصرف‌زدگی و استثمار، خارج شده و ضمن بازیافتن وظیفه خطیر و پرارج مادری در پرورش انسانهای مکتبی پیش‌آهنگ و خود همرزم مردان در میدان‌های فعال حیات میباشد و در نتیجه پذیرای مسوولیتی خطیرتر و در دیدگاه اسلامی برخوردار از ارزش و کرامتی والاتر خواهد بود.
{{dhr|1em}} 
{{وسط|{{زیرخط|'''ارتش مکتبی'''}}}}
در تشکیل و تجهیز نیروهای دفاعی کشور توجه بر آن است که ایمان و مکتب، اساس و ضابطه&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>91dhvd1ihsujfpdsal8i543pq4a2jyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:ریزتر</title>
    <ns>10</ns>
    <id>89588</id>
    <redirect title="الگو:کوچکتر" />
    <revision>
      <id>290347</id>
      <timestamp>2026-07-05T07:29:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yoosef Pooranvary</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[الگو:کوچکتر]]</comment>
      <origin>290347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="tjxfm9tdxxvmxvljxfrih4p1ekbxdlw" xml:space="preserve">#تغییرمسیر [[الگو:کوچکتر]]</text>
      <sha1>tjxfm9tdxxvmxvljxfrih4p1ekbxdlw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۱۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89589</id>
    <revision>
      <id>290349</id>
      <timestamp>2026-07-05T07:32:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>290349</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2655" sha1="g8wke9um2l5zduo7aay5u2pj32n2yha" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;باشد بدین جهت ارتش جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران انقلاب در انطباق با هدف فوق شکل داده میشوند و نه تنها حفظ و حراست از مرزها بلکه بار رسالت مکتبی یعنی جهاد در راه خدا و مبارزه در راه گسترش حاکمیت قانون خدا در جهان را نیز عهده‌دار خواهند بود. ([[سوره انفال|واعدوا لهم ما استطعتم من قوه ومن رباط الخیل ترهبون به عدو الله وعدوكم واخرين من دونهم]]).
{{dhr|2em}} 
{{وسط|{{زیرخط|'''قضاء در قانون اساسی'''}}}}
مساله قضاء در رابطه با پاسداری از حقوق مردم در خط حرکت اسلامی، بمنظور پیشگیری از انحرافات موضعی در درون امت اسلامی امری است حیاتی، از اینرو ایجاد سیستم قضائی برپایه عدل اسلامی و متشکل از قضات عادل و آشنا به ضوابط دقیق دینی پیش‌بینی شده است، این نظام بدلیل حساسیت بنیادی و دقت در مکتبی بودن آن لازم است بدور از هر نوع رابطه و مناسبات ناسالم باشد. ([[سوره نساء|و اذا حكمتم بين الناس ان تحكموا بالعدل]]).
{{dhr|2em}} 
{{وسط|{{زیرخط|'''قوه مجریه'''}}}}
قوه مجریه بدلیل اهمیت ویژه‌ای که در رابطه با اجرای احکام و مقررات اسلامی بمنظور رسیدن به روابط و مناسبات عادلانه حاکم بر جامعه دارد و همچنین ضرورتی که این مساله حیاتی در زمینه‌سازی وصول به هدف نهائی حیات خواهد داشت بایستی راهگشای ایجاد جامعه اسلامی باشد نتیجتاً محصور شدن در هر نوع نظام دست و پاگیر پیچیده که وصول به این هدف را کند و یا خدشه دار کند از دیدگاه اسلامی نفی خواهد شد بدین جهت نظام بوروکراسی که زائیده و حاصل حاکمیت‌های طاغوتی است بشدت طرد خواهد شد تا نظام اجرائی با کارآئی بیشتر و سرعت افزون‌تر در اجرای تعهدات اداری بوجود آید.
{{dhr|2em}} 
{{وسط|{{زیرخط|'''وسائل ارتباط جمعی'''}}}}
وسائل ارتباط جمعی (رادیو-تلویزیون) بایستی در جهت روند تکاملی انقلاب&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g8wke9um2l5zduo7aay5u2pj32n2yha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf/۱۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89590</id>
    <revision>
      <id>290350</id>
      <timestamp>2026-07-05T07:36:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290350</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1904" sha1="8hyyx087l4fa8bxq1csrgbi0xv8zhod" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;اسلامی در خدمت اشاعه فرهنگ اسلامی قرار گیرد و در این زمینه از برخورد سالم اندیشه‌های متفاوت بهره جوید و از اشاعه و ترویج خصلت‌های تخریبی و ضد اسلامی جداً پرهیز کند. 

پیروی از اصول چنین قانونی که آزادی و کرامت ابناء بشر را سرلوحه اهداف خود دانسته و راه رشد و تکامل انسان را می‌گشاید بر عهده همگان است و لازم است که امت مسلمان با انتخاب مسوولین کاردان و مؤمن و نظارت مستمر بر کار آنان بطور فعالانه در ساختن جامعه اسلامی مشارکت جویند بامید اینکه در بنای جامعه نمونه اسلامی (اسوه) که بتواند الگو و شهیدی بر همگی مردم جهان باشد موفق گردد. ([[سوره بقره|وکذالک جعلناکم امه وسطا لتکونوا شهداء علی الناس]]).
{{dhr|1em}} 
{{وسط|{{زیرخط|'''نمایندگان'''}}}}
مجلس خبرگان متشکل از نمایندگان مردم، کار تدوین قانون اساسی را براساس بررسی پیش نویس پیشنهادی دولت و کلیه پیشنهادهائی که از گروه‌های مختلف رسیده بود در دوازده فصل که مشتمل بر یکصد و هفتاد و پنج اصل می‌باشد در طلیعه پانزدهمین قرن هجرت پیغمبر اکرم صلی الله علیه واله وسلم بنیانگذار مکتب رهائی بخش اسلام با اهداف و انگیزه‌های مشروح فوق به پایان رساند باین امید که این قرن، قرن حکومت جهانی مستضعفین و شکست تمامی مستکبرین گردد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8hyyx087l4fa8bxq1csrgbi0xv8zhod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۵۸)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89591</id>
    <revision>
      <id>290352</id>
      <timestamp>2026-07-05T07:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{header  | title      = قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران  | author     =   | translator =   | section    =   | previous   =   | next       =   | year       = ۱۳۵۸  | notes      = {{engine}} }}  &lt;pages index=&quot;Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf&quot; include=6&gt;&lt;/pages&gt; {{page break|label=}} &lt;pages index=&quot;Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf&quot; include=8&gt;&lt;/pages&gt; {{page break|label=}} &lt;pag...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="828" sha1="kjury20c8cvtzfre1dxgmwekxji1j7v" xml:space="preserve">{{header
 | title      = قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | next       = 
 | year       = ۱۳۵۸
 | notes      = {{engine}}
}}

&lt;pages index=&quot;Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf&quot; include=6&gt;&lt;/pages&gt;
{{page break|label=}}
&lt;pages index=&quot;Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf&quot; include=8&gt;&lt;/pages&gt;
{{page break|label=}}
&lt;pages index=&quot;Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf&quot; include=9&gt;&lt;/pages&gt;
{{page break|label=}}
&lt;pages index=&quot;Constitution of the Islamic Republic of Iran.pdf&quot; from=10 to=61&gt;&lt;/pages&gt;
{{مالکیت عمومی در ایران}}
{{authority control}}

[[رده:قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]
[[رده:آثار نوشته‌شده به زبان فارسی]]</text>
      <sha1>kjury20c8cvtzfre1dxgmwekxji1j7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فهرست:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>89592</id>
    <revision>
      <id>290355</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290355</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="ocrgq7xue262w9o2s154al26tu1bhlf" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
|Subtitle=همراه با معرفی مجلس و اعضای خبرگان
|Volume=4
|Issue=
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=مجلس شورای اسلامی
|Address=تهران
|Printer=
|Year=1368
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=OCR
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>ocrgq7xue262w9o2s154al26tu1bhlf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290358</id>
      <parentid>290355</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T08:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290358</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="407" sha1="649px8ien2d1gy1kx7ma3q7u66abbb3" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
|Subtitle=همراه با معرفی مجلس و اعضای خبرگان
|Volume=4
|Issue=
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=مجلس شورای اسلامی
|Address=تهران
|Printer=
|Year=1368
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=OCR
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header={{RunningHeader|پیش‌نویس قانون اساسی||راهنمای صورت مشروح مذاکرات …}}{{rule}}
|Footer=
}}</text>
      <sha1>649px8ien2d1gy1kx7ma3q7u66abbb3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290376</id>
      <parentid>290358</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T09:15:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290376</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="604" sha1="kn891r5842e3h2dlo5u9x8t387fd3lg" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
|Subtitle=همراه با معرفی مجلس و اعضای خبرگان
|Volume=4
|Issue=
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=مجلس شورای اسلامی
|Address=تهران
|Printer=
|Year=1368
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=OCR
|Pages=&lt;pagelist
1=&quot;جلد&quot;
2=&quot;صفحه عنوان&quot;
5=&quot;–&quot;
6=&quot;فهرست&quot;
9=&quot;–&quot;
11=2
13=&quot;–&quot;
31=&quot;–&quot;
33=&quot;–&quot;
41=&quot;–&quot;
291=&quot;–&quot;
293=&quot;–&quot;
305=&quot;–&quot;
321=&quot;–&quot;
333=&quot;–&quot;
335=&quot;–&quot;
343=&quot;–&quot;
347=&quot;–&quot;
483=&quot;–&quot;
/&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header={{RunningHeader|پیش‌نویس قانون اساسی||راهنمای صورت مشروح مذاکرات …}}{{rule}}
|Footer=
}}</text>
      <sha1>kn891r5842e3h2dlo5u9x8t387fd3lg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89593</id>
    <revision>
      <id>290356</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290356</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۱۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89594</id>
    <revision>
      <id>290357</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290357</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2807" sha1="h8i9zhnbb3gd31uqk2533dv60l876q7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط بزرگتر۱|'''متن پیش‌نویس قانون اساسی'''}} 
{{وسط|فصل اول: اصول کلی}}

اصل ۱ - نوع حکومت ایران «جمهوری اسلامی» است که ملت ایران در پی انقلاب اسلامی پیروزمندش در همه‌پرسی دهم و یازدهم فروردین سال یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت هجری شمسی با اکثریت ۹۸/۲٪ به آن رأی مثبت داده است.

اصل ۲ - نظام جمهوری اسلامی نظامی است توحیدی برپایه فرهنگ اصیل و پویا و انقلابی اسلام، با تکیه بر ارزش و کرامت انسان، مسؤولیت او دربارهٔ خویش نقش بنیادی تقوا در رشد او، نفی هرگونه تبعیض و سلطه‌جوئی فرهنگی - سیاسی و اقتصادی و ضرورت استفاده از دستاوردهای سودمند علوم و فرهنگ بشری در جهت التزام کامل به همه تعالیم الهی اسلام.

اصل ۳ - آراء عمومی مبنای حکومت است و بر طبق دستور قرآن که: «و شاورهم فی الامر» و «امرهم شوری بینهم» امور کشور باید از طریق شوراهای منتخب مردم در حدود صلاحیت آنان و به ترتیبی ناشی از آن مشخص می‌شود حل و فصل گردد.

اصل ۴ - جمهوری اسلامی ایران در استقرار جامعه توحیدی معنویت و اخلاق اسلامی را مبنای روابط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی قرار می‌دهد.

اصل ۵ - برمبنای آیه کریمه: یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر وأنثی وجعلناکم شعوباً وقبائل لتعارفوا ان اکرمکم عند الله اتقیکم. 

در جمهوری اسلامی ایران همه اقوام از قبیل فارس، ترک، کرد، عرب، بلوچ، ترکمن و نظائر اینها از حقوق کاملا مساوی برخوردارند و هیچ‌کس را بر دیگری امتیازی نیست، مگر براساس تقوا.

اصل ۶ - در جمهوری اسلامی ایران آزادی و استقلال از یکدیگر تفکیک ناپذیرند. هیچ فرد یا گروه و هیچ مقام و مرجعی حق ندارد به نام استفاده از آزادی، بر استقلال و تمامیت ارضی ایران کمترین خدشه‌یی وارد کند یا به نام حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور، آزادی عقیده، بیان، قلم و آزادیهای مشروع دیگر را از کسی سلب کند یا قوانین و مقرراتی بدین منظور&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h8i9zhnbb3gd31uqk2533dv60l876q7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۱۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89595</id>
    <revision>
      <id>290359</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290359</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4007" sha1="iu3z4vpw95pyly9hwuenb24r3nbc2op" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{RunningHeader|۶||راهنمای صورت مشروح مذاکرات …}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;وضع کند مگر در حالت جنگ.

اصل ۷ - جمهوری اسلامی ایران سعادت انسان در کل جامعه بشری را آرمان خود می‌داند و رسیدن به استقلال و آزادی و حکومت حق و عدل را حق همه مردم جهان می‌شناسد و بنابراین در عین خودداری کامل از هرگونه دخالت سلطه‌جویانه در امور داخلی ملت‌های کند دیگر، از مبارزه حق طلبانه مستضعفین علیه مستکبرین در هر نقطه از جهان حمایت می کند.

اصل ۸ - جمهوری اسلامی ایران با رعایت کامل موازین اقتصادی اسلام، صنعت کشاورزی بومی را ترویج می کند، و در عین حال از همه علوم و فنون پیشرفته جهان در امر صنعت و کشاورزی نیز استفاده می‌نماید، البته با رعایت کامل استقلال سیاسی و اقتصادی کشور و جلوگیری از هرگونه وابستگی جامعه به دیگران و بدون التزام به پذیرش نظام اجتماعی حاکم بر آنان.

اصل ۹ - سعی و کار حاصل آن حق هر کس می‌باشد. هیچ‌کس نمی‌تواند به عنوان مالکیت رسمی و کار خود، امکان سعی و کار را از دیگری سلب کنند. امکان کار و کوشش برای همه باید چنان فراهم گردد که هیچ کس مورد بهره‌کشی و استثمار دیگران قرار نگیرد.

اصل ۱۰ - جمهوری اسلامی ایران باید امکانات آموزش و پرورش را برای همه مردم کشور به‌طور یکسان فراهم کند تا هر کسی بتواند فراخور استعدادش از آموزش و پرورش و رشد و شکوفایی برخوردار گردد و محدودیت امکانات سد راه پیشرفت او نشود.

اصل ۱۱ – خانواده واحد بنیادی جامعه انقلابی ایران محسوب می‌گردد. قوانین باید اسباب استواری ازدواج را برپایه توافق در عقیده و علاقه فراهم آورد و در تنظیم آنها حقوق خانواده بر حقوق فردی زوجین مقدم شمرده شود و روابط زن و مرد باید برمبنای طهارت و تقوی و ارزشهای والای انسانی قرار گیرد، نه بر تفاخر ظاهری و مادی و هوسرانی.

اصل ۱۲ - از آنجا که تربیت فرزندان با پدر و مادر و در دوران کودکی بیشتر با مادر است تعلیم و تربیت دختران وظیفه مقدم بنیادهای فرهنگی تلقی می‌شود و قوانین راجع به خانواده باید برای مادر امکانات مادی و معنوی در نظر بگیرد تا بتواند به فراغت بال به وظیفه پرارج مادری و مسؤولیت‌هائی بپردازد که در جامعه انقلابی اسلامی برعهده دارد.
{{وسط|فصل دوم: دین رسمی کشور}}
اصل ۱۳ - دین رسمی ایران اسلام و مذهب جعفری است که مذهب اکثریت مسلمانان ایران است و مذاهب دیگر اسلامی، اعم از زیدی، حنفی، سالکی، شافعی و حنبلی معتبر و محترم است و در مناطقی که مسلمانان پیرو این مذاهب اکثریت دارند مقررات محلی در حدود اختیارات شوراها بر طبق این مذاهب خواهند بود، ولی در احوال شخصیه و در تعلیم و تربیت دینی هر مسلمان و هر نقطه از ایران بر طبق مذهب اسلامی خود عمل می‌کند.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iu3z4vpw95pyly9hwuenb24r3nbc2op</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۳۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89596</id>
    <revision>
      <id>290360</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290360</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89597</id>
    <revision>
      <id>290361</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290361</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89598</id>
    <revision>
      <id>290362</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290362</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۱۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89599</id>
    <revision>
      <id>290363</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:37:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290363</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۳۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89600</id>
    <revision>
      <id>290364</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290364</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۴۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89601</id>
    <revision>
      <id>290365</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:37:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290365</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۲۹۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89602</id>
    <revision>
      <id>290366</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:38:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290366</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۲۹۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89603</id>
    <revision>
      <id>290367</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:38:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290367</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۳۰۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89604</id>
    <revision>
      <id>290368</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290368</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۳۲۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89605</id>
    <revision>
      <id>290369</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290369</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۳۳۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89606</id>
    <revision>
      <id>290370</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290370</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۳۳۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89607</id>
    <revision>
      <id>290371</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290371</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۳۴۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89608</id>
    <revision>
      <id>290372</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:39:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290372</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۳۴۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89609</id>
    <revision>
      <id>290373</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290373</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۴۸۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89610</id>
    <revision>
      <id>290374</id>
      <timestamp>2026-07-05T08:39:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* بی‌نوشته */</comment>
      <origin>290374</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bncbpewgwal75nh72svqymor5dgoi51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۱۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89611</id>
    <revision>
      <id>290375</id>
      <timestamp>2026-07-05T09:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290375</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3099" sha1="9hes857x5e2hfotoestibgo5b77jocc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{RunningHeader|پیش‌نویس قانون اساسی||۷}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;اصل ۱۴ - زرتشتیان، یهودیان و مسیحیان در ایران اقلیتهای رسمی دینی شناخته می‌شوند و در انجام مراسم دینی خود آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی بر طبق آئین خود عمل می کنند.
{{وسط بزرگتر۱|فصل سوم: حق حاکمیت ملی و قوای ناشی از آن}}
اصل ۱۵ - حق حاکمیت ملی از آن همه مردم است و باید به نفع عموم به کار رود و هیچ فرد یا گروهی نمی‌تواند این حق الهی همگانی را به خود اختصاص دهد یا در جهت منافع اختصاصی خود یا گروه معینی به کار برد.

اصل ۱۶ - قوای ناشی از اعمال حق حاکمیت ملی عبارتند از: قوه مقننهٔ، قوهٔ قضائیه و قوهٔ مجریه که باید همیشه مستقل از یکدیگر باشند و ارتباط میان آنها بر طبق این قانون به وسیله رئیس جمهور برقرار گردد.

اصل ۱۷ - اعمال قوهٔ مقننه از طریق مجلس شورای ملی است که از نمایندگان منتخب مردم تشکیل می‌شود و مصوبات آن پس از توشیح رئیس جمهوری برای اجرا به قوهٔ قضائیه و قوهٔ مجریه ابلاغ می‌گردد. در امور مهم که که به سرنوشت کشور و مسائل بسیار مهم اقتصادی، سیاسی و اجتماعی مربوط باشد ممکن است اعمال قوهٔ مقننه از راه همه‌پرسی و مراجعه مستقیم به آراء مردم صورت گیرد.

اصل ۱۸ - اعمال قوهٔ قضائیه به وسیله دادگاههای دادگستری است که باید بر طبق موازین اسلام تشکیل شود و به رسیدگی به دعاوی و حل و فصل آنها و حفظ حقوق عمومی و اجرای عدالت اسلامی بپردازد.

اصل ۱۹ - اعمال قوهٔ مجریه از طریق رئیس‌جمهور و هیئت وزیران است. 
{{وسط بزرگتر۱|فصل چهارم: پرچم، زبان و خط رسمی کشور}}
اصل ۲۰ - پرچم رسمی ایران به رنگهای سبز و سفید و سرخ با علامت مخصوص جمهوری اسلامی است.

اصل ۲۱ - زبان و خط مشترک مردم ایران فارسی است و متون و مکاتبات رسمی باید با این زبان و خط باشد، ولی استفاده از زبانهای محلی در مدارس و مطبوعات محلی آزاد است.

{{وسط بزرگتر۱|فصل پنجم: حقوق ملت}}

اصل ۲۲ - همه افراد ملت اعم از زن و مرد، در برابر قانون مساوی‌اند. 

اصل ۲۳ - عقیده و حیثیت و جان و مسکن و شغل اشخاص محترم و از تعرض مصون است مگر به حکم قانون.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9hes857x5e2hfotoestibgo5b77jocc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89612</id>
    <revision>
      <id>290377</id>
      <timestamp>2026-07-05T09:36:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290377</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2140" sha1="pocw8n2kfzuho4nz13bhb7ipdhjifui" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|'''فهرست مطالب'''}}
'''مقدمه''' 

'''بخش اول''' 
{{TOC begin}}
{{TOC row 2dot-1|۱- راهنمای مراسم افتتاحیه و موارد خاص جلسات|۱}}
{{TOC row 2dot-1|۲- پیش نویس قانون اساسی|۳}}
{{TOC row 2dot-1|۳- معرفی گروه‌های مجلس بررسی نهائی قانون اساسی|۲۳}}
{{TOC row 2dot-1|۴- فهرست تشکیل جلسات|۲۹}}
{{TOC row 2dot-1|ه- فهرست راهنمای اصول قانون اساسی|۳۳}}
{{TOC row 2dot-1|۶- شناسنامه اصول قانون اساسی|۴۹}}
{{TOC row 2dot-1|۷- اصول پیشنهادی گروه‌ها که رد شده و جایگزین ندارد|۲۶۷}}
{{TOC row 2dot-1|۸- مروری بر آراء اصول قانون اساسی.|۲۸۱}}
{{TOC row 2dot-1|۹- اصولی از پیش نویس که در قانون اساسی اصلی جایگزین آنها نشده است|۲۸۳}}
{{TOC row 2dot-1|۱۰- فهرست آیات مورد استفاده در جلسات بررسی قانون اساسی|۲۸۷}}
{{TOC row 2dot-1|۱۱- فهرست احادیث و روایات و اصطلاحات مورد استفاده در جلسات بررسی اصول قانون اساسی|۲۹۷}}
{{TOC row 2dot-1|۱۲- گزارشی کلی از عملکرد مجلس و نتیجه همه‌پرسی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|۳۰۷}}
{{TOC end}}
'''بخش دوم'''
{{TOC begin}}
{{TOC row 2dot-1|۱- لایحه قانون انتخابات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی|۳۱۱}}
{{TOC row 2dot-1|۲- پیام رهبر کبیر انقلاب اسلامی به مناسبت گشایش مجلس بررسی نهائی قانون اساسی|۳۱۹}}
{{TOC row 2dot-1|۳- آئین‌نامه داخلی مجلس بررسی نهائی قانون اساسی|۳۲۱}}
{{TOC row 2dot-1|۴- معرفی اعضای خبرگان قانون اساسی|۳۳۱}}
{{TOC row 2dot-1|۵- راهنمای نطقها، بیانات، توضیحات، پیشنهادات، سئوالها و تذکرات اعضای خبرگان قانون اساسی|۴۰۰}}
{{TOC end}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pocw8n2kfzuho4nz13bhb7ipdhjifui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290378</id>
      <parentid>290377</parentid>
      <timestamp>2026-07-05T11:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290378</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2346" sha1="j5xis9rjncgptqfuur8ie9nlggsodkj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|'''فهرست مطالب'''}}
'''مقدمه''' 

'''بخش اول''' 
{{TOC begin}}
{{TOC row 2dot-1|۱- راهنمای مراسم افتتاحیه و موارد خاص جلسات|۱}}
{{TOC row 2dot-1|۲- [[راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران/پیش‌نویس قانون اساسی|پیش‌نویس قانون اساسی]]|۳}}
{{TOC row 2dot-1|۳- معرفی گروه‌های مجلس بررسی نهائی قانون اساسی|۲۳}}
{{TOC row 2dot-1|۴- فهرست تشکیل جلسات|۲۹}}
{{TOC row 2dot-1|ه- فهرست راهنمای اصول قانون اساسی|۳۳}}
{{TOC row 2dot-1|۶- شناسنامه اصول قانون اساسی|۴۹}}
{{TOC row 2dot-1|۷- اصول پیشنهادی گروه‌ها که رد شده و جایگزین ندارد|۲۶۷}}
{{TOC row 2dot-1|۸- مروری بر آراء اصول قانون اساسی.|۲۸۱}}
{{TOC row 2dot-1|۹- اصولی از پیش نویس که در قانون اساسی اصلی جایگزین آنها نشده است|۲۸۳}}
{{TOC row 2dot-1|۱۰- فهرست آیات مورد استفاده در جلسات بررسی قانون اساسی|۲۸۷}}
{{TOC row 2dot-1|۱۱- فهرست احادیث و روایات و اصطلاحات مورد استفاده در جلسات بررسی اصول قانون اساسی|۲۹۷}}
{{TOC row 2dot-1|۱۲- گزارشی کلی از عملکرد مجلس و نتیجه همه‌پرسی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|۳۰۷}}
{{TOC end}}
'''بخش دوم'''
{{TOC begin}}
{{TOC row 2dot-1|۱- لایحه قانون انتخابات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی|۳۱۱}}
{{TOC row 2dot-1|۲- پیام رهبر کبیر انقلاب اسلامی به مناسبت گشایش مجلس بررسی نهائی قانون اساسی|۳۱۹}}
{{TOC row 2dot-1|۳- آئین‌نامه داخلی مجلس بررسی نهائی قانون اساسی|۳۲۱}}
{{TOC row 2dot-1|۴- معرفی اعضای خبرگان قانون اساسی|۳۳۱}}
{{TOC row 2dot-1|۵- راهنمای نطقها، بیانات، توضیحات، پیشنهادات، سئوالها و تذکرات اعضای خبرگان قانون اساسی|۴۰۰}}
{{TOC end}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j5xis9rjncgptqfuur8ie9nlggsodkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.pdf/۱۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89613</id>
    <revision>
      <id>290379</id>
      <timestamp>2026-07-05T11:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */ ابرابزار</comment>
      <origin>290379</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3635" sha1="lqvm9qu0172qskbvalp3g8wuswieykv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{RunningHeader|۸||راهنمای صورت مشروح مذاکرات …}}{{rule}}&lt;/noinclude&gt;اصل ۲۴ - نامه‌های پستی و مکالمات تلفنی از بازرسی و ضبط مصون است. افشای مخابرات تلگرافی و تلکس، عدم مخابره آنها و تجسس از طریق استماع مکالمه‌های تلفنی ممنوع است مگر به حکم قانون.

اصل ۲۵ - مطبوعات در نشر مطالب و بیان عقاید آزادند، مگر در نشر مطالب مخالف عفت عمومی یا توهین به شعائر دینی، اتهام و افترا و تعرض به شرف و حیثیت و آبروی اشخاص یا نشر اکاذیب جرائم مطبوعاتی و کیفیت مجازات و رسیدگی به آنها را قانون معین می کند.

اصل ۲۶ - تشکیل احزاب، جمعیتها و انجمنهای دینی، سیاسی و صنفی آزاد است مشروط به این که اصول استقلال، آزادی، حاکمیت و وحدت ملی و اساس جمهوری اسلامی را نقض نکنند. شرکت افراد در این گونه گروهها آزاد است و هیچ کس را نمی‌توان از شرکت در گروه دینی، سیاسی و اجتماعی دلخواهش منع کرد یا به شرکت در یکی از این گروهها مجبور ساخت.

اصل ۲۷ - تشکیل اجتماعات مسالمت‌آمیز آزاد است و مقررات مربوط به اجتماع و راه‌پیمائی در خیابان‌ها و میدان‌های عمومی به موجب قانون معین خواهد شد.

اصل ۲۸ - هر کس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی نیست برگزیند.

اصل ۲۹ - حق استفاده از بیمه، بهداشت، درمان، بیکاری، پیری و و از کارافتادگی حقی است همگانی و دولت مکلف است بر طبق قوانین با استفاده از درآمدهای ملی این بیمه‌ها را برای یک‌یک افراد کشور تأمین کند و در این زمینه، کشاورزان، کارگران و گروههای کم درآمد حق تقدم دارند.

اصل ۳۰ - سلب تابعیت اشخاص فقط در صورتی ممکن است که دولت دیگری تابعیت آنها را بپذیرد اتباع خارجه نیز می‌توانند در حدود قوانین به تابعیت ایران درآیند.

اصل ۳۱ - هر کس حتی دارد به منظور دادخواهی به دادگاه صالح رجوع کند و هیچ کس را نمی‌توان از دادگاهی که به موجب قانون باید درباره او حکم کند منصرف کرد و به دادگاه دیگری فرستاد.

اصل ۳۲ - اصل برائت است و هیچ‌کس مجرم شناخته نمی‌شود مگر اینکه جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد.

اصل ۳۳ - حکم به مجازات و اجراء آن باید به موجب قانون باشد.

اصل ۳۴ - هیچ فعل یا ترک فعلی جرم محسوب نمی‌شود، مگر به استناد قانونی که پیش از وقوع آن وضع شده باشد.

اصل ۳۵ - هیچ کس را نمی‌توان دستگیر کرد مگر به حکم و ترتیبی که قانون معین کند. در صورت بازداشت، موضوع اتهام باید با ذکر دلائل حداکثر در مدت بیست و چهار ساعت به متهم ابلاغ شود.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lqvm9qu0172qskbvalp3g8wuswieykv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>