قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۶۸)

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fa">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌نبشته</sitename>
    <dbname>fawikisource</dbname>
    <base>https://fa.wikisource.org/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ویژه</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">بحث</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کاربر</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">بحث کاربر</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌نبشته</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">بحث ویکی‌نبشته</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">پرونده</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">بحث پرونده</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">بحث مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">الگو</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">بحث الگو</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">راهنما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">بحث راهنما</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">رده</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بحث رده</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">درگاه</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">بحث درگاه</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">پدیدآورنده</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">بحث پدیدآورنده</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">برگه</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">گفتگوی برگه</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">فهرست</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">گفتگوی فهرست</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">پودمان</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">بحث پودمان</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۶۸)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1374</id>
    <revision>
      <id>290718</id>
      <parentid>290401</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Hanooz صفحهٔ [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] را به [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۶۸)]] منتقل کرد</comment>
      <origin>290401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139723" sha1="he2rtar9zfgjzmhkql8h44b49tyb3y6" xml:space="preserve">{{similar|قانون اساسی ایران}}
{{header
 | title      = قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

{{وسط|بِسْمِ اَللَّهِ اَلرَّحْمنِ اَلرَّحِیمِ}}
لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ اَلْکِتابَ وَ اَلْمِیزانَ لِیَقُومَ اَلنَّاسُ بِالْقِسْطِ

=== مقدّمه ===
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
مبین نهادهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جامعه ایران بر اساس اصول و ضوابط اسلامی است که انعکاس خواست قلبی امت اسلامی می‌باشد. ماهیت انقلاب عظیم اسلامی ایران و روند مبارزه مردم مسلمان از ابتدا تا پیروزی که در شعارهای قاطع و کوبنده همه قشرهای مردم تبلور می‌یافت این خواست اساسی را مشخص کرده و اکنون در طلیعه این پیروزی بزرگ، ملت ما با تمام وجود نیل به آنرا می‌طلبد.

ویژگی بنیادی این انقلاب نسبت به دیگر نهضت‌های ایران در سده اخیر مکتبی و اسلامی بودن آنست. ملت مسلمان ایران پس از گذر از نهضت ضد استبدادی مشروطه و نهضت ضد استعماری ملی شدن نفت به این تجربه گرانبار دست یافت که علت اساسی و مشخص عدم موفقیت این نهضت‌ها مکتبی نبودن مبارزات بوده‌است. گر چه در نهضت‌های اخیر خط فکری اسلامی و رهبری روحانیت مبارز سهم اصلی و اساسی را بر عهده داشت ولی به دلیل دور شدن این مبارزات از مواضع اصیل اسلامی، جنبش‌ها به سرعت به رکود کشانده شد از اینجا وجدان بیدار ملت به رهبری مرجع عالیقدر تقلید حضرت آیت الله العظمی امام خمینی ضرورت پیگیری خط نهضت اصیل مکتبی و اسلامی را دریافت و این بار روحانیت مبارز کشور که همواره در صف مقدم نهضت‌های مردمی بوده و نویسندگان و روشنفکران متعهد با رهبری ایشان تحرک نوینی یافت. (آغازنهضت اخیر ملت ایران در سال هزار و سیصد و هشتاد و دو هجری قمری برابر با هزار و سیصد و چهل و یک هجری شمسی می‌باشد.

==== طلیعهٔ نهضت ====
اعتراض در هم کوبنده امام خمینی به توطئه آمریکایی «انقلاب سفید» که گامی در جهت تثبیت پایه‌های حکومت استبداد و تحکیم وابستگی‌های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی ایران به امپریالیزم جهانی بود عامل حرکت یکپارچه ملت گشت و متعاقب آن انقلاب عظیم و خونبار امت اسلامی در خرداد ماه ۴۲ که در حقیقت نقطه آغاز شکوفایی این قیام شکوهمند و گسترده بود مرکزیت امام را بعنوان رهبری اسلامی تثبیت و مستحکم نمود و علیرغم تبعید ایشان از ایران در پی اعتراض به قانون ننگین کاپیتولاسیون (مصونیت مستشاران آمریکایی) پیوند مستحکم امت با امام همچنان استمرار یافت و ملت مسلمان و بویژه روشنفکران متعهد و روحانیت مبارز راه خود را در میان تبعید و زندان، شکنجه و اعدام ادامه دادند.

در این میان قشر آگاه و مسئول جامعه در سنگر مسجد، حوزه‌های علمیه و دانشگاه به روشنگری پرداخت و با الهام از مکتب انقلابی و پربار اسلام تلاش پی گیر و ثمر بخشی را در بالابردن سطح آگاهی و هوشیاری مبارزاتی و مکتبی ملت مسلمان آغاز کرد. رژیم استبداد که سرکوبی نهضت اسلامی را با حمله دژخیمانه به فیضیه و دانشگاه و همه کانونهای پرخروش انقلاب آغاز نموده بود به مذبوحانه‌ترین اقدامات ددمنشانه جهت رهایی از خشم انقلابی مردم، دست زد و در این میان جوخه‌های اعدام، شکنجه‌های قرون وسطایی و زندانهای دراز مدت، بهایی بود که ملت مسلمان ما به نشانه عزم راسخ خود به ادامه مبارزه می‌پرداخت. خون صدها زن و مرد جوان و با ایمان که سحرگاهان در میدان تیر فریاد «الله اکبر» سر می‌دادند یا در میان کوچه و بازار هدف گلوله‌های دشمن قرار می‌گرفتند انقلاب اسلامی ایران را تداوم بخشید بیانیه‌ها و پیامهای پی در پی امام به مناسبت‌های مختلف، آگاهی و عزم امت اسلامی را عمق و گسترش هر چه فزون تر داد.

==== حکومت اسلامی ====
طرح حکومت اسلامی بر پایه ولایت فقیه که در اوج خفقان و اختناق رژیم استبدادی از سوی امام خمینی ارائه شد انگیزه مشخص و منسجم نوینی را در مردم مسلمان ایجاد نمود و راه اصیل مبارزه مکتبی اسلام را گشود که تلاش مبارزان مسلمان و متعهد را در داخل و خارج کشور فشرده‌تر ساخت.

در چنین خطی نهضت ادامه یافت تا سرانجام نارضایی‌ها و شدت خشم مردم بر اثر فشار و اختناق روزافزون در داخل و افشاگری و انعکاس مبارزه بوسیله روحانیت و دانشجویان مبارز در سطح جهانی، بنیانهای حاکمیت رژیم را به شدت متزلزل کرد و به ناچار رژیم و اربابانش مجبور به کاستن از فشار و اختناق و به اصطلاح باز کردن فضای سیاسی کشور شدند تا به گمان خویش دریچه اطمینانی بمنظور پیشگیری از سقوط حتمی خود بگشایند اما ملت برآشفته و آگاه و مصمم به رهبری قاطع و خلل ناپذیر امام قیام پیروزمند و یکپارچه خود را بطور گسترده و سراسری آغاز نمود.

==== خشم ملّت ====
انتشار نامه توهین آمیزی به ساحت مقدس روحانیت و بویژه امام خمینی در ۱۷ دی ۱۳۵۶ از طرف رژیم حاکم این حرکت را سریعتر نمود و باعث انفجار خشم مردم در سراسر کشور شد و رژیم برای مهار کردن آتشفشان خشم مردم کوشید این قیام معترضانه را با بخاک و خون کشیدن خاموش کند اما این خود خون بیشتری در رگهای انقلاب جاری ساخت و تپش‌های پی در پی انقلاب در هفتم‌ها و چهلم‌های یادبود شهدای انقلاب، حیات و گرمی و جوشش یکپارچه و هر چه فزون تری به این نهضت در سراسر کشور بخشید و در ادامه و استمرار حرکت مردم تمامی سازمانهای کشور با اعتصاب یکپارچه خود و شرکت در تظاهرات خیابانی در سقوط رژیم استبدادی مشارکت فعالانه جستند، همبستگی گسترده مردان و زنان از همه قشرها و جناح‌های مذهبی و سیاسی در این مبارزه به طرز چشمگیری تعیین‌کننده بود، و مخصوصاً زنان بشکل بارزی در تمامی صحنه‌های این جهاد بزرگ حضور فعال و گسترده‌ای داشتند، صحنه‌هایی از آن نوع که مادری را با کودکی در آغوش، شتابان به سوی میدان نبرد و لوله‌های مسلسل نشان می‌داد بیانگر سهم عمده و تعیین‌کننده این قشر بزرگ جامعه در مبارزه بود.

==== بهایی که ملّت پرداخت ====
نهال انقلاب پس از یک سال و اندی مبارزه مستمر و پیگیر با باروری از خون بیش از شصت هزار شهید و صدهزار زخمی و معلول و با بر جای نهادن میلیاردها تومان خسارت مالی در میان فریادهای «استقلال، آزادی، حکومت اسلامی» به ثمر نشست و این نهضت عظیم که با تکیه بر ایمان و وحدت و قاطعیت رهبری در مراحل حساس و هیجان آمیز نهضت و نیز فداکاری ملت به پیروزی رسید موفق به در هم کوبیدن تمام محاسبات و مناسبات و نهادهای امپریالیستی گردید که در نوع خود سر فصل جدیدی بر انقلابات گسترده مردمی در جهان شد.

۲۱ و ۲۲ بهمن سال یکهزار و سیصد و پنجاه و هفت روزهای فروریختن بنیاد شاهنشاهی شد و استبداد داخلی و سلطه خارجی متکی بر آن را در هم شکست و با این پیروزی بزرگ طلیعه حکومت اسلامی که خواست دیرینه مردم مسلمان بود نوید پیروزی نهایی را داد.

ملت ایران بطور یکپارچه و با شرکت مراجع تقلید و علمای اسلام و مقام رهبری در همه‌پرسی جمهوری اسلامی تصمیم نهایی و قاطع خود را بر ایجاد نظام نوین جمهوری اسلامی اعلام کرد و با اکثریت ۹۸٬۲٪ به نظام جمهوری اسلامی رای مثبت داد.

اکنون قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بعنوان بیانگر نهادها و مناسبات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جامعه باید راهگشای تحکیم پایه‌های حکومت اسلامی و ارائه دهنده طرح نوین نظام حکومتی بر ویرانه‌های نظام طاغوتی قبلی گردد.

==== شیوهٔ حکومت در اسلام ====
حکومت از دیدگاه اسلام، برخاسته از موضع طبقاتی و سلطه گری فردی یا گروهی نیست بلکه تبلور آرمان سیاسی ملتی هم کیش و هم فکر است که به خود سازمان می‌دهد تا در روند تحول فکری و عقیدتی راه خود را به سوی هدف نهایی (حرکت به سوی الله) بگشاید. ملت ما در جریان تکامل انقلابی خود از غبارها و زنگارهای طاغوتی زدوده شد و از آمیزه‌های فکری بیگانه خود را پاک نمود و به مواضع فکری و جهان بینی اصیل اسلامی بازگشت و اکنون بر آنست که با موازین اسلامی جامعه نمونه (اسوه) خود را بنا کند بر چنین پایه‌ای، رسالت قانون اساسی این است که زمینه‌های اعتقادی نهضت را عینیت بخشد و شرایطی را بوجود آورد که در آن انسان با ارزشهای والا و جهانشمول اسلامی پرورش یابد.

قانون اساسی با توجه به محتوای اسلامی انقلاب ایران که حرکتی برای پیروزی تمامی مستضعفین بر مستکبرین بود زمینه تداوم این انقلاب را در داخل و خارج کشور فراهم می‌کند بویژه در گسترش روابط بین‌المللی، با دیگر جنبش‌های اسلامی و مردمی می‌کوشد تا راه تشکیل امت واحد جهانی را هموار کند (ان هذه امتکم امه واحده و اناربکم فاعبدون) و استمرار مبارزه در نجات ملل محروم و تحت ستم در تمامی جهان قوام یابد.

با توجه به ماهیت این نهضت بزرگ، قانون اساسی تضمین گر نفی هر گونه استبداد فکری و اجتماعی و انحصار اقتصادی می‌باشد و در خط گسستن از سیستم استبدادی، و سپردن سرنوشت مردم به دست خودشان تلاش می‌کند. (و یضع عنهم اصرهم و الاغلال آلتی کانت علیهم).

در ایجاد نهادها و بنیادهای سیاسی که خود پایه تشکیل جامعه است بر اساس تلقی مکتبی، صالحان عهده‌دار حکومت و اداره مملکت می‌گردند (ان الارض یرثها عبادی الصالحون) و قانونگذاری که مبین ضابطه‌های مدیریت اجتماعی است بر مدار قرآن و سنت، جریان می‌یابد بنابراین نظارت دقیق و جدی از ناحیه اسلام شناسان عادل و پرهیزگار و متعهد (فقهای عادل) امری محتوم و ضروری است و چون هدف از حکومت، رشد دادن انسان در حرکت به سوی نظام الهی است (و الی الله المصیر) تا زمینه بروز و شکوفایی استعدادها بمنظور تجلی ابعاد خداگونگی انسان فراهم آید (تخلقوا باخلاق الله) و این جز در گرو مشارکت فعال و گسترده تمامی عناصر اجتماع در روند تحول جامعه نمی‌تواند باشد. با توجه به این جهت قانون اساسی زمینه چنین مشارکتی را در تمام مراحل تصمیم گیری‌های سیاسی و سرنوشت ساز برای همه افراد اجتماع فراهم می‌سازد تا در مسیر تکامل انسان هر فردی خود دست اندر کار و مسئول رشد و ارتقاء و رهبری گردد که این همان تحقق حکومت مستضعفین در زمین خواهد بود. (و نرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض و نجعلهم ائمه و نجعلهم الوارثین).

==== ولایت فقیه عادل ====
بر اساس ولایت امر و امامت مستمر، قانون اساسی زمینه تحقق رهبری فقیه جامع‌الشرایطی را که از طرف مردم بعنوان رهبر شناخته می‌شود (مجاری الامور. بید العلماء بالله الامناء علی حلاله و حرامه) آماده می‌کند تا ضامن عدم انحراف سازمانهای مختلف از وظایف اصیل اسلامی خود باشد.

==== اقتصاد وسیله است نه هدف ====
در تحکیم بنیادهای اقتصادی، اصل، رفع نیازهای انسان در جریان رشد و تکامل اوست نه همچون دیگر نظام‌های اقتصادی تمرکز تکاثر ثروت و سودجوئی، زیرا که در مکاتب مادی، اقتصاد خود هدف است و بدین جهت در مراحل رشد، اقتصاد عامل تخریب و فساد و تباهی می‌شود ولی در اسلام اقتصاد وسیله است و از وسیله انتظاری جز کارایی بهتر در راه وصول به هدف نمی‌توان داشت.
با این دیدگاه برنامه اقتصاد اسلامی فراهم کردن زمینه مناسب برای بروز خلاقیت‌های متفاوت انسانی است و بدین جهت تأمین امکانات مساوی و متناسب و ایجاد کار برای همه افراد و رفع نیازهای ضروری جهت استمرار حرکت تکاملی او بر عهده حکومت اسلامی است.

==== زن در قانون اساسی ====
در ایجاد بنیادهای اجتماعی اسلامی، نیروهای انسانی که تاکنون در خدمت استثمار همه‌جانبه خارجی بودند هویت اصلی و حقوق انسانی خود را بازمی‌یابند و در این بازیابی اصلی طبیعی است که زنان به دلیل ستم بیشتری که تا کنون از نظام طاغوتی متحمل شده‌اند استیفای حقوق آنان بیشتر خواهد بود.

خانواده واحد بنیادین جامعه و کانون اصلی رشد و تعالی انسان است و توافق عقیدتی و آرمانی در تشکیل خانواده که زمینه‌ساز اصلی حرکت تکاملی و رشد یابنده انسان است اصل اساسی بوده و فراهم کردن امکانات جهت نیل به این مقصود از وظایف حکومت اسلامی است، زن در چنین برداشتی از واحد خانواده، از حالت (شیئی بودن) یا (ابزار کار بودن) در خدمت اشاعه مصرف زدگی و استثمار، خارج شده و ضمن بازیافتن وظیفه خطیر و پر ارج مادری در پرورش انسانهای مکتبی پیش‌آهنگ و خود همرزم مردان در میدان‌های فعال حیات می‌باشد و در نتیجه پذیرای مسئولیتی خطیرتر و در دیدگاه اسلامی برخوردار از ارزش و کرامتی والاتر خواهد بود.

==== ارتش مکتبی ====
در تشکیل و تجهیز نیروهای دفاعی کشور توجه بر آن است که ایمان و مکتب، اساس و ضابطه باشد بدین جهت ارتش جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران انقلاب در انطباق با هدف فوق شکل داده می‌شوند و نه تنها حفظ و حراست از مرزها بلکه بار رسالت مکتبی یعنی جهاد در راه خدا و مبارزه در راه گسترش حاکمیت قانون خدا در جهان را نیز عهده‌دار خواهند بود. (و اعدوالهم مااستطعتم من قوه و من رباط الخیل ترهبون به عدوالله و عدوکم و آخرین من دونهم).

==== قضاء در قانون اساسی ====
مسئله قضاء در رابطه با پاسداری از حقوق مردم در خط حرکت اسلامی، بمنظور پیشگیری از انحرافات موضعی در درون امت اسلامی امری است حیاتی، از اینرو ایجاد سیستم قضایی بر پایه عدل اسلامی و متشکل از قضات عادل و آشنا به ضوابط دقیق دینی پیش‌بینی شده‌است، این نظام به دلیل حساسیت بنیادی و دقت در مکتبی بودن آن لازم است بدور از هر نوع رابطه و مناسبات ناسالم باشد. (و اذا حکمتم بین الناس ان تحکموابالعدل).

==== قوّهٔ مجریه ====
قوه مجریه به دلیل اهمیت ویژه‌ای که در رابطه با اجرای احکام و مقررات اسلامی بمنظور رسیدن به روابط و مناسبات عادلانه حاکم بر جامعه دارد و همچنین ضرورتی که این مسئله حیاتی در زمینه‌سازی وصول به هدف نهایی حیات خواهد داشت بایستی راهگشای ایجاد جامعه اسلامی باشد نتیجتاً محصور شدن در هر نوع نظام دست و پاگیر پیچیده که وصول به این هدف را کند یا خدشه دار کند از دیدگاه اسلامی نفی خواهد شد بدین جهت نظام بوروکراسی که زاییده و حاصل حاکمیت‌های طاغوتی است به شدت طرد خواهد شد تا نظام اجرایی با کارایی بیشتر و سرعت افزون تر در اجرای تعهدات اداری بوجود آید.

==== وسائل ارتباط جمعی ====
وسائل ارتباط جمعی (رادیو - تلویزیون) بایستی در جهت روند تکاملی انقلاب اسلامی در خدمت اشاعه فرهنگ اسلامی قرار گیرد و در این زمینه از برخورد سالم اندیشه‌های متفاوت بهره جویند و از اشاعه و ترویج خصلت‌های تخریبی و ضداسلامی جداً پرهیز کند.

پیروی از اصول چنین قانونی که آزادی و کرامت ابناء بشر را سر لوحه اهداف خود دانسته و راه رشد و تکامل انسان را می‌گشاید بر عهده همگان است و لازم است که امت مسلمان با انتخاب مسئولین کاردان و مؤمن و نظارت مستمر بر کار آنان بطور فعالانه در ساختن جامعه اسلامی مشارکت جویند به امید اینکه در بنای جامعه نمونه اسلامی (اسوه) که بتواند الگو و شهیدی بر همگی مردم جهان باشد موفق گردد. (و کذالک جعلناکم آمه و سطا لتکونوا شهداء علی الناس).

==== نمایندگان ====
مجلس خبرگان متشکل از نمایندگان مردم، کار تدوین قانون اساسی را براساس بررسی پیش نویس پیشنهادی دولت و کلیه پیشنهادهایی که از گروه‌های مختلف مردم رسیده بود در دوازده فصل که مشتمل بر یکصد و هفتاد و پنج اصل می‌باشد در طلیعه پانزدهمین قرن هجرت پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم بنیانگذار مکتب رهایی‌بخش اسلام با اهداف و انگیزه‌های مشروح فوق به پایان رساند باین امید که این قرن، قرن حکومت جهانی مستضعفین و شکست تمامی مستکبرین گردد.

== فصل اوّل: اصول کلّی ==
=== اصل اوّل ===
حکومت ایران جمهوری اسلامی است که ملت ایران، بر اساس اعتقاد دیرینه‌اش به حکومت حق و عدل قرآن، در پی انقلاب اسلامی پیروزمند خود به رهبری مرجع عالیقدر تقلید آیت‌الله‌العظمی امام خمینی، در همه‌پرسی دهم و یازدهم فروردین ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت هجری شمسی برابر با اول و دوم جمادی‌الاولی سال یکهزار و سیصد و نود و نه هجری قمری با اکثریت ۹۸٫۲٪ کلیه کسانی که حق رأی داشتند، به آن رأی مثبت داد.

=== اصل دوم ===
جمهوری اسلامی، نظامی است بر پایه ایمان به:‏
# خدای یکتا (لا اله الا الله) و اختصاص حاکمیت و تشریع به او و لزوم تسلیم در برابر امر او.
# وحی الهی و نقش بنیادی آن در بیان قوانین.
# معاد و نقش سازنده آن در سیر تکاملی انسان به سوی خدا.
# عدل خدا در خلقت و تشریع.
# امامت و رهبری مستمر و نقش اساسی آن در تداوم انقلاب اسلام.
# کرامت و ارزش والای انسان و آزادی توأم با مسئولیت او در برابر خدا، که از راه‏:
#* اجتهاد مستمر فقهای جامع‌الشرایط بر اساس کتاب و سنت معصومین سلام الله علیهم اجمعین،
#* استفاده از علوم و فنون و تجارب پیشرفته بشری و تلاش در پیشبرد آنها،
#* نفی هر گونه ستمگری و ستم‌کشی و سلطه‌گری و سلطه‌پذیری،
قسط و عدل و استقلال سیاسی و اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و همبستگی ملی را تأمین می‌کند.

=== اصل سوم ===
دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است برای نیل به اهداف مذکور در اصل دوم، همه امکانات خود را برای امور زیر به کار برد:
# ایجاد محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی بر اساس ایمان و تقوی و مبارزه با کلیه مظاهر فساد و تباهی.
# بالا بردن سطح آگاهی‌های عمومی در همه زمینه‌های با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانه‌های گروهی و وسایل دیگر.
# آموزش و پرورش و تربیت بدنی رایگان برای همه در تمام سطوح، و تسهیل و تعمیم آموزش عالی.
# تقویت روح بررسی و تتبع و ابتکار در تمام زمینه‌های علمی، فنی، فرهنگی و اسلامی از طریق تأسیس مراکز تحقیق و تشویق محققان.
# طرد کامل استعمار و جلوگیری از نفوذ اجانب.
# محو هر گونه استبداد و خودکامگی و انحصارطلبی.
# تأمین آزادی‌های سیاسی و اجتماعی در حدود قانون.
# مشارکت عامه مردم در تعیین سرنوشت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خویش.
# رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه، در تمام زمینه‌های مادی و معنوی.
# ایجاد نظام اداری صحیح و حذف تشکیلات غیر ضرور.
# تقویت کامل بنیه دفاع ملی از طریق آموزش نظامی عمومی برای حفظ استقلال و تمامیت ارضی و نظام اسلامی کشور.
# پی‌ریزی اقتصادی صحیح و عادلانه بر طبق ضوابط اسلامی جهت ایجاد رفاه و رفع فقر و برطرف ساختن هر نوع محرومیت در زمینه‌های تغذیه و مسکن و کار و بهداشت و تعمیم بیمه.
# تأمین خودکفایی در علوم و فنون صنعت و کشاورزی و امور نظامی و مانند اینها.
# تأمین حقوق همه‌جانبه افراد از زن و مرد و ایجاد امنیت قضایی عادلانه برای همه و تساوی عموم در برابر قانون.
# توسعه و تحکیم برادری اسلامی و تعاون عمومی بین همه مردم.
# تنظیم سیاست خارجی کشور بر اساس معیارهای اسلام، تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمان و حمایت بی‌دریغ از مستضعفان جهان.

=== اصل چهارم ===
کلیه قوانین و مقررات مدنی، جزایی، مالی، اقتصادی، اداری، فرهنگی، نظامی، سیاسی و غیر اینها باید بر اساس موازین اسلامی باشد. این اصل بر اطلاق یا عموم همه اصول قانون اساسی و قوانین و مقررات دیگر حاکم است و تشخیص این امر بر عهده فقهاء شورای نگهبان است.

=== اصل پنجم ===
در زمان غیبت حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه)، در جمهوری اسلامی ایران ولایت امر و امامت امت بر عهده فقیه عادل و با تقوی، آگاه به زمان، شجاع، مدیر و مدبر است که طبق اصل یکصد و هفتم عهده‌دار آن می‌گردد.
* '''اصل سابق''': در زمان غیبت حضرت ولی عصر (عجل‌الله تعالی فرجه)، در جمهوری اسلامی ایران ولایت امر و امامت امت بر عهده فقیه عادل و با تقوی، آگاه به زمان، شجاع، مدیر و مدبر است، که اکثریت مردم او را به رهبری شناخته و پذیرفته باشند و در صورتی که هیچ فقیهی دارای چنین اکثریتی نباشد رهبر یا شورای رهبری مرکب از فقهای واجد شرایط بالا طبق اصل یکصد و هفتم عهده‌دار آن می‌گردد.

=== اصل ششم ===
در جمهوری اسلامی ایران امور کشور باید به اتکاء آراء عمومی اداره شود، از راه انتخابات: انتخاب رئیس‌جمهور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای شوراها و نظایر اینها، یا از راه همه‌پرسی در مواردی که در اصول دیگر این قانون معین می‌گردد.

=== اصل هفتم ===
طبق دستور قرآن کریم: «و امرهم شوری بینهم» و «شاورهم فی الامر»، شوراها، مجلس شورای اسلامی، شورای استان، شهرستان، شهر، محل، بخش، روستا و نظایر اینها از ارکان تصمیم‌گیری و اداره امور کشورند.

موارد، طرز تشکیل و حدود اختیارات و وظایف شوراها را این قانون و قوانین ناشی از آن معین می‌کند.

=== اصل هشتم ===
در جمهوری اسلامی ایران دعوت به خیر، امر به معروف و نهی از منکر وظیفه‌ای است همگانی و متقابل بر عهده مردم نسبت به یکدیگر، دولت نسبت به مردم و مردم نسبت به دولت. شرایط و حدود و کیفیت آن را قانون معین می‌کند.

«و الموُمنون و الموُمنات بعضهم اولیاء بعض یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر».

=== اصل نهم ===
در جمهوری اسلامی ایران، آزادی و استقلال و وحدت و تمامیت اراضی کشور از یکدیگر تفکیک ناپذیرند و حفظ آنها وظیفه دولت و آحاد ملت است. هیچ فرد یا گروه یا مقامی حق ندارد به نام استفاده از آزادی، به استقلال سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، نظامی و تمامیت ارضی ایران کمترین خدشه‌ای وارد کند و هیچ مقامی حق ندارد به نام حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور آزادی‌های مشروع را، هر چند با وضع قوانین و مقررات، سلب کند.

=== اصل دهم ===
از آنجا که خانواده واحد بنیادی جامعه اسلامی است، همه قوانین و مقررات و برنامه‌ریزی‌های مربوط باید در جهت آسان کردن تشکیل خانواده، پاسداری از قداست آن و استواری روابط خانوادگی بر پایه حقوق و اخلاق اسلامی باشد.

=== اصل یازدهم ===
به حکم آیه کریمه «ان هذه امتکم امة واحدة و أنا ربکم فاعبدون» همه مسلمانان یک امت‌اند و دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است سیاست کلی خود را بر پایه ایتلاف و اتحاد ملل اسلامی قرار دهد و کوشش به عمل آورد تا وحدت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان اسلام را تحقق بخشد.

=== اصل دوازدهم ===
دین رسمی ایران، اسلام و مذهب جعفری اثنی‌عشری است و این اصل الی الابد غیرقابل تغییر است و مذاهب دیگر اسلامی اعم از حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی و زیدی دارای احترام کامل هستند و پیروان این مذاهب در انجام مراسم مذهبی، طبق فقه خودشان آزادند و در تعلیم و تربیت دینی و احوال شخصیه (ازدواج، طلاق، ارث و وصیت) و دعاوی مربوط به آن در دادگاه‌ها رسمیت دارند و در هر منطقه‌ای که پیروان هر یک از این مذاهب اکثریت داشته باشند، مقررات محلی در حدود اختیارات شوراها بر طبق آن مذهب خواهد بود، با حفظ حقوق پیروان سایر مذاهب.

=== اصل سیزدهم ===
ایرانیان زرتشتی، کلیمی و مسیحی تنها اقلیتهای دینی شناخته می‌شوند که در حدود قانون در انجام مراسم دینی خود آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی بر طبق آیین خود عمل می‌کنند.

=== اصل چهاردهم ===
به حکم آیه شریفه «لَا یَنْهَاکُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِینَ لَمْ یُقَاتِلُوکُمْ فِی الدِّینِ وَلَمْ یُخْرِجُوکُمْ مِنْ دِیَارِکُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَیْهِمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطِینَ» دولت جمهوری اسلامی ایران و مسلمانان موظفند نسبت به افراد غیر مسلمان با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی عمل نمایند و حقوق انسانی آنان را رعایت کنند. این اصل در حق کسانی اعتبار دارد که بر ضداسلام و جمهوری اسلامی ایران توطئه و اقدام نکنند.

== فصل دوم: زبان، خط، تاریخ و پرچم رسمی کشور ==
=== اصل پانزدهم ===
زبان و خط رسمی و مشترک مردم ایران فارسی است. اسناد و مکاتبات و متون رسمی و کتب درسی باید با این زبان و خط باشد ولی استفاده از زبانهای محلی و قومی در مطبوعات و رسانه‌های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است.

=== اصل شانزدهم ===
از آنجا که زبان قرآن و علوم و معارف اسلامی عربی است و ادبیات فارسی کاملاً با آن آمیخته‌است این زبان باید پس از دوره ابتدایی تا پایان دوره متوسطه در همه کلاسها و در همه رشته‌ها تدریس شود.

=== اصل هفدهم ===
مبدأ تاریخ رسمی کشور هجرت پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) است و تاریخ هجری شمسی و هجری قمری هر دو معتبر است، اما مبنای کار ادارات دولتی هجری شمسی است. تعطیل رسمی هفتگی روز جمعه است.

=== اصل هجدهم ===
پرچم رسمی ایران به رنگهای سبز و سفید و سرخ با علامت مخصوص جمهوری اسلامی و شعار «الله اکبر» است.

== فصل سوم: حقوق ملّت ==
=== اصل نوزدهم ===
مردم ایران از هر قوم و قبیله که باشند از حقوق مساوی برخوردارند و رنگ، نژاد، زبان و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد بود.

=== اصل بیستم ===
همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام برخوردارند.

=== اصل بیست و یکم ===
دولت موظف است حقوق زن را در تمام جهات با رعایت موازین اسلامی تضمین نماید و امور زیر را انجام دهد:
# ایجاد زمینه‌های مساعد برای رشد شخصیت زن و احیای حقوق مادی و معنوی او.
# حمایت مادران، بالخصوص در دوران بارداری و حضانت فرزند، و حمایت از کودکان بی‌سرپرست.
# ایجاد دادگاه صالح برای حفظ کیان و بقای خانواده.
# ایجاد بیمه خاص بیوگان و زنان سالخورده و بی‌سرپرست.
# اعطای قیمومت فرزندان به مادران شایسته در جهت غبطه آنها در صورت نبودن ولیّ شرعی.

=== اصل بیست و دوم ===
حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل اشخاص از تعرض مصون است مگر در مواردی که [[قانون]] تجویز کند.

=== اصل بیست و سوم ===
تفتیش عقاید ممنوع است و هیچ‌کس را نمی‌توان به صرف داشتن عقیده‌ای مورد تعرض و موُاخذه قرار دارد.

=== اصل بیست و چهارم ===
نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند مگر آن که مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشد. تفصیل آن را قانون معین می‌کند.

=== اصل بیست و پنجم ===
بازرسی و نرساندن نامه‌ها، ضبط و فاش کردن مکالمات تلفنی، افشای مخابرات تلگرافی و تلکس، سانسور، عدم مخابره و نرساندن آنها، استراق سمع و هر گونه تجسس ممنوع است مگر به حکم قانون.

=== اصل بیست و ششم ===
احزاب، جمعیت‌ها، انجمن‌های سیاسی و صنفی و انجمنهای اسلامی یا اقلیتهای دینی شناخته‌شده آزادند، مشروط به این که اصول استقلال، آزادی، وحدت ملی، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی را نقض نکنند. هیچ‌کس را نمی‌توان از شرکت در آنها منع کرد یا به شرکت در یکی از آنها مجبور ساخت.

=== اصل بیست و هفتم ===
تشکیل اجتماعات و راه‌پیمایی‌ها، بدون حمل سلاح، به شرط آن که مخل به مبانی اسلام نباشد آزاد است. ‏

=== اصل بیست و هشتم ===
هر کس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوق دیگران نیست برگزیند.
دولت موظف است با رعایت نیاز جامعه به مشاغل گوناگون، برای همه افراد امکان اشتغال به کار و شرایط مساوی را برای احراز مشاغل ایجاد نماید.

=== اصل بیست و نهم ===
برخورداری از تأمین اجتماعی از نظر بازنشستگی، بیکاری، پیری، ازکارافتادگی، بی‌سرپرستی، درراه‌ماندگی، حوادث و سوانح، نیاز به خدمات بهداشتی‌درمانی و مراقبتهای پزشکی به صورت بیمه و غیره، حقی است همگانی.
دولت موظف است طبق قوانین از محل درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشارکت مردم، خدمات و حمایتهای مالی فوق را برای یک یک افراد کشور تأمین کند.

=== اصل سی ام ===
دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودکفایی کشور به‌طور رایگان گسترش دهد.

=== اصل سی و یکم ===
داشتن مسکن متناسب با نیاز، حق هر فرد و خانواده ایرانی است. دولت موظف است با رعایت اولویت برای آنها که نیازمندترند به خصوص روستانشینان و کارگران زمینه اجرای این اصل را فراهم کند.

=== اصل سی و دوم ===
هیچ‌کس را نمی‌توان دستگیر کرد مگر به حکم و ترتیبی که قانون معین می‌کند. در صورت بازداشت، موضوع اتهام باید با ذکر دلایل بلافاصله کتباً به متهم ابلاغ و تفهیم شود و حداکثر ظرف مدت بیست و چهار ساعت پرونده مقدماتی به مراجع صالحه قضایی ارسال و مقدمات محاکمه، در اسرع وقت فراهم گردد. مختلف از این اصل طبق قانون مجازات می‌شود.

=== اصل سی و سوم ===
هیچ‌کس را نمی‌توان از محل اقامت خود تبعید کرد یا از اقامت در محل مورد علاقه‌اش ممنوع یا به اقامت در محلی مجبور ساخت، مگر در مواردی که قانون مقرر می‌دارد.

=== اصل سی و چهارم ===
دادخواهی حق مسلم هر فرد است و هر کس می‌تواند به منظور دادخواهی به دادگاه‌های صالح رجوع نماید. همه افراد ملت حق دارند این گونه دادگاه‌ها را در دسترس داشته باشند و هیچ‌کس را نمی‌توان از دادگاهی که به موجب قانون حق مراجعه به آن را دارد منع کرد.

=== اصل سی و پنجم ===
در همه دادگاه‌ها طرفین دعوی حق دارند برای خود وکیل انتخاب نمایند و اگر توانایی انتخاب وکیل را نداشته باشند باید برای آنها امکانات تعیین وکیل فراهم گردد.

=== اصل سی و ششم ===
حکم به مجازات و اجراء آن باید تنها از طریق دادگاه صالح و به موجب قانون باشد.

=== اصل سی و هفتم ===
اصل، برائت است و هیچ‌کس از نظر قانون مجرم شناخته نمی‌شود، مگر این که جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد.

=== اصل سی و هشتم ===
هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع ممنوع است. اجبار شخص به شهادت، اقرار یا سوگند، مجاز نیست و چنین شهادت و اقرار و سوگندی فاقد ارزش و اعتبار است.

متخلف از این اصل طبق قانون مجازات می‌شود.

=== اصل سی و نهم ===
هتک حرمت و حیثیت کسی که به حکم قانون دستگیر، بازداشت، زندانی یا تبعید شده، به هر صورت که باشد ممنوع و موجب مجازات است.

=== اصل چهلم ===
هیچ‌کس نمی‌تواند اعمال حق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز به منافع عمومی قرار دهد.

=== اصل چهل و یکم ===
تابعیت کشور ایران حق مسلم هر فرد ایرانی است و دولت نمی‌تواند از هیچ ایرانی سلب تابعیت کند، مگر به درخواست خود او یا در صورتی که به تابعیت کشور دیگری درآید.

=== اصل چهل و دوم ===
اتباع خارجه می‌توانند در حدود قوانین به تابعیت ایران در آیند و سلب تابعیت اینگونه اشخاص در صورتی ممکن است که دولت دیگری تابعیت آنها را بپذیرد یا خود آنها درخواست کنند.

== فصل چهارم: اقتصاد و امور مالی ==
=== اصل چهل و سوم ===
برای تأمین استقلال اقتصادی جامعه و ریشه‌کن کردن فقر و محرومیت و برآوردن نیازهای انسان در جریان رشد، با حفظ آزادی او، اقتصاد جمهوری اسلامی ایران بر اساس ضوابط زیر استوار می‌شود:
# تأمین نیازهای اساسی: مسکن، خوراک، پوشاک، بهداشت، درمان، آموزش و پرورش و امکانات لازم برای تشکیل خانواده برای همه.
# تأمین شرایط و امکانات کار برای همه به منظور رسیدن به اشتغال کامل و قرار دادن وسایل کار در اختیار همه کسانی که قادر به کارند ولی وسایل کار ندارند، در شکل تعاونی، از راه وام بدون بهره یا هر راه مشروع دیگر که نه به تمرکز و تداول ثروت در دست افراد و گروه‌های خاص منتهی شود و نه دولت را به صورت یک کارفرمای بزرگ مطلق درآورد. این اقدام باید با رعایت ضرورت‌های حاکم بر برنامه‌ریزی عمومی اقتصاد کشور در هر یک از مراحل رشد صورت گیرد.
# تنظیم برنامه اقتصادی کشور به صورتی که شکل و محتوا و ساعت کار چنان باشد که هر فرد علاوه بر تلاش شغلی‏، فرصت و توان کافی برای خودسازی معنوی، سیاسی و اجتماعی و شرکت فعال در رهبری کشور و افزایش مهارت و ابتکار داشته باشد.
# رعایت آزادی انتخاب شغل، و عدم اجبار افراد به کاری معین و جلوگیری از بهره‌کشی از کار دیگری.
# منع اضرار به غیر و انحصار و احتکار و ربا و دیگر معاملات باطل و حرام.
# منع اسراف و تبذیر در همه شیون مربوط به اقتصاد، اعم از مصرف، سرمایه‌گذاری، تولید، توزیع و خدمات.
# استفاده از علوم و فنون و تربیت افراد ماهر به نسبت احتیاج برای توسعه و پیشرفت اقتصاد کشور.
# جلوگیری از سلطه اقتصادی بیگانه بر اقتصاد کشور.
# تأکید بر افزایش تولیدات کشاورزی، دامی و صنعتی که نیازهای عمومی را تأمین کند و کشور را به مرحله خودکفایی برساند و از وابستگی برهاند.

=== اصل چهل و چهارم ===
نظام اقتصادی جمهوری اسلامی ایران بر پایه سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی با برنامه‌ریزی منظم و صحیح استوار است.

بخش دولتی شامل کلیه صنایع بزرگ، صنایع مادر، بازرگانی خارجی، معادن بزرگ، بانکداری، بیمه، تأمین نیرو، سدها و شبکه‌های بزرگ آبرسانی، رادیو و تلویزیون، پست و تلگراف و تلفن، هواپیمایی، کشتیرانی، راه و راه‌آهن و مانند اینها است که به صورت مالکیت عمومی و در اختیار دولت است.

بخش خصوصی شامل آن قسمت از کشاورزی، دامداری، صنعت، تجارت و خدمات می‌شود که مکمل فعالیتهای اقتصادی دولتی و تعاونی است.

مالکیت در این سه بخش تا جایی که با اصول دیگر این فصل مطابق باشد و از محدوده قوانین اسلام خارج نشود و موجب رشد و توسعه اقتصادی کشور گردد و مایه زیان جامعه نشود مورد حمایت قانونی جمهوری اسلامی است.

تفصیل ضوابط و قلمرو و شرایط هر سه بخش را قانون معین می‌کند.

=== اصل چهل و پنجم ===
انفال و ثروتهای عمومی از قبیل زمینهای موات یا رها شده، معادن، دریاها، دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و سایر آبهای عمومی، کوه‌ها، دره‌ها‏، جنگٌلها، نیزارها، بیشه‌های طبیعی، مراتعی که حریم نیست، ارث بدون وارث، و اموال مجهول‌المالک و اموال عمومی که از غاصبین مسترد می‌شود در اختیار حکومت اسلامی است تا بر طبق مصالح عامه نسبت به آنها عمل نماید. تفصیل و ترتیب استفاده از هر یک را قانون معین می‌کند.

=== اصل چهل و ششم ===
هر کس مالک حاصل کسب و کار مشروع خویش است و هیچ‌کس نمی‌تواند به عنوان مالکیت نسبت به کسب و کار خود امکان کسب و کار را از دیگری سلب کند.

=== اصل چهل و هفتم ===
مالکیت شخصی که از راه مشروع باشد محترم است. ضوابط آن را قانون معین می‌کند.

=== اصل چهل و هشتم ===
در بهره‌برداری از منابع طبیعی و استفاده از درآمدهای ملی در سطح استانها و توزیع فعالیتهای اقتصادی میان استانها و مناطق مختلف کشور، باید تبعیض در کار نباشد، به طوری که هر منطقه فراخور نیازها و استعداد رشد خود، سرمایه و امکانات لازم در دسترس داشته باشد.

=== اصل چهل و نهم ===
دولت موظف است ثروتهای ناشی از ربا، غصب، رشوه، اختلاس، سرقت، قمار، سوء استفاده از موقوفات، سوء استفاده از مقاطعه‌کاری‌ها و معاملات دولتی، فروش زمینهای موات و مباحات اصلی، دایر کردن اماکن فساد و سایر موارد غیر مشروع را گرفته و به صاحب حق رد کند و در صورت معلوم نبودن او به بیت‌المال بدهد. این حکم باید با رسیدگی و تحقیق و ثبوت شرعی به وسیله دولت اجرا شود.

=== اصل پنجاهم ===
در جمهوری اسلامی، حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسلهای بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی می‌گردد. از این رو فعالیتهای اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است.

=== اصل پنجاه و یکم ===
هیچ نوع مالیات وضع نمی‌شود مگر به موجب قانون. موارد معافیت و بخشودگی و تخفیف مالیاتی به موجب قانون مشخص می‌شود.

=== اصل پنجاه و دوم ===
بودجه سالانه کل کشور به ترتیبی که در قانون مقرر می‌شود از طرف دولت تهیه و برای رسیدگی و تصویب به مجلس شورای اسلامی تسلیم می‌گردد. هر گونه تغییر در ارقام بودجه نیز تابع مراتب مقرر در قانون خواهد بود. ‏

=== اصل پنجاه و سوم ===
کلیه دریافتهای دولت در حسابهای خزانه‌داری کل متمرکز می‌شود و همه پرداختها در حدود اعتبارات مصوب به موجب قانون انجام می‌گیرد.

=== اصل پنجاه و چهارم ===
دیوان محاسبات کشور مستقیماً زیر نظر مجلس شورای اسلامی است. سازمان و اداره امور آن در تهران و مراکز استانها به موجب قانون تعیین خواهد شد.

=== اصل پنجاه و پنجم ===
دیوان محاسبات به کلیه حسابهای وزارتخانه‌ها، موسسات، شرکتهای دولتی و سایر دستگاه‌هایی که به نحوی از انحاء از بودجه کل کشور استفاده می‌کنند به ترتیبی که قانون مقرر می‌دارد رسیدگی یا حسابرسی می‌نماید که هیچ هزینه‌ای از اعتبارات مصوب تجاوز نکرده و هر وجهی در محل خود به مصرف رسیده باشد. دیوان محاسبات، حسابها و اسناد و مدارک مربوطه را برابر قانون جمع‌آوری و گزارش تفریغ بودجه هر سال را به انضمام نظرات خود به مجلس شورای اسلامی تسلیم می‌نماید. این گزارش باید در دسترس عموم گذاشته شود.

== فصل پنجم: حق حاکمیت ملت و قوای ناشی از آن ==
=== اصل پنجاه و ششم ===
حاکمیت مطلق بر جهان و انسان از آن خداست و هم او، انسان را بر سرنوشت اجتماعی خویش حاکم ساخته‌است. هیچ‌کس نمی‌تواند این حق الهی را از انسان سلب کند یا در خدمت منافع فرد یا گروهی خاص قرار دهد و ملت این حق خداداد را از طرقی که در اصول بعد می‌آید اعمال می‌کند.

=== اصل پنجاه و هفتم ===
قوای حاکم در جمهور اسلامی ایران عبارتند از: قوه مقننه، قوه مجریه و قوه قضاییه که زیر نظر ولایت مطلقه امر و امامت امت بر طبق اصول آینده این قانون اعمال می‌گردند. این قوا مستقل از یکدیگرند.

=== اصل پنجاه و هشتم ===
اعمال قوه مقننه از طریق مجلس شورای اسلامی است که از نمایندگان منتخب مردم تشکیل می‌شود و مصوبات آن پس از طی مراحلی که در اصول بعد می‌آید برای اجرا به قوه مجریه و قضاییه ابلاغ می‌گردد.

=== اصل پنجاه و نهم ===
در مسایل بسیار مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ممکن است اعمال قوه مقننه از راه همه‌پرسی و مراجعه مستقیم به آراء مردم صورت گیرد. در خواست مراجعه به آراء عمومی باید به تصویب دو سوم مجموع نمایندگان مجلس برسد.

=== اصل شصتم ===
اعمال قوه مجریه جز در اموری که در این قانون مستقیماً بر عهده رهبری گذارده شده، از طریق رئیس‌جمهور و وزراء است.
* '''اصل سابق‏''': اعمال قوه مجریه جز در اموری که در این قانون مستقیماً بر عهده رهبری گذارده شده، از طریق رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر و وزراء است.

=== اصل شصت و یکم ===
اعمال قوه قضاییه به وسیله دادگاه‌های دادگستری است که باید طبق موازین اسلامی تشکیل شود و به حل و فصل دعاوی و حفظ حقوق عمومی و گسترش و اجرای عدالت و اقامه حدود الهی بپردازد.

== فصل ششم: قوه مقننه ==
=== مبحث اول- مجلس شورای اسلامی ===
==== اصل شصت و دوم ====
مجلس شورای اسلامی از نمایندگان ملت که به‌طور مستقیم و با رأی مخفی انتخاب می‌شوند تشکیل می‌گردد.
شرایط انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان و کیفیت انتخابات را قانون معین خواهد کرد.

==== اصل شصت و سوم ====
دوره نمایندگی مجلس شورای اسلامی چهار سال است. انتخابات هر دوره باید پیش از پایان دوره قبل برگزار شود به طوری که کشور در هیچ زمان بدون مجلس نباشد.

==== اصل شصت و چهارم ====
عده نمایندگان مجلس شورای اسلامی دویست و هفتاد نفر است و از تاریخ همه‌پرسی سال یکهزار و سیصد و شصت و هشت هجری شمسی پس از هر ده سال، با در نظر گرفتن عوامل انسانی، سیاسی، جغرافیایی و نظایر آنها حداکثر بیست نفر نماینده می‌تواند اضافه شود.
زرتشتیان و کلیمیان هر کدام یک نماینده و مسیحیان آشوری و کلدانی مجموعاً یک نمایند و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هر کدام یک نماینده انتخاب می‌کنند.
محدوده حوزه‌های انتخابیه و تعداد نمایندگان را قانون معین می‌کند.

==== اصل شصت و پنجم ====
پس از برگزاری انتخابات، جلسات مجلس شورای اسلامی با حضور دو سوم مجموع نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصویب طرحها و لوایح طبق آیین‌نامه مصوب داخلی انجام می‌گیرد مگر در مواردی که در قانون اساسی نصاب خاصی تعیین شده باشد.
برای تصویب آیین‌نامه داخلی موافقت دو سوم حاضران لازم است.

==== اصل شصت و ششم ====
ترتیب انتخاب رئیس و هیئت رئیسه مجلس و تعداد کمیسیونها و دوره تصدی آنها و امور مربوط به مذاکرات و انتظامات مجلس به وسیله آیین‌نامه داخلی مجلس معین می‌گردد.

==== اصل شصت و هفتم ====
نمایندگان باید در نخستین جلسه مجلس به ترتیب زیر سوگند یاد کنند و متن قسم‌نامه را امضاء نمایند.
بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم{{سخ}}
«من در برابر قرآن مجید، به خدای قادر متعال سوگند یاد می‌کنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد می‌نمایم که پاسدار حریم اسلام و نگاهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی ملت ایران و مبانی جمهوری اسلامی باشم، ودیعه‌ای را که ملت به ما سپرده به عنوا ن امینی عادل پاسداری کنم و در انجام وظایف وکالت، امانت و تقوی را رعایت نمایم و همواره به استقلال و اعتلای کشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پایبند باشم، از قانون اساسی دفاع کنم و در گفته‌ها و نوشته‌ها و اظهارنظرها، استقلال کشور و آزادی مردم و تأمین مصالح آنها را مد نظر داشته باشم.»{{سخ}}
نمایندگان اقلیتهای دینی این سوگند را با ذکر کتاب آسمانی خود یاد خواهند کرد.{{سخ}}
نمایندگانی که در جلسه نخست شرکت ندارند باید در اولین جلسه‌ای که حضور پیدا می‌کنند مراسم سوگند را به جای آوردند.

==== اصل شصت و هشتم ====
در زمان جنگ و اشغال نظامی کشور به پیشنهاد رئیس‌جمهور و تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان و تأیید شورای نگهبان از انتخابات نقاط اشغال شده یا تمامی مملکت برای مدت معینی متوقف می‌شود و در صورت عدم تشکیل مجلس جدید، مجلس سابق همچنان به کار خود ادامه خواهد داد.

==== اصل شصت و نهم ====
مذاکرات مجلس شورای ملی باید علنی باشد و گزارش کامل آن از طریق رادیو و روزنامه رسمی برای اطلاع عموم منتشر شود. در شرایط اضطراری، در صورتی که رعایت امنیت کشور ایجاب کند، به تقاضای رئیس‌جمهور یا یکی از وزراء یا ده نفر از نمایندگان، جلسه غیر علنی تشکیل می‌شود. مصوبات جلسه غیر علنی در صورتی معتبر است که با حضور شورای نگهبان به تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان برسد. گزارش و مصوبات این جلسات باید پس از بر طرف شدن شرایط اضطراری برای اطلاع عموم منتشر گردد.

==== اصل هفتادم ====
رئیس‌جمهور و معاونان او و وزیران به اجتماع یا با انفراد حق شرکت در جلسات علنی مجلس را دارند و می‌توانند مشاوران خود را همراه داشته باشند و در صورتی که نمایندگان لازم بدانند، وزراء مکلف به حضورند و هر گاه تقاضا کنند مطالبشان استماع می‌شود.

=== مبحث دوم - اختیارات و صلاحیت مجلس شورای اسلامی ===
==== اصل هفتاد و یکم ====
مجلس شورای اسلامی در عموم مسایل در حدود مقرر در قانون اساسی می‌تواند قانون وضع کند.

==== اصل هفتاد و دوم ====
مجلس شورای اسلامی نمی‌تواند قوانینی وضع کند که با اصول و احکام مذهب رسمی کشور یا قانون اساسی مغایرت داشته باشد. تشخیص این امر به ترتیبی که در اصل نود و ششم آمده بر عهده شورای نگهبان است.

==== اصل هفتاد و سوم ====
شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای اسلامی است. مفاد این اصل مانع از تفسیری که دادستان، در مقام تمیز حق، از قوانین می‌کنند نیست.

==== اصل هفتاد و چهارم ====
لوایح قانونی پس از تصویب هیئت وزیران به مجلس تقدیم می‌شود و طرحهای قانونی به پیشنهاد حداقل پانزده نفر از نمایندگان، در مجلس شورای اسلامی قابل طرح است.

==== اصل هفتاد و پنجم ====
طرح‌های قانونی و پیشنهادها و اصلاحاتی که نمایندگان در خصوص لوایح قانونی عنوان می‌کنند و به تقلیل درآمد عمومی یا افزایش هزینه عمومی می‌انجامد، در صورتی قابل طرح در مجلس است که در آن طریق جبران کاهش درآمد یا تأمین هزینه جدید نیز معلوم شده باشد.

==== اصل هفتاد و ششم ====
مجلس شورای اسلامی حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور را دارد.

==== اصل هفتاد و هفتم ====
عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، قراردادها و موافقت‌نامه‌های بین‌المللی باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد.

==== اصل هفتاد و هشتم ====
هر گونه تغییر در خطوط مرزی ممنوع است مگر اصلاحات جزیی با رعایت مصالح کشور، به شرط این که یک طرفه نباشد و به استقلال و تمامیت ارضی کشور لطمه نزند و به تصویب چهار پنجم مجموع نمایندگان مجلس شورای اسلامی برسد.

==== اصل هفتاد و نهم ====
برقراری حکومت نظامی ممنوع است. در حالت جنگ و شرایط اضطراری نظیر آن، دولت حق دارد با تصویب مجلس شورای اسلامی موقتاً محدودیتهای ضروری را برقرار نماید، ولی مدت آن به هر حال نمی‌تواند بیش از سی روز باشد و در صورتی که ضرورت همچنان باقی باشد دولت موظف است مجدداً از مجلس کسب مجوز کند.

==== اصل هشتادم ====
گرفتن و دادن وام یا کمکهای بدون عوض داخلی و خارجی از طرف دولت باید با تصویب مجلس شورای اسلامی باشد.

==== اصل هشتاد و یکم ====
دادن امتیاز تشکیل شرکتها و موُسسات در امور تجارتی و صنعتی و کشاورزی و معادن و خدمات به خارجیان مطلقاً ممنوع است.

==== اصل هشتاد و دوم ====
استخدام کارشناسان خارجی از طرف دولت ممنوع است مگر در موارد ضرورت با تصویب مجلس شورای اسلامی.

==== اصل هشتاد و سوم ====
بناها و اموالی دولتی که از نفایس ملی باشد قابل انتقال به غیر نیست مگر با تصویب مجلس شورای اسلامی آن هم در صورتی که از نفایس منحصر به فرد نباشد.

==== اصل هشتاد و چهارم ====
هر نماینده در بابر تمام ملت مسئول است و حق دارد در همه مسایل داخلی و خارجی کشور اظهار نظر نماید.

==== اصل هشتاد و پنجم ====
سمت نمایندگی قائم به شخص است و قابل واگذاری به دیگری نیست. مجلس نمی‌تواند اختیار قانونگذاری را به شخص یا هیأتی واگذار کند ولی در موارد ضروری می‌تواند اختیار وضع بعضی از قوانین را با رعایت اصل هفتاد و دوم به کمیسیون‌های داخلی خود تفویض کند، در این صورت این قوانین در مدتی که مجلس تعیین می‌نماید به صورت آزمایشی اجرا می‌شود و تصویب نهایی آنها با مجلس خواهد بود.
همچنین مجلس شورای اسلامی می‌تواند تصویب دائمی اساسنامه سازمانها، شرکتها، موُسسات دولتی یا وابسته به دولت را با رعایت اصل هفتاد و دوم به کمیسیونهای ذیربط واگذار کند یا اجازه تصویب آنها را به دولت بدهد. در این صورت مصوبات دولت نباید با اصول و احکام مذهب رسمی کشور یا قانون اساسی مغایرت داشته باشد، تشخیص این امر به ترتیب مذکور در اصل نود و ششم با شورای نگهبان است. علاوه بر این، مصوبات دولت نباید مخالفت قوانین و مقررات عمومی کشور باشد و به منظور بررسی و اعلام عدم مغایرت آنها با قوانین مزبور باید ضمن ابلاغ برای اجرا به اطلاع رئیس مجلس شورای اسلامی برسد.
* '''اصل سابق‏''': سمت نمایندگی قائم به شخص است و قابل واگذاری به دیگری نیست. مجلس نمی‌تواند اخیتار قانون‌گذاری را به شخص یا هیئت واگذار کند، ولی در موارد ضروری می‌تواند اختیار وضع بعضی از قوانین را با رعایت اصل هفتاد و دوم به کمیسیون‌های داخلی خود تفویض کند، در این صورت این قواین در مدتی که مجلس تعیین می‌نماید به صورت آزمایشی اجرا می‌شود و تصویب نهایی آنها با مجلس خواهد بود.

==== اصل هشتاد و ششم ====
نمایندگان مجلس در مقام ایفای وظایف نمایندگی در اظهار نظر و رأی خود کاملاً آزادند و نمی‌توان آنها را به سبب نظراتی که در مجلس اظهار کرده‌اند یا آرایی که در مقام ایفای وظایف نمایندگی خود داده‌اند تعقیب یا توقیف کرد. ‏

==== اصل هشتاد و هفتم ====
رئیس‌جمهور برای هیئت وزیران پس از تشکیل و پیش از هر اقدام دیگر باید از مجلس رأی اعتماد بگیرد. در دوران تصدی نیز در مورد مسایل مهم و مورد اختلاف می‌تواند از مجلس برای هیئت وزیران تقاضای رأی اعتماد کند.
* '''اصل سابق‏''': هیئت وزیران پس از تشکیل و معرفی و پیش از هر اقدام دیگر باید از مجلس رأی اعتماد بگیرد. در دوران تصدی نیز در مورد مسایل مهم و مورد اختلاف می‌تواند از مجلس تقاضای رأی اعتماد کند.

==== اصل هشتاد و هشتم ====
در هر مورد که حداقل یک چهارم کل نمایندگان مجلس شورای اسلامی از رئیس‌جمهور یا هر یک از نمایندگان از وزیر مسئول، دربارهٔ یکی از وظایف آنان سؤال کنند، رئیس‌جمهور یا وزیر موظف است در مجلس حاضر شود و به سؤال جواب دهد و این جواب نباید در مورد رئیس‌جمهور بیش از یک ماه و در مورد وزیر بیش از ده روز به تأخیر افتاد مگر با عذر موجه به تشخیص مجلس شورای اسلامی.

==== اصل هشتاد و نهم ====
# نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‌توانند در مواردی که لازم می‌دانند هیئت وزیران یا هر یک از وزراء را استیضاح کنند، استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است که با امضای حداقل ده نفر از نمایندگان به مجلس تقدیم شود. هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح باید ظرف مدت ده روز پس از طرح آن در مجلس حاضر شدو و به آن پاسخ گوید و از مجلس رأی اعتماد بخواهد. در صورت عدم حضور هیئت وزیران یا وزیر برای پاسخ، نمایندگان مزبور دربارهٔ استیضاح خود توضیحات لازم را می‌دهند و در صورتی که مجلس مقتضی بداند اعلام رأی عدم اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس رأی اعتماد نداد هیئت وزیران یا وزیران یا وزیر مورد استیضاح عزل می‌شود. در هر دو صورت وزرای مورد استیضاح نمی‌توانند در هیئت وزیرانی که بلافاصله بعد از آن تشکیل می‌شود عضویت پیدا کنند.
# در صورتی که حداقل یک سوم از نمایندگان مجلس شورای اسلامی رئیس‌جمهور را در مقام اجرای وظایف مدیریت قوه مجریه و اداره امور اجرایی کشور مورد استیضاح قرار دهند، رئیس‌جمهور باید ظرف مدت یک ماه پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و در خصوص مسایل مطرح شده توضیحات کافی بدهد. در صورتی که پس از بیانات نمایندگان مخالف و موافق و پاسخ رئیس‌جمهور، اکثریت دو سوم کل نمایندگان به عدم کفایت رئیس‌جمهور رأی دادند مراتب جهت اجرای بند ده اصل یکصد و دهم به اطلاع مقام رهبری می‌رسد.
* '''اصل سابق‏''': نمایندگان مجلس می‌توانند در مواردی که لازم می‌دانند هیئت وزیران یا هر یک از وزراء را استیضاح کنند. استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است که با امضای حداقل ده نفر از نمایندگان به مجلس تقدیم شود. هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح باید ظرف مدت ده روز پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و به آن پاسخ گوید و از مجلس رأی اعتماد بخواهد. در صورت عدم حضور هیئت وزیران یا وزیر برای پاسخ نمایندگان مزبور دربارهٔ استیضاح خود توضیحات لازم را می‌دهند و در صورتی که مجلس مقتضی بداند اعلام رأی عدم اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس رأی اعتماد نداد هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح عزل می‌شود. در هر دو صورت نخست‌وزیر یا وزرای مورد استیضاح نمی‌توانند در هیئت وزیرانی که بلافاصله بعد از آن تشکیل می‌شود عضویت پیدا کنند.

==== اصل نودم ====
هر کس شکایتی از طرز کار مجلس یا قوه مجریه یا قوه قضاییه داشته باشد، می‌تواند شکایت خود را کتباً به مجلس شورای اسلامی عرضه کند. مجلس موظف است به این شکایات رسیدگی کند و پاسخ کافی دهد و در مواردی که شکایت به قوه مجریه یا قوه قضاییه مربوط است رسیدگی و پاسخ کافی از آنها بخواهد و در مدت متناسب نتیجه را اعلام نماید و در موردی که مربوط به عموم باشد به اطلاع عامه برساند. ‏

==== اصل نود و یکم ====
به منظور پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی از نظر عدم مغایرت مصوبات، مجلس شورای اسلامی با آنها، شورایی به نام شورای نگهبان با ترکیب زیر تشکیل می‌شود.
# شش نفر از فقهای عادل و آگاه به مقتضیات زمان و مسایل روز. انتخاب این عده با مقام رهبری است.
# شش نفر حقوقدان، در رشته‌های مختلف حقوقی، از میان حقوقدانان مسلمانی که به وسیله رئیس قوه قضاییه به مجلس شورای اسلامی معرف می‌شوند و با رأی مجلس انتخاب می‌گردند.

==== اصل نود و دوم ====
اعضای شورای نگهبان برای مدت شش سال انتخاب می‌شوند ولی در نخستین دوره پس از گذشتن سه سال، نیمی از اعضای هر گروه به قید قرعه تغییر می‌یابند و اعضای تازه‌ای به جای آنها انتخاب می‌شوند.

==== اصل نود و سوم ====
مجلس شورای اسلامی بدون وجود شورای نگهبان اعتبار قانونی ندارد مگر در مورد تصویب اعتبارنامه نمایندگان و انتخاب شش نفر حقوقدان اعضای شورای نگهبان.

==== اصل نود و چهارم ====
کلیه مصوبات مجلس شورای اسلامی باید به شورای نگهبان فرستاده شود. شورای نگهبان موظف است آن را حداکثر ظرف ده روز از تاریخ وصول از نظر انطباق بر موازین اسلام و قانون اساسی مورد بررسی قرار دهد و چنانچه آن را مغایر ببیند برای تجدید نظر به مجلس بازگرداند. در غیر این صورت مصوبه قابل اجرا است.

==== اصل نود و پنجم ====
در مواردی که شورای نگبهان مدت ده روز را برای رسیدگی و اظهار نظر نهایی کافی نداند، می‌تواند از مجلس شورای اسلامی حداکثر برای ده روز دیگر با ذکر دلیل خواستار تمدید وقت شود.

==== اصل نود و ششم ====
تشخیص عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با احکام اسلام با اکثریت فقهای شورای نگهبان و تشخیص عدم تعارض آنها با قانون اساسی بر عهده اکثریت همه اعضای شورای نگهبان است.

==== اصل نود و هفتم ====
اعضای شورای نگهبان به منظور تسریع در کار می‌توانند هنگام مذاکره دربارهٔ لایحه یا طرح قانونی در مجلس حاضر شوند و مذاکرات را استماع کنند. اما وقتی طرح یا لایحه‌ای فوری در دستور کار مجلس قرار گیرد، اعضای شورای نگهبان باید در مجلس حاضر شوند و نظر خود را اظهار نمایند.

==== اصل نود و هشتم ====
تفسیر قانون اساسی به عهده شورای نگهبان است که با تصویب سه چهارم آنان انجام می‌شود.

==== اصل نود و نهم ====
شورای نگهبان نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری، ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و مراجعه به آراء عمومی و همه‌پرسی را بر عهده دارد.
* '''اصل سابق''': شورای نگهبان نظارت بر انتخاب رئیس‌جمهور، انتخابات مجلس شورای ملی و مراجعه به آراء عمومی و همه‌پرسی را بر عهده دارد.

== فصل هفتم: شوراها ==
=== اصل یکصدم ===
برای پیشبرد سریع برنامه‌های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محلی، اداره امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان یا استان با نظارت شورایی به نام شورای ده، بخش، شهر، شهرستان یا استان صورت می‌گیرد که اعضای آن را مردم همان محل انتخاب می‌کنند.
شرایط انتخاب‌کنندگان و انتخاب شوندگان و حدود وظایف و اختیارات و نحوه انتخاب و نظارت شوراهای مذکور و سلسله مراتب آنها را که باید با رعایت اصول وحدت ملی و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی و تابعیت حکومت مرکزی باشد قانون معین می‌کند.

=== اصل یکصد و یکم ===
به منظور جلوگیری از تبعیض و جلب همکاری در تهیه برنامه‌های عمرانی و رفاهی استانها و نظارت بر اجرای هماهنگ آنها، شورای عالی استانها مرکب از نمایندگان شوراهای استانها تشکیل می‌شود.
نحوه تشکیل و وظایف این شورا را قانون معین می‌کند.

=== اصل یکصد و دوم ===
شورای عالی استانها حق دارد در حدود وظایف خود طرحهایی تهیه و مستقیماً یا از طریق دولت به مجلس شورای اسلامی پیشنهاد کند. این طرحها باید در مجلس مورد بررسی قرار گیرد.

=== اصل یکصد و سوم ===
استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات کشوری که از طرف دولت تعیین می‌شوند در حدود اختیارات شوراها ملزم به رعایت تصمیمات آنها هستند.

=== اصل یکصد و چهارم ===
به منظور تأمین قسط اسلامی و همکاری در تهیه برنامه‌ها و ایجاد هماهنگی در پیشرفت امور در واحدهای تولیدی، صنعتی و کشاورزی، شوراهایی مرکب از نمایندگان کارگران و دهقانان و دیگر کارکنان و مدیران، و در واحدهای آموزشی، اداری، خدماتی و مانند اینها شوراهایی مرکب از نمایندگان اعضاء این واحدها تشکیل می‌شود.
چگونگی تشکیل این شوراها و حدود وظایف و اختیارات آنها را قانون معین می‌کند.

=== اصل یکصد و پنجم ===
تصمیمات شوراها نباید مخالف موازین اسلام و قوانین کشور باشد.

=== اصل یکصد و ششم ===
انحلال شوراها جز در صورت انحراف از وظایف قانونی ممکن نیست. مرجع تشخیص انحراف و ترتیب انحلال شوراها و طرز تشکیل مجدد آنها را قانون معین می‌کند.
شورا در صورت اعتراض به انحلال حق دارد به دادگاه صالح شکایت کند و دادگاه موظف است خارج از نوبت به آن رسیدگی کند.

== فصل هشتم: رهبر یا شورای رهبری ==
=== اصل یکصد و هفتم ===
پس از مرجع عالیقدر تقلید و رهبر کبیر انقلاب جهانی اسلام و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت آیت‌الله‌العظمی امام خمینی «قدس سره‌الشریف» که از طرف اکثریت قاطع مردم به مرجعیت و رهبری شناخته و پذیرفته شدند، تعیین رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است. خبرگان رهبری دربارهٔ همه فقهاء واجد شرایط مذکور در اصول پنجم و یکصد و نهم بررسی و مشورت می‌کنند هر گاه یکی از آنان را اعلم به احکام و موضوعات فقهی یا مسائل سیاسی و اجتماعی یا دارای مقبولیت عامه یا واجد برجستگی خاص در یکی از صفات مذکور در اصل یکصد و نهم تشخیص دهند او را به رهبری انتخاب می‌کنند و در غیر این صورت یکی از آنان را به عنوان رهبر انتخاب و معرفی می‌نمایند. رهبر منتخب خبرگان، ولایت امر و همه مسوولیت‌های ناشی از آن را بر عهده خواهد داشت.
رهبر در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی است.
* '''اصل سابق‏''': هر گاه یکی از فقهای واجد شرایط مذکور در اصل پنجم این قانون از طرف اکثریت قاطع مردم به مرجعیت و رهبری شناخته و پذیرفته شده باشد، همانگونه که در مورد مرجع عالیقدر تقلید و رهبر انقلاب آیت‌الله‌العظمی امام خمینی چنین شده‌است، این رهبر، ولایت امر و همه مسئولیتهای ناشی از آن را بر عهده دارد، در غیر این صورت خبرگان منتخب مردم دربارهٔ همه کسانی که صلاحیت مرجعیت و رهبری دارند بررسی و مشورت می‌کنند، هر گاه یکی مرجع را دارای برجستگی خاص برای رهبری بیابند او را به عنوان رهبر به مردم معرفی می‌نمایند، وگرنه سه یا پنج مرجع واجد شرایط رهبری را به عنوان اعضای شورای رهبری تعیین و به مردم معرفی می‌کنند.

=== اصل یکصد و هشتم ===
قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آنها و آیین‌نامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید به وسیله فقهاء اولین شورای نگهبان تهیه و با اکثریت آراء آنان تصویب شود و به تصویب نهایی رهبر انقلاب برسد. از آن پس هر گونه تغییر و تجدید نظر در این قانون و تصویب سایر مقررات مربوط به وظایف خبرگان در صلاحیت خود آنان است.

=== اصل یکصد و نهم ===
# صلاحیت علمی لازم برای افتاء در ابواب مختلف فقه.
# عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام.
# بینش صحیح سیاسی و اجتماعی، تدبیر، شجاعت، مدیریت و قدرت کافی برای رهبری.
در صورت تعدد واجدین شرایط فوق، شخصی که دارای بینش فقهی و سیاسی قوی‌تر باشد مقدم است.
* '''اصل سابق''':{{سخ}}
شرایط و صفات رهبر یا اعضای شورای رهبری:
# صلاحیت علمی و تقوایی لازم برای افتاء و مرجعیت.
# بینش سیاسی و اجتماعی و شجاعت و قدرت و مدیریت کفای برای رهبری.

=== اصل یکصد و دهم ===
وظایف و اختیارات رهبر:
# تعیین سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام.
# نظارت بر حسن اجرای سیاستهای کلی نظام.
# فرمان همه‌پرسی.
# فرماندهی کل نیروهای مسلح.
# اعلام جنگ و صلح و بسیج نیروها.
# نصب و عزل و قبول استعفای‏:
## فقه‌های شورای نگهبان.
## عالیترین مقام قوه قضاییه.
## رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
## ریییس ستاد مشترک.
## فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
## فرماندهان عالی نیروهای نظامی و انتظامی.
# حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سه‌گانه.
# حل معضلات نظام که از طرق عادی قابل حل نیست، از طریق مجمع تشخیص مصلحت نظام.
# امضاء حکم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم صلاحیت داوطلبان ریاست جمهوری از جهت دارا بودن شرایطی که در این قانون می‌آید، باید قبل از انتخابات به تأیید شورای نگهبان و در دوره اول به تأیید رهبری برسد.
# عزل رئیس‌جمهور با در نظر گرفتن مصالح کشور پس از حکم دیوان عالی کشور به تخلف وی از وظایف قانونی، یا رأی مجلس شورای اسلامی به عدم کفایت وی بر اساس اصل هشتاد و نهم.
# عفو یا تخفیف مجازات محکومیت در حدود موازین اسلامی پس از پیشنهاد رئیس قوه قضاییه.
رهبر می‌تواند بعضی از وظایف و اختیارات خود را به شخص دیگری تفویض کند.
* '''اصل سابق‏'''‏:
وظایف و اختیارات رهبری:
# تعیین فقهای شورای نگهبان.
# نصب عالیترین مقام قضایی کشور.
# فرماندهی کلی نیروهای مسلح به ترتیب زیر:
## نصب و عزل رئیس ستاد مشترک.
## نصب و عزل فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
## تشکیل شورای عالی دفاع ملی، مرکب از هفت نفر از اعضای زیر:
### رئیس‌جمهور.
### نخست‌وزیر.
### وزیر دفاع.
### رئیس ستاد مشترک.
### فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
### دو مشاور به تعیین رهبر.
## تعیین فرماندهان عالی نیروهای سه‌گانه به پیشنهاد شورای عالی دفاع.
## اعلام جنگ و صلح و بسیج نیروهای به پیشنهاد شورای عالی دفاع.
# امضای حکم ریاست جمهور پس از انتخاب مردم صلاحیت داوطلبان ریاست جمهوری از جهت دارا بودن شرایطی که در این قانون می‌آید باید قبل از انتخابات به تأیید شورای نگهبان و در دوره اول به تأیید رهبری برسد.
# عزل رئیس‌جمهور با در نظر گرفتن مصالح کشور، پس از حکم دیوان عالی کشور به تخلف وی از وظایف قانونی یا رأی مجلس شورای ملی به عدم کفایت سیاسی او.
# عفو یا تخفیف مجازات محکومیت، در حدود موازین اسلامی، پس از پیشنهاد دیوان عالی کشور.

=== اصل یکصد و یازدهم ===
هر گاه رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود. یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصول پنجم و یکصد و نهم گردد، یا معلوم شود از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده‌است، از مقام خود بر کنار خواهد شد.
تشخیص این امر به عهده خبرگان مذکور در اصل یکصد و هشتم است. در صورت فوت یا کناره‌گیری یا عزل رهبر، خبرگان موظفند، در اسرع وقت نسبت به تعیین و معرفی رهبر جدید اقدام نمایند. تا هنگام معرفی رهبر، شورایی مرکب از رئیس‌جمهور، رئیس قوه قضاییه و یکی از فقهای شورای نگهبان انتخاب مجمع تشخیص مصلحت نظام، همه وظایف رهبری را به‌طور موقت به عهده می‌گیرد و چنانچه در این مدت یکی از آنان به هر دلیل نتواند انجام وظیفه نماید، فرد دیگری به انتخاب مجمع، با حفظ اکثریت فقهاء، در شورا به جای وی منصوب می‌گردد.
این شورا در خصوص وظایف بندهای ۱ و ۳ و ۵ و ۱۰ و قسمت‌های (د) و (ه) و (و) بند ۶ اصل یکصد و دهم، پس از تصویب سه چهارم اعضاء مجمع تشخیص مصلحت نظام اقدام می‌کند.
هر گاه رهبر بر اثر بیماری یا حادثه دیگری موقتاً از انجام وظایف رهبری ناتوان شود، در این مدت شورای مذکور در این اصل وظایف او را عهده‌دار خواهد بود.
* '''اصل سابق‏''': هر گاه رهبر یا یکی از اعضای شورای رهبری از انجام وظایف قانونی رهبری ناتوان شود یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصل یکصد و نهم گردد از مقام خود بر کنار خواهد شد. تشخیص این امر به عهده خبرگان مذکور در اصل یکصد و هشتم است.
مقررات تشکیل خبرگان برای رسیدگی و عمل به این اصل در اولین اجلاسیه خبرگان تعیین می‌شود.

=== اصل یکصد و دوازدهم ===
مجمع تشخیص مصلحت نظام برای تشخیص مصلحت نظام برای تشخیص مصحلت در مواردی که مصوبه مجلس شورای اسلامی را شورای نگهبان خلاف موازین شرع یا قانون اساسی بداند و مجلس با در نظر گرفتن مصلحت نظام نظر شورای نگهبان را تأمین نکند و مشاوره در اموری که رهبری به آنان ارجاع می‌دهد و سایر وظایفی که در این قانون ذکر شده‌است به دستور رهبری تشکیل می‌شود.
اعضاء ثابت و متغیر این مجمع را مقام رهبری تعیین می‌نماید.
مقررات مربوط به مجمع توسط خود اعضاء تهیه و تصویب و به تأیید مقام رهبری خواهد رسید.

اصل سابق‏: رهبر یا اعضای شورای رهبری در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی هستند.

== فصل نهم: قوّهٔ مجریّه ==
=== مبحث اول - ریاست جمهوری و وزراء ===
==== اصل یکصد و سیزدهم ====
پس از مقام رهبری رئیس‌جمهور عالیترین مقام رسمی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و ریاست قوه مجریه را جز در اموری که مستقیماً به رهبری مربوط می‌شود، بر عهده دارد.
* '''اصل سابق‏'''‏: پس از مقام رهبری رئیس‌جمهور عالیترین مقام رسمی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و تنظیم روابط قوای سه گاه و ریاست قوه مجریه را جز در اموری که مستقیماً به رهبری مربوط می‌شود، بر عهده دارد.

==== اصل یکصد و چهاردهم ====
رئیس‌جمهور برای مدت چهار سال با رأی مستقیم مردم انتخاب می‌شود و انتخاب مجدد او به صورت متوالی تنها برای یک دوره بلامانع است.

==== اصل یکصد و پانزدهم ====
رئیس‌جمهور باید از میان رجال مذهبی و سیاسی که واجد شرایط زیر باشند انتخاب گردد:{{سخ}}
ایرانی‌الاصل، تابع ایران، مدیر و مدبر، دارای حسن سابقه و امانت و تقوی، مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور.

==== اصل یکصد و شانزدهم ====
نامزدهای ریاست جمهوری باید قبل از شروع انتخابات آمادگی خود را رسماً اعلام کنند. نحوه برگزاری انتخاب رئیس‌جمهوری را قانون معین می‌کند.

==== اصل یکصد و هفدهم ====
رئیس‌جمهور با اکثریت مطلق آراء شرکت‌کنندگان انتخاب می‌شود، ولی هر گاه در دوره نخست هیچ‌یک از نامزدها چنین اکثریتی بدست نیاورد، روز جمعه هفته بعد برای بار دوم رأی گرفته می‌شود. در دور دوم تنها دو نفر از نامزدها که در دور نخست آراء بیشتری داشته‌اند شرکت می‌کنند، ولی اگر بعضی از نامزدهای دارنده آراء بیشتر، از شرکت در انتخابات منصرف شوند، از میان بقیه، دو نفر که در دور نخست بیش از دیگران رأی داشته‌اند برای انتخاب مجدد معرف می‌شوند. ‏

==== اصل یکصد و هجدهم ====
مسوولیت نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری طبق اصل نود و نهم بر عهده شورای نگهبان است ولی قبل از تشکیل نخستین شورای نگهبان بر عهده انجمن نظارتی است که قانون تعیین می‌کند.

==== اصل یکصد و نوزدهم ====
انتخاب رئیس‌جمهور جدید باید حداقل یک ماه پیش از پایان دوره ریاست جمهوری قبلی انجام شده باشد و در فاصله انتخاب رئیس‌جمهور جدید و پایان دوره ریاست جمهوری سابق، رئیس‌جمهور پیشین وظایف رئیس‌جمهوری را انجام می‌دهد.

==== اصل یکصد و بیستم ====
هر گاه در فاصله ده روز پیش از رأی‌گیری یکی از نامزدهایی که صلاحیت او طبق این قانون احراز شده فوت کند، انتخابات به مدت دو هفته به تأخیر می‌افتد. اگر در فاصله دور نخست و دور دوم نیز یکی از دو نفر حائز اکثریت دور نخست فوت کند، انتخابات برای دو هفته تمدید می‌شود.

==== اصل یکصد و بیست و یکم ====
رئیس‌جمهور در مجلس شورای اسلامی در جلسه‌ای که با حضور رئیس قوه قضاییه و اعضای شورای نگهبان تشکیل می‌شود به ترتیب زیر سوگند یاد می‌کند و سوگندنامه را امضاء می‌نماید.
بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم
«من به عنوان رئیس جمهور در پیشگاه قرآن کریم و در برابر ملت ایران به خداوند قادر متعال سوگند یاد می‌کنم که پاسدار مذهب رسمی و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی کشور باشم و همه استعداد و صلاحیت خویش را در راه ایفای مسوولیتهایی که بر عهده گرفته‌ام به کار گیرم و خود را وقف خدمت به مردم و اعتلای کشور، ترویج دین و اخلاق، پشتیبانی از حق و گسترش عدالت سازم و از هر گونه خودکامگی بپرهیزم و از آزادی و حرمت اشخاص و حقوقی که قانون اساسی برای ملت شناخته‌است حمایت کنم. در حراست از مرزها و استقلال سیاسی و اقتصادی و فرهنگی کشور از هیچ اقدامی دریغ نورزم و با استعانت از خداوند و پیروی از پیامبر اسلام و ائمه اطهار علیهم‌السلام قدرتی را که ملت به عنوان امانتی مقدس به من سپرده‌است همچون امینی پارسا و فداکار نگاهدار باشم و آن را به منتخب ملت پس از خود بسپارم.»

==== اصل یکصد و بیست و دوم ====
رئیس‌جمهور در حدود اختیارات و وظایفی که به موجب قانون اساسی یا قوانین عادی به عهده دارد در برابر ملت و رهبر و مجلس شورای اسلامی مسئول است.
* '''اصل سابق‏'''‏:رئیس‌جمهور در حدود اختیارات و وظایف خویش در برابر ملت مسئول است، نحوه رسیدگی به تخلف از این مسوولیت را قانون معین می‌کند.

==== اصل یکصد و بیست و سوم ====
رئیس‌جمهور موظف است مصوبات مجلس یا نتیجه همه‌پرسی را پس از طی مراحل قانونی و ابلاغ به وی امضاء کند و برای اجرا در اختیار مسئولان بگذارد.

==== اصل یکصد و بیست و چهارم ====
رئیس‌جمهور می‌تواند برای انجام وظایف قانونی خود معاونانی داشته باشد.{{سخ}}
معاون اول رئیس‌جمهور با موافقت وی اداره هیئت وزیران و مسوولیت هماهنگی سایر معاونتها را به عهده خواهد داشت.
* '''اصل سابق'''‏: رئیس‌جمهور فردی را برای نخست‌وزیری نامزد می‌کند و پس از کسب رأی تمایل از مجلس شورای ملی حکم نخست‌وزیری برای او صادر می‌نماید.

==== اصل یکصد و بیست و پنجم ====
امضای عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، موافت‌نامه‌ها و قراردادهای دولت ایران با سایر دولتها و همچنین امضای پیمان‌های مربوط به اتحادیه‌های بین‌المللی پس از تصویب مجلس شورای اسلامی با رئیس‌جمهور یا نماینده قانونی او است.

==== اصل یکصد و بیست و ششم ====
رئیس‌جمهور مسئوولیت امور برنامه و بودجه و امور اداری و استخدامی کشور را مستقیماً بر عهده دارد و می‌تواند اداره آنها را به عهده دیگری بگذارد.
* '''اصل سابق'''‏: تصویب‌نامه‌ها و آیین‌نامه‌های دولت پس از تصویب هیئت وزیران به اطلاع رئیس‌جمهور می‌رسد و در صورتی که آنها را بر خلاف قوانین بیابد با ذکر دلیل برای تجدید نظر به هیئت وزیران می‌فرستند.

==== اصل یکصد و بیست و هفتم ====
رئیس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص، بر حسب ضرورت با تصویب هیئت وزیران نماینده، یا نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین نماید. در این موارد تصمیمات نماینده یا نمایندگان مذکور در حکم تصمیمات رئیس‌جمهور و هیئت وزیران خواهد بود.
* '''اصل سابق'''‏: هر گاه رئیس‌جمهور لازم بداند جلسه هیئت وزیران در حضور او به ریاست وی تشکیل می‌شود.

==== اصل یکصد و بیست و هشتم ====
سفیران به پینشهاد وزیر امور خارجه و تصویب رئیس‌جمهور تعیین می‌شوند. رئیس‌جمهور استوارنامه سفیران را امضاء می‌کند و استوارنامه سفیران کشورهای دیگر را می‌پذیرد.
* '''اصل سابق'''‏: رئیس‌جمهور استوارنامه سفیران را امضاء می‌کند و استوارنامه سفیران کشورهای دیگر را می‌پذیرد.

==== اصل یکصد و بیست و نهم ====
اعطای نشانهای دولتی با رئیس‌جمهور است.

==== اصل یکصد و سی ام ====
رئیس‌جمهور استعفای خود را به رهبر تقدیم می‌کند و تا زمانی که استعفای او پذیرفته نشده‌است به انجام وظایف خود ادامه می‌دهد.
* '''اصل سابق'''‏: در هنگام غیبت یا بیماری رئیس‌جمهور شورایی به نام شورای موقت ریاست جمهوری مرکب از نخست‌وزیر، رئیس مجلس شورای ملی و رئیس دیوان عالی کشور وظایف او را انجام می‌دهد، مشروط بر این که عذر رئیس‌جمهور بیش از دو ماه ادامه نیابد و نیز در مورد عزل رئیس‌جمهور یا در مواردی که مدت ریاست جمهوری سابق پایان یافته و رئیس‌جمهور جدید بر اثر موانعی هنوز انتخاب نشده، وظایف ریاست جمهوری بر عهده این شوری است.

==== اصل یکصدو سی ویکم ====
در صورت فوت، عزل، استعفاء، غیبت یا بیماری بیش از دو ماه رئیس‌جمهور یا در موردی که مدت ریاست جمهوری پایان یافته و رئیس‌جمهور جدید بر اثر موانعی هنوز انتخاب نشده یا امور دیگری از این قبیل، معاون اول رئیس‌جمهور یا موافقت رهبری اختیارات و مسوولیتهای وی را بر عهده می‌گیرد و شورایی متشکل از رئیس مجلس و رئیس قوه قضاییه و معاون اول رئیس‌جمهور موظف است ترتیبی دهد که حداکثر ظرف مدت پنجاه روز رئیس‌جمهور جدید انتخاب شود، در صورت فوت معاون اول یا امور دیگری که مانع انجام وظایف وی گردد و نیز در صورتی که رئیس‌جمهور معاون اول نداشته باشد مقام رهبری فرد دیگری را به جای او منصوب می‌کند.
* '''اصل سابق'''‏: در صورت فوت، کنارگیری یا بیماری بیش از دو ماه و عزل رئیس‌جمهور، یا موجبات دیگری از این گونه، شورای موقت ریاست جمهوری موظف است ترتیبی دهد که حداکر ظرف پنجاه روز رئیس‌جمهور جدید انتخاب شود و در این مدت وظایف و اختیارات ریاست جمهوری را جز در امر همه‌پرسی بر عهده دارد.

==== اصل یکصدو سی و دوم ====
در مدتی که اختیارات و مسوولیتهای رئیس‌جمهور بر عهده معاون اول یا فرد دیگری است که به موجب اصل یکصد و سی و یکم منصوب می‌گردد، وزراء را نمی‌توان استیضاح کرد یا به آنان رأی عدم اعتماد داد و نیز نمی‌توان برای تجدید نظر در قانون اساسی یا امر همه‌پرسی اقدام نمود.
* اصل سابق‏: در مدتی که وظایف رئیس‌جمهور بر عهده شورای موقت ریاست جمهوری است دولت را نمی‌توان استیضاح کرد یا به آن رأی عدم اعتماد داد و نیز نمی‌توان برای تجدید نظر در قانون اساسی اقدام نمود.

==== اصل یکصدو سی و سوم ====
وزراء توسط رئیس‌جمهور تعیین و برای رفتن رأی اعتماد به مجلس معرفی می‌شوند با تغییر مجلس، گرفتن رأی اعتماد جدید برای وزراء لازم نیست. تعداد وزیران و حدود اختیارات هر یک از آنان را قانون معین می‌کند.
* '''اصل سابق'''‏: وزراء به پیشنهاد نخست‌وزیر و تصویب رئیس‌جمهور معین و برای گرفتن رأی اعتماد به مجلس معرفی می‌شوند.
تعداد وزیران و حدود اختیارات هر یک از آنان را قانون معین می‌کند.

==== اصل یکصد و سی و چهارم ====
ریاست هیئت وزیران با رئیس‌جمهور است که بر کار وزیران نظارت دارد و با اتخاذ تدابیر لازم به هماهنگ ساختن تصمیم‌های وزیران و هیئت دولت می‌پردازد و با همکاری وزیران، برنامه و خط‌مشی دولت را تعیین و قوانین را اجرا می‌کند.
در موارد اختلاف نظر یا تداخل در وظایف قانونی دستگاه‌های دولتی در صورتی که نیاز به تفسیر یا تغییر قانون نداشته باشد، تصمیم هیئت وزیران که به پیشنهاد رئیس‌جمهور اتخاذ می‌شود لازم‌الاجرا است.
رئیس‌جمهور در برابر مجلس مسئول اقدامات هیئت وزیران است.
* '''اصل سابق'''‏:ریاست هیئت وزیران با نخست‌وزیر است که بر کار وزیران نظارت دارد و با اتخاذ تدابیر لازم به هماهنگ ساختن تصمیم‌های دولت می‌پردازد و با همکاری وزیران، برنامه و خط مشی دولت را تعیین و قوانین را اجرا می‌کند. نخست‌وزیر در برابر مجلس مسئول اقدامات هیئت وزیران است.

==== اصل یکصد و سی و پنجم ====
وزراء تا زمانی که عزل نشده‌اند یا بر اثر استیضاح یا درخواست رأی اعتماد، مجلس به آنها رأی عدم اعتماد نداده‌است در سمت خود باقی می‌مانند.
استعفای هیئت وزیران یا هر یک از آنان به رئیس‌جمهور تسلیم می‌شود و هیئت وزیران تا تعیین دولت جدید به وظایف خود ادامه خواهند داد.
رئیس‌جمهور می‌تواند برای وزارتخانه‌هایی که وزیر ندارند حداکثر برای مدت سه ماه سرپرست تعیین نماید.
* '''اصل سابق'''‏: نخست‌وزیر تا زمانی که مورد اعتماد مجلس است در سمت خود باقی می‌ماند استعفای دولت به رئیس‌جمهور تسلیم می‌شود و تا تعیین دولت جدید نخست‌وزیر به وظایف خود ادامه می‌دهد.

==== اصل یکصد و سی و ششم ====
رئیس‌جمهور می‌تواند وزراء را عزل کند و در این صورت باید برای وزیر یا وزیران جدید از مجلس رأی اعتماد بگیرد، و در صورتی که پس از ابراز اعتماد مجلس به دولت نیمی از هیئت وزیران تغییر نماید باید مجدداً از مجلس شورای اسلامی برای هیئت وزیران تقاضای رأی اعتماد کند.
* '''اصل سابق'''‏: هر گاه نخست‌وزیر بخواهد وزیری را عزل کند و وزیر دیگری را به جای او برگزیند، باید این عزل و نصب با تصویب رئیس‌جمهور باشد و برای وزیر جدید از مجلس رأی اعتماد بگیرد و در صورتی که پس از ابراز اعتماد مجلس به دولت، نیمی از اعضای هیئت وزیران تغییر نماید دولت باید مجدداً از مجلس تقاضای رأی اعتماد کند.

==== اصل یکصدو سی و هفتم ====
هر یک از وزیران مسئول وظایف خاص خویش در باربر رئیس‌جمهور و مجلس است و در اموری که به تصویب هیئت وزیران می‌رسد مسئول اعمال دیگران نیز هست.
* '''اصل سابق'''‏: هر یک از وزیران، مسئول وظایف خاص خویش در برابر مجلس است، ولی در اموری که به تصویب هیئت وزیران می‌رسد مسئول اعمال دیگران نیز هست.

==== اصل یکصد و سی و هشتم ====
علاوه بر مواردی که هیئت وزیران یا وزیری مأمور تدوین آیین‌نامه‌های اجرایی قوانین می‌شود، هیئت وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری و تأمین اجرای قوانین و تنظیم سازمانهای اداری به وضع تصویب‌نامه و آیین‌نامه بپردازد. هر یک از وزیران نیز در حدود وظایف خویش و مصوبات هیئت وزیران حق وضع آیین‌نامه و صدور بخشنامه را دارد ولی مفاد این مقررات نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد.{{سخ}}
دولت می‌تواند تصویب برخی از امور مربوط به وظایف خود را به کمیسیونهای مشتکل از چند وزیر واگذار نماید. مصوبات این کمیسیونها در محدوده قوانین پس از تأیید رئیس‌جمهور لازم‌الاجرا است.{{سخ}}
تصویب‌نامه‌ها و آیین‌نامه‌های دولت و مصوبات کمیسیونهای مذکور در این اصل‏، ضمن ابلاغ برای اجرا به اطلاع رئیس مجلس شورای اسلامی می‌رسد تا در صورتی که آنها را بر خلاف قوانین بیابد با ذکر دلیل برای تجدید نظر به هیئت وزیران بفرستند.
* '''اصل سابق'''‏: علوه بر مواردی که هیئت وزیران یا وزیری مأمور تدوین آیین‌نامه‌های اجرایی قوانین می‌شود هیئت وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری و تأمین اجرای قوانین و تنظیم سازمانهای اداری به وضع تصویب‌نامه و آیین‌نامه بپردازد. هر یک از وزیران نیز در حدود وظایف خویش و مصوبات هیئت وزیران حق وضع آیین‌نامه و صودر بخشنامه را دارد، ولی مفاد این مقررات نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد.

==== اصل یکصد و سی و نهم ====
اصلح دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی یا ارجاع آن به داوری در هر مورد، موکول به تصویب هیئت وزیران است و باید به اطلاع مجلس برسد. در مواردی که طرف دعوی خارجی باشد و در موارد مهم داخلی باید به تصویب مجلس نیز برسد. موارد مهم را قانون تعیین می‌کند.

==== اصل یکصد و چهلم ====
رسیدگی به اتهام رئیس‌جمهور و معاونان او و وزیران در مورد جرائم عادی با اطلاع مجلس شورای اسلامی در دادگاه‌های عمومی دادگستری انجام می‌شود.
* '''اصل سابق'''‏: رسیدگی به اتهام رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر و وزیران در مورد جرائم عادی با اطلاع مجلس شورای ملی در دادگاه‌های عمومی دادگستری انجام می‌شود.

==== اصل یکصد و چهل و یکم ====
رئیس‌جمهور، معاونان رئیس‌جمهور، وزیران و کارمندان دولت نمی‌توانند بیش از یک شغل دولتی داشته باشند و داشتن هر نوع شغل دیگر در موسساتی که تمام یا قسمتی از سرمایه آن متعلق به دولت یا موسسات عمومی است و نمایندگی مجلس شورای اسلامی و وکالت دادگستری و مشاوره حقوقی و نیز ریاست و مدیریت عامل یا عضویت در هیئت مدیره انواع مختلف شرکتهای خصوصی، جز شرکتهای تعاونی ادارات و موسسات برای آنان ممنوع است. سمتهای آموزشی در دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی از این، حکم مستثنی است.
* '''اصل سابق'''‏: رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر، وزیران و کارمندان دولت نمی‌توانند بیش از یک شغل دولتی داشته باشند و داشتن هر نوع شغل دیگر در موسساتی که تمام یا قسمتی از سرمایه آن متعلق به دولت یا موسسات عمومی است و نمایندگی مجلس شورای ملی و وکالت دادگستری و مشاوره حقوقی و نیز ریاست و مدیریت عامل یا عضویت در هیئت مدیره انواع مختلف شرکتهای خصوصی، جز شرکتهای تعاونی ادارات و موسسات برای آنان ممنوع است.
سمتهای آموزشی در دانشگاه‌ها و موسسات تحقیقاتی از این حکم مستثنی است.
نخست‌وزیر می‌تواند در موارد ضرورت به‌طور موقت تصدی برخی از وزارتخانه‌ها را بپذیرد.

==== اصل یکصد و چهل و دوم ====
دارایی رهبر، رئیس‌جمهور، معاونان رئیس‌جمهور، وزیران و همسر و فرزندان آنان قبل و بعد از خدمت، توسط رئیس قوه قضاییه رسیدگی می‌شود که بر خلاف حق، افزایش نیافته باشد.
* '''اصل سابق'''‏: دارایی رهبر یا اعضای شورای رهبری، رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر، وزیران و همسر و فرزندان آنان قبل و بعد از خدمت، توسط دیوان عالی کشور رسیدگی می‌شود که بر خلاف حق افزایش نیافته باشد.

=== مبحث دوم - ارتش و سپاه پاسداران انقلاب ===
==== اصل یکصد و چهل و سوم ====
ارتش جمهوری اسلامی ایران پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی کشور را بر عهده دارد.

==== اصل یکصد و چهل وچهارم ====
ارتش جمهوری اسلامی ایران باید ارتشی اسلامی باشد که ارتشی مکتبی و مردمی است و باید افرادی شایسته را به خدمت بپذیر که به اهداف انقلاب اسلامی مؤمن و در راه تحقق آن فداکار باشند.

==== اصل یکصد و چهل و پنجم ====
هیچ فرد خارجی به عضویت در ارتش و نیروهای انتظامی کشور پذیرفته نمی‌شود.

==== اصل یکصد و چهل و ششم ====
استقرار هر گونه پایگاه نظامی خارجی در کشور هر چند به عنوان استفاده‌های صلح‌آمیز باشد ممنوع است.

==== اصل یکصد و چهل و هفتم ====
دولت باید در زمان صلح از افراد و تجهیزات فنی ارتش در کارهای امدادی، آموزشی، تولیدی، و جهاد سازندگی، با رعایت کامل موازین عدل اسلامی استفاده کند در حدی که به آمادگی رزمی آسیبی وارد نیاید.

==== اصل یکصد و چهل و هشتم ====
هر نوع بهره‌برداری شخصی از وسائل و امکانات ارتش و استفاده شخصی از افراد آنها به صورت گماشته، راننده شخصی و نظایر اینها ممنوع است.

==== اصل یکصد و چهل و نهم ====
ترفیع درجه نظامیان و سلب آن به موجب قانون است.

==== اصل یکصد و پنجاهم ====
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در نخستین روزهای پیروزی این انقلاب تشکیل شد، برای ادامه نقش خود در نگهبانی از انقلاب و دستاوردهای آن پابرجا می‌ماند. حدود وظایف و قلمرو مسوولیت این سپاه در رابطه با وظایف و قلمرو مسوولیت نیروهای مسلح دیگر با تأکید بر همکاری و هماهنگی برادرانه میان آنها به وسیله قانون تعیین می‌شود.

==== اصل یکصد و پنجاه و یکم ====
به حکم آیه کریمیه «واعدوالهم مااستطعتم من قوه و من رباط‌الخیل ترهبون به عدوالله و عدوکم و آخرین من دونهم لاتعلمونهم‌الله یعلمهم» دولت موظف است برای همه افراد کشور برنامه و امکانات آموزش نظامی را بر طبق موازین اسلامی فراهم نماید، به طوری که همه افراد همواره توانایی دفاع مسلحانه از کشور و نظام جمهوری اسلامی ایران را داشته باشند، ولی داشتن اسلحه باید با اجازه مقامات رسمی باشد.

== فصل دهم: سیاست خارجی ==
=== اصل یکصد و پنجاه و دوم ===
سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر اساس نفی هر گونه سلطه‌جویی و سلطه‌پذیری، حفظ استقلال همه‌جانبه و تمامیت ارضی کشور، دفاع از حقوق همه مسلمانان و عدم تعهد در برابر قدرت‌های سلطه‌گر و روابط صلح‌آمیز متقابل با دول غیر محارب استوار است.

=== اصل یکصد و پنجاه و سوم ===
هر گونه قرارداد که موجب سلطه بیگانه بر منابع طبیعی و اقتصادی، فرهنگ، ارتش و دیگر شئون کشور گردد ممنوع است.

=== اصل یکصد و پنجاه و چهارم ===
جمهوری اسلامی ایران سعادت انسان در کل جامعه بشری را آرمان خود می‌داند و استقلال و آزادی و حکومت حق و عدل را حق همه مردم جهان می‌شناسد. بنا بر این در عین خودداری کامل از هر گونه دخالت در امور داخلی ملتهای دیگر، از مبارزه حق‌طلبانه مستضعفین در برابر مستکبرین در هر نقطه از جهان حمایت می‌کند.

=== اصل یکصد و پنجاه و پنجم ===
دولت جمهوری اسلامی ایران می‌تواند به کسانی که پناهندگی سیاسی بخواهند پناه دهد مگر این که بر طبق قوانین ایران خائن و تبهکار شناخته شوند.

== فصل یازدهم: قوّهٔ قضائیّه ==
=== اصل یکصد و پنجاه و ششم ===
قوه قضاییه قوه‌ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشند به عدالت و عهده‌دار وظایف زیر است‏:
# رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل و فصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه، که قانون معین می‌کند.
# احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادی‌های مشروع.
# نظارت بر حسن اجرای قوانین.
# کشف جرم و تعقیب مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزایی اسلام.
# اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین.
=== اصل یکصد و پنجاه و هفتم ===
به منظور انجام مسوولیت‌های قوه قضاییه در کلیه امور قضایی و اداری و اجرایی مقام رهبری یک نفر مجتهد عادل و آگاه به امور قضایی و مدیر و مدبر را برای مدت پنج سال به عنوان رئیس قوه قضاییه تعیین می‌نماید که عالیترین مقام قوه قضاییه است.
* '''اصل سابق'''‏: به منظور انجام مسوولیتهای قوه قضاییه شورایی به نام شورای عالی قضایی تشکیل می‌گردد که بالاترین مقام قوه قضاییه است و وظایف آن به شرح زیر است‏:
# ایجاد تشکیلات لازم در دادگستری به تناسب مسوولیتهای اصل یکصد و پنجاه و ششم.
# تهیه لوایح قضایی متناسب با جمهوری اسلامی.
# استخدام قضات عادل و شایسته و عزل و نصب آنها و تغییر محل مأموریت و تعیین مشاغل و ترفیع آنان و مانند اینها از امور اداری، طبق قانون.

=== اصل یکصد و پنجاه و هشتم ===
وظایف رئیس رئیس قوه قضاییه به شرح زیر است:
# ایجاد تشکیلات لازم در دادگستری به تناسب مسوولیت‌های اصل یکصد و پنجاه و ششم.
# تهیه لوایح قضایی متناسب با جمهوری اسلامی.
# استخدام قضات عادل و شایسته و عزل و نصب آنها و تغییر محل مأموریت و تعیین مشاغل و ترفیع آنان و مانند اینها از امور اداری، طبق قانون.
* '''اصل سابق'''‏: شورای عالی قضایی از پنج عضو تشکیل می‌شود:
# رئیس دیوان عالی کشور.
# دادستان کل کشور.
# سه نفر قاضی مجتهد و عادل به انتخاب قضات کشور.
اعضای این شورا برای مدت پنج سال و طبق قانون انتخاب می‌شوند و انتخاب مجددشان بلامانع است.
شرایط انتخاب شونده و انتخاب کننده را قانون معین می‌کند.

=== اصل یکصد و پنجاه و نهم ===
مرجع رسمی تظلمات و شکایات، دادگستری است. تشکیل دادگاه‌ها و تعیین صلاحیت آنها منوط به حکم قانون است.

=== اصل یکصد و شصتم ===
وزیر دادگستری مسوولیت کلیه مسائل مربوطه به روابط قوه قضاییه با قوه مجریه و قوه مقننه را بر عهده دارد و از میان کسانی که رئیس قوه قضاییه به رئیس‌جمهور پیشنهاد می‌کند انتخاب می‌گردد.{{سخ}}
رئیس قوه قضاییه می‌تواند اختیارات تام مالی و اداری و نیز اختیارات استخدامی غیر قضات را به وزیر دادگستری تفویض کند. در این صورت وزیر دادگستری دارای همان اختیارات و وظایفی خواهد بود که در قوانین برای وزراء به عنوان عالیترین مقام اجرایی پیش‌بینی می‌شود.
* '''اصل سابق'''‏: وزیر دادگستری مسوولیت کلیه مسائل مربوط به روابط قوه قضاییه با قوه مجریه و قوه مقننه را بر عهده دارد و از میان کسانی که شورای عالی قضایی به نخست‌وزیر پیشنهاد می‌کند انتخاب می‌گردد.

=== اصل یکصد و شصت و یکم ===
دیوان عالی کشور به منظور نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاکم و ایجاد وحدت رویه قضایی و انجام مسوولیتهایی که طبق قانون به آن محول می‌شود بر اساس ضوابطی که رئیس قوه قضاییه تعیین می‌کند تشکیل می‌گردد.
* '''اصل سابق'''‏: دیوان عالی کشور به منظور نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاکم و ایجاد وحدت رویه قضایی و انجام مسوولیتهایی که طبق قانون به آن محول می‌شود بر اساس ضوابطی که شورای عالی قضایی تعیین می‌کند تشکیل می‌گردد.

=== اصل یکصد و شصت و دوم ===
رئیس دیوان عالی کشور و دادستان کل باید مجتهد عادل و آگاه به امور قضایی باشند و رئیس قوه قضاییه با مشورت قضات دیوان عالی کشور آنها را برای مدت پنج سال به این سمت منصوب می‌کند.
* '''اصل سابق'''‏: رئیس دیوان عالی کشور و دادستان کل باید مجتهد عادل و آگاه به امور قضایی باشند و رهبری با مشورت قضات دیوان عالی کشور آنها را برای مدت پنج سال به این سمت منصوب می‌کنند.

=== اصل یکصد و شصت و سوم ===
صفات و شرایط قاضی طبق موازین فقهی به وسیله قانون معین می‌شود.

=== اصل یکصد و شصت و چهارم ===
قاضی را نمی‌توان از مقامی که شاغل آن است بدون محاکمه و ثبوت جرم یا تخلفی که موجب انفصال است به‌طور موقت یا دائم منفصل کرد یا بدون رضای او محل خدمت یا سمتش را تغییر داد مگر به اقتضای مصلحت جامعه با تصمیم رئیس قوه قضاییه پس از مشورت با رئیس دیوان عالی کشور و دادستان کل. نقل و انتقال دوره‌ای قضات بر طبق ضوابط کلی که قانون تعیین می‌کند صورت می‌گیرد.

=== اصل یکصد و شصت و پنجم ===
محاکمات، علنی انجام می‌شود و حضور افراد بلامانع است مگر آن که به تشخیص دادگاه، علنی بودن آن منافی عفت عمومی یانظم عمومی باشد یا در دعاوی خصوصی طرفین دعوا تقاضا کنند که محاکمه علنی نباشد.

=== اصل یکصد و شصت و ششم ===
احکام دادگاه‌ها باید مستدل و مستند به مواد قانون و اصولی باشد که بر اساس آن حکم صادر شده‌است.

=== اصل یکصد و شصت و هفتم ===
قاضی موظف است کوشش کند حکم هر دعوا را در قوانین مدونه بیابد و اگر نیابد با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوای معتبر، حکم قضیه را صادر نماید و نمی‌تواند به بهانه سکوت یا نقص یا اجمال یا تعارض قوانین مدونه از رسیدگی به دعوا و صدور حکم امتناع ورزد.

=== اصل یکصد و شصت و هشتم ===
رسیدگی به جرائم سیاسی و مطبوعاتی علنی است و با حضور هیئت منصفه در محاکم دادگستری صورت می‌گیرد. نحوه انتخاب، شرایط، اختیارات هیئت منصفه و تعریف جرم سیاسی را قانون ر اساس موازین اسلامی معین می‌کند.

=== اصل یکصد و شصت و نهم ===
هیچ فعلی یا ترک فعلی به استناد قانونی که بعد از آن وضع شده‌است جرم محسوب نمی‌شود.

=== اصل یکصد و هفتادم ===
قضات دادگاه‌ها مکلفند از اجرای تصویب‌نامه‌ها و آیین‌نامه‌های دولتی که مخالف با قوانین و مقررات اسلامی یا خاجر از حدود اختیارات قوه مجریه است خودداری کنند و هر کس می‌تواند ابطال این گونه مقررات را از دیوان عدالت اداری تقاضا کند.

=== اصل یکصد و هفتاد و یکم ===
هر گاه در اثر تفسیر یا اشتباه قاضی در موضوع یا در حکم یا در تطبیق حکم بر مورد خاص، ضرر مادی یا معنوی متوجه کسی گردد، در صورت تقصر، مقصر طبق موازین اسلامی ضامن است و ر غیر این صورت خسارت به وسیله دولت جبران می‌شود، و در هر حال از متهم اعاده حیثیت می‌گردد.

=== اصل یکصد و هفتاد و دوم ===
برای رسیدگی به جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی یا انتظامی اعضاء ارتش، ژاندارمری، شهربانی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، محاکم نظامی مطابق قانون تشکیل می‌گردد، ولی به جرائم عمومی آنان یا جرائمی که در مقام ضابط دادگستری مرتکب شوند در محاکم عمومی رسیدگی می‌شود.
دادستانی و دادگاه‌های نظامی، بخشی از قوه قضاییه کشور و مشمول اصول مربوط به این قوه هستند.

=== اصل یکصد و هفتاد و سوم ===
به منظور رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورین یا واحدها با آیین‌نامه‌های دولتی و احقاق حقوق آنها، دیوانی به نام «دیوان عدالت اداری» زیر نظر رئیس قوه قضاییه تأسیس می‌گردد.
حدود اختیارات و نحوه عمل این دیوان را قانون تعیین می‌کند.
* '''اصل سابق'''‏:
به منظور رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورین یا واحدها یا آیین‌نامه‌های دولتی و احقاق حقوق آنها دیوانی به نام دیوان عدالت اداری زیر نظر شورای عالی قضایی تأسیس می‌گردد. حدود اختیارات و نحوه عمل این دیوان را قانون تعیین می‌کند. ‏

=== اصل یکصد و هفتاد و چهارم ===
بر اساس حق نظارت قوه قضاییه نسبت به حسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین در دستگاه‌های اداری سازمانی به نام «سازمان بازرسی کل کشور» زیر نظر رئیس قوه قضاییه تشکیل می‌گردد.
حدود اختیارات و وظایف این سازمان را قانون تعیین می‌کند.
* '''اصل سابق'''‏: بر اساس حق نظارت قوه قضاییه نسبت به حسن جریان امور و اجراء صحیح قوانین در دستگاه‌های اداری سازمانی به نام «سازمان بازرسی کل کشور» زیر نظر شورای عالی قضایی تشکیل می‌گردد. حدود اختیارات و وظایف این سازمان را قانون معین می‌کند.

== فصل دوازدهم: صدا و سیما ==
=== اصل یکصد و هفتاد و پنجم ===
در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، آزادی بیان و نشر افکار با رعایت موازین اسلامی و مصالح کشور باید تأمین گردد.
نصب و عزل رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران با مقام رهبری است و شورایی مرکب از نمایندگان رئیس‌جمهور و رئیس قوه قضاییه و مجلس شورای اسلامی (هر کدام دو نفر) نظارت بر این سازمان خواهند داشت.
خط مشی و ترتیب اداره سازمان و نظارت بر آن را قانون معین می‌کند.
* '''اصل سابق'''‏: در رسانه‌های گروهی (رادیو و تلویزیون) آزادی انتشارات و تبلیغات طبق موازین اسلامی باید تأمین شود. این رسانه‌ها زیر نظر مشترک قوای سه‌گانه قضاییه (شورای عالی قضایی)، مقننه و مجریه اداره خواهد شد. ترتیب آن را قانون معین می‌کند.
* '''اصل یکصد و هفتاد و ششم''' به موجب اصلاحاتی که در سال ۱۳۶۸ نسبت به قانون اساسی صورت گرفته، به قانون اساسی الحاق شده‌است:
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که در دوازده فصل مشتمل بر یکصد و هفتاد و پنج اصل تنظیم گردیده و با اکثریت دو سوم مجموع نمایندگان مجلس بررسی نهایی قانون اساسی به تصویب رسیده‌است در تاریخ بیست و چهارم آبان ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و هشت هجری شمسی مطابق با بیست و چهارم ذی‌الحجه یکهزار و سیصد و نود و نه هجری قمری به تصویب نهایی رسید.

== فصل سیزدهم: شورای عالی امنیت ملی ==
=== اصل یکصد و هفتاد و ششم ===
* (الحاقی ۱۳۶۸/۰۵/۰۶)
به منظور تأمین منافع ملی و پاسداری از انقلاب اسلامی و تمامیت ارضی و حاکمیت ملی «شورای عالی امنیت ملی» به ریاست رئیس‌جمهور، با وظایف زیر تشکیل می‌گرد.
# تعیین سیاستهای دفاعی - امنیتی کشور در محدوده سیاستهای کلی تعیین شده از طرف مقام رهبری.
# هماهنگ نمودن فعالیت‌های سیاسی، اطلاعاتی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در ارتباط با تدابیر کلی دفاعی - امنیتی.
# بهره‌گیری از امکانات مادی و معنوی کشور برای مقابله با تهدیدهای داخلی و خارجی.
اعضای شورا عبارتند از:
# روسای قوای سه‌گانه
# رئیس ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح
# مسوول امور برنامه و بودجه
# دو نماینده به انتخاب مقام رهبری
# وزرای امور خارجه، کشور، اطلاعات
# حسب مورد وزیر مربوط و عالیترین مقام ارتش و سپاه
شورای عالی امنیت ملی به تناسب وظایف خود شوراهای فرعی از قبیل شورای دفاع و شورای امنیت کشور تشکیل می‌دهد. ریاست هر یک از شوراهای فرعی با رئیس‌جمهور یا یکی از اعضای شورای عالی است که از طرف رئیس‌جمهور تعیین می‌شود.
حدود اختیارات و وظایف شوراهای فرعی را قانونی معین می‌کند و تشکیلات آنها به تصویب شورای عالی می‌رسد.
مصوبات شورای عالی امنیت ملی پس از تأیید مقام رهبری قابل اجراست.

== فصل چهاردهم: بازنگری درقانون اساسی ==
=== اصل یکصد و هفتاد و هفتم ===
* (الحاقی ۱۳۶۸/۰۵/۰۶)
بازنگری در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، در موارد ضروری به ترتیب زیر انجام می‌گیرد.
مقام رهبری پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام طی حکمی خطاب به رئیس‌جمهور موارد اصلاح یا تتمیم قانون اساسی را به شورای بازنگری قانون اساسی با ترکیب زیر پیشنهاد می‌نماید:
# اعضای شورای نگهبان.
# روسای قوای سه‌گانه.
# اعضای ثابت مجمع تشخیص مصلحت نظام.
# پنج نفر از اعضای مجلس خبرگان رهبری.
# ده نفر به انتخاب مقام رهبری.
# سه نفر از هیئت وزیران.
# سه نفر از قوه قضاییه.
# ده نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی.
# سه نفر از دانشگاهیان.
شیوه کار و کیفیت انتخاب و شرایط آن را قانون معین می‌کند.
مصوبات شورا پس از تأیید و امضای مقام رهبری باید از طریق مراجعه به آراء عمومی به تصویب اکثریت مطلق شرکت‌کنندگان در همه‌پرسی برسد.
رعایت ذیل اصل پنجاه و نهم در مورد همه‌پرسی «بازنگری در قانون اساسی» لازم نیست.
محتوای اصول مربوط به اسلامی بودن نظام و ابتنای کلیه قوانین و مقررات بر اساس موازین اسلامی و پایه‌های ایمانی و اهداف جمهوری اسلامی ایران و جمهوری بودن حکومت و ولایت امر و امامت امت و نیز اداره امور کشور با اتکاء به آراء عمومی و دین و مذهب رسمی ایران تغییرناپذیر است.

== منابع = 
* [https://www.shora-gc.ir/fa/news/5898/قانون-اساسی-جمهوری-اسلامی-ایران قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران] در وبسایت شورای نگهبان
[[رده:قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]</text>
      <sha1>he2rtar9zfgjzmhkql8h44b49tyb3y6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث:قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۶۸)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1539</id>
    <revision>
      <id>290720</id>
      <parentid>109348</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Hanooz صفحهٔ [[بحث:قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] را به [[بحث:قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۶۸)]] منتقل کرد</comment>
      <origin>109348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6926" sha1="qjrlu9nlgvg9039z50x2cd6zcn883s1" xml:space="preserve">== غلط املایی در متن قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ==

سلام آقا در آخر صفحه قانون اساسی یه غلط املایی وجود دارد که نتوانستم درست کنم اگر کسی می تواند این کار را بکند

'''اصل مطلب'''&lt;br /&gt;
محتوای اصول مربوط به اسلامی بودن نظام و ابتنای کلیه قوانین

'''اصلاح لازم'''&lt;br /&gt;
محتوای اصول مربو&lt;span style=&quot;color: RED;&quot;&gt;ط&lt;/span&gt; به اسلامی بودن نظام و ابتنای کلیه قوانین
--[[کاربر:Akmeghdad|Akmeghdad]] ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۴:۱۲ (UTC)

:درست شد[[کاربر:Mardetanha|Mardetanha]] ‏۶ ژوئیهٔ ۲۰۰۸، ساعت ۱۴:۵۳ (UTC)

== غلط املایی در متن اصل ۹۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ==


'''اصل مطلب'''&lt;br /&gt;
... مورد بررسی قرار دهد و ینانیه آن را مغایر...

'''اصلاح لازم'''&lt;br /&gt;
«ینانه» تصحیح شود به «چنانچه»

[[کاربر:Tohidazizi|Tohidazizi]] ([[بحث کاربر:Tohidazizi|بحث]]) ‏۲ آوریل ۲۰۱۲، ساعت ۰۲:۵۰ (UTC)

== غلط املایی در متن اصل 157 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ==


'''اصل مطلب'''&lt;br /&gt;
... قمام رهبری...

'''اصلاح لازم'''&lt;br /&gt;
قمام به مقام تبدیل شود
 [[کاربر:Sohailjan|Sohailjan]] ([[بحث کاربر:Sohailjan|بحث]]) ‏۲۲ اوت ۲۰۱۳، ساعت ۱۲:۴۴ (UTC)

== تصحیح ==
لطفاً اشکالات بالا تصحیح شود. ضمناً چرا برخی اصلها عنوان دارند در حالی که بیشتر اصلها چنین نیستند. بهتر است رویه یکسانی اعمال شود و عنوان برای همه یا هیچ یک از اصول قانون اساسی باشد. با تشکر. [[کاربر:برنامه درسی|برنامه درسی]] ۲ شهریور ۱۳۹۲، ساعت ۱۱:۲۵ (ایران)

== غلط املایی در اصل ۱۱ ==

در عبارت «دولت جمهوری اسلامی ایران موضف است»، «موضف» باید به با املای «موظف» اصلاح شود. -- &lt;span style=&quot;border:solid 2px #1E90FF;border-radius:3px&quot;&gt;[[user:دالبا|دالبا]]&lt;/span&gt; ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۱۴، ساعت ۰۸:۱۳ (UTC)
== اشتباه در درج اصطلاحات==
بعضی از اصطلاحات اشتباه درج شده اند. در اصل هفتاد و سوم، جمله آخر باید به این نحو باشد: «مفاد این اصل مانع از تفسیری که &lt;big&gt;دادرسان&lt;/big&gt; در مقام تمییز حق، از قوانین می‌کنند، نیست». در حالی که در متن موجود به جای دادرسان نوشته شده «دادستان» که تغییری عمده در معنای اصل به وجود می‌آورد. 

همین طور در اصل یکصد  و هفتاد و یکم در ویکی‌نبشته آمده «هر گاه در اثر تفسیر یا اشتباه قاضی...» حال آن که درست این است: «هر گاه در اثر &lt;big&gt;تقصیر&lt;/big&gt; یا اشتباه قاضی...».

این دو مورد را حسب این که درباره مسئله تفسیر جستجو می‌کردم دیدم؛ کاش امکان ویرایش متن برای دانشجویان حقوق باز باشد تا این اصلاحات که انجام نشدنشان موجب کج‌فهمی از قانون اساسی است، صورت بگیرد.[[کاربر:Mansoori66|Mansoori66]] ([[بحث کاربر:Mansoori66|بحث]]) ‏۱ اکتبر ۲۰۱۴، ساعت ۱۹:۵۵ (UTC)

== مقدمه ==

قانون اساسی ایران مقدمه‌ای دارد ([[مقدمه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]) که جزئی از متن قانون اساسی محسوب می‌شود و خوب است در ابتدای متن قانون به آن پیوند داده شود. [[کاربر:Farzaneh|فرزانه]] ([[بحث کاربر:Farzaneh|بحث]]) ‏۳ مارس ۲۰۱۵، ساعت ۱۷:۳۰ (UTC)

==تفاسیر==
با سلام خدمت دوستان عزیز
اینجانب تغییرات عمدۀ زیر را در متن نوشته ایجاد کردم:

1.افزودن مقدمه قانون اساسی و تغییر مسیر صفحه مقدمه به ایت صفحه:

با توجه به اینکه مقدمۀ قانون اساسی جزء لاینفکی از متن آن است و هیچ دلیلی جهت جدا کردن متن از مقدمه وجود ندارد، بنده مقدمه را به این صفحه آوردم و  صفحه مقدمه را به این صفحه تغییر دادم.

2.افزودن تفاسیر شورای نگهبان:

با توجه به اینکه از نظر حقوقی تفسیر یک قانون جزئی از متن اصلی این قانون است، بنده تفاسیر شورای نگهبان را اضافه کردم؛ولی با توجه به اینکه صرف خواندن پاسخ شورای نگهبان به پرسش های نهاد ها  نمی تواند مفهوم مطلب را برساند مجبورم پرسش هارا هم درج کنم؛

اگر مشکلی دارید، لطفا واگردانی نکنید؛ چون سه ساعت روی مقاله وقت گذاشتم. همین جا بنویسید تا من خودم درستش کنم.اگر هم می ترسید مقاله بزرگ شود، یک سری به مقالۀ قانون اساسی مشروطه بزنید تا ببینید فرق زیادی باهم ندارند.[[کاربر:Mahmoudi125|Mahmoudi125]] ([[بحث کاربر:Mahmoudi125|بحث]]) ‏۹ نوامبر ۲۰۱۵، ساعت ۱۸:۰۴ (UTC)
درود و سپسا از شما برای تفاسیر یک صفحه جداگانه می سازم تا براحتی بتوان متن قانون اساسی را دنبال کرد [[کاربر:Hootandolati|Hootandolati]] ([[بحث کاربر:Hootandolati|بحث]]) ‏۲۷ ژوئن ۲۰۱۶، ساعت ۲۲:۳۱ (UTC)

== چند اشتباه املایی ==

اصل یازدهم:

ایتلاف -&gt; ائتلاف

اصل هفتاد و هشتم:

به استقال و تمامیت ارضی کشور لطمه نزدن -&gt; به استقال و تمامیت ارضی کشور لطمه نزند

اصل یکصد و هفتادم:

خاجر از حدود -&gt; خارج از حدود

--[[کاربر:امیرمسعود|امیرمسعود]] ([[بحث کاربر:امیرمسعود|بحث]]) ‏۲۵ دسامبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۵:۳۵ (UTC)

== اشتباه املایی در اصل ۱۳۳ ==

رفتن رأی اعتماد -&gt; گرفتن رأی اعتماد --[[کاربر:Arfarshchi|Arfarshchi]] ([[بحث کاربر:Arfarshchi|بحث]]) ‏۱۳ اکتبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۵:۳۴ (UTC)</text>
      <sha1>qjrlu9nlgvg9039z50x2cd6zcn883s1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:سرصفحه</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2051</id>
    <revision>
      <id>290788</id>
      <parentid>285274</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T16:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>حذف خطا</comment>
      <origin>290788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13824" sha1="h3mjqi4tgvihrwggy96uw1xfzvo36lq" xml:space="preserve">&lt;!--

Begin headerContainer wrapper

--&gt;&lt;div id=&quot;headerContainer&quot; class=&quot;notheme ws-noexport noprint dynlayout-exempt&quot;&gt;&lt;!--

لطفاً هیچ پارامتری را حذف نکنید

--&gt;&lt;includeonly&gt;
{{#switch:نامعین!
 |{{{عنوان|نامعین!}}}
 |{{{مؤلف|{{{مؤلف‌صریح|نامعین!}}}}}} = &lt;div style=&quot;margin-right:auto; margin-left:auto; border-top:1px solid #CCC; border-right:1px solid #CCC; border-bottom:1px hidden transparent; border-left:1px solid #CCC; text-align:center;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;error&quot; style=&quot;font-size:90%; font-weight:bold;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;!--

	Also add a tracking category:
	--&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACE}}||[[رده:صفحه‌ها با مشکل در الگوی سرصفحه]]|}}&lt;!--

end switch
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;!--

آغاز سرصفحه

faux TABLE--&gt;
{{سرصفحه/بلوک اصلی
 | style = border:1px solid #ACA; margin:4px auto 4px auto; background-color:#E6F2E6;
 | id = navigationHeader
 | class = headertemplate
 | قبلی = {{#اگر:{{{قبلی|}}}|&lt;b&gt;{{{قبلی|}}}&lt;/b&gt;|{{{قبلی|}}}}}
 | بعدی = {{#اگر:{{{بعدی|}}}|&lt;b&gt;{{{بعدی|}}}&lt;/b&gt;|{{{بعدی|}}}}}
 | prev-id = headernext
 | next-id = headerprevious
 | عنوان = &lt;!--

عنوان
--&gt;{{#if:{{{پیش‌عنوان|}}}|{{{پیش‌عنوان}}}&lt;br&gt;}}&lt;!-- درج متن قبل از عنوان اصلی

--&gt;'''&lt;span id=&quot;header_title_text&quot;&gt;{{{عنوان|نامشخص}}}&lt;/span&gt;'''&lt;!--

سال اثر
استفادهٔ موقت از روش قدیمی تا بعداً پس از بهینه‌سازی الگوی سرصفحه/سال برای تقویم‌های هجری و خورشیدی جایگزین این بخش شود.

--&gt;&lt;span style=&quot;color:#999999&quot;&gt;&amp;#32;&lt;!--

   --&gt;{{#اگر:{{{سال خورشیدی|{{{سال|}}}}}}|&lt;!--

اگر سال خورشیدی یا فقط سال استفاده شده باشد

   --&gt;({{{سال خورشیدی|{{{سال}}}}}} خورشیدی)|&lt;!--

اگر سال خورشیدی نباشد و میلادی باشد

         --&gt;{{#اگر:{{{سال میلادی|}}}|&lt;!--
 
         --&gt;({{{سال میلادی}}} میلادی)|&lt;!--

اگر سال خورشیدی و میلادی نباشد و سال قمری باشد

                --&gt;{{#اگر:{{{سال قمری|}}}|&lt;!--

                --&gt;({{{سال قمری}}} قمری)|&lt;!--
                       اگر صفحه قسمت‌ی از یک اثر بود رده‌ی بی‌تاریخ را اضافه نمی‌کند.
                       --&gt;{{#اگر:{{{قسمت|}}}||&lt;includeonly&gt;[[رده:آثار بی‌تاریخ‎]]&lt;/includeonly&gt;}}&lt;!--

                --&gt;}}&lt;!--

         --&gt;}}&lt;!--

   --&gt;}}&lt;!--

اضافه کردن رده‌های همه‌ی تاریخ‌ها

--&gt;{{#اگر:{{{سال خورشیدی|{{{سال|}}}}}}|[[رده:آثار {{{سال خورشیدی|{{{سال}}}}}} (خورشیدی)]]}}&lt;!--

--&gt;{{#اگر:{{{سال میلادی|}}}|[[رده:آثار {{{سال میلادی}}} (میلادی)]]}}&lt;!--

--&gt;{{#اگر:{{{سال قمری|}}}|[[رده:آثار {{{سال قمری}}} (قمری)]]}}&lt;!--

--&gt;&lt;/span&gt; &amp;#32;&lt;!--

فیلد مؤلف 
اگر نام مؤلف بصورت صریح درج شده باشد. در این صورت الگو پیوند به صفحه‌ی پدیدآورنده را ایجاد نمیکند و باید بصورت دستی پیوند درج شود

--&gt;{{#if:{{{مؤلف|}}}{{{مؤلف‌صریح|}}}|&lt;!--

        Insert a line break if page is *not* a قسمت page
        --&gt;{{#if:{{{قسمت|}}}|&amp;#32;|&lt;br/&gt;}}&lt;!--
        --&gt;&lt;i&gt; از&amp;#32;&lt;!--

        Catch ناشناس authors
        --&gt;{{#ifeq:{{lc:{{{مؤلف‌صریح|{{{مؤلف|}}}}}}}}|ناشناس|&lt;span id=&quot;header_author_text&quot;&gt;ناشناس&lt;/span&gt;[[رده:آثار مؤلف نامعلوم]]|&lt;!--
 
            اگر ناشناس نباشد: اگر مؤلف‌صریح
             --&gt;{{#if:{{{مؤلف‌صریح|}}}|&lt;!--
             درج متن مؤلف صریح بدون تغییر و درج رده برای پیگیری صفحات
             --&gt;&lt;i&gt;&lt;span id=&quot;header_author_text&quot; class=&quot;vcard&quot;&gt;&lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;{{{مؤلف‌صریح}}}&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;!--
             --&gt;[[رده:صفحه‌های با مؤلف‌صریح]]|&lt;!--

                  مؤلف نرمال در صورتی که مؤلف صریح نباشد
                  --&gt;{{#if:{{{مؤلف|}}}|&lt;!--
                  اضافه کردن رده در صورتی که صفحه‌ی پدیدآورنده موجود نباشد
                  --&gt;{{#ifexist: پدیدآورنده:{{{مؤلف}}} || [[رده:آثار با وضعیت پدیدآورنده ناموجود]] }}&lt;!--

                  درج نام مؤلف و پیوند به صفحه‌ی پدیدآورنده درج رده‌ی آثار مؤلف
                  --&gt;[[پدیدآورنده:{{{مؤلف}}}|&lt;span id=&quot;header_author_text&quot; class=&quot;vcard&quot;&gt;&lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;{{{مؤلف}}}&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;!--
 
                 --&gt;}}&lt;!-- پایان اگر مؤلف


                  --&gt;{{#if:{{{مؤلف۲|}}}|&lt;!--  اگر مؤلف۲ موجود باشد
                  اضافه کردن رده در صورتی که صفحه‌ی پدیدآورنده موجود نباشد
                  --&gt;{{#ifexist: پدیدآورنده:{{{مؤلف۲}}} || [[رده:آثار با وضعیت پدیدآورنده ناموجود]] }}&lt;!--

                  درج نام مؤلف۲ و پیوند به صفحه‌ی پدیدآورنده
                  --&gt;&amp;#32;و [[پدیدآورنده:{{{مؤلف۲}}}|&lt;span id=&quot;header_author_text&quot; class=&quot;vcard&quot;&gt;&lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;{{{مؤلف۲}}}&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;!--
                  
                  --&gt;}}&lt;!-- پایان اگر مؤلف۲
 
             --&gt;}}&lt;!-- پایان اگر مؤلف صریح

        --&gt;}}&lt;!-- پایان اگر ناشناس

        --&gt;&lt;/i&gt;&lt;!-- 
درج رده مؤلف نامعلوم اگر نه مؤلف و نه مؤلف صریح وارد شده باشد   
--&gt;|&lt;includeonly&gt;[[رده:آثار مؤلف نامعلوم]]&lt;/includeonly&gt;}}&lt;!-- پایان متن مؤلف

Editor field - only if needed
--&gt;{{#if:{{{مصحح‌صریح|}}}{{{مصحح|}}}|&lt;!--

    Catch special cases for editors
    --&gt;{{#switch:{{lc:{{{مصحح‌صریح|{{{editor|}}}}}}}}&lt;!--
     
        --&gt;| ؟ | ناشناس=، ''مصحح ناشناس''[[رده:آثار با مصحح ناشناس]]&lt;!--
        --&gt;| ذکرنشده =، ''مصحح ذکر نشده''[[رده:آثار با مصحح ذکرنشده]]&lt;!--

        Switch default - the given editor
        --&gt;|#default=&lt;i&gt;{{#if:{{{مؤلف|}}}{{{مؤلف‌صریح|}}}|&lt;!--
        
           --&gt;{{#if:{{{مصحح۲}}}|&lt;br&gt;|،&amp;#32;}}&lt;!--
        
           --&gt;|{{#if:{{{قسمت}}}||&lt;br&gt;}}}} تصحیح &lt;!--

           --&gt;&lt;span id=&quot;header_editor_text&quot; class=&quot;vcard&quot;&gt;&lt;!--
           --&gt;&lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;{{{مصحح‌صریح|&lt;!--
                       --&gt;[[پدیدآورنده:{{{مصحح}}}|{{{مصحح}}}]]&lt;!--
                       --&gt;{{#if:{{{مصحح۲|}}}|&amp;#32;و [[پدیدآورنده:{{{مصحح۲}}}|{{{مصحح۲}}}]]}}}}}&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;!--
    --&gt;&lt;/i&gt;}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--

Translator field - only if needed
--&gt;{{#if:{{{مترجم‌صریح|}}}{{{مترجم|}}}|&lt;!--

    Catch special cases for translators
    --&gt;{{#switch:{{lc:{{{مترجم‌صریح|{{{مترجم|}}}}}}}}&lt;!--
        --&gt;| ؟ =&amp;nbsp;([[:Category:Deletion requests/ناشناس translators|ناشناس translator]])&lt;!--
        --&gt;| ناشناس =، ''مترجم ناشناس''&lt;!--
        --&gt;| ذکرنشده =، ''مترجم ذکر نشده''&lt;!--
        --&gt;| ویکی‌نبشته =&lt;i&gt;، مترجم [[ویکی‌نبشته:ترجمه|&lt;span id=&quot;header_translator_text&quot;&gt;ویکی‌نبشته&lt;/span&gt;]]&lt;/i&gt;&lt;!--

        If it is the base page, add to the &quot;رده:ترجمه‌های ویکی‌نبشته&quot; category
        --&gt;{{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|{{PAGENAME}}|[[رده:ترجمه‌های ویکی‌نبشته]]}}&lt;!--

        Switch default - the given translator
        --&gt;|#default=&lt;i&gt;&lt;br&gt;ترجمهٔ &lt;!--

           Override translator if needed
           --&gt;&lt;span id=&quot;header_translator_text&quot; class=&quot;vcard&quot;&gt;&lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;&lt;!--
              --&gt;{{{مترجم‌صریح|&lt;!--
              --&gt;[[پدیدآورنده:{{{مترجم}}}|{{{مترجم}}}]]&lt;!--
                       --&gt;{{#if:{{{مترجم۲|}}}|&amp;#32;و [[پدیدآورنده:{{{مترجم۲}}}|{{{مترجم۲}}}]]}}}}}&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;&lt;!--
--&gt;}}}}&lt;!--

قسمت field

--&gt;{{#if:{{{قسمت|}}}|&lt;br /&gt;&lt;span id=&quot;header_section_text&quot;&gt;{{{قسمت|}}}&lt;/span&gt;&lt;!-- 

    Section مؤلف
    --&gt;{{#if:{{{مشارکت‌کننده‌صریح|}}}{{{مشارکت‌کننده|}}}|&lt;!--
        --&gt;&lt;i&gt; از &lt;span id=&quot;header_contributor_text&quot; class=&quot;vcard&quot;&gt;&lt;!--
        --&gt;&lt;span class=&quot;fn&quot;&gt;{{#if:{{{مشارکت‌کننده‌صریح|}}}|{{{مشارکت‌کننده‌صریح}}}|[[پدیدآورنده:{{{مشارکت‌کننده}}}|{{{مشارکت‌کننده}}}]][[رده:آثار {{{مشارکت‌کننده|}}}]]}}&lt;/span&gt;&lt;!--
    --&gt;&lt;/i&gt;}}&lt;!--

end of section field
--&gt;}}&lt;!--

end of header/main block
--&gt;}}&lt;!--

Notes section
نمایش متن توضیحات فقط در صورتی که وارد شده باشد
--&gt;{{#if:{{{یادداشت|}}}|&lt;!--
               --&gt;&lt;div  class=&quot;header_notes&quot; style=&quot;width:100%; border-bottom:1px solid #A88; background:#fAfAff; font-size:0.9em;&quot;&gt;&lt;!--
               --&gt;{{{یادداشت|}}}&lt;!--
               --&gt;&lt;/div&gt;&lt;!--
--&gt;|}}&lt;!--

   Sister project links (only #if we need them)
   --&gt;{{#if:&lt;!--
	--&gt;{{{ابهام‌زدایی|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{ویرایش|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{درگاه|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{مؤلف‌مرتبط|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{ویکی‌پدیا|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{ویکی‌انبار|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{کامنزکت|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{ویکی‌گفتاورد|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{ویکی‌خبر|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{ویکی‌واژه|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{ویکی‌نسک|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{wikilivres|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{ویکی‌داده|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{ویکی‌سفر|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{ویکی‌دانشگاه|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{ویکی‌گونه|}}}&lt;!--
	--&gt;{{{فراویکی|}}}&lt;!--

    --&gt;|&lt;!--

     --&gt;{{ویکی‌خواهران&lt;!--
	--&gt;| ابهام‌زدایی = {{{ابهام‌زدایی|}}}&lt;!--
	--&gt;| ویرایش = {{{ویرایش|}}}&lt;!--
	--&gt;| درگاه = {{{درگاه|}}}&lt;!--
	--&gt;| مؤلف‌مرتبط = {{{مؤلف‌مرتبط|}}}&lt;!--
	--&gt;| ویکی‌پدیا = {{{ویکی‌پدیا|}}}&lt;!--
	--&gt;| ویکی‌انبار = {{{ویکی‌انبار|}}}&lt;!--
	--&gt;| کامنزکت = {{{کامنزکت|}}}&lt;!--
	--&gt;| ویکی‌گفتاورد = {{{ویکی‌گفتاورد|}}}&lt;!--
	--&gt;| ویکی‌خبر = {{{ویکی‌خبر|}}}&lt;!--
	--&gt;| ویکی‌واژه = {{{ویکی‌واژه|}}}&lt;!--
	--&gt;| ویکی‌نسک = {{{ویکی‌نسک|}}}&lt;!--
	--&gt;| wikilivres = {{{wikilivres|}}}&lt;!--
	--&gt;| ویکی‌داده = {{{ویکی‌داده|}}}&lt;!--
	--&gt;| ویکی‌سفر = {{{ویکی‌سفر|}}}&lt;!--
	--&gt;| ویکی‌دانشگاه = {{{ویکی‌دانشگاه|}}}&lt;!--
	--&gt;| ویکی‌گونه = {{{ویکی‌گونه|}}}&lt;!--
	--&gt;| فراویکی = {{{فراویکی|}}}&lt;!--
     --&gt;}}&lt;!--
   end #if we need plain sister project links
   --&gt;}}&lt;!--

   Shortcut link
   --&gt;{{#if:{{{میانبر|}}}|{{میانبر|{{{میانبر}}}}}}}&lt;!--

END OF VISIBLE TEMPLATE

MICROFORMAT DATA--&gt;
&lt;includeonly&gt;&lt;div id=&quot;ws-data&quot; class=&quot;ws-noexport&quot; style=&quot;display:none; speak:none;&quot;&gt;&lt;!--

	--&gt;&lt;span id=&quot;ws-article-id&quot;&gt;{{{{{|safesubst:}}}PAGEID}}&lt;/span&gt;&lt;!--

	--&gt;&lt;span id=&quot;ws-title&quot;&gt;{{{عنوان|}}}{{#if:{{{قسمت|}}}|&amp;#32;— ''{{{قسمت}}}''}}&lt;/span&gt;&lt;!--

	--&gt;{{#if:{{{مؤلف|}}}{{{مؤلف‌صریح|}}}&lt;!--
		--&gt;|&lt;span id=&quot;ws-author&quot;&gt;&lt;!--
			--&gt;{{#if:{{{مؤلف‌صریح|}}}&lt;!--
				--&gt;|{{{مؤلف‌صریح}}}&lt;!--
				--&gt;|{{{مؤلف}}}&lt;!--
			--&gt;}}&lt;!--
		--&gt;&lt;/span&gt;&lt;!--
	--&gt;|&lt;!--
	--&gt;}}&lt;!--


	--&gt;{{#if:{{{مترجم|}}}{{{مترجم‌صریح|}}}&lt;!--
		--&gt;|&lt;span id=&quot;ws-translator&quot;&gt;&lt;!--
			--&gt;{{#if:{{{مترجم‌صریح|}}}&lt;!--
				--&gt;|{{{مترجم‌صریح}}}&lt;!--
				--&gt;|{{{مترجم}}}&lt;!--
                    --&gt;{{#if:{{{مترجم۲|}}}|&amp;#32;و {{{مترجم۲}}}}}&lt;!--
			--&gt;}}&lt;!--
		--&gt;&lt;/span&gt;&lt;!--
	--&gt;|&lt;!--
	--&gt;}}&lt;!--

	--&gt;{{#if:{{{سال|}}}{{{سال خورشیدی|}}}{{{سال میلادی|}}}{{{سال قمری|}}}&lt;!--
		--&gt;|&lt;span id=&quot;ws-year&quot;&gt;&lt;!--
			--&gt;{{{سال|{{{سال خورشیدی|{{{سال میلادی|{{{سال قمری}}}}}}}}}}}}&lt;!--
		--&gt;&lt;/span&gt;&lt;!--
	--&gt;|&lt;!--
	--&gt;}}&lt;!--

--&gt;&lt;/div&gt;&lt;!--
END OF MICROFORMAT DATA

Subpages 
{{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|{{PAGENAME}}||{{#switch:1
 |{{#ifexist:{{#rel2abs:../}}|1}}
 |{{#ifexist:{{#rel2abs:../../}}|1}}
 |{{#ifexist:{{#rel2abs:../../../}}|1}} = [[رده:{{#if:{{NAMESPACE}}|زیرصفحه‌های {{NAMESPACE}}|زیرصفحه‌های {{BASEPAGENAME}}}}]]
}}}}

Categories
--&gt;{{#اگر:{{{مترجم|}}}|[[رده:آثار {{{مترجم|}}}]]}}&lt;!--
--&gt;{{#اگر:{{{مترجم۲|}}}|[[رده:آثار {{{مترجم۲|}}}]]}}&lt;!--
--&gt;{{#اگر:{{{مصحح|}}}|[[رده:آثار {{{مصحح|}}}]][[رده:آثار تصحیحی]]}}&lt;!--
--&gt;{{#اگر:{{{مصحح۲|}}}|[[رده:آثار {{{مصحح۲|}}}]]}}&lt;!--
--&gt;{{#اگر:{{{مؤلف۲|}}}|[[رده:آثار {{{مؤلف۲|}}}]]}}&lt;!--

END OF NON-VISIBLE CONTENT
--&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;!--

End headerContainer wrapper--&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!--


--&gt;&lt;noinclude&gt;[[رده:الگوهای ویکی‌نبشته|{{PAGENAME}}]]

&lt;pre&gt;{{سرصفحه
 | عنوان = 
 | مؤلف = 
 | مؤلف۲ =
 | مصحح =
 | مصحح۲ =
 | مترجم =
 | مترجم۲ =
 | قسمت = 
 | قبلی = 
 | بعدی = 
 | سال خورشیدی = &lt;!-- فقط سال را بدون پسوند وارد کنید --&gt;
 | سال میلادی = &lt;!-- فقط سال را بدون پسوند وارد کنید --&gt;
 | سال قمری = &lt;!-- فقط سال را بدون پسوند وارد کنید --&gt;
 | یادداشت = 
}}&lt;/pre&gt;

[[رده:مستثنی از چاپ]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h3mjqi4tgvihrwggy96uw1xfzvo36lq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:یادکرد وب</title>
    <ns>10</ns>
    <id>19474</id>
    <revision>
      <id>290802</id>
      <parentid>22758</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12474" sha1="b2tudxlxyvkj0trnc3th3baylfkil44" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{
#if: {{#if: {{{نشانی|}}} | {{#if: {{{عنوان|}}} |1}}}}
  ||خطای در استفاده از [[:الگو:یادکرد وب]]: پارامترهای '''نشانی''' و '''عنوان''' اجباری هستند.
}}{{
#if: {{{نشانی بایگانی|}}}{{{تاریخ بایگانی|}}} 
  | {{#if: {{#if: {{{نشانی بایگانی|}}}| {{#if: {{{تاریخ بایگانی|}}} |1}}}}
    ||خطا در استفاده از [[:الگو:یادکرد وب]]: پارامترهای '''نشانی بایگانی''' و '''تاریخ بایگانی''' یا باید هر دو ذکر شوند، یا هیچ‌کدام درج نشوند.
}}
}}{{#if: {{{نویسنده|}}}{{{نام خانوادگی|}}}
  | {{#if: {{{نشانی نویسنده|}}}
    | [[{{{نشانی نویسنده}}}|{{#if: {{{نام خانوادگی|}}}
      | {{{نام خانوادگی}}}{{#if: {{{نام|}}} | ، {{{نام}}} }}
      | {{{نویسنده}}}
    }}]]
    | {{#if: {{{نام خانوادگی|}}}
      | {{{نام خانوادگی}}}{{#if: {{{نام|}}} | ، {{{نام}}} }}
      | {{{نویسنده}}}
    }}
  }}
}}{{#if: {{{نویسنده|}}}{{{نام خانوادگی|}}}
  | {{#if: {{{نویسندگان دیگر|}}}| &lt;nowiki&gt;؛&lt;/nowiki&gt;&amp;#32;{{{نویسندگان دیگر}}} }}
}}{{#if: {{{نویسنده|}}}{{{نام خانوادگی|}}}|
    {{#if: {{{تاریخ|}}}
    | &amp;#32;(در تاریخ {{{تاریخ}}})
    | {{#if: {{{سال|}}}
      | {{#if: {{{ماه|}}}
        | &amp;#32;({{{ماه}}} {{{سال}}})
        | &amp;#32;({{{سال}}})
      }}
    }}
  |}}
}}{{#if: {{{نام خانوادگی|}}}{{{نویسنده|}}}
  | .&amp;#32;}}{{
  #if: {{{ویراستار|}}}
  | &amp;#32;{{{ویراستار}}}: 
}}{{#if: {{{نشانی بایگانی|}}}
    | {{#if: {{{نشانی بایگانی|}}} | {{#if: {{{عنوان|}}} | [{{{نشانی بایگانی}}} {{{عنوان}}}] }}}}
    | {{#if: {{{نشانی|}}} | {{#if: {{{عنوان|}}} | [{{{نشانی}}} {{{عنوان}}}] }}}}
}}{{#if: {{{زبان|}}} | &amp;#32;&lt;span style=&quot;font-size: 0.95em; font-weight: bold; color:#555;&quot;&gt;({{{زبان}}})&lt;/span&gt; 
}}{{#if: {{{قالب|}}}
  | &amp;#32;({{{قالب|}}})
}}{{#if: {{{اثر|}}}
  | .&amp;#32;''{{{اثر}}}''
}}{{#if: {{{صفحه|}}}
  | &amp;#32;{{{صفحه}}}
}}{{#if: {{{ناشر|}}}
  | .&amp;#32;{{{ناشر}}}{{#if: {{{نویسنده|}}}{{{نام خانوادگی|}}}
    | 
    | {{#if: {{{تاریخ|}}}{{{سال|}}}{{{ماه|}}} || }}
  }}
}}{{#if: {{{نویسنده|}}}{{{نام خانوادگی|}}}
  ||{{#if: {{{تاریخ|}}}
    | &amp;#32;(در تاریخ {{{تاریخ}}})
    | {{#if: {{{سال|}}}
      | {{#if: {{{ماه|}}}
        | &amp;#32;({{{ماه}}} {{{سال}}})
        | &amp;#32;({{{سال}}})
      }}
    }}
  }}
}}.{{#if: {{{تاریخ بایگانی|}}}
  | &amp;#32;بایگانی شده از [{{{نشانی}}} نسخهٔ اصلی] در تاریخ {{{تاریخ بایگانی}}}.
}}{{#if: {{{تاریخ بازدید|}}}
  | &amp;#32;بازدید در تاریخ {{{تاریخ بازدید}}}.
}}{{#if: {{{نقل قول|}}} 
  | &amp;nbsp;«{{{نقل قول}}}»
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
__NOTOC__
الگوی '''یادکرد وب''' برای یادکرد صحیح از منابعی که در اینترنت وجود دارند استفاده می‌شود. در مورد یادکرد منابع در ویکی‌پدیا در [[ویکی‌پدیا:ارجاع‌پذیری|این صفحه]] بیشتر می‌خوانید.

==پارامترها==
&lt;pre&gt;{{یادکرد وب
| نشانی = 
| عنوان = 
| تاریخ بازدید = 
| نویسنده = 
| نشانی نویسنده = 
| نویسندگان دیگر = 
| تاریخ = 
| سال = 
| ماه = 
| قالب = 
| اثر = 
| ناشر = 
| صفحه = 
| زبان = 
| نشانی بایگانی = 
| تاریخ بایگانی = 
| نقل قول = 
}}&lt;/pre&gt;

=== پارامترهای اجباری ===
* '''نشانی''': آدرس اینترنتی (URL) صفحهٔ وبی که به آن ارجاع می‌دهید.
*'''عنوان''':عبارتی است که به عنوان متن پیوند به صفحهٔ مورد نظر در اینترنت استفاده می‌شود.

=== پارامترهای اختیاری ===
*'''تاریخ بازدید''': بهتر است تاریخ را به صورت رر ماه س‌س‌س‌س وارد کنید، یعنی مثلاً '''۲۵ مارس ۲۰۰۶'''.
*'''نویسنده''': نام و نام خانوادگی نویسنده، به صورت '''نام خانوادگی، نام'''.
*'''نشانی نویسنده''': برای نویسندگانی که صفحه‌ای در ویکی‌پدیا در مورد آن‌ها وجود دارد (مثلاً حافظ یا دهخدا) به کار می‌رود، تا پیوندی به آن صفحه در یادکرد درج شود. این پارامتر آدرس‌های خارج از ویکی را قبول نمی‌کند.
*'''نویسندگان دیگر''':وقتی که اثری بیش از یک نویسنده دارد، نام نویسندهٔ اول توسط پارامترهایی که در بالا ذکر شد وارد می‌شود، و برای بقیه نویسندگان، از این پارامتر استفاده می‌شود. شما باید خودتان نام بقیهٔ نویسندگان را به ترتیب درست وارد کنید. در مورد تمام نام‌ها ترتیب '''نام خانوادگی، نام''' را رعایت کنید. این که کدام نام قبل از کدام نام بیاید، بسته به شرایط، و با توجه به ترتیب آن‌ها در منبع اصلی تعیین می‌شود.
*'''تاریخ''':تاریخ انتشار آن منبع بر روی وب، که ترجیحاً مطابق با استاندارد [[ISO 8601]] وارد می‌شود، یعنی به صورت رر-م‌م-س‌س‌س‌س.
**پارامترهای '''سال''' و '''ماه''' را زمانی به کار ببرید که از پارامتر تاریخ استفاده '''نمی‌کنید'''. در مورد پارامتر '''ماه''' بهتر است که نام ماه میلادی ذکر شود (مثلاً ''ژانویه'') و نه شمارهٔ آن.
*'''قالب''':منظور قالب (format) انتشار محتوا روی وب است که می‌تواند مثلاً PDF یا HTML یا غیر از آن باشد. در مورد صفحات معمولی وب (که به فرمت HTML منتشر می‌شوند) معمولاً این پارامتر ذکر نمی‌شود.
*'''اثر''':اگر آن‌چه به عنوان منبع از آن یاد می‌کنید، خود جزئی از یک پروژهٔ بزرگ‌تر است (مثلاً یک پروژه شبیه به پروژهٔ ویکی‌پدیا) این جا آن را ذکر کنید.
*'''ناشر''':در صورتی که ناشر مشخص باشد آن را ذکر کنید.
*'''صفحه''':در صورتی که آن چه به عنوان منبع از آن یاد می‌کنید دارای صفحات متعدد است (مثل یک فایل PDF) شما با استفاده از این پارامتر می‌توانید مشخص کنید که کدام صفحه یا صفحات مد نظر است. مثال کاربرد آن چنین است: ...|صفحه=صص ۱۴-۱۲ ....
*'''زبان''':به جز صفحات فارسی و انگلیسی، در مورد بقیهٔ صفحات وب، از پارامتر زبان استفاده کنید، تا خوانندگان ویکی‌پدیا بدانند که منبع مورد استفاده به چه زبانی است.
*'''تاریخ بایگانی''' و '''نشانی بایگانی''':اگر پایگاه اینترنتی مورد نظر شما، از صفحاتش بایگانی تهیه می‌کند (مانند روزنامه‌ها، وبلاگ‌ها، یا تاریخچهٔ صفحات ویکی‌های غیر ویکی‌پدیا) در آن صورت بهتر است که توسط پارامتر '''تاریخ بایگانی'''، تاریخی که آن محتوا بایگانی شده را ذکر کنید. (اهمیت این امر در آن است که گاهی نشانی صفحهٔ اصلی که مرجع قرار دادید تغییر می‌کند، اما معمولاً نشانی صفحٔ بایگانی شده تغییر نخواهد کرد.)
::در مورد تاریخ بایگانی، باز هم بهتر است از استاندارد [[ISO 8601]] تبعیت کنید.
::وقتی از پارامتر '''نشانی بایگانی''' استفاده می‌کنید، توجه داشته باشید، نشانی نسخهٔ اصلی (که محتوا در آن درج شده بوده) را در این پارامتر بگذارید، و نشانی محتوای بایگانی شده را در پارامتر '''نشانی''' بگذارید. (فایده این کار آن است که اولین پیوندی که خواننده می‌بیند، او را به مطمئن‌ترین نسخهٔ محتوا - یعنی نسخهٔ بایگانی شده - هدایت می‌کند.)
*'''نقل قول''': این پارامتر برای نقل قول یک جمله یا عبارت از صفحهٔ اینترنتی مورد ارجاع، به کار گرفته می‌شود.

== کاربرد ==

متداول‌ترین حالت استفاده از این الگو مربوط به زمانی است که شما نمی‌دانید که نویسنده حقیقی مطلبی که در وب دیده‌اید چه کسی است. در این حالت فقط به وارد کردن اطلاعاتی مثل عنوان، آدرس و تاریخ اکتفا می‌کنید، مثلاً به صورت زیر:

::&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد وب |نشانی= |عنوان= |تاریخ بازدید=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTDAY2}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt; |قالب= |اثر= }}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

اگر بخواهید نام نویسنده را وارد کنید و جزئیات بیشتری در مورد منبع اضافه کنید می‌توانید به صورت زیر عمل کنید:

::&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد وب |نشانی= |عنوان= |تاریخ بازدید=&lt;/nowiki&gt;{{CURRENTDAY2}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTYEAR}}&lt;nowiki&gt; |نویسنده= |نشانی نویسنده= |تاریخ= |سال= |ماه= |قالب= |اثر= |ناشر= |صفحه= |زبان= |نشانی بایگانی= |تاریخ بایگانی= |نقل قول= }}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

== مثال ==
مثال‌های زیر چند مورد از کاربردهای ساده و متداول از این الگو را نشان می‌دهند:

{| border=1px; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;&quot;
|-
!فرمان
!نتیجه
|-
|
&lt;pre&gt;
{{یادکرد وب
 | عنوان=تعداد کشته شدگان حادثهٔ فلان
 | ناشر=روزنامهٔ بهمان
 | نشانی=http://www.rooznameh-felan.com
 | تاریخ بازدید=۰۶-۰۷-۲۰۰۶
}}
&lt;/pre&gt;
|
{{یادکرد وب
 | عنوان=تعداد کشته شدگان حادثهٔ فلان
 | ناشر=روزنامهٔ بهمان
 | نشانی=http://www.rooznameh-felan.com
 | تاریخ بازدید=۰۶-۰۷-۲۰۰۶
}}
|-
|
&lt;pre&gt;
{{یادکرد وب
 | نویسنده=بهمانی، فلان
 | عنوان=سرگرمی‌های من
 | ناشر=نشر آزاد
 | تاریخ=۳۰-۰۴-۲۰۰۶
 | اثر=دانشنامهٔ خیالات
 | نشانی=http://www.example.org
 | تاریخ بازدید=۰۶-۰۷-۲۰۰۶
}}
&lt;/pre&gt;
|
{{یادکرد وب
 | نویسنده=بهمانی، فلان
 | عنوان=سرگرمی‌های من
 | ناشر=نشر آزاد
 | تاریخ=۳۰-۰۴-۲۰۰۶
 | اثر=دانشنامهٔ خیالات
 | نشانی=http://www.example.org
 | تاریخ بازدید=۰۶-۰۷-۲۰۰۶
}}
|-
|
&lt;pre&gt;
{{یادکرد وب
 | عنوان=تأثیر فلان دارو بر بیماری بهمان
 | نشانی=http://www.example.com/journal/2006/04/123.pdf
 | نویسنده=اکبری، اصغر
 | نویسندگان دیگر=بهرامی، بهرام؛ احمدی، احمد
 | قالب = PDF
 | تاریخ بازدید=۰۶-۰۷-۲۰۰۶
}}
&lt;/pre&gt;
|
{{یادکرد وب
 | عنوان=تأثیر فلان دارو بر بیماری بهمان
 | نشانی=http://www.example.com/journal/2006/04/123.pdf
 | نویسنده=اکبری، اصغر
 | نویسندگان دیگر=بهرامی، بهرام؛ احمدی، احمد
 | قالب = PDF
 | تاریخ بازدید=۰۶-۰۷-۲۰۰۶
}}
|}
[[رده:الگوهای یادکرد|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b2tudxlxyvkj0trnc3th3baylfkil44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کنوانسیون وین در مورد حقوق معاهدات</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19604</id>
    <revision>
      <id>290791</id>
      <parentid>197810</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T16:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>[https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=12560193967007944003 قانون مربوط بقرارداد وين درباره روابط سياسي مصوب 1343,07,21 با اصلاحات و الحاقات بعدي] https://qavanin.ir/Pdfs/newspapers/85145.pdf</comment>
      <origin>290791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89832" sha1="gwzhskig2oiyv7m65teu31gbpmmannc" xml:space="preserve">
{{سرصفحه
 | عنوان = [[w:کنوانسیون وین در مورد حقوق معاهدات|کنوانسیون وین در مورد حقوق معاهدات]]
 | مؤلف = |مؤلف‌صریح =[[w:کمیسیون حقوق بین‌الملل|کمیسیون حقوق بین‌الملل]] [[w:سازمان ملل متحد|سازمان ملل متحد]]
 |‌ قسمت =
 | قبلی =
 |‌ بعدی = 
 | یادداشت=
}}
منبع &lt;ref&gt;https://rc.majlis.ir/fa/law/show/95592&lt;/ref&gt; 
کشورهای طرف عهدنامه حاضر، &lt;ref&gt;https://www.cilamag.ir/article_18421_b89b288e5fe428265347e8fab1fa981b.pdf&lt;/ref&gt;

با درک این که اصل رضایت آزادانه و اصل حسن نیت و قاعده الزام‌آور بودن تعهدات بصورت جهانی مورد قبول قرار گرفته‌است،
با تأیید اینکه اختلافات مربوط به معاهدات، مانند دیگر اختلافات بین‌المللی، باید به طریق مسالمت‌آمیز و طبق اصول عدالت و حقوق بین‌الملل حل و فصل شود،

با بخاطر آوردن تصمیم ملت‌های عضو سازمان ملل برای ایجاد شرایطی که تحت آن بتوان عدالت و احترام به تعهدات ناشی از معاهدات را حفظ کرد،

با درنظر داشتن اصول حقوق بین‌الملل منعکس در [[w:منشور ملل متحد|منشور ملل متحد]]، مانند اصل تساوی حقوق ملت‌ها و حق آنها در تعیین سرنوشت خود، اصل تساوی حاکمیت کشورها و استقلال آنها، اصل عدم مداخله در امور داخلی کشورها، اصل ممنوعیت تهدید به اعمال زور یا اعمال زور و اصل احترام و رعایت جهانی حقوق بشر و آزادی‌های اساسی همه افراد،

با اعتقاد به اینکه تدوین و توسعه مترقیانه حقوق معاهدات که در این عهدنامه تحقق پذیرفته است، در نیل به مقاصد سازمان ملل به نحوی که در منشور ملل متحد بیان شده یعنی حفظ صلح و امنیت بین‌المللی. توسعه روابط دوستانه و دست یابی به همکاری بین ملت‌ها، کمک خواهد کرد،

و با تأیید این نکته که قواعد [[w:حقوق بین‌الملل عرفی|حقوق بین‌الملل عرفی]] در مورد مسائلی که مشمول مفاد این عهدنامه نمی‌شود، همچنان جاری خواهد بود،

به شرح زیر توافق کرده‌اند:


= == مقدمه =

'''ماده ۱'''

:قلمرو عهدنامه حاضر

عهدنامه حاضر ناظر بر معاهدات منعقده بین کشورها است.

'''ماده ۲'''
:کاربرد اصطلاحات
یک- از نظر عهدنامه حاضر:

الف. «معاهده» عبارت است از یک توافق بین‌المللی که بین کشورها بصورت کتبی منعقد شده و مشمول حقوق بین‌الملل باشد، صرف نظر از عنوان خاص آن و اعم از اینکه در سندی واحد یا در دو یا چند سند مرتبط به هم منعکس شده باشد؛

ب. «تنفیذ»، «قبول»، «تصویب» و «الحاق» به معنای آن اقدام بین‌المللیی است که به حسب موارد واجد یکی از عناوین مزبور بوده و به وسیله آن، کشوری در عرصه بین‌المللی رضایت خود را به التزام در قبال یک معاهده ابراز می‌کند؛

ج. «اختیارات تام» به معنای سندی است که بوسیله مرجع صالح یک کشور صادر می‌شود و طبق آن شخص یا اشخاصی برای نمایندگی آن کشور جهت مذاکره، قبول، یا تأیید اعتبار متن یک معاهده، یا جهت اعلام رضایت آن دولت به التزام در قبال یک معاهده، و یا جهت انجام هر اقدام دیگری در مورد یک معاهده تعیین می‌گردد؛

د. «تحدید تعهد» عبارت است از بیانیه یک‌جانبه‌ای که یک کشور تحت هر نام یا به هر عبارت در موقع امضا، تنفیذ، قبول، تصویب یا الحاق به یک معاهده صادر می‌کند و به وسیله آن قصد خود را دایر بر عدم شمول یا تعدیل آثار حقوقی بعضی از مقررات معاهدات نسبت به خود بیان می‌دارد؛

هـ. «کشور مذاکره کننده» عبارت است از کشوری که در تنظیم و پذیرفته شدن متن معاهده شرکت نموده باشد؛
و. «کشور متعاهد» عبارت است از کشوری که رضایت خود را به التزام در قبال یک معاهده اعلام نموده باشد، اعم از اینکه معاهده لازم‌الاجرا شده باشد یا خیر؛

ز. «طرف» معاهده عبارت است از کشوری که رضایت خود را به التزام در قبال یک معاهده اعلام نموده و معاهده در ارتباط با او لازم‌الاجرا باشد؛

ح. «کشور ثالث» عبارت است از کشوری که طرف معاهده نباشد؛

ط. «سازمان بین‌المللی» عبارت است از یک سازمان بین دول؛

دو. مفادّ بند یک راجع به کاربرد اصطلاحات در این عهدنامه، تأثیری در استفاده از آن اصطلاحات، یا در معانی آنها در حقوق داخلی هر کشور ندارد.

'''ماده ۳'''
توافق‌های بین‌المللی که داخل در قلمرو عهدنامه حاضر نیستند.

این واقعیت که عهدنامه حاضر ناظر بر توافق‌های بین‌المللی منعقده بین کشورها و سایر اشخاص موضوع حقوق بین‌الملل، یا توافق‌های فیمابین همان سایر اشخاص موضوع حقوق بین‌الملل و یا توافق‌های بین‌المللی غیر کتبی نیست، تأثیری در موارد ذیل نخواهد داشت:

الف. ارزش حقوقی توافق‌های مذکور؛

ب. شمول هر یک از قواعد منعکس در عهدنامه حاضر بر توافق‌های مذکور، در مواردی که توافق‌های مورد بحث به موجب حقوق بین الملل و فارغ از این عهدنامه مشمول آن قواعد باشند؛

ج. شمول این عهدنامه بر آن دسته از روابط کشورها که به موجب توافق‌های بین‌المللی بین آن‌ها ایجاد شده و سایر اشخاص موضوع حقوق بین‌الملل نیز طرف آن توافق‌ها هستند.

'''ماده ۴'''
عطف به ماسبق شدن عهدنامه حاضر

بدون تأثیر بر آن دسته از قواعد مندرج در عهدنامه حاضر که معاهدات موجود، به موجب حقوق بین‌الملل و مستقل از این عهدنامه مشمول آن‌ها خواهند بود، عهدنامه حاضر فقط شامل معاهداتی می‌شود که به وسیلی کشورها پس از لازم الاجرا شدن این عهدنامه نسبت به آنها منعقد شده باشد.

'''ماده ۵'''
معاهدات تشکیل دهندة سازمان‌های بین‌المللی و معاهدات پذیرفته شده در چهارچوب یک سازمان بین‌المللی

این عهدنامه بر هر معاهده‌ای که سند تأسیس یک سازمان بین‌المللی باشد و هر معاهده‌ای که در چارچوب یک سازمان بین‌المللی پذیرفته شود، اعمال خواهد شد. بی آنکه به هیچ کدام از مقررات مربوط به آن سازمان لطمه‌ای وارد کند.

== بخش دوم ==

انعقاد معاهدات و لازم الاجرا شدن آن‌ها

=== فصل اول: انعقاد معاهدات ===


'''ماده ۶'''
اهلیت کشورها برای انعقاد معاهدات

هر کشوری اهلیت انعقاد معاهدات را دارد.

'''ماده ۷'''
اختیارات تام

۱. یک شخص در صورتی نماینده یک کشور به منظور پذیرفتن یا اعتبار بخشیدن به متن یک معاهده یا به منظور اعلام رضایت آن کشور به التزام در قبال یک معاهده شمرده می‌شود که:
الف. مدارک مناسب و مقتضی در مورد تام‌الاختیار بودن خود ارائه کند؛ و یا
ب. از نحوه عمل کشورهای ذینفع یا اوضاع و احوال دیگر معلوم شود که قصد آنها این بوده است تا آن شخص را برای مقاصد مذکور نماینده آن کشور تلقی نموده و از لزوم ارائة مدارک اختیارات تام صرفنظر نمایند.
۲. اشخاص مذکور در ذیل بر حسب سمت هائی که دارند و بی آنکه لازم باشد مدارکی دال بر تام‌الاختیار بودن ارائه دهند، نماینده کشور خویش محسوب می‌شوند:
الف. رؤسای کشورها، رؤسای دولتها و وزرای امور خارجه، به منظور انجام تمام اعمال مربوط به انعقاد یک معاهده؛
ب. رؤسایی هیأت‌های سیاسی به منظور پذیرفتن متن یک معاهده بین کشوری که به آنها استوارنامه داده و کشوری که استوارنامه آن‌ها را پذیرفته است؛
ج. نمایندگانی که کشورها به یک کنفرانس بین‌المللی، یا یک سازمان بین‌المللی، یا یکی از ارگان‌های آن‌ها به منظور پذیرفتن متن یک معاهده در آن کنفرانس یا سازمان یا ارگان معرفی کرده باشند.

'''ماده ۸'''
تأیید بعدی اقدامی که بدون مجوز صورت گرفته باشد.
اقدام مربوط به انعقاد یک معاهده بوسیله شخصی که به موجب ماده ۷ نماینده کشور مربوطه برای این منظور محسوب نمی‌شود، اثر حقوقی نخواهد داشت. مگر آنکه متعاقباً بوسیله آن کشور مورد تأیید قرار گیرد.

'''ماده ۹'''
پذیرش متن
۱. به استثنای آنچه که در بند ۲ مقرر شده است، پذیرش متن یک معاهده با رضایت همه دولت‌هایی که در تنظیم آن شرکت کرده‌اند تحقق می‌یابد.
۲. پذیرش متن یک معاهده در یک کنفرانس بین‌المللی با رأی دو سوم کشورهای حاضر و رأی دهنده صورت می‌گیرد، مگر آنکه آن‌ها با همین اکثریت برای اعمال قاعده دیگری اتخاذ تصمیم نمایند.

'''ماده ۱۰'''
اعتبار بخشیدن به متن
متن یک معاهده به طرق ذیل قانوناً معتبر و قطعی شمرده می‌شود:
الف. به شیوه‌ای که در متن معاهده مقرر شده و یا مورد موافقت کشورهائی است که در تنظیم آن شرکت کرده‌اند، یا
ب. در غیاب چنین شیوه‌ای، از طریق امضای همزمان با کسب تکلیف یا پاراف متن معاهده، یا قطعنامه نهائی کنفرانسی که در بر گیرنده متن معاهده باشد توسط نمایندگان آن کشورها.

'''ماده ۱۱'''

روش‌های اعلام رضایت به التزام درقبال یک معاهده
رضایت یک کشور به التزام در قبال یک معاهده، از طریق امضاء، مبادله اسناد تشکیل دهنده یک معاهده، تنفیذ، پذیرش، تصویب، الحاق، یا به هر وسیله دیگری که مورد توافق قرار گرفته باشد، اعلام می‌شود.

'''ماده ۱۲'''

اعلام رضایت به التزام در قبال یک معاهده از طریق امضاء
۱. رضایت یک کشور به التزام در قبال یک معاهده از طریق امضای نماینده آن کشور، در صورتی ابراز می‌شود که:
الف. معاهده مقرر کرده باشد که امضاء واجد چنین اثری خواهد بود؛

ب. به نحو دیگری ثابت شود که کشورهای مذاکره کننده در خصوص اینکه امضاء می‌باید چنین اثری داشته باشد، توافق کرده‌اند؛ یا
ج. قصد کشور برای اعطای این اثر به امضاء از اختیارات تام نماینده آن معلوم شود، یا در حین مذاکرات بیان شده باشد.
۲. به منظور اجرای مفاد بند ۱:
الف. درصورت ثبوت و توافق کشورهای مذاکره کننده در این خصوص، پاراف متن به منزله امضای معاهده محسوب می‌شود؛
ب. امضای همزمان با کسب تکلیف بوسیله یک نماینده در صورتی که بوسیله کشور مربوطه تأیید شود، امضای قطعی معاهده محسوب خواهد شد.

ماده ۱۳
اعلام رضایت به التزام در قبال یک معاهده از طریق مبادله اسناد تشکیل دهنده آن
رضایت کشورها به التزام در قبال معاهده‌ای که بوسیله مبادله اسناد بوجود می‌آید، از طریق همان مبادله بصورت زیر اعلام می‌شود:
الف. اسناد معاهده مقرر کرده باشد که مبادله آنها چنین اثری خواهد داشت؛ یا
ب. به نحو دیگر ثابت شود که آن کشورها در آن خصوص که مبادله اسناد معاهده می‌باید چنین اثری داشته باشد، توافق کرده باشند؛

ماده ۱۴
رضایت به التزام در قبال یک معاهده از طریق تنفیذ، قبولی یا تصویب
۱. رضایت به التزام در قبال یک معاهده از طریق تنفیذ، قبولی یا تصویب، به صورت زیر اعلام می‌گردد:
الف. معاهده اعلام چنین رضایتی را از طریق تنفیذ پیش بینی نموده باشد؛
ب. به نحو دیگری ثابت شود که کشورهای مذاکره کننده در خصوص لزوم تنفیذ توافق کرده‌اند؛
ج. نماینده کشور مربوطه معاهده را بشرط تنفیذ امضاء کرده باشد، یا
د. قصد کشور مربوطه دایر بر امضای معاهده به شرط تنفیذ از اختیارات تام نماینده آن کشور معلوم شود یا در حین مذاکره بیان شده باشد.
۲. اعلام رضایت یک کشور به التزام در قبال یک معاهده از طریق قبولی یا تصویب تحت همان شرایط ناظر بر مورد تنفیذ، صورت می‌گیرد.

ماده ۱۵
رضایت به التزام در قبال یک معاهده از طریق الحاق
رضایت یک کشور به التزام در قبال یک معاهده از طریق الحاق بصورت زیر اعلام می‌گردد:
الف. معاهده اعلام رضایت آن کشور به وسیله الحاق به معاهده را پیش‌بینی نموده باشد؛
ب. به نحو دیگری ثابت شود که کشورهای مذاکره کننده در خصوص اعلام رضایت آن کشور از طریق الحاق به معاهده توافق کرده‌اند؛ یا
ج. همه طرف‌های معاهده بعداً توافق کرده باشند که رضایت آن کشور ممکن است با الحاق به معاهده اعلام گردد.

ماده ۱۶
مبادله یا تودیع اسناد تنفیذ، قبولی، تصویب یا الحاق
به جز در مواردی که معاهده روش دیگری را مقرر کرده باشد، اسناد تنفیذ، قبولی، تصویب یا الحاق در صورتی به منزله اعلام رضایت کشور به التزام در قبال یک معاهده محسوب می‌شود که:
الف. اسناد میان کشورهای متعاهد مبادله شود؛
ب. اسناد نزد امین تودیع گردد؛ یا
ج. در صورتی که در این موارد توافق شده باشد، اسناد به کشورهای متعاهد یا امین ابلاغ گردد.

ماده ۱۷
رضایت به التزام در قبال قسمتی از معاهده یا انتخاب مقررات مختلف آن
۱. با حفظ مفاد ماده‌های ۱۹ تا ۳، رضایت یک کشور به التزام در قبال قسمتی از یک معاهده فقط در صورتی مؤثر است که معاهده چنین اجازه‌ای را بدهد، یا سایر کشورهای متعاهد در این مورد موافقت نمایند.
۲. رضایت یک کشور به التزام در قبال معاهده‌ای که حق انتخاب بین مقررات مختلف آنرا مجاز می‌داند فقط در صورتی مؤثر است که تصریح شود رضایت مزبور در خصوص کدامیک از مقررات معاهده ابراز شده است.

ماده ۱۸

الزام به خودداری از لطمه زدن به هدف و منظور یک معاهده قبل از لازم‌الاجرا شدن آن
یک کشور ملزم است از اقداماتی که به هدف و منظور یک معاهده لطمه وارد می‌کند خودداری ورزد، هرگاه:
الف. معاهده را به شرط تنفیذ، قبولی، یا تصویب امضاء نموده و یا اسناد تشکیل دهنده معاهده را مبادله کرده باشد؛ تا زمانی که قصدش را دایر بر عدم الحاق به معاهده تصریح نماید؛ یا
ب. رضایت خود را به التزام در قبال معاهده را تصریحا موکول به لازم‌الاجرا شدن معاهده کرده باشد، مشروط بر اینکه لازم‌الاجرا شدن آن به طور نامعقول به تأخیر نیفتد.

فصل دوّم: تحدید تعهد

ماده ۱۹
تنظیم تحدید تعهد
یک کشور هنگام امضاء، تنفیذ، قبولی، تصویب یا الحاق به یک معاهده می‌تواند تعهد خود نسبت به آن معاهده را محدود کند مگر در صورتی که:
الف. معاهده تحدید تعهد را ممنوع کرده باشد؛
ب. معاهده مقرر کرده باشد که تحدید تعهد فقط در موارد خاص که شامل تعهد مورد بحث نیست، مجاز است؛ یا
ج. در غیر موارد مشمول بندهای «الف» و«ب»، وقتی که تحدید تعهد با هدف و منظور معاهده مغایرت داشته باشد.

ماده ۲۰
قبول یا مخالفت با تحدید تعهد
۱. تحدید تعهدی که صریحاً در یک معاهده مجاز شمرده شده باشد، موافقت بعدی سایر کشورهای متعاهد را لازم ندارد مگر آنکه لزوم آن در معاهده قید شده باشد.
۲. در موردی که از تعداد محدود کشورهای مذاکره کننده و نیز از هدف و منظور معاهده معلوم شود که جاری بودن معاهده در کلیت آن نسبت به تمام کشورهای طرف معاهده شرط ضروری رضایت هریک از آنها به التزام در قبال معاهده است، تحدید تعهد باید مورد قبول همة طرفهای معاهده قرار گیرد.
۳. در موردی که معاهدة سند تأسیس یک سازمان بین المللی باشد، تحدید تعهد منوط به قبول ارگان ذیصلاحیت آن سازمان است، مگر اینکه معاهده ترتیب دیگری را مقرر کرده باشد.
۴. در مواردی که مشمول بندهای مذکور در فوق نبوده و در معاهده به نحو دیگری مقرر نشده باشد:
الف. قبول تحدید تعهد یک کشور بوسیلة یک کشور دیگر متعاهد موجب میگردده آن دو کشور در صورت یا از زمان لازم الاجرا شدن معاهده نسبت به آنها، در مقابل یکدیگر طرف معاهده محسوب شوند؛
ب. مخالفت یک کشور متعاهد با تحدید تعهد یک کشور مانع از لازم الاجرا شدن معاهده بین کشور مخالفت کننده و کشوری که تعهّد خود را محدود نموده است، نمیشود مگر آنکه کشور مخالفت کننده قطعاً منظور مخالف آن را ابراز نموده باشد؛
ج. اقدامی که رضایت یک دولت را دایر بر التزام در قبال یک معاهده منعکس نموده و مضافاً متضمن تحدید تعهدی باشد، به محض آنکه حداقل یک کشور دیگر متعاهد تحدید تعهد را بپذیرد، اثر قانونی خواهد داشت.
۵. به منظور اجرای بندهای ۲ و ۴ چنانچه معاهده به نحو دیگری مقرر نکرده باشد، تحدید تعهد یک کشور وقتی از جانب کشور دیگر قبول شده تلقی میشود که کشور اخیر تا پایان دورة دوازده ماه پس از تاریخ آگاهی از تحدید تعهد یا تا زمان اعلام رضایت خود به التزام در قبال معاهده، هرکدام که مؤخر باشد، مخالفتی نسبت به تحدید تعهّد ابراز نکرده باشد.

ماده ۲۱
آثار حقوق تحدید تعهّد و مخالفت با آن
۱. تحدید تعهّدی که نسبت به طرف دیگر معهده طبق موادّ ۱۹، ۲۰ و ۲۳ صورت گرفته باشد:
الف. برای کشوری که به تحدید تعهّد اقدام نموده آن قسمت و به همان میزان از مقرّرات معاهده را که موضوع تحدید تعهّد قرار گرفته است در رابطة وی با طرف دیگر، تعدیل مینماید؛ و
ب. برای طرف دیگر معاهده، همان قسمت از مقرّرات معاهده را تا همان میزان در قبال کشوری که از تحدید تعهّد استفاده میکند، تعدیل مینماید.
۲. تحدید تعهّد به خودی خود مقرّرات معاهده را برای سایر طرفهای معاهده تعدیل مینماید.
۳. اگر کشوری مه با تحدید تعهّد مخالفت کرده، با لازم الاجرا شدن معاهده بین خود و کشوری که به تحدید تعهّد اقدام نموده مخالفت نکند، آن قسمت و به همان میزان از مقرّرات معاهده که موضوع تحدید تعهّد واقع شده است، بین آنها اعمال نخواهد شد.

ماده ۲۲
انصراف از تحدید تعهّد و از مخالفت با آن
۱. بجز در مواردی که معاهده نحوة دیگری را مقرّر نماید، تحدید تعهّد را میتوان در هر زمان مسترد داشت و رضایت کشوری که تحدید را پذیرفته است برای آن انصراف ضرورت ندارد.
۲. بجز در مواردی که معاهده نحوة دیگری را مقرّر نماید، مخالفت با تحدید تعهّد میتوان در هر زمان مسترد داشت.
۳. بجز در مواردی که معاهده نحوة دیگری را مقرّر نماید و یا روی نحوة دیگری توافق شده باشد:
الف. انصراف از تحدید تعهّد تنها وقتی در مورد کشور دیگر متعاهد واجد اثر حقوقی است که این امر به آن کشور دیگر ابلاغ شده باشد؛
ب. انصراف از مخالفت نسبت به تحدید تعهّد اقدام نموده است، ابلاغ شده باشد.

ماده ۲۳
روش تحدید تعهّد
۱. تحدید تعهّد، پذیرش صریح، و یا مخالفت نسبت به آن باید کتباً تنظیم شود و به کشورهای متعاهد و سایر کشورهائی که حق پیوستن به آن معاهده را دارند ابلاغ گردد.
۲. در صورتیکه تحدید تعهّد در هنگام امضای مشروط به تنفیذ یا قبول یا تصویب صورت گرفته باشد، لازم است کشوری که به تحدید تعهّد اقدام میکند، هنگام اعلام رضایت به التزام در قبال معاهده، اقدام خود را رسماً تأیید نماید. در چنین موردی، تاریخ تحدید تعهّد همان تاریخ تأیید در نظر گرفته خواهد شد.
۳. اگر قبولی تصریح یا مخالفت با تحدید تعهّد قبل از تأیید تحدید تعهّد بعمل آمده باشد، احتیاجی به تأیید مجدّد آن قبولی یا مخالفت نیست.
۴. انصراف از تحدید تعهّد با مخالفت با آن باید کتباً تنظیم شود.

فصل سوّم: لازم الاجرا شدن و اجرای موقت معاهدات

ماده ۲۴
لازم الاجرا شدن معاهدات
۱. یک معاهده به صورت و تاریخی که در معاهده مقرّر شده است و یا به طریقی که کشورهای مذاکره کننده توافق کرده باشند، لازم الاجرا میگردد.
۲.درصورتیکه معاهده این امر را مقرّر نکرده یا توافقی در این مورد نشده باشد، معاهده به محض آنکه تمام کشورهای مذاکره کننده رضایت خود به التزام در قبال آن را اعلام کنند، لازم الاجرا میگردد.
۳. در صورتیکه اعلام رضایت یک کشور به التزام در قبال یک معاهده در تاریخی بعد از تاریخ لازم الاجرا شدن معاهده صورت گیرد، معاهده برای آن کشور از زمان تاریخ مؤخر لازم الاجرا خواهد بود مگر در مواردی که معاهده نحوة دیگری را مقرّر کرده باشد.
۴. مقرّرات معاهده ناظر بر تأیید اعتبار متن آن، ثبوت رضایت کشورها به التزام نسبت به معاهده، نحوه و تاریخ لازم الاجرا شدن، تحدید تعهّد، وظایف امین و سایر موضوعاتی که لزوماً قبل از لازم الاجرا شدن معاهده مطرح میشود، از زمان پذیرفتن متن معاهده لازم الرّعایه خواهند بود.

ماده ۲۵
اجرای موقّت
۱. یک معاهده یا قسمتی از آن در صورتی قبل از لازم الاجرا شدن آن موقتاً اجرا خواهد شد که:
الف. معاهده خود چنین امری را مقرّر نماید؛ یا
ب. کشورهای مذاکری کننده به طریق دیگری در این مورد توافق کرده باشند.
۲. بجز در مواردی که معاهده نحوة دیگری را مقرّر نماید و یا کشورهای مذاکره کننده به نحو دیگری توافق کرده باشند، در صورتیکه کشوری به کشورهای دیگری که ما بین آنها معاهده موقتاً اجرا میشود اطّلاع بدهد که قصد پیوستن به معاهده را ندارد، اجرای موقّت معاهده یا قسمتی از آن در ارتباط با کشور مذکور متوقّف خواهد شد.

== بخش سوّم: رعایت، اجرا و تفسیر معاهدات ==


فصل اوّل رعایت معاهدات
ماده ۲۶
الزامآور بودن معاهدات –۱-
هر معاهدة لازم الاجرائی برای طرفهای آن تعهّدآور است و باید توسط آنها با حسن نیّت اجرا گردد.

ماده ۲۷
حقوق داخلی و رعایت معاهدات
یک طرف معاهده نمیتواند به حقوق داخلی خود به عنوان توجیهی برای قصور خود در اجرای معاهده استناد نماید. این قاعده تأثیری بر ماده ۴۶ نخواهد داشت.

فصل دوّم اجرای معاهدات
ماده ۲۸
عطف یا ماسبق نشدن معاهدات
به استثنای مواردی که از معاهده یا از طرق دیگر قصد دیگری استنباط شود، مقرّرات یک معاهده برای یک طرف در ارتباط با عمل حقوقی یا واقعهای که قبل از تاریخ لازم الاجرا شدن معاهده صورت گرفته یا وضعیّتی که قبل از لازم الاجرا شدن معاهده خاتمه یافته باشد، تعهّد آور نیست.

ماده ۲۹
قلمرو سرزمینی معاهدات
به استثنای مواردی که از معاهده یا از طرق دیگر قصد دیگری استنباط شود، معاهده برای هر طرف در تمامی قلمرو وی تعهّد آور است.

ماده ۳۰
اجرای معاهدات متعاقب یکدیگر که ناظر بر موضوع واحد باشند
۱. با رعایت ماده ۱۰۳ منشور ملل متحد، حقوق و تعهدات کشورهای طرف معاهداتی که متعاقب یکدیگر و در خصوص موضوع واحدی منعقد میگردند طبق بندهای زیر تعیین خواهد شد.
۲. در موردی که معاهده ای تصریح کند که مشمول یک ماهدة قبلی یا بعدی است و یا آنکه نباید مغایر با معاهدة قبلی یا بعدی محسوب شود، مقررات آن معاهدة دیگر {قبلی یا بعدی} ملاک خواهد بود.
۳. در موردی که همة طرفهای معاهدة قبلی طرفهای معاهدة بعدی نیز باشند ولی معاهدة قبلی فسخ نشده و یا اجرای آن موجب ماده ۵۹ معلق نشده باشد، معاهدة قبلی فقط تا حدودی اجرا میشود که مفاد آن معاهدة بعدی منطبق باشد.
۴. در موردی که طرفهای معاهده بعدی شامل همة طرفهای معاهدة قبلی نباشند:
الف. بین کشورهای طرف هر دو معاهده، قاعدة مذکور در بند ۳ رعایت خواهد شد؛
ب. بین کشوری که طرف هر دو معاهده است و کشوری که فقط طرف یکی از آنها است، معاهده ای که هر دو کشور طرف آن هستند، حاکم بر حقوق و تعهدات مشترک آنها خواهد بود.
۵. بند ۴ فوق تأثیری بر ماده ۴۱، یا بر هر مسئلة مربوط به فسخ یا تعلیق اجرای یک معاهده طبق ماده ۶۰ و یا بر هر مسئله مربوط به مسئولیت که ممکن است برای یک کشور به سبب انعقاد یا اجرای معاهده ای که مقررات آن مغایر تعهدات آن کشور در قبال یک کشور دیگر در چهارچوب معاهده ای دیگر باشد، پیش آید، نخواهد داشت.

فصل سوّم: تفسیر معاهدات
ماده ۳۱
قاعدة کلی تفسیر
۱. یک معاهده به حسن نیت و منطبق با معنای معمولیای که باید به اصطلاحات آن در سیاق عبارت و در پرتو موضوع و هدف معاهده داده شود، تفسیر خواهد شد.
۲. به منظور تفسیر یک معاهده، سیاق عبارت، علاوه بر متن که شامل مقدّمه و ضمائم نیز میشود، مشتمل است بر:
الف. هرگونه توافق مربوط به نعاهده که بین کلیة طرفهای معاهده در ارتباط با انعقاد آن حاصل شده است؛
ب. هر نوع سندی که توسط یک یا چند طرف در ارتباط با انعقاد معاهده تنظیم شده و توسط طرفهای دیگر به عنوان سندی مربوط به معاهده پذیرفته شده است.
۳. همراه با سیاق عبارت، به موارد زیر نیز توجه خواهد شد:
الف. هرگونه توافق آتی بین طرفهای معاهده در خصوص تفسیر معاهده یا اجرای مقرّرات آن؛
ب. هرنوع رویّة بعدی در اجرای معاهده که مؤیّد توافق طرفهای معاهده در خصوص تفسیر آن باشد؛
ج. هر قاعدة مرتبط حقوق بین الملل که در روابط بین طرفهای معاهده قابل اجرا باشد.
۴. در صورتی که ثابت شود قصد طرفهای معاهده معنای خاصّی از یک اصطلاح بوده است، همان معنی به اصطلاح مزبور داده خواهد شد.

ماده ۳۲
وسائل تکمیلی تفسیر
از وسائل تکمیلی تفسیر، من جمله کارهای مقدماتی و اوضاع و احوال ناظر بر انعقاد معاهده میتوان به منظور تأیید معنای متّخذ از اجرای ماده ۳۱، و یا تعیین معنای معاهده در صورتی که تفسیر آن طبق ماده ۳۱،
الف. معانی مبهم یا بی مفهوم القا کند؛ یا
ب. منجر به نتیجهای شود که آشکارا بی مفهوم یا نا معقول باشد، استفاده نمود.

ماده ۳۳
تفسیر معاهداتی که به دو یا چند زبان اعتبار دارند
۱. وعتی که اعتبار معاهده ای به دو یا چند زبان تصدیق شده باشد، متن آن در هر یک از زبانها به نحو یکسان معتبر خواهد بود مگر آنکه معاهده مقرّر نماید، یا طرفهای معاهده توافق کنند که در صورت اختلاف، متن معیّنی ملاک خواهد بود.
۲. متن معاهده به زبانی غیر از زبانهایی که اعتبار معاهده به آنها تصدیق شده است تنها در صورتی معتبر محسوب خواهد شد که معاهده آن را پیشبینی کرده باشد، یا طرفهای متعاهد آنگونه که توافق کرده باشند.
۳. اصل بر این است که اصطلاحات یک معاهده در تمامی آن،دارای معنای واحدی هستند.
۴. بجز مواردی که متن خواصی به موجب بند ۱ ملاک قرار میگیرد، چنانچه مقایسة متون معتبر معاهده اختلافی را در معنی نشان دهد که از طریق اعمال موادّ ۳۱ و ۳۲ قابل رفع نباشد، معنایی برگزیده خواهد شد که نظر به موضوع و هدف معاهده بهترین تلفیق را بین متون مزبور بر قرار میسازد.

فصل چهارم: معاهدات و کشورهای ثالث

ماده ۳۴
قاعدة کلی در ارتباط با کشورهای ثالث
یک معاهده برای کشور ثالث بدون رضایت وی تعهدات یا حقوقی ایجاد نمیکند.

ماده ۳۵
معاهداتی که برای کشورهای ثالث تعهداتی ایجاد نمیکنند
مقرّرات یک معاهده در صورتی برای یک کشور ثالث ایجاد تعهد مینماید که قصد طرفهای معاهده ایجاد تعهّد برای آن کشور از طریق مقرّرات مزبور باشد و کشور ثالث کتباً و بطور صریح آنرا بپذیرد.

ماده ۳۶
معاهداتی که برای کشورهای ثالث حقوقی ایجاد مینمایند
۱. مقررات یک معاهده در صورتی برای یک کشور ثالث ایجاد حقّ مینماید که قصد طرفهای معاهده از مقرّرات مزبور اعطای آن حق به کشور ثالث، یا به گروهی از کشورها که کشور ثالث بدان تعلق دارد، یا به همة کشورها باشد و خود کشور ثالث نیز با آن موافقت نماید. تا زمانی که خلاف آن احراز نشود، اصل، رضایت کشور ثالث است مگر آنکه معاهده ترتیب دیگری مقرر نماید.
۲. کشوری که در اجرای بند ۱ حقی را اعمال میکند باید در این خصوص شرایط پیش بینی شده در معاهده یا شرایطی را که در انطباق با معاهده ثابت است، رعایت کند.

ماده ۳۷
رجوع یا جرح و تعدیل تعهدات یا حقوق کشورهای ثالث
۱. در موردی که به موجب ماده ۳۵ تعهدی برای کشور ثالث قابل رجوع یا جرح و تعدیل خواهد بود مگر آنکه ثابت شود آنها در خصوص ترتیب دیگری توافق کرده اند.
۲. در موردی که طبق ماده ۳۶ حقی برای یک کشور ثالث ایجاد شده باشد، چنانچه ثابت شود که مقصود این بوده است که از آن حق رجوع نشود و یا بدون رضایت کشور ثالث جرح یا تعدیل نشود، طرفهای معاهده نمیتوانند از آن حق رجوع و یا در آن جرح و تعدیل نمایند.

ماده ۳۸
قواعدی در معاهده که بر اساس عرف بین المللی برای کشور ثالث الزام آور میشوند.
هیچکدام از ترتیبات مواد ۳۴ تا ۴۷ مانع از آن نیست که یک قاعده مندرج در یک معاهده که به عنوان یک قاعدة عرفی در حقوق بین الملل شناخته شده است، برای کشوری ثالث الزام آور گردد.

== بخش چهارم ==

اصلاح و جرح و تعدیل معاهدات

ماده ۳۹
قاعدة کلی مربوط به اصلح معاهدات
یک معاهده با موافقت طرفهای معاهده قابل اصلح میباشد. جز در مواردی که معاهده ترتیب دیگری را معین کرده باشد، قواعد بخش دوم در خصوص چنین موافقتی مجری خواهد بود.

ماده ۴۰
اصلاح معاهدات چند جانبه
۱. جز در مواردی که معاهده ترتیب دیگری را معین نموده باشد، اصلاح معاهدات چند جانبه تابع مقررات بندهای زیر است.
۲. هر نوع پیشنهاد اصلاح معاهده چند جانبه بین تمامی طرفهای معاهده باید به همه کشورهای متعاهد ابلاغ شود و هر کدام از آنها حق خواهد داشت در امور زیر شرکت کند:
الف. اتخاذ تصمیم در خصوص اقدامی که میباید در ارتباط با پیشنهاد صورت گیرد؛
ب. مذاکره و انعقاد هر نوع موافقتنامهایی برای اصلاح معاهده
۳. هر کشوری که حق الحاق به معاهده ای را داشته باشد، حق الحاق به معاهده اصلاح شده را نیز خواهد داشت.
۴. موافقتنامه مربوط به اصلاح، که کشوری را که قبلاً طرف معاهده بوده ولی به موافقتنامه مزبور ملحق نمیشود، متحد نمیکند.
بند ۴ «ب» ماده ۳۰ در مورد اینچنین کشوری مجری خواهد بود.
۵. هر کشوری که پس از لازم الاجرا شدن موافقتنامه اصلاحی، به معاهده ملحق شود، در صورتیکه خلاف آن اظهار نکند:
الف. طرف معاهده اصلاح شده محسوب خواهد شد؛ و
ب. در قبال هر طرف معاهده ای که تعهدی در قبال موافقتنامه اصلاحی ندارد، طرف معاهده اصلاح نشده محسوب خواهد شد.

ماده ۴۱
موافقتنامههای جرح و تعدیل معاهدات چند جانبه که فقط بین بعضی از طرفها متعهد میگردد.
۱. دو یا چند طرف یک معاهده چند جانبه فقط در صورتی میتوانند موافقتنامهای برای جرح تعدیل معاهده بین خود منعقد کنند که:
الف. امکان چنین جرح و تعدیلی توسّط معاهده پیش بینی شده باشد؛ یا
ب. معاهده، جرح و تعدیل مزبور را ممنوع ننموده باشد مشروط بر اینکه:
(۱) جرح و تعدیل تأثیری در استفاده از حقوق سایر طرفهای معاهده، طبق معاهده، و یا در انجام تعهدات آنان نداشته باشد؛ و
(۲) جرح و تعدیل مزبور به ترتیباتی از معاهده مربوط نشود که تخلف از آنها با اجرای مؤثر موضوع و هدف معاهده در کلیت آن، مباینت داشته باشد.
۲. در خصوص مورد مشمول بند ۱ «الف»، جز در مواردی که معاهده ترتیب دیگری را مقرّر نماید طرفهای مورد بحث باید قصد خود مبنی بر انعقاد موافقتنامه و همچنین جرح و تعدیلات ناشی از موافقتنامه را به سایر طرفهای معاهده ابلاغ نماید.

== بخش پنجم: بی اعتباری، فسخ و تعلیق اجرای معاهدات ==

'''فصل اوّل: ترتیبات کلّی'''

ماده ۴۲
اعتبار و ادامة نفوذ معاهدات
۱. اعتبار یک معاهده یا رضایت یک کشور به التزام در قبال یک معاهده تنها از طریق اعمال عهدنامة حاضر قابل اعتراض میباشد.
۲. فسخ یا رد یک معاهده، یا خروج یک طرف از آن تنها بر اساس اعمال مقرّرات همان معاهده یا عهدنامه حاضر صورت میگیرد. همین قاعده در مورد تعلیق اجرای یک معاهده مجری است.

ماده ۴۳
تعهدات ناشی از حقوق بین الملل و مستقل از یک معاهده
بی اعتباری، فسخ، یا رد یک معاهده و نیز خروج یکی از طرفهای معاهده یا تعلیق اجرای آن که ناشی از اعمال عهدنامة حاضر یا مقرّرات خود معاهده باشد، به هیچ وجه تأثیری، در وظیفة یک کشور در انجام تعهدات مندرج در معاهده که طبق حقوق بین الملل مستقل از معاهدة مزبور ملزم به رعایت آنها است، نخواهد داشت.

ماده ۴۴
تفکیک پذیری مقررات معاهده
۱. هر طرف میتواند حق خود را دایر و رد، یا خروج از یک معاده، یا تعلیق اجرای آن که ناشی از مقررات معاهده یا ماده ۵۶ عهدنامة حاضر باشد، تنها در خصوص تمامی معاهده اعمال کند مگر آنکه معاهدة مزبور ترتیب دیگری را مقرر نماید یا طرفهای معاهده به نحو دیگری توافق کنند.
۲. استناد به مبنای بی اعتباری، فسخ، یا خروج از یک معاهده و یا تعلیق اجرای آن که طبق عهدنامة حاضر پذیرفته شده باشد، جز در شرایط پیشبینی شده در بندهای ذیل یا ماده ۶۰، فقط میتواند نسبت به تمامی معاهده انجام گیرد.
۳. اگر مبنای مورد بحث فقط به مواد مشخصی مرتبط باشد، تنها در خصوص همان مواد میتوان به آن استناد کرد منوط به اینکه:
الف. موادّ مزبور از حیث اجرا از بقیة معاهده قابل تفکیک باشند؛
ب. از معاهده بتوان استنباط کرد یا به نحو دیگری ثابت شود که پذیرش موادّ مورد بحث مبنای اساسی رضایت طرف یا طرفهای دیگر به التزام نسبت به کلّ معاهده نبوده است؛ و
ج. ادامة اجرای بقیة ترتیبات معاهده غیر عادلانه نباشد.
۴. در موارد مشمول موادّ ۴۹ و ۵۰، کشوری که حق استناد به تقلب یا ارتشاء را دارد میتواند حق مزبور را چه نسبت به تمامی معاهده و چه با در نظر گرفته بند ۳ نسبت به تنها بعضی از موادّ مشخص اعمال کند.
۵. در موارد مشمول موادّ ۵۱، ۵۲ و ۵۳، تفکیک مقرّرات معاهده مجاز نیست.

ماده ۴۵
از دست دادن حق استناد به مبانی بی اعتباری، فسخ، یا خروج از یک معاهده یا تعلیق اجرای آن
یک کشور نمیتواند بر مبنائی برای بی اعتباری، فسخ یا خروج از یک معاهده، با تعلیق اجرای آن، به موجب موادّ ۴۶ تا ۵۰ یا موادّ ۶۰ و ۶۲ استناد نماید اگر پس از آگاهی از واقعیات:
الف. صریحاً قبول کرده باشد که، حسب مورد، معاهده معتبر یا لازم الاجرا بوده و اجرای آن میتواند ادامه یابد؛ یا
ب. به دلیل نحوة رفتارش باید آن کشور را، حسب مورد، موافق با اعتبار یا ادامة نفوذ یا اجرای معاهده، محسوب داشت.

'''فصل دوم: بی اعتباری معاهدات'''
ماده ۴۶
مقرّرات حقوق داخلی در خصوص صلاحیت انعقاد معاهدات
۱. یک کشور نمیتواند با تکیه بر این واقعیت که اعلام رضایت وی به التزام در قبال یک معاهده تجاوزی نسبت به مقررات حقوق داخلی وی در خصوص صلاحیت انعقاد معاهدات بوده است، به بی اعتباری رضایت خود استناد نماید مگر آنکه تجاوز مزبور بارز بوده و به قاعدهای از حقوق داخلی مربوط شود که دارای اهمیت اساسی است.
۲. تجاوز وقتی بارز است که بر کشوری که بر طبق رویة معمول و حسن نیت در این مورد عمل کرده است، بطور عینی روشن باشد.

ماده ۴۷
محدودیتهای خاص در اختیارات لازم برای اعلام رضایت یک کشور
اگر اختیار یک نماینده برای اعلام رضایت یک کشور به التزام در قبال معاهدههای معین موضوع محدودیت خاص واقع شود، عدم رعایت این محدودیت توسّط نمایندة مزبور نمیتواند به عنوان بی اعتباری رضایت ابراز شده مورد استناد واقع شود مگر آنکه پیش از اعلام رضایت، این محدودیت به آگاهی دیگر دولتهای طرف مذاکره رسیده باشد.

ماده ۴۸
اشتباه
۱. درصورتیکه اشتباه به واقعیت یا وضعیتی مربوط باشد که در زمان انعقاد معاهده موجود بوده است و این امر مبنای اساسی رضایت وی به التزام نسبت به معاهده را تشکیل داده باشد، آن کشور میتواند به عنوان بیاعتبار بودن رضایت خود به التزالم نسبت به معاهده، به اشتباه استناد کند .
۲. چنانچه کشور مزبور با رفتار خود به بروز اشتباه کمک کرده باشد یا اوضاع و احوال به گونهای باشد که وی میباید از امکان اشتباه آگاهی میبود، بند ۱ ناظر بر موضوع نخواهد بود.
۳. اشتباهی که منحصراً مربوط به عبارت متن معاهده میشود، تأثیری در اعتبار آن ندارد و در آن صورت مفادّ ماده ۷۹ حاکم خواهد بود.

ماده ۴۹
تقلب
هرگاه کشوری بر اثر رفتار متقلبانة کشور دیگر طرف مذاکره معاهده ای منعقد سازد، میتواند به عنوان بی اعتبار بودن رضایت خود به التزام در قبال معاهده به تقلب استناد نماید.

ماده ۵۰
ارتشای –۱- نمایندة یک کشور
هرگاه اعلام رضایت کشوری به التزام در قبال یک معاهده از طریق رشوه به نمایندة وی، خواه بطور مستقیم یا بطور غیر مستقیم و توسط کشور دیگر طرف مذاکره، تحصیل شده باشد کشور مزبور میتواند به عنوان بی اعتبار بودن رضایت خود در التزام در قبال معاهده به تقلب استناد نماید.

ماده ۵۱
اجبار نمایندة یک کشور
اگر اعلام رضایت یک کشور به التزام در قبال یک معاهده بر اثر اجبار نمایندة آن کشور از طریق اقدامات یا تهدیدات علیه او تحصیل شده باشد دارای هیچگونه اثر حقوقی نیست.

ماده ۵۲
اجبار یک کشور به وسیلة تهدید یا اعمال زور
معاهده ای که انعقاد آن بوسیلة تهدید یا اعمال زور و در نقش اصول حقوق بین الملل مندرج در منشور ملل متّحد تحصیل شده باشد، باطل خواهد بود.

ماده ۵۳
معاهدات متعارض با یک عاقدة آمرة حقوق بین الملل عامّ
(قواعد آمره) –۱-
معاهده ای که در زمان انعقاد با یک عاقدة آمره حقوق بین الملل عام در تعارض باشد، باطل است. به منظور عهدنامة حاضر، قاعدة آمره حقوق بین الملل عامّ قاعدهای است که به وسیلة اجماع جامعة بین المللی کشورها به عنوان قاعدة تخلف ناپذیر که تنها توسط یک قاعدة بعدی حقوق بین الملل عام با همان ویژگی قابل تعدیل میباشد، پذیرفته و به رسمیت شناخته شده است.

'''فصل سوّم: فسخ و تعلیق اجرای معاهدات'''

ماده ۵۴
فسخ یک معاهده یا خروج از آن بموجب مقرّرات معاهده معاهده یا با رضایت طرفهای معاهده
فسخ معاهده یا خروج یک طرف از آن به طرق ذیل ممکن خواهد بود:
الف. به موجب مقرّرات معاهده؛ یا
ب. در هر زمان، با رضایت کلیّة طرفها پس از مشاوره با دیگر کشورهای متعاهد

ماده ۵۵
کاهش تعداد کشورهای طرف یک معاهدة چند جانبه به کمتر از تعداد لازم جهات لازم الاجرا شدن آن
جز در مواردی که معاهده ترتیب دیگری را مقرّر نماید، یک معاهدة چند جانبه تنها به این دلیل که تعداد طرفهای آن به کمتر از تعدادی که برای لازم الاجرا شدن آن ضرورت دارد، تقلیل یافته است، خاتمه نمییابد.

ماده ۵۶
رد یا خروج از معاهده ای که حاوی مقرّراتی در خصوص فسخ، ردّ یا خروج از آن نیست
۱. معاهده ای که در آن مقرّرات مربوط به فسخ وجود ندارد و ردّ یا خروج از آن پیشبینی نشده است، قابل ردّ نیست و نمیتوان از آن خارج شد مگر آنکه:
الف. مسلّم شود که طرفهای معاهده قصد داشتهاند امکان رد یا خروج از آن را نپذیرند؛ یا
ب. ماهیّت معاهده به گونهای باشد که بتوان حقّ رد یا خروج از آن را استنباط کرد.
۲. قصد ردّ معاهده یا خروج از آن طبق بند ۱، باید لااقلّ دوازده ماه پیش از ردّ یا خروج ابلاغ شود.

ماده ۵۷
تعلیق اجرای یک معاهده طبق مقرّرات معاهده یا بموجب رضایت طرفهای آن
اجرای یک معاهده را در قبال همة طرفهای معاهده یا یک طرف خاصّ معاهده میتوان در موارد ذیل معلّق کرد:
الف. طبق مقرّرات خود معاهده؛ یا
ب. در هر زمان، با رضایت کلّیة طرفهای معاهده پس از مشاوره با دیگر کشورهای متعاهد.

ماده ۵۸
تعلیق یک معاهدة چندجانبه بموجب توافق فقط بعضی از طرفهای معاهده
۱. دو یا چند طرف یک معاهدة چند جانبه میتوانند موافقتنامه ای منعقد ساخته و اجرای مقرّرات عهدنامه را موقّتاً و تنها بین خود به حال تعلیق درآورند اگر:
الف. امکان چنین تعلیقی در خود معاهده پیشبینی شده باشد؛ یا
ب. تعلیق مورد بحث بموجب معاهده ممنوع نگردیده باشد، مشروط براینکه:
(۱) تعلیق اجرای معاهده به استفادة حقوق دیگر طرفهای معاهده، طبق معاهده، آسیب نرسانده و مانع از انجام تعهدات آنان نگردد؛ و
(۲) با موضوع و هدف معاهده مباینت نداشته باشد.
۲. در موارد مشمول بند یک «الف»، چنانچه معاهده ترتیب دیگری معین نکرده باشد، طرفهای مورد بحث باید دیگر طرفهای معاهده را از قصد خود مبنی بر انعقاد موافقتنامه و از آن دسته از مقررات معاهده که قصد تعلیق اجرای آنها را دارند مطّلع نمایند.

ماده ۵۹
فسخ یا تعلیق تلویحی اجرای یک معاهده به سبب انعقاد معاهده مؤخر
۱. وقتی که کلیة طرفهای یک معاهده به انعقاد معاهده مؤخری در خصوص موضوع واحد مبادرت میورزند، معاهده مقدم فسخ شده محسوب خواهد شد اگر:
الف. اگر از معاهده مؤخر استنباط شود یا به نحوه دیگری مسلم شود که قصد طرفها این بوده است که موضوع تابع مقررات معاهده مؤخر باشد؛ یا
ب. مقررات معاهده مؤخر به گونهای با مقررات معاهده مقدم غیرقابل انطباق باشد که اجرای همزمان هر دو معاهده غیر ممکن باشد.
۲. اگر از مفّاد معاهده مؤخر استنباط شود، یا به نحوه دیگری ثابت شود که قصد دول متعاهد تنها تعلیق معاهده مقدم بوده است، فقط اجرای معاهده مزبور معلق تلّقی خواهد گردید.

ماده ۶۰
فسخ یک معاهده یا تعلیق اجرای آن در نتیجة نقض
۱. نقض اساسی یک معاهده دو جانبه از سوی یکی از طرفین، طرف دیگر معاهده را مجاز میدارد تا به نقض مزبور به عنوان مبنای فسخ، یا تعلیق کامل یا بخشی از آن استناد نماید.
۲. نقض اساسی یک معاهده چند جانبه توسط یکی از طرفهای معاهده:
الف. به دیگر طرفهای معاهده حق میدهد تا با موافقت جمعی به تعلیق اجرای تمام یا بخشی از معاهده اقدام کننده، و یا نسبت به فسخ آن:
(۱) خواه در روابط بین خود از سوئی و کشور متخلف از سوی دیگر؛ و یا
(۲) در روابط بین تمامی کشورهای امضاء کننده
مبادرت نمایند؛
ب. به طرفی که بویژه از نقض معاهده زیان دیده است حق میدهد تا با استناد به آن، تمام یا بخشی از اجرای معاهده را در روابط بین خود و کشور متخلف به حال تعلیق در آورد؛
ج. به هر یک از طرفهای معاهده به استثنای کشور متخلف حق میدهد تا با استناد به آن، اجرای تمام یا بخشی از معاهده را در ارتباط با خود معلق نماید، به شرط آنکه ماهیت معاهده به گونهای باشد که نقض اساسی مقررات آن توسط یک طرف، وضعیت هر کدام از طرفهای دیگر را در اجرای بعدی تعهدات وی که از معاهده ناشی میشوند، از پایه دگرگون سازد.
۳. بمنظور ماده حاضر، نقض اساسی یک معاهده تشکیل میشود از:
الف. اعراض از معاهده به طریقی که مورد تأیید عهدنامة حاضر نباشد؛ یا
ب. تخلف از مقرراتی که برای تحقق موضوع یا هدف معاهده اساسی باشد.
۴. بندهای اخیر به اعتبار هیچ یک از مقررات معاهده که در صورت نقض معاهده نیز مجری خواهند بود، آسیب نمیرسانند.
۵. بندهای۱ تا ۳ فوق،بر مقررات مربوط به حمایت از افراد انسان که در معاهداتی که جنبة بشر دوستانه گنجانیده میشود، خصوصاً مقرراتی که ناظر بر منع اقداماتی تلافی جویانه علیه اشخاص مورد حمایت معاهدات مزبور است، جاری نمیباشند.

ماده ۶۱
حدوث شرایطی که اجرای معاهده را غیر ممکن میکنند
۱. اگر عدم امکان اجرای معاهده ناشی از محو یا اندام دائمی موضوعی باشد که برای اجرای معاهده اجتناب ناپذیر باشد، هر طرف معاهده میتواند به عدم امکان اجرای معاهده به عنوان مبنای فسخ معاهده یا خروج از آن استناد نماید. چنانچه عدم امکان اجرا موقت باشد، تنها میتوان برای تعلیق اجرای معاهده به آن استناد کرد.
۲. عدم امکان اجرای معاهده نمیتواند به عنوان مبنای فسخ یا خروج از یک معاهده ویا تعلیق اجرای آن مورد استناد یا طرف قرار گیرد هرگاه عدم امکان، خود ناشی از نقض تعهدات معاهده یا نقض هر تعهد دیگر بین المللی در قبال طرفهای دیگر معاهده ، از سوی طرف متخلف باشد.

ماده ۶۲
تغییر اساسی اوضاع و احوال
۱. تغییر اساسی در اوضاع و احوال موجود در زمان انعقاد معاهده که حدوث آن توسط طرفهای معاهده پیشبینی نشده باشد، نمیتواند به عنوان مبنای فسخ یا خروج از معاهده مورد استناد قرار گیرد مگر آنکه:
الف. وجود اوضاع و احوال مزبور مبنای اساسی رضایت طرفهای معاهده به التزام نسبت به معاهده باشد؛ و
ب. اثر این تغییر، دگرگونی اساسی در ابعاد تعهداتی باشد که بموجب معاهده هنوز میباید اجرا شوند.
۲. در موارد ذیل، تغییر اساسی اوضاع و احوال نمیتواند به عنوان مبنای فسخ یا خروج از معاهده مورد استناد واقع شود:
الف. اگر معاهده ای باشد که مرز را تعیین مینماید؛ یا
ب. اگر تغییر اساسی ناشی از نقض تعهدات معاهده، یا نقض هر تعهد دیگر بین المللی در قبال طرفهای دیگر معاهده، از سوی طرفی باشد که به آن تغییر استناد میکند.
۳. اگر بموجب یکی از بندهای اخیرالذکر،یکی از طرفهای معاهده حق داشته باشد که به تغییر اساسی اوضاع و احوال به عنوان مبنای فسخ یا خروج از معاهده استناد نماید، مضافاً حق خواهد داشت تا به آن تغییر به عنوان مبنای تعلیق اجرای معاهده نیز استناد کند.

ماده ۶۳
قطع رابطة دیپلماتیک یا کنسولی
جز در مواردی که وجود روابط دیپلماتیک یا کنسولی برای اجرای معاهده اجتناب ناپذیر باشد،قطع رابطة دیپلماتیک یا کنسولی بین طرفهای معاهده تأثیری در روابط حقوقی آنها که بموجب معاهده برقرار شده است، نمیگذارد.

ماده ۶۴
تأسیس یک قاعدة آمرة جدید حقوق بین الملل عامّ
(قواعد آمره)
اگر یک قاعدة آمرة جدید حقوق بین الملل عام تأسیس گردد، هر معاهدة موجودی که در تعارض با قاعدة مزبور باشد، باطل منفسخ میگردد.

'''فصل چهارم: روشها'''

ماده ۶۵
روشی که باید در موارد بی اعتباری، فسخ، یا خروج از یک معاهده و یا تعلیق آن تبعیّت گردد.
۱. طرفی که بر اساس مقررات عهدنامه حاضر به عیبی در اعلام قصد خود دایر بر التزام نسبت به یک معاهده یا به مبنای دیگری برای نفی اعتبار معاهده استناد کند تا آن را فسخ نماید، یا خروج خود از آن را اعلام داشته ویا اجرایش را معلق گردان، باید دیگر طرفهای معاهده را از ادعایش آگاه کند. در این اخطار، اقداماتی که به پیشنهاد وی میباید انجام گیرد و دلایل آنها باید مشخص گردند.
۲. اگر پس از انقضای مهلتی که به استثنای موارد فوری خاص کمتر از سه ماه از زمان دریافت اخطار مزبور نخواهد بود، هیچیک از طرفهای معاهده اعتراضی نکند،طرفی که اقدام به اخطار کرده است میتواند به نحوی که در ماده ۶۷ مقرر شده در مورد عمل به پیشنهاداتش اقدام نماید.
۳. اگر از جانب دیگر هر یک از طرفهای معاهده اعتراضی مطرح سازد، طرفهای معاهده باید با توسل به طرق مذکور در ماده ۳۳ منشور ملل متحد، راه حلی را جستجو نمایند.
۴. هیچیک از بندهای اخیر در حقوق یا تعهدات طرفهای معاهده که ناشی از مقررات لازم الاجرائی باشد که آنها در خصوص حل و فصل اختلافاتشان متعهد میکند، تأثیری نخواهد داشت.
۵. باحفظ مفاد ماده ۴۵، اینکه کشوری اخطار مورد اشاره در بند ۱ را ارسال نکرده باشد مانع نیست که در پاسخ به طرف دیگری که خواستار اجرای معاهده یا مدعی نقض آن است، به اخطار مزبور مبادرت نماید.

ماده ۶۶
روشهای حلّ و فصل قضائی، داوری و سازش
اگر، بموجب بند ۳ ماده ۶۵، پس از دوازده ماه از اعلام تاریخ اعلام اعتراض هیچ راه حلی یافت نشده باشد، از روشهای ذیل پیروی خواهد ش:
الف. هر طرف اختلاف در رابطه با اجرای یا تفسیر موادّ ۵۳ یا ۶۴ میتواند بموجب یک دادخواست کتبی، دعوی را بمنظور اتخاذ تصمیم در دیوان بین المللی دادگستری مطرح نماید مگر آنکه طرفهای اختلاف با رضایت مشترک توافق نمایند که آن را به داوری ارجاع کنند؛
ب. هر طرف اختلاف در رابطه با اجرا یا تفسیر یکی دیگر از موادّ بخش پنجم عهدنامة حاضر، میتواند با تسلیم تقاضائی در این خصوص به دبیر کل سازمان ملل متحد، روشی را که در ضمیمة عهدنامة حاضر پیشبینی شده است، تعقیب کند.

ماده ۶۷
اسناد اعلام بی اعتباری، یا خروج از یک معاهده یا تعلیق اجرای آن
۱. اخطار مقرر بند ۱ ماده ۶۵ باید کتبی باشد.
۲. هر اقدامی جهت اعلام بی اعتباری، فسخ، یا خرج از یک معاهده، یاتعلیق اجرای آن طبق مقررات آن معاهده یا مفادّ بندهای ۲ یا ۳ ماده ۶۵، باید از طریق سندی صورت گیرد که به دیگر طرفها منعکس شده باشد. اگر سند مزبور بوسیله رئیس کشور، رئیس دولت، یا وزیر امور خارجه امضاء نشده باشد، ممکن است از نمایندة کشور ارسال کنندة سند دعوت شود تا {سند} تامّ الاختیار بودن خود را ارائه نماید.

ماده ۶۸
استرداد اخطارها و اسناد مقرر در مواد ۶۵ و ۶۷
اخطار یا سندی که در مواد ۶۵ و ۶۷ پیشبینی شده است،در هر زمان پیش از تاریخ نفوذ آن قابل استرداد میباشد.

فصل پنجم: آثار بی اعتباری، فسخ یا تعلیق اجرای یک معاهده

ماده ۶۹
آثار بی اعتباری یک معاهده
۱. معاهده ای که عدم اعتبار آن بموجب عهدنامة حاضر محقّق شده است، باطل میباشد. مقررات یک معاهده باطل حقوقی ندارد.
۲. معهذا در صورتیکه با تکیه بر چنان معاهده ای، اَعمالی صورت گرفته باشد:
الف. هر طرف میتواند از طرف دیگر معاهده بخواهد تا آنجا که ممکن است در روابط متقابل خود وضع را به گونه ای که در غیاب اعمال مزبور وجود میداشت، اعاده نماید؛
ب. اعمالی که بر اساس حسن نیت و قبل از آنکه بی اعتباری معاهده مورد استناد واقع شود انجام گرفته است، به صرف بی اعتباری معاهده مشروعیت خود را از دست نمیدهد.
۳. در موارد مشمول مواد ۴۹، ۵۰، ۵۱ یا ۵۲، نسبت به طرفی که اعمال تقّلب، ارتشاء یا اجبار قابل انتساب به وی میباشد، بند ۲ فوق مجری نخواهد بود.
۴. در صورت بی اعتباری رضایت یک کشور مشخص به التزام نسبت به یک معاهده چند جانبه، مقررات اخیرالذّکر در روابط فیمابین آن کشور با دیگر طرفهای معاهده مجری خواهد بود.

ماده ۷۰
۱. جز در مواردی که معاهده ترتیب دیگری را مقرر نماید، یا طرفهای معاهده به نحو دیگری توافق کنند،فسخ یک معاهده بموجب مقررات آن یا طبق عهدنامه حاضر :
الف. طرفهای معاهده از تعهد ادامه اجرای آن معاف مینماید؛
ب. اثری برحقوق، تکالیف، یا وضغیت حقوقی طرفهای معاهده که به دلیل اجرای معاهده و قبل از فسخ آن ایجاد شده باشد، نخواهد داشت.
۲. وقتی که کشوری معاهده چند جانبهای را رد میکند یا خروج خود را از آن اعلام میدارد، بند۱ در روابط بین آن کشور و هر یک از طرفهای دیگر معاهده، از تاریخ نفوذ آن ردّ یا خروج، مجری خواهد بود.

ماده ۷۱
آثار بی اعتباری معاهده ای که با یک قاعده آمره حقوق بین الملل عام در تعارض است.
۱. در مورد معاهده ای که طبق ماده ۵۳ باطل باشد، طرفهای معاهده مکلفند:
الف. تا آنجا که ممکن است نتایج هر اقدامی را که با تکیه بر مقررات معاهده صورت گرفته و در تعارض با قاعده آمره حقوق بین الملل عام باشد از بین ببرند؛ و
ب. روابط متقابل فیمابین را با قاعده آمره حقوق بین الملل عام انطباق دهند.
۲. در مورد معاهده ای که طبق ماده ۶۴ باطل و منفسخ میگردد، انفساخ مزبور:
الف. طرفهای معاهده را از تعهد ادامه اجرای آن معاف مینماید؛
ب. اثری بر حقوق، تکالیف، یا وضعیت حقوقی طرفهای معاهده که به دلیل اجرای معاهده و فبل انفساخ ایجاد شده باشد، نخواهد داشت.معهذا از تاریخ انفساخ به بعد، حقوق،تعهدات یا وضعیت حقوقی مزبور تاحدی حفظ خواهد شد که حفظ آنها بنفسه با قاعده آمره جدید حقوق بین الملل عام تعارض نداشته باشد.

ماده ۷۲
آثار تعلیق اجرای یک معاهده
۱. جز در مواردی که معاهده ترتیب دیگری مقرر نماید یا طرفهای معاهده به نحوه دیگری توافق کنند، تعلیق اجرای معاهده بر اساس مقررات آن یا به موجب عهدنامه حاضر:
الف. آن دسته از طرفهای معاهده را که بین آنها اجرای معاهده معلق شده است، در دوره تعلیق از تعهد اجرای معاهده در روابط متقابل معاف مینماید؛
ب. اضافه بر آن، تأثیری در روابط حقوقی موجود بین طرفهای معاهده که به موجب معاهده بین آنها ایجاد شده است، نخواهد داشت
۲. در دوره تعلیق، طرفهای معاهده باید از انجام اقداماتی که مانع از سرگیری اجرای معاهده میشود، استنکاف ورزند.

== بخش ششم: مقررات متفرقه ==

ماده ۷۳
موارد جانشینی دولتها-۱-،مسئولیت دولت یا شروع روابط خصمانه
مقرات عهدنامه حاضر به هیچ مسئلهای که ممکن است در ارتباط با یک معاهده از حیث جانشینی دولتها، یا به دلیل مسئولیت بین المللی یک دولت، یا به علت شروع روابط خصمانه بین کشورها مطرح شود، نمیپردازد.

ماده ۷۴
روابط دیپلماتیک و کنسولی و انعقاد معاهدات
قطع روابط دیپلماتیک یا کنسولی یا عدم وجود اینگونه روابط بین دو یا چند کشور، مانع از انعقاد معاهده بین آن کشورها نمیگردد. انعقاد یک معاهده فی نفسه تأثیری در وضعیت مربوط به روابط دیپلماتیک یا کنسولی ندارد.

ماده ۷۵
وضع یک کشور متجاوز
تعهداتی که در ارتباط با یک معاهده ممکن است برای یک کشور متجاوز به سبب اقداماتی ایجاد گردند که منطبق با منشور ملل متحد در قبال تجاوز آن کشور صورت میگیرند، متأثر از مقررات عهدنامه حاضر نخواهند بود.

بخش هفتم
امناء،اخطارها، تصحیحات و ثبت معاهدات
ماده ۷۶
امنای معاهدات
۱. تعیین امین برای معاهده ممکن است توسط کشورهای مذاکره کننده در خود معاهده یا به نحو دیگری صورت گیرد. امین میتواند یک یا چند کشور، یا سازمان بین المللی، یا بالاترین مقام اداری آن سازمان باشد.
۲. وظایف امین معاهده خصوصیت بین المللی دارد، و امین موظف است در اجرای وظایف خود جانب بیطرفی را رعایت کند. بویژه این واقعیت که معاهده در بین بعضی از طرفها لازم الاجرا نشده و یا اختلافی بین یک کشور با امین در خصوص اعمال وظایف او حاصل شده است، نباید در تعهد امین اثر بگذارد.

ماده ۷۷
وظایف امناء
۱. جز در مواردی که معاهده ترتیب دیگری مقرر کرده باشد یا کشورهای طرف معاهده به نحوی دیگر توافق نموده باشند، وظایف امین خصوصاً مشتمل است بر:
الف. نگاهداری متن اصلی معاهده و اسناد مربوط به اختیارات نامهای که به وی تحویل داده میشود؛
ب. تهیه نسخههای مصدق از متن اصلی و تهیه متون دیگری از معاهده به زبانهای اضافی دیگر مورد لزوم معاهده و انعکاس آنها به طرفهای معاهده و به کشورهایی که حق دارند به معاهده ملحق شوند؛
ج. دریافت کلیه امضاءها معاهده، وصول و نگاهداری تمامی اسناد، اخطارها و مکاتبات مربوط به معاهده؛
د. بررسی صحت امضاء یا صحت هر گونه سند، اخطار یا مکاتبه مربوط به معاهده و در صورت لزوم، جلب توجه کشور مورد نظر به موضوع؛
ه. مطلع ساختن کشورهائی که حقّالحاق به معاهده را دارند از اقدامات ، اخطارها و مکاتبات مربوط به معاهده؛
و. مطلع ساختن کشورهائی که حقّ الحاق به معاهده را دارند از اینکه امضاءها یا اسناد تنفیذ، قبولی، تأیید یا الحاق به تعدادی که برای لازم الاجرا شدن معاهده مورد احتیاج است واصل یا تحویل داده شده است؛
ز. ثبت معاهده در دبیرخانه سازمانمللمتحد؛
ح. انجام وظایفی که در دیگر مقررات عهدنامه حاضر معین گردیده است.
۲. در صورتیکه اختلاف نظری بین یک کشور و امین در خصوص انجام وظایف امین ظهور کند، امین باید مسئله را به اطلاع کشورهای امضاء کننده و کشورهای متعاهد و یا در صورت لزوم به آگاهی ارگان صلاحیتدار سازمان بین المللی مربوطه برساند.

ماده ۷۸
اخطارها و مکاتبات
جز در مواردی که معاهده یا عهدنامه حاضر ترتیب دیگری مقرر نماید، هر اخطار یا مکاتبهای که بموجب عهدنامه حاضر توسط یک کشور انجام میگیرد:
الف. در صورتیکه امینی وجود نداشته باشد، مستقیماً به کشور مخاطب، و در صورت وجود امین، مستقیماً به وی منعکس خواهد شد؛
ب. تنها در صورتی توسط کشور مورد بحث ابلاغ شده محسوب خواهد شد که توسط کشور مخاطب و یا در موارد مقتضی توسط امین دریافت شده باشد؛
ج. در صورت انعکاس به امین، فقط از زمانی ابلاغ شده به کشور مخاطب تلقی خواهد شد که شکور مزبور اطلاع مقرر دربند۱«ه»از ماده ۷۷ را توسط امین دریافت نماید.

ماده ۷۹
تصحیح اشتباهات متون یا نسخه های مصدق معاهدات
۱. چنانچه پس از تأیید اعتبار متن یک معاهده کشورهای امضاء کننده و کشورهای متعاهد توافق نمایند که متن معاهده حاوی اشتباهی است، تصحیح آن به یکی از طرق مشروحه زیر انجام خواهد گرفت مگر آنکه دول مزبور تصمیم دیگری را برای تصحیح اشتباه اتخاذ نمایند:
الف. از طریق انعکاس اصلاح مقتضی در متن و پاراف اصلاح بوسیله نمایندگان مختار؛
ب. از طریق تهیه یا مبادله سند یا اسنادی که در آنها متن تصحیحی مورد توافق منعکس شده است؛ یا
ج. از طریق تهیه یک متن کامل تصحیح شده طبق روشی که در خصوص متن اصلی رعایت شده است.
۲. هنگامی که برای معاهده امینی در نظر گرفته شده باشد، وی اشتباه و پیشنهاد اصلاح آن را به کشورهای امضاء کننده و کشورهای متعاهد اطلاع خواهد داد و مهلتی را که ظرف آن اعتراض به پیشنهادات اصلاحی میسر است، تعیین خواهد نمود. در صورتیکه پس از انقضای مهلت:
الف. هیچ اعتراضی صورت نگرفته باشد امین، متن را اصلاح و آن را پاراف خواهد نمود و سپس صورتجلسه اصلاح متن را تنظیم و رونوشتی از آن را جهت طرفهای معاهده و برای کشورهائی که حق الحاق به آنها را دارند، ارسال خواهد کرد؛
ب. چنانچه اعتراضی صورت گرفته باشد، امین آن را به کشورهای امضاء کننده و به کشورهای متعاهد منعکس خواهد کرد.
۳. قواعد مندرج در بندهای ۱و۲ مضافاً در موردی که اعتبار متن به دو یا چند زبان تأیید شده و سپس در انطباق آنها نقصی به نظر میرسد که حسب توافق کشورها امضاء کننده و کشورهای متعاهد باید تصحیح شود، اعمال خواهد شد.
۱. متن تصحیح شده از همان ابتدا جانشین متن ناقص خواهد شد مگر آنکه کشورها امضاء کننده و دول متعاهد به نحو دیگری تصمیم بگیرند.
۲. اصلاح متن معاهده ای که ثبت رسیده است، به دبیرخانه سازمان ملل متحد اعلام خواهد شد.
۳. اگر اشتباهی در نسخه مصدق یک معاهده دیده شود، امین صورتجلسه ای در خصوص اصلاح آن تنظیم کرده و رونوشتی از آن را جهت کشورهای امضاء کننده و برای کشورهای متعاهد ارسال مینماید.

ماده ۸۰
ثبت و انتشار معاهدات
۱. معاهدات پس از لازم الاجرا شدن به دبیرخانه سازمان ملل متحد ارسال میگردند تا حسب مورد، ثبت دبیرخانه، بایگانی، با ثبت در سوابق شده و منتشر گردند.
۲. انتصاب امین او را مجاز به انجام اقدامات مقرر در بند اخیر مینماید.

بخش هشتم
مقررات نهایی

ماده ۸۱
امضاء
عهدنامه حاضر جهت امضای کلیه کشورهای عضو سازمان ملل متحد یا نمایندگان تخصصی یا آژانس بین المللی انرژی اتمی، و نیز جهت هر طرف ملحق شده به اساسنامه دیوان بین المللی دادگستری به عهدنامه دعوت گردیده است به نحو زیر مفتوح میباشد:تا تاریخ ۳۰ نوامبر۱۹۶۹ در وزارت فدرال امور خارجه جمهوری اتریش، و سپس تا ۳۰ آوریل ۱۹۷۰ در مقر سازمان ملل در نیویورک.

ماده ۸۲
تنفیذ
عهدنامه حاضر مشروط به تنفیذ است. اسناد تنفیذ به دبیرکل سازمان ملل متحد سپرده خواهد شد.

ماده ۸۳
الحاق
عهدنامه حاضر برای الحاق هر کشور متعلق به هر کدام از گروههای مذکور در ماده ۸۱ مفتوح خواهد بود. اسناد الحاق به دبیرکل سازمان ملل متحد سپرده خواهد شد.

ماده ۸۴
لازم الاجرا شدن
۱. عهدنامه حاضر در سیامین روز پس از سپردن سی و پنجمین سند تنفیذ یا الحاق، لازم الاجرا خواهد شد.-۱-
۲. عهدنامه حاضر برای هر کدام از کشورهایی که آن را پس از سپردن سی وپنجمین سند تنفیذ یا الحاق، تنفیذ کنند یا به آن ملحق شوند، در سی امین روز پس از سپردن سند تنفیذ یا الحاق، لازم الاجرا خواهد شد.

ماده ۸۵
متون معتبر
نسخه اصلی این عهدنامه که متون انگلیسی، چینی، اسپانیایی، فرانسوی و روسی آن به طور یکسان معتبر هستند به دبیرکل سازمان ملل متحد تحویل خواهد گردید.

نمایندگان تام الاختیار امضاء کننده زیر که از سوی دولتهای متبوع خود به نحو مقتضی مجاز بودهاند، عهدنامه حاضر را امضاء نمودهاند. وین بیستوسوم ماه یکهزارونهصدوشصتونه میلادی
{ عهدنامه در تاریخ بیستوسوم ماه مه یکهزارو نهصد وشصت و نه میلادی از جانب کشورهای زیر امضاء گردیده است:افغانستان، آرژانتین، باربادوس، بولیوی، برزیل، کامبوج، شیلی، کلمبیا، کنگو، (برازاویل)، کاستاریکا، اکوادور، فنلاند، غنا، گواتمالا، گویان، هندوراس، ایران، جامائیکا، کنیا، لیبریا، ماداگاسکار، مکزیک، مراکش، نپال، نیجریه، پرو، فیلیپین، سودان، ترینیدادو توباگو، اروگوئه، یوگوسلاوی، و زامبیا} .

== ضمائم ==

روش سازش – مربوط به بند «ب» ماده ۶۶ عهدنامه

۱. دبیر کل سازمان ملل متحد فهرستی از سازش دهندگان –۱- را که مرکب از حقوقدانان واجد صلاحیت باشد، تهیه و نگهداری خواهد نمود. بدین منظور، از هر کشور عضو سازمان ملل متحد یا طرف عهدنامه حاضر دعوت خواهد شد تا اسامی دو نفر سازش دهنده را پیشنهاد نماید. اسامی افرادی که بدین نحو پیشنهاد میشوند فهرست مورد نظر را تشکیل خواهد داد. مدت خدمت سازشدهندگان منجمله، مدت خدمت فردی که برای اشغال پستی که بطور اتفاق بلاتصدی مانده است پیشنهاد میشود، پنج سال قابل تمدید خواهد بود. سازش دهندهای که مدت خدمت او خاتمه یافته است، کار خود را در ارتباط با وظایفی که بموجب بند ذیل به وی محّل شده ادامه خواهد داد.

۲.وقتی که تقاضائی طبق ماده ۶۶ به دبیرکل تسلیم میشود،دبیرکل اختلاف را در کمیسیون سازشی که به ترتیب زیر تشکیل یافته است، مطرح مینماید:

کشور یا کشورهائی که یک طرف اختلاف را تشکیل میدهند دو سازش دهنده را به ترتیب زیر انتخاب مینمایند:
الف. یک سازش دهنده کشور طرف اختلاف یا یکی از کشورهای طرف اختلاف ممکن است از فهرست مذکور در بند ۱ انتخاب شود یا از خارج آن؛ و
ب. یک سازش دهنده که تبعه کشور طرف اختلاف نبوده و میباید از فهرست مذکور انتخاب شود.
کشور یا کشورهائی که طرف دیگر اختلاف را تشکیل میدهند به همین ترتیب دو سازش دهنده را انتخاب میکنند.چهار سازش دهندة منتخب طرفین باید در ظرف ۶۰ روز از تاریخی که دبیر کل سازمان ملل تقاضا را دریافت کرده است، منصوب شوند.
شصت روز پس از آخرین انتصاب، چهار سازشدهندة مزبور شخص پنجمی را از همان فهرست به عنوان رئیس برخواهند گزید.
اگر در مهلت مقرر برای انتصاب، رییس یا یکی از سازشدهندگان منصوب نشده باشد، دبیرکل تا شصت روز پس از انقضای مهلت مزبور، به انتصاب اقدام خواهد کرد. دبیرکل میتواند خواه یکی از اشخاص مندرج در فهرست خواه یکی از اعضای کمیسیون بین الملل را به عنوان رئیس معین نماید. در صورت توافق طرفین اختلاف، هر کدام از مهلت ها قابل تمدید میباشد.
هر گاه پست یکی از سازش دهندگان خالی بماند انتصاب جانشیبن وی طبق همان ترتیبات خاصی انجام خواهد شد که در خصوص انتصاب بدوی رعایت شده است.

۳.کمیسیون سازش در خصوص آئین رسیدگی، خود تصمیم خواهد گرفت. در صورت توافق طرفین اختلاف، کمیسیون میتواند از هر طرف عهدنامه دعوت کند تا نظریات خود را شفاهاً یا کتباً به آن تسلیم نماید. تصمیمات و توصیه های کمیسیون به اکثریت آرای اعضای پنجگانه آن اتخاذ و تصویب میشود.

۴. کمیسیون میتواند طرفهای اختلاف را متوجه هر گونه تدابیری نماید که حل و فصل دوستانه اختلافاتشان را تصحیح میکند.

۵. کمیسیون اظهارات طرفهای اختلاف را استماع خواهد نمود. ادعاها و ایرادات را بررسی و به آنان پیشنهاداتی خواهد کرد که آنها را برای حل و فصل دوستانه اختلاف یاری مینماید.

۶. کمیسیون ظرف دوازده ماه پس از تشکیل، گزارش کار خود را تهیه خواهد نمود. گزارش کمیسیون به دبیر کل تسلیمک میشود و به آگاهی طرفهای اختلاف خواهد رسید. گزارش مزبور، منجمله نتیجهگیریهای حاصله در خصوص وقایع و جنبه های حقوقی قضیه، برای طرفهای اختلاف الزامآور نیست و فقط بیان توصیههایی است که جهت بررسی، پیشنهاد میشود تا حل وفصل دوستانه اختلاف تسهیل گردد.

۷. دبیرکل کمکها و تسهیلاتی را که کمیسیون سازش به آن نیازمند میباشد فراهم میآورد.
مخارج کمیسیون را سازمان ملل متحد تأمین مینماید


{{ویکی‌پدیا}}

==منابع==
{{PD-UN}}

[[رده:پیمان‌نامه‌های بین‌المللی حقوق بشر]]
&lt;!-- [https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=12560193967007944003 قانون مربوط بقرارداد وين درباره روابط سياسي مصوب 1343,07,21 با اصلاحات و الحاقات بعدي]
https://qavanin.ir/Pdfs/newspapers/85145.pdf --&gt;</text>
      <sha1>gwzhskig2oiyv7m65teu31gbpmmannc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:سرصفحه پروژه</title>
    <ns>10</ns>
    <id>20339</id>
    <redirect title="الگو:سرصفحه" />
    <revision>
      <id>290786</id>
      <parentid>55972</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T16:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[الگو:سرصفحه]]</comment>
      <origin>290786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="dz2wt3apyftfvj6l0e5vfi4wqtjcien" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[الگو:سرصفحه]]</text>
      <sha1>dz2wt3apyftfvj6l0e5vfi4wqtjcien</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20961</id>
    <revision>
      <id>290787</id>
      <parentid>179727</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T16:27:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>https://www.qavanin.ir/Pdfs/newspapers/84822.pdf</comment>
      <origin>290787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10044" sha1="sep5vm7g07pc90f1dqacoivl5qn84tc" xml:space="preserve">{{سرصفحه پروژه
| عنوان = [[مصوبات مجلس شورای ملی|تصمیم‌های مجلس]]
[[مصوبات مجلس شورای ملی/دورهٔ ۲۳|مجلس شورای ملی مجموعه قوانین دوره قانونگذاری بیست و سوم]]
| قسمت =
| قبلی = [[قوانین رفاه اجتماعی مصوب مجلس شورای ملی]]
| بعدی =[[مذاکرات مجلس شورای ملی/دورهٔ ۲۳|مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری بیست و سوم]]
[[قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست]]
| یادداشت = '''قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست''' - مصوب ۲۹ اسفند ۱۳۵۳ مجلس شورای ملی و ۲۴ اسفند ۱۳۵۳ مجلس سنا - این قانون در تاریخ ۱۲ فروردین ۱۳۵۴ به توشیح محمدرضا شاه پهلوی رسید.}}


ماده ۱ - هر زن و شوهر مقیم ایران می‌توانند با توافق یکدیگر طفلی را با تصویب دادگاه و طبق مقررات این قانون سرپرستی نمایند.

ماده ۲ - این سرپرستی بمنظور تأمین منافع مادی و معنوی طفل برقرار می‌گردد ولی در هر حال از موجبات ارث نخواهد بود.

ماده ۳ - تقاضانامه سرپرستی باید مشترکاً از طرف زن و شوهر تنظیم و تسلیم دادگاه شود و دادگاه در صورت احراز شرایط ذیل قرار سرپرستی طفل را برای دوره آزمایشی صادر می‌کند:
الف - پنجسال تمام از تاریخ ازدواج آنان گذشته و از این ازدواج صاحب فرزند نشده باشند.
ب - سن یکی از زوجین حداقل ۳۰ سال تمام باشد.
ج - هیچ‌یک از زوجین دارای محکومیت جزائی مؤثر بعلت ارتکاب جرائم عمدی نباشند.
د - هیچ‌یک از زوجین محجور نباشند.
هـ - زوجین دارای صلاحیت اخلاقی باشند.
و - زوجین یا یکی از آنها دارای امکان مالی باشند.
ز - هیچ‌یک از زوجین مبتلا به بیماری‌های واگیر صعب العلاج نباشند.
ح - هیچ‌یک از زوجین معتاد به الکل یا مواد مخدر و سایر اعتیادات مضر نباشند.

تبصره ۱ - باردار شدن زوجه با تولد کودک در خانواده سرپرست در دوران آزمایشی یا پس از صدور حکم موجب فسخ سرپرستی نخواهد بود.

تبصره ۲ - هرگاه زوجین بدلایل پزشکی نتوانند صاحب فرزند شوند دادگاه می‌تواند آنان را از شرایط بند الف و ب این ماده معاف نماید.

ماده ۴ - قبل از صدور حکم سرپرستی دادگاه با کسب نظر مؤسسه یا شخصی که کودک تحت سرپرستی موقت اوست طفل را با صدور قرار دوره آزمایشی بمدت ششماه بزوجین سرپرست خواهد سپرد. عدم موافقت افراد یا مؤسسات مذکور در صورتیکه به تشخیص دادگاه به مصلحت کودک نباشد قابل ترتیب اثر نخواهد بود. در مدت دوره آزمایشی دادگاه مجاز است بنا به تقاضای دادستان یا انجمن ملی حمایت کودکان یا مؤسسه ای که طفل قبلاً در آنجا تحت سرپرستی بوده است یا رأساً در اثر تحقیق بوسائل مقتضی دیگر قرار صادره را فسخ نماید. زوجین سرپرست در مدت آزمایشی حق دارند انصراف خود را اعلام کنند و در این صورت دادگاه قرار صادر را فسخ خواهد نمود.

تبصره - قرار دادگاه در مورد برقراری دوره آزمایشی و فسخ آن فقط قابل رسیدگی پژوهشی است.

ماده ۵ - دادگاه در صورتی حکم سرپرستی صادر خواهد نمود که درخواست کنندگان سرپرستی به کیفیت اطمینان بخشی در صورت فوت خود هزینه تربیت و نگاهداری و تحصیل طفل را تا رسیدن به سن بلوغ تأمین نمایند.

تبصره - هرگاه وجوه یا اموالی از طرف زوجین سرپرست به طفل تحت سرپرستی صلح شده باشد در صورت فوت طفل وجوه و اموال مذکور از طرف دولت به زوجین سرپرست تملیک خواهد شد.

ماده ۶ - طفلی که برای سرپرستی سپرده می‌شود باید دارای شرایط زیر باشد:
الف - سن طفل از ۱۲ سال تمام کمتر باشد.
ب - هیچ‌یک از پدر یا جد پدری یا مادر طفل شناخته نشده یا در قید حیات نباشند یا کودکانی باشند که بمؤسسه عام‌المنفعه سپرده شده و سه سال تمام پدر یا مادر یا جد پدری او مراجعه نکرده باشند.

تبصره - کسانی که کودکان واجد شرایط را قبل از تصویب این قانون تحت سرپرستی گرفته‌اند در صورتیکه از جهات اخلاقی و مادی واجد شرایط باشند به تشخیص دادگاه نسبت بسایر متقاضیان در مورد این کودکان حق تقدم دارند و در این حالت شرط سن نیز برای طفل و سرپرست او رعایت نخواهد شد.

ماده ۷ - دادگاه صلاحیتدار برای رسیدگی به کلیه امور مربوط به این قانون دادگاه حمایت خانواده محل اقامت درخواست کننده است.

ماده ۸ - دادگاه از نظر رسیدگی به امر سرپرستی موضوع این قانون تابع مقررات حمایت خانواده است.

ماده ۹ - احکام صادر در کلیه امور مربوط به سرپرستی قابل رسیدگی پژوهشی و فرجامی است.

ماده ۱۰ - متقاضیان می‌توانند با تصویب دادگاه و رعایت مقررات این قانون کودکان متعددی را سرپرستی نمایند.

ماده ۱۱ - وظایف و تکالیف سرپرست و طفل تحت سرپرستی او از لحاظ نگاهداری و تربیت و نفقه و احترام نظیر حقوق و تکالیف اولاد و پدر و مادراست.

تبصره - اداره اموال و نمایندگی قانونی طفل صغیر بعهده سرپرست خواهد بود مگر آنکه دادگاه ترتیب دیگری اتخاذ نماید.

ماده ۱۲ - در مواردی که اختلاف زناشوئی زوجین سرپرست منجر بصدور گواهی عدم امکان سازش می‌شود دادگاه در مورد طفل تحت سرپرستی بترتیب مقرر در قانون حمایت خانواده اقدام خواهد کرد.

ماده ۱۳ - مقررات قانون احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه در مورد فرزندخواندگی باعتبار خود باقی است.

ماده ۱۴ - مفاد حکم قطعی سرپرستی باداره ثبت احوال ابلاغ و در اسناد سجلی زوجین سرپرست و طفل درج و شناسنامه جدیدی برای طفل فقط با مشخصات زوجین سرپرست و نام خانوادگی زوج صادر خواهد شد.

ماده ۱۵ - خروج طفل صغیری که برای سرپرستی بکسی سپرده شده در دوره آزمایشی از کشور منوط به موافقت دادستان محل خواهد بود.

ماده ۱۶ - سرپرستی که بموجب این قانون برقرار می‌شود فقط در موارد ذیل قابل فسخ است.
# تقاضای دادستان در صورتیکه سوء رفتار یا عدم اهلیت و شایستگی هر یک از زوجین سرپرست برای نگاهداری و تربیت طفل تحت سرپرستی محرز باشد.
# تقاضای سرپرست در صورتیکه سوء رفتار طفل برای هر یک از آنان غیرقابل تحمل باشد همچنین در موردی که سرپرست قدرت و استطاعت برای تربیت و نگاهداری طفل را از دست داده باشد.
# توافق طفل بعد از رسیدن بسن کبر با زوجین سرپرست یا موافقت زوجین سرپرست با پدر و مادر واقعی طفل صغیر.
ماده ۱۷ - قبل از صدور حکم فسخ سرپرستی دادگاه در هر مورد سعی خواهد نمود که اقدامات لازم را در جهت بقاء سرپرستی بعمل آورد. در صورت صدور حکم فسخ سرپرستی و قطعیت آن مراتب بوسیله دادگاه صادرکننده حکم برای تصحیح شناسنامه و اسناد مربوط باداره ثبت احوال اعلام می‌شود.

قانون فوق مشتمل بر هفده ماده و شش تبصره پس از تصویب مجلس سنا در جلسه روز شنبه ۲۴ /۱۲ /۱۳۵۳ در جلسه فوق‌العاده روز پنجشنبه بیست و نهم اسفندماه یکهزار و سیصد و پنجاه و سه شمسی بتصویب مجلس شورایملی رسید.

{{چپ|رئیس مجلس شورایملی - عبدالله ریاضی}}

== منابع ==
[https://www.qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=14749055911460551782 قانون حمايت از كودكان بدون سرپرست مصوب 1353,12,29]

[[رده:مجلس شورای ملی قوانین دوره قانونگذاری بیست و سوم - ۹ شهریور ۱۳۵۰ تا ۱۶ شهریور ۱۳۵۴]]</text>
      <sha1>sep5vm7g07pc90f1dqacoivl5qn84tc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290789</id>
      <parentid>290787</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T16:32:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9668" sha1="cfxwv4iljviaf9ws0xybidge47e7rty" xml:space="preserve">{{header
 | title      = [[مصوبات مجلس شورای ملی/دورهٔ ۲۳|مجلس شورای ملی مجموعه قوانین دوره قانونگذاری بیست و سوم]]
 | author     =
 | translator =
 | section    = قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست
 | previous   =
 | next       =
 | year       =
 | notes      = مصوب ۲۹ اسفند ۱۳۵۳ مجلس شورای ملی و ۲۴ اسفند ۱۳۵۳ مجلس سنا - این قانون در تاریخ ۱۲ فروردین ۱۳۵۴ به توشیح محمدرضا شاه پهلوی رسید.
}}

ماده ۱ - هر زن و شوهر مقیم ایران می‌توانند با توافق یکدیگر طفلی را با تصویب دادگاه و طبق مقررات این قانون سرپرستی نمایند.

ماده ۲ - این سرپرستی بمنظور تأمین منافع مادی و معنوی طفل برقرار می‌گردد ولی در هر حال از موجبات ارث نخواهد بود.

ماده ۳ - تقاضانامه سرپرستی باید مشترکاً از طرف زن و شوهر تنظیم و تسلیم دادگاه شود و دادگاه در صورت احراز شرایط ذیل قرار سرپرستی طفل را برای دوره آزمایشی صادر می‌کند:
الف - پنجسال تمام از تاریخ ازدواج آنان گذشته و از این ازدواج صاحب فرزند نشده باشند.
ب - سن یکی از زوجین حداقل ۳۰ سال تمام باشد.
ج - هیچ‌یک از زوجین دارای محکومیت جزائی مؤثر بعلت ارتکاب جرائم عمدی نباشند.
د - هیچ‌یک از زوجین محجور نباشند.
هـ - زوجین دارای صلاحیت اخلاقی باشند.
و - زوجین یا یکی از آنها دارای امکان مالی باشند.
ز - هیچ‌یک از زوجین مبتلا به بیماری‌های واگیر صعب العلاج نباشند.
ح - هیچ‌یک از زوجین معتاد به الکل یا مواد مخدر و سایر اعتیادات مضر نباشند.

تبصره ۱ - باردار شدن زوجه با تولد کودک در خانواده سرپرست در دوران آزمایشی یا پس از صدور حکم موجب فسخ سرپرستی نخواهد بود.

تبصره ۲ - هرگاه زوجین بدلایل پزشکی نتوانند صاحب فرزند شوند دادگاه می‌تواند آنان را از شرایط بند الف و ب این ماده معاف نماید.

ماده ۴ - قبل از صدور حکم سرپرستی دادگاه با کسب نظر مؤسسه یا شخصی که کودک تحت سرپرستی موقت اوست طفل را با صدور قرار دوره آزمایشی بمدت ششماه بزوجین سرپرست خواهد سپرد. عدم موافقت افراد یا مؤسسات مذکور در صورتیکه به تشخیص دادگاه به مصلحت کودک نباشد قابل ترتیب اثر نخواهد بود. در مدت دوره آزمایشی دادگاه مجاز است بنا به تقاضای دادستان یا انجمن ملی حمایت کودکان یا مؤسسه ای که طفل قبلاً در آنجا تحت سرپرستی بوده است یا رأساً در اثر تحقیق بوسائل مقتضی دیگر قرار صادره را فسخ نماید. زوجین سرپرست در مدت آزمایشی حق دارند انصراف خود را اعلام کنند و در این صورت دادگاه قرار صادر را فسخ خواهد نمود.

تبصره - قرار دادگاه در مورد برقراری دوره آزمایشی و فسخ آن فقط قابل رسیدگی پژوهشی است.

ماده ۵ - دادگاه در صورتی حکم سرپرستی صادر خواهد نمود که درخواست کنندگان سرپرستی به کیفیت اطمینان بخشی در صورت فوت خود هزینه تربیت و نگاهداری و تحصیل طفل را تا رسیدن به سن بلوغ تأمین نمایند.

تبصره - هرگاه وجوه یا اموالی از طرف زوجین سرپرست به طفل تحت سرپرستی صلح شده باشد در صورت فوت طفل وجوه و اموال مذکور از طرف دولت به زوجین سرپرست تملیک خواهد شد.

ماده ۶ - طفلی که برای سرپرستی سپرده می‌شود باید دارای شرایط زیر باشد:
الف - سن طفل از ۱۲ سال تمام کمتر باشد.
ب - هیچ‌یک از پدر یا جد پدری یا مادر طفل شناخته نشده یا در قید حیات نباشند یا کودکانی باشند که بمؤسسه عام‌المنفعه سپرده شده و سه سال تمام پدر یا مادر یا جد پدری او مراجعه نکرده باشند.

تبصره - کسانی که کودکان واجد شرایط را قبل از تصویب این قانون تحت سرپرستی گرفته‌اند در صورتیکه از جهات اخلاقی و مادی واجد شرایط باشند به تشخیص دادگاه نسبت بسایر متقاضیان در مورد این کودکان حق تقدم دارند و در این حالت شرط سن نیز برای طفل و سرپرست او رعایت نخواهد شد.

ماده ۷ - دادگاه صلاحیتدار برای رسیدگی به کلیه امور مربوط به این قانون دادگاه حمایت خانواده محل اقامت درخواست کننده است.

ماده ۸ - دادگاه از نظر رسیدگی به امر سرپرستی موضوع این قانون تابع مقررات حمایت خانواده است.

ماده ۹ - احکام صادر در کلیه امور مربوط به سرپرستی قابل رسیدگی پژوهشی و فرجامی است.

ماده ۱۰ - متقاضیان می‌توانند با تصویب دادگاه و رعایت مقررات این قانون کودکان متعددی را سرپرستی نمایند.

ماده ۱۱ - وظایف و تکالیف سرپرست و طفل تحت سرپرستی او از لحاظ نگاهداری و تربیت و نفقه و احترام نظیر حقوق و تکالیف اولاد و پدر و مادراست.

تبصره - اداره اموال و نمایندگی قانونی طفل صغیر بعهده سرپرست خواهد بود مگر آنکه دادگاه ترتیب دیگری اتخاذ نماید.

ماده ۱۲ - در مواردی که اختلاف زناشوئی زوجین سرپرست منجر بصدور گواهی عدم امکان سازش می‌شود دادگاه در مورد طفل تحت سرپرستی بترتیب مقرر در قانون حمایت خانواده اقدام خواهد کرد.

ماده ۱۳ - مقررات قانون احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه در مورد فرزندخواندگی باعتبار خود باقی است.

ماده ۱۴ - مفاد حکم قطعی سرپرستی باداره ثبت احوال ابلاغ و در اسناد سجلی زوجین سرپرست و طفل درج و شناسنامه جدیدی برای طفل فقط با مشخصات زوجین سرپرست و نام خانوادگی زوج صادر خواهد شد.

ماده ۱۵ - خروج طفل صغیری که برای سرپرستی بکسی سپرده شده در دوره آزمایشی از کشور منوط به موافقت دادستان محل خواهد بود.

ماده ۱۶ - سرپرستی که بموجب این قانون برقرار می‌شود فقط در موارد ذیل قابل فسخ است.
# تقاضای دادستان در صورتیکه سوء رفتار یا عدم اهلیت و شایستگی هر یک از زوجین سرپرست برای نگاهداری و تربیت طفل تحت سرپرستی محرز باشد.
# تقاضای سرپرست در صورتیکه سوء رفتار طفل برای هر یک از آنان غیرقابل تحمل باشد همچنین در موردی که سرپرست قدرت و استطاعت برای تربیت و نگاهداری طفل را از دست داده باشد.
# توافق طفل بعد از رسیدن بسن کبر با زوجین سرپرست یا موافقت زوجین سرپرست با پدر و مادر واقعی طفل صغیر.
ماده ۱۷ - قبل از صدور حکم فسخ سرپرستی دادگاه در هر مورد سعی خواهد نمود که اقدامات لازم را در جهت بقاء سرپرستی بعمل آورد. در صورت صدور حکم فسخ سرپرستی و قطعیت آن مراتب بوسیله دادگاه صادرکننده حکم برای تصحیح شناسنامه و اسناد مربوط باداره ثبت احوال اعلام می‌شود.

قانون فوق مشتمل بر هفده ماده و شش تبصره پس از تصویب مجلس سنا در جلسه روز شنبه ۲۴ /۱۲ /۱۳۵۳ در جلسه فوق‌العاده روز پنجشنبه بیست و نهم اسفندماه یکهزار و سیصد و پنجاه و سه شمسی بتصویب مجلس شورایملی رسید.

{{چپ|رئیس مجلس شورایملی - عبدالله ریاضی}}

== منابع ==
[https://www.qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=14749055911460551782 قانون حمايت از كودكان بدون سرپرست مصوب 1353,12,29]

[[رده:مجلس شورای ملی قوانین دوره قانونگذاری بیست و سوم - ۹ شهریور ۱۳۵۰ تا ۱۶ شهریور ۱۳۵۴]]</text>
      <sha1>cfxwv4iljviaf9ws0xybidge47e7rty</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290790</id>
      <parentid>290789</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T16:33:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9668" sha1="k2xqkj3ooh7say35j518sjr38hxjs59" xml:space="preserve">{{header
 | title      = [[مصوبات مجلس شورای ملی/دورهٔ ۲۳|مجموعه قوانین دوره قانونگذاری بیست و سوم مجلس شورای ملی]]
 | author     =
 | translator =
 | section    = قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست
 | previous   =
 | next       =
 | year       =
 | notes      = مصوب ۲۹ اسفند ۱۳۵۳ مجلس شورای ملی و ۲۴ اسفند ۱۳۵۳ مجلس سنا - این قانون در تاریخ ۱۲ فروردین ۱۳۵۴ به توشیح محمدرضا شاه پهلوی رسید.
}}

ماده ۱ - هر زن و شوهر مقیم ایران می‌توانند با توافق یکدیگر طفلی را با تصویب دادگاه و طبق مقررات این قانون سرپرستی نمایند.

ماده ۲ - این سرپرستی بمنظور تأمین منافع مادی و معنوی طفل برقرار می‌گردد ولی در هر حال از موجبات ارث نخواهد بود.

ماده ۳ - تقاضانامه سرپرستی باید مشترکاً از طرف زن و شوهر تنظیم و تسلیم دادگاه شود و دادگاه در صورت احراز شرایط ذیل قرار سرپرستی طفل را برای دوره آزمایشی صادر می‌کند:
الف - پنجسال تمام از تاریخ ازدواج آنان گذشته و از این ازدواج صاحب فرزند نشده باشند.
ب - سن یکی از زوجین حداقل ۳۰ سال تمام باشد.
ج - هیچ‌یک از زوجین دارای محکومیت جزائی مؤثر بعلت ارتکاب جرائم عمدی نباشند.
د - هیچ‌یک از زوجین محجور نباشند.
هـ - زوجین دارای صلاحیت اخلاقی باشند.
و - زوجین یا یکی از آنها دارای امکان مالی باشند.
ز - هیچ‌یک از زوجین مبتلا به بیماری‌های واگیر صعب العلاج نباشند.
ح - هیچ‌یک از زوجین معتاد به الکل یا مواد مخدر و سایر اعتیادات مضر نباشند.

تبصره ۱ - باردار شدن زوجه با تولد کودک در خانواده سرپرست در دوران آزمایشی یا پس از صدور حکم موجب فسخ سرپرستی نخواهد بود.

تبصره ۲ - هرگاه زوجین بدلایل پزشکی نتوانند صاحب فرزند شوند دادگاه می‌تواند آنان را از شرایط بند الف و ب این ماده معاف نماید.

ماده ۴ - قبل از صدور حکم سرپرستی دادگاه با کسب نظر مؤسسه یا شخصی که کودک تحت سرپرستی موقت اوست طفل را با صدور قرار دوره آزمایشی بمدت ششماه بزوجین سرپرست خواهد سپرد. عدم موافقت افراد یا مؤسسات مذکور در صورتیکه به تشخیص دادگاه به مصلحت کودک نباشد قابل ترتیب اثر نخواهد بود. در مدت دوره آزمایشی دادگاه مجاز است بنا به تقاضای دادستان یا انجمن ملی حمایت کودکان یا مؤسسه ای که طفل قبلاً در آنجا تحت سرپرستی بوده است یا رأساً در اثر تحقیق بوسائل مقتضی دیگر قرار صادره را فسخ نماید. زوجین سرپرست در مدت آزمایشی حق دارند انصراف خود را اعلام کنند و در این صورت دادگاه قرار صادر را فسخ خواهد نمود.

تبصره - قرار دادگاه در مورد برقراری دوره آزمایشی و فسخ آن فقط قابل رسیدگی پژوهشی است.

ماده ۵ - دادگاه در صورتی حکم سرپرستی صادر خواهد نمود که درخواست کنندگان سرپرستی به کیفیت اطمینان بخشی در صورت فوت خود هزینه تربیت و نگاهداری و تحصیل طفل را تا رسیدن به سن بلوغ تأمین نمایند.

تبصره - هرگاه وجوه یا اموالی از طرف زوجین سرپرست به طفل تحت سرپرستی صلح شده باشد در صورت فوت طفل وجوه و اموال مذکور از طرف دولت به زوجین سرپرست تملیک خواهد شد.

ماده ۶ - طفلی که برای سرپرستی سپرده می‌شود باید دارای شرایط زیر باشد:
الف - سن طفل از ۱۲ سال تمام کمتر باشد.
ب - هیچ‌یک از پدر یا جد پدری یا مادر طفل شناخته نشده یا در قید حیات نباشند یا کودکانی باشند که بمؤسسه عام‌المنفعه سپرده شده و سه سال تمام پدر یا مادر یا جد پدری او مراجعه نکرده باشند.

تبصره - کسانی که کودکان واجد شرایط را قبل از تصویب این قانون تحت سرپرستی گرفته‌اند در صورتیکه از جهات اخلاقی و مادی واجد شرایط باشند به تشخیص دادگاه نسبت بسایر متقاضیان در مورد این کودکان حق تقدم دارند و در این حالت شرط سن نیز برای طفل و سرپرست او رعایت نخواهد شد.

ماده ۷ - دادگاه صلاحیتدار برای رسیدگی به کلیه امور مربوط به این قانون دادگاه حمایت خانواده محل اقامت درخواست کننده است.

ماده ۸ - دادگاه از نظر رسیدگی به امر سرپرستی موضوع این قانون تابع مقررات حمایت خانواده است.

ماده ۹ - احکام صادر در کلیه امور مربوط به سرپرستی قابل رسیدگی پژوهشی و فرجامی است.

ماده ۱۰ - متقاضیان می‌توانند با تصویب دادگاه و رعایت مقررات این قانون کودکان متعددی را سرپرستی نمایند.

ماده ۱۱ - وظایف و تکالیف سرپرست و طفل تحت سرپرستی او از لحاظ نگاهداری و تربیت و نفقه و احترام نظیر حقوق و تکالیف اولاد و پدر و مادراست.

تبصره - اداره اموال و نمایندگی قانونی طفل صغیر بعهده سرپرست خواهد بود مگر آنکه دادگاه ترتیب دیگری اتخاذ نماید.

ماده ۱۲ - در مواردی که اختلاف زناشوئی زوجین سرپرست منجر بصدور گواهی عدم امکان سازش می‌شود دادگاه در مورد طفل تحت سرپرستی بترتیب مقرر در قانون حمایت خانواده اقدام خواهد کرد.

ماده ۱۳ - مقررات قانون احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه در مورد فرزندخواندگی باعتبار خود باقی است.

ماده ۱۴ - مفاد حکم قطعی سرپرستی باداره ثبت احوال ابلاغ و در اسناد سجلی زوجین سرپرست و طفل درج و شناسنامه جدیدی برای طفل فقط با مشخصات زوجین سرپرست و نام خانوادگی زوج صادر خواهد شد.

ماده ۱۵ - خروج طفل صغیری که برای سرپرستی بکسی سپرده شده در دوره آزمایشی از کشور منوط به موافقت دادستان محل خواهد بود.

ماده ۱۶ - سرپرستی که بموجب این قانون برقرار می‌شود فقط در موارد ذیل قابل فسخ است.
# تقاضای دادستان در صورتیکه سوء رفتار یا عدم اهلیت و شایستگی هر یک از زوجین سرپرست برای نگاهداری و تربیت طفل تحت سرپرستی محرز باشد.
# تقاضای سرپرست در صورتیکه سوء رفتار طفل برای هر یک از آنان غیرقابل تحمل باشد همچنین در موردی که سرپرست قدرت و استطاعت برای تربیت و نگاهداری طفل را از دست داده باشد.
# توافق طفل بعد از رسیدن بسن کبر با زوجین سرپرست یا موافقت زوجین سرپرست با پدر و مادر واقعی طفل صغیر.
ماده ۱۷ - قبل از صدور حکم فسخ سرپرستی دادگاه در هر مورد سعی خواهد نمود که اقدامات لازم را در جهت بقاء سرپرستی بعمل آورد. در صورت صدور حکم فسخ سرپرستی و قطعیت آن مراتب بوسیله دادگاه صادرکننده حکم برای تصحیح شناسنامه و اسناد مربوط باداره ثبت احوال اعلام می‌شود.

قانون فوق مشتمل بر هفده ماده و شش تبصره پس از تصویب مجلس سنا در جلسه روز شنبه ۲۴ /۱۲ /۱۳۵۳ در جلسه فوق‌العاده روز پنجشنبه بیست و نهم اسفندماه یکهزار و سیصد و پنجاه و سه شمسی بتصویب مجلس شورایملی رسید.

{{چپ|رئیس مجلس شورایملی - عبدالله ریاضی}}

== منابع ==
[https://www.qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=14749055911460551782 قانون حمايت از كودكان بدون سرپرست مصوب 1353,12,29]

[[رده:مجلس شورای ملی قوانین دوره قانونگذاری بیست و سوم - ۹ شهریور ۱۳۵۰ تا ۱۶ شهریور ۱۳۵۴]]</text>
      <sha1>k2xqkj3ooh7say35j518sjr38hxjs59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:تمیزکاری</title>
    <ns>10</ns>
    <id>22537</id>
    <revision>
      <id>290792</id>
      <parentid>77811</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:54:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="822" sha1="0xcrpijj289yl378pb7j3m805g690km" xml:space="preserve">{{ambox
| type  = notice
| image = [[Image:Broom_icon.svg|link=|50px|Right]]
| text  = این مقاله نیازمند [[ویکی‌پدیا:تمیزکاری|تمیزکاری]] است. لطفاً تا جای امکان آن‌را از نظر املا، انشا، چیدمان و درستی بهتر کنید، سپس این الگو را از بالای مقاله بردارید. محتویات این مقاله ممکن است '''غیر قابل اعتماد و نادرست''' یا '''جانبدارانه''' باشد یا '''قوانین حقوق پدیدآورندگان''' را نقض کرده باشد.&lt;/div&gt;&lt;includeonly&gt;{{{رده|[[رده:تمیزکاری عمومی]]}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[رده:الگوهای تمیزکاری|تمیزکاری]]
&lt;/noinclude&gt;
}}&lt;noinclude&gt;{{pp-template}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0xcrpijj289yl378pb7j3m805g690km</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:•</title>
    <ns>10</ns>
    <id>22597</id>
    <revision>
      <id>290796</id>
      <parentid>37009</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="371" sha1="g6l6v0zt6nlnka9jck65cv0hjjswylb" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&amp;nbsp;&amp;bull; &lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{pp-template|small=yes}}
{{توضیحات}}
&lt;!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --&gt;
&lt;!-- But for this dotted template name that doesn't seem to work so 
I add it here. (This template didn't become visible in the category.)  --&gt;
[[رده:الگوهای ویرایشی|Bullet]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g6l6v0zt6nlnka9jck65cv0hjjswylb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری بیست و چهارم - ۱۷ شهریور ۱۳۵۴ تا ۲۱ بهمن ۱۳۵۷</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24079</id>
    <revision>
      <id>290763</id>
      <parentid>81151</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="7inyzzrczwnp2oyvaw0y90jbi3mx198" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 24]]</text>
      <sha1>7inyzzrczwnp2oyvaw0y90jbi3mx198</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری بیست و سوم - ۹ شهریور ۱۳۵۰ تا ۱۶ شهریور ۱۳۵۴</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24080</id>
    <revision>
      <id>290765</id>
      <parentid>42253</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:53:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="ekv5cyu6dewy50zsm4smxs08ia1t9fe" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 23]]</text>
      <sha1>ekv5cyu6dewy50zsm4smxs08ia1t9fe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری بیست و دوم - ۱۴ مهر ۱۳۴۶ تا ۹ شهریور ۱۳۵۰</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24081</id>
    <revision>
      <id>290764</id>
      <parentid>42254</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="9b7hzh45ouzikid6uqeb0os7iw9qzhj" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 22]]</text>
      <sha1>9b7hzh45ouzikid6uqeb0os7iw9qzhj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری نخست - ۱۲ مهر ۱۲۸۵ تا ۲ تیر ۱۲۸۷</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24084</id>
    <revision>
      <id>290778</id>
      <parentid>42257</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="jyjtes7qvg9r71jjv5nlqqcg5l4frfn" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 01]]</text>
      <sha1>jyjtes7qvg9r71jjv5nlqqcg5l4frfn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری بیستم - ۲ اسفند ۱۳۳۹ تا ۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24085</id>
    <revision>
      <id>290767</id>
      <parentid>42258</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:53:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="6hzkgwunli0hihoxx5tvw511v6kxxt3" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 20]]</text>
      <sha1>6hzkgwunli0hihoxx5tvw511v6kxxt3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری دوم - ۲۴ آبان ۱۲۸۸ تا ۲۳ دی ۱۲۹۰</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24086</id>
    <revision>
      <id>290773</id>
      <parentid>42259</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:54:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="r5ibfqap5usrch3bmdrd2kjaq6jugga" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 02]]</text>
      <sha1>r5ibfqap5usrch3bmdrd2kjaq6jugga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری سوم - ۱۴ آذر ۱۲۹۳ تا ۱۱ آبان ۱۲۹۴</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24087</id>
    <revision>
      <id>290775</id>
      <parentid>42260</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:54:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="i48r01zlku9mb57hia2f35ugrmfjl5f" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 03]]</text>
      <sha1>i48r01zlku9mb57hia2f35ugrmfjl5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری چهارم - ۱ سرطان ۱۳۰۰ تا ۳۲ جوزای ۱۳۰۲</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24088</id>
    <revision>
      <id>290771</id>
      <parentid>165150</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="nzzdlyahfzl91if1xogi4funbofmvuw" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 04]]</text>
      <sha1>nzzdlyahfzl91if1xogi4funbofmvuw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری پنجم - ۲۲ بهمن ۱۳۰۲ تا ۲۱ بهمن ۱۳۰۴</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24089</id>
    <revision>
      <id>290769</id>
      <parentid>42262</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="8oq2bsnrxtmger4mj7rh77igqkq3dzz" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 05]]</text>
      <sha1>8oq2bsnrxtmger4mj7rh77igqkq3dzz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری هفتم - ۱۴ مهر ۱۳۰۷ تا ۱۴ آبان ۱۳۰۹</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24091</id>
    <revision>
      <id>290783</id>
      <parentid>42264</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="b9w4yeu7yh47yiowact9y593hslyb6u" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 07]]</text>
      <sha1>b9w4yeu7yh47yiowact9y593hslyb6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری هشتم - ۲۴ آذر ۱۳۰۹ تا ۲۵ دی ۱۳۱۱</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24092</id>
    <revision>
      <id>290782</id>
      <parentid>42265</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="5hn8y3qjywc5yu0td2ic5l1hxr0j5td" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 08]]</text>
      <sha1>5hn8y3qjywc5yu0td2ic5l1hxr0j5td</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری نهم - ۲۴ اسفند ۱۳۱۲ تا ۲۴ فروردین ۱۳۱۴</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24093</id>
    <revision>
      <id>290780</id>
      <parentid>42266</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="0swm1jpkela1ct7zddz2wbx5zv2lmti" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 09]]</text>
      <sha1>0swm1jpkela1ct7zddz2wbx5zv2lmti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری دهم - ۱۵ خرداد ۱۳۱۴ تا ۲۲ خرداد ۱۳۱۶</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24094</id>
    <revision>
      <id>290774</id>
      <parentid>42267</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:54:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="0w5pmavdoxj5rl8g4m56r7omkz5xtgi" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 10]]</text>
      <sha1>0w5pmavdoxj5rl8g4m56r7omkz5xtgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری یازدهم - ۲۰ شهریور ۱۳۱۶ تا ۲۷ شهریور ۱۳۱۸</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24095</id>
    <revision>
      <id>290785</id>
      <parentid>42268</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="su3usxlela8ubxdcfs9cuocdyyz3rrd" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 11]]</text>
      <sha1>su3usxlela8ubxdcfs9cuocdyyz3rrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری دوازدهم - ۳ آبان ۱۳۱۸ تا ۹ آبان ۱۳۲۰</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24096</id>
    <revision>
      <id>290772</id>
      <parentid>42269</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:54:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="m0089fd0xg0jpvlax4i8w54ffoc55y0" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 12]]</text>
      <sha1>m0089fd0xg0jpvlax4i8w54ffoc55y0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری سیزدهم - ۲۲ آبان ۱۳۲۰ تا ۳۰ آبان ۱۳۲۲</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24097</id>
    <revision>
      <id>290776</id>
      <parentid>42270</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="1yi435k119rg9mah78hjf9qjgbms0q7" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 13]]</text>
      <sha1>1yi435k119rg9mah78hjf9qjgbms0q7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری چهاردهم - ۶ اسفند ۱۳۲۲ تا ۲۱ اسفند ۱۳۲۴</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24098</id>
    <revision>
      <id>290770</id>
      <parentid>42271</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="rzah2r2xzk6dkcr7knm46o6bcgd5b01" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 14]]</text>
      <sha1>rzah2r2xzk6dkcr7knm46o6bcgd5b01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری پانزدهم - ۲۵ تیر ۱۳۲۶ تا ۶ مرداد ۱۳۲۸</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24099</id>
    <revision>
      <id>290768</id>
      <parentid>174798</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="le9mhh6f8i9m75u2ttvjivueaea6v40" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 15]]</text>
      <sha1>le9mhh6f8i9m75u2ttvjivueaea6v40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری شانزدهم - ۲۰ بهمن ۱۳۲۸ تا ۲۹ بهمن ۱۳۳۰</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24100</id>
    <revision>
      <id>290777</id>
      <parentid>42273</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="iovw32chj99fhobhfqrd9eoet03ziv4" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 16]]</text>
      <sha1>iovw32chj99fhobhfqrd9eoet03ziv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری هجدهم - ۲۷ اسفند ۱۳۳۱ تا ۲۶ فروردین ۱۳۳۵</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24102</id>
    <revision>
      <id>290781</id>
      <parentid>42275</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:55:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="om8sym9f606h8ugqbabaup4jpzteddl" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 18]]</text>
      <sha1>om8sym9f606h8ugqbabaup4jpzteddl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری نوزدهم - ۱۰ خرداد ۱۳۳۵ تا ۲۹ خرداد ۱۳۳۹</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24103</id>
    <revision>
      <id>290779</id>
      <parentid>42276</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="13ii6minynp5kqssnknxkyjtlkok1on" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 19]]</text>
      <sha1>13ii6minynp5kqssnknxkyjtlkok1on</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری بیست و یکم - ۱۴ مهر ۱۳۴۲ تا ۱۳ مهر ۱۳۴۶</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24104</id>
    <revision>
      <id>290766</id>
      <parentid>42277</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:53:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="rfogw1mvyu8pe27c40ki2weuq6nje9k" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 21]]</text>
      <sha1>rfogw1mvyu8pe27c40ki2weuq6nje9k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانونگذاری هفدهم - ۷ اردیبهشت ۱۳۳۱ تا ۲۸ آبان ۱۳۳۲</title>
    <ns>14</ns>
    <id>24107</id>
    <revision>
      <id>290784</id>
      <parentid>42293</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="ku7ohxy5odh9w4ibobm9uj7l5m0l0dv" xml:space="preserve">[[رده:مذاکرات مجلس شورای ملی| 17]]</text>
      <sha1>ku7ohxy5odh9w4ibobm9uj7l5m0l0dv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:رده مؤلفان</title>
    <ns>10</ns>
    <id>24504</id>
    <redirect title="الگو:فهرست پدیدآورندگان" />
    <revision>
      <id>290801</id>
      <parentid>44511</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:06:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[الگو:فهرست پدیدآورندگان]]</comment>
      <origin>290801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="jy0iizg0z94ks01ehfj9txv626im7mk" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[الگو:فهرست پدیدآورندگان]]</text>
      <sha1>jy0iizg0z94ks01ehfj9txv626im7mk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:آثار بر پایه سال</title>
    <ns>10</ns>
    <id>27077</id>
    <revision>
      <id>290795</id>
      <parentid>87494</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="435" sha1="sy999ygjzu3wn4h73b53xgt2jmes7uj" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{plain sister|wikipedia={{PAGENAME}}|commonscat={{PAGENAME}}}}{{categories by date
 |century = {{{سده}}}
 |decade  = {{{دهه}}}
 |year    = {{{سال}}}
 |caption = آثار منتشرشده
 |name    = آثار
 |parentcat = آثار بر پایه سال
 |type     = {{{نوع|خورشیدی}}}
}}&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{documentation|الگو:Categories by date/توضیحات}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sy999ygjzu3wn4h73b53xgt2jmes7uj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:Uw-vandalism2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>28638</id>
    <revision>
      <id>290794</id>
      <parentid>64608</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="729" sha1="6bnme046urepnr9rwjjrbuyqn9ggcww" xml:space="preserve">
&lt;div style=&quot;color: #000; font-size: 1em; width: 90%; border: 1px solid #F30; background-color: #FFF0C0; text-align:center; direction:rtl; clear:both; padding:4px; margin:4px auto;&quot;&gt;
&lt;center&gt;
[[پرونده:Information.svg|35px]]
&lt;center/&gt;

خواهش می کنیم که از هرگونه ویرایش خرابکارانه در ویکی نبشته خودداری کنید. ویرایش های شما خرابکارانه هستند و واگردانی  یا حذف شده‌اند. اگر می خواهید تمرین کنید به '''[[ویکی‌نبشته:دفتر مشق|دفتر مشق]]''' بروید و صفحه‌های '''[[راهنما:راهنما|راهنما]]''' را بخوانید
&lt;/div&gt;

&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6bnme046urepnr9rwjjrbuyqn9ggcww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:متن‌نقشک‌ها</title>
    <ns>10</ns>
    <id>30320</id>
    <revision>
      <id>290803</id>
      <parentid>104165</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="750" sha1="kf474cq2f2700zvoz3ghrsgpj31om3z" xml:space="preserve">{| align=center style=&quot;background-color: white; border: 1px solid lightblue;&quot; 
! colspan=4 style=&quot;background-color: #D0E2EE;&quot; align=center |میزان پیشرفت و کیفیت متون
|----
|style=&quot;border-left: 1px solid #CCCCCC; padding: 0px 3px;&quot;| متن در حال ویرایش است: [[پرونده:25%.svg]]
|style=&quot;border-left: 1px solid #CCCCCC; padding: 0px 3px;&quot;| متن کامل است: [[پرونده:50%.svg]]
|style=&quot;border-left: 1px solid #CCCCCC; padding: 0px 3px;&quot;| متن تصحیح و ویرایش شده: [[پرونده:75%.svg]]
|style=&quot;padding: 0px 3px;&quot;| متن توسط چندین ویراستار تصحیح شده: [[پرونده:100 percent.svg]]
|}&lt;noinclude&gt;

[[رده:الگوهای کیفیت متن]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kf474cq2f2700zvoz3ghrsgpj31om3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:Colbegin</title>
    <ns>10</ns>
    <id>30458</id>
    <revision>
      <id>290797</id>
      <parentid>70401</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248" sha1="evtjnzu4b8y0j0zccsaq0ouaceexo1t" xml:space="preserve">&lt;div {{#if: {{{class|}}}| class=&quot;{{{class}}}&quot; {{#if: {{{colwidth|}}}| style=&quot;-moz-column-width:{{{colwidth}}}; column-width:{{{colwidth}}};&quot; | {{#if: {{{1|}}}| style=&quot;-moz-column-count:{{{1}}}; column-count:{{{1}}} }};&quot; |}}&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>evtjnzu4b8y0j0zccsaq0ouaceexo1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:Colend</title>
    <ns>10</ns>
    <id>30459</id>
    <revision>
      <id>290798</id>
      <parentid>70402</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:01:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="hayape08iim3pnk64ojbz0wy6k4jm4x" xml:space="preserve">&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hayape08iim3pnk64ojbz0wy6k4jm4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قانون اساسی ایران</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31880</id>
    <revision>
      <id>290722</id>
      <parentid>290400</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* جمهوری اسلامی */</comment>
      <origin>290722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="981" sha1="okcrcn0u116zqv6me4tkhlupz7k7c47" xml:space="preserve">{{Disambiguation}}
== دوره قاجار و پهلوی == 
* &quot;[[متمم قانون اساسی مشروطه]]&quot;
* &quot;[[قانون اساسی مشروطه]]&quot;

== جمهوری اسلامی ==
* &quot;[[راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران/پیش‌نویس قانون اساسی|پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]&quot;
* &quot;[[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۵۸)|قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]&quot;، مصوب ۱۳۵۸
* &quot;[[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]&quot;، مصوب ۱۳۶۸
* &quot;[[روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران/شماره ۱۲۹۵۷/اصلاحات و تغییرات و تتمیم قانون اساسی مصوب ۱۳۵۸|اصلاحات و تغییرات و تتمیم قانون اساسی مصوب ۱۳۵۸]]&quot;</text>
      <sha1>okcrcn0u116zqv6me4tkhlupz7k7c47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:مرورگر</title>
    <ns>10</ns>
    <id>37105</id>
    <revision>
      <id>290793</id>
      <parentid>89347</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T18:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1246" sha1="6ilb7m0xdedsn75u1mh30i4cf2b6l2b" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;width: 98%; padding:0.5em; border-top: 1px solid #A0A0A0; background-color: #f4f0e5; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding-top:0.5em; padding-bottom:0.4em; font-size:100%; font-weight:bold;&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding-top:0.4em; padding-bottom:0.4em; font-size:120%; font-weight:bold;&quot;&gt;{{{2}}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding-top:0.4em; padding-bottom:0.5em; font-size:90%;&quot;&gt;{{{3}}}&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot; width: 98%; padding-left: 0.5em; padding-right: 0.5em; padding-top: 0.2em; padding-bottom: 0.2em; border-top: 1px solid #A0A0A0; border-bottom: 1px solid #A0A0A0; background-color: #f8f8f0; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;padding-left:0px; padding-right:0px; background-color:transparent&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td width=&quot;33%&quot; style=&quot;text-align:right;font-size:90%;&quot; &gt;&lt;span class={{urlencode:{{{4|}}}}}hiddenStructure style=&quot;color:#808080&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;#x25BA;&lt;/span&gt;{{{4}}}&lt;/td&gt;
&lt;td width=&quot;34%&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;&quot; &gt;{{{5}}}&lt;/td&gt;
&lt;td width=&quot;33%&quot; style=&quot;text-align:left;font-size:90%;&quot; &gt;{{{6}}}&lt;span class={{urlencode:{{{6|}}}}}hiddenStructure style=&quot;color:#808080&quot;&gt;&amp;#x25C4;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;
[[رده:الگوها]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ilb7m0xdedsn75u1mh30i4cf2b6l2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:TextQuality</title>
    <ns>10</ns>
    <id>37117</id>
    <revision>
      <id>290799</id>
      <parentid>104166</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="508" sha1="65h1g0xcx5ymzcyfafq46wg8mze4mtn" xml:space="preserve">&lt;span id=&quot;textquality&quot; class=&quot;{{{1}}}&quot;&gt;[[رده:{{{1}}}]]&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;

این الگو متن را تغییر نمیدهد؛ آن یک نماد با کیفیت در عنوان صفحه قرار میگیرد.
{| class=&quot;prettytable&quot;
!colspan=&quot;2&quot;| [[ویکی نبشته:کیفیت متن|کیفیت المتن]]
|-
| [[Image:25%.svg]]
|  متن ابتدایی
|-
| [[Image:50%.svg]]
|  متن نیمه
|-
| [[Image:75%.svg]]
| متن خوب
|-
| [[Image:100 percent.svg]]
| متن کامل
|}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>65h1g0xcx5ymzcyfafq46wg8mze4mtn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:PDF version</title>
    <ns>10</ns>
    <id>37964</id>
    <redirect title="الگو:نسخه پی‌دی‌اف" />
    <revision>
      <id>290800</id>
      <parentid>195282</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T19:03:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[الگو:نسخه پی‌دی‌اف]]</comment>
      <origin>290800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="1jodyvz7aw6dtwoqa5ojv423sm0hrdg" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[الگو:نسخه پی‌دی‌اف]]</text>
      <sha1>1jodyvz7aw6dtwoqa5ojv423sm0hrdg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث کاربر:Hanooz</title>
    <ns>3</ns>
    <id>39182</id>
    <revision>
      <id>290705</id>
      <parentid>290700</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* الگوها */ پاسخ</comment>
      <origin>290705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10217" sha1="s9svmb4uwfasdylxhpbb81sdv0cjbgp" xml:space="preserve">== روش استاندارد برای همکاری ==
کاربر گرامی؛ احتراماً به آگاهی می‌رساند چندی است که در ویکی‌نبشته کار به شیوهٔ سنتی را متوقف کرده‌ایم. با این حال ما از هر گونه مشارکت خوب شما استقبال می‌کنیم اما اگر تمایل به همکاری مؤثرتر دارید، خواهشمندم روش استاندارد را پی بگیرید. در این روش یک کتاب به عنوان منبع انتخاب شده و برگه‌های آن پیاده‌سازی می‌شوند. سپس دیگر کاربران به نمونه‌خوانی آن برگه‌ها می‌پردازند. در پایان با بکارگیری چند دستور کوتاه تمام برگه‌های یک فصل (یا یک غزل، قصیده یا غیره) را در یک صفحه گردآوردی می‌کنیم. با تکیه به این شیوه خوانندگان می‌توانند با یک کلیک از صحت مطالب و تطابق با متن اصلی آگاهی پیدا کنند. با مراجعه به صفحهٔ [[راهنما:راهنمای کوتاه|راهنما]] می‌توانید مطالب مفیدی در این خصوص پیدا کنید. ارادتمند--[[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۶:۴۸ (UTC)
: {{پینگ|Yoosef Pooranvary}} ممنون. یک سوال از شما دارم. خیلی وضعیت نامه‌ها و دست‌نوشته ها چطور است؟ می‌شود در ویکی‌نبشته گذاشت‌شان؟ مثلاْ من نامه‌ی فروغ را در [[کاربر:Hanooz/صفحه تمرین]] قرار دادم، خود تصویر نامه را هم می‌توانم در انبار بارگذاری کنم این‌ها را می‌شود در ویکی‌نبشته منتشر کرد؟ یا نامه‌های مرتضی کیوان را. [[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۰:۱۳ (UTC)
:مهم است که بدانیم تصویر نامه را از کجا آورده‌اید. یعنی منبع آن چیست و اینکه گردآورنده‌ی آن منبع (در صورتی که در یک کتاب چاپ شده باشد) هم پیش از ۱۳۵۸ مرده باشد. --[[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۰:۲۲ (UTC)
::نامه‌ها در کتاب‌های مختلفی چاپ شده‌اند. نامه‌های فروغ که در کتاب فرزانه میلانی است و نامه‌های کیوان در «کتاب مرتضی کیوان» و طبق قوانین ویکی‌انبار ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Template:PD-scan این الگو را ببینید]) اسکن یا عکس‌برداری از متنی که کپی‌رایت نداشته باشد مجاز است. هر دوی این‌ها پیش از انقلاب مرده‌اند و آثارشان در مالکیت عمومی است. [[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۰:۲۷ (UTC)
::یک نمونه از نامه‌ها: [[:File:Nameh keyvan 1.jpg]]. {{رچ}} [[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۰:۳۰ (UTC)
:::عکسی که به عنوان نمونه گذاشته‌اید هیچ نشانی در خود ندارد که بتوان آن را به صاحبش منتسب کرد. اگر اصل کتاب وجود داشت، کار خیلی بهتر می‌شد. اما اگر در ویکی‌پدیا قبول کرده‌اند که این متن مربوط به شخص مورد ادعا است و در مالکیت عمومی قرار دارد، اینجا هم آن را قبول می‌کنیم. اما به هر حال هیچ پژوهشگری به این نوع آثار اعتماد نمی‌کند. --[[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۱:۱۶ (UTC)
::::متاسفانه خود کتاب را ندارم اما نسخه‌ی پی‌دی‌اف کتاب در اینترنت هست. در کتابناک اگر «کتاب مرتضی کیوان» را بجویید قبل از صفحه‌ی آخر کتاب این نامه چاپ شده. نامه‌ی فروغ این‌جاست: [http://khabgard.com/1519/%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1%D9%86%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA-%D9%81%D8%B1%D8%AE%D8%B2%D8%A7%D8%AF/ خوابگرد]. [[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ‏۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۱:۲۱ (UTC)

== ورودی کاربران ==

سلام و عرض تشکر بابت زحمتی که می‌کشید. ای کاش آثاری را که اضافه می‌کنید در ورودی کاربران هم بگذارید. اینطوری دستکم  ماها که کاربر دائمی هستیم از تازه‌ها باخبر می‌شویم. [[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ۲ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۰ (UTC)
: سلام. ممنون از لطف و راهنمایی شما. در نظرم هست یک دسته‌بندی موضوعی در ورودی انجام بدهم و تا جای ممکن تمام آثار آزاد انبار را هم آنجا فهرست کنم. [[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ۲ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۶ (UTC)

== این نشان برای شما! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[پرونده:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''نشان مشارکت‌کننده خستگی‌ناپذیر'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | به پاس فعالیت‌های خوبتان در ویکی‌نبشتهٔ فارسی. [[کاربر:Darafsh|&lt;span style=&quot;color:Purple; text-shadow:grey 0.1em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;درفش کاویانی&lt;/span&gt;]] ([[بحث کاربر:Darafsh|&lt;span title=&quot;پیام بگذارید!&quot; style=&quot;cursor: crosshair;&quot;&gt;بحث&lt;/span&gt;]]) ۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۲ (UTC)
|}

:خیلی ممنونم از لطف شما. [[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ۲۱ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۸ (UTC)

== کتاب مقدس ==

سلام. واقعا خسته نباشید. این که برای جداسازی آیات، Asterisks گذاشتید دلیلی دارد؟ چون من فکر می‌کنم در اصل کتاب از ستاره داوود استفاده شده. [[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۴۲ (UTC)

:سلام. خیلی ممنونم. متاسفانه کیفیت اسکن نسخه‌ها آنچنان بالا نیست. بعد از مقایسه  با [[:File:کتاب مقدس یعنی کتب عهد عتیق و عهد جدید - بریتش و فورن بیبل سوسائیتی لندن - 1932.pdf|نسخه دیگر]] به نظرم رسید انحنای کاراکتر بیشتر به چیزی مثل ☼ شبیه باشد. نمی‌دانم ستاره داوود در این نقش آیا در جای دیگری برای کتاب مقدس استفاده شده یا نه. در نظرم بود برای ادامه کار نظر شما را جویا شوم. الان قاعدتاً همان ستاره داوود را باید در نسخه نهایی به کار ببریم. [[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۳ (UTC)

=== اصلاح ترجمه‌های ویکی‌پدیا ===
یکی از فواید نمونه‌خوانی کتاب مقدس در اینجا، رسیدگی به شاهکارهای ترجمه‌ای است که بعضی کاربران با اعتماد به نفس‌های چسبیده به سقف (!) در ویکی‌پدیا کرده‌اند. برای من که مفرح است! --[[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۴ (UTC)

:اوه :) امیدوارم یک نسخه تمیز در ویکی‌نبشته دست کم به مدل‌هاش هوش مصنوعی کمک کند در آینده پیشنهادهای دقیق‌تری بدهند. [[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۰ (UTC)

== الگوها ==

سلام. وقتی الگویی را اینجا آورده‌ایم و با اسم فارسی دارد کار می‌کند، چرا دوباره یک نمونه لاتین از آن می‌سازید؟ [[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۰ (UTC)

:سلام. کدام الگو؟ [[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۲۳ (UTC)
::مثلا {{الگو|سرصفحه‌مستمر}} یا همان {{الگو|سصم}}. یا اخیرا دیدم {{الگو|سرصفحه}} را هم به انگلیسی تغییر داده بودید. [[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۳۶ (UTC)
:::RunningHeader که الگوی تازه نیست. صرفاً تغییرمسیر به الگوی قبلی‌ست. احتمالاً تنها استثنای پیام شما سرصفحه و پدیدآورنده باشد که دلیل تغییر به‌روز بودن، امکانات بیشتر و بهتر کار کردن با اسکریپت‌های ویکی‌نبشته انگلیسی است. [[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۰ (UTC)</text>
      <sha1>s9svmb4uwfasdylxhpbb81sdv0cjbgp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پودمان:Wd</title>
    <ns>828</ns>
    <id>79542</id>
    <revision>
      <id>290805</id>
      <parentid>283766</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:52:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzume</username>
        <id>1399</id>
      </contributor>
      <comment>Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q24733825|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]]</comment>
      <origin>290805</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="74177" sha1="j5a6l03tjwodgrvfnv3lb4x5up93wlv" xml:space="preserve">-- Original module located at [[:en:Module:Wd]] and [[:en:Module:Wd/i18n]].

require(&quot;strict&quot;)
local p = {}
local module_arg = ...
local i18n
local i18nPath

local function loadI18n(aliasesP, frame)
	local title

	if frame then
		-- current module invoked by page/template, get its title from frame
		title = frame:getTitle()
	else
		-- current module included by other module, get its title from ...
		title = module_arg
	end

	if not i18n then
		i18nPath = title .. &quot;/i18n&quot;
		i18n = require(i18nPath).init(aliasesP)
	end
end

p.claimCommands = {
	property   = &quot;property&quot;,
	properties = &quot;properties&quot;,
	qualifier  = &quot;qualifier&quot;,
	qualifiers = &quot;qualifiers&quot;,
	reference  = &quot;reference&quot;,
	references = &quot;references&quot;
}

p.generalCommands = {
	label       = &quot;label&quot;,
	title       = &quot;title&quot;,
	description = &quot;description&quot;,
	alias       = &quot;alias&quot;,
	aliases     = &quot;aliases&quot;,
	badge       = &quot;badge&quot;,
	badges      = &quot;badges&quot;
}

p.flags = {
	linked        = &quot;linked&quot;,
	short         = &quot;short&quot;,
	raw           = &quot;raw&quot;,
	multilanguage = &quot;multilanguage&quot;,
	unit          = &quot;unit&quot;,
	-------------
	preferred     = &quot;preferred&quot;,
	normal        = &quot;normal&quot;,
	deprecated    = &quot;deprecated&quot;,
	best          = &quot;best&quot;,
	future        = &quot;future&quot;,
	current       = &quot;current&quot;,
	former        = &quot;former&quot;,
	edit          = &quot;edit&quot;,
	editAtEnd     = &quot;edit@end&quot;,
	mdy           = &quot;mdy&quot;,
	single        = &quot;single&quot;,
	sourced       = &quot;sourced&quot;
}

p.args = {
	eid  = &quot;eid&quot;,
	page = &quot;page&quot;,
	date = &quot;date&quot;,
	globalSiteId = &quot;globalSiteId&quot;
}

local aliasesP = {
	coord                   = &quot;P625&quot;,
	-----------------------
	image                   = &quot;P18&quot;,
	author                  = &quot;P50&quot;,
	authorNameString        = &quot;P2093&quot;,
	publisher               = &quot;P123&quot;,
	importedFrom            = &quot;P143&quot;,
	wikimediaImportURL      = &quot;P4656&quot;,
	statedIn                = &quot;P248&quot;,
	pages                   = &quot;P304&quot;,
	language                = &quot;P407&quot;,
	hasPart                 = &quot;P527&quot;,
	publicationDate         = &quot;P577&quot;,
	startTime               = &quot;P580&quot;,
	endTime                 = &quot;P582&quot;,
	chapter                 = &quot;P792&quot;,
	retrieved               = &quot;P813&quot;,
	referenceURL            = &quot;P854&quot;,
	sectionVerseOrParagraph = &quot;P958&quot;,
	archiveURL              = &quot;P1065&quot;,
	title                   = &quot;P1476&quot;,
	formatterURL            = &quot;P1630&quot;,
	quote                   = &quot;P1683&quot;,
	shortName               = &quot;P1813&quot;,
	definingFormula         = &quot;P2534&quot;,
	archiveDate             = &quot;P2960&quot;,
	inferredFrom            = &quot;P3452&quot;,
	typeOfReference         = &quot;P3865&quot;,
	column                  = &quot;P3903&quot;,
	subjectNamedAs          = &quot;P1810&quot;,
	wikidataProperty        = &quot;P1687&quot;,
	publishedIn             = &quot;P1433&quot;,
	lastUpdate              = &quot;P5017&quot;
}

local aliasesQ = {
	percentage              = &quot;Q11229&quot;,
	prolepticJulianCalendar = &quot;Q1985786&quot;,
	citeWeb                 = &quot;Q5637226&quot;,
	citeQ                   = &quot;Q22321052&quot;
}

local parameters = {
	property  = &quot;%p&quot;,
	qualifier = &quot;%q&quot;,
	reference = &quot;%r&quot;,
	alias     = &quot;%a&quot;,
	badge     = &quot;%b&quot;,
	separator = &quot;%s&quot;,
	general   = &quot;%x&quot;
}

local formats = {
	property              = &quot;%p[%s][%r]&quot;,
	qualifier             = &quot;%q[%s][%r]&quot;,
	reference             = &quot;%r&quot;,
	propertyWithQualifier = &quot;%p[ &lt;span style=\&quot;font-size:85\\%\&quot;&gt;(%q)&lt;/span&gt;][%s][%r]&quot;,
	alias                 = &quot;%a[%s]&quot;,
	badge                 = &quot;%b[%s]&quot;
}

local hookNames = {              -- {level_1, level_2}
	[parameters.property]         = {&quot;getProperty&quot;},
	[parameters.reference]        = {&quot;getReferences&quot;, &quot;getReference&quot;},
	[parameters.qualifier]        = {&quot;getAllQualifiers&quot;},
	[parameters.qualifier..&quot;\\d&quot;] = {&quot;getQualifiers&quot;, &quot;getQualifier&quot;},
	[parameters.alias]            = {&quot;getAlias&quot;},
	[parameters.badge]            = {&quot;getBadge&quot;}
}

-- default value objects, should NOT be mutated but instead copied
local defaultSeparators = {
	[&quot;sep&quot;]      = {&quot; &quot;},
	[&quot;sep%s&quot;]    = {&quot;,&quot;},
	[&quot;sep%q&quot;]    = {&quot;; &quot;},
	[&quot;sep%q\\d&quot;] = {&quot;, &quot;},
	[&quot;sep%r&quot;]    = nil,  -- none
	[&quot;punc&quot;]     = nil   -- none
}

local rankTable = {
	[&quot;preferred&quot;]  = 1,
	[&quot;normal&quot;]     = 2,
	[&quot;deprecated&quot;] = 3
}

local function replaceAlias(id)
	if aliasesP[id] then
		id = aliasesP[id]
	end

	return id
end

local function errorText(code, ...)
	local text = i18n[&quot;errors&quot;][code]
	if arg then text = mw.ustring.format(text, unpack(arg)) end
	return text
end

local function throwError(errorMessage, ...)
	error(errorText(errorMessage, unpack(arg)))
end

local function replaceDecimalMark(num)
	return mw.ustring.gsub(num, &quot;[.]&quot;, i18n['numeric']['decimal-mark'], 1)
end

local function padZeros(num, numDigits)
	local numZeros
	local negative = false

	if num &lt; 0 then
		negative = true
		num = num * -1
	end

	num = tostring(num)
	numZeros = numDigits - num:len()

	for _ = 1, numZeros do
		num = &quot;0&quot;..num
	end

	if negative then
		num = &quot;-&quot;..num
	end

	return num
end

local function replaceSpecialChar(chr)
	if chr == '_' then
		-- replace underscores with spaces
		return ' '
	else
		return chr
	end
end

local function replaceSpecialChars(str)
	local chr
	local esc = false
	local strOut = &quot;&quot;

	for i = 1, #str do
		chr = str:sub(i,i)

		if not esc then
			if chr == '\\' then
				esc = true
			else
				strOut = strOut .. replaceSpecialChar(chr)
			end
		else
			strOut = strOut .. chr
			esc = false
		end
	end

	return strOut
end

local function buildWikilink(target, label)
	if not label or target == label then
		return &quot;[[&quot; .. target .. &quot;]]&quot;
	else
		return &quot;[[&quot; .. target .. &quot;|&quot; .. label .. &quot;]]&quot;
	end
end

-- used to make frame.args mutable, to replace #frame.args (which is always 0)
-- with the actual amount and to simply copy tables
local function copyTable(tIn)
	if not tIn then
		return nil
	end

	local tOut = {}

	for i, v in pairs(tIn) do
		tOut[i] = v
	end

	return tOut
end

-- used to merge output arrays together;
-- note that it currently mutates the first input array
local function mergeArrays(a1, a2)
	for i = 1, #a2 do
		a1[#a1 + 1] = a2[i]
	end

	return a1
end

local function split(str, del)
	local out = {}
	local i, j = str:find(del)

	if i and j then
		out[1] = str:sub(1, i - 1)
		out[2] = str:sub(j + 1)
	else
		out[1] = str
	end

	return out
end

local function parseWikidataURL(url)
	local id

	if url:match('^http[s]?://') then
		id = split(url, &quot;Q&quot;)

		if id[2] then
			return &quot;Q&quot; .. id[2]
		end
	end

	return nil
end

local function parseDate(dateStr, precision)
	precision = precision or &quot;d&quot;

	local i, j, index, ptr
	local parts = {nil, nil, nil}

	if dateStr == nil then
		return parts[1], parts[2], parts[3]  -- year, month, day
	end

	-- 'T' for snak values, '/' for outputs with '/Julian' attached
	i, j = dateStr:find(&quot;[T/]&quot;)

	if i then
		dateStr = dateStr:sub(1, i-1)
	end

	local from = 1

	if dateStr:sub(1,1) == &quot;-&quot; then
		-- this is a negative number, look further ahead
		from = 2
	end

	index = 1
	ptr = 1

	i, j = dateStr:find(&quot;-&quot;, from)

	if i then
		-- year
		parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10)  -- explicitly give base 10 to prevent error

		if parts[index] == -0 then
			parts[index] = tonumber(&quot;0&quot;)  -- for some reason, 'parts[index] = 0' may actually store '-0', so parse from string instead
		end

		if precision == &quot;y&quot; then
			-- we're done
			return parts[1], parts[2], parts[3]  -- year, month, day
		end

		index = index + 1
		ptr = i + 1

		i, j = dateStr:find(&quot;-&quot;, ptr)

		if i then
			-- month
			parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10)

			if precision == &quot;m&quot; then
				-- we're done
				return parts[1], parts[2], parts[3]  -- year, month, day
			end

			index = index + 1
			ptr = i + 1
		end
	end

	if dateStr:sub(ptr) ~= &quot;&quot; then
		-- day if we have month, month if we have year, or year
		parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr), 10)
	end

	return parts[1], parts[2], parts[3]  -- year, month, day
end

local function datePrecedesDate(aY, aM, aD, bY, bM, bD)
	if aY == nil or bY == nil then
		return nil
	end
	aM = aM or 1
	aD = aD or 1
	bM = bM or 1
	bD = bD or 1

	if aY &lt; bY then
		return true
	end

	if aY &gt; bY then
		return false
	end

	if aM &lt; bM then
		return true
	end

	if aM &gt; bM then
		return false
	end

	if aD &lt; bD then
		return true
	end

	return false
end

local function getHookName(param, index)
	if hookNames[param] then
		return hookNames[param][index]
	elseif param:len() &gt; 2 then
		return hookNames[param:sub(1, 2)..&quot;\\d&quot;][index]
	else
		return nil
	end
end

local function alwaysTrue()
	return true
end

-- The following function parses a format string.
--
-- The example below shows how a parsed string is structured in memory.
-- Variables other than 'str' and 'child' are left out for clarity's sake.
--
-- Example:
-- &quot;A %p B [%s[%q1]] C [%r] D&quot;
--
-- Structure:
-- [
--   {
--     str = &quot;A &quot;
--   },
--   {
--     str = &quot;%p&quot;
--   },
--   {
--     str = &quot; B &quot;,
--     child =
--     [
--       {
--         str = &quot;%s&quot;,
--         child =
--         [
--           {
--             str = &quot;%q1&quot;
--           }
--         ]
--       }
--     ]
--   },
--   {
--     str = &quot; C &quot;,
--     child =
--     [
--       {
--         str = &quot;%r&quot;
--       }
--     ]
--   },
--   {
--     str = &quot; D&quot;
--   }
-- ]
--
local function parseFormat(str)
	local chr, esc, param, root, cur, prev, new
	local params = {}

	local function newObject(array)
		local obj = {}  -- new object
		obj.str = &quot;&quot;

		array[#array + 1] = obj  -- array{object}
		obj.parent = array

		return obj
	end

	local function endParam()
		if param &gt; 0 then
			if cur.str ~= &quot;&quot; then
				cur.str = &quot;%&quot;..cur.str
				cur.param = true
				params[cur.str] = true
				cur.parent.req[cur.str] = true
				prev = cur
				cur = newObject(cur.parent)
			end
			param = 0
		end
	end

	root = {}  -- array
	root.req = {}
	cur = newObject(root)
	prev = nil

	esc = false
	param = 0

	for i = 1, #str do
		chr = str:sub(i,i)

		if not esc then
			if chr == '\\' then
				endParam()
				esc = true
			elseif chr == '%' then
				endParam()
				if cur.str ~= &quot;&quot; then
					cur = newObject(cur.parent)
				end
				param = 2
			elseif chr == '[' then
				endParam()
				if prev and cur.str == &quot;&quot; then
					table.remove(cur.parent)
					cur = prev
				end
				cur.child = {}  -- new array
				cur.child.req = {}
				cur.child.parent = cur
				cur = newObject(cur.child)
			elseif chr == ']' then
				endParam()
				if cur.parent.parent then
					new = newObject(cur.parent.parent.parent)
					if cur.str == &quot;&quot; then
						table.remove(cur.parent)
					end
					cur = new
				end
			else
				if param &gt; 1 then
					param = param - 1
				elseif param == 1 then
					if not chr:match('%d') then
						endParam()
					end
				end

				cur.str = cur.str .. replaceSpecialChar(chr)
			end
		else
			cur.str = cur.str .. chr
			esc = false
		end

		prev = nil
	end

	endParam()

	-- make sure that at least one required parameter has been defined
	if not next(root.req) then
		throwError(&quot;missing-required-parameter&quot;)
	end

	-- make sure that the separator parameter &quot;%s&quot; is not amongst the required parameters
	if root.req[parameters.separator] then
		throwError(&quot;extra-required-parameter&quot;, parameters.separator)
	end

	return root, params
end

local function sortOnRank(claims)
	local rankPos
	local ranks = {{}, {}, {}, {}}  -- preferred, normal, deprecated, (default)
	local sorted = {}

	for _, v in ipairs(claims) do
		rankPos = rankTable[v.rank] or 4
		ranks[rankPos][#ranks[rankPos] + 1] = v
	end

	sorted = ranks[1]
	sorted = mergeArrays(sorted, ranks[2])
	sorted = mergeArrays(sorted, ranks[3])

	return sorted
end

local function isValueInTable(searchedItem, inputTable)
	for _, item in pairs(inputTable) do
		if item == searchedItem then
			return true
		end
	end
	return false
end

local Config = {}

-- allows for recursive calls
function Config:new()
	local cfg = {}
	setmetatable(cfg, self)
	self.__index = self

	cfg.separators = {
		-- single value objects wrapped in arrays so that we can pass by reference
		[&quot;sep&quot;]   = {copyTable(defaultSeparators[&quot;sep&quot;])},
		[&quot;sep%s&quot;] = {copyTable(defaultSeparators[&quot;sep%s&quot;])},
		[&quot;sep%q&quot;] = {copyTable(defaultSeparators[&quot;sep%q&quot;])},
		[&quot;sep%r&quot;] = {copyTable(defaultSeparators[&quot;sep%r&quot;])},
		[&quot;punc&quot;]  = {copyTable(defaultSeparators[&quot;punc&quot;])}
	}

	cfg.entity = nil
	cfg.entityID = nil
	cfg.propertyID = nil
	cfg.propertyValue = nil
	cfg.qualifierIDs = {}
	cfg.qualifierIDsAndValues = {}

	cfg.bestRank = true
	cfg.ranks = {true, true, false}  -- preferred = true, normal = true, deprecated = false
	cfg.foundRank = #cfg.ranks
	cfg.flagBest = false
	cfg.flagRank = false

	cfg.periods = {true, true, true}  -- future = true, current = true, former = true
	cfg.flagPeriod = false
	cfg.atDate = {parseDate(os.date('!%Y-%m-%d'))}  -- today as {year, month, day}

	cfg.mdyDate = false
	cfg.singleClaim = false
	cfg.sourcedOnly = false
	cfg.editable = false
	cfg.editAtEnd = false

	cfg.inSitelinks = false

	cfg.langCode = mw.language.getContentLanguage().code
	cfg.langName = mw.language.fetchLanguageName(cfg.langCode, cfg.langCode)
	cfg.langObj = mw.language.new(cfg.langCode)

	cfg.siteID = mw.wikibase.getGlobalSiteId()

	cfg.states = {}
	cfg.states.qualifiersCount = 0
	cfg.curState = nil

	cfg.prefetchedRefs = nil

	return cfg
end

local State = {}

function State:new(cfg, type)
	local stt = {}
	setmetatable(stt, self)
	self.__index = self

	stt.conf = cfg
	stt.type = type

	stt.results = {}

	stt.parsedFormat = {}
	stt.separator = {}
	stt.movSeparator = {}
	stt.puncMark = {}

	stt.linked = false
	stt.rawValue = false
	stt.shortName = false
	stt.anyLanguage = false
	stt.unitOnly = false
	stt.singleValue = false

	return stt
end

-- if id == nil then item connected to current page is used
function Config:getLabel(id, raw, link, short)
	local label = nil
	local prefix, title= &quot;&quot;, nil

	if not id then
		id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()

		if not id then
			return &quot;&quot;
		end
	end

	id = id:upper()  -- just to be sure

	if raw then
		-- check if given id actually exists
		if mw.wikibase.isValidEntityId(id) and mw.wikibase.entityExists(id) then
			label = id
		end

		prefix, title = &quot;d:Special:EntityPage/&quot;, label -- may be nil
	else
		-- try short name first if requested
		if short then
			label = p._property{aliasesP.shortName, [p.args.eid] = id}  -- get short name

			if label == &quot;&quot; then
				label = nil
			end
		end

		-- get label
		if not label then
			label = mw.wikibase.getLabel(id)
		end
	end

	if not label then
		label = &quot;&quot;
	elseif link then
		-- build a link if requested
		if not title then
			if id:sub(1,1) == &quot;Q&quot; then
				title = mw.wikibase.getSitelink(id)
			elseif id:sub(1,1) == &quot;P&quot; then
				-- properties have no sitelink, link to Wikidata instead
				prefix, title = &quot;d:Special:EntityPage/&quot;, id
			end
		end

		label = mw.text.nowiki(label) -- escape raw label text so it cannot be wikitext markup
		if title then
			label = buildWikilink(prefix .. title, label)
		end
	end

	return label
end

function Config:getEditIcon()
	local value = &quot;&quot;
	local prefix = &quot;&quot;
	local front = &quot;&amp;nbsp;&quot;
	local back = &quot;&quot;

	if self.entityID:sub(1,1) == &quot;P&quot; then
		prefix = &quot;Property:&quot;
	end

	if self.editAtEnd then
		front = '&lt;span style=&quot;float:'

		if self.langObj:isRTL() then
			front = front .. 'left'
		else
			front = front .. 'right'
		end

		front = front .. '&quot;&gt;'
		back = '&lt;/span&gt;'
	end

	value = &quot;[[File:OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg|frameless|text-top|10px|alt=&quot; .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. &quot;|link=https://www.wikidata.org/wiki/&quot; .. prefix .. self.entityID .. &quot;?uselang=&quot; .. self.langCode

	if self.propertyID then
		value = value .. &quot;#&quot; .. self.propertyID
	elseif self.inSitelinks then
		value = value .. &quot;#sitelinks-wikipedia&quot;
	end

	value = value .. &quot;|&quot; .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. &quot;]]&quot;

	return front .. value .. back
end

-- used to create the final output string when it's all done, so that for references the
-- function extensionTag(&quot;ref&quot;, ...) is only called when they really ended up in the final output
function Config:concatValues(valuesArray)
	local outString = &quot;&quot;
	local j, skip

	for i = 1, #valuesArray do
		-- check if this is a reference
		if valuesArray[i].refHash then
			j = i - 1
			skip = false

			-- skip this reference if it is part of a continuous row of references that already contains the exact same reference
			while valuesArray[j] and valuesArray[j].refHash do
				if valuesArray[i].refHash == valuesArray[j].refHash then
					skip = true
					break
				end
				j = j - 1
			end

			if not skip then
				-- add &lt;ref&gt; tag with the reference's hash as its name (to deduplicate references)
				outString = outString .. mw.getCurrentFrame():extensionTag(&quot;ref&quot;, valuesArray[i][1], {name = valuesArray[i].refHash})
			end
		else
			outString = outString .. valuesArray[i][1]
		end
	end

	return outString
end

function Config:convertUnit(unit, raw, link, short, unitOnly)
	local space = &quot; &quot;
	local label = &quot;&quot;
	local itemID

	if unit == &quot;&quot; or unit == &quot;1&quot; then
		return nil
	end

	if unitOnly then
		space = &quot;&quot;
	end

	itemID = parseWikidataURL(unit)

	if itemID then
		if itemID == aliasesQ.percentage then
			return &quot;%&quot;
		else
			label = self:getLabel(itemID, raw, link, short)

			if label ~= &quot;&quot; then
				return space .. label
			end
		end
	end

	return &quot;&quot;
end

function State:getValue(snak)
	return self.conf:getValue(snak, self.rawValue, self.linked, self.shortName, self.anyLanguage, self.unitOnly, false, self.type:sub(1,2))
end

function Config:getValue(snak, raw, link, short, anyLang, unitOnly, noSpecial, type)
	if snak.snaktype == 'value' then
		local datatype = snak.datavalue.type
		local subtype = snak.datatype
		local datavalue = snak.datavalue.value

		if datatype == 'string' then
			if subtype == 'url' and link then
				-- create link explicitly
				if raw then
					-- will render as a linked number like [1]
					return &quot;[&quot; .. datavalue .. &quot;]&quot;
				else
					return &quot;[&quot; .. datavalue .. &quot; &quot; .. datavalue .. &quot;]&quot;
				end
			elseif subtype == 'commonsMedia' then
				if link then
					return buildWikilink(&quot;c:File:&quot; .. datavalue, datavalue)
				elseif not raw then
					return &quot;[[File:&quot; .. datavalue .. &quot;]]&quot;
				else
					return datavalue
				end
			elseif subtype == 'geo-shape' and link then
				return buildWikilink(&quot;c:&quot; .. datavalue, datavalue)
			elseif subtype == 'math' and not raw then
				local attribute = nil

				if (type == parameters.property or (type == parameters.qualifier and self.propertyID == aliasesP.hasPart)) and snak.property == aliasesP.definingFormula then
					attribute = {qid = self.entityID}
				end

				return mw.getCurrentFrame():extensionTag(&quot;math&quot;, datavalue, attribute)
			elseif subtype == 'external-id' and link then
				local url = p._property{aliasesP.formatterURL, [p.args.eid] = snak.property}  -- get formatter URL

				if url ~= &quot;&quot; then
					url = mw.ustring.gsub(url, &quot;$1&quot;, datavalue)
					return &quot;[&quot; .. url .. &quot; &quot; .. datavalue .. &quot;]&quot;
				else
					return datavalue
				end
			else
				return datavalue
			end
		elseif datatype == 'monolingualtext' then
			if anyLang or datavalue['language'] == self.langCode then
				return datavalue['text']
			else
				return nil
			end
		elseif datatype == 'quantity' then
			local value = &quot;&quot;
			local unit

			if not unitOnly then
				-- get value and strip + signs from front
				value = mw.ustring.gsub(datavalue['amount'], &quot;^%+(.+)$&quot;, &quot;%1&quot;)

				if raw then
					return value
				end

				-- replace decimal mark based on locale
				value = replaceDecimalMark(value)

				-- add delimiters for readability
				value = i18n.addDelimiters(value)
			end

			unit = self:convertUnit(datavalue['unit'], raw, link, short, unitOnly)

			if unit then
				value = value .. unit
			end

			return value
		elseif datatype == 'time' then
			local y, m, d, p, yDiv, yRound, yFull, value, calendarID, dateStr
			local yFactor = 1
			local sign = 1
			local prefix = &quot;&quot;
			local suffix = &quot;&quot;
			local mayAddCalendar = false
			local calendar = &quot;&quot;
			local precision = datavalue['precision']

			if precision == 11 then
				p = &quot;d&quot;
			elseif precision == 10 then
				p = &quot;m&quot;
			else
				p = &quot;y&quot;
				yFactor = 10^(9-precision)
			end

			y, m, d = parseDate(datavalue['time'], p)

			if y &lt; 0 then
				sign = -1
				y = y * sign
			end

			-- if precision is tens/hundreds/thousands/millions/billions of years
			if precision &lt;= 8 then
				yDiv = y / yFactor

				-- if precision is tens/hundreds/thousands of years
				if precision &gt;= 6 then
					mayAddCalendar = true

					if precision &lt;= 7 then
						-- round centuries/millenniums up (e.g. 20th century or 3rd millennium)
						yRound = math.ceil(yDiv)

						if not raw then
							if precision == 6 then
								suffix = i18n['datetime']['suffixes']['millennium']
							else
								suffix = i18n['datetime']['suffixes']['century']
							end

							suffix = i18n.getOrdinalSuffix(yRound) .. suffix
						else
							-- if not verbose, take the first year of the century/millennium
							-- (e.g. 1901 for 20th century or 2001 for 3rd millennium)
							yRound = (yRound - 1) * yFactor + 1
						end
					else
						-- precision == 8
						-- round decades down (e.g. 2010s)
						yRound = math.floor(yDiv) * yFactor

						if not raw then
							prefix = i18n['datetime']['prefixes']['decade-period']
							suffix = i18n['datetime']['suffixes']['decade-period']
						end
					end

					if raw and sign &lt; 0 then
						-- if BCE then compensate for &quot;counting backwards&quot;
						-- (e.g. -2019 for 2010s BCE, -2000 for 20th century BCE or -3000 for 3rd millennium BCE)
						yRound = yRound + yFactor - 1
					end
				else
					local yReFactor, yReDiv, yReRound

					-- round to nearest for tens of thousands of years or more
					yRound = math.floor(yDiv + 0.5)

					if yRound == 0 then
						if precision &lt;= 2 and y ~= 0 then
							yReFactor = 1e6
							yReDiv = y / yReFactor
							yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5)

							if yReDiv == yReRound then
								-- change precision to millions of years only if we have a whole number of them
								precision = 3
								yFactor = yReFactor
								yRound = yReRound
							end
						end

						if yRound == 0 then
							-- otherwise, take the unrounded (original) number of years
							precision = 5
							yFactor = 1
							yRound = y
							mayAddCalendar = true
						end
					end

					if precision &gt;= 1 and y ~= 0 then
						yFull = yRound * yFactor

						yReFactor = 1e9
						yReDiv = yFull / yReFactor
						yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5)

						if yReDiv == yReRound then
							-- change precision to billions of years if we're in that range
							precision = 0
							yFactor = yReFactor
							yRound = yReRound
						else
							yReFactor = 1e6
							yReDiv = yFull / yReFactor
							yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5)

							if yReDiv == yReRound then
								-- change precision to millions of years if we're in that range
								precision = 3
								yFactor = yReFactor
								yRound = yReRound
							end
						end
					end

					if not raw then
						if precision == 3 then
							suffix = i18n['datetime']['suffixes']['million-years']
						elseif precision == 0 then
							suffix = i18n['datetime']['suffixes']['billion-years']
						else
							yRound = yRound * yFactor
							if yRound == 1 then
								suffix = i18n['datetime']['suffixes']['year']
							else
								suffix = i18n['datetime']['suffixes']['years']
							end
						end
					else
						yRound = yRound * yFactor
					end
				end
			else
				yRound = y
				mayAddCalendar = true
			end

			if mayAddCalendar then
				calendarID = parseWikidataURL(datavalue['calendarmodel'])

				if calendarID and calendarID == aliasesQ.prolepticJulianCalendar then
					if not raw then
						if link then
							calendar = &quot; (&quot;..buildWikilink(i18n['datetime']['julian-calendar'], i18n['datetime']['julian'])..&quot;)&quot;
						else
							calendar = &quot; (&quot;..i18n['datetime']['julian']..&quot;)&quot;
						end
					else
						calendar = &quot;/&quot;..i18n['datetime']['julian']
					end
				end
			end

			if not raw then
				local ce = nil

				if sign &lt; 0 then
					ce = i18n['datetime']['BCE']
				elseif precision &lt;= 5 then
					ce = i18n['datetime']['CE']
				end

				if ce then
					if link then
						ce = buildWikilink(i18n['datetime']['common-era'], ce)
					end
					suffix = suffix .. &quot; &quot; .. ce
				end

				value = tostring(yRound)

				if m then
					dateStr = self.langObj:formatDate(&quot;F&quot;, &quot;1-&quot;..m..&quot;-1&quot;)

					if d then
						if self.mdyDate then
							dateStr = dateStr .. &quot; &quot; .. d .. &quot;,&quot;
						else
							dateStr = d .. &quot; &quot; .. dateStr
						end
					end

					value = dateStr .. &quot; &quot; .. value
				end

				value = prefix .. value .. suffix .. calendar
			else
				value = padZeros(yRound * sign, 4)

				if m then
					value = value .. &quot;-&quot; .. padZeros(m, 2)

					if d then
						value = value .. &quot;-&quot; .. padZeros(d, 2)
					end
				end

				value = value .. calendar
			end

			return value
		elseif datatype == 'globecoordinate' then
			-- logic from https://github.com/DataValues/Geo (v4.0.1)

			local precision, unitsPerDegree, numDigits, strFormat, value, globe
			local latitude, latConv, latValue, latLink
			local longitude, lonConv, lonValue, lonLink
			local latDirection, latDirectionN, latDirectionS, latDirectionEN
			local lonDirection, lonDirectionE, lonDirectionW, lonDirectionEN
			local degSymbol, minSymbol, secSymbol, separator

			local latDegrees = nil
			local latMinutes = nil
			local latSeconds = nil
			local lonDegrees = nil
			local lonMinutes = nil
			local lonSeconds = nil

			local latDegSym = &quot;&quot;
			local latMinSym = &quot;&quot;
			local latSecSym = &quot;&quot;
			local lonDegSym = &quot;&quot;
			local lonMinSym = &quot;&quot;
			local lonSecSym = &quot;&quot;

			local latDirectionEN_N = &quot;N&quot;
			local latDirectionEN_S = &quot;S&quot;
			local lonDirectionEN_E = &quot;E&quot;
			local lonDirectionEN_W = &quot;W&quot;

			if not raw then
				latDirectionN = i18n['coord']['latitude-north']
				latDirectionS = i18n['coord']['latitude-south']
				lonDirectionE = i18n['coord']['longitude-east']
				lonDirectionW = i18n['coord']['longitude-west']

				degSymbol = i18n['coord']['degrees']
				minSymbol = i18n['coord']['minutes']
				secSymbol = i18n['coord']['seconds']
				separator = i18n['coord']['separator']
			else
				latDirectionN = latDirectionEN_N
				latDirectionS = latDirectionEN_S
				lonDirectionE = lonDirectionEN_E
				lonDirectionW = lonDirectionEN_W

				degSymbol = &quot;/&quot;
				minSymbol = &quot;/&quot;
				secSymbol = &quot;/&quot;
				separator = &quot;/&quot;
			end

			latitude = datavalue['latitude']
			longitude = datavalue['longitude']

			if latitude &lt; 0 then
				latDirection = latDirectionS
				latDirectionEN = latDirectionEN_S
				latitude = math.abs(latitude)
			else
				latDirection = latDirectionN
				latDirectionEN = latDirectionEN_N
			end

			if longitude &lt; 0 then
				lonDirection = lonDirectionW
				lonDirectionEN = lonDirectionEN_W
				longitude = math.abs(longitude)
			else
				lonDirection = lonDirectionE
				lonDirectionEN = lonDirectionEN_E
			end

			precision = datavalue['precision']

			if not precision or precision &lt;= 0 then
				precision = 1 / 3600  -- precision not set (correctly), set to arcsecond
			end

			-- remove insignificant detail
			latitude = math.floor(latitude / precision + 0.5) * precision
			longitude = math.floor(longitude / precision + 0.5) * precision

			if precision &gt;= 1 - (1 / 60) and precision &lt; 1 then
				precision = 1
			elseif precision &gt;= (1 / 60) - (1 / 3600) and precision &lt; (1 / 60) then
				precision = 1 / 60
			end

			if precision &gt;= 1 then
				unitsPerDegree = 1
			elseif precision &gt;= (1 / 60)  then
				unitsPerDegree = 60
			else
				unitsPerDegree = 3600
			end

			numDigits = math.ceil(-math.log10(unitsPerDegree * precision))

			if numDigits &lt;= 0 then
				numDigits = tonumber(&quot;0&quot;)  -- for some reason, 'numDigits = 0' may actually store '-0', so parse from string instead
			end

			strFormat = &quot;%.&quot; .. numDigits .. &quot;f&quot;

			if precision &gt;= 1 then
				latDegrees = strFormat:format(latitude)
				lonDegrees = strFormat:format(longitude)

				if not raw then
					latDegSym = replaceDecimalMark(latDegrees) .. degSymbol
					lonDegSym = replaceDecimalMark(lonDegrees) .. degSymbol
				else
					latDegSym = latDegrees .. degSymbol
					lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol
				end
			else
				latConv = math.floor(latitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits
				lonConv = math.floor(longitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits

				if precision &gt;= (1 / 60) then
					latMinutes = latConv
					lonMinutes = lonConv
				else
					latSeconds = latConv
					lonSeconds = lonConv

					latMinutes = math.floor(latSeconds / 60)
					lonMinutes = math.floor(lonSeconds / 60)

					latSeconds = strFormat:format(latSeconds - (latMinutes * 60))
					lonSeconds = strFormat:format(lonSeconds - (lonMinutes * 60))

					if not raw then
						latSecSym = replaceDecimalMark(latSeconds) .. secSymbol
						lonSecSym = replaceDecimalMark(lonSeconds) .. secSymbol
					else
						latSecSym = latSeconds .. secSymbol
						lonSecSym = lonSeconds .. secSymbol
					end
				end

				latDegrees = math.floor(latMinutes / 60)
				lonDegrees = math.floor(lonMinutes / 60)

				latDegSym = latDegrees .. degSymbol
				lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol

				latMinutes = latMinutes - (latDegrees * 60)
				lonMinutes = lonMinutes - (lonDegrees * 60)

				if precision &gt;= (1 / 60) then
					latMinutes = strFormat:format(latMinutes)
					lonMinutes = strFormat:format(lonMinutes)

					if not raw then
						latMinSym = replaceDecimalMark(latMinutes) .. minSymbol
						lonMinSym = replaceDecimalMark(lonMinutes) .. minSymbol
					else
						latMinSym = latMinutes .. minSymbol
						lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol
					end
				else
					latMinSym = latMinutes .. minSymbol
					lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol
				end
			end

			latValue = latDegSym .. latMinSym .. latSecSym .. latDirection
			lonValue = lonDegSym .. lonMinSym .. lonSecSym .. lonDirection

			value = latValue .. separator .. lonValue

			if link then
				globe = parseWikidataURL(datavalue['globe'])

				if globe then
					globe = mw.wikibase.getLabelByLang(globe, &quot;en&quot;):lower()
				else
					globe = &quot;earth&quot;
				end

				latLink = table.concat({latDegrees, latMinutes, latSeconds}, &quot;_&quot;)
				lonLink = table.concat({lonDegrees, lonMinutes, lonSeconds}, &quot;_&quot;)

				value = &quot;[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=&quot;..self.langCode..&quot;&amp;params=&quot;..latLink..&quot;_&quot;..latDirectionEN..&quot;_&quot;..lonLink..&quot;_&quot;..lonDirectionEN..&quot;_globe:&quot;..globe..&quot; &quot;..value..&quot;]&quot;
			end

			return value
		elseif datatype == 'wikibase-entityid' then
			local label
			local itemID = datavalue['numeric-id']

			if subtype == 'wikibase-item' then
				itemID = &quot;Q&quot; .. itemID
			elseif subtype == 'wikibase-property' then
				itemID = &quot;P&quot; .. itemID
			else
				return '&lt;strong class=&quot;error&quot;&gt;' .. errorText('unknown-data-type', subtype) .. '&lt;/strong&gt;'
			end

			label = self:getLabel(itemID, raw, link, short)

			if label == &quot;&quot; then
				label = nil
			end

			return label
		else
			return '&lt;strong class=&quot;error&quot;&gt;' .. errorText('unknown-data-type', datatype) .. '&lt;/strong&gt;'
		end
	elseif snak.snaktype == 'somevalue' and not noSpecial then
		if raw then
			return &quot; &quot;  -- single space represents 'somevalue'
		else
			return i18n['values']['unknown']
		end
	elseif snak.snaktype == 'novalue' and not noSpecial then
		if raw then
			return &quot;&quot;  -- empty string represents 'novalue'
		else
			return i18n['values']['none']
		end
	else
		return nil
	end
end

function Config:getSingleRawQualifier(claim, qualifierID)
	local qualifiers

	if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[qualifierID] end

	if qualifiers and qualifiers[1] then
		return self:getValue(qualifiers[1], true)  -- raw = true
	else
		return nil
	end
end

function Config:snakEqualsValue(snak, value)
	local snakValue = self:getValue(snak, true)  -- raw = true

	if snakValue and snak.snaktype == 'value' and snak.datavalue.type == 'wikibase-entityid' then value = value:upper() end

	return snakValue == value
end

function Config:setRank(rank)
	local rankPos

	if rank == p.flags.best then
		self.bestRank = true
		self.flagBest = true  -- mark that 'best' flag was given
		return
	end

	if rank:sub(1,9) == p.flags.preferred then
		rankPos = 1
	elseif rank:sub(1,6) == p.flags.normal then
		rankPos = 2
	elseif rank:sub(1,10) == p.flags.deprecated then
		rankPos = 3
	else
		return
	end

	-- one of the rank flags was given, check if another one was given before
	if not self.flagRank then
		self.ranks = {false, false, false}  -- no other rank flag given before, so unset ranks
		self.bestRank = self.flagBest       -- unsets bestRank only if 'best' flag was not given before
		self.flagRank = true                -- mark that a rank flag was given
	end

	if rank:sub(-1) == &quot;+&quot; then
		for i = rankPos, 1, -1 do
			self.ranks[i] = true
		end
	elseif rank:sub(-1) == &quot;-&quot; then
		for i = rankPos, #self.ranks do
			self.ranks[i] = true
		end
	else
		self.ranks[rankPos] = true
	end
end

function Config:setPeriod(period)
	local periodPos

	if period == p.flags.future then
		periodPos = 1
	elseif period == p.flags.current then
		periodPos = 2
	elseif period == p.flags.former then
		periodPos = 3
	else
		return
	end

	-- one of the period flags was given, check if another one was given before
	if not self.flagPeriod then
		self.periods = {false, false, false}  -- no other period flag given before, so unset periods
		self.flagPeriod = true                -- mark that a period flag was given
	end

	self.periods[periodPos] = true
end

function Config:qualifierMatches(claim, id, value)
	local qualifiers

	if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[id] end
	if qualifiers then
		for _, v in pairs(qualifiers) do
			if self:snakEqualsValue(v, value) then
				return true
			end
		end
	elseif value == &quot;&quot; then
		-- if the qualifier is not present then treat it the same as the special value 'novalue'
		return true
	end

	return false
end

function Config:rankMatches(rankPos)
	if self.bestRank then
		return (self.ranks[rankPos] and self.foundRank &gt;= rankPos)
	else
		return self.ranks[rankPos]
	end
end

function Config:timeMatches(claim)
	local startTime = nil
	local startTimeY = nil
	local startTimeM = nil
	local startTimeD = nil
	local endTime = nil
	local endTimeY = nil
	local endTimeM = nil
	local endTimeD = nil

	if self.periods[1] and self.periods[2] and self.periods[3] then
		-- any time
		return true
	end

	startTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.startTime)
	if startTime and startTime ~= &quot;&quot; and startTime ~= &quot; &quot; then
		startTimeY, startTimeM, startTimeD = parseDate(startTime)
	end

	endTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.endTime)
	if endTime and endTime ~= &quot;&quot; and endTime ~= &quot; &quot; then
		endTimeY, endTimeM, endTimeD = parseDate(endTime)
	end

	if startTimeY ~= nil and endTimeY ~= nil and datePrecedesDate(endTimeY, endTimeM, endTimeD, startTimeY, startTimeM, startTimeD) then
		-- invalidate end time if it precedes start time
		endTimeY = nil
		endTimeM = nil
		endTimeD = nil
	end

	if self.periods[1] then
		-- future
		if startTimeY and datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD) then
			return true
		end
	end

	if self.periods[2] then
		-- current
		if (startTimeY == nil or not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD)) and
		   (endTimeY == nil or datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD)) then
			return true
		end
	end

	if self.periods[3] then
		-- former
		if endTimeY and not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD) then
			return true
		end
	end

	return false
end

function Config:processFlag(flag)
	if not flag then
		return false
	end

	if flag == p.flags.linked then
		self.curState.linked = true
		return true
	elseif flag == p.flags.raw then
		self.curState.rawValue = true

		if self.curState == self.states[parameters.reference] then
			-- raw reference values end with periods and require a separator (other than none)
			self.separators[&quot;sep%r&quot;][1] = {&quot; &quot;}
		end

		return true
	elseif flag == p.flags.short then
		self.curState.shortName = true
		return true
	elseif flag == p.flags.multilanguage then
		self.curState.anyLanguage = true
		return true
	elseif flag == p.flags.unit then
		self.curState.unitOnly = true
		return true
	elseif flag == p.flags.mdy then
		self.mdyDate = true
		return true
	elseif flag == p.flags.single then
		self.singleClaim = true
		return true
	elseif flag == p.flags.sourced then
		self.sourcedOnly = true
		return true
	elseif flag == p.flags.edit then
		self.editable = true
		return true
	elseif flag == p.flags.editAtEnd then
		self.editable = true
		self.editAtEnd = true
		return true
	elseif flag == p.flags.best or flag:match('^'..p.flags.preferred..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.normal..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.deprecated..'[+-]?$') then
		self:setRank(flag)
		return true
	elseif flag == p.flags.future or flag == p.flags.current or flag == p.flags.former then
		self:setPeriod(flag)
		return true
	elseif flag == &quot;&quot; then
		-- ignore empty flags and carry on
		return true
	else
		return false
	end
end

function Config:processFlagOrCommand(flag)
	local param = &quot;&quot;

	if not flag then
		return false
	end

	if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.properties then
		param = parameters.property
	elseif flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.qualifiers then
		self.states.qualifiersCount = self.states.qualifiersCount + 1
		param = parameters.qualifier .. self.states.qualifiersCount
		self.separators[&quot;sep&quot;..param] = {copyTable(defaultSeparators[&quot;sep%q\\d&quot;])}
	elseif flag == p.claimCommands.reference or flag == p.claimCommands.references then
		param = parameters.reference
	else
		return self:processFlag(flag)
	end

	if self.states[param] then
		return false
	end

	-- create a new state for each command
	self.states[param] = State:new(self, param)

	-- use &quot;%x&quot; as the general parameter name
	self.states[param].parsedFormat = parseFormat(parameters.general)  -- will be overwritten for param==&quot;%p&quot;

	-- set the separator
	self.states[param].separator = self.separators[&quot;sep&quot;..param]  -- will be nil for param==&quot;%p&quot;, which will be set separately

	if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.reference then
		self.states[param].singleValue = true
	end

	self.curState = self.states[param]

	return true
end

function Config:processSeparators(args)
	local sep

	for i, v in pairs(self.separators) do
		if args[i] then
			sep = replaceSpecialChars(args[i])

			if sep ~= &quot;&quot; then
				self.separators[i][1] = {sep}
			else
				self.separators[i][1] = nil
			end
		end
	end
end

function Config:setFormatAndSeparators(state, parsedFormat)
	state.parsedFormat = parsedFormat
	state.separator = self.separators[&quot;sep&quot;]
	state.movSeparator = self.separators[&quot;sep&quot;..parameters.separator]
	state.puncMark = self.separators[&quot;punc&quot;]
end

-- determines if a claim has references by prefetching them from the claim using getReferences,
-- which applies some filtering that determines if a reference is actually returned,
-- and caches the references for later use
function State:isSourced(claim)
	self.conf.prefetchedRefs = self:getReferences(claim)
	return (#self.conf.prefetchedRefs &gt; 0)
end

function State:resetCaches()
	-- any prefetched references of the previous claim must not be used
	self.conf.prefetchedRefs = nil
end

function State:claimMatches(claim)
	local matches, rankPos

	-- first of all, reset any cached values used for the previous claim
	self:resetCaches()

	-- if a property value was given, check if it matches the claim's property value
	if self.conf.propertyValue then
		matches = self.conf:snakEqualsValue(claim.mainsnak, self.conf.propertyValue)
	else
		matches = true
	end

	-- if any qualifier values were given, check if each matches one of the claim's qualifier values
	for i, v in pairs(self.conf.qualifierIDsAndValues) do
		matches = (matches and self.conf:qualifierMatches(claim, i, v))
	end

	-- check if the claim's rank and time period match
	rankPos = rankTable[claim.rank] or 4
	matches = (matches and self.conf:rankMatches(rankPos) and self.conf:timeMatches(claim))

	-- if only claims with references must be returned, check if this one has any
	if self.conf.sourcedOnly then
		matches = (matches and self:isSourced(claim))  -- prefetches and caches references
	end

	return matches, rankPos
end

function State:out()
	local result  -- collection of arrays with value objects
	local valuesArray  -- array with value objects
	local sep = nil  -- value object
	local out = {}  -- array with value objects

	local function walk(formatTable, result)
		local valuesArray = {}  -- array with value objects

		for i, v in pairs(formatTable.req) do
			if not result[i] or not result[i][1] then
				-- we've got no result for a parameter that is required on this level,
				-- so skip this level (and its children) by returning an empty result
				return {}
			end
		end

		for _, v in ipairs(formatTable) do
			if v.param then
				valuesArray = mergeArrays(valuesArray, result[v.str])
			elseif v.str ~= &quot;&quot; then
				valuesArray[#valuesArray + 1] = {v.str}
			end

			if v.child then
				valuesArray = mergeArrays(valuesArray, walk(v.child, result))
			end
		end

		return valuesArray
	end

	-- iterate through the results from back to front, so that we know when to add separators
	for i = #self.results, 1, -1 do
		result = self.results[i]

		-- if there is already some output, then add the separators
		if #out &gt; 0 then
			sep = self.separator[1]  -- fixed separator
			result[parameters.separator] = {self.movSeparator[1]}  -- movable separator
		else
			sep = nil
			result[parameters.separator] = {self.puncMark[1]}  -- optional punctuation mark
		end

		valuesArray = walk(self.parsedFormat, result)

		if #valuesArray &gt; 0 then
			if sep then
				valuesArray[#valuesArray + 1] = sep
			end

			out = mergeArrays(valuesArray, out)
		end
	end

	-- reset state before next iteration
	self.results = {}

	return out
end

-- level 1 hook
function State:getProperty(claim)
	local value = {self:getValue(claim.mainsnak)}  -- create one value object

	if #value &gt; 0 then
		return {value}  -- wrap the value object in an array and return it
	else
		return {}  -- return empty array if there was no value
	end
end

-- level 1 hook
function State:getQualifiers(claim, param)
	local qualifiers

	if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[self.conf.qualifierIDs[param]] end
	if qualifiers then
		-- iterate through claim's qualifier statements to collect their values;
		-- return array with multiple value objects
		return self.conf.states[param]:iterate(qualifiers, {[parameters.general] = hookNames[parameters.qualifier..&quot;\\d&quot;][2], count = 1})  -- pass qualifier state with level 2 hook
	else
		return {}  -- return empty array
	end
end

-- level 2 hook
function State:getQualifier(snak)
	local value = {self:getValue(snak)}  -- create one value object

	if #value &gt; 0 then
		return {value}  -- wrap the value object in an array and return it
	else
		return {}  -- return empty array if there was no value
	end
end

-- level 1 hook
function State:getAllQualifiers(claim, param, result, hooks)
	local out = {}  -- array with value objects
	local sep = self.conf.separators[&quot;sep&quot;..parameters.qualifier][1]  -- value object

	-- iterate through the output of the separate &quot;qualifier(s)&quot; commands
	for i = 1, self.conf.states.qualifiersCount do

		-- if a hook has not been called yet, call it now
		if not result[parameters.qualifier..i] then
			self:callHook(parameters.qualifier..i, hooks, claim, result)
		end

		-- if there is output for this particular &quot;qualifier(s)&quot; command, then add it
		if result[parameters.qualifier..i] and result[parameters.qualifier..i][1] then

			-- if there is already some output, then add the separator
			if #out &gt; 0 and sep then
				out[#out + 1] = sep
			end

			out = mergeArrays(out, result[parameters.qualifier..i])
		end
	end

	return out
end

-- level 1 hook
function State:getReferences(claim)
	if self.conf.prefetchedRefs then
		-- return references that have been prefetched by isSourced
		return self.conf.prefetchedRefs
	end

	if claim.references then
		-- iterate through claim's reference statements to collect their values;
		-- return array with multiple value objects
		return self.conf.states[parameters.reference]:iterate(claim.references, {[parameters.general] = hookNames[parameters.reference][2], count = 1})  -- pass reference state with level 2 hook
	else
		return {}  -- return empty array
	end
end

-- level 2 hook
function State:getReference(statement)
	local citeParamMapping = i18n['cite']['param-mapping']
	local citeConfig = i18n['cite']['config']
	local citeTypes = i18n['cite']['output-types']
	
	-- will hold rendered properties of the reference which are not directly from statement.snaks, 
	-- Namely, is URL generated from an external ID.
    local additionalProcessedProperties = {}
    -- for each citation type, there will be an associative array that associates lists of rendered properties
    -- to citation-template parameters
    local candidateParams = {}
    -- like above, but only associates one rendered property to each parameter; if the above variable
    -- contains more strings for a parameter, the strings will be assigned to numbered params (e.g. &quot;author1&quot;)
	local citeParams = {}

	local citeErrors = {}
	local referenceEmpty = true  -- will be set to false if at least one parameter is left unremoved

	local version = 12  -- increment this each time the below logic is changed to avoid conflict errors

	if not statement.snaks then
		return {}
	end

	-- don't use bot-added references referencing Wikimedia projects or containing &quot;inferred from&quot; (such references are not usable on Wikipedia)
	if statement.snaks[aliasesP.importedFrom] or statement.snaks[aliasesP.wikimediaImportURL] or statement.snaks[aliasesP.inferredFrom] then
		return {}
	end
	
	-- don't include &quot;type of reference&quot;
	if statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] then
		statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] = nil
	end

	-- don't include &quot;image&quot; to prevent littering
	if statement.snaks[aliasesP.image] then
		statement.snaks[aliasesP.image] = nil
	end

	-- don't include &quot;language&quot; if it is equal to the local one
	if self:getReferenceDetail(statement.snaks, aliasesP.language) == self.conf.langName then
		statement.snaks[aliasesP.language] = nil
	end
    
    if statement.snaks[aliasesP.statedIn] and not statement.snaks[aliasesP.referenceURL] then
    	-- &quot;stated in&quot; was given but &quot;reference URL&quot; was not.
    	-- get &quot;Wikidata property&quot; properties from the item in &quot;stated in&quot;
    	-- if any of the returned properties of the external-id datatype is in statement.snaks, generate a link from it and use the link in the reference
    	
    	-- find the &quot;Wikidata property&quot; properties in the item from &quot;stated in&quot;
    	local wikidataPropertiesOfSource = mw.text.split(p._properties{p.flags.raw, aliasesP.wikidataProperty, [p.args.eid] = self.conf:getValue(statement.snaks[aliasesP.statedIn][1], true, false)}, &quot;, &quot;, true)
    	for i, wikidataPropertyOfSource in pairs(wikidataPropertiesOfSource) do
    		if statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] and statement.snaks[wikidataPropertyOfSource][1].datatype == &quot;external-id&quot; then
    			local tempLink = self:getReferenceDetail(statement.snaks, wikidataPropertyOfSource, false, true)  -- not raw, linked
    			if mw.ustring.match(tempLink, &quot;^%[%Z- %Z+%]$&quot;) then  -- getValue returned a URL in square brackets.
    				-- the link is in wiki markup, so strip the square brackets and the display text
    				-- gsub also returns another, discarted value, therefore the result is assigned to tempLink first
    				tempLink = mw.ustring.gsub(tempLink, &quot;^%[(%Z-) %Z+%]$&quot;, &quot;%1&quot;)
    		    	additionalProcessedProperties[aliasesP.referenceURL] = {tempLink}
    			    statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] = nil
    			    break
    			end
    		end
    	end
    end
    
    -- initialize candidateParams and citeParams
    for _, citeType in ipairs(citeTypes) do
    	candidateParams[citeType] = {}
    	citeParams[citeType] = {}
    end

	-- fill candidateParams
	for _, citeType in ipairs(citeTypes) do
		 -- This will contain value--priority pairs for each param name.
		local candidateValuesAndPriorities = {}

		-- fill candidateValuesAndPriorities
		for refProperty in pairs(statement.snaks) do
			if citeErrors[citeType] then
				break
			end
			repeat  -- just a simple wrapper to emulate &quot;continue&quot;
				-- set mappingKey and prefix
				local mappingKey
				local prefix = &quot;&quot;
				if statement.snaks[refProperty][1].datatype == 'external-id' then
					mappingKey = &quot;external-id&quot;
					prefix = self.conf:getLabel(refProperty)
		
					if prefix ~= &quot;&quot; then
						prefix = prefix .. &quot; &quot;
					end
				else
					mappingKey = refProperty
				end
				
				local paramName = citeParamMapping[citeType][mappingKey]
				-- skip properties with empty parameter name
				if paramName == &quot;&quot; then
					break  -- skip this property for this value of citeType
				end
				
				-- handle unknown properties in the reference
				if not paramName then
					referenceEmpty = false
					local error_message = errorText(&quot;unknown-property-in-ref&quot;, refProperty)
					assert(error_message)  -- Should not be nil
					citeErrors[citeType] = error_message
					break
				end
				
				-- set processedProperty
				local processedProperty
				local raw = false  -- if the value is wanted raw
				if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType][&quot;raw-value-params&quot;] or {}) then
					raw = true
				end
				if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType][&quot;numbered-params&quot;] or {}) then
					-- Multiple values may be given.
					processedProperty = self:getReferenceDetails(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked, true)  -- anyLang = true
				else
					-- If multiple values are given, all but the first suitable one are discarted.
					processedProperty = {self:getReferenceDetail(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked and (statement.snaks[refProperty][1].datatype ~= 'url'), true)}  -- link = true/false, anyLang = true
				end
		
				if #processedProperty == 0 then
					break	
				end
				
				referenceEmpty = false
                
                -- add an empty entry to candidateValuesAndPriorities, if there isn't one already
                if not candidateValuesAndPriorities[paramName] then
                	candidateValuesAndPriorities[paramName] = {}
                end
                
                -- find the priority of refProperty
                local thisPropertyPriority = -1
                local thisParamPrioritization = citeConfig[citeType][&quot;prioritization&quot;][paramName]
                if thisParamPrioritization then
	                for i_priority, i_property in ipairs(thisParamPrioritization) do 
	                	if i_property == refProperty then
	                		thisPropertyPriority = i_priority
	                	end
	                end
	            end
                
                for _, propertyValue in pairs(processedProperty) do
                	table.insert(
                		candidateValuesAndPriorities[paramName],
                		{prefix .. propertyValue, thisPropertyPriority}
                	)
                end
            until true
		end
		
		-- fill candidateParams[citeType]
		if not citeErrors[citeType] then
			local compareValuePriorities = function(pair1, pair2)
				if pair1[2] == -1 and pair2[2] ~= -1 then 
					return false
				end
				if pair1[2] ~= -1 and pair2[2] == -1 then 
					return true
				end
				return pair1[2] &lt; pair2[2]
			end
			
			-- fill candidateParams[citeType][paramName] for each used param
			for paramName, _ in pairs(candidateValuesAndPriorities) do
				table.sort(candidateValuesAndPriorities[paramName], compareValuePriorities)
				candidateParams[citeType][paramName] = {}
				for _, valuePriorityPair in ipairs(candidateValuesAndPriorities[paramName]) do
					table.insert(candidateParams[citeType][paramName], valuePriorityPair[1])
				end
			end
		end
	end
	
	-- handle additional properties
	for refProperty in pairs(additionalProcessedProperties) do
		for _, citeType in ipairs(citeTypes) do
			repeat
				-- skip if there already have been errors
				if citeErrors[citeType] then
					break
				end
				
                local paramName = citeParamMapping[citeType][refProperty]
				-- handle unknown properties in the reference
				if not paramName then
					-- Skip this additional property, but do not cause an error.
					break
				end
				if paramName == &quot;&quot; then
					break
				end
				
				referenceEmpty = false
                
                if not candidateParams[citeType][paramName] then
                	candidateParams[citeType][paramName] = {}
                end
                for _, propertyValue in pairs(additionalProcessedProperties[refProperty]) do
                	table.insert(candidateParams[citeType][paramName], propertyValue)
                end
			until true
		end
	end
	
	-- fill citeParams
	for _, citeType in ipairs(citeTypes) do
		for paramName, paramValues in pairs(candidateParams[citeType]) do
			if #paramValues == 1 or not isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType][&quot;numbered-params&quot;] or {}) then
				citeParams[citeType][paramName] = paramValues[1]
			else
				-- There is more than one value for this parameter - the values will
				-- go into separate numbered parameters (e.g. &quot;author1&quot;, &quot;author2&quot;)
				for paramNum, paramValue in pairs(paramValues) do
					citeParams[citeType][paramName .. paramNum] = paramValue
				end
			end
		end
	end
	
	-- handle missing mandatory parameters for the templates
	for _, citeType in ipairs(citeTypes) do
		for _, requiredCiteParam in pairs(citeConfig[citeType][&quot;mandatory-params&quot;] or {}) do
			if not citeParams[citeType][requiredCiteParam] then  -- The required param is not present.
				if citeErrors[citeType] then  -- Do not override the previous error, if it exists.
					break
				end
				local error_message = errorText(&quot;missing-mandatory-param&quot;, requiredCiteParam)
				assert(error_message)  -- Should not be nil
				citeErrors[citeType] = error_message
			end
		end
	end
	
	local citeTypeToUse = nil

    -- choose the output template
    for _, citeType in ipairs(citeTypes) do
    	if not citeErrors[citeType] then
    		citeTypeToUse = citeType 
    		break
    	end
    end

	-- set refContent
	local refContent = &quot;&quot;
	if citeTypeToUse then
		local templateToUse = citeConfig[citeTypeToUse][&quot;template&quot;]
		local paramsToUse = citeParams[citeTypeToUse]
		
		if not templateToUse or templateToUse == &quot;&quot; then 
			throwError(&quot;no-such-reference-template&quot;, tostring(templateToUse), i18nPath, citeTypeToUse)
		end
		
		-- if this module is being substituted then build a regular template call, otherwise expand the template
		if mw.isSubsting() then
			for i, v in pairs(paramsToUse) do
				refContent = refContent .. &quot;|&quot; .. i .. &quot;=&quot; .. v
			end

			refContent = &quot;{{&quot; .. templateToUse .. refContent .. &quot;}}&quot;
		else
			xpcall(
				function () refContent = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title=templateToUse, args=paramsToUse} end,
				function () throwError(&quot;no-such-reference-template&quot;, templateToUse, i18nPath, citeTypeToUse) end
			)
		end

	-- If the citation couldn't be displayed using any template, but is not empty (barring ignored propeties), throw an error.
	elseif not referenceEmpty then
		refContent = errorText(&quot;malformed-reference-header&quot;)
	    for _, citeType in ipairs(citeTypes) do
	    	refContent = refContent .. errorText(&quot;template-failure-reason&quot;, citeConfig[citeType][&quot;template&quot;], citeErrors[citeType])
	    end
		refContent = refContent .. errorText(&quot;malformed-reference-footer&quot;)
	end

    -- wrap refContent
	local ref = {}
	if refContent ~= &quot;&quot; then
		ref = {refContent}

		if not self.rawValue then
			-- this should become a &lt;ref&gt; tag, so save the reference's hash for later
			ref.refHash = &quot;wikidata-&quot; .. statement.hash .. &quot;-v&quot; .. (tonumber(i18n['version']) + version)
		end
		return {ref}
	else
		return {}
	end
end

-- gets a detail of one particular type for a reference
function State:getReferenceDetail(snaks, dType, raw, link, anyLang)
	local switchLang = anyLang
	local value = nil

	if not snaks[dType] then
		return nil
	end

	-- if anyLang, first try the local language and otherwise any language
	repeat
		for _, v in ipairs(snaks[dType]) do
			value = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang and not switchLang, false, true)  -- noSpecial = true

			if value then
				break
			end
		end

		if value or not anyLang then
			break
		end

		switchLang = not switchLang
	until anyLang and switchLang

	return value
end

-- gets the details of one particular type for a reference
function State:getReferenceDetails(snaks, dType, raw, link, anyLang)
	local values = {}

	if not snaks[dType] then
		return {}
	end

	for _, v in ipairs(snaks[dType]) do
		-- if nil is returned then it will not be added to the table
		values[#values + 1] = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang, false, true)  -- noSpecial = true
	end

	return values
end

-- level 1 hook
function State:getAlias(object)
	local value = object.value
	local title = nil

	if value and self.linked then
		if self.conf.entityID:sub(1,1) == &quot;Q&quot; then
			title = mw.wikibase.getSitelink(self.conf.entityID)
		elseif self.conf.entityID:sub(1,1) == &quot;P&quot; then
			title = &quot;d:Property:&quot; .. self.conf.entityID
		end

		if title then
			value = buildWikilink(title, value)
		end
	end

	value = {value}  -- create one value object

	if #value &gt; 0 then
		return {value}  -- wrap the value object in an array and return it
	else
		return {}  -- return empty array if there was no value
	end
end

-- level 1 hook
function State:getBadge(value)
	value = self.conf:getLabel(value, self.rawValue, self.linked, self.shortName)

	if value == &quot;&quot; then
		value = nil
	end

	value = {value}  -- create one value object

	if #value &gt; 0 then
		return {value}  -- wrap the value object in an array and return it
	else
		return {}  -- return empty array if there was no value
	end
end

function State:callHook(param, hooks, statement, result)
	-- call a parameter's hook if it has been defined and if it has not been called before
	if not result[param] and hooks[param] then
		local valuesArray = self[hooks[param]](self, statement, param, result, hooks)  -- array with value objects

		-- add to the result
		if #valuesArray &gt; 0 then
			result[param] = valuesArray
			result.count = result.count + 1
		else
			result[param] = {}  -- an empty array to indicate that we've tried this hook already
			return true  -- miss == true
		end
	end

	return false
end

-- iterate through claims, claim's qualifiers or claim's references to collect values
function State:iterate(statements, hooks, matchHook)
	matchHook = matchHook or alwaysTrue

	local matches = false
	local rankPos = nil
	local result, gotRequired

	for _, v in ipairs(statements) do
		-- rankPos will be nil for non-claim statements (e.g. qualifiers, references, etc.)
		matches, rankPos = matchHook(self, v)

		if matches then
			result = {count = 0}  -- collection of arrays with value objects

			local function walk(formatTable)
				local miss

				for i2, v2 in pairs(formatTable.req) do
					-- call a hook, adding its return value to the result
					miss = self:callHook(i2, hooks, v, result)

					if miss then
						-- we miss a required value for this level, so return false
						return false
					end

					if result.count == hooks.count then
						-- we're done if all hooks have been called;
						-- returning at this point breaks the loop
						return true
					end
				end

				for _, v2 in ipairs(formatTable) do
					if result.count == hooks.count then
						-- we're done if all hooks have been called;
						-- returning at this point prevents further childs from being processed
						return true
					end

					if v2.child then
						walk(v2.child)
					end
				end

				return true
			end
			gotRequired = walk(self.parsedFormat)

			-- only append the result if we got values for all required parameters on the root level
			if gotRequired then
				-- if we have a rankPos (only with matchHook() for complete claims), then update the foundRank
				if rankPos and self.conf.foundRank &gt; rankPos then
					self.conf.foundRank = rankPos
				end

				-- append the result
				self.results[#self.results + 1] = result

				-- break if we only need a single value
				if self.singleValue then
					break
				end
			end
		end
	end

	return self:out()
end

local function getEntityId(arg, eid, page, allowOmitPropPrefix, globalSiteId)
	local id = nil
	local prop = nil

	if arg then
		if arg:sub(1,1) == &quot;:&quot; then
			page = arg
			eid = nil
		elseif arg:sub(1,1):upper() == &quot;Q&quot; or arg:sub(1,9):lower() == &quot;property:&quot; or allowOmitPropPrefix then
			eid = arg
			page = nil
		else
			prop = arg
		end
	end

	if eid then
		if eid:sub(1,9):lower() == &quot;property:&quot; then
			id = replaceAlias(mw.text.trim(eid:sub(10)))

			if id:sub(1,1):upper() ~= &quot;P&quot; then
				id = &quot;&quot;
			end
		else
			id = replaceAlias(eid)
		end
	elseif page then
		if page:sub(1,1) == &quot;:&quot; then
			page = mw.text.trim(page:sub(2))
		end

		id = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(page, globalSiteId) or &quot;&quot;
	end

	if not id then
		id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or &quot;&quot;
	end

	id = id:upper()

	if not mw.wikibase.isValidEntityId(id) then
		id = &quot;&quot;
	end

	return id, prop
end

local function nextArg(args)
	local arg = args[args.pointer]

	if arg then
		args.pointer = args.pointer + 1
		return mw.text.trim(arg)
	else
		return nil
	end
end

local function claimCommand(args, funcName)
	local cfg = Config:new()
	cfg:processFlagOrCommand(funcName)  -- process first command (== function name)

	local lastArg, parsedFormat, formatParams, claims, value
	local hooks = {count = 0}

	-- set the date if given;
	-- must come BEFORE processing the flags
	if args[p.args.date] then
		cfg.atDate = {parseDate(args[p.args.date])}
		cfg.periods = {false, true, false}  -- change default time constraint to 'current'
	end

	-- process flags and commands
	repeat
		lastArg = nextArg(args)
	until not cfg:processFlagOrCommand(lastArg)

	-- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument
	cfg.entityID, cfg.propertyID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], false, args[p.args.globalSiteId])

	if cfg.entityID == &quot;&quot; then
		return &quot;&quot;  -- we cannot continue without a valid entity ID
	end

	cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID)

	if not cfg.propertyID then
		cfg.propertyID = nextArg(args)
	end

	cfg.propertyID = replaceAlias(cfg.propertyID)

	if not cfg.entity or not cfg.propertyID then
		return &quot;&quot;  -- we cannot continue without an entity or a property ID
	end

	cfg.propertyID = cfg.propertyID:upper()

	if not cfg.entity.claims or not cfg.entity.claims[cfg.propertyID] then
		return &quot;&quot;  -- there is no use to continue without any claims
	end

	claims = cfg.entity.claims[cfg.propertyID]

	if cfg.states.qualifiersCount &gt; 0 then
		-- do further processing if &quot;qualifier(s)&quot; command was given

		if #args - args.pointer + 1 &gt; cfg.states.qualifiersCount then
			-- claim ID or literal value has been given

			cfg.propertyValue = nextArg(args)
		end

		for i = 1, cfg.states.qualifiersCount do
			-- check if given qualifier ID is an alias and add it
			cfg.qualifierIDs[parameters.qualifier..i] = replaceAlias(nextArg(args) or &quot;&quot;):upper()
		end
	elseif cfg.states[parameters.reference] then
		-- do further processing if &quot;reference(s)&quot; command was given

		cfg.propertyValue = nextArg(args)
	end

	-- check for special property value 'somevalue' or 'novalue'
	if cfg.propertyValue then
		cfg.propertyValue = replaceSpecialChars(cfg.propertyValue)

		if cfg.propertyValue ~= &quot;&quot; and mw.text.trim(cfg.propertyValue) == &quot;&quot; then
			cfg.propertyValue = &quot; &quot;  -- single space represents 'somevalue', whereas empty string represents 'novalue'
		else
			cfg.propertyValue = mw.text.trim(cfg.propertyValue)
		end
	end

	-- parse the desired format, or choose an appropriate format
	if args[&quot;format&quot;] then
		parsedFormat, formatParams = parseFormat(args[&quot;format&quot;])
	elseif cfg.states.qualifiersCount &gt; 0 then  -- &quot;qualifier(s)&quot; command given
		if cfg.states[parameters.property] then  -- &quot;propert(y|ies)&quot; command given
			parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.propertyWithQualifier)
		else
			parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.qualifier)
		end
	elseif cfg.states[parameters.property] then  -- &quot;propert(y|ies)&quot; command given
		parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.property)
	else  -- &quot;reference(s)&quot; command given
		parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.reference)
	end

	-- if a &quot;qualifier(s)&quot; command and no &quot;propert(y|ies)&quot; command has been given, make the movable separator a semicolon
	if cfg.states.qualifiersCount &gt; 0 and not cfg.states[parameters.property] then
		cfg.separators[&quot;sep&quot;..parameters.separator][1] = {&quot;;&quot;}
	end

	-- if only &quot;reference(s)&quot; has been given, set the default separator to none (except when raw)
	if cfg.states[parameters.reference] and not cfg.states[parameters.property] and cfg.states.qualifiersCount == 0
	   and not cfg.states[parameters.reference].rawValue then
		cfg.separators[&quot;sep&quot;][1] = nil
	end

	-- if exactly one &quot;qualifier(s)&quot; command has been given, make &quot;sep%q&quot; point to &quot;sep%q1&quot; to make them equivalent
	if cfg.states.qualifiersCount == 1 then
		cfg.separators[&quot;sep&quot;..parameters.qualifier] = cfg.separators[&quot;sep&quot;..parameters.qualifier..&quot;1&quot;]
	end

	-- process overridden separator values;
	-- must come AFTER tweaking the default separators
	cfg:processSeparators(args)

	-- define the hooks that should be called (getProperty, getQualifiers, getReferences);
	-- only define a hook if both its command (&quot;propert(y|ies)&quot;, &quot;reference(s)&quot;, &quot;qualifier(s)&quot;) and its parameter (&quot;%p&quot;, &quot;%r&quot;, &quot;%q1&quot;, &quot;%q2&quot;, &quot;%q3&quot;) have been given
	for i, v in pairs(cfg.states) do
		-- e.g. 'formatParams[&quot;%q1&quot;] or formatParams[&quot;%q&quot;]' to define hook even if &quot;%q1&quot; was not defined to be able to build a complete value for &quot;%q&quot;
		if formatParams[i] or formatParams[i:sub(1, 2)] then
			hooks[i] = getHookName(i, 1)
			hooks.count = hooks.count + 1
		end
	end

	-- the &quot;%q&quot; parameter is not attached to a state, but is a collection of the results of multiple states (attached to &quot;%q1&quot;, &quot;%q2&quot;, &quot;%q3&quot;, ...);
	-- so if this parameter is given then this hook must be defined separately, but only if at least one &quot;qualifier(s)&quot; command has been given
	if formatParams[parameters.qualifier] and cfg.states.qualifiersCount &gt; 0 then
		hooks[parameters.qualifier] = getHookName(parameters.qualifier, 1)
		hooks.count = hooks.count + 1
	end

	-- create a state for &quot;properties&quot; if it doesn't exist yet, which will be used as a base configuration for each claim iteration;
	-- must come AFTER defining the hooks
	if not cfg.states[parameters.property] then
		cfg.states[parameters.property] = State:new(cfg, parameters.property)

		-- if the &quot;single&quot; flag has been given then this state should be equivalent to &quot;property&quot; (singular)
		if cfg.singleClaim then
			cfg.states[parameters.property].singleValue = true
		end
	end

	-- if the &quot;sourced&quot; flag has been given then create a state for &quot;reference&quot; if it doesn't exist yet, using default values,
	-- which must exist in order to be able to determine if a claim has any references;
	-- must come AFTER defining the hooks
	if cfg.sourcedOnly and not cfg.states[parameters.reference] then
		cfg:processFlagOrCommand(p.claimCommands.reference)  -- use singular &quot;reference&quot; to minimize overhead
	end

	-- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark);
	-- must come AFTER creating the additonal states
	cfg:setFormatAndSeparators(cfg.states[parameters.property], parsedFormat)

	-- process qualifier matching values, analogous to cfg.propertyValue
	for i, v in pairs(args) do
		i = tostring(i)

		if i:match('^[Pp]%d+$') or aliasesP[i] then
			v = replaceSpecialChars(v)

			-- check for special qualifier value 'somevalue'
			if v ~= &quot;&quot; and mw.text.trim(v) == &quot;&quot; then
				v = &quot; &quot;  -- single space represents 'somevalue'
			end

			cfg.qualifierIDsAndValues[replaceAlias(i):upper()] = v
		end
	end

	-- first sort the claims on rank to pre-define the order of output (preferred first, then normal, then deprecated)
	claims = sortOnRank(claims)

	-- then iterate through the claims to collect values
	value = cfg:concatValues(cfg.states[parameters.property]:iterate(claims, hooks, State.claimMatches))  -- pass property state with level 1 hooks and matchHook

	-- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned values on Wikidata
	if cfg.editable and value ~= &quot;&quot; then
		value = value .. cfg:getEditIcon()
	end

	return value
end

local function generalCommand(args, funcName)
	local cfg = Config:new()
	cfg.curState = State:new(cfg)

	local lastArg
	local value = nil

	repeat
		lastArg = nextArg(args)
	until not cfg:processFlag(lastArg)

	-- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument
	cfg.entityID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], true, args[p.args.globalSiteId])

	if cfg.entityID == &quot;&quot; or not mw.wikibase.entityExists(cfg.entityID) then
		return &quot;&quot;  -- we cannot continue without an entity
	end

	-- serve according to the given command
	if funcName == p.generalCommands.label then
		value = cfg:getLabel(cfg.entityID, cfg.curState.rawValue, cfg.curState.linked, cfg.curState.shortName)
	elseif funcName == p.generalCommands.title then
		cfg.inSitelinks = true

		if cfg.entityID:sub(1,1) == &quot;Q&quot; then
			value = mw.wikibase.getSitelink(cfg.entityID)
		end

		if cfg.curState.linked and value then
			value = buildWikilink(value)
		end
	elseif funcName == p.generalCommands.description then
		value = mw.wikibase.getDescription(cfg.entityID)
	else
		local parsedFormat, formatParams
		local hooks = {count = 0}

		cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID)

		if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.badge then
			cfg.curState.singleValue = true
		end

		if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.aliases then
			if not cfg.entity.aliases or not cfg.entity.aliases[cfg.langCode] then
				return &quot;&quot;  -- there is no use to continue without any aliasses
			end

			local aliases = cfg.entity.aliases[cfg.langCode]

			-- parse the desired format, or parse the default aliases format
			if args[&quot;format&quot;] then
				parsedFormat, formatParams = parseFormat(args[&quot;format&quot;])
			else
				parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.alias)
			end

			-- process overridden separator values;
			-- must come AFTER tweaking the default separators
			cfg:processSeparators(args)

			-- define the hook that should be called (getAlias);
			-- only define the hook if the parameter (&quot;%a&quot;) has been given
			if formatParams[parameters.alias] then
				hooks[parameters.alias] = getHookName(parameters.alias, 1)
				hooks.count = hooks.count + 1
			end

			-- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark)
			cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat)

			-- iterate to collect values
			value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(aliases, hooks))
		elseif funcName == p.generalCommands.badge or funcName == p.generalCommands.badges then
			if not cfg.entity.sitelinks or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID] or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges then
				return &quot;&quot;  -- there is no use to continue without any badges
			end

			local badges = cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges

			cfg.inSitelinks = true

			-- parse the desired format, or parse the default aliases format
			if args[&quot;format&quot;] then
				parsedFormat, formatParams = parseFormat(args[&quot;format&quot;])
			else
				parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.badge)
			end

			-- process overridden separator values;
			-- must come AFTER tweaking the default separators
			cfg:processSeparators(args)

			-- define the hook that should be called (getBadge);
			-- only define the hook if the parameter (&quot;%b&quot;) has been given
			if formatParams[parameters.badge] then
				hooks[parameters.badge] = getHookName(parameters.badge, 1)
				hooks.count = hooks.count + 1
			end

			-- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark)
			cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat)

			-- iterate to collect values
			value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(badges, hooks))
		end
	end

	value = value or &quot;&quot;

	if cfg.editable and value ~= &quot;&quot; then
		-- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned value on Wikidata
		value = value .. cfg:getEditIcon()
	end

	return value
end

-- modules that include this module should call the functions with an underscore prepended, e.g.: p._property(args)
local function establishCommands(commandList, commandFunc)
	for _, commandName in pairs(commandList) do
		local function wikitextWrapper(frame)
			local args = copyTable(frame.args)
			args.pointer = 1
			loadI18n(aliasesP, frame)
			return commandFunc(args, commandName)
		end
		p[commandName] = wikitextWrapper

		local function luaWrapper(args)
			args = copyTable(args)
			args.pointer = 1
			loadI18n(aliasesP)
			return commandFunc(args, commandName)
		end
		p[&quot;_&quot; .. commandName] = luaWrapper
	end
end

establishCommands(p.claimCommands, claimCommand)
establishCommands(p.generalCommands, generalCommand)

-- main function that is supposed to be used by wrapper templates
function p.main(frame)
	if not mw.wikibase then return nil end

	local f, args

	loadI18n(aliasesP, frame)

	-- get the parent frame to take the arguments that were passed to the wrapper template
	frame = frame:getParent() or frame

	if not frame.args[1] then
		throwError(&quot;no-function-specified&quot;)
	end

	f = mw.text.trim(frame.args[1])

	if f == &quot;main&quot; then
		throwError(&quot;main-called-twice&quot;)
	end

	assert(p[&quot;_&quot;..f], errorText('no-such-function', f))

	-- copy arguments from immutable to mutable table
	args = copyTable(frame.args)

	-- remove the function name from the list
	table.remove(args, 1)

	return p[&quot;_&quot;..f](args)
end

return p</text>
      <sha1>j5a6l03tjwodgrvfnv3lb4x5up93wlv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پودمان:Wd/i18n</title>
    <ns>828</ns>
    <id>80149</id>
    <revision>
      <id>290804</id>
      <parentid>270655</parentid>
      <timestamp>2026-07-09T10:52:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzume</username>
        <id>1399</id>
      </contributor>
      <comment>Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q29879601|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]]</comment>
      <origin>290804</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="7249" sha1="pgkxz3kqyoyu0zj2nmtkjkdr0ntnin5" xml:space="preserve">-- The values and functions in this submodule should be localized per wiki.

local p = {}

function p.init(aliasesP)
	p = {
		[&quot;version&quot;] = &quot;8&quot;,  -- increment this each time the below parameters are changed to avoid reference conflict errors
		[&quot;errors&quot;] = {
			[&quot;unknown-data-type&quot;]          = &quot;Unknown or unsupported datatype '%s'.&quot;,
			[&quot;missing-required-parameter&quot;] = &quot;No required parameters defined, needing at least one&quot;,
			[&quot;extra-required-parameter&quot;]   = &quot;Parameter '%s' must be defined as optional&quot;,
			[&quot;no-function-specified&quot;]      = &quot;You must specify a function to call&quot;,  -- equal to the standard module error message
			[&quot;main-called-twice&quot;]          = 'The function &quot;main&quot; cannot be called twice',
			[&quot;no-such-function&quot;]           = 'The function &quot;%s&quot; does not exist',  -- equal to the standard module error message
            [&quot;no-such-reference-template&quot;] = 'Error: template &quot;%s&quot;, which is set in %s as the output template for the citation-output type &quot;%s&quot;, does not exist',
            -- Parts of the error message signalling a malformed reference.
            [&quot;malformed-reference-header&quot;] = &quot;&lt;span style=\&quot;color:#dd3333\&quot;&gt;\nError: Unable to display the reference from Wikidata properly. Technical details:\n&quot;,
            [&quot;malformed-reference-footer&quot;] = &quot;See [[Module:wd/doc#References|the documentation]] for further details.\n&lt;/span&gt;\n[[Category:Module:Wd reference errors]]&quot;,
            [&quot;template-failure-reason&quot;]    = &quot;* Reason for the failure of {{tl|%s}}: %s\n&quot;,
            [&quot;missing-mandatory-param&quot;]    = 'The output template call would miss the mandatory parameter &lt;code&gt;%s&lt;/code&gt;.',
            [&quot;unknown-property-in-ref&quot;]    = 'The Wikidata reference contains the property {{property|%s}}, which is not assigned to any parameter of this template.'
		},
		[&quot;info&quot;] = {
			[&quot;edit-on-wikidata&quot;] = &quot;Edit this on Wikidata&quot;
		},
		[&quot;numeric&quot;] = {
			[&quot;decimal-mark&quot;] = &quot;.&quot;,
			[&quot;delimiter&quot;]    = &quot;,&quot;
		},
		[&quot;datetime&quot;] = {
			[&quot;prefixes&quot;] = {
				[&quot;decade-period&quot;] = &quot;&quot;
			},
			[&quot;suffixes&quot;] = {
				[&quot;decade-period&quot;] = &quot;s&quot;,
				[&quot;millennium&quot;]    = &quot; millennium&quot;,
				[&quot;century&quot;]       = &quot; century&quot;,
				[&quot;million-years&quot;] = &quot; million years&quot;,
				[&quot;billion-years&quot;] = &quot; billion years&quot;,
				[&quot;year&quot;]          = &quot; year&quot;,
				[&quot;years&quot;]         = &quot; years&quot;
			},
			[&quot;julian-calendar&quot;] = &quot;Julian calendar&quot;,  -- linked page title
			[&quot;julian&quot;]          = &quot;Julian&quot;,
			[&quot;BCE&quot;]             = &quot;BCE&quot;,
			[&quot;CE&quot;]              = &quot;CE&quot;,
			[&quot;common-era&quot;]      = &quot;Common Era&quot;  -- linked page title
		},
		[&quot;coord&quot;] = {
			[&quot;latitude-north&quot;] = &quot;N&quot;,
			[&quot;latitude-south&quot;] = &quot;S&quot;,
			[&quot;longitude-east&quot;] = &quot;E&quot;,
			[&quot;longitude-west&quot;] = &quot;W&quot;,
			[&quot;degrees&quot;]        = &quot;°&quot;,
			[&quot;minutes&quot;]        = &quot;'&quot;,
			[&quot;seconds&quot;]        = '&quot;',
			[&quot;separator&quot;]      = &quot;, &quot;
		},
		[&quot;values&quot;] = {
			[&quot;unknown&quot;] = &quot;unknown&quot;,
			[&quot;none&quot;]    = &quot;none&quot;
		},
		[&quot;cite&quot;] = {
			[&quot;output-types&quot;] = {&quot;web&quot;, &quot;q&quot;},  -- In this order, the output types will be tried
			[&quot;param-mapping&quot;] = {
				[&quot;web&quot;] = {
					-- &lt;= left side: all allowed reference properties for *web page sources* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources
					-- =&gt; right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite web]] (if non-existent, keep empty i.e. &quot;&quot;)
					[aliasesP.statedIn]                = &quot;website&quot;,
					[aliasesP.referenceURL]            = &quot;url&quot;,
					[aliasesP.publicationDate]         = &quot;date&quot;,
					[aliasesP.lastUpdate]              = &quot;date&quot;,
					[aliasesP.retrieved]               = &quot;access-date&quot;,
					[aliasesP.title]                   = &quot;title&quot;,
					[aliasesP.subjectNamedAs]          = &quot;title&quot;,
					[aliasesP.archiveURL]              = &quot;archive-url&quot;,
					[aliasesP.archiveDate]             = &quot;archive-date&quot;,
					[aliasesP.language]                = &quot;language&quot;,
					[aliasesP.author]                  = &quot;author&quot;,
					[aliasesP.authorNameString]        = &quot;author&quot;,
					[aliasesP.publisher]               = &quot;publisher&quot;,
					[aliasesP.quote]                   = &quot;quote&quot;,
					[aliasesP.pages]                   = &quot;pages&quot;,  -- extra option
					[aliasesP.publishedIn]             = &quot;website&quot;,
					[aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = &quot;at&quot;
				},
				[&quot;q&quot;] = {
					-- &lt;= left side: all allowed reference properties for *sources other than web pages* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources
					-- =&gt; right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite Q]] (if non-existent, keep empty i.e. &quot;&quot;)
					[aliasesP.statedIn]                = &quot;1&quot;,
					[aliasesP.pages]                   = &quot;pages&quot;,
					[aliasesP.column]                  = &quot;at&quot;,
					[aliasesP.chapter]                 = &quot;chapter&quot;,
					[aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = &quot;section&quot;,
					[&quot;external-id&quot;]                    = &quot;id&quot;,  -- used for any type of database property ID
					[aliasesP.title]                   = &quot;title&quot;,
					[aliasesP.publicationDate]         = &quot;date&quot;,
					[aliasesP.lastUpdate]              = &quot;date&quot;,
					[aliasesP.retrieved]               = &quot;access-date&quot;
				}
			},
			[&quot;config&quot;] = {
				-- supported fields:
				--     - template: name of the template used for output
				--     - numbered-params: citation params accepting an arbitrary number of values by numbering the params (e.g. author1, author2)
				--     - raw-value-params: params taking a raw value (which means the property is rendered with getValue with raw=true)
				--     - mandatory-params: params that are required be in the template call (after potentially appending numbers to params listed in numbered-params)
				--     - prioritization: table associating a list of properties, in the order in which they are preferred, to template parameters;
				--                       properties not mentioned here have the lowest priority;
				--                       prioritization of properties handled through additionalProcessedProperties is unsupported;
				--                       no key of this table can be from numbered-params 
				-- Leaving out the &quot;template&quot; field causes the output type to be ignored.
				[&quot;web&quot;] = {
					[&quot;template&quot;] = &quot;Cite web&quot;,
					[&quot;numbered-params&quot;] = {&quot;author&quot;},
					[&quot;mandatory-params&quot;] = {&quot;url&quot;},
					[&quot;prioritization&quot;] = {
						[&quot;date&quot;] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate},
						[&quot;title&quot;] = {aliasesP.title, aliasesP.subjectNamedAs}
					}
				},
				[&quot;q&quot;] = {
					[&quot;template&quot;] = &quot;Cite Q&quot;,
					[&quot;raw-value-params&quot;] = {&quot;1&quot;},  -- the first, unnamed parameter of CiteQ takes a QID, not the name of the item cited
					[&quot;mandatory-params&quot;] = {&quot;1&quot;},
					[&quot;prioritization&quot;] = {
						[&quot;date&quot;] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate}
					}
				}
			}
		}
	}

	p.getOrdinalSuffix = function(num)
		if tostring(num):sub(-2,-2) == '1' then
			return &quot;th&quot;  -- 10th, 11th, 12th, 13th, ... 19th
		end

		num = tostring(num):sub(-1)

		if num == '1' then
			return &quot;st&quot;
		elseif num == '2' then
			return &quot;nd&quot;
		elseif num == '3' then
			return &quot;rd&quot;
		else
			return &quot;th&quot;
		end
	end

	p.addDelimiters = function(n)
		local left, num, right = string.match(n, &quot;^([^%d]*%d)(%d*)(.-)$&quot;)

		if left and num and right then
			return left .. (num:reverse():gsub(&quot;(%d%d%d)&quot;, &quot;%1&quot; .. p['numeric']['delimiter']):reverse()) .. right
		else
			return n
		end
	end

	return p
end

return p</text>
      <sha1>pgkxz3kqyoyu0zj2nmtkjkdr0ntnin5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Ettelaat13050623.pdf/۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84035</id>
    <revision>
      <id>290734</id>
      <parentid>278571</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T14:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290734</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="812" sha1="i18buq866z6pkos343ohtuaqq3cb9sc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{وسط|{{زیرخط|{{روخط|تبدیل زنی بمردی!}}}}}}

مأمور [[w:ثبت احوال|سجل احوال]] فیروزکوه اطلاع میدهد در [[w:کمند (فیروزکوه)|قریه کمند]] دو نفر خنثی ولدان {{ناخوانا}} گل نام کمندی دیده شده که تا دو سال قبل موسوم به نه‌نه گل و گل چمن بوده‌اند ولی از دو سال قبل تا کنون ملبس بلباس مرد شده و اسامی خود را گل علی و علی گل گذارده‌اند علت تغییر لباس این است که در چهره و پشت لب آنها موی زیادی روئیده است ولی آلت مردی و زنی آنها هیچیک غلبه بر یک دیگر ندارد
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i18buq866z6pkos343ohtuaqq3cb9sc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Ettelaat13081113alt.pdf/۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84036</id>
    <revision>
      <id>290724</id>
      <parentid>278572</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:23:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290724</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1426" sha1="isbzibu4ukeyuwqbus7mfyybq7d5uk4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{وسط|'''یک نفر زن که مرد شده است'''}}
بر طبق اطلاع واصله از کرمانشاه در [[w:تکاب|تیکان تپه افشار]] زنی است ۳۶ ساله موسومه به منبره — این زن مطابق اظهار خودش از زنیت در ایران و محل خود خیر ندیده به این جهت به لباس مرد در آمده نام خود را عبدالعلی خان گذاشته و می گوید چون شوهرم از من پرستاری نمی کرد و از مرد خود بی صفتی مشاهده کردم باین جهت درصدد برآمدم از زنیت استعفا داده مرد شوم تا از بازوی خود بتوانم لقمه نانی پیدا کرده زندگی کنم منیرهٔ دیروز و عبدالعلی امروز الان مدت ها است مانند مردها کار می کند نه فقط لباس خود را عوض کرده و اسمش را تغییر داده بلکه موهای سر را مانند مردها بکلی می زند و همان روبه را که مردها دارند تعقیب می کند. فعلاً نوکر یکنفر تاجر موسوم به حاجی احمد اقتصادی می باشد و علاوه بر نوکری کارهای باغبانی و عمل زراعت را بعهده گرفته و بسعادت و خوشی زندگانی می کند.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>isbzibu4ukeyuwqbus7mfyybq7d5uk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Ettelaat13320624alt.pdf/۱۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>84037</id>
    <revision>
      <id>290736</id>
      <parentid>278574</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T14:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290736</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4076" sha1="ihqo2creuloghl9e91dubtv32qbispp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{وسط|{{بزرگتر۲|یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است}}

فریده دو روز است در [[w:بیمارستان پهلوی|بیمارستان پهلوی]] بستری است و هفته آینده تحت [[w:جراحی تأیید جنسیت|عمل جراحی]] قرار خواهد گرفت. فریده دیروز و فرهاد فردا در نظر دارد بزودی خود را آماده خدمت سربازی کند.
}}

{{Img float
 | file = Farhad Najafi.jpg
 | width = 250px
 | align = center
 | cap = در عکس بالا فریده و پرستار بیمارستان دیده میشوند
}}
دو روز قبل یک دختر شانزده ساله بنام فریده نجفی با مادر خود به بیمارستان پهلوی مراجعه کرد. مادر فریده به پزشکان بیمارستان اظهار داشت که دخترم فریده مدتی است احساس میکند که مرد شده است و بهمین جهت او را برای معاینه و معالجه از شبستر بتهران آورده‌ام بدستور پزشکان فریده در بیمارستان بستری شد و دیروز برادرش باتفاق یک آرایشگر نزد او آمد و گیسوان او را تراشید و اینک فریده شکل پسر بچه شانزده‌ساله‌ای درآمده است.

{{بزرگتر۱|'''فریده فرهاد شده است'''}}

امروز خبرنگار ما در بیمارستان با فریده که اینک به نام فرهاد خوانده میشود ملاقات کرد. فریده جریان زندگی خود را چنین تعریف کرد من دو خواهر و دو برادر دارم. در دبستان دخترانه شبستر مشغول تحصیل شدم در خلال سالهای تحصیلی مرتب با مادرم نزاع داشتم زیرا من علاقمند بودم که با پسر ها بازی کنم ولی مادرم مرا دعوا میکرد و میگفت برای یکدختر خوب نیست که با پسرها بازی کند.

{{بزرگتر۱|'''اولین احساس'''}}

این جریان سالها ادامه داشت تا اینکه من بسن رشد رسیدم ولی برخلاف سایر دخترها کوچک‌ترین تغییری که باید در یکدختر بوجود آید در من پیدا نشد و اینموضوع بیشتر باعث ناراحتی من بود ولی جرأت نمیکردم از اینجریان با کسی صحبت کنم تا اینکه دو سال قبل احساس کردم که بمعاشرت و نشست و برخاست با دخترهای همکلاس خود بیش از پسرها راغب میباشم.

{{بزرگتر۱|'''موضوع را به مادرم گفتم'''}}

مادرم که خیال میکرد من دختر هستم بچشم یک دختر به من نگاه میکرد گوشهایم را سوراخ کرده بود و همیشه بمن میگفت گوشواره گوشت کن بالاخره دو ماه قبل ناگهان تغییر دیگری در من پیدا شد که مادرم را متوجه ساخت که ممکن است من دختر نباشم

این موضوع تغییر صدای من بود که شبیه یک پسر بچه شانزده ساله بود نه یک دختر شانزده ساله.

چون مادرم نسبت به پسر بودن یا دختر بودن من مظنون شد من نیز آنچه در ضمیر داشتم برای او تعریف کردم و بالاخره باتفاق مادرم جهت معاینه و معالجه بتهران آمدیم.

{{بزرگتر۱|'''میخواهم سرباز شوم'''}}

هم‌اکنون فرهادخان یا فریده خانم سابق در انتظار عمل جراحی است که قرار است هفته آینده صورت گیرد

فرهاد در خاتمه گفت خدا را شکر میکنم که پسر شدم و بزودی خود را برای انجام خدمت سربازی آماده خواهم کرد.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ihqo2creuloghl9e91dubtv32qbispp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اطلاعات/۱۳۰۵</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89695</id>
    <revision>
      <id>290751</id>
      <parentid>290673</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T14:12:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5541" sha1="rody45q0zkvyoe7bn6sd8dqtsldhnle" xml:space="preserve">&lt;!-- {{header periodical}}
 --&gt;
{{سرصفحه
 | عنوان      = [[../]]
 | مؤلف = 
 | قبلی   = 
 | قسمت    = ۱۳۰۵ – سال اول
 | بعدی       = [[../۱۳۰۶|۱۳۰۶]]
 | یادداشت =
}}


{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ سال اول نامه یومیهٔ اطلاعات - ۱۳۰۵
|-
| {{diagonal split header|ماه|روز}} || ۱ || ۲ || ۳ || ۴ || ۵ || ۶ || ۷ || ۸ || ۹ || ۱۰ || ۱۱ || ۱۲ || ۱۳ || ۱۴ || ۱۵ || ۱۶ || ۱۷ || ۱۸ || ۱۹ || ۲۰ || ۲۱ || ۲۲ || ۲۳ || ۲۴ || ۲۵ || ۲۶ || ۲۷ || ۲۸ || ۲۹ || ۳۰ || ۳۱
|-
| تیر || colspan=18 {{ن-م}}  || '''[[اطلاعات/شماره ۱|۱]]''' || colspan=12 {{ن-م}}
|-
| مرداد || colspan=18 {{ن-م}}  || '''[[اطلاعات/شماره ۲|۲]]''' || '''[[اطلاعات/شماره ۳|۳]]''' || {{نکته|جمعه|ج}} || {{نکته|فایل پیدا نشد|ن/م}} || '''[[اطلاعات/شماره ۵|۵]]''' || '''[[اطلاعات/شماره ۶|۶]]''' || [[فهرست:Ettelaat13050525.pdf|۷]] || [[فهرست:Ettelaat13050526.pdf|۸]] || [[فهرست:Ettelaat13050527.pdf|۹]] || {{نکته|جمعه|ج}} || [[فهرست:Ettelaat13050529.pdf|۱۰]] || [[Ettelaat13050530|۱۱]] || [[Ettelaat13050531|۱۲]]
|-
| شهریور || [[فهرست:Ettelaat13050601.pdf|۱۳]]|| [[فهرست:Ettelaat13050602.pdf|۱۴]]|| ؟ || {{نکته|جمعه|ج}} || [[فهرست:Ettelaat13050605.pdf|۱۵]]|| ؟  || [[فهرست:Ettelaat13050607.pdf|۱۶]]|| [[فهرست:Ettelaat13050608.pdf|۱۷]]|| [[فهرست:Ettelaat13050609.pdf|۱۸]]|| [[فهرست:Ettelaat13050610.pdf|۱۹]]|| {{نکته|جمعه|ج}} || [[فهرست:Ettelaat13050612.pdf|۲۰]]|| [[فهرست:Ettelaat13050613.pdf|۲۱]]|| ؟ || ؟ || [[فهرست:Ettelaat13050616.pdf|۲۲]]|| [[فهرست:Ettelaat13050617.pdf|۲۳]]|| {{نکته|جمعه|ج}} || [[فهرست:Ettelaat13050619.pdf|۲۴]]|| [[فهرست:Ettelaat13050620.pdf|۲۵]]|| [[فهرست:Ettelaat13050621.pdf|۲۶]]|| [[فهرست:Ettelaat13050622.pdf|۲۷]]|| [[فهرست:Ettelaat13050623.pdf|۲۸]]|| [[فهرست:Ettelaat13050624.pdf|۲۹]]|| {{نکته|جمعه|ج}} || [[فهرست:Ettelaat13050626.pdf|۳۰]]|| [[فهرست:Ettelaat13050627.pdf|۳۱]]|| [[فهرست:Ettelaat13050628.pdf|۳۲]]|| [[فهرست:Ettelaat13050629.pdf|۳۳]]|| [[فهرست:Ettelaat13050630.pdf|۳۴]]|| [[فهرست:Ettelaat13050631.pdf|۳۵]]
|-
| مهر || {{نکته|جمعه|ج}} || ؟ || [[فهرست:Ettelaat13050703.pdf|۳۶]]|| [[فهرست:Ettelaat13050704.pdf|۳۷]]|| [[فهرست:Ettelaat13050705.pdf|۳۸]]|| [[فهرست:Ettelaat13050706.pdf|۳۹]]|| [[فهرست:Ettelaat13050707.pdf|۴۰]]|| {{نکته|جمعه|ج}} || [[فهرست:Ettelaat13050709.pdf|۴۱]]|| [[فهرست:Ettelaat13050710.pdf|۴۲]]|| [[فهرست:Ettelaat13050711.pdf|۴۳]]|| [[فهرست:Ettelaat13050712.pdf|۴۴]]|| [[فهرست:Ettelaat13050713.pdf|۴۵]]|| [[فهرست:Ettelaat13050714.pdf|۴۶]]|| {{نکته|جمعه|ج}} || [[فهرست:Ettelaat13050716.pdf|۴۷]]|| [[فهرست:Ettelaat13050717.pdf|۴۸]]|| [[فهرست:Ettelaat13050718.pdf|۴۹]]|| [[فهرست:Ettelaat13050719.pdf|۵۰]]|| [[فهرست:Ettelaat13050720.pdf|۵۱]]|| [[فهرست:Ettelaat13050721.pdf|۵۲]]|| {{نکته|جمعه|ج}} || [[فهرست:Ettelaat13050723.pdf|۵۳]]|| [[فهرست:Ettelaat13050724.pdf|۵۴]]|| [[فهرست:Ettelaat13050725.pdf|۵۵]]|| [[فهرست:Ettelaat13050726.pdf|۵۶]]|| [[فهرست:Ettelaat13050727.pdf|۵۷]]|| [[فهرست:Ettelaat13050728.pdf|۵۸]]|| {{نکته|جمعه|ج}} || [[فهرست:Ettelaat13050730.pdf|۵۹]]|| {{ن-م}}
|-
| آبان || ۶۰ || ۶۱ || ۶۲ || ۶۳ || ۶۴ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۶۵ || ۶۶ || ۶۷ || ؟ || ۶۸ || ۶۹ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۷۰ || ۷۱ || ۷۲ || ۷۳ || ۷۴ || ۷۵ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۷۶ || ۷۷ || ۷۸ || ۷۹ || ۸۰ || ۸۱ || {{نکته|جمعه|ج}} || ؟ || ۸۲ || ۸۳ || {{ن-م}}
|-
| آذر || ۸۴ || ۸۵ || ۸۶ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۸۷ || ۸۸ || ۸۹ || ۹۰ || ۹۱ || ۹۲ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۹۳ || ۹۴ || ۹۵ || ۹۶ || ۹۷ || ۹۸ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۹۹ || ۱۰۰ || ۱۰۱ || ۱۰۲ || ۱۰۳ || ۱۰۴ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۱۰۵ || ۱۰۶ || ۱۰۷ || ۱۰۸ || ۱۰۹ || {{ن-م}}
|-
| دی || ۱۱۰ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۱۱۱ || ؟ || ۱۱۲ || ۱۱۳ || ۱۱۴ || ۱۱۵ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۱۱۶ || ۱۱۷ || ۱۱۸ || ۱۱۹ || ۱۲۰ || ۱۲۱ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۱۲۲ || ۱۲۳ || ۱۲۴ || ۱۲۵ || ۱۲۶ || ۱۲۷ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۱۲۸ || ۱۲۹ || ۱۳۰ || ؟ || ۱۳۱ || ۱۳۲ || {{نکته|جمعه|ج}} || {{ن-م}}
|-
| بهمن || ۱۳۳ || ۱۳۴ || ۱۳۵ || ۱۳۶ || ۱۳۷ || ۱۳۸ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۱۳۹ || ۱۴۰ || ۱۴۱ || ؟ || ۱۴۲ || ۱۴۳ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۱۴۴ || ؟ || ۱۴۵ || ۱۴۶ || ۱۴۷ || ۱۴۸ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۱۴۹ || ۱۵۰ || ۱۵۱ || ۱۵۲ || ۱۵۳ || ۱۵۴ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۱۵۵ || ۱۵۶ || {{ن-م}}
|-
| اسفند || ۱۵۷ || ۱۵۸ || ۱۵۹ || ۱۶۰ || {{نکته|جمعه|ج}} || ۱۶۱ || ۱۶۲ || ۱۶۳ || ۱۶۴ || ۱۶۵ || ۱۶۶ || {{نکته|جمعه|ج}} || ؟ || ۱۶۷ || ۱۶۸ || ۱۶۹ || ۱۷۰ || ۱۷۱ || ۱۷۲ || ؟ || ۱۷۳ || ۱۷۴ || ۱۷۵ || ۱۷۶ || ؟ || ۱۷۷ || ؟ || ۱۷۸ || ۱۷۹ || {{ن-م}} || {{ن-م}}
|}

* [[اطلاعات/شماره ۲۸/تبدیل زنی بمردی!]]</text>
      <sha1>rody45q0zkvyoe7bn6sd8dqtsldhnle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89705</id>
    <revision>
      <id>290706</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{header  | title      = روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران  | author     =   | translator =   | section    =   | previous   =   | next       =   | year       =   | notes      =  }}  * [[روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران/شماره ۶۵۱۶]]، ۱۳ تیر ۱۳۴۶ * [[روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران/شماره ۸۷۸۵]]، ۱۲ اسفند ۱۳۵۳» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="432" sha1="4q5r27yefaidpqj9wrqdgtpoe9rbgwy" xml:space="preserve">{{header
 | title      = روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | next       = 
 | year       = 
 | notes      = 
}}

* [[روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران/شماره ۶۵۱۶]]، ۱۳ تیر ۱۳۴۶
* [[روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران/شماره ۸۷۸۵]]، ۱۲ اسفند ۱۳۵۳</text>
      <sha1>4q5r27yefaidpqj9wrqdgtpoe9rbgwy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290714</id>
      <parentid>290706</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T12:50:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="496" sha1="n1evuonljd1itldyorman8t4bt902md" xml:space="preserve">{{header
 | title      = روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | next       = [[روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران]]
 | year       = 
 | notes      = 
}}

* [[روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران/شماره ۶۵۱۶]]، ۱۳ تیر ۱۳۴۶
* [[روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران/شماره ۸۷۸۵]]، ۱۲ اسفند ۱۳۵۳</text>
      <sha1>n1evuonljd1itldyorman8t4bt902md</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290732</id>
      <parentid>290714</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:51:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:روزنامه‌های رسمی دولتی]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>290732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="552" sha1="olvkl0n8vcx2pyhe8b2ba6wzxdgy5py" xml:space="preserve">{{header
 | title      = روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = 
 | next       = [[روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران]]
 | year       = 
 | notes      = 
}}

* [[روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران/شماره ۶۵۱۶]]، ۱۳ تیر ۱۳۴۶
* [[روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران/شماره ۸۷۸۵]]، ۱۲ اسفند ۱۳۵۳

[[رده:روزنامه‌های رسمی دولتی]]</text>
      <sha1>olvkl0n8vcx2pyhe8b2ba6wzxdgy5py</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فهرست:روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران - شماره ۱۲۹۵۷ - ۶ شهریور ۱۳۶۸.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>89706</id>
    <revision>
      <id>290707</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:39:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290707</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103" sha1="pg5aqfpc66ok016i9eq23gxnl4o7vgm" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران/شماره ۱۲۹۵۷
|Subtitle=
|Volume=
|Issue=
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=
|Printer=
|Year=1368
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>pg5aqfpc66ok016i9eq23gxnl4o7vgm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران - شماره ۱۲۹۵۷ - ۶ شهریور ۱۳۶۸.pdf/۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89707</id>
    <revision>
      <id>290708</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:41:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ابرابزار</comment>
      <origin>290708</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5689" sha1="06rscyknn3rdo532lc3aqddnv3b5hcb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;دولت جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد اصلاحات و تغییرات وتتمیم قانون اساسی مصوب ۱۳۵۸ را که شورای بازنگری قانون اساسی بموجب فرمان مورخ ۴ اردیبهشت ماه ۱۳۵۸ قائدعظیم الشان و رهبر کبیر انقلاب جهانی اسلام و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت آیت الله العظمی امام خمینی قدس سره الشریف در چهل و هشت اصل مدون و چند تصمیم و توضیح در جلسات مورخ هفدهم تا بیستم تیر ماه یکهزار و سیصد و شصت و هشت هجری شمسی به‌طور نهائی بررسی و تدوین کرده و در چهل و یکمین اجلاس خود به تصویب نهائی رسانده و مقام معظم رهبری آنرا تأیید و امضاء فرموده و جهت همه‌پرسی طی فرمان مورخ بیست وهشتم تیر ماه یکهزارو سیصدو شصت و هشت به دولت ابلاغ کرده‌اند به شرح زیر به همه‌پرسی می‌گذارد:

ماده ۱- درتمامی اصول وسر فصل‌ها و مقدمه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، عبارت «مجلس شورای ملی» به «مجلس شورای اسلامی» تغییر می‌یابد.

ماده ۲- عنوان مبحث اول فصل نهم به «ریاست جمهوری و وزراء» تبدیل گردد و عنوان «مبحث سوم» همین فصل (قبل از اصل یکصدوچهل وسوم) به «مبحث دوم» تغییر یابد و عنوان «مبحث دوم، نسخت وزیر و وزراء» (قبل از اصل یکصد و سی وسوم) حذف گردد و عنوان «فصل دوازدهم، رسانه‌های گروهی» به «فصل دوازدهم، صدا و سیما» تغییر یابد و قبل از اصل یکصد و هفتاد و ششم، عنوان «فصل سیزدهم، شورای عالی امنیت ملی» و قبل از یکصد و هفتاد و هفتم، عنوان «فصل چهاردهم، بازنگری درقانون اساسی» افزوده گردد.

ماده ۳- اصول ۵-۵۷-۶۰-۶۴-۶۹-۷۰-۸۵-۸۷-۸۸-۸۹-۹۱-۹۹-۱۰۷-۱۰۸-۱۰۹-۱۱۰-۱۱۱-۱۱۲-۱۱۳-۱۲۱-۱۲۲-۱۲۴-۶ ۱۲-۱۲۷-۱۲۸-۱۳۰-۱۳۱-۱۳۲-۱۳۳-۱۳۴- ۱۳۵- ۱۳۶- ۱۳۷ -۱۳۸- ۱۴۰-۱۴۱-۱۴۲-۱۵۷-۱۵۸-۱۶۰-۱۶۱-۱۶۲-۱۶۴-۱۷۳-۱۷۴ و۱۷۵ اصلاح می‌شود و تغییر و تتمیم می‌یابد وبه جای اصول قانون اساسی مصوب ۱۳۵۸ قرار می‌گیرد و اصول ۱۷۶ و ۱۷۷ نیز به قانون اساسی اضافه می‌شود و کلیه اصلاحات و تغییرات و جابجائی‌ها و اضافات در چهل وهشت اصل مدون بشرح زیر تصویب می‌گردد.

مصوبات شورای بازنگری قانون اساسی سال ۱۳۶۸.

اصل پنجم

درزمان غیبت حضرت ولی عصر «عجل الله تعالی فرجه» درجمهوری اسلامی ایران ولایت امر و امامت امت برعهده فقیه عادل و با تقوی، آگاه به زمان، شجاع، مدیر ومدبر است که طبق اصل یکصد و هفتم عهده‌دار آن می‌گردد.

اصل پنجاه وهفتم

قوای حاکم در جمهوری اسلامی ایران عبارتند از: قوه مقننه، قوه مجریه و قوه قضائیه که زیر نظر ولایت مطلقه امر و امامت امت بر طبق اصول آینده این قانون اعمال می‌گردند. این قوا مستقل از یکدیگرند.

اصل شصتم

اعمال قوه مجریه جز در اموری که دراین قانون مستقیماً بر عهده رهبری گذارده شده، از طریق رئیس‌جمهور و وزراء است.

اصل شصت و چهارم

عده نمایندگان مجلس شورای اسلامی دویست و هفتاد نفر است و از تاریخ همه‌پرسی سال یکهزار و سیصد و شصت وهشت هجری شمسی پس از هر ده سال، با درنظر گرفتن عوامل انسانی، سیاسی، جغرافیایی و نظایر آنها حداکثر بیست نفر نماینده می‌تواند اضافه شود. زرتشتیان و کلیمیان هر کدام یک نماینده و مسیحیان آشوری و کلدانی مجموعاً یک نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هرکدام یک نماینده انتخاب می‌کنند. محدوده حوزه‌های انتخابیه و تعداد نمایندگان را قانون معین می‌کند.

اصل شصت ونهم

مذاکرات مجلس شورای اسلامی باید علنی باشد و گزارش کامل آن از طریق رادیو و روزنامه رسمی برای اطلاع عموم منتشر شود. در شرایط اضطراری، در صورتی که رعایت امنیت کشور ایجاب کند، به تقاضای رئیس‌جمهور یا یکی از وزراء یا ده نفر از نمایندگان، جلسه غیر علنی تشکیل می‌شود. مصوبات جلسه غیر علنی در صورتی معتبر است که با حضور شورای نگهبان به تصویب سه چهارم مجموع نمایندگان برسد. گزارش و مصوبات این جلسات باید پس از برطرف شدن شرایط اضطراری برای اطلاع عموم منتشر گردد.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>06rscyknn3rdo532lc3aqddnv3b5hcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران - شماره ۱۲۹۵۷ - ۶ شهریور ۱۳۶۸.pdf/۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89708</id>
    <revision>
      <id>290709</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «اصل هفتادم  رئیس‌جمهور و معاونان او و وزیران به اجتماع یا به انفراد حق شرکت درجلسات علنی مجلس را دارند و می‌توانند مشاوران خود راهمراه داشته باشند و در صورتی که نمایندگان لازم بدانند، وزراء مکلف به حضورند و هرگاه تقاضا کنند مطالبشان استماع م...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290709</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9811" sha1="s5iqdwu1h6a5ag96cejzzd6osip0uw9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;اصل هفتادم

رئیس‌جمهور و معاونان او و وزیران به اجتماع یا به انفراد حق شرکت درجلسات علنی مجلس را دارند و می‌توانند مشاوران خود راهمراه داشته باشند و در صورتی که نمایندگان لازم بدانند، وزراء مکلف به حضورند و هرگاه تقاضا کنند مطالبشان استماع می‌شود

اصل هشتاد و پنجم

سمت نمایندگی قائم به شخص است و قابل واگذاری به دیگری نیست. مجلس نمی‌تواند اختیار قانون گذاری را به شخص یا هیأتی واگذار کند ولی درموارد ضروری می‌تواند اختیار وضع بعضی از قوانین را با رعایت اصل هفتاد و دوم به کمیسیونهای داخلی خود تفویض کند، دراین صورت این قوانین درمدتی که مجلس تعیین می‌نماید بصورت آزمایشی اجراء می‌شود و تصویب نهائی آنها با مجلس خواهد بود. همچنین مجلس شورای اسلامی می‌تواند تصویب دائمی اساسنامه سازمانها، شرکتها، مؤسسات دولتی یا وابسته به دولت را با رعایت اصل هفتاد و دوم به کمیسیونهای ذیربط واگذار کند یا اجازه تصویب آنها رابه دولت بدهد، دراین صورت مصوبات دولت نباید با اصول و احکام مذهب رسمی کشور یا قانون اساسی مغایرت داشته باشد، تشخیص این امر به ترتیب مذکور دراصل نود وششم با شورای نگهبان است. علاوه بر این مصوبات دولت نباید مخالف قوانین و مقررات عمومی کشور باشد و به منظور بررسی و اعلام عدم مغایرت آنها با قوانین مزبور باید ضمن ابلاغ برای اجراء به اطلاع رئیس مجلس شورای اسلامی برسد.

اصل هشتاد وهفتم

رئیس‌جمهور برای هیئت وزیران پس از تشکیل و پیش از هر اقدام دیگر باید ازمجلس رأی اعتماد بگیرد. در دوران تصدی نیز در مورد مسائل مهم و مورد اختلاف می‌تواند از مجلس برای هیئت وزیران تقاضای رأی اعتماد کند.

اصل هشتاد وهشتم

در هر مورد که حداقل یک چهارم کل نمایندگان مجلس شورای اسلامی از رئیس‌جمهور یا هر یک از نمایندگان از وزیر مسوول، دربارهٔ یکی از وظایف آنان سئوال کنند، رئیس‌جمهور یا وزیر موظف است درمجلس حاضر شود و به سئوال جواب دهد و این جواب نباید در مورد رئیس‌جمهور بیش از یک ماه و در مورد وزیر بیش از ده روز به تأخیر افتد مگر با عذر موجه به تشخیص مجلس شورای اسلامی.

اصل هشتاد ونهم

۱- نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‌توانند در مواردی که لازم می‌دانند هیئت وزیران یا هریک از وزراء را استیضاح کنند، استیضاح وقتی قابل طرح در مجلس است که با امضای حداقل ده نفر از نمایندگان به مجلس تقدیم شود.

هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح باید ظرف مدت ده روز پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و به آن پاسخ گوید و از مجلس رأی اعتماد بخواهد. درصورت عدم حضور هیئت وزیران یا وزیر برای پاسخ، نمایندگان مزبور دربارهٔ استیضاح خود توضیحات لازم را می‌دهند و درصورتی که مجلس مقتضی بداند اعلام رأی عدم اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس رأی اعتماد نداد هیئت وزیران یا وزیر مورد استیضاح عزل می‌شود. در هر دو صورت وزرای مورد استیضاح نمی‌توانند در هیئت وزیرانی که بلافاصله بعد از آن تشکیل می‌شود عضویت پیدا کنند.

۲- درصورتی که حداقل یک سوم از نمایندگان مجلس شورای اسلامی رئیس‌جمهور را در مقام اجرای وظایف مدیریت قوه مجریه و اداره اموراجرائی کشور مورد استیضاح قرار دهند، رئیس‌جمهور باید ظرف مدت یک ماه پس از طرح آن در مجلس حاضر شود و درخصوص مسائل مطرح شده توضیحات کافی بدهد. درصورتی که پس از بیانات نمایندگان مخالف و موافق و پاسخ رئیس‌جمهور، اکثریت دو سوم کل نمایندگان به عدم کفایت رئیس‌جمهور رأی دادند مراتب جهت اجرای بند ۱۰ اصل یکصد و دهم به اطلاع مقام رهبری می‌رسد.

اصل نود ویکم

بمنظور پاسداری از احکام اسلام وقانون اساسی از نظر عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با آنها، شورایی بنام شورای نگهبان با ترکیب زیر تشکیل می‌شود:

# شش نفر از فقهای عادل وآگاه به مقتضیات زمان و مسائل روز، انتخاب این عده با مقام رهبری است.
# شش نفر حقوقدان، در رشته‌های مختلف حقوقی، ازمیان حقوقدانان مسلمانی که بوسیله رئیس قوه قضائیه به مجلس شورای اسلامی معرفی می‌شوند و با رأی مجلس انتخاب می‌گردند.
اصل نود ونهم

شورای نگهبان نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری، ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و مراجعه به آراء عمومی و همه‌پرسی را برعهده دارد.

اصل یکصد و هفتم

پس از مرجع عالیقدر تقلید و رهبر کبیر انقلاب جهانی اسلام و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت آیت الله العظمی امام خمینی «قدس سره الشریف» که از طرف اکثریت قاطع مردم به مرجعیت و رهبری شناخته و پذیرفته شدند، تعیین رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است. خبرگان رهبری درباره همه فقهاء واجد شرایط مذکور دراصول پنجم و یکصد و نهم بررسی و مشورت می‌کنند هرگاه یکی از آنان را اعلم به احکام و موضوعات فقهی یا مسائل سیاسی و اجتماعی یا دارای مقبولیت عامه یا واجد برجستگی خاص در یکی از صفات مذکور در اصل یکصد و نهم تشخیص دهند او را به رهبری انتخاب می‌کنند و در غیر اینصورت یکی از آنان را به عنوان رهبر انتخاب و معرفی می‌نمایند. رهبر منتخب خبرگان، ولایت امر و همه مسوولیت‌های ناشی از آن را برعهده خواهد داشت. رهبر در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی است.

اصل یکصدو هشتم

قانون مربوط به تعداد و شرایط خبرگان، کیفیت انتخاب آنها وآئیننامه داخلی جلسات آنان برای نخستین دوره باید به وسیله فقهاء اولین شورای نگهبان تهیه و با اکثریت آراء آنان تصویب شود و به تصویب نهائی رهبر انقلاب برسد. ازآن پس هرگونه تغییر و تجدید نظر دراین قانون و تصویب سایر مقررات مربوط به وظایف خبرگان و صلاحیت خود آنان است.

اصل یکصد ونهم

شرایط و صفات رهبر:

# صلاحیت علمی لازم برای افتاء در ابواب مختلف فقه.
# عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام.
# بینش صحیح سیاسی واجتماعی، تدبیر، شجاعت، مدیریت و قدرت کافی برای رهبری. درصورت تعدد واجدین شرایط فوق، شخصی که دارای بینش فقهی و سیاسی قوی تر باشد مقدم است.

اصل یکصدو دهم

وظایف و اختیارات رهبر:

# تعیین سیاستهای کلی نظام جمهوری اسلامی ایران پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام.
# نظارت برحسن اجرای سیاستهای کلی نظام.
# فرمان همه‌پرسی.
# فرماندهی کل نیروهای مسلح.
# اعلان جنگ و صلح و بسیج نیروها.
# نصب و عزل و قبول استعفاء.
الف- فقهای شورای نگهبان.

ب- عالیترین مقام قوه قضائیه.

ج- رئیس سازمان صدا وسیمای جمهوری اسامی ایران.

د- رئیس ستاد مشترک.

هـ- فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.

و- فرماندهان عالی نیروهای نظامی و انتظامی.

# حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سه‌گانه.
# حل معضلات نظام که از طریق عادی قابل حل نیست، از طریق مجمع تشخیص مصلحت نظام.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s5iqdwu1h6a5ag96cejzzd6osip0uw9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران - شماره ۱۲۹۵۷ - ۶ شهریور ۱۳۶۸.pdf/۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89709</id>
    <revision>
      <id>290710</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:43:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی « # امضاء حکم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم - صلاحیت داوطلبان ریاست جمهوری از جهت دارا بودن شرایطی که دراین قانون می‌آید، باید قبل از انتخابات به تأیید شورای نگهبان و در دوره اول به تأیید رهبری برسد. # عزل رئیس‌جمهور با درنظر گرفتن مصالح کشور پ...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290710</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10516" sha1="637srpz88dkzncamv2r450kzpcsmvqi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
# امضاء حکم ریاست جمهوری پس از انتخاب مردم - صلاحیت داوطلبان ریاست جمهوری از جهت دارا بودن شرایطی که دراین قانون می‌آید، باید قبل از انتخابات به تأیید شورای نگهبان و در دوره اول به تأیید رهبری برسد.
# عزل رئیس‌جمهور با درنظر گرفتن مصالح کشور پس ازحکم دیوانعالی کشور به تخلف وی از وظایف قانونی، یا رأی مجلس شورای اسلامی به عدم کفایت وی براساس اصل هشتاد و نهم.
# عفو یا تخفیف مجازات محکومین در حدود موازین اسلامی پس از پیشنهاد رئیس قوه قضائیه. رهبر می‌تواند بعضی از وظایف و اختیارات خود را به شخص دیگری تفویض کند.

اصل یکصد و یازدهم

هرگاه رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود، یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصول پنجم و یکصد ونهم گردد، یامعلوم شود از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده است، از مقام خود برکنار خواهد شد. تشخیص این امر به عهده خبرگان مذکور در اصل یکصد و هشتم می‌باشد. درصورت فوت یا کناره‌گیری یا عزل رهبر، خبرگان موظفند، دراسرع وقت نسبت به تعیین و معرفی رهبر جدید اقدام نمایند. تاهنگام معرفی رهبر، شورائی مرکب از رئیس‌جمهور، رئیس قوه قضائیه و یکی از فقهای شورای نگهبان به انتخاب مجمع تشخیص مصلحت نظام، همه وظایف رهبری را به‌طور موقت بعهده می‌گیرد وچنانچه دراین مدت یکی از آنان بهر دلیل نتواند انجام وظیفه نماید، فرد دیگری به انتخاب مجمع، با حفظ اکثریت فقهاء، در شوری به جای وی منصوب می‌گردد. این شورا درخصوص وظایف بندهای ۱ و ۳ و ۵ و ۱۰ و قمستهای (د) و (هـ) و (و) بند ۶ اصل یکصد و دهم، پس از تصویب سه چهارم اعضاء مجمع تشخیص مصلحت نظام اقدام می‌کند.

هرگاه رهبر براثر بیماری یا حادثه دیگری موقتاً از انجام وظایف رهبری ناتوان شود، دراین مدت شورای مذکور در این اصل وظایف او را عهده‌دار خواهد بود.

اصل یکصد و دوازدهم

مجمع تشخیص مصلحت نظام برای تشخیص مصلحت در مواردی که مصوبه مجلس شورای اسلامی را شورای نگهبان خلاف موازین شرع یا قانون اساسی بداند ومجلس با درنظر گرفتن مصلحت نظام نظر شورای نگهبان را تأمین نکند ومشاوره در اموری که رهبری به آنان ارجاع می‌دهد وسایر وظایفی که دراین قانون ذکر شده است به دستور رهبری تشکیل می‌شود. اعضاء ثابت و متغیر این مجمع را مقام رهبری تعیین می‌نماید. مقررات مربوط به مجمع توسط خود اعضاء تهیه و تصویب و به تأیید مقام رهبری خواهد رسید.

فصل نهم - قوه مجریه

مبحث اول - ریاست جمهوری و وزراء

اصل یکصدو سیزدهم

پس ازمقام رهبری رئیس‌جمهور عالیترین مقام رسمی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و ریاست قوه مجریه را جز در اموری که مستقیماً به رهبری مربوط می‌شود، برعهده دارد.

اصل یکصد وبیست ویکم

رئیس‌جمهور درمجلس شورای اسلامی درجلسه ای که باحضور رئیس قوه قضائیه و اعضای شورای نگهبان تشکیل می‌شود به ترتیب زیر سوگند یاد می‌کند وسوگند نامه را امضاء می‌نماید.

بسم الله الرحمن الرحیم

«من بعنوان رئیس‌جمهور در پیشگاه قرآن کریم و در برابر ملت ایران به خداوند قادر متعال سوگند یاد می‌کنم که پاسدار مذهب رسمی و نظام جمهوری اسلامی و قانون اساسی کشور باشم وهمه استعداد و صلاحیت خویش را در راه ایفای مسوولیتهائی که برعهده گرفته‌ام بکارگیرم وخود را وقف خدمت به مردم و اعتلای کشور، ترویج دین و اخلاق، پشتیبانی از حق و گسترش عدالت سازم و از هر گونه خود کامگی بپرهیزم و از آزادی و حرمت اشخاص و حقوقی که قانون اساسی برای ملت شناخته است حمایت کنم. درحراست از مرزها واستقلال سیاسی و اقتصادی و فرهنگی کشور از هیچ اقدامی دریغ نورزم و با استعانت از خداوند و پیروی از پیامبر اسلام و ائمه اطهار علیهم السلام قدرتی را که ملت به عنوان امانتی مقدس بمن سپرده است همچون امینی پارسا و فداکار نگاهدار باشم و آنرا به منتخب ملت پس از خود بسپارم».

اصل یکصد وبیست ودوم

رئیس‌جمهور در حدود اختیارات و وظایفی که بموجب قانون اساسی یا قوانین عادی به عهده دارد در برابر ملت و رهبر ومجلس شورای اسلامی مسوول است.

اصل یکصد و بیست وچهارم

رئیس‌جمهور می‌تواند برای انجام وظایف قانونی خود معاونانی داشته باشد. معاون اول رئیس‌جمهور با موافقت وی اداره هیئت وزیران و مسوولیت هماهنگی سایر معاونتها را بعهده خواهد داشت.

اصل یکصد بیست و ششم

رئیس‌جمهور مسؤولیت امور برنامه و بودجه و امور اداری و استخدامی کشور را مستقیماً بر عهده دارد و می‌تواند اداره آنها را به عهده دیگری بگذارد.

اصل یکصدو بیست و هفتم

رئیس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص، بر حسب ضرورت با تصویب هیئت وزیران نماینده یا نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین نماید. در این موارد تصمیمات نماینده یا نمایندگان مذکور در حکم تصمیمات رئیس‌جمهور و هیئت وزیران خواهد بود.

اصل یکصدو بیست و هشتم

سفیران به پیشنهاد وزیر امور خارجه و تصویب رئیس‌جمهور تعیین می‌شوند. رئیس‌جمهور استوارنامه سفیران را امضاء می‌کند و استوارنامه سفیران کشورهای دیگر را می‌پذیرد.

اصل یکصدو سی ام

رئیس‌جمهور استعفای خود را به رهبر تقدیم می‌کند و تا زمانی که استعفای او پذیرفته نشده است به انجام وظایف خود ادامه می‌دهد.

اصل یکصدو سی ویکم

در صورت فوت، عزل، استعفاء، غیبت، یا بیماری بیش از دو ماه رئیس‌جمهور یا در موردی که مدت ریاست جمهوری پایان یافته و رئیس‌جمهور جدید بر اثر موانعی هنوز انتخاب نشده یا امور دیگری از این قبیل، معاون اول رئیس‌جمهور با موافقت رهبری اختیارات و مسوولیتهای وی را برعهده می‌گیرد و شورائی متشکل از رئیس مجلس و رئیس قوه قضائیه و معاون اول رئیس‌جمهور موظف است ترتیبی دهد که حداکثر ظرف مدت پنجاه روز رئیس‌جمهور جدید انتخاب شود، در صورت فوت معاون اول یا امور دیگری که مانع انجام وظایف وی گردد و نیز در صورتی که رئیس‌جمهور معاون اول نداشته باشد مقام رهبری فرد دیگری را به جای او منصوب می‌کند.

اصل یکصدو سی و دوم

در مدتی که اختیارات و مسوولیتهای رئیس‌جمهور بر عهده معاون اول یا فرد دیگری است که به موجب اصل یکصد و سی و یکم منصوب می‌گردد وزراء را نمی‌توان استیضاح کرد یا به آنان رأی عدم اعتماد داد و نیز نمی‌توان برای تجدید نظر در قانون اساسی یا امر همه‌پرسی اقدام نمود.

اصل یکصدو سی و سوم

وزراء توسط رئیس‌جمهور تعیین و برای گرفتن رأی اعتماد به مجلس معرفی می‌شوند با تغییر مجلس، گرفتن رأی اعتماد جدید برای وزراء لازم نیست. تعداد وزیران و حدود اختیارات هریک از آنان را قانون معین می‌کند.

اصل یکصدو و سی و چهارم

ریاست هیئت وزیران با رئیس‌جمهور است که بر کار وزیران نظارت دارد و با اتخاذ تدابیر لازم به هماهنگ ساختن تصمیم‌های وزیران و هیئت دولت می‌پردازد و با همکاری وزیران، برنامه وخط مشی دولت را تعیین و قوانین را اجرا می‌کند، در موارد اختلاف نظر یا تداخل در وظایف قانونی دستگاه‌های دولتی در صورتیکه نیاز به تفسیر یا تغییر قانون نداشته باشد، تصمیم هیئت وزیران که به پیشنهاد رئیس‌جمهور اتخاذ می‌شود لازم الاجراست. رئیس‌جمهور در برابر مجلس مسأول اقدامات هیئت وزیران است.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>637srpz88dkzncamv2r450kzpcsmvqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران - شماره ۱۲۹۵۷ - ۶ شهریور ۱۳۶۸.pdf/۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89710</id>
    <revision>
      <id>290711</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی « اصل یکصد و سی و پنجم  وزراء تا زمانی که عزل نشده‌اند یا بر اثر استیضاح یا درخواست رأی اعتماد، مجلس به آنها رأی عدم اعتماد نداده است در سمت خود باقی می‌مانند. استعفای هیئت وزیران یا هر یک از آنان به رئیس‌جمهور تسلیم می‌شود و هیئت وزیران تا تعی...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290711</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10271" sha1="b3gf7asytdtx371yxc23wosi6zgw112" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
اصل یکصد و سی و پنجم

وزراء تا زمانی که عزل نشده‌اند یا بر اثر استیضاح یا درخواست رأی اعتماد، مجلس به آنها رأی عدم اعتماد نداده است در سمت خود باقی می‌مانند. استعفای هیئت وزیران یا هر یک از آنان به رئیس‌جمهور تسلیم می‌شود و هیئت وزیران تا تعیین دولت جدید به وظایف خود ادامه خواهند داد. رئیس‌جمهور می‌تواند برای وزارتخانه هائی که وزیر ندارند حداکثر برای مدت سه ماه سرپرست تعیین نماید.

اصل یکصد و سی و ششم

رئیس‌جمهور می‌تواند وزراء را عزل کند و در این صورت باید برای وزیر یا وزیران جدید از مجلس رأی اعتماد بگیرد و در صورتی که پس از ابراز اعتماد مجلس به دولت نیمی از هیئت وزیران تغییر نماید باید مجدداً از مجلس شورای اسلامی برای هیئت وزیران تقاضای رأی اعتماد کند.

اصل یکصدو سی و هفتم

هر یک از وزیران مسوول وظایف خاص خویش در برابر رئیس‌جمهور و مجلس است و در اموری که به تصویب هیئت وزیران می‌رسد مسوول اعمال دیگران نیز هست.

اصل یکصدو سی و هشتم

علاوه بر مواردی که هیئت وزیران یا وزیری مأمور تدوین آئیننامه‌های اجرائی قوانین می‌شود، هیئت وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری و تأمین اجرای قوانین و تنظیم سازمانهای اداری به وضع تصویبنامه و آئیننامه بپردازد. هریک از وزیران نیز در حدود وظایف خویش و مصوبات هیئت وزیران حق وضع آئیننامه و صدور بخشنامه را دارد ولی مفاد این مقررات نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد. دولت می‌تواند تصویب برخی از امور مربوط به وظایف خود را به کمیسیونهای متشکل از چند وزیر واگذار نماید. مصوبات این کمیسیونها در محدوده قوانین پس از تأیید رئیس‌جمهور لازم الاجراست.

تصویب‌نامه‌ها و آئیننامه‌های دولت و مصوبات کمیسیونهای مذکور در این اصل، ضمن ابلاغ برای اجراء به اطلاع رئیس مجلس شورای اسلامی می‌رسد تا در صورتیکه آنها را برخلاف قوانین بیابد با ذکر دلیل برای تجدید نظر به هیئت وزیران بفرستد.

اصل یکصدو چهلم

رسیدگی به اتهام رئیس‌جمهور و معاونان او و وزیران در مورد جرائم عادی با اطلاع مجلس شورای اسلامی در دادگاه‌های عمومی دادگستری انجام می‌شود.

اصل یکصدو چهل و یکم

رئیس‌جمهور، معاونان رئیس‌جمهور، وزیران و کارمندان دولت نمی‌توانند بیش از یک شغل دولتی داشته باشند و داشتن هر نوع شغل دیگر در مؤسساتی که تمام یا قسمتی از سرمایه آن متعلق به دولت یا مؤسسات عمومی است و نمایندگی مجلس شورای اسلامی و وکالت دادگستری و مشاوره حقوقی و نیز ریاست و مدیریت عامل یا عضویت در هیئت مدیر انواع مختلف شرکتهای خصوصی، جز شرکتهای تعاونی ادارات و مؤسسات برای آنان ممنوع است.

سمتهای آموزشی در دانشگاه‌ها و مؤسسات تحقیقاتی از این حکم مستثنی است.

اصل یکصدو چهل و دوم

دارائی رهبر، رئیس‌جمهور، معاونان رئیس‌جمهور، وزیران و همسر و فرزندان آنان قبل و بعد از خدمت، توسط رئیس قوه قضائیه رسیدگی می‌شود که بر خلاف حق، افزایش نیافته باشد

اصل یکصد و پنجاه و هفتم

به منظور انجام مسوولیتهای قو قضائیه در کلیه امور قضائی و اداری و اجرائی مقام رهبری یکنفر مجتهد عادل و آگاه به امور قضائی و مدیر و مدبر را برای مدت پنجسال به عنوان رئیس قوه قضائیه تعیین می‌نماید که عالیترین مقام قوه قضائیه است.

اصل یکصدو پنجاه و هشتم

وظایف رئیس قوه قضائیه بشرح زیر است:

# ایجاد تشکیلات لازم در دادگستری به تناسب مسوولیتهای اصل یکصدو پنجاه و ششم.
# تهیه لوایح قضائی متناسب با جمهوری اسلامی.
# استخدام قضات عادل و شایسته و عزل و نصب آنها و تغییر محل مأموریت و تعیین مشاغل و ترفیع آنان و مانند اینها از امور اداری، طبق قانون.
اصل یکصدو شصتم

وزیر دادگستری مسوولیت کلیه مسائل مربوط به روابط قوه قضائیه با قوه مجریه و قوه مقننه را بر عهده دارد واز میان کسانیکه رئیس قوه قضائیه به رئیس‌جمهور پیشنهاد می‌کند انتخاب می‌گردد، رئیس قوه قضائیه می‌تواند اختیارات تام مالی و اداری و نیز اختیارات استخدامی غیر قضات را به وزیر دادگستری تفویض کند. در این صورت وزیر دادگستری دارای همان اختیارات و وظایفی خواهد بود که در قوانین برای وزراء بعنوان عالیترین مقام اجرائی پیش‌بینی می‌شود.

اصل یکصد و شصت ویکم

دیوانعالی کشور بمنظور نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاکم و ایجاد وحدت رویه قضائی و انجام مسوولیتهائی که طبق قانون به آن محول می‌شود بر اساس ضوابطی که رئیس قوه قضائیه تعیین می‌کند تشکیل می‌گردد.

اصل یکصد وشصت و دوم

رئیس دیوانعالی کشور و دادستان کل باید مجتهد عادل و آگاه به امور قضائی باشند و رئیس قوه قضائیه با مشورت قضات دیوانعالی کشور آنها را برای مدت پنجسال به این سمت منصوب می‌کند.

اصل یکصدو شصت و چهارم
قاضی را نمی‌توان از مقامی که شاغل آن است بدون محاکمه و ثبوت جرم یا تخلفی که موجب انفصال است به‌طور موقت یا دائم منفصل کرد یا بدون رضای او محل خدمت یا سمتش را تغییر داد مگر به اقتضای مصلحت جامعه با تصمیم رئیس قوه قضائیه پس از مشورت با رئیس دیوانعالی کشور و دادستان کل، نقل وانتقال دوره ای قضات بر طبق ضوابط کلی که قانون تعیین می‌کند صورت می‌گیرد.

اصل یکصدو هفتاد و سوم

بمنظور رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مأمورین یا واحدها یا آئیننامه‌های دولتی و احقاق حقوق آنها، دیوانی بنام دیوان عدالت اداری زیر نظر رئیس قوه قضائیه تأسیس می‌گردد.

حدود اختیارات و نحوه عمل این دیوان را قانون تعیین می‌کند.

اصل یکصدو هفتاد و چهارم

بر اساس حق نظارت قوه قضائیه نسبت به حسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین در دستگاه‌های اداری سازمانی بنام «سازمان بازرسی کل کشور» زیر نظر رئیس قوه قضائیه تشکیل می‌گردد.

حدود اختیارات و وظایف این سازمان را قانون تعیین می‌کند.

فصل دوازدهم - صدا وسیما

اصل یکصدو هفتاد و پنجم

در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، آزادی بیان و نشر افکار با رعایت موازین اسلامی و مصالح کشور باید تأمین گردد.
نصب و عزل رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران با مقام رهبری است و شورائی مرکب از نمایندگان رئیس‌جمهور و رئیس قوه قضائیه و مجلس شورای اسلامی (هر کدام دو نفر) نظارت بر این سازمان خواهند داشت.
خط مشی و ترتیب اداره سازمان و نظارت بر آن را قانون معین می‌کند.

فصل سیزدهم - شورایعالی امنیت ملی

اصل یکصدو هفتاد و ششم
به منظور تأمین منافع ملی و پاسداری از انقلاب اسلامی و تمامیت ارضی و حاکمیت ملی شورای عالی امنیت ملی به ریاست رئیس‌جمهور، با وظایف زیرتشکیل می‌گردد.

# تعیین سیاستهای دفاعی - امنیتی کشور در محدودة سیاستهای کلی تعیین شده از طرف مقام رهبری.
# هماهنگ نمودن فعالیتهای سیاسی، اطلاعاتی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در ارتباط با تدابیر کلی دفاعی - امنیتی.
# بهره‌گیری از امکانات مادی و معنوی کشور برای مقابله با تهدیدهای داخلی و خارجی.
اعضای شورا عبارتند از:
- رؤسای قوای سه‌گانه&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b3gf7asytdtx371yxc23wosi6zgw112</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران - شماره ۱۲۹۵۷ - ۶ شهریور ۱۳۶۸.pdf/۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89711</id>
    <revision>
      <id>290712</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:45:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی « - رئیس ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح - مسوول امور برنامه و بودجه - دونماینده به انتخاب مقام رهبری - وزرای امور خارجه، کشور، اطلاعات - حسب مورد وزیر مربوط و عالیترین مقام ارتش و سپاه شورای عالی امنیت ملی به تناسب وظایف خود شوراهای فرعی از قبیل شو...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290712</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="dad3tyazb3ky4tcasqi920wd0i7so8o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
- رئیس ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح
- مسوول امور برنامه و بودجه
- دونماینده به انتخاب مقام رهبری
- وزرای امور خارجه، کشور، اطلاعات
- حسب مورد وزیر مربوط و عالیترین مقام ارتش و سپاه
شورای عالی امنیت ملی به تناسب وظایف خود شوراهای فرعی از قبیل شورای دفاع و شورای امنیت کشور تشکیل می‌دهد. ریاست هریک از شوراهای فرعی با رئیس‌جمهور یا یکی از اعضای شورای عالی است که از طرف رئیس‌جمهور تعیین می‌شود.
حدود اختیارات و وظایف شوراهای فرعی را قانون معین می‌کند و تشکیلات آنها به تصویب شورای عالی می‌رسد.
مصوبات شورایعالی امنیت ملی پس از تأیید مقام رهبری قابل اجراست.

فصل چهاردهم- بازنگری در قانون اساسی

اصل یکصدو هفتاد و هفتم

بازنگری در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، در موارد ضروری به ترتیب زیر انجام می‌گیرد: مقام رهبری پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام طی حکمی خطاب به رئیس‌جمهور موارد اصلاح یا تتمیم قانون اساسی را به شورای بازنگری قانون اساسی با ترکیب زیر پیشنهادمی نماید:

# اعضای شورای نگهبان
# رؤسای قوای سه‌گانه
# اعضای ثابت مجمع تشخیص مصلحت نظام
# پنج نفر از اعضای مجلس خبرگان رهبری
# ده نفر به انتخاب مقام رهبری
# سه نفر از هیئت وزیران
# سه نفر از قوه قضائیه
# ده نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی
# سه نفر از دانشگاهیان
شیوه کار و کیفیت انتخاب و شرایط آن را قانون معین می‌کند.

مصوبات شوری پس از تأیید و امضای مقام رهبری باید از طریق مراجعه به آراء عمومی بتصویب اکثریت مطلق شرکت کنندگان در همه‌پرسی برسد. رعایت ذیل اصل پنجاه و نهم در مورد همه‌پرسی «بازنگری در قانون اساسی» لازم نیست.

محتوای اصول مربوط به اسلامی بودن نظام و ابتنای کلیه قوانین و مقررات بر اساس موازین اسلامی و پایه‌های ایمانی و اهداف جمهوری اسلامی ایران و جمهوری بودن حکومت و ولایت امر و امامت امت و نیز اداره امور کشور با اتکاء به آراء عمومی و دین و مذهب رسمی ایران تغییرناپذیر است.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dad3tyazb3ky4tcasqi920wd0i7so8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران/شماره ۱۲۹۵۷/اصلاحات و تغییرات و تتمیم قانون اساسی مصوب ۱۳۵۸</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89712</id>
    <revision>
      <id>290713</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:48:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{header  | title      = [[../../]]  | author     =   | translator =   | section    = اصلاحات و تغییرات و تتمیم قانون اساسی مصوب ۱۳۵۸  | previous   =   | next       =   | notes      =  }}  &lt;pages index=&quot;روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران - شماره ۱۲۹۵۷ - ۶ شهریور ۱۳۶۸.pdf&quot; from=1 to=5&gt;&lt;/pages&gt;  رده:آثار نوشته‌شده به زبان فار...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="515" sha1="9evhbas5rqgms98s7rfb3dmv2h89smx" xml:space="preserve">{{header
 | title      = [[../../]]
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = اصلاحات و تغییرات و تتمیم قانون اساسی مصوب ۱۳۵۸
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران - شماره ۱۲۹۵۷ - ۶ شهریور ۱۳۶۸.pdf&quot; from=1 to=5&gt;&lt;/pages&gt;

[[رده:آثار نوشته‌شده به زبان فارسی]]
[[رده:قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]</text>
      <sha1>9evhbas5rqgms98s7rfb3dmv2h89smx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89713</id>
    <revision>
      <id>290715</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:51:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{header  | title      = روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران  | author     =   | translator =   | section    =   | previous   = [[روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران]]  | next       =   | year       =   | notes      =  }}  * روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران/شماره ۱۲۹۵۷/اصلاحات و تغییرات و تتمیم قانون اساسی مصوب...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="475" sha1="0jb1h39eqml8gf44319uh3oucg0uc7f" xml:space="preserve">{{header
 | title      = روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = [[روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران]]
 | next       = 
 | year       = 
 | notes      = 
}}

* [[روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران/شماره ۱۲۹۵۷/اصلاحات و تغییرات و تتمیم قانون اساسی مصوب ۱۳۵۸]]، ۶ شهریور ۱۳۶۸</text>
      <sha1>0jb1h39eqml8gf44319uh3oucg0uc7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290730</id>
      <parentid>290715</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:50:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:روزنامه‌های رسمی دولتی]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>290730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="62kety9g2fniacjym9430anjpb0l72v" xml:space="preserve">{{header
 | title      = روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = 
 | previous   = [[روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران]]
 | next       = 
 | year       = 
 | notes      = 
}}

* [[روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران/شماره ۱۲۹۵۷/اصلاحات و تغییرات و تتمیم قانون اساسی مصوب ۱۳۵۸]]، ۶ شهریور ۱۳۶۸

[[رده:روزنامه‌های رسمی دولتی]]</text>
      <sha1>62kety9g2fniacjym9430anjpb0l72v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>روزنامه رسمی ایران</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89714</id>
    <revision>
      <id>290716</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>اصلاح املا</comment>
      <origin>290716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153" sha1="lbi30p5seva8fi1hm4e6pyzq18hp0p2" xml:space="preserve">{{Disambiguation}}

* [[روزنامه رسمی کشور شاهنشاهی ایران]]
* [[روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران]]</text>
      <sha1>lbi30p5seva8fi1hm4e6pyzq18hp0p2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>روزنامه رسمی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89715</id>
    <redirect title="روزنامه رسمی ایران" />
    <revision>
      <id>290717</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[روزنامه رسمی ایران]]</comment>
      <origin>290717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="5092v67g54yxswdfnyejfct2g81vrnn" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[روزنامه رسمی ایران]]</text>
      <sha1>5092v67g54yxswdfnyejfct2g81vrnn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89716</id>
    <redirect title="قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۶۸)" />
    <revision>
      <id>290719</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>Hanooz صفحهٔ [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] را به [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۶۸)]] منتقل کرد</comment>
      <origin>290719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103" sha1="obeusq6bw3d8ktmkebx75s0dka90b2i" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۶۸)]]</text>
      <sha1>obeusq6bw3d8ktmkebx75s0dka90b2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث:قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران</title>
    <ns>1</ns>
    <id>89717</id>
    <redirect title="بحث:قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۶۸)" />
    <revision>
      <id>290721</id>
      <timestamp>2026-07-08T12:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>Hanooz صفحهٔ [[بحث:قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] را به [[بحث:قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۶۸)]] منتقل کرد</comment>
      <origin>290721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="d0a5kp8en0cwu2c2xs15wu1mid2u086" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[بحث:قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۶۸)]]</text>
      <sha1>d0a5kp8en0cwu2c2xs15wu1mid2u086</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فهرست:Ettelaat13081113alt.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>89718</id>
    <revision>
      <id>290723</id>
      <timestamp>2026-07-08T13:21:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290723</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="dyutax77eu861j0bk95egtjwl70t3r6" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=روزنامه اطلاعات/شماره ۹۶۴
|Subtitle=
|Volume=
|Issue=۹۶۴
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=
|Printer=
|Year=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>dyutax77eu861j0bk95egtjwl70t3r6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290749</id>
      <parentid>290723</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T14:11:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290749</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="pzf0otmui9u9lqbw5bm107104kdfxru" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=اطلاعات/شماره ۹۶۴
|Subtitle=
|Volume=
|Issue=۹۶۴
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=
|Printer=
|Year=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>pzf0otmui9u9lqbw5bm107104kdfxru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اطلاعات/شماره ۹۶۴/یک نفر زن که مرد شده است</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89719</id>
    <revision>
      <id>290725</id>
      <timestamp>2026-07-08T13:28:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{header  | title      = [[../../]]  | author     =   | translator =   | section    = یک نفر زن که مرد شده است  | previous   =   | next       =   | notes      =  }}  &lt;pages index=&quot;Ettelaat13081113alt.pdf&quot; include=3 onlysection=s1 /&gt;  [[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="297" sha1="lwjipdo9z58hqh01wd0chyrlb0fkoei" xml:space="preserve">{{header
 | title      = [[../../]]
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = یک نفر زن که مرد شده است
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;Ettelaat13081113alt.pdf&quot; include=3 onlysection=s1 /&gt;

[[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]</text>
      <sha1>lwjipdo9z58hqh01wd0chyrlb0fkoei</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290729</id>
      <parentid>290725</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T13:38:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="356" sha1="cxo2thd98d60x5mbj2psi2luuru19mx" xml:space="preserve">{{header
 | title      = یک نفر زن که مرد شده است
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = [[روزنامه اطلاعات/شماره ۹۶۴|شماره ۹۶۴]]
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;Ettelaat13081113alt.pdf&quot; include=3 onlysection=s1 /&gt;

[[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]</text>
      <sha1>cxo2thd98d60x5mbj2psi2luuru19mx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290739</id>
      <parentid>290729</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T14:09:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Hanooz صفحهٔ [[روزنامه اطلاعات/شماره ۹۶۴/یک نفر زن که مرد شده است]] را به [[اطلاعات/شماره ۹۶۴/یک نفر زن که مرد شده است]] منتقل کرد</comment>
      <origin>290729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="356" sha1="cxo2thd98d60x5mbj2psi2luuru19mx" xml:space="preserve">{{header
 | title      = یک نفر زن که مرد شده است
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = [[روزنامه اطلاعات/شماره ۹۶۴|شماره ۹۶۴]]
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;Ettelaat13081113alt.pdf&quot; include=3 onlysection=s1 /&gt;

[[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]</text>
      <sha1>cxo2thd98d60x5mbj2psi2luuru19mx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290745</id>
      <parentid>290739</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T14:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="341" sha1="g4v6o8jrkppxtm8v6zjkjyh88e4li7y" xml:space="preserve">{{header
 | title      = یک نفر زن که مرد شده است
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = [[اطلاعات/شماره ۹۶۴|شماره ۹۶۴]]
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;Ettelaat13081113alt.pdf&quot; include=3 onlysection=s1 /&gt;

[[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]</text>
      <sha1>g4v6o8jrkppxtm8v6zjkjyh88e4li7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>89720</id>
    <revision>
      <id>290726</id>
      <timestamp>2026-07-08T13:29:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «[[رده:تمایلات جنسی]]» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="rf5e5kftu2qsrs4bebr7d7lpuoqilds" xml:space="preserve">[[رده:تمایلات جنسی]]</text>
      <sha1>rf5e5kftu2qsrs4bebr7d7lpuoqilds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:تمایلات جنسی</title>
    <ns>14</ns>
    <id>89721</id>
    <revision>
      <id>290727</id>
      <timestamp>2026-07-08T13:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «[[رده:مطالعات جنسیت]]» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="0mlb6uhanr6bkn1t3gjrz7uuhy87q7f" xml:space="preserve">[[رده:مطالعات جنسیت]]</text>
      <sha1>0mlb6uhanr6bkn1t3gjrz7uuhy87q7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:مطالعات جنسیت</title>
    <ns>14</ns>
    <id>89722</id>
    <revision>
      <id>290728</id>
      <timestamp>2026-07-08T13:31:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «[[رده:علوم اجتماعی]]» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="1sh8h23g08yroh1lztrm44mujrlbp6n" xml:space="preserve">[[رده:علوم اجتماعی]]</text>
      <sha1>1sh8h23g08yroh1lztrm44mujrlbp6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:روزنامه‌های رسمی دولتی</title>
    <ns>14</ns>
    <id>89723</id>
    <revision>
      <id>290731</id>
      <timestamp>2026-07-08T13:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «[[رده:اسناد دولتی]] [[رده:روزنامه‌ها]]» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="ho2qe59ycv6ftwmvrayupuwxz57s8ny" xml:space="preserve">[[رده:اسناد دولتی]]
[[رده:روزنامه‌ها]]</text>
      <sha1>ho2qe59ycv6ftwmvrayupuwxz57s8ny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فهرست:Ettelaat13050623.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>89724</id>
    <revision>
      <id>290733</id>
      <timestamp>2026-07-08T13:59:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290733</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="imodvuwbmrgx1z7qlobkqyu7ohxkb38" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=روزنامه اطلاعات/شماره ۲۸
|Subtitle=
|Volume=
|Issue=۲۸
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=
|Printer=
|Year=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>imodvuwbmrgx1z7qlobkqyu7ohxkb38</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290748</id>
      <parentid>290733</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T14:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290748</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="nhh39ez0g5litnp10xrfg9p9bbkys1n" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=اطلاعات/شماره ۲۸
|Subtitle=
|Volume=
|Issue=۲۸
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=
|Printer=
|Year=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>nhh39ez0g5litnp10xrfg9p9bbkys1n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اطلاعات/شماره ۲۸/تبدیل زنی بمردی!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89725</id>
    <revision>
      <id>290735</id>
      <timestamp>2026-07-08T14:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{header  | title      = تبدیل زنی بمردی!  | author     =   | translator =   | section    = [[روزنامه اطلاعات/شماره ۲۸|شماره ۲۸]]  | previous   =   | next       =   | notes      =  }}  &lt;pages index=&quot;Ettelaat13050623.pdf&quot; include=2 onlysection=s1 /&gt;  [[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="336" sha1="c864m55d7qcjkpguag0ryj9di0ti4eb" xml:space="preserve">{{header
 | title      = تبدیل زنی بمردی!
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = [[روزنامه اطلاعات/شماره ۲۸|شماره ۲۸]]
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;Ettelaat13050623.pdf&quot; include=2 onlysection=s1 /&gt;

[[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]</text>
      <sha1>c864m55d7qcjkpguag0ryj9di0ti4eb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290743</id>
      <parentid>290735</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T14:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Hanooz صفحهٔ [[روزنامه اطلاعات/شماره ۲۸/تبدیل زنی بمردی!]] را به [[اطلاعات/شماره ۲۸/تبدیل زنی بمردی!]] منتقل کرد</comment>
      <origin>290735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="336" sha1="c864m55d7qcjkpguag0ryj9di0ti4eb" xml:space="preserve">{{header
 | title      = تبدیل زنی بمردی!
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = [[روزنامه اطلاعات/شماره ۲۸|شماره ۲۸]]
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;Ettelaat13050623.pdf&quot; include=2 onlysection=s1 /&gt;

[[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]</text>
      <sha1>c864m55d7qcjkpguag0ryj9di0ti4eb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290746</id>
      <parentid>290743</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T14:10:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="321" sha1="qaba6vf8mp336szdl6nj8z6jv6lyv9b" xml:space="preserve">{{header
 | title      = تبدیل زنی بمردی!
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = [[اطلاعات/شماره ۲۸|شماره ۲۸]]
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;Ettelaat13050623.pdf&quot; include=2 onlysection=s1 /&gt;

[[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]</text>
      <sha1>qaba6vf8mp336szdl6nj8z6jv6lyv9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فهرست:Ettelaat13320624alt.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>89726</id>
    <revision>
      <id>290737</id>
      <timestamp>2026-07-08T14:05:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290737</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="1tnofn1uair214djshmowg8cr8mi6vk" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=روزنامه اطلاعات/شماره ۸۱۸۶
|Subtitle=
|Volume=
|Issue=۸۱۸۶
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=
|Printer=
|Year=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>1tnofn1uair214djshmowg8cr8mi6vk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290750</id>
      <parentid>290737</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T14:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290750</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="aqkt65373upmyu7e4zb4s7z8sxtlb13" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=اطلاعات/شماره ۸۱۸۶
|Subtitle=
|Volume=
|Issue=۸۱۸۶
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=
|Printer=
|Year=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>aqkt65373upmyu7e4zb4s7z8sxtlb13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اطلاعات/شماره ۸۱۸۶/یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89727</id>
    <revision>
      <id>290738</id>
      <timestamp>2026-07-08T14:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{header  | title      = یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است  | author     =   | translator =   | section    = [[روزنامه اطلاعات/شماره ۸۱۸۶|شماره ۸۱۸۶]]  | previous   =   | next       =   | notes      =  }}  &lt;pages index=&quot;Ettelaat13320624alt.pdf&quot; include=10 onlysection=s1 /&gt;  [[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="392" sha1="g7usnf3vihoqr3zserx9216p86cfutk" xml:space="preserve">{{header
 | title      = یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = [[روزنامه اطلاعات/شماره ۸۱۸۶|شماره ۸۱۸۶]]
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;Ettelaat13320624alt.pdf&quot; include=10 onlysection=s1 /&gt;

[[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]</text>
      <sha1>g7usnf3vihoqr3zserx9216p86cfutk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290741</id>
      <parentid>290738</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T14:09:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Hanooz صفحهٔ [[روزنامه اطلاعات/شماره ۸۱۸۶/یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است]] را به [[اطلاعات/شماره ۸۱۸۶/یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است]] منتقل کرد</comment>
      <origin>290738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="392" sha1="g7usnf3vihoqr3zserx9216p86cfutk" xml:space="preserve">{{header
 | title      = یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = [[روزنامه اطلاعات/شماره ۸۱۸۶|شماره ۸۱۸۶]]
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;Ettelaat13320624alt.pdf&quot; include=10 onlysection=s1 /&gt;

[[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]</text>
      <sha1>g7usnf3vihoqr3zserx9216p86cfutk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290747</id>
      <parentid>290741</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T14:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="377" sha1="9jcypcidbyn9hmqbvgk8yn018dkbfli" xml:space="preserve">{{header
 | title      = یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = [[اطلاعات/شماره ۸۱۸۶|شماره ۸۱۸۶]]
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;Ettelaat13320624alt.pdf&quot; include=10 onlysection=s1 /&gt;

[[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]</text>
      <sha1>9jcypcidbyn9hmqbvgk8yn018dkbfli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>روزنامه اطلاعات/شماره ۹۶۴/یک نفر زن که مرد شده است</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89728</id>
    <redirect title="اطلاعات/شماره ۹۶۴/یک نفر زن که مرد شده است" />
    <revision>
      <id>290740</id>
      <timestamp>2026-07-08T14:09:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>Hanooz صفحهٔ [[روزنامه اطلاعات/شماره ۹۶۴/یک نفر زن که مرد شده است]] را به [[اطلاعات/شماره ۹۶۴/یک نفر زن که مرد شده است]] منتقل کرد</comment>
      <origin>290740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="c2x75p76agfumpmm20pq2mt9hoijbuz" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[اطلاعات/شماره ۹۶۴/یک نفر زن که مرد شده است]]</text>
      <sha1>c2x75p76agfumpmm20pq2mt9hoijbuz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>روزنامه اطلاعات/شماره ۸۱۸۶/یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89729</id>
    <redirect title="اطلاعات/شماره ۸۱۸۶/یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است" />
    <revision>
      <id>290742</id>
      <timestamp>2026-07-08T14:09:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>Hanooz صفحهٔ [[روزنامه اطلاعات/شماره ۸۱۸۶/یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است]] را به [[اطلاعات/شماره ۸۱۸۶/یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است]] منتقل کرد</comment>
      <origin>290742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="4gqtu86h9tqmotd9ysl9wfc5gcy8mpw" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[اطلاعات/شماره ۸۱۸۶/یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است]]</text>
      <sha1>4gqtu86h9tqmotd9ysl9wfc5gcy8mpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>روزنامه اطلاعات/شماره ۲۸/تبدیل زنی بمردی!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89730</id>
    <redirect title="اطلاعات/شماره ۲۸/تبدیل زنی بمردی!" />
    <revision>
      <id>290744</id>
      <timestamp>2026-07-08T14:10:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>Hanooz صفحهٔ [[روزنامه اطلاعات/شماره ۲۸/تبدیل زنی بمردی!]] را به [[اطلاعات/شماره ۲۸/تبدیل زنی بمردی!]] منتقل کرد</comment>
      <origin>290744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="io3gar9zb928lznt0db8r1cv3gp2d0w" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[اطلاعات/شماره ۲۸/تبدیل زنی بمردی!]]</text>
      <sha1>io3gar9zb928lznt0db8r1cv3gp2d0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اطلاعات/۱۳۰۸</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89731</id>
    <revision>
      <id>290752</id>
      <timestamp>2026-07-08T14:13:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{header  | title      = [[../]]  | author     =   | translator =   | section    = ۱۳۰۸  | previous   =   | next       =   | notes      =  }}  * [[اطلاعات/شماره ۹۶۴/یک نفر زن که مرد شده است]]» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228" sha1="dllf1f4zskbribuiowowqg4itmlhrov" xml:space="preserve">{{header
 | title      = [[../]]
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = ۱۳۰۸
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

* [[اطلاعات/شماره ۹۶۴/یک نفر زن که مرد شده است]]</text>
      <sha1>dllf1f4zskbribuiowowqg4itmlhrov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اطلاعات/۱۳۳۲</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89732</id>
    <revision>
      <id>290753</id>
      <timestamp>2026-07-08T14:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{header  | title      = [[../]]  | author     =   | translator =   | section    = ۱۳۳۲  | previous   =   | next       =   | notes      =  }}  * [[اطلاعات/شماره ۸۱۸۶/یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است]]» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="261" sha1="e6c24c9goeucqn4y1rsro92mxw48sid" xml:space="preserve">{{header
 | title      = [[../]]
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = ۱۳۳۲
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

* [[اطلاعات/شماره ۸۱۸۶/یکدختر شانزده ساله احساس کرد مرد شده است]]</text>
      <sha1>e6c24c9goeucqn4y1rsro92mxw48sid</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فهرست:Ettelaat13510515.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>89733</id>
    <revision>
      <id>290754</id>
      <timestamp>2026-07-08T14:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290754</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="11gbldjjc4d3fhlzbq81tpvs3pnpaiy" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=اطلاعات/شماره ۱۳۸۶۷
|Subtitle=
|Volume=
|Issue=۱۳۸۶۷
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=
|Printer=
|Year=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>11gbldjjc4d3fhlzbq81tpvs3pnpaiy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:Multiple image</title>
    <ns>10</ns>
    <id>89734</id>
    <revision>
      <id>290755</id>
      <timestamp>2026-07-08T14:54:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{#invoke:Multiple image|render}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;!-- PLEASE ADD CATEGORIES TO THE /doc SUBPAGE, THANKS --&gt;&lt;/noinclude&gt;» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131" sha1="q9oxjh8m7wtojz4v77x8mc2nmpowt0r" xml:space="preserve">{{#invoke:Multiple image|render}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;!-- PLEASE ADD CATEGORIES TO THE /doc SUBPAGE, THANKS --&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q9oxjh8m7wtojz4v77x8mc2nmpowt0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پودمان:Multiple image</title>
    <ns>828</ns>
    <id>89735</id>
    <revision>
      <id>290756</id>
      <timestamp>2026-07-08T14:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «-- implements [[template:multiple image]] local p = {}  local autoscaledimages local nonautoscaledimages  local function isnotempty(s) 	return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= '' end  local function removepx(s) 	return tostring(s or ''):match('^(.*)[Pp][Xx]%s*$') or s end  local function getdimensions(s, w, h) 	if tonumber(w) and tonumber(h) then 		nonautoscaledimages = true 		return tonumber(w), tonumber(h) 	end 	local file = s and...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290756</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="9031" sha1="d0s2mqjil0h93xswxp3y12rd3bq1tfj" xml:space="preserve">-- implements [[template:multiple image]]
local p = {}

local autoscaledimages
local nonautoscaledimages

local function isnotempty(s)
	return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= ''
end

local function removepx(s)
	return tostring(s or ''):match('^(.*)[Pp][Xx]%s*$') or s
end

local function getdimensions(s, w, h)
	if tonumber(w) and tonumber(h) then
		nonautoscaledimages = true
		return tonumber(w), tonumber(h)
	end
	local file = s and mw.title.new('File:' .. mw.uri.decode(mw.ustring.gsub(s,'%|.*$',''), 'WIKI'))
	file = file and file.file or {width = 0, height = 0}
	w = tonumber(file.width) or 0
	h = tonumber(file.height) or 0
	autoscaledimages = true
	return w, h
end

local function renderImageCell(image, width, height, link, alt, thumbtime, caption, textalign, istyle)
	local root = mw.html.create('')

	local altstr = '|alt=' .. (alt or '')
	local linkstr = link and ('|link=' .. link) or ''
	local widthstr = '|' .. tostring(width) .. 'px'
	local thumbtimestr = ''

	if isnotempty( thumbtime ) then
		thumbtimestr = '|thumbtime=' .. thumbtime
	end

	local imagediv = root:tag('div')
	imagediv:addClass('thumbimage')
	imagediv:cssText(istyle)
	if( height ) then
		imagediv:css('height', tostring(height) .. 'px')
		imagediv:css('overflow', 'hidden')
	end
	imagediv:wikitext('[[file:' .. image .. widthstr .. linkstr .. altstr .. thumbtimestr .. ']]')
	if isnotempty(caption) then
		local captiondiv = root:tag('div')
		captiondiv:addClass('thumbcaption')
		if isnotempty(textalign) then
			captiondiv:addClass('text-align-' .. textalign)
		end
		captiondiv:wikitext(caption)
	end
	return tostring(root)
end

local function getWidth(w1, w2)
	local w
	if isnotempty(w1) then
		w = tonumber(w1)
	elseif isnotempty(w2) then
		w = tonumber(w2)
	end
	return w or 200
end

local function getPerRow(pstr, ic)
	-- split string into array using any non-digit as a dilimiter
	local pr = mw.text.split(pstr or '', '[^%d][^%d]*')
	-- if split failed, assume a single row
	if (#pr &lt; 1) then
		pr = {tostring(ic)}
	end
	-- convert the array of strings to an array of numbers,
	-- adding any implied/missing numbers at the end of the array
	local r = 1
	local thisrow = tonumber(pr[1] or ic) or ic
	local prownum = {}
	while( ic &gt; 0 ) do
		prownum[r] = thisrow
		ic = ic - thisrow
		r = r + 1
		-- use the previous if the next is missing and
		-- make sure we don't overstep the number of images
		thisrow = math.min(tonumber(pr[r] or thisrow) or ic, ic)
	end
	return prownum
end

local function renderMultipleImages(frame)
	local pargs = frame:getParent().args
	local args = frame.args
	local width = removepx(pargs['width'] or '')
	local dir = pargs['direction'] or ''
	local border = pargs['border'] or args['border'] or ''
	local align = pargs['align'] or args['align'] or (border == 'infobox' and 'center' or '')
	local capalign = pargs['caption_align'] or args['caption_align'] or ''
	local totalwidth = removepx(pargs['total_width'] or args['total_width'] or '')
	local imgstyle = pargs['image_style'] or args['image_style']
	local header = pargs['header'] or pargs['title'] or ''
	local footer = pargs['footer'] or ''
	local imagegap = tonumber(pargs['image_gap'] or '1') or 1
	local perrow = nil
	local thumbclass = {
		[&quot;left&quot;] = 'tleft',
		[&quot;none&quot;] = 'tnone',
		[&quot;center&quot;] = 'tnone',
		[&quot;centre&quot;] = 'tnone',
		[&quot;right&quot;] = 'tright'
		}

	-- find all the nonempty images
	local imagenumbers = {}
	local imagecount = 0
	for k, v in pairs( pargs ) do
		local i = tonumber(tostring(k):match( '^%s*image([%d]+)%s*$' ) or '0')
		if( i &gt; 0 and isnotempty(v) ) then
			table.insert( imagenumbers, i)
			imagecount = imagecount + 1
		end
	end

	-- sort the imagenumbers
	table.sort(imagenumbers)

	-- create an array with the number of images per row
	perrow = getPerRow(dir == 'vertical' and '1' or pargs['perrow'], imagecount)

	-- compute the number of rows
	local rowcount = #perrow

	-- store the image widths and compute row widths and maximum row width
	local heights = {}
	local widths = {}
	local widthmax = 0
	local widthsum = {}
	local k = 0
	for r=1,rowcount do
		widthsum[r] = 0
		for c=1,perrow[r] do
			k = k + 1
			if( k &lt;= imagecount ) then
				local i = imagenumbers[k]
				if( isnotempty(totalwidth) ) then
					widths[k], heights[k] = getdimensions(pargs['image' .. i], pargs['width' .. i], pargs['height' .. i])
				else
					widths[k] = getWidth(width, pargs['width' .. i])
				end
				widthsum[r] = widthsum[r] + widths[k]
			end
		end
		widthmax = math.max(widthmax, widthsum[r])
	end

	-- make sure the gap is non-negative
	if imagegap &lt; 0 then imagegap = 0 end

	-- if total_width has been specified, rescale the image widths
	if( isnotempty(totalwidth) ) then
		totalwidth = tonumber(totalwidth)
		widthmax = 0
		local k = 0
		for r=1,rowcount do
			local koffset = k
			local tw = totalwidth - (3 + imagegap) * (perrow[r] - 1) - 12
			local ar = {}
			local arsum = 0
			for j=1,perrow[r] do
				k = k + 1
				if( k&lt;= imagecount ) then
					local i = imagenumbers[k]
					local h = heights[k] or 0
					if (h &gt; 0) then
						ar[j] = widths[k]/h
						heights[k] = h
					else
						ar[j] = widths[k]/100
					end
					arsum = arsum + ar[j]
				end
			end
			local ht = tw/arsum
			local ws = 0
			k = koffset
			for j=1,perrow[r] do
				k = k + 1
				if( k&lt;= imagecount ) then
					local i = imagenumbers[k]
					widths[k] = math.floor(ar[j]*ht + 0.5)
					ws = ws + widths[k]
					if heights[k] then
						heights[k] = math.floor(ht)
					end
				end
			end
			widthsum[r] = ws
			widthmax = math.max(widthmax, widthsum[r])
		end
	end

	-- start building the array of images, if there are images
	if( imagecount &gt; 0 ) then
		-- compute width of outer div
		local bodywidth = 0
		for r=1,rowcount do
			if( widthmax == widthsum[r] ) then
				bodywidth = widthmax + (3 + imagegap) * (perrow[r] - 1) + 12
			end
		end
		-- The body has a min-width of 100, which needs to be taken into account on specific widths
		bodywidth = math.max( 100, bodywidth - 8);

		local bg = pargs['background color'] or ''
		-- create the array of images
		local root = mw.html.create('div')
		root:addClass('thumb')
		root:addClass('tmulti')
		-- root:addClass('tmulti-sandbox')
		root:addClass(thumbclass[align] or 'tright')

		if( align == 'center' or align == 'centre' ) then
			root:addClass('center')
		end
		if( bg ~= '' ) then
			root:css('background-color', bg)
            root:css('color','inherit')
		end

		local div = root:tag('div')
		div:addClass('thumbinner')
		div:css('width', tostring(bodywidth) .. 'px')
			:css('max-width', tostring(bodywidth) .. 'px')
		if( bg ~= '' ) then
			div:css('background-color', bg)
            div:css('color','inherit')
		end
		if( border == 'infobox' or border == 'none') then
			div:css('border', 'none')
		end
		-- add the header
		if( isnotempty(header) ) then
			div:tag('div')
				:addClass('trow')
				:tag('div')
					:addClass('theader')
					:css('text-align', pargs['header_align'])
					:css('background-color', pargs['header_background'])
                    :css('color','inherit')
					:wikitext(header)
		end
		-- loop through the images
		local k = 0
		for r=1,rowcount do
			local rowdiv = div:tag('div'):addClass('trow');
			for j=1,perrow[r] do
				k = k + 1
				if( k &lt;= imagecount ) then
					local imagediv = rowdiv:tag('div')
					imagediv:addClass('tsingle')
					if bg ~= '' then
						imagediv:css('background-color', bg);
                        imagediv:css('color','inherit') 
					end
					if ((imagegap &gt; 1) and (j &lt; perrow[r])) then
						imagediv:css('margin-right', tostring(imagegap) .. 'px')
					end
					local i = imagenumbers[k]
					local img = pargs['image' .. i]
					local w = widths[k]
					imagediv:css('width', tostring(2 + w) .. 'px')
						:css('max-width', tostring(2 + w) .. 'px')
					imagediv:wikitext(renderImageCell(img, w, heights[k],
						pargs['link' .. i], pargs['alt' .. i],
						pargs['thumbtime' .. i], pargs['caption' .. i], capalign, imgstyle))
				end
			end
		end
		-- add the footer
		if( isnotempty(footer) ) then
			local falign = string.lower(pargs['footer_align'] or args['footer_align'] or 'left')
			falign = (falign == 'centre') and 'center' or falign
			div:tag('div')
				:addClass('trow')
				:css('display', (falign ~= 'left') and 'flow-root' or 'flex')
				:tag('div')
					:addClass('thumbcaption')
					:css('text-align', (falign ~= 'left') and falign or nil)
					:css('background-color', pargs['footer_background'])
                    :css('color','inherit')
					:wikitext(footer)
		end
		return tostring(root)
	end
	return ''
end

function p.render( frame )
	autoscaledimages = false
	nonautoscaledimages = false

	return frame:extensionTag {name = 'templatestyles', args = {src = 'Multiple image/styles.css', wrapper = &quot;.tmulti&quot;}}
		.. renderMultipleImages( frame )
		--.. (autoscaledimages and '[[Category:Pages using multiple image with auto scaled images]]' or '')
		--.. (nonautoscaledimages and '[[Category:Pages using multiple image with manual scaled images]]' or '')
end

return p</text>
      <sha1>d0s2mqjil0h93xswxp3y12rd3bq1tfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:Multiple image/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>89736</id>
    <revision>
      <id>290757</id>
      <timestamp>2026-07-08T14:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «/* this is a block */ /* Selectors in anticipation of changes to image markup generation - see https://phabricator.wikimedia.org/T271114  figure[typeof~='mw:File/Thumb'], figure[typeof~='mw:File/Frame'], */ .thumbinner { 	display: flex; 	flex-direction: column; }  .trow { 	display: flex; 	flex-direction: row; 	clear: left; 	flex-wrap: wrap; 	width: 100%; 	box-sizing: border-box; }  /* this is a cell */ .tsingle { 	margin: 1px; 	float:...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290757</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="1690" sha1="cruww0s59hu7ij39vtlqw097dsylefw" xml:space="preserve">/* this is a block */
/*
Selectors in anticipation of changes to image markup generation - see https://phabricator.wikimedia.org/T271114 
figure[typeof~='mw:File/Thumb'],
figure[typeof~='mw:File/Frame'], */
.thumbinner {
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

.trow {
	display: flex;
	flex-direction: row;
	clear: left;
	flex-wrap: wrap;
	width: 100%;
	box-sizing: border-box;
}

/* this is a cell */
.tsingle {
	margin: 1px;
	float: left;
}

.theader {
	clear: both;
	font-weight: bold;
	text-align: center;
	align-self: center;
	background-color: transparent;
    color: inherit;
	width: 100%;
}

/* figcaption, */
.thumbcaption {
	background-color: transparent;
    color: inherit;
}

.text-align-left {
	text-align: left;
}

.text-align-right {
	text-align: right;
}

.text-align-center {
	text-align: center;
}

@media all and ( max-width: 720px ) {
	/*
Selectors in anticipation of changes to image markup generation - see https://phabricator.wikimedia.org/T271114 
figure[typeof~='mw:File/Thumb'],
figure[typeof~='mw:File/Frame'], */
	.thumbinner {
		/* not !important usage can be removed when these are no longer inline styles
		inside Template:Multiple image and media query using min-width is introduced */
		width: 100% !important;
		box-sizing: border-box;
		max-width: none !important;
		align-items: center;
	}
	.trow,
	.trow * {
		justify-content: center;
	}
	.tsingle {
		/* not !important usage can be removed when these are no longer inline styles
		inside Template:Multiple image and media query using min-width is introduced */
		float: none !important;
		max-width: 100% !important;
		box-sizing: border-box;
	}
	.trow &gt; .thumbcaption {
		text-align: center;
	}
}</text>
      <sha1>cruww0s59hu7ij39vtlqw097dsylefw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Ettelaat13510515.pdf/۱۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>89737</id>
    <revision>
      <id>290758</id>
      <timestamp>2026-07-08T15:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌نشده */ صفحه‌ای تازه حاوی «{{وسط بزرگتر۱|در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز}} {{وسط بزرگتر۱|'''یک پزشکیار خنثی پسر شد'''}}   {{Multiple image|total_width = 400 &lt;!-- Layout parameters --&gt; | align             = center | direction         = horizontal | background_color  = &lt;!-- box background as a 'hex triplet' web color prefixed by # e.g. #33CC00 --&gt; | width             = &lt;!-- displayed width of each...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290758</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6455" sha1="pxj1bjd42ye8j9yeazttmbpsjwzalam" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط بزرگتر۱|در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز}}
{{وسط بزرگتر۱|'''یک پزشکیار خنثی پسر شد'''}} 

{{Multiple image|total_width = 400
&lt;!-- Layout parameters --&gt;
| align             = center
| direction         = horizontal
| background_color  = &lt;!-- box background as a 'hex triplet' web color prefixed by # e.g. #33CC00 --&gt;
| width             = &lt;!-- displayed width of each image in pixels (an integer, omit &quot;px&quot; suffix); overrides &quot;width[n]&quot;s below --&gt;
| caption_align     = center
| image_style       =border:0; 
| image_gap         = 

&lt;!-- Header --&gt;
| header_background = &lt;!-- header background as a 'hex triplet' web color prefixed by # e.g. #33CC00 --&gt;
| header_align      = &lt;!-- center (default), left, right --&gt;
| header            = &lt;!-- header text --&gt;

&lt;!--image 1--&gt;
| image1            = در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز یک پزشکیار خنثی پسر شد - روزنامه اطلاعات، شماره ۱۳۸۶۷، ۱۵ مرداد ۱۳۵۱، صفحه ۱۷ (cropped 02).jpg
| width1            = &lt;!-- displayed width of image; overridden by &quot;width&quot; above --&gt;
| class1            = &lt;!-- CSS class. Darkmode theme options: skin-invert-image / bg-transparent --&gt;
| alt1              = 
| link1             = 
| thumbtime1        =
| caption1          = 
&lt;!--image 2--&gt;
| image2            = در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز یک پزشکیار خنثی پسر شد - روزنامه اطلاعات، شماره ۱۳۸۶۷، ۱۵ مرداد ۱۳۵۱، صفحه ۱۷ (cropped 01).jpg
| width2            = &lt;!-- displayed width of image; overridden by &quot;width&quot; above --&gt;
| class2            = &lt;!-- CSS class. Darkmode theme options: skin-invert-image / bg-transparent --&gt;
| alt2              = 
| link2             = 
| thumbtime2        =
| caption2          = 
&lt;!-- and so on --&gt;

&lt;!-- Footer --&gt;
| footer_background = &lt;!-- footer background as a 'hex triplet' web color prefixed by # e.g. #33CC00 --&gt;
| footer_align      = center
| footer            = '''دو چهره از اللهوردیخان پس از عمل جراحی در بیمارستان'''
}}

{{rule|15em}}

'''دهها دختر عاشق او بودند و سرانجام عشق یکی از همین دختران وی را به سخت بیمارستان کشاند''' {{…}}

پزشکیاری که دهها عاشق دلخسته داشت و در حقیقت خنثی بود، ۳ سال پیش دل در گرو عشق «خدیجه» دختر دیگری از شهر خود نهاد و بخاطر ازدواج با او با انجام عمل جراحی، پسر شد! 

این حادثه جالب در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز رویداد و عمل جراحی را تیم پزشکی دانشگاه انجام داده است. 

خبرنگار ما در تبریز مینویسد: این هفته یک عمل جراحی بوسیله تیم پزشکی دانشگاه تبریز بسرپرستی آقای دکتر داود توکلی روی جوان ۲۱ ساله‌ای از ساکنین سلیمان‌آباد میاندوآب که شغل پزشکیاری دارد انجام گرفت و طی ۳ ساعت عمل جراحی، علائم زنانگی و رحم از بدن وی برداشته شد و با ایجاد مثانه و سایر علائم، پرستار میاندوآبی تبدیل به پسر گردید! 

پزشکیار مزبور که نام فعلی وی اللهوردی علیزاده است در تماسی به خبرنگار ما گفت: وقتی پا بدنیا گذاشتم پدر و مادرم متوجه شدند که علائم زنانگی در من وجود دارد ولی ناقص است. آنها چون پسر دوست داشتند از اول لباس پسرانه برایم تهیه کردند و این راز را حتی با خواهران و برادرانم نیز در میان نگذاشتند و در واقع من یک موجود خنثی بودم تا امروز نزد هیچکس جز پدر و مادرم لخت نشده‌ام ولی چون صدایم طنین زنانه داشت از این بابت همیشه رنج می بردم. من هیچ اقدامی در این مورد نکردم تا این که به سن ۱۸ سالگی رسیدم و طی تحصیلاتم موفق شدم پزشکیار شوم. در این موقع دختران محله عاشق من شدند و من که میل داشتم همه مرا پسر بدانند لباس های پسرانه و خیلی هم شیک می پوشیدم و بدون آنکه کسی متوجه حقیقت ماجرا شود با آنها رفت و آمد و دوستی می کردم. 

الله‌وردی افزود: 

بین این دختران، یکبار واقعا عاشق شدم، عاشق شدم، عاشق دختری به نام خدیجه که ۱۷ سال داشت. عشق این دختر بقدری در من اثر گذاشت که زندگی بدون او برایم دشوار بود و و او هم مرتباً اصرار می کرد که باوی ازدواج کنم! 

سرانجام تصمیم گرفتم پزشک مراجعه نمایم و اگر امکان دارد به پسر واقعی تبدیل شوم و بعد با دختر مورد علاقه‌ام خدیجه ازدواج نمایم. 

بالاخره عشق خدیجه مرا روانه بیمارستان کرد همانطوری که می بینید من اکنون پسر شده‌ام! 

اللهوردی سپس  گفت: 

تنها موضوعی که مرا رنج می دهد یکی صدایم که خشن و مردانه نیست و دیگر این که صورتم مو در نمی آورد که پزشک معالجم گفته کاری می کنم که صورتت هم مو در بیاورد! 

ضمناً دو سال پیش مرا به سربازی بردند ولی ضمن معاینه متوجه وضع استثنائی من شدند و معافم کردند. اما حالا که پسر حقیقی شده‌ام تصمیم دارم به سربازی بروم. این بیمار برروی تخت شماره ۱۵ در اتاق شماره ۱۱۴ بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز بستری است و پزشکان قصد دارند یکبار دیگر روی او عمل جراحی کنند تا کلیه نقائص طبیعی او مرتفع شود و وی به صورت یک مرد کامل عیار در آید!&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pxj1bjd42ye8j9yeazttmbpsjwzalam</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>290760</id>
      <parentid>290758</parentid>
      <timestamp>2026-07-08T15:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>290760</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6496" sha1="iadjo4dqmmok7b1fjvzzz1e6ae4z7hm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{وسط بزرگتر۱|در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز}}
{{وسط بزرگتر۱|'''یک پزشکیار خنثی پسر شد'''}} 

{{Multiple image|total_width = 400
&lt;!-- Layout parameters --&gt;
| align             = center
| direction         = horizontal
| background_color  = &lt;!-- box background as a 'hex triplet' web color prefixed by # e.g. #33CC00 --&gt;
| width             = &lt;!-- displayed width of each image in pixels (an integer, omit &quot;px&quot; suffix); overrides &quot;width[n]&quot;s below --&gt;
| caption_align     = center
| image_style       =border:0; 
| image_gap         = 

&lt;!-- Header --&gt;
| header_background = &lt;!-- header background as a 'hex triplet' web color prefixed by # e.g. #33CC00 --&gt;
| header_align      = &lt;!-- center (default), left, right --&gt;
| header            = &lt;!-- header text --&gt;

&lt;!--image 1--&gt;
| image1            = در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز یک پزشکیار خنثی پسر شد - روزنامه اطلاعات، شماره ۱۳۸۶۷، ۱۵ مرداد ۱۳۵۱، صفحه ۱۷ (cropped 02).jpg
| width1            = &lt;!-- displayed width of image; overridden by &quot;width&quot; above --&gt;
| class1            = &lt;!-- CSS class. Darkmode theme options: skin-invert-image / bg-transparent --&gt;
| alt1              = 
| link1             = 
| thumbtime1        =
| caption1          = 
&lt;!--image 2--&gt;
| image2            = در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز یک پزشکیار خنثی پسر شد - روزنامه اطلاعات، شماره ۱۳۸۶۷، ۱۵ مرداد ۱۳۵۱، صفحه ۱۷ (cropped 01).jpg
| width2            = &lt;!-- displayed width of image; overridden by &quot;width&quot; above --&gt;
| class2            = &lt;!-- CSS class. Darkmode theme options: skin-invert-image / bg-transparent --&gt;
| alt2              = 
| link2             = 
| thumbtime2        =
| caption2          = 
&lt;!-- and so on --&gt;

&lt;!-- Footer --&gt;
| footer_background = &lt;!-- footer background as a 'hex triplet' web color prefixed by # e.g. #33CC00 --&gt;
| footer_align      = center
| footer            = '''دو چهره از اللهوردیخان پس از عمل جراحی در بیمارستان'''
}}

{{rule|15em}}

'''دهها دختر عاشق او بودند و سرانجام عشق یکی از همین دختران وی را به سخت بیمارستان کشاند''' {{…}}

پزشکیاری که دهها عاشق دلخسته داشت و در حقیقت خنثی بود، ۳ سال پیش دل در گرو عشق «خدیجه» دختر دیگری از شهر خود نهاد و بخاطر ازدواج با او با انجام عمل جراحی، پسر شد! 

این حادثه جالب در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز رویداد و عمل جراحی را تیم پزشکی دانشگاه انجام داده است. 

خبرنگار ما در تبریز مینویسد: این هفته یک عمل جراحی بوسیله تیم پزشکی دانشگاه تبریز بسرپرستی آقای دکتر داود توکلی روی جوان ۲۱ ساله‌ای از ساکنین سلیمان‌آباد میاندوآب که شغل پزشکیاری دارد انجام گرفت و طی ۳ ساعت عمل جراحی، علائم زنانگی و رحم از بدن وی برداشته شد و با ایجاد مثانه و سایر علائم، پرستار میاندوآبی تبدیل به پسر گردید! 

پزشکیار مزبور که نام فعلی وی اللهوردی علیزاده است در تماسی به خبرنگار ما گفت: وقتی پا بدنیا گذاشتم پدر و مادرم متوجه شدند که علائم زنانگی در من وجود دارد ولی ناقص است. آنها چون پسر دوست داشتند از اول لباس پسرانه برایم تهیه کردند و این راز را حتی با خواهران و برادرانم نیز در میان نگذاشتند و در واقع من یک موجود خنثی بودم تا امروز نزد هیچکس جز پدر و مادرم لخت نشده‌ام ولی چون صدایم طنین زنانه داشت از این بابت همیشه رنج می بردم. من هیچ اقدامی در این مورد نکردم تا این که به سن ۱۸ سالگی رسیدم و طی تحصیلاتم موفق شدم پزشکیار شوم. در این موقع دختران محله عاشق من شدند و من که میل داشتم همه مرا پسر بدانند لباس های پسرانه و خیلی هم شیک می پوشیدم و بدون آنکه کسی متوجه حقیقت ماجرا شود با آنها رفت و آمد و دوستی می کردم. 

الله‌وردی افزود: 

بین این دختران، یکبار واقعا عاشق شدم، عاشق شدم، عاشق دختری به نام خدیجه که ۱۷ سال داشت. عشق این دختر بقدری در من اثر گذاشت که زندگی بدون او برایم دشوار بود و و او هم مرتباً اصرار می کرد که باوی ازدواج کنم! 

سرانجام تصمیم گرفتم پزشک مراجعه نمایم و اگر امکان دارد به پسر واقعی تبدیل شوم و بعد با دختر مورد علاقه‌ام خدیجه ازدواج نمایم. 

بالاخره عشق خدیجه مرا روانه بیمارستان کرد همانطوری که می بینید من اکنون پسر شده‌ام! 

اللهوردی سپس  گفت: 

تنها موضوعی که مرا رنج می دهد یکی صدایم که خشن و مردانه نیست و دیگر این که صورتم مو در نمی آورد که پزشک معالجم گفته کاری می کنم که صورتت هم مو در بیاورد! 

ضمناً دو سال پیش مرا به سربازی بردند ولی ضمن معاینه متوجه وضع استثنائی من شدند و معافم کردند. اما حالا که پسر حقیقی شده‌ام تصمیم دارم به سربازی بروم. این بیمار برروی تخت شماره ۱۵ در اتاق شماره ۱۱۴ بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز بستری است و پزشکان قصد دارند یکبار دیگر روی او عمل جراحی کنند تا کلیه نقائص طبیعی او مرتفع شود و وی به صورت یک مرد کامل عیار در آید!
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iadjo4dqmmok7b1fjvzzz1e6ae4z7hm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اطلاعات/شماره ۱۳۸۶۷/در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز یک پزشکیار خنثی پسر شد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89738</id>
    <revision>
      <id>290759</id>
      <timestamp>2026-07-08T15:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{header  | title      = در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز یک پزشکیار خنثی پسر شد  | author     =   | translator =   | section    = [[اطلاعات/شماره ۱۳۸۶۷|شماره ۱۳۸۶۷]]  | previous   =   | next       =   | notes      =  }}  &lt;pages index=&quot;Ettelaat13510515.pdf&quot; include=17 onlysection=s1 /&gt;  [[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="406" sha1="sm77ovvnd1zj1q8i980qurt8tqcwel4" xml:space="preserve">{{header
 | title      = در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز یک پزشکیار خنثی پسر شد
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = [[اطلاعات/شماره ۱۳۸۶۷|شماره ۱۳۸۶۷]]
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

&lt;pages index=&quot;Ettelaat13510515.pdf&quot; include=17 onlysection=s1 /&gt;

[[رده:ال‌جی‌بی‌تی‌کیو]]</text>
      <sha1>sm77ovvnd1zj1q8i980qurt8tqcwel4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فهرست:Ettelaat13430206.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>89739</id>
    <revision>
      <id>290761</id>
      <timestamp>2026-07-08T15:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290761</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="c2bde8jv63ggfcqzivfwy9dkjfd0lsx" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=اطلاعات/شماره ۱۱۳۷۰
|Subtitle=
|Volume=
|Issue=
|Edition=
|Author=
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=
|Printer=
|Year=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>c2bde8jv63ggfcqzivfwy9dkjfd0lsx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اطلاعات/۱۳۵۱</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89740</id>
    <revision>
      <id>290762</id>
      <timestamp>2026-07-08T15:34:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{header  | title      = [[../]]  | author     =   | translator =   | section    = ۱۳۵۱  | previous   =   | next       =   | notes      =  }}  * [[اطلاعات/شماره ۱۳۸۶۷/در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز یک پزشکیار خنثی پسر شد]]» ایجاد کرد</comment>
      <origin>290762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="291" sha1="54yz3e0cannjsopor7tz6qj1211zcye" xml:space="preserve">{{header
 | title      = [[../]]
 | author     = 
 | translator = 
 | section    = ۱۳۵۱
 | previous   = 
 | next       = 
 | notes      = 
}}

* [[اطلاعات/شماره ۱۳۸۶۷/در بیمارستان پهلوی دانشگاه تبریز یک پزشکیار خنثی پسر شد]]</text>
      <sha1>54yz3e0cannjsopor7tz6qj1211zcye</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>