ویکی‌واژه
fawiktionary
https://fa.wiktionary.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
case-sensitive
مدیا
ویژه
بحث
کاربر
بحث کاربر
ویکی‌واژه
بحث ویکی‌واژه
پرونده
بحث پرونده
مدیاویکی
بحث مدیاویکی
الگو
بحث الگو
راهنما
بحث راهنما
رده
بحث رده
پیوست
بحث پیوست
TimedText
TimedText talk
پودمان
بحث پودمان
Event
Event talk
الگو:نام نو فا
10
18186
917240
917024
2026-10-29T17:23:12Z
The.shahab
17835
917240
wikitext
text/x-wiki
==فارسی==
===اسم===
{{اسم-فا}}
# <!--در اینجا توصیف واژه را بنویسید. اگر چندین توصیف داشت با گذاشتن علامت # در خط بعد، توصیف دیگر آن را نیز بنویسید -->
d7lkaqk7i4ems3om28sfmjwd9r08jo3
الگو:fa-noun
10
26449
917241
851041
2026-10-29T17:24:40Z
The.shahab
17835
ویرایش‌های [[Special:Contributions/HAKHSIN|HAKHSIN]] ([[User talk:HAKHSIN|بحث]]) به آخرین تغییری که [[User:Optional|Optional]] انجام داده بود واگردانده شد
154092
wikitext
text/x-wiki
{{catlangname|fa|اسم‌های|{{{sort|}}}}}<span class="infl-inline">{{
#switch:{{{1}}}<!-- check if plural is unattested or unknown -->
|?='''{{pagename|{{{head|{{{sg|}}}}}}}}''' {{#ifeq:{{NAMESPACE}}||[[رده:اسم‌های انگلیسی با جمع نامعلوم یا ناشناخته]]}}
|!='''{{pagename|{{{head|{{{sg|}}}}}}}}''' (''جمع نامعتبر''){{#ifeq:{{NAMESPACE}}||[[رده:اسم‌های انگلیسی با جمع‌های نامعتبر]]}}
|#DEFAULT={{
#if:{{{pluralOnly|}}}
|
|'''{{pagename|{{{head|{{{sg|}}}}}}}}''' (
}}{{
#if:{{isValidPageName|{{{1|-}}}1}}
|{{
#ifeq:{{{1}}}|-<!-- begin checks for mixed countability -->
|{{
#if:{{{3|}}}{{{2|}}}{{{pl|}}}
|''معمولا [[پیوست:واژه‌نامه#ناشمردنی|ناشمردنی]]؛''
|''[[پیوست:واژه‌نامه#ناشمردنی|ناشمردنی]]''
}}
|{{
#ifeq:{{{3|{{{2|}}}}}}|-
|''[[پیوست:واژه‌نامه#شمردنی|شمردنی]] و [[پیوست:واژه‌نامه#ناشمردنی|ناشمردنی]]؛''
}}
}}{{
#ifeq:{{{3|}}}{{#if:{{{2|-}}}|{{{2|-}}}|-}}{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}}}{{{pl|}}}|--<!-- check whether strictly uncountable -->
|
|''جمع'' {{
#if:{{{pl|}}}
|<span class="form-of plural-form-of lang-en">{{
#if:{{isValidPageName|{{{pl}}}}}
|'''{{makelink|en|{{{pl}}}}}'''
|{{{pl}}}
}}</span>
|<span class="form-of plural-form-of lang-en">'''{{makelink|en|{{
#switch:{{{ {{#ifeq:{{{1}}}|-|2|1}}|ها}}}<!-- compose plural -->
|ها
|ان={{pagename}}{{{ {{#ifeq:{{{1}}}|-|2|1}}|‌ها}}}
|{{#switch:-
|{{{1}}}={{{2}}}
|{{{2}}}={{{1|}}}
|{{{1|}}}{{{2|}}}
}}
}}}}'''</span>
}}{{
#if:{{{pl2|}}}
| ''یا'' <span class="form-of plural-form-of lang-en">{{
#if:{{isValidPageName|{{{pl2}}}}}
|'''{{makelink|en|{{{pl2}}}}}'''
|{{{pl2}}}
}}</span>{{
#if:{{{pl3|}}}
| ''یا'' <span class="form-of plural-form-of lang-en">{{
#if:{{isValidPageName|{{{pl3}}}}}
|'''[[{{{pl3}}}]]'''
|{{{pl3}}}
}}</span>
}}
}}
}}
|{{{1}}}
}}{{
#if:{{{pluralOnly|}}}<!-- close parenthesis opened far above -->
|
|)
}}
}}</span><noinclude>{{documentation}}</noinclude>
85c1hjy5ixf68limpcwbfhx6sijdkjy
تحریریه
0
35276
917243
603274
2026-10-29T17:37:12Z
The.shahab
17835
917243
wikitext
text/x-wiki
==فارسی==
===ریشه‌شناسی===
* [[عربی]]
(ص نسب.)
مؤنث تحریری (منسوب به تحریر)
#~هیئت ~: هیئت نویسندگان یک روزنامه، یک مجله و مانند آن.
====منابع====
* فرهنگ لغت معین
[[رده:عربی]]
alyw981gq6rzifdk93tf23mduybxire
قلندر
0
56452
917252
833870
2026-10-30T09:10:34Z
The.shahab
17835
917252
wikitext
text/x-wiki
==فارسی==
===ریشه‌شناسی===
{{ویکی‌پدیا|قلندر}}
===آوایش===
*/قَلَن/دَر/
===[[file:Nuvola apps bookcase2.png|40px]] صفت===
#جوانمردانی که به ضعفا و درماندگان بی‌بضاعت کمک می‌کردند.
#::بر در میکده رندانِ '''قلندر''' باشند..... که ستانند و دهند افسرِ شاهنشاهی ([[حافظ]])
====منابع====
* فرهنگ لغت معین
[[رده:اسم‌های معرب]]
[[رده:صفت‌های معرب]]
n8dylu0ccb1vu3dzj9ss5wmr1ayhek8
کیسه هوا
0
146125
917238
808552
2026-10-29T17:19:29Z
The.shahab
17835
/* فارسی */
917238
wikitext
text/x-wiki
==فارسی==
===اسم ۱===
# (ایمنی) کیسه‌ای که در [[فرمان]]، [[داشبورد]] یا [[ستون]] خودروها وجود دارد و به هنگام تصادف، بصورت خودکار از [[هوا]] پر شده و موجب عدم برخورد ضربه به سرِ سرنشینان می‌شود.
===هم‌معنی===
* [[ایربگ]]
===اسم ۲===
# (اقیانوس‌شناسی، جانور‌شناسی) شناوری پُر از هوا در برخی از انواع جلبک‌های پُرسلولی.
===منابع===
*{{یادکرد-فرهنگستان
|مصوب=کیسۀ هوا
| بیگانه =pneumatocyst
|دفتر= یازدهم
}}
[[رده:واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی]]
9stxu0zyt18iw01qmtfxzfd02qusvqh
الگو:fa-noun/documentation
10
197616
917242
857026
2026-10-29T17:26:48Z
The.shahab
17835
خرابکار
917242
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
ویکی‌واژه:تازه‌واردان، خوش آمدید
4
219648
917253
915578
2026-10-30T11:25:05Z
SilverOrbit
47308
/* هنجارها و آداب */ اصلاح و بهبود نگارش مطالب برای معرفی بهتر بخش توصیه به ساختن حساب کاربری ویرایش جزءی
917253
wikitext
text/x-wiki
{{سرنوشته|اگر ویرایشگری از [[w:|ویکی‌پدیا]] هستید، ببینید: [[ویکی‌واژه:ویکی‌واژه برای ویرایشگران ویکی‌پدیا|ویکی‌واژه برای ویرایشگران ویکی‌پدیا]]}}
{{shortcut|ویکی‌واژه:درباره|ویکی‌واژه:خوش آمدید}}
سلام، خوش آمدید و از شما سپاسگزاریم که نخستین گام را برای بهتر کردن ویکی‌واژه برداشته‌اید! اگر نمی‌دانید ویکی‌واژه چیست، لطفاً به [[ویکی‌واژه:صفحهٔ اصلی|صفحهٔ اصلی]] مراجعه کنید. این صفحه برای ارائهٔ حداقل اطلاعات لازم به کاربران تازه‌وارد طراحی شده است تا بتوانند ویرایش را به‌طور مؤثر و بدون ایجاد مشکل آغاز کنند. همهٔ مشارکت‌ها، صرف‌نظر از میزان تخصص شما، مورد استقبال هستند!
== پیش‌نیازها ==
پیش از شروع، مهم است که با برخی قوانین کلی آشنا باشید. از جمله:
* همهٔ مدخل‌ها مشمول معیارهای گنجاندن ما هستند. اساساً، ما فقط واژه‌ها و تعریف‌های آنها را بر اساس شیوه‌ای که واقعاً مورد استفاده قرار گرفته‌اند ثبت می‌کنیم؛ صرف‌نظر از اینکه چقدر غیررسمی، از نظر دستوری نادرست یا توهین‌آمیز باشند.
** ما اصطلاحات را تجویز یا منع نمی‌کنیم؛ در عوض، فقط ثبت می‌کنیم که یک جامعهٔ زبانی چنین کاری را انجام داده است.
** ما واژه‌های شبح (واژه‌هایی که در اصل بی‌معنا هستند و در زندگی واقعی استفاده نمی‌شوند) را ایجاد نمی‌کنیم، صرف‌نظر از اینکه ممکن است چقدر بدیهی یا منطقی به نظر برسند؛ همان‌گونه که برخی فرهنگ‌های لغت دیگر در گذشته چنین کرده‌اند.
* ما از الگوی دقیق مدخل‌ها پیروی می‌کنیم؛ هر عنوان بخش سیاست مخصوص به خود را دارد. برای یک کاربر مبتدی، دانستن موارد زیر کافی است:
** توصیه می‌شود یک مدخل مشابه در زبان خود را کپی کرده و تغییرات لازم را در آن اعمال کنید. هرچه کنجکاوی شما بیشتر شد، به سیاست مربوطه مراجعه کنید.
** عنوان‌هایی ایجاد نکنید که پیش از آن هرگز استفاده نشده‌اند. اگر می‌خواهید تغییری ایجاد کنید، با جامعهٔ زبانی مشورت کنید.
== ویرایش ویکی‌واژه ==
اکنون که این موارد را پشت سر گذاشتیم، می‌توانید سفر ویرایشی خود را آغاز کنید! ویکی‌واژه ممکن است در ابتدا به دلیل حجم عظیم محتوای آن بسیار گیج‌کننده به نظر برسد و شاید ندانید از کجا شروع کنید. در اینجا چند پیشنهاد برای شروع وجود دارد:
یک صفحهٔ تصادفی از یک کتاب را باز کنید و واژه‌ای را که توجه شما را جلب می‌کند انتخاب کنید (یا از یک مقالهٔ خبری، پست ردیت و...؛ محدودیتی وجود ندارد).
در حال یادگیری یک زبان خارجی هستید؟ بررسی کنید که آیا پوشش واژه‌های ما با چیزهایی که آموخته‌اید مطابقت دارد یا خیر!
آیا نقل‌قول موردعلاقه‌ای دارید که واژه‌ای را به‌خوبی نشان دهد؟ آن را اضافه کنید!
آیا می‌دانید واژه‌ای در زبان مادری‌تان چگونه تلفظ می‌شود؟ آن را ضبط کنید!
همین حالا می‌توانید وارد عمل شوید و یک تعریف را اضافه یا اصلاح کنید، جملات نمونه اضافه کنید، یا به ما در قالب‌بندی و دسته‌بندی صحیح مدخل‌ها کمک کنید. حتی می‌توانید برای اصطلاحی که هنوز مدخلی ندارد، یک صفحه ایجاد کنید. از جسارت در ویرایش صفحات نترسید! با این حال، اگر از تغییر کار شخص دیگری مطمئن نیستید، هیچ اشکالی ندارد که در میز اطلاعات درخواست کمک یا راستی‌آزمایی کنید؛ افراد اینجا می‌خواهند کمک کنند!
چگونه اجازه دادن به همه برای ویرایش می‌تواند به‌جای ایجاد آشفتگی کامل، به تولید محتوایی باکیفیت منجر شود؟ زیرا باز گذاشتن ویکی برای همه، امکان ایجاد تعداد زیادی مدخل خوب و بهبود مستمر آنها را فراهم می‌کند. تمام تغییرات ثبت می‌شوند؛ بنابراین حتی ویرایش‌های غیرمفید نیز می‌توانند به‌راحتی توسط کاربران دیگر بازگردانده شوند. به بیان ساده: «با داشتن چشم‌های کافی، همهٔ خطاها سطحی هستند.»
در همین راستا، لطفاً با ارائهٔ یک نقل‌قول یا استناد به یک منبع به ما کمک کنید تا بفهمیم چگونه به معنای یک واژه پی برده‌اید. هرچه اطلاعات دقیق‌تر باشد، بهتر است!
== هنجارها و آداب ==
یکی از نکات مهمی که باید بدانید این است که ما برخی هنجارهای فرهنگی را از پروژهٔ خواهرمان، ویکی‌پدیا، وام گرفته‌ایم که باید به آنها احترام بگذارید:
ما تلاش می‌کنیم بیهوده بحث و جدل نکنیم. اینجا یک انجمن مناظره نیست. پس از یک گفت‌وگوی متمدنانه و منطقی، تلاش می‌کنیم به یک اجماع گسترده برسیم تا برای خوانندگان آینده، خلاصه‌ای دقیق و بی‌طرفانه از تمام واقعیت‌های مرتبط ارائه کنیم.
ما تلاش می‌کنیم مدخل‌ها را تا حد امکان بدون سوگیری ارائه کنیم؛ به این معنا که تعریف‌ها یا توضیحات، حتی دربارهٔ موضوعات بحث‌برانگیز، قرار نیست بستری برای تبلیغ یا موعظه به هر شکلی باشند.
به خاطر داشته باشید که اینجا یک فرهنگ لغت است؛ بنابراین موارد زیادی وجود دارد که ویکی‌واژه نیست.
اگر در هر مقطعی از تغییر دادن کار شخص دیگری احساس راحتی نمی‌کنید و می‌خواهید دربارهٔ یک مدخل یا صفحهٔ دیگر نظری (یا پرسش یا توضیحی) اضافه کنید، محل مناسب برای این کار صفحهٔ بحث آن است (بسته به پوستهٔ ظاهری مورد استفاده، روی زبانهٔ «بحث» در بالای صفحه یا بخش دیگری کلیک کنید). البته توجه داشته باشید که ما تلاش می‌کنیم بحث‌ها را بر بهبود این فرهنگ لغت متمرکز نگه داریم.
ما پیشنهاد می‌کنیم برای بهره‌مندی از امکانات بیشتر و مشارکت مؤثرتر در این پروژه، یک حساب کاربری ایجاد کنید. با ساخت حساب کاربری می‌توانید با دیگر اعضای جامعه ارتباط برقرار کنید، از راهنمایی و تجربهٔ کاربران استفاده کنید، در تدوین و بهبود سیاست‌ها و رویه‌ها ویکی‌واژه مشارکت کنید و در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با بخش‌های مختلف یا کل پروژه نقش داشته باشید. مهم‌تر از همه، با ایجاد حساب کاربری می‌توانید به عضوی فعال از جامعهٔ ویکی‌واژه تبدیل شوید.
== برای اطلاعات بیشتر ==
اطلاعات مقدماتی و توضیحات بیشتری دربارهٔ هنجارهای جامعه را می‌توانید در صفحات زیر پیدا کنید:
* [[ویکی‌واژه:سیاست‌ها و رهنمودها]]
* [[w:ویکی‌پدیا:هنگام مجادلهٔ ویرایشی، خونسرد بمانید]]
* [[ویکی‌واژه:پرسش‌های رایج]]
* [[ویکی‌واژه:خودآموز]]
* [[ویکی‌واژه:آموزش سریع]]
برای سیاست‌ها، راهنماهای سبک یا دستورالعمل‌های بیشتر، به [[راهنما:درون‌مایه]] یا [[ویکی‌واژه:درگاه کاربران]] مراجعه کنید.
i2i0g9eyinr5r3vyso373spiqs4jycl
-ный
0
219999
917244
916487
2026-10-29T22:26:08Z
NVS MHN
47119
/* برگردان‌ها */
917244
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از اسلاوی کلیسایی باستان ''-ьнъ'' (-ĭnŭ)، از پیشاسلاوی ''*-ьnъ''. هم‌ریشه با پسوند [[-ный]] در دیگر زبان‌های اسلاوی و پسوند [[-ен]] در برخی زبان‌ها.
=== آوایش ===
* {{آیپا|/-nɨj/}}
=== پسوند ===
'''-ный'''
# پسوند صفت‌ساز؛ صفتی می‌سازد که به [[اسم]]، [[فعل]] یا [[قید]] پایه مربوط است.
#: ''[[дом]] → [[домовый]]'' (خانه → خانگی) — توجه: گونهٔ دیگر
#: ''[[лес]] → [[лесной]]'' (جنگل → جنگلی)
#: ''[[зима]] → [[зимний]]'' (زمستان → زمستانی)
# صفتی می‌سازد که دارا بودن یا پر بودن از چیزی را نشان می‌دهد.
#: ''[[вода]] → [[водный]]'' (آب → آبی، آبی‌رنگ)
#: ''[[камень]] → [[каменный]]'' (سنگ → سنگی)
# صفتی می‌سازد که به [[ویژگی]]، [[حالت]] یا [[کیفیت]] چیزی اشاره دارد.
#: ''[[ум]] → [[умный]]'' (عقل → عاقل، باهوش)
#: ''[[сила]] → [[сильный]]'' (نیرو → نیرومند، قوی)
==== صرف ====
پسوند '''-ный''' بسته به جنس، عدد و حالت، شکل‌های زیر را می‌گیرد:
{| class="wikitable"
! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع
|-
| فاعلی || -ный || -ное || -ная || -ные
|-
| اضافی || -ного || -ного || -ной || -ных
|-
| برایی || -ному || -ному || -ной || -ным
|-
| مفعولی || -ного (جاندار) / -ный (بی‌جان) || -ное || -ную || -ных (جاندار) / -ные (بی‌جان)
|-
| ابزاری || -ным || -ным || -ной / -ною || -ными
|-
| اضافی (پیشرویی) || -ном || -ном || -ной || -ных
|}
==== گونه‌های دیگر ====
* [[-ной]] (پس از هجاهای سخت، با تکیه روی پایانه)
* [[-ний]] (پس از ستاک‌های نرم)
* [[-ский]] / [[-ской]] (پسوند صفت‌ساز دیگر)
* [[-овый]] / [[-евый]] (پسوند صفت‌ساز دیگر)
==== مترادف‌ها ====
* [[-ной]]
* [[-ний]]
* [[-овый]]
* [[-ский]]
==== متضادها ====
* —
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[водный]]
* [[лесной]]
* [[зимний]]
* [[умный]]
* [[сильный]]
* [[каменный]]
* [[железный]]
* [[золотой]] (بی‌قاعده)
* [[деревянный]]
==== جستارهای وابسته ====
* [[-ая]]
* [[-ое]]
* [[-ые]]
* [[-ий]]
* [[-ый]]
* [[-ой]]
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|پسوند صفت‌ساز}}
* {{ت|ar|ـي}}
* {{ت|de|-ig}}
* {{ت|en|-al}}
* {{ت|es|-al}}
* {{ت|fa|-ی}}
* {{ت|fr|-al}}
* {{ت|it|-ale}}
* {{ت|tr|-li}}
* {{ت|zh|-的}}
{{بر-پایین}}
==== منابع ====
* [https://ru.wiktionary.org/wiki/-ный ویکی‌واژه روسی: -ный]
* [https://en.wiktionary.org/wiki/-ный ویکی‌واژه انگلیسی: -ный]
* ''فرهنگ توضیحی اوژگوف''
* ''فرهنگ ریشه‌شناسی واسمر''
* ''فرهنگ روسی-فارسی''
p2xdbn5dbxb8pzwbx8qeja9wu18ru4n
917245
917244
2026-10-29T22:27:16Z
NVS MHN
47119
/* منابع */ منابع
917245
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از اسلاوی کلیسایی باستان ''-ьнъ'' (-ĭnŭ)، از پیشاسلاوی ''*-ьnъ''. هم‌ریشه با پسوند [[-ный]] در دیگر زبان‌های اسلاوی و پسوند [[-ен]] در برخی زبان‌ها.
=== آوایش ===
* {{آیپا|/-nɨj/}}
=== پسوند ===
'''-ный'''
# پسوند صفت‌ساز؛ صفتی می‌سازد که به [[اسم]]، [[فعل]] یا [[قید]] پایه مربوط است.
#: ''[[дом]] → [[домовый]]'' (خانه → خانگی) — توجه: گونهٔ دیگر
#: ''[[лес]] → [[лесной]]'' (جنگل → جنگلی)
#: ''[[зима]] → [[зимний]]'' (زمستان → زمستانی)
# صفتی می‌سازد که دارا بودن یا پر بودن از چیزی را نشان می‌دهد.
#: ''[[вода]] → [[водный]]'' (آب → آبی، آبی‌رنگ)
#: ''[[камень]] → [[каменный]]'' (سنگ → سنگی)
# صفتی می‌سازد که به [[ویژگی]]، [[حالت]] یا [[کیفیت]] چیزی اشاره دارد.
#: ''[[ум]] → [[умный]]'' (عقل → عاقل، باهوش)
#: ''[[сила]] → [[сильный]]'' (نیرو → نیرومند، قوی)
==== صرف ====
پسوند '''-ный''' بسته به جنس، عدد و حالت، شکل‌های زیر را می‌گیرد:
{| class="wikitable"
! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع
|-
| فاعلی || -ный || -ное || -ная || -ные
|-
| اضافی || -ного || -ного || -ной || -ных
|-
| برایی || -ному || -ному || -ной || -ным
|-
| مفعولی || -ного (جاندار) / -ный (بی‌جان) || -ное || -ную || -ных (جاندار) / -ные (بی‌جان)
|-
| ابزاری || -ным || -ным || -ной / -ною || -ными
|-
| اضافی (پیشرویی) || -ном || -ном || -ной || -ных
|}
==== گونه‌های دیگر ====
* [[-ной]] (پس از هجاهای سخت، با تکیه روی پایانه)
* [[-ний]] (پس از ستاک‌های نرم)
* [[-ский]] / [[-ской]] (پسوند صفت‌ساز دیگر)
* [[-овый]] / [[-евый]] (پسوند صفت‌ساز دیگر)
==== مترادف‌ها ====
* [[-ной]]
* [[-ний]]
* [[-овый]]
* [[-ский]]
==== متضادها ====
* —
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[водный]]
* [[лесной]]
* [[зимний]]
* [[умный]]
* [[сильный]]
* [[каменный]]
* [[железный]]
* [[золотой]] (بی‌قاعده)
* [[деревянный]]
==== جستارهای وابسته ====
* [[-ая]]
* [[-ое]]
* [[-ые]]
* [[-ий]]
* [[-ый]]
* [[-ой]]
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|پسوند صفت‌ساز}}
* {{ت|ar|ـي}}
* {{ت|de|-ig}}
* {{ت|en|-al}}
* {{ت|es|-al}}
* {{ت|fa|-ی}}
* {{ت|fr|-al}}
* {{ت|it|-ale}}
* {{ت|tr|-li}}
* {{ت|zh|-的}}
{{بر-پایین}}
==== منابع ====
* ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой)
* ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* [https://gramota.ru/poisk?query=водный&mode=slovari Грамота.ру: водный]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=водный Multitran: водный]
sw2873ut68ncpq8edhkdq0irqjgrasz
уметь
0
220374
917236
2026-10-29T12:09:01Z
NVS MHN
47119
уметь
917236
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از [[ум]] (عقل، خرد) + [[-еть]] (پسوند فعل‌ساز). هم‌ریشه با [[умение]] (مهارت) و [[умный]] (باهوش).
=== آوایش ===
* {{آیپا|/ʊˈmʲetʲ/}}
** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-уметь.ogg}}
=== فعل ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''уметь''' (''ناقص، لازم''； ''مصدر کامل:'' [[суметь]])
</div>
# [[توانستن]]، [[بلد بودن]]؛ مهارت یا دانش انجام کاری را داشتن.
#: ''Он умеет плавать.'' (او شنا کردن بلد است.)
#: ''Она умеет готовить.'' (او آشپزی بلد است.)
#: ''Я не умею читать по-арабски.'' (من خواندن عربی را بلد نیستم.)
# [[توانستن]]؛ قادر بودن به انجام کاری با مهارت.
#: ''Он умеет находить общий язык с людьми.'' (او می‌تواند با مردم رابطه برقرار کند.)
# {{مجاز}} [[توانستن]]؛ در ساخت‌های کنایی بر زیرکی یا مهارت دلالت دارد.
#: ''Он умеет жить.'' (او می‌داند چطور زندگی کند.)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' تفاوت '''уметь''' و '''мочь''': «уметь» بر مهارت و آموخته بودن دلالت دارد، در حالی که «мочь» بر توانایی جسمی یا اجازه دلالت می‌کند.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! colspan="2" | حال ساده
|-
| من || уме́ю
|-
| تو || уме́ешь
|-
| او/آن || уме́ет
|-
| ما || уме́ем
|-
| شما || уме́ете
|-
| آنها || уме́ют
|}
* گذشته: уме́л (مذکر)، уме́ла (مؤنث)، уме́ло (خنثی)، уме́ли (جمع)
* امر: уме́й، уме́йте
* اسم فاعل: уме́ющий
* قید: уме́я
==== مترادف‌ها ====
* [[мочь]] (توانستن)
* [[владеть]] (بلد بودن، مسلط بودن)
* [[справляться]] (از عهده برآمدن)
==== متضادها ====
* [[не уметь]] (بلد نبودن)
* [[не мочь]] (نتوانستن)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[суметь]] (توانستن، کامل)
* [[умение]] (مهارت)
* [[умелый]] (ماهر)
* [[умелец]] (استادکار)
* [[умелица]] (استادکار زن)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|بلد بودن}}
* {{ت|ar|احسن}}
* {{ت|de|können}}
* {{ت|en|know how to}}
* {{ت|fa|بلد بودن}}
* {{ت|fr|savoir}}
{{بر-پایین}}
{{بر-بالا|توانستن}}
* {{ت|ar|استطاع}}
* {{ت|de|können}}
* {{ت|en|be able}}
* {{ت|fa|توانستن}}
* {{ت|fr|pouvoir}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[ум]] · [[умение]] · [[умелый]] · [[мочь]] · [[суметь]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=уметь&mode=slovari Грамота.ру: уметь]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=уметь Multitran: уметь]
cnf9b7anjkx16caa1j17ur1y9og439g
-ий
0
220375
917237
2026-10-29T14:59:21Z
NVS MHN
47119
-ий
917237
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از پیشاسلاوی ''*-ьjь''. این پسوند در روسی هم پایانهٔ صفت‌های نرم‌پایان است و هم در ساخت برخی اسم‌ها به کار می‌رود.
=== آوایش ===
* {{آیپا|/-ʲɪj/}}
=== پسوند ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''-ий'''
</div>
# پایانهٔ صفت‌های مذکر نرم‌پایان در حالت فاعلی مفرد.
#: [[синий]] (آبی)
#: [[последний]] (آخرین)
#: [[летний]] (تابستانی)
#: [[зимний]] (زمستانی)
#: [[вечерний]] (عصرگاهی)
# پایانهٔ حالت‌های اضافی، برایی و اضافی پیشرویی مفرد مؤنث برای اسم‌های مختوم به [[-ия]].
#: [[история]] (تاریخ) : [[истории]] (تاریخ، در نقش اضافی)
#: [[Россия]] (روسیه) : [[России]] (روسیه، در نقش اضافی)
# پایانهٔ حالت فاعلی جمع برای اسم‌های مذکر نرم‌پایان.
#: [[конь]] (اسب) : [[кони]] (اسب‌ها)
#: [[рубль]] (روبل) : [[рубли]] (روبل‌ها)
# پسوند اسم‌ساز؛ در ساخت برخی اسم‌های وام‌گرفته.
#: [[санаторий]] (آسایشگاه)
#: [[гербарий]] (گیاه‌نامه)
#: [[сценарий]] (فیلم‌نامه)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' تفاوت '''-ий''' با '''-ый''' و '''-ой''' در نرمی یا سختی ستاک است. صفت‌های نرم‌پایان '''-ий''' می‌گیرند.
</div>
==== صرف ====
این پسوند خود صرف نمی‌شود. صفت‌های مختوم به '''-ий''' مانند صفت‌های نرم‌پایان صرف می‌شوند. نمونه: [[синий]] (آبی).
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع
|-
| فاعلی || си́ний || си́нее || си́няя || си́ние
|-
| اضافی || си́него || си́него || си́ней || си́них
|-
| برایی || си́нему || си́нему || си́ней || си́ним
|-
| مفعولی || си́него (جاندار) / си́ний (بی‌جان) || си́нее || си́нюю || си́них (جاندار) / си́ние (بی‌جان)
|-
| ابزاری || си́ним || си́ним || си́ней / си́нею || си́ними
|-
| اضافی (پیشرویی) || си́нем || си́нем || си́ней || си́них
|}
==== مترادف‌ها ====
* [[-ый]] (پس از ستاک سخت بدون تکیه)
* [[-ой]] (پس از ستاک سخت با تکیه)
* [[-ский]] (در صفت‌های نسبی)
==== متضادها ====
* —
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[синий]] (آبی)
* [[последний]] (آخرین)
* [[летний]] (تابستانی)
* [[зимний]] (زمستانی)
* [[вечерний]] (عصرگاهی)
* [[санаторий]] (آسایشگاه)
* [[гербарий]] (گیاه‌نامه)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|پسوند صفت‌ساز}}
* {{ت|ar|ـ}}
* {{ت|de|-}}
* {{ت|en|-}}
* {{ت|fa|-}}
* {{ت|fr|-}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[-ый]] · [[-ой]] · [[-ский]] · [[синий]] · [[санаторий]]
</div>
==== منابع ====
* ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой)
* ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* [https://gramota.ru/poisk?query=синий&mode=slovari Грамота.ру: синий]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=синий Multitran: синий]
6176tshyk338fklidljm6gu6vx2fhio
کیسه خواب
0
220376
917239
2026-10-29T17:22:41Z
The.shahab
17835
صفحه‌ای تازه حاوی «==فارسی== ===اسم=== {{اسم-فا}} # <!--در اینجا توصیف واژه را بنویسید. اگر چندین توصیف داشت با گذاشتن علامت # در خط بعد، توصیف دیگر آن را نیز بنویسید -->(ورزش) [[کیسه]] تاشو قابل حمل، پرشده از [[الیاف]] یا [[پر]] که کوهنوردان به هنگام خوابیدن به درون آن می‌رو...» ایجاد کرد
917239
wikitext
text/x-wiki
==فارسی==
===اسم===
{{اسم-فا}}
# <!--در اینجا توصیف واژه را بنویسید. اگر چندین توصیف داشت با گذاشتن علامت # در خط بعد، توصیف دیگر آن را نیز بنویسید -->(ورزش) [[کیسه]] تاشو قابل حمل، پرشده از [[الیاف]] یا [[پر]] که کوهنوردان به هنگام خوابیدن به درون آن می‌روند تا گرمای بدن خود را در خواب حفظ کنند.
1k4rbjo7pbv7awftq8g5sn9aw9txxmp
-ые
0
220377
917246
2026-10-29T22:29:10Z
NVS MHN
47119
-ые
917246
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از پیشاسلاوی ''*-ъje''. این جزء صرفی در روسی برای ساخت صورت جمع صفت‌های سخت‌پایان به کار می‌رود و در برابر [[-ие]] برای ستاک‌های نرم قرار می‌گیرد.
=== آوایش ===
* {{آیپا|/-ɨjə/}}
=== پسوند ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''-ые'''
</div>
# جزء صرفی جمع؛ صورت جمع صفت‌های سخت‌پایان را در حالت فاعلی و مفعولی می‌سازد.
#: [[новый]] (نو) : [[новые]] (نوها، نو)
#: [[красный]] (سرخ) : [[красные]] (سرخ‌ها، سرخ)
#: [[добрый]] (مهربان) : [[добрые]] (مهربان‌ها، مهربان)
#: [[умный]] (باهوش) : [[умные]] (باهوش‌ها، باهوش)
#: [[сильный]] (قوی) : [[сильные]] (قوی‌ها، قوی)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' این جزء در صفت‌های نرم‌پایان به صورت [[-ие]] می‌آید: [[синий]] (آبی) و [[синие]] (آبی‌ها).
</div>
==== صرف ====
جزء '''-ые''' خود صرف نمی‌شود. نمونه صرف جمع صفت [[новый]] (نو):
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! جمع
|-
| فاعلی || новые
|-
| اضافی || новых
|-
| برایی || новым
|-
| مفعولی || новые / новых
|-
| ابزاری || новыми
|-
| اضافی (پیشرویی) || новых
|}
==== مترادف‌ها ====
* [[-ие]]
* [[-ый]]
* [[-ой]]
* [[-ий]]
==== متضادها ====
* —
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[новые]] (نوها)
* [[красные]] (سرخ‌ها)
* [[добрые]] (مهربان‌ها)
* [[умные]] (باهوش‌ها)
* [[сильные]] (قوی‌ها)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|جزء جمع صفت}}
* {{ت|ar|ـون}}
* {{ت|de|-e}}
* {{ت|en|-}}
* {{ت|fa|-ها}}
* {{ت|fr|-s}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[-ые]] · [[-ие]] · [[-ый]] · [[-ой]] · [[-ий]]
</div>
==== منابع ====
* ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой)
* ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* [https://gramota.ru/poisk?query=новый&mode=slovari Грамота.ру: новый]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=новые Multitran: новые]
rtkthmrij1d16mf849uxjb7c33cjtyf
умение
0
220378
917247
2026-10-29T23:24:58Z
NVS MHN
47119
умение
917247
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از [[уметь]] (بلد بودن، توانستن) + [[-ение]] (پسوند اسم‌ساز). هم‌ریشه با [[ум]] (عقل) و [[умелый]] (ماهر).
=== آوایش ===
* {{آیپا|/ʊˈmʲenʲɪjə/}}
** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-умение.ogg}}
=== اسم ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''умение''' (''جنسیت: خنثی، بی‌جان''， ''اضافه:'' [[умения]]， ''جمع:'' [[умения]])
</div>
# [[مهارت]]، [[توانایی]]؛ توانایی انجام کاری که با آموختن و تمرین به دست آمده است.
#: ''умение плавать'' (مهارت شنا کردن)
#: ''умение готовить'' (مهارت آشپزی)
#: ''У него есть умение слушать.'' (او مهارت گوش دادن دارد.)
# [[توانایی]]، [[لیاقت]]؛ قابلیت انجام کاری به‌طور شایسته.
#: ''умение находить общий язык'' (توانایی برقراری رابطه)
#: ''умение работать в команде'' (توانایی کار تیمی)
# {{مجاز}} [[هنر]]، [[استادی]]؛ در انجام کاری.
#: ''с большим умением'' (با مهارت بسیار)
#: ''Он делает это с умением.'' (او این کار را با مهارت انجام می‌دهد.)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' تفاوت '''умение''' و '''навык''': «умение» بر توانایی کلی و آموخته‌شده دلالت دارد، در حالی که «навык» بیشتر بر عادت و مهارت عملی تکرارشده تأکید می‌کند.
</div>
==== صرف ====
اسم '''умение''' مانند اسم‌های خنثی مختوم به [[-ие]] صرف می‌شود.
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مفرد !! جمع
|-
| فاعلی || уме́ние || уме́ния
|-
| اضافی || уме́ния || уме́ний
|-
| برایی || уме́нию || уме́ниям
|-
| مفعولی || уме́ние || уме́ния
|-
| ابزاری || уме́нием || уме́ниями
|-
| اضافی (پیشرویی) || уме́нии || уме́ниях
|}
==== مترادف‌ها ====
* [[навык]] (مهارت عملی)
* [[способность]] (توانایی)
* [[мастерство]] (استادی)
* [[искусство]] (هنر)
==== متضادها ====
* [[неумение]] (ناتوانی)
* [[беспомощность]] (درماندگی)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[уметь]] (بلد بودن)
* [[умелый]] (ماهر)
* [[умелец]] (استادکار)
* [[неумение]] (ناتوانی)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|مهارت}}
* {{ت|ar|مهارة}}
* {{ت|de|Fähigkeit}}
* {{ت|en|skill}}
* {{ت|fa|مهارت}}
* {{ت|fr|compétence}}
* {{ت|it|abilità}}
* {{ت|tr|beceri}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[уметь]] · [[навык]] · [[способность]] · [[мастерство]] · [[неумение]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=умение&mode=slovari Грамота.ру: умение]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=умение Multitran: умение]
kos4tbr11ajk28netu172cfykaznaoo
умелый
0
220379
917248
2026-10-30T02:49:31Z
NVS MHN
47119
умелый
917248
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از [[уметь]] (بلد بودن، توانستن) + [[-лый]] (پسوند صفت‌ساز). هم‌ریشه با [[умение]] (مهارت) و [[умелец]] (استادکار).
=== آوایش ===
* {{آیپا|/ʊˈmʲelɨj/}}
** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-умелый.ogg}}
=== صفت ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''умелый''' (''مؤنث:'' [[умелая]]، ''خنثی:'' [[умелое]]، ''جمع:'' [[умелые]]؛ ''کوتاه:'' [[умел]]، [[умела]]، [[умело]]، [[умелы]])
</div>
# [[ماهر]]، [[استادکار]]؛ کسی که کاری را با مهارت انجام می‌دهد.
#: ''умелый мастер'' (استادکار ماهر)
#: ''умелые руки'' (دست‌های ماهر)
#: ''Он умелый работник.'' (او کارگر ماهری است.)
# [[ماهرانه]]، [[استادانه]]؛ ویژگی کاری که با مهارت انجام شده است.
#: ''умелая работа'' (کار ماهرانه)
#: ''умелое руководство'' (مدیریت ماهرانه)
# [[توانا]]، [[کارآمد]]؛ دارای توانایی عملی در انجام کار.
#: ''умелый организатор'' (سازمان‌دهندهٔ توانا)
#: ''умелое обращение с инструментом'' (کاربرد ماهرانهٔ ابزار)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' تفاوت '''умелый''' و '''умный''': «умелый» بر مهارت عملی تأکید دارد، در حالی که «умный» بر هوش و خرد.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع
|-
| فاعلی || умелый || умелое || умелая || умелые
|-
| اضافی || умелого || умелого || умелой || умелых
|-
| برایی || умелому || умелому || умелой || умелым
|-
| مفعولی || умелого (جاندار) / умелый (بی‌جان) || умелое || умелую || умелых (جاندار) / умелые (بی‌جان)
|-
| ابزاری || умелым || умелым || умелой / умелою || умелыми
|-
| اضافی (پیشرویی) || умелом || умелом || умелой || умелых
|}
* تفضیلی: [[умелее]] / [[более умелый]]
* عالی: [[самый умелый]]
==== مترادف‌ها ====
* [[искусный]] (ماهر)
* [[опытный]] (باتجربه)
* [[ловкий]] (چابک)
* [[квалифицированный]] (متخصص)
==== متضادها ====
* [[неумелый]] (ناشی)
* [[неопытный]] (بی‌تجربه)
* [[неуклюжий]] (دست‌وپاچلفتی)
* [[беспомощный]] (درمانده)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[умело]] (ماهرانه)
* [[умелость]] (مهارت)
* [[умелец]] (استادکار)
* [[умелица]] (استادکار زن)
* [[умение]] (مهارت)
* [[уметь]] (بلد بودن)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|ماهر}}
* {{ت|ar|ماهر}}
* {{ت|de|geschickt}}
* {{ت|en|skilled}}
* {{ت|fa|ماهر}}
* {{ت|fr|habile}}
* {{ت|it|abile}}
* {{ت|tr|becerikli}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[уметь]] · [[умение]] · [[умелец]] · [[искусный]] · [[неумелый]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=умелый&mode=slovari Грамота.ру: умелый]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=умелый Multitran: умелый]
e1r3vyzaonnzp5x0pm69fdsmkssd664
умелец
0
220380
917249
2026-10-30T05:17:10Z
NVS MHN
47119
умелец
917249
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از [[уметь]] (بلد بودن، توانستن) + [[-лец]] (پسوند اسم‌ساز جاندار). هم‌ریشه با [[умелый]] (ماهر) و [[умение]] (مهارت).
=== آوایش ===
* {{آیپا|/ʊˈmʲelʲɪt͡s/}}
=== اسم ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''умелец''' (''جنسیت: مذکر، جاندار''， ''اضافه:'' [[умельца]]， ''جمع:'' [[умельцы]]， ''مؤنث:'' [[умелица]])
</div>
# [[استادکار]]، [[ماهر]]؛ کسی که کاری را با مهارت و دستی چابک انجام می‌دهد.
#: ''умелец-плотник'' (استادکار نجار)
#: ''Этот умелец всё может.'' (این استادکار همه کار می‌تواند.)
#: ''Он настоящий умелец.'' (او استادکار واقعی است.)
# [[صنعتگر]] [[ماهر]]؛ کسی که با دست چیزی می‌سازد.
#: ''Народные умельцы.'' (صنعتگران ماهر مردمی.)
#: ''умельцы из дерева'' (استادکاران چوب)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' این واژه در روسی بار مثبت دارد و بر مهارت دستی و چابکی تأکید می‌کند. با «мастер» نزدیک است، اما «умелец» بیشتر بر توانایی عملی و دستی تأکید دارد.
</div>
==== صرف ====
واژه '''умелец''' دارای [[واکه گذرا]] (е) است که در حالت‌های غیرفاعلی حذف می‌شود.
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مفرد !! جمع
|-
| فاعلی || уме́лец || уме́льцы
|-
| اضافی || уме́льца || уме́льцев
|-
| برایی || уме́льцу || уме́льцам
|-
| مفعولی || уме́льца || уме́льцев
|-
| ابزاری || уме́льцем || уме́льцами
|-
| اضافی (پیشرویی) || уме́льце || уме́льцах
|}
==== مترادف‌ها ====
* [[мастер]] (استادکار)
* [[искусник]] (ماهر)
* [[умелица]] (استادکار زن)
* [[мастак]] (محاوره‌ای، استاد)
==== متضادها ====
* [[неумеха]] (دست‌وپاچلفتی)
* [[неумелый]] (ناشی)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[умелица]] (استادکار زن)
* [[умельческий]] (استادکارانه)
* [[умелый]] (ماهر)
* [[уметь]] (بلد بودن)
* [[умение]] (مهارت)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|استادکار}}
* {{ت|ar|حرفي}}
* {{ت|de|Könner}}
* {{ت|en|craftsman}}
* {{ت|fa|استادکار}}
* {{ت|fr|artisan habile}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[умелица]] · [[умелый]] · [[мастер]] · [[уметь]] · [[умение]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=умелец&mode=slovari Грамота.ру: умелец]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=умелец Multitran: умелец]
dbubbtchlx2qdh6xtcwqjp0w00bihu7
-лый
0
220381
917250
2026-10-30T06:32:43Z
NVS MHN
47119
-лый
917250
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از پیشاسلاوی ''*-ьlъ''. این پسوند از ستاک فعل یا صفت، صفت می‌سازد و بر حالت یا ویژگی دلالت دارد. هم‌ریشه با پسوندهای مشابه در دیگر زبان‌های اسلاوی.
=== آوایش ===
* {{آیپا|/-ɫɨj/}}
=== پسوند ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''-лый'''
</div>
# پسوند صفت‌ساز؛ از فعل یا اسم، صفتی می‌سازد که بر حالت، ویژگی یا دارا بودن کیفیت دلالت دارد.
#: [[уметь]] (توانستن) : [[умелый]] (ماهر)
#: [[сметь]] (جرأت داشتن) : [[смелый]] (شجاع)
#: [[спеть]] (رسیدن) : [[спелый]] (رسیده)
#: [[зреть]] (رسیدن) : [[зрелый]] (بالغ)
#: [[вянуть]] (پژمردن) : [[вялый]] (پژمرده، سست)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' این پسوند در روسی نوین زایایی محدودی دارد و بیشتر در صفت‌های کهن یا ساخته‌شده از فعل دیده می‌شود.
</div>
==== صرف ====
صفت‌های مختوم به '''-лый''' مانند صفت‌های سخت‌پایان صرف می‌شوند. نمونه: [[умелый]] (ماهر).
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع
|-
| فاعلی || умелый || умелое || умелая || умелые
|-
| اضافی || умелого || умелого || умелой || умелых
|-
| برایی || умелому || умелому || умелой || умелым
|-
| مفعولی || умелого (جاندار) / умелый (بی‌جان) || умелое || умелую || умелых (جاندار) / умелые (بی‌جان)
|-
| ابزاری || умелым || умелым || умелой / умелою || умелыми
|-
| اضافی (پیشرویی) || умелом || умелом || умелой || умелых
|}
==== مترادف‌ها ====
* [[-ный]]
* [[-ний]]
* [[-ский]]
* [[-овый]]
==== متضادها ====
* —
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[умелый]] (ماهر)
* [[смелый]] (شجاع)
* [[спелый]] (رسیده)
* [[зрелый]] (بالغ)
* [[вялый]] (پژمرده)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|پسوند صفت‌ساز}}
* {{ت|ar|ـ}}
* {{ت|de|-}}
* {{ت|en|-}}
* {{ت|fa|-}}
* {{ت|fr|-}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[-ный]] · [[-ний]] · [[-ский]] · [[умелый]] · [[смелый]]
</div>
==== منابع ====
* ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой)
* ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* [https://gramota.ru/poisk?query=умелый&mode=slovari Грамота.ру: умелый]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=умелый Multitran: умелый]
kblip6m93cnnlngrecb70hc85cckn75
сметь
0
220382
917251
2026-10-30T07:03:29Z
NVS MHN
47119
сметь
917251
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از پیشاسلاوی ''*sьměti'' (جرأت داشتن). هم‌ریشه با [[смелый]] (شجاع) و [[смелость]] (شجاعت).
=== آوایش ===
* {{آیپا|/smʲetʲ/}}
** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-сметь.ogg}}
=== فعل ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''сметь''' (''ناقص، لازم''； ''مصدر کامل:'' [[посметь]])
</div>
# [[جرات داشتن]]، [[جسارت کردن]]؛ جرأت انجام کاری.
#: ''Он не смеет возразить.'' (او جرأت возражения ندارد.)
#: ''Как ты смеешь так говорить?'' (چطور جرأت می‌کنی این‌طور حرف بزنی؟)
# [[اجازه داشتن]]، [[حق داشتن]]؛ در جمله‌های منفی برای بیان نداشتن حق.
#: ''Вы не смеете так поступать.'' (شما حق ندارید این‌طور رفتار کنید.)
#: ''Она не смела войти.'' (او جرأت ورود نداشت.)
# {{کتاب}} [[توانستن]]، [[یارستن]]؛ در متون ادبی برای بیان توانایی.
#: ''Я не смею просить.'' (من یارای درخواست کردن ندارم.)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' این فعل در روسی نوین بیشتر در ساخت‌های منفی یا پرسشی به کار می‌رود و بار کتابی یا رسمی دارد.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! colspan="2" | حال ساده
|-
| من || сме́ю
|-
| تو || сме́ешь
|-
| او/آن || сме́ет
|-
| ما || сме́ем
|-
| شما || сме́ете
|-
| آنها || сме́ют
|}
* گذشته: смел (مذکر)، сме́ла (مؤنث)، сме́ло (خنثی)، сме́ли (جمع)
* امر: смей، сме́йте
* اسم فاعل: сме́ющий
* قید: сме́я
==== مترادف‌ها ====
* [[осмеливаться]] (جرأت کردن)
* [[дерзать]] (جسارت کردن)
* [[отваживаться]] (دل به کار زدن)
==== متضادها ====
* [[бояться]] (ترسیدن)
* [[трусить]] (ترسو بودن)
* [[робеть]] (خجالتی بودن)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[посметь]] (جرأت کردن، کامل)
* [[смелый]] (شجاع)
* [[смелость]] (شجاعت)
* [[смельчак]] (دلیر)
* [[несмелый]] (بی‌جرأت)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|جرأت داشتن}}
* {{ت|ar|جرو}}
* {{ت|de|wagen}}
* {{ت|en|dare}}
* {{ت|fa|جرات داشتن}}
* {{ت|fr|oser}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[посметь]] · [[смелый]] · [[смелость]] · [[осмеливаться]] · [[бояться]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=сметь&mode=slovari Грамота.ру: сметь]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=сметь Multitran: сметь]
kvj5onedyxc6cfalme35bkozsaizqs3
بحث کاربر:SilverOrbit
3
220383
917254
2026-10-30T11:25:06Z
پیام به کاربر جدید
26498
افزودن [[الگو:خوشامدید|پیام خوش‌آمد]] به صفحهٔ بحث کاربر تازه
917254
wikitext
text/x-wiki
== خوش آمدید ==
'''به ویکی‌واژه خوش‌آمدید'''
امیدوارم حضوری طولانی مدت در ویکی‌واژه داشته باشید و بتوانیم با همکاری یکدیگر در جهت پیشرفت هر چه بیشتر این وبگاه گام برداریم. ویکی‌واژه منتظر نوشتارهای خوب شماست.<br />
این پیوندها می‌تواند سودمند باشد:
{|
|-
|[[پرونده:Noia 64 apps help index.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] || [[ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] برای راهنمایی گرفتن
|-
| [[پرونده:Nuvola apps ksig.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]] || [[ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]]
|-
|||[[راهنما:افزودن سرواژه نو|افزودن سرواژهٔ نو]] راهنمای افزودن سرواژهٔ نو
|-
|||[[ویکی‌واژه:شیوه‌نامه|شیوه‌نامه]] شیوه‌نامهٔ ویکی‌واژه
|-
|[[File:Bucket in the sand.svg|right|50px]]||[[ویکی‌واژه:صفحه تمرین|صفحه تمرین]] برای تمرین ویرایش
|-
| [[پرونده:Nuvola apps chat.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]]||[[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]] برای گفتگو دربارهٔ مسائل فنی و سیاست‌ها.
|-
|[[پرونده:Farsi.svg|30px|right|link=ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]]||[[ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]]
|-
|[[پرونده:Nuvola apps agent.svg|30px|right|link=w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]||[[w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]
|-
|
|-
|
|-
|'''پروژه‌های دیگر بنیاد'''||[[پرونده:Wikipedia-logo.png|25px|link=w:صفحه_اصلی|ویکی‌پدیا]][[پرونده:HSWikimedia.svg|30px|link=m:Special:Recentchanges|فراویکی]] [[پرونده:HSCommons.svg|30px|link=commons:Special:Recentchanges|ویکی‌انبار]][[پرونده:HSWNews.svg|30px|link=n:ویژه:تغییرات اخیر|ویکی‌خبر]] [[پرونده:HSWBooks.svg|30px|link=b:صفحه_اصلی|ویکی‌نَسک]] [[پرونده:HSWVoyage.svg|30px|link=voy:صفحه_اصلی|ویکی‌سفر]][[پرونده:HSWQuote.svg|30px|link=q:صفحه_اصلی|ویکی‌گفتاورد]][[پرونده:HSWSource.svg|30px|link=s:صفحه_اصلی|ویکی‌نبشته]]
|}
امیدوارم از ''[[ویکی‌واژه:ویکی‌واژه نویسان|ویکی‌واژه نویس]]'' بودن لذت ببرید! لطفاً در صفحات گفتگو نام خود را با چهار علامت مدک امضا کنید، (~~~~)، با این کار نام شما و تاریخ به عنوان امضا درج خواهد شد. در صورتی که سوال داشتید، به صفحهٔ [[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]] بروید، یا اینکه از من در صفحهٔ بحثم بپرسید. باز هم خوش آمد می‌گویم! شاد باشید!
-- [[کاربر:The.shahab|The.shahab]] ([[بحث کاربر:The.shahab|بحث]]) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۳ (UTC) ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۵ (UTC)
1pymydzrmdu6e0w69voe0gu2yy8pk0j