ویکی‌واژه fawiktionary https://fa.wiktionary.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C MediaWiki 1.48.0-wmf.1 case-sensitive مدیا ویژه بحث کاربر بحث کاربر ویکی‌واژه بحث ویکی‌واژه پرونده بحث پرونده مدیاویکی بحث مدیاویکی الگو بحث الگو راهنما بحث راهنما رده بحث رده پیوست بحث پیوست TimedText TimedText talk پودمان بحث پودمان Event Event talk 0 220361 917221 2026-10-27T17:55:55Z NVS MHN 47119 рабыни 917221 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از [[рабыня]] (برده زن)؛ شکل صرفی این واژه در حالت اضافی مفرد و فاعلی جمع. === آوایش === * {{آیپا|/rɐˈbɨnʲɪ/}} === اسم === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''рабыни''' (''اشکال صرفی [[рабыня]]''， ''جنسیت: مؤنث، جاندار'') </div> # حالت اضافی مفرد [[рабыня]]؛ [[برده]] (زن) (در نقش اضافی). #: ''без рабыни'' (بدون برده زن) #: ''у рабыни'' (نزد برده زن) # حالت فاعلی جمع [[рабыня]]؛ [[برده‌ها]] (زن) (در نقش فاعلی). #: ''Рабыни работали на господина.'' (برده‌ها برای ارباب کار می‌کردند.) #: ''Рабыни не имели прав.'' (برده‌ها حق نداشتند.) # {{مجاز}} [[بندگان]] (زن)؛ در تعبیرهای دینی یا کنایی. #: ''рабыни привычек'' (بندگان عادت‌ها) ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || рабыня || style="background:#ffe;" | '''рабыни''' |- | اضافی || style="background:#ffe;" | '''рабыни''' || рабынь |- | برایی || рабыне || рабыням |- | مفعولی || рабыню || рабынь |- | ابزاری || рабыней / рабынею || рабынями |- | اضافی (پیشرویی) || рабыне || рабынях |} ==== مترادف‌ها ==== * [[раба]] (برده زن؛ کتابی) * [[невольницы]] (اسیران زن) * [[холопки]] (رعیت‌های زن؛ تاریخی) ==== متضادها ==== * [[свободные]] (آزادگان) * [[госпожи]] (بانوان، اربابان زن) ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[раб]] (برده) * [[раба]] (برده زن) * [[рабыня]] (برده زن) * [[рабство]] (بردگی) * [[рабский]] (برده‌وار) ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|برده (زن) (اضافی)}} * {{ت|ar|امة}} * {{ت|de|Sklavin}} * {{ت|en|female slave}} * {{ت|fa|برده (زن)}} * {{ت|fr|esclave}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|برده‌ها (زن)}} * {{ت|ar|اماء}} * {{ت|de|Sklavinnen}} * {{ت|en|female slaves}} * {{ت|fa|برده‌ها}} * {{ت|fr|esclaves}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[раб]] · [[раба]] · [[рабыня]] · [[рабство]] · [[невольница]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=рабыня&mode=slovari Грамота.ру: рабыня] * [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=рабыни Multitran: рабыни] 2cqyonjgpebzmetzwjphyxu4onlu9qd 0 220362 917222 2026-10-27T17:59:31Z NVS MHN 47119 -ыня 917222 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پسوند پیشاسلاوی ''*-yni''. این پسوند در روسی برای ساخت اسم مؤنث از اسم مذکر به کار می‌رود و در روسی نوین زایایی محدودی دارد. === آوایش === * {{آیپا|/-ɨnʲə/}} === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-ыня''' </div> # پسوند اسم‌ساز مؤنث؛ از اسم مذکر، اسم مؤنث می‌سازد که بر شخص یا جانور مؤنث دلالت دارد. #: [[раб]] (برده) : [[рабыня]] (برده زن) #: [[барин]] (ارباب) : [[барыня]] (بانو) #: [[боярин]] (بویار) : [[боярыня]] (همسر بویار) #: [[гусь]] (غاز) : [[гусыня]] (غاز ماده) # گاهی اسمی انتزاعی یا مکانی می‌سازد. #: [[святой]] (مقدس) : [[святыня]] (مقدس‌گاه) ==== صرف ==== این پسوند خود صرف نمی‌شود. اسم‌های ساخته‌شده با آن مؤنث‌اند و مانند [[рабыня]] صرف می‌شوند. {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || рабыня || рабыни |- | اضافی || рабыни || рабынь |- | برایی || рабыне || рабыням |- | مفعولی || рабыню || рабынь |- | ابزاری || рабыней / рабынею || рабынями |- | اضافی (پیشرویی) || рабыне || рабынях |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-иня]] * [[-ица]] * [[-ница]] * [[-ка]] * [[-ша]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[рабыня]] (برده زن) * [[барыня]] (بانو) * [[боярыня]] (همسر بویار) * [[гусыня]] (غاز ماده) * [[святыня]] (مقدس‌گاه) ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند مؤنث‌ساز}} * {{ت|ar|ـة}} * {{ت|de|-in}} * {{ت|en|-ess}} * {{ت|fa|-ه}} * {{ت|fr|-esse}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-иня]] · [[-ица]] · [[-ница]] · [[-ка]] · [[-ша]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова) * [https://gramota.ru/poisk?query=рабыня&mode=slovari Грамота.ру: рабыня] * [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=рабыня Multitran: рабыня] rkww401q3a8ym8cwaq9vcf3198jycpw 0 220363 917223 2026-10-27T19:26:11Z NVS MHN 47119 -иня 917223 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پسوند پیشاسلاوی ''*-yni''. این پسوند در روسی برای ساخت اسم مؤنث از اسم مذکر به کار می‌رود و گونه‌ای از [[-ыня]] است که پس از همخوان‌های نرم می‌آید. === آوایش === * {{آیپا|/-ʲɪnʲə/}} === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-иня''' </div> # پسوند اسم‌ساز مؤنث؛ از اسم مذکر، اسم مؤنث می‌سازد که بر شخص یا جانور مؤنث دلالت دارد. #: [[граф]] (کنت) : [[графиня]] (کنتس) #: [[князь]] (شاهزاده) : [[княгиня]] (شهبانو، همسر شاهزاده) #: [[господин]] (آقا، ارباب) : [[госпожа|государыня]] (بانو، ملکه) — توجه: گونهٔ دیگر #: [[монах]] (راهب) : [[монахиня]] (راهبه) #: [[герцог]] (دوک) : [[герцогиня]] (دوشس) ==== صرف ==== این پسوند خود صرف نمی‌شود. اسم‌های ساخته‌شده با آن مؤنث‌اند و مانند [[графиня]] صرف می‌شوند. {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || графиня || графини |- | اضافی || графини || графинь |- | برایی || графине || графиням |- | مفعولی || графиню || графинь |- | ابزاری || графиней / графинею || графинями |- | اضافی (پیشرویی) || графине || графинях |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-ыня]] * [[-ица]] * [[-ница]] * [[-ка]] * [[-ша]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[графиня]] (کنتس) * [[княгиня]] (شهبانو) * [[монахиня]] (راهبه) * [[герцогиня]] (دوشس) * [[государыня]] (ملکه، بانو) ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند مؤنث‌ساز}} * {{ت|ar|ـة}} * {{ت|de|-in}} * {{ت|en|-ess}} * {{ت|fa|-ه}} * {{ت|fr|-esse}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-ыня]] · [[-ица]] · [[-ница]] · [[-ка]] · [[-ша]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова) * [https://gramota.ru/poisk?query=графиня&mode=slovari Грамота.ру: графиня] * [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=графиня Multitran: графиня] 2lqlhih43p5v990ifc5wt5c581be8be 0 220364 917224 2026-10-28T02:02:12Z NVS MHN 47119 -ша 917224 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پسوند پیشاسلاوی ''*-ьša''. این پسوند در روسی برای ساخت اسم مؤنث از اسم مذکر، یا ساخت اسم محاوره‌ای و تحقیرآمیز به کار می‌رود. === آوایش === * {{آیپا|/-ʂə/}} === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-ша''' </div> # پسوند اسم‌ساز مؤنث؛ از اسم مذکر، اسم مؤنث می‌سازد که بر شخص یا حرفهٔ مؤنث دلالت دارد. #: [[секретарь]] (منشی) : [[секретарша]] (منشی زن) #: [[парикмахер]] (آرایشگر) : [[парикмахерша]] (آرایشگر زن) #: [[кассир]] (صندوق‌دار) : [[кассирша]] (صندوق‌دار زن) #: [[доктор]] (دکتر) : [[докторша]] (دکتر زن؛ محاوره‌ای) #: [[генерал]] (ژنرال) : [[генеральша]] (همسر ژنرال) # '''محاوره‌ای''': پسوند اسم‌ساز؛ با بار [[تحقیر]] یا [[خودمانی]]، اسم مؤنث می‌سازد. #: [[Маша]] (ماشا) : [[Машка]] (ماشکا؛ خودمانی) #: [[Ваня]] (وانیا) : [[Ваньша]] (وانیشا؛ خودمانی) #: [[толстый]] (چاق) : [[толстуша]] (چاقالو؛ تحقیرآمیز) ==== صرف ==== این پسوند خود صرف نمی‌شود. اسم‌های ساخته‌شده با آن مؤنث‌اند و مانند [[секретарша]] صرف می‌شوند. {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || секретарша || секретарши |- | اضافی || секретарши || секретарш |- | برایی || секретарше || секретаршам |- | مفعولی || секретаршу || секретарш |- | ابزاری || секретаршей / секретаршею || секретаршами |- | اضافی (پیشرویی) || секретарше || секретаршах |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-иня]] * [[-ыня]] * [[-ица]] * [[-ница]] * [[-ка]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[секретарша]] (منشی زن) * [[парикмахерша]] (آرایشگر زن) * [[кассирша]] (صندوق‌دار زن) * [[докторша]] (دکتر زن) * [[генеральша]] (همسر ژنرال) ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند مؤنث‌ساز}} * {{ت|ar|ـة}} * {{ت|de|-in}} * {{ت|en|-ess}} * {{ت|fa|-ه}} * {{ت|fr|-euse}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-иня]] · [[-ыня]] · [[-ица]] · [[-ница]] · [[-ка]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова) * [https://gramota.ru/poisk?query=секретарша&mode=slovari Грамота.ру: секретарша] * [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=секретарша Multitran: секретарша] rbkxka4s3exxkaqfsx6sbm2wcqsc65p 0 220365 917225 2026-10-28T05:42:01Z NVS MHN 47119 доля 917225 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پیشاسلاوی ''*dolja'' (بهر، قسمت). هم‌ریشه با [[делить]] (تقسیم کردن) و [[дело]] (کار). === آوایش === * {{آیپا|/ˈdolʲə/}} ** تلفظ روسی۱: {{audio|ru|Ru-до́ля.ogg}} ** تلفظ روسی۲: {{audio|ru|Ru-доля.ogg}} === اسم === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''доля''' (''جنسیت: مؤنث، بی‌جان''， ''اضافه:'' [[доли]]， ''جمع:'' [[доли]]) </div> # [[بهر]]، [[سهم]]، [[قسمت]]؛ بخشی از چیزی که به کسی می‌رسد. #: ''доля наследства'' (سهم ارث) #: ''львиная доля'' (سهم شیر، بخش اعظم) #: ''Каждый получил свою долю.'' (هر کس سهم خود را گرفت.) # {{مجاز}} [[سرنوشت]]، [[بخت]]؛ آنچه برای کسی مقدر شده است. #: ''тяжёлая доля'' (سرنوشت دشوار) #: ''счастливая доля'' (بخت خوش) # {{مجاز}} [[نصیب]]، [[سهم]]؛ در تعبیرهای کنایی. #: ''в этом есть доля правды'' (در این سهمی از حقیقت هست) #: ''доля участия'' (سهم مشارکت) <div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;"> '''نکته:''' در ریاضیات و آمار، '''доля''' به معنای «نسبت، کسر» نیز به کار می‌رود: '''доля населения''' (سهم جمعیت). </div> ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || до́ля || до́ли |- | اضافی || до́ли || доле́й |- | برایی || до́ле || доля́м |- | مفعولی || до́лю || до́ли |- | ابزاری || до́лей / до́лею || доля́ми |- | اضافی (پیشرویی) || до́ле || доля́х |} ==== مترادف‌ها ==== * (بهر): [[часть]]، [[пай]] * (سرنوشت): [[судьба]]، [[удел]] * (سهم): [[участие]] ==== متضادها ==== * [[целое]] (کل) ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[долевой]] (سهمی) * [[долька]] (بخش کوچک) * [[наделять]] (بهره‌مند کردن) * [[доля]] (در ترکیب) ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|بهر}} * {{ت|ar|نصيب}} * {{ت|de|Anteil}} * {{ت|en|share}} * {{ت|fa|بهر}} * {{ت|fr|part}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|سرنوشت}} * {{ت|ar|قسم}} * {{ت|de|Schicksal}} * {{ت|en|fate}} * {{ت|fa|سرنوشت}} * {{ت|fr|destin}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[часть]] · [[судьба]] · [[делить]] · [[долька]] · [[долевой]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера * [https://gramota.ru/poisk?query=доля&mode=slovari Грамота.ру: доля] * [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=доля Multitran: доля] ilwb2j0b8exl0ud6deoagetxofozv36