ویکی‌واژه
fawiktionary
https://fa.wiktionary.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
case-sensitive
مدیا
ویژه
بحث
کاربر
بحث کاربر
ویکی‌واژه
بحث ویکی‌واژه
پرونده
بحث پرونده
مدیاویکی
بحث مدیاویکی
الگو
بحث الگو
راهنما
بحث راهنما
رده
بحث رده
پیوست
بحث پیوست
TimedText
TimedText talk
پودمان
بحث پودمان
Event
Event talk
наглеть
0
220393
917266
2026-10-31T15:04:23Z
NVS MHN
47119
наглеть
917266
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از [[наглый]] (گستاخ) + [[-еть]] (پسوند فعل‌ساز). هم‌ریشه با [[наглость]] (وقاحت) و [[наглец]] (آدم گستاخ).
=== آوایش ===
* {{آیپا|/nɐˈɡlʲetʲ/}}
=== فعل ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''наглеть''' (''ناقص، لازم''； ''مصدر کامل:'' [[обнаглеть]])
</div>
# [[گستاخ شدن]]، [[وقیح شدن]]؛ بی‌شرم و بی‌پروا شدن.
#: ''Он наглеет с каждым днём.'' (او هر روز گستاخ‌تر می‌شود.)
#: ''Не наглей!'' (گستاخ نشو!)
# محاوره‌ای: [[پردلیر شدن]]؛ در بافتی کنایی یا تحسین‌آمیز.
#: ''Смотри, как он наглеет!'' (ببین چقدر پردلیر می‌شود!)
# {{مجاز}} [[بی‌پروا شدن]]؛ در نقض هنجارها یا حق دیگران.
#: ''Они совсем наглеют.'' (آن‌ها کاملاً بی‌پروا شده‌اند.)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' این فعل در روسی نوین بیشتر در گفتار محاوره‌ای و با بار منفی به کار می‌رود.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! colspan="2" | حال ساده
|-
| من || нагле́ю
|-
| تو || нагле́ешь
|-
| او/آن || нагле́ет
|-
| ما || нагле́ем
|-
| شما || нагле́ете
|-
| آن‌ها || нагле́ют
|}
* گذشته: нагле́л (مذکر)، нагле́ла (مؤنث)، нагле́ло (خنثی)، нагле́ли (جمع)
* امر: нагле́й، нагле́йте
* اسم فاعل: нагле́ющий
* قید: нагле́я
==== مترادف‌ها ====
* [[нахальничать]] (بیشرمی کردن)
* [[хаметь]] (بی‌ادب شدن)
* [[обнаглеть]] (پردلیر شدن، کامل)
==== متضادها ====
* [[стесняться]] (خجالت کشیدن)
* [[скромничать]] (فروتنی کردن)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[обнаглеть]] (پردلیر شدن، کامل)
* [[наглый]] (گستاخ)
* [[наглость]] (وقاحت)
* [[наглец]] (آدم گستاخ)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|گستاخ شدن}}
* {{ت|ar|استوقح}}
* {{ت|de|frech werden}}
* {{ت|en|become impudent}}
* {{ت|fa|گستاخ شدن}}
* {{ت|fr|devenir effronté}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[обнаглеть]] · [[наглый]] · [[наглость]] · [[наглец]] · [[нахальничать]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=наглеть&mode=slovari Грамота.ру: наглеть]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=наглеть Multitran: наглеть]
jxe9aka2syfetdt3szdb65e382tt61f
بحث کاربر:AhmataliZ
3
220394
917267
2026-10-31T18:59:32Z
پیام به کاربر جدید
26498
افزودن [[الگو:خوشامدید|پیام خوش‌آمد]] به صفحهٔ بحث کاربر تازه
917267
wikitext
text/x-wiki
== خوش آمدید ==
'''به ویکی‌واژه خوش‌آمدید'''
امیدوارم حضوری طولانی مدت در ویکی‌واژه داشته باشید و بتوانیم با همکاری یکدیگر در جهت پیشرفت هر چه بیشتر این وبگاه گام برداریم. ویکی‌واژه منتظر نوشتارهای خوب شماست.<br />
این پیوندها می‌تواند سودمند باشد:
{|
|-
|[[پرونده:Noia 64 apps help index.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] || [[ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] برای راهنمایی گرفتن
|-
| [[پرونده:Nuvola apps ksig.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]] || [[ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]]
|-
|||[[راهنما:افزودن سرواژه نو|افزودن سرواژهٔ نو]] راهنمای افزودن سرواژهٔ نو
|-
|||[[ویکی‌واژه:شیوه‌نامه|شیوه‌نامه]] شیوه‌نامهٔ ویکی‌واژه
|-
|[[File:Bucket in the sand.svg|right|50px]]||[[ویکی‌واژه:صفحه تمرین|صفحه تمرین]] برای تمرین ویرایش
|-
| [[پرونده:Nuvola apps chat.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]]||[[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]] برای گفتگو دربارهٔ مسائل فنی و سیاست‌ها.
|-
|[[پرونده:Farsi.svg|30px|right|link=ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]]||[[ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]]
|-
|[[پرونده:Nuvola apps agent.svg|30px|right|link=w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]||[[w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]
|-
|
|-
|
|-
|'''پروژه‌های دیگر بنیاد'''||[[پرونده:Wikipedia-logo.png|25px|link=w:صفحه_اصلی|ویکی‌پدیا]][[پرونده:HSWikimedia.svg|30px|link=m:Special:Recentchanges|فراویکی]] [[پرونده:HSCommons.svg|30px|link=commons:Special:Recentchanges|ویکی‌انبار]][[پرونده:HSWNews.svg|30px|link=n:ویژه:تغییرات اخیر|ویکی‌خبر]] [[پرونده:HSWBooks.svg|30px|link=b:صفحه_اصلی|ویکی‌نَسک]] [[پرونده:HSWVoyage.svg|30px|link=voy:صفحه_اصلی|ویکی‌سفر]][[پرونده:HSWQuote.svg|30px|link=q:صفحه_اصلی|ویکی‌گفتاورد]][[پرونده:HSWSource.svg|30px|link=s:صفحه_اصلی|ویکی‌نبشته]]
|}
امیدوارم از ''[[ویکی‌واژه:ویکی‌واژه نویسان|ویکی‌واژه نویس]]'' بودن لذت ببرید! لطفاً در صفحات گفتگو نام خود را با چهار علامت مدک امضا کنید، (~~~~)، با این کار نام شما و تاریخ به عنوان امضا درج خواهد شد. در صورتی که سوال داشتید، به صفحهٔ [[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]] بروید، یا اینکه از من در صفحهٔ بحثم بپرسید. باز هم خوش آمد می‌گویم! شاد باشید!
-- [[کاربر:The.shahab|The.shahab]] ([[بحث کاربر:The.shahab|بحث]]) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۳ (UTC) ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۵۹ (UTC)
5c44l4xhuk3yq3g9kho890dw30h4087
хаметь
0
220395
917268
2026-10-31T19:57:48Z
NVS MHN
47119
хаметь
917268
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از [[хам]] (بی‌ادب، گستاخ؛ در اصل نام حام، پسر نوح) + [[-еть]] (پسوند فعل‌ساز). هم‌ریشه با [[хамство]] (بی‌ادبی) و [[хамский]] (بی‌ادبانه).
=== آوایش ===
* {{آیپا|/xɐˈmʲetʲ/}}
=== فعل ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''хаметь''' (''ناقص، لازم، محاوره‌ای''； ''مصدر کامل:'' [[охаметь]])
</div>
# [[بی‌ادب شدن]]، [[گستاخ شدن]]؛ وقاحت پیشه کردن و از ادب خارج شدن.
#: ''Он совсем хамеет.'' (او کاملاً بی‌ادب شده است.)
#: ''Не хамей!'' (بی‌ادبی نکن!)
# [[بی‌پروا شدن]]؛ در نقض هنجارها یا حق دیگران.
#: ''Они совсем хамеют.'' (آن‌ها کاملاً بی‌پروا شده‌اند.)
# {{مجاز}} [[به حالت بی‌فرهنگی افتادن]]؛ در بافتی کنایی یا نکوهشی.
#: ''С возрастом он начал хаметь.'' (با افزایش سن شروع به بی‌ادبی کرد.)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' این فعل بار منفی و محاوره‌ای دارد و در گفتار روزمره برای نکوهش رفتار گستاخانه به کار می‌رود.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! colspan="2" | حال ساده
|-
| من || хамею
|-
| تو || хамеешь
|-
| او/آن || хамеет
|-
| ما || хамеем
|-
| شما || хамеете
|-
| آن‌ها || хамеют
|}
* گذشته: хамел (مذکر)، хамела (مؤنث)، хамело (خنثی)، хамели (جمع)
* امر: хамей، хамейте
* اسم فاعل: хамеющий
* قید: хамея
==== مترادف‌ها ====
* [[наглеть]] (گستاخ شدن)
* [[нахальничать]] (بیشرمی کردن)
* [[грубеть]] (خشن شدن)
==== متضادها ====
* [[скромничать]] (فروتنی کردن)
* [[стыдиться]] (شرم کردن)
* [[быть вежливым]] (مؤدب بودن)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[охаметь]] (بی‌ادب شدن، کامل)
* [[хам]] (بی‌ادب)
* [[хамство]] (بی‌ادبی)
* [[хамский]] (بی‌ادبانه)
* [[хамка]] (زن بی‌ادب)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|بی‌ادب شدن}}
* {{ت|ar|اصبح وقحا}}
* {{ت|de|frech werden}}
* {{ت|en|become boorish}}
* {{ت|fa|بی‌ادب شدن}}
* {{ت|fr|devenir impoli}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[охаметь]] · [[хам]] · [[хамство]] · [[хамский]] · [[наглеть]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=хаметь&mode=slovari Грамота.ру: хаметь]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=хаметь Multitran: хаметь]
e9si78cuzt570yfkzyzh377l98c1egn
хам
0
220396
917269
2026-10-31T20:01:43Z
NVS MHN
47119
хам
917269
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از نام [[Хам]] (حام، پسر نوح) در سنت مسیحی، که نماد بی‌ادبی و بی‌احترامی به پدر شد. این واژه از سدهٔ هجدهم میلادی در روسی به معنای «آدم بی‌ادب» به کار رفت.
=== آوایش ===
* {{آیپا|/xam/}}
=== اسم ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''хам''' (''جنسیت: مذکر، جاندار''， ''اضافه:'' [[хама]]， ''جمع:'' [[хамы]]， ''مؤنث:'' [[хамка]])
</div>
# [[آدم بی‌ادب]]، [[گستاخ]]؛ کسی که با دیگران با وقاحت و بی‌احترامی رفتار می‌کند.
#: ''Этот хам не уступил место.'' (این آدم بی‌ادب جا نداد.)
#: ''Он ведёт себя как хам.'' (او مثل یک آدم بی‌ادب رفتار می‌کند.)
# {{مجاز}} [[نوکیسه]]، [[بی‌فرهنگ]]؛ در بافتی نکوهشی برای فرد بی‌اصل و بی‌فرهنگ.
#: ''Не будь хамом!'' (آدم بی‌فرهنگی نباش!)
# کهن: [[رعیت]]، [[برده]]؛ در روسیهٔ پیش از انقلاب، دهقان بی‌زمین.
#: ''В старину хамами называли крепостных.'' (در گذشته به رعیت‌ها «хам» می‌گفتند.)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' این واژه در روسی امروز بسیار توهین‌آمیز است و کاربرد آن در گفتار رسمی نکوهیده می‌شود.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مفرد !! جمع
|-
| فاعلی || хам || ха́мы
|-
| اضافی || ха́ма || ха́мов
|-
| برایی || ха́му || ха́мам
|-
| مفعولی || ха́ма || ха́мов
|-
| ابزاری || ха́мом || ха́мами
|-
| اضافی (پیشرویی) || ха́ме || ха́мах
|}
==== مترادف‌ها ====
* [[наглец]] (آدم گستاخ)
* [[грубиян]] (بی‌ادب)
* [[невоспитанный человек]] (آدم بی‌تربیت)
==== متضادها ====
* [[вежливый человек]] (آدم مؤدب)
* [[интеллигент]] (فرهیخته)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[хамка]] (زن بی‌ادب)
* [[хамство]] (بی‌ادبی)
* [[хамский]] (بی‌ادبانه)
* [[хаметь]] (بی‌ادب شدن)
* [[хамоватый]] (تا حدی بی‌ادب)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|آدم بی‌ادب}}
* {{ت|ar|وقح}}
* {{ت|de|Flegel}}
* {{ت|en|boor}}
* {{ت|fa|آدم بی‌ادب}}
* {{ت|fr|goujat}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[хамка]] · [[хамство]] · [[хамский]] · [[хаметь]] · [[наглец]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=хам&mode=slovari Грамота.ру: хам]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=хам Multitran: хам]
740tly24i1wwel7o4r2149wggczstv1
917270
917269
2026-10-31T21:15:15Z
NVS MHN
47119
/* ریشه‌شناسی */
917270
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از نام [[хам]] (حام، پسر نوح) در سنت مسیحی، که نماد بی‌ادبی و بی‌احترامی به پدر شد. این واژه از سدهٔ هجدهم میلادی در روسی به معنای «آدم بی‌ادب» به کار رفت.
=== آوایش ===
* {{آیپا|/xam/}}
=== اسم ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''хам''' (''جنسیت: مذکر، جاندار''， ''اضافه:'' [[хама]]， ''جمع:'' [[хамы]]， ''مؤنث:'' [[хамка]])
</div>
# [[آدم بی‌ادب]]، [[گستاخ]]؛ کسی که با دیگران با وقاحت و بی‌احترامی رفتار می‌کند.
#: ''Этот хам не уступил место.'' (این آدم بی‌ادب جا نداد.)
#: ''Он ведёт себя как хам.'' (او مثل یک آدم بی‌ادب رفتار می‌کند.)
# {{مجاز}} [[نوکیسه]]، [[بی‌فرهنگ]]؛ در بافتی نکوهشی برای فرد بی‌اصل و بی‌فرهنگ.
#: ''Не будь хамом!'' (آدم بی‌فرهنگی نباش!)
# کهن: [[رعیت]]، [[برده]]؛ در روسیهٔ پیش از انقلاب، دهقان بی‌زمین.
#: ''В старину хамами называли крепостных.'' (در گذشته به رعیت‌ها «хам» می‌گفتند.)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' این واژه در روسی امروز بسیار توهین‌آمیز است و کاربرد آن در گفتار رسمی نکوهیده می‌شود.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مفرد !! جمع
|-
| فاعلی || хам || ха́мы
|-
| اضافی || ха́ма || ха́мов
|-
| برایی || ха́му || ха́мам
|-
| مفعولی || ха́ма || ха́мов
|-
| ابزاری || ха́мом || ха́мами
|-
| اضافی (پیشرویی) || ха́ме || ха́мах
|}
==== مترادف‌ها ====
* [[наглец]] (آدم گستاخ)
* [[грубиян]] (بی‌ادب)
* [[невоспитанный человек]] (آدم بی‌تربیت)
==== متضادها ====
* [[вежливый человек]] (آدم مؤدب)
* [[интеллигент]] (فرهیخته)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[хамка]] (زن بی‌ادب)
* [[хамство]] (بی‌ادبی)
* [[хамский]] (بی‌ادبانه)
* [[хаметь]] (بی‌ادب شدن)
* [[хамоватый]] (تا حدی بی‌ادب)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|آدم بی‌ادب}}
* {{ت|ar|وقح}}
* {{ت|de|Flegel}}
* {{ت|en|boor}}
* {{ت|fa|آدم بی‌ادب}}
* {{ت|fr|goujat}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[хамка]] · [[хамство]] · [[хамский]] · [[хаметь]] · [[наглец]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=хам&mode=slovari Грамота.ру: хам]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=хам Multitran: хам]
oc0w6bqjkybr2n9mg135iutm0wvmr02
хама
0
220397
917271
2026-10-31T21:17:25Z
NVS MHN
47119
хама
917271
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از [[хам]] (آدم بی‌ادب) + [[-а]] (پایانهٔ حالت اضافی و مفعولی مفرد برای اسم‌های مذکر سخت‌پایان جاندار).
=== آوایش ===
* {{آیپا|/ˈxamə/}}
=== اسم ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''хама''' (''اشکال صرفی [[хам]]''， ''جنسیت: مذکر، جاندار'')
</div>
# حالت اضافی مفرد [[хам]]؛ [[آدم بی‌ادب]] (در نقش اضافی).
#: ''без хама'' (بدون آدم بی‌ادب)
#: ''поведение хама'' (رفتار آدم بی‌ادب)
# حالت مفعولی مفرد [[хам]]؛ [[آدم بی‌ادب]] (در نقش مفعولی).
#: ''Я увидел хама.'' (من آدم بی‌ادبی را دیدم.)
#: ''Он не терпит хама.'' (او آدم بی‌ادب را تحمل نمی‌کند.)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' چون «хам» اسم جاندار است، حالت مفعولی مفرد آن با حالت اضافی یکسان است: هر دو '''хама'''.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مفرد !! جمع
|-
| فاعلی || хам || ха́мы
|-
| اضافی || style="background:#ffe;" | '''ха́ма''' || ха́мов
|-
| برایی || ха́му || ха́мам
|-
| مفعولی || style="background:#ffe;" | '''ха́ма''' || ха́мов
|-
| ابزاری || ха́мом || ха́мами
|-
| اضافی (پیشرویی) || ха́ме || ха́мах
|}
==== مترادف‌ها ====
* [[наглеца]] (آدم گستاخ؛ اضافی/مفعولی)
* [[грубияна]] (بی‌ادب؛ اضافی/مفعولی)
* [[невоспитанного человека]] (آدم بی‌تربیت؛ اضافی/مفعولی)
==== متضادها ====
* [[вежливого человека]] (آدم مؤدب؛ اضافی/مفعولی)
* [[интеллигента]] (فرهیخته؛ اضافی/مفعولی)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[хам]] (آدم بی‌ادب)
* [[хамка]] (زن بی‌ادب)
* [[хамство]] (بی‌ادبی)
* [[хамский]] (بی‌ادبانه)
* [[хаметь]] (بی‌ادب شدن)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|آدم بی‌ادب (اضافی)}}
* {{ت|ar|وقح}}
* {{ت|de|des Flegels}}
* {{ت|en|of the boor}}
* {{ت|fa|آدم بی‌ادب}}
* {{ت|fr|du goujat}}
{{بر-پایین}}
{{بر-بالا|آدم بی‌ادب (مفعولی)}}
* {{ت|ar|وقحا}}
* {{ت|de|den Flegel}}
* {{ت|en|the boor}}
* {{ت|fa|آدم بی‌ادب را}}
* {{ت|fr|le goujat}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[хам]] · [[хамка]] · [[хамство]] · [[хамский]] · [[хаметь]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* [https://gramota.ru/poisk?query=хам&mode=slovari Грамота.ру: хам]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=хама Multitran: хама]
9hwbvz95s5lwg3g0figheeuqja5bl30
хамка
0
220398
917272
2026-10-31T23:47:11Z
NVS MHN
47119
хамка
917272
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از [[хам]] (آدم بی‌ادب) + [[-ка]] (پسوند مؤنث‌ساز). هم‌ریشه با [[хамство]] (بی‌ادبی) و [[хамский]] (بی‌ادبانه).
=== آوایش ===
* {{آیپا|/ˈxamkə/}}
=== اسم ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''хамка''' (''جنسیت: مؤنث، جاندار''， ''اضافه:'' [[хамки]]， ''جمع:'' [[хамки]]， ''مذکر:'' [[хам]])
</div>
# [[زن بی‌ادب]]، [[زن گستاخ]]؛ زنی که با وقاحت و بی‌احترامی رفتار می‌کند.
#: ''Эта хамка нагрубила продавцу.'' (این زن بی‌ادب به فروشنده بی‌احترامی کرد.)
#: ''Она ведёт себя как хамка.'' (او مثل یک زن بی‌ادب رفتار می‌کند.)
# {{مجاز}} [[زن نوکیسه]]، [[بی‌فرهنگ]]؛ در بافتی نکوهشی.
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' این واژه در روسی امروز توهین‌آمیز است و کاربرد آن در گفتار رسمی نکوهیده می‌شود.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مفرد !! جمع
|-
| فاعلی || ха́мка || ха́мки
|-
| اضافی || ха́мки || ха́мок
|-
| برایی || ха́мке || ха́мкам
|-
| مفعولی || ха́мку || ха́мок
|-
| ابزاری || ха́мкой / ха́мкою || ха́мками
|-
| اضافی (پیشرویی) || ха́мке || ха́мках
|}
==== مترادف‌ها ====
* [[наглец|наглечка]] (زن گستاخ)
* [[грубиянка]] (زن بی‌ادب)
* [[невоспитанная женщина]] (زن بی‌تربیت)
==== متضادها ====
* [[вежливая женщина]] (زن مؤدب)
* [[интеллигентка]] (زن فرهیخته)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[хам]] (آدم بی‌ادب)
* [[хамство]] (بی‌ادبی)
* [[хамский]] (بی‌ادبانه)
* [[хаметь]] (بی‌ادب شدن)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|زن بی‌ادب}}
* {{ت|ar|وقحت}}
* {{ت|de|Flegelin}}
* {{ت|en|boorish woman}}
* {{ت|fa|زن بی‌ادب}}
* {{ت|fr|goujate}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[хам]] · [[хамство]] · [[хамский]] · [[хаметь]] · [[грубиянка]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* [https://gramota.ru/poisk?query=хамка&mode=slovari Грамота.ру: хамка]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=хамка Multitran: хамка]
5fx0ptu7vqtr5votwe4f4vt6ty138tb
хамки
0
220399
917273
2026-11-01T00:57:43Z
NVS MHN
47119
хамки
917273
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از [[хамка]] (زن بی‌ادب)؛ شکل صرفی این واژه در حالت اضافی مفرد و حالت فاعلی جمع.
=== آوایش ===
* {{آیپا|/ˈxamkʲɪ/}}
=== اسم ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''хамки''' (''اشکال صرفی [[хамка]]''， ''جنسیت: مؤنث، جاندار'')
</div>
# حالت اضافی مفرد [[хамка]]؛ [[زن بی‌ادب]] (در نقش اضافی).
#: ''без хамки'' (بدون زن بی‌ادب)
#: ''поведение хамки'' (رفتار زن بی‌ادب)
# حالت فاعلی جمع [[хамка]]؛ [[زنان بی‌ادب]] (در نقش فاعلی).
#: ''Хамки нагрубили продавцу.'' (زنان بی‌ادب به فروشنده بی‌احترامی کردند.)
#: ''Хамки не уступают место.'' (زنان بی‌ادب جا نمی‌دهند.)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' چون «хамка» اسم جاندار است، حالت مفعولی جمع آن هم '''хамок''' است، نه '''хамки'''.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مفرد !! جمع
|-
| فاعلی || ха́мка || style="background:#ffe;" | '''ха́мки'''
|-
| اضافی || style="background:#ffe;" | '''ха́мки''' || ха́мок
|-
| برایی || ха́мке || ха́мкам
|-
| مفعولی || ха́мку || ха́мок
|-
| ابزاری || ха́мкой / ха́мкою || ха́мками
|-
| اضافی (پیشرویی) || ха́мке || ха́мках
|}
==== مترادف‌ها ====
* [[грубиянки]] (زنان بی‌ادب)
* [[наглечки]] (زنان گستاخ)
* [[невоспитанные женщины]] (زنان بی‌تربیت)
==== متضادها ====
* [[вежливые женщины]] (زنان مؤدب)
* [[интеллигентки]] (زنان فرهیخته)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[хам]] (آدم بی‌ادب)
* [[хамка]] (زن بی‌ادب)
* [[хамство]] (بی‌ادبی)
* [[хамский]] (بی‌ادبانه)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|زن بی‌ادب (اضافی)}}
* {{ت|ar|وقحت}}
* {{ت|de|der Flegelin}}
* {{ت|en|of the boorish woman}}
* {{ت|fa|زن بی‌ادب}}
* {{ت|fr|de la goujate}}
{{بر-پایین}}
{{بر-بالا|زنان بی‌ادب}}
* {{ت|ar|وقحات}}
* {{ت|de|Flegelinnen}}
* {{ت|en|boorish women}}
* {{ت|fa|زنان بی‌ادب}}
* {{ت|fr|goujates}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[хам]] · [[хамка]] · [[хамство]] · [[хамский]] · [[грубиянка]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* [https://gramota.ru/poisk?query=хамка&mode=slovari Грамота.ру: хамка]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=хамки Multitran: хамки]
jx6m0lc7jvqcxv85qa1tnn0yxnk8aof
хамство
0
220400
917274
2026-11-01T11:44:10Z
NVS MHN
47119
хамство
917274
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از [[хам]] (آدم بی‌ادب) + [[-ство]] (پسوند اسم‌ساز). این واژه از سدهٔ هجدهم میلادی در روسی رواج یافت و بر رفتار بی‌ادبانه و گستاخانه دلالت دارد.
=== آوایش ===
* {{آیپا|/ˈxamstvə/}}
=== اسم ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''хамство''' (''جنسیت: خنثی، بی‌جان''， ''اضافه:'' [[хамства]]， ''معمولاً بدون جمع'')
</div>
# [[بی‌ادبی]]، [[گستاخی]]؛ رفتار بی‌احترامانه و وقیحانه با دیگران.
#: ''Его хамство переходит все границы.'' (بی‌ادبی او از همه حدها گذشته است.)
#: ''Он отличался хамством.'' (او به بی‌ادبی شناخته می‌شد.)
# [[وقاحت]]، [[بیشرمی]]؛ نقض هنجارهای ادب و احترام.
#: ''Это чистое хамство!'' (این بی‌ادبی محض است!)
#: ''Не допускай хамства в разговоре.'' (در گفتار بی‌ادبی روا مدار.)
# {{مجاز}} [[بی‌فرهنگی]]، [[نوکیسگی]]؛ در بافتی نکوهشی.
#: ''Хамство — это не признак силы.'' (بی‌ادبی نشانهٔ قدرت نیست.)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' این واژه بار منفی شدیدی دارد و در روسی امروز برای نکوهش رفتار گستاخانه و بی‌احترامانه به کار می‌رود.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مفرد
|-
| فاعلی || ха́мство
|-
| اضافی || ха́мства
|-
| برایی || ха́мству
|-
| مفعولی || ха́мство
|-
| ابزاری || ха́мством
|-
| اضافی (پیشرویی) || ха́мстве
|}
==== مترادف‌ها ====
* [[грубость]] (بی‌ادبی، خشونت)
* [[наглость]] (وقاحت)
* [[невежество]] (نادانی، بی‌فرهنگی)
* [[бесстыдство]] (بیشرمی)
* [[нахальство]] (بیشرمی)
==== متضادها ====
* [[вежливость]] (ادب)
* [[учтивость]] (خوش‌رفتاری)
* [[деликатность]] (ظرافت)
* [[культурность]] (فرهیختگی)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[хам]] (آدم بی‌ادب)
* [[хамка]] (زن بی‌ادب)
* [[хамский]] (بی‌ادبانه)
* [[хаметь]] (بی‌ادب شدن)
* [[хамоватый]] (تا حدی بی‌ادب)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|بی‌ادبی}}
* {{ت|ar|وقاحت}}
* {{ت|de|Flegelei}}
* {{ت|en|rudeness}}
* {{ت|fa|بی‌ادبی}}
* {{ت|fr|goujaterie}}
* {{ت|it|maleducazione}}
* {{ت|tr|kabalık}}
{{بر-پایین}}
{{بر-بالا|گستاخی}}
* {{ت|ar|صفاقت}}
* {{ت|de|Frechheit}}
* {{ت|en|impudence}}
* {{ت|fa|گستاخی}}
* {{ت|fr|effronterie}}
* {{ت|it|impudenza}}
* {{ت|tr|küstahlık}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[хам]] · [[хамка]] · [[хамский]] · [[хаметь]] · [[грубость]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=хамство&mode=slovari Грамота.ру: хамство]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=хамство Multitran: хамство]
06x4ymxp5qciapgf5wywzvuqlkwxdy7
хамский
0
220401
917275
2026-11-01T11:45:38Z
NVS MHN
47119
хамский
917275
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از [[хам]] (آدم بی‌ادب) + [[-ский]] (پسوند صفت‌ساز). هم‌ریشه با [[хамство]] (بی‌ادبی) و [[хамка]] (زن بی‌ادب).
=== آوایش ===
* {{آیپا|/ˈxamskʲɪj/}}
=== صفت ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''хамский''' (''مؤنث:'' [[хамская]]، ''خنثی:'' [[хамское]]، ''جمع:'' [[хамские]])
</div>
# [[بی‌ادبانه]]، [[گستاخانه]]؛ ویژگی رفتار یا گفتار بی‌احترامانه.
#: ''хамский поступок'' (کار بی‌ادبانه)
#: ''хамское поведение'' (رفتار بی‌ادبانه)
#: ''хамский тон'' (لحن گستاخانه)
#: ''хамское отношение'' (برخورد بی‌ادبانه)
#: ''хамский ответ'' (پاسخ گستاخانه)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' این صفت بار منفی دارد و بیشتر در گفتار محاوره‌ای و نکوهشی به کار می‌رود.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع
|-
| فاعلی || ха́мский || ха́мское || ха́мская || ха́мские
|-
| اضافی || ха́мского || ха́мского || ха́мской || ха́мских
|-
| برایی || ха́мскому || ха́мскому || ха́мской || ха́мским
|-
| مفعولی || ха́мского (جاندار) / ха́мский (بی‌جان) || ха́мское || ха́мскую || ха́мских (جاندار) / ха́мские (بی‌جان)
|-
| ابزاری || ха́мским || ха́мским || ха́мской / ха́мскою || ха́мскими
|-
| اضافی (پیشرویی) || ха́мском || ха́мском || ха́мской || ха́мских
|}
==== مترادف‌ها ====
* [[грубый]] (بی‌ادب)
* [[наглый]] (گستاخ)
* [[невежливый]] (بی‌ادب)
* [[хамоватый]] (تا حدی بی‌ادب)
==== متضادها ====
* [[вежливый]] (مؤدب)
* [[учтивый]] (خوش‌رفتار)
* [[деликатный]] (ظرافت‌مند)
* [[культурный]] (فرهیخته)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[хам]] (آدم بی‌ادب)
* [[хамка]] (زن بی‌ادب)
* [[хамство]] (بی‌ادبی)
* [[хаметь]] (بی‌ادب شدن)
* [[хамоватый]] (تا حدی بی‌ادب)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|بی‌ادبانه}}
* {{ت|ar|وقح}}
* {{ت|de|flegelhaft}}
* {{ت|en|boorish}}
* {{ت|fa|بی‌ادبانه}}
* {{ت|fr|goujat}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[хам]] · [[хамка]] · [[хамство]] · [[хаметь]] · [[грубый]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=хамский&mode=slovari Грамота.ру: хамский]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=хамский Multitran: хамский]
ryf7so2rmb239ogs2ej6938qfp708xu
грубый
0
220402
917276
2026-11-01T11:47:48Z
NVS MHN
47119
грубый
917276
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از پیشاسلاوی ''*grǫbъ''. هم‌ریشه با [[грубость]] (بی‌ادبی) و [[грубить]] (بی‌ادبی کردن).
=== آوایش ===
* {{آیپا|/ˈɡrubɨj/}}
** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-грубый.ogg}}
=== صفت ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''грубый''' (''مؤنث:'' [[грубая]]، ''خنثی:'' [[грубое]]، ''جمع:'' [[грубые]]؛ ''کوتاه:'' [[груб]]، [[груба]]، [[грубо]]، [[грубы]])
</div>
# [[بی‌ادب]]، [[خشن]]؛ ویژگی رفتار یا گفتار بی‌احترامانه.
#: ''грубый ответ'' (پاسخ بی‌ادبانه)
#: ''грубое слово'' (سخن خشن)
#: ''Он был груб с ней.'' (او با او خشن بود.)
# [[زبر]]، [[ناصاف]]؛ ویژگی سطح یا جسمی که صاف نیست.
#: ''грубая кожа'' (پوست زبر)
#: ''грубая ткань'' (پارچهٔ زبر)
# [[درشت]]، [[سنگین]]؛ (دربارهٔ کار، ابزار یا مواد) بی‌ظرافت و سنگین.
#: ''грубая работа'' (کار درشت)
#: ''грубая мебель'' (مبل درشت)
# [[فاحش]]، [[آشکار]]؛ (دربارهٔ خطا یا اشتباه) بزرگ و غیرقابل چشم‌پوشی.
#: ''грубая ошибка'' (اشتباه فاحش)
#: ''грубое нарушение'' (نقض آشکار)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' واژهٔ '''грубый''' چندلایه است: هم بر رفتار (بی‌ادبی)، هم بر بافت (زبری) و هم بر خطا (فاحشی) دلالت دارد.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع
|-
| فاعلی || гру́бый || гру́бое || гру́бая || гру́бые
|-
| اضافی || гру́бого || гру́бого || гру́бой || гру́бых
|-
| برایی || гру́бому || гру́бому || гру́бой || гру́бым
|-
| مفعولی || гру́бого (جاندار) / гру́бый (بی‌جان) || гру́бое || гру́бую || гру́бых (جاندار) / гру́бые (بی‌جان)
|-
| ابزاری || гру́бым || гру́бым || гру́бой / гру́бою || гру́быми
|-
| اضافی (پیشرویی) || гру́бом || гру́бом || гру́бой || гру́бых
|}
* تفضیلی: [[грубее]] / [[грубей]]
* عالی: [[грубейший]] / [[самый грубый]]
==== مترادف‌ها ====
* (بی‌ادب): [[хамский]]، [[невежливый]]، [[резкий]]
* (زبر): [[шершавый]]، [[жёсткий]]
* (درشت): [[толстый]]، [[неотёсанный]]
* (فاحش): [[серьёзный]]، [[крупный]]
==== متضادها ====
* (بی‌ادب): [[вежливый]]، [[учтивый]]، [[деликатный]]
* (زبر): [[гладкий]]، [[мягкий]]
* (درشت): [[тонкий]]، [[изящный]]
* (فاحش): [[мелкий]]، [[незначительный]]
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[грубо]] (بی‌ادبانه)
* [[грубость]] (بی‌ادبی، زبری)
* [[грубить]] (بی‌ادبی کردن)
* [[грубиян]] (آدم بی‌ادب)
* [[грубоватый]] (تا حدی بی‌ادب)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|بی‌ادب}}
* {{ت|ar|فظ}}
* {{ت|de|grob}}
* {{ت|en|rude}}
* {{ت|fa|بی‌ادب}}
* {{ت|fr|grossier}}
{{بر-پایین}}
{{بر-بالا|زبر}}
* {{ت|ar|خشن}}
* {{ت|de|rau}}
* {{ت|en|rough}}
* {{ت|fa|زبر}}
* {{ت|fr|rugueux}}
{{بر-پایین}}
{{بر-بالا|فاحش}}
* {{ت|ar|فاحش}}
* {{ت|de|grob}}
* {{ت|en|gross}}
* {{ت|fa|فاحش}}
* {{ت|fr|grossier}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[грубость]] · [[грубить]] · [[грубиян]] · [[хамский]] · [[вежливый]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=грубый&mode=slovari Грамота.ру: грубый]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=грубый Multitran: грубый]
9hlk7nkwjkwbr1xnsrl6qqfaij8jzq4
-ое
0
220403
917277
2026-11-01T11:48:59Z
NVS MHN
47119
-ое
917277
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از پیشاسلاوی ''*-oje''. این پایانه در روسی برای ساخت صورت خنثی صفت‌های سخت‌پایان به کار می‌رود.
=== آوایش ===
* {{آیپا|/-əjə/}}
=== پسوند ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''-ое'''
</div>
# پایانهٔ صفت‌های خنثی در حالت فاعلی و مفعولی مفرد؛ برای صفت‌های سخت‌پایان.
#: [[новый]] (نو) : [[новое]] (نو، خنثی)
#: [[красный]] (سرخ) : [[красное]] (سرخ، خنثی)
#: [[добрый]] (مهربان) : [[доброе]] (مهربان، خنثی)
#: [[умный]] (باهوش) : [[умное]] (باهوش، خنثی)
#: [[сильный]] (قوی) : [[сильное]] (قوی، خنثی)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' برای صفت‌های نرم‌پایان، این پایانه به صورت [[-ее]] می‌آید: [[синий]] (آبی) و [[синее]] (آبی، خنثی).
</div>
==== صرف ====
این پایانه خود صرف نمی‌شود. نمونه صرف صفت خنثی [[новое]] (نو):
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مفرد خنثی
|-
| فاعلی || но́вое
|-
| اضافی || но́вого
|-
| برایی || но́вому
|-
| مفعولی || но́вое
|-
| ابزاری || но́вым
|-
| اضافی (پیشرویی) || но́вом
|}
==== مترادف‌ها ====
* [[-ее]] (پس از ستاک نرم)
* [[-ый]]
* [[-ой]]
* [[-ий]]
==== متضادها ====
* —
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[новое]] (نو، خنثی)
* [[красное]] (سرخ، خنثی)
* [[доброе]] (مهربان، خنثی)
* [[умное]] (باهوش، خنثی)
* [[сильное]] (قوی، خنثی)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|پایانهٔ صفت خنثی}}
* {{ت|ar|ـ}}
* {{ت|de|-}}
* {{ت|en|-}}
* {{ت|fa|-}}
* {{ت|fr|-}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[-ее]] · [[-ый]] · [[-ой]] · [[-ий]] · [[-ые]]
</div>
==== منابع ====
* ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой)
* ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* [https://gramota.ru/poisk?query=новый&mode=slovari Грамота.ру: новый]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=новое Multitran: новое]
odsxr66sisauiyf95cqzgsawxn73ahg
синий
0
220404
917278
2026-11-01T11:55:39Z
NVS MHN
47119
синий
917278
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از پیشاسلاوی ''*siňь''. هم‌ریشه با [[синева]] (آبی‌رنگ) و [[синеть]] (آبی شدن).
=== آوایش ===
* {{آیپا|/ˈsʲinʲɪj/}}
** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-синий.ogg}}
=== صفت ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''синий''' (''مؤنث:'' [[синяя]]، ''خنثی:'' [[синее]]، ''جمع:'' [[синие]]؛ ''کوتاه:'' [[синь]]، [[синя]]، [[сине]]، [[сини]])
</div>
# [[آبی]]؛ رنگ آبی تیره یا لاجوردی.
#: ''синее небо'' (آسمان آبی)
#: ''синий цвет'' (رنگ آبی)
# [[کبود]]؛ رنگ پوست بر اثر ضربه یا سرما.
#: ''синяя рука'' (دست کبود)
# {{مجاز}} [[نیلگون]]؛ در تعبیرهای شاعرانه.
#: ''синее море'' (دریای نیلگون)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' در روسی، '''синий''' (آبی تیره){{color panel|00008B}}{{color panel|3F00FF}} با [[голубой]] (آبی روشن) تفاوت دارد.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع
|-
| فاعلی || си́ний || си́нее || си́няя || си́ние
|-
| اضافی || си́него || си́него || си́ней || си́них
|-
| برایی || си́нему || си́нему || си́ней || си́ним
|-
| مفعولی || си́него (جاندار) / си́ний (بی‌جان) || си́нее || си́нюю || си́них (جاندار) / си́ние (بی‌جان)
|-
| ابزاری || си́ним || си́ним || си́ней / си́нею || си́ними
|-
| اضافی (پیشرویی) || си́нем || си́нем || си́ней || си́них
|}
* تفضیلی: [[синее]] / [[более синий]]
* عالی: [[самый синий]]
==== مترادف‌ها ====
* [[лазоревый]] (لاجوردی)
* [[васильковый]] (نیلگون)
* [[индиговый]] (نیلی)
==== متضادها ====
* [[красный]] (سرخ)
* [[жёлтый]] (زرد)
* [[зелёный]] (سبز)
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[синева]] (آبی‌رنگ)
* [[синеть]] (آبی شدن)
* [[синька]] (نیل)
* [[синяк]] (کبودی)
* [[синий]] (آبی)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|آبی}}
* {{ت|ar|ازرق}}
* {{ت|de|blau}}
* {{ت|en|blue}}
* {{ت|fa|آبی}}
* {{ت|fr|bleu}}
* {{ت|it|blu}}
* {{ت|tr|mavi}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[голубой]] · [[синева]] · [[синеть]] · [[синяк]] · [[красный]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=синий&mode=slovari Грамота.ру: синий]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=синий Multitran: синий]
ank366c7jwhzz7vmb27se5wonldyszw
голубой
0
220405
917279
2026-11-01T11:58:32Z
NVS MHN
47119
голубой
917279
wikitext
text/x-wiki
== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از پیشاسلاوی ''*golǫbъ'' (کبوتری، آبی روشن). هم‌ریشه با [[голубь]] (کبوتر) و [[голубизна]] (آبی روشنی).
{{color panel|ADD8E6}}
=== آوایش ===
* {{آیپا|/ɡəlʊˈboj/}}
** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-голубой.ogg}}
=== صفت ===
<div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;">
'''голубой''' (''مؤنث:'' [[голубая]]، ''خنثی:'' [[голубое]]، ''جمع:'' [[голубые]]؛ ''کوتاه:'' [[голуб]]، [[голуба]]، [[голубо]]، [[голубы]])
</div>
# [[آبی روشن]]، [[لاجوردی]]؛ رنگ آبیِ کمرنگ.
#: ''голубое небо'' (آسمان آبی روشن)
#: ''голубые глаза'' (چشمان آبی)
# محاوره‌ای، تحقیرآمیز: [[همجنس‌گرا]] (مرد)؛ در گفتار عامیانه و توهین‌آمیز.
#: ''Его называют голубым.'' (او را همجنس‌گرا می‌نامند.)
# {{مجاز}} [[آرمانی]]، [[دور از واقعیت]]؛ در تعبیر «мечты голубые».
#: ''голубая мечта'' (آرزوی دست‌نیافتنی)
<div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;">
'''نکته:''' معنای دوم (همجنس‌گرا) بار منفی و تحقیرآمیز دارد و در گفتار رسمی به کار نمی‌رود. معنای رنگ، خنثی و پرکاربرد است.
</div>
==== صرف ====
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع
|-
| فاعلی || голубо́й || голубо́е || голуба́я || голубы́е
|-
| اضافی || голубо́го || голубо́го || голубо́й || голубы́х
|-
| برایی || голубо́му || голубо́му || голубо́й || голубы́м
|-
| مفعولی || голубо́го (جاندار) / голубо́й (بی‌جان) || голубо́е || голубу́ю || голубы́х (جاندار) / голубы́е (بی‌جان)
|-
| ابزاری || голубы́м || голубы́м || голубо́й / голубо́ю || голубы́ми
|-
| اضافی (پیشرویی) || голубо́м || голубо́м || голубо́й || голубы́х
|}
* تفضیلی: [[голубее]] / [[более голубой]]
* عالی: [[самый голубой]]
==== مترادف‌ها ====
* (آبی روشن): [[лазоревый]]، [[небесный]]، [[васильковый]]
* (همجنس‌گرا): [[гомосексуал]]، [[гей]] (خنثی)
==== متضادها ====
* (رنگ): [[тёмно-синий]] (آبی تیره)
* (همجنس‌گرا): [[гетеросексуал]]، [[натурал]]
==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[голубизна]] (آبی روشنی)
* [[голубеть]] (آبی روشن شدن)
* [[голубчик]] (کبوتر کوچک؛ محاوره‌ای)
* [[голубой]] (آبی روشن)
==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|آبی روشن}}
* {{ت|ar|ازرق فاتح}}
* {{ت|de|hellblau}}
* {{ت|en|light blue}}
* {{ت|fa|آبی روشن}}
* {{ت|fr|bleu clair}}
{{بر-پایین}}
{{بر-بالا|همجنس‌گرا}}
* {{ت|ar|مثلی}}
* {{ت|de|homosexuell}}
* {{ت|en|gay}}
* {{ت|fa|همجنس‌گرا}}
* {{ت|fr|homosexuel}}
{{بر-پایین}}
----
<div style="font-size:90%; color:#555;">
'''جستارهای وابسته:''' [[синий]] · [[голубь]] · [[голубизна]] · [[лазоревый]] · [[гей]]
</div>
==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' (С. И. Ожегов, Н. Ю. Шведова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера
* [https://gramota.ru/poisk?query=голубой&mode=slovari Грамота.ру: голубой]
* [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=голубой Multitran: голубой]
bg6p11pi24sjx23tm7xmfxarle24nxy