ویکی‌واژه fawiktionary https://fa.wiktionary.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C MediaWiki 1.48.0-wmf.3 case-sensitive مدیا ویژه بحث کاربر بحث کاربر ویکی‌واژه بحث ویکی‌واژه پرونده بحث پرونده مدیاویکی بحث مدیاویکی الگو بحث الگو راهنما بحث راهنما رده بحث رده پیوست بحث پیوست TimedText TimedText talk پودمان بحث پودمان Event Event talk 0 1901 917664 892217 2026-11-09T16:58:07Z The.shahab 17835 917664 wikitext text/x-wiki ==فارسی== ===ریشه لغت=== ===آوایش=== */شَهْر/ [[File:شهر.wav|بندانگشتی]] ===[[file:Nuvola apps bookcase2.svg|40px]] اسم=== '''شهر''' #منطقه‌ای با [[مساحت]] با [[جمعیت]] بسیار که شامل تأسیسات اداری، رفاهی، بازارها و خیابان‌های متعدد است: #: چه '''شهر''' بی‌نظمی! ====واژه‌های مشتق شده==== *[[شهرستان]]، [[شهربانی]]، [[شهردار]]، [[شهرنشین]]، [[شهروند]]، [[شهری]]، [[شهر هرت]] ====برگردان‌ها==== {{ترجمه-بالا|ترجمه‌ها}} *{{آلمانی}}: {{ت|de|Stadt}} *{{اسپانیایی}}: {{ت|es|ciudad}} *{{اسلواکیایی}}: {{ت|sk|mesto}} *{{انگلیسی}}: {{ت|en|town}}، {{ت|en|city}} *{{ایتالیایی}}: {{ت|it|città}} *{{پرتغالی}}: {{ت|pt|cidade}}، {{ت|pt|vila}} *{{تاجیکی}}: {{ت|tg|шаҳр}} *ترکی استانبولی: {{ت|tr|şehir}}، {{ت|tr|kent}} *{{چکی}}: {{ت|cs|město}} *{{روسی}}: {{ت|ru|город}} *{{فرانسوی}}: {{ت|fr|ville}} *{{هلندی}}: {{ت|nl|stad}} *{{یونانی}}: {{ت|el|πόλη}} *{{ایتالیایی}}: [[città]] *{{انگلیسی}}: [[town]] *[[polis]] *[[parish]] *[[home]] *[[city]] *[[burgh]] *[[urbiculture]] *[[urbanity]] *[[urbanite]] *[[urbanistic]] *[[urbanist]] *[[urbanism]] *[[urban]] *[[uptown]] *[[twonsman]] *[[towny]] *[[townspeople]] *[[townee]] *[[toledo]] *[[suburbia]] *[[suburb]] *[[stereopticon]] *[[sodom]] {{بر-وسط}} *[[skirt]] *[[shangri]] *[[seaport]] *[[peep show]] *[[paris]] *[[necropolis]] *[[municipalize]] *[[metropolis]] *[[megalopolis]] *[[homestead]] *[[ghost town]] *[[folkmot]] *[[folkmoot]] *[[faubourg]] *[[exurbia]] *[[duma]] *[[diorama]] *[[countryside]] *[[country]] *[[citied]] *[[bailie]] *[[athena]] *[[sybarite]] *[[suburban]] *[[shanghaier]] *[[pekingese]] *[[pekinese]] *[[pallas]] *[[outing]] *[[exurbanite]] *[[excursion]] *[[downtown]] *[[dorp]] *[[cosmopolis]] *[[conurbation]] *[[carthage]] *[[boom]] {{بر-وسط}} *[[babylon]] *[[alderman]] *[[warsaw]] *[[podunk]] *[[outstation]] *[[neapolitan]] *[[extramural]] *[[burgher]] *[[burgess]] *[[bourg]] *[[black out]] *[[barbican]] *[[backwoods]] *[[babel]] *[[attic]] *[[stagirite]] *[[slum]] *[[sight seeing]] *[[pekin]] *[[mycenian]] *[[mycenaean]] *[[madras]] *[[metropolitan]] *[[hollywood]] *[[burg]] *[[achaian]] *[[achaean]] *[[troy]] *[[trojan]] *[[ghetto]] *[[endemic]] *[[latium]] *[[encaenia]] *[[tiresias]] *[[lisle]] *[[romulus]] *[[gondola]] *[[maypole]] {{ترجمه-پایین}} ====منابع==== *فرهنگ لغت معین *فرهنگ بزرگ سخن ==عربی== ===ریشه لغت=== ===[[file:Nuvola apps bookcase2.svg|40px]] اسم=== '''شهر''' #(گاهشماری) [[ماه]]: #:لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ '''شَهْرٍ''' (شب قدر، بهتر از هزار '''ماه''' است - قرآن، سورهٔ قدر، آیهٔ ۳) [[رده:اسم‌های فارسی]] [[رده:اسم‌های عربی]] k25dolefl9byijlvk8iwim6pi7apuja 4 7246 917667 908976 2026-11-09T17:11:01Z The.shahab 17835 /* منابع */ بهره‌گیری از الگوی پانویس بسیار راحت‌تر هست 917667 wikitext text/x-wiki گسترهٔ واژگان زبان‌ها بسیار زیاد است و در بیشتر زبان‌ها، از جمله فارسی، واژه‌های بسیاری هستند که دارای چندین ریشه، آوایش، معنی و روش نوشتن هستند. اگر تفاوت گویش‌ها و لهجه‌ها را نیز به آن بیافزاییم به این نتیجه می‌رسیم که یک واژه‌نامهٔ خوب باید به خوبی این تفاوت‌ها را از هم تفکیک کند. برای بالابردن هماهنگی و یکسان‌سازی ویکی‌واژه بهتر است تمام ویرایش‌ها از شیوه‌نامه‌ای یکسان پیروی کند. این شیوه‌نامه امکان یکدست‌سازی برای ویکی‌واژه فارسی را فراهم می‌کند و پیروی از آن کیفیت جستجوهای پژوهشی را در ویکی‌واژه به عنوان واژه‌نامه‌ای رایانه‌ای بالا می‌برد. توجه کنید که این قوانین تغییرپذیر هستند اما تا هنگامی که تغییر نکرده‌اند، تمام ویکی‌واژه‌نویسان باید از این قوانین پیروی کنند. ==بنیادها== === نام سرواژه === نام سرواژه می‌تواند یک واژه یا عبارت باشد که شما می‌خواهید آن را توصیف کنید. برای زبان‌هایی که دارای حروف بزرگ و کوچک هستند، نام سرواژه با حرف کوچک آغاز می‌شود. استثناها شامل اسم‌های خاص، اسم‌های آلمانی، و بسیاری از مخفف‌ها می‌شود. ===عنصرهای پایه‌ای=== هر سرواژه باید دست کم از عنصرهای پایه‌ای زیر تشکیل شده باشد: # '''زبان:''' به شما کمک می‌کند که بدانید در چه زبانی آن واژه را بررسی می‌کنید. همیشه زبان در سطح تیتر ۲ قرار دارد. همیشه نخست زبان فارسی می‌آید چون این ویکی‌واژهٔ فارسی است و پس از آن زبان‌های دیگر به ترتیب حروف الفبا خواهند آمد. # '''پاره‌های سخن:''' کاربرد آن واژه یا عبارت را در جمله نشان می‌دهد (مانند اسم، فعل و ...). در بیشتر موارد، پاره‌های سخن سطح ۳ دارند، اما ممکن است در سطوح پایین‌تری نیز جای بگیرد، هنگامی که آن دارای چندین ریشه‌شناسی یا آوایش باشد. #'''منابع:''' قسمت مهمی است که اعتمادپذیری ویکی‌واژه را بالا می‌برد. از آن‌جایی که بیشتر واژه‌ها را به سادگی می‌توان در واژه‌نامه پیدا کرد، منابع بیشتر، برای واژه‌های ناآشنا و مبهم که نیاز به آوردن منبع است، کاربرد دارد. منابع ممکن است در قسمتی مناسب در سطح خاصی اضافه شود. === یک نمونهٔ خیلی ساده === این یک سرواژهٔ ساده برای ایجاد واژهٔ '''پدر''' است که بیشتر '''عنصرهای پایه‌ای''' را نشان می‌دهد: # زبان واژه (به‌عنوان تیتر سطح ۲)، # نوع واژه (به‌عنوان تیتر سطح ۳)، # حالت‌های واژه مانند جمع، صفت تفضیلی، و… (واژه باید درشت شود)، # یک توصیف (بعد از «'''#'''» خواهد آمد که باعث شماره‌گذاری می‌شود و هر توصیف در یک خط خواهد بود. توجه کنید که توصیف تا حد ممکن باید جمله باشد، لطفاً برگردان‌های واژه‌ها را در این قسمت ننویسید)، # واژگان کلیدی در توصیف را تبدیل به پیوند کنید، # «منابع» (در این‌جا به‌عنوان تیتر سطح ۳)، و # وارد کردن منبع اثبات‌پذیر. <pre> == فارسی == === اسم === '''پدر''' (''جمع'' [[پدرها]]، [[پدران]]) # مردی که از او [[بچه]] به وجود آمده‌است === منابع === * ''لغت‌نامهٔ'' دهخدا </pre> == نگارش == روش نوشتن واژگان فارسی در ویکی‌واژهٔ فارسی، همانند [[w:ویکی‌پدیا:دستور خط|ویکی‌پدیای فارسی]] است که از دستور خط فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران ریشه گرفته‌است. این شیوه، بسته به نیاز ویکی‌واژه، با هم‌راییِ کاربران تغییرپذیر است. === عنوان سرواژه‌ها === نوشتار اصلی [[ویکی‌واژه:سرواژه]] روش نگارش یک واژه، جدای از معنی و آوایش آن، همانند واژه‌نامه‌های کاغذی است؛ به این معنی که همهٔ واژه‌هایی که در هر زبانی باوجود آوایش یا معنی متفاوت‌شان به ''یک شکل'' نوشته می‌شوند، باید در یک صفحه آورده شوند. هر عنوان ویکی‌واژه ویژهٔ یک سرواژه است که ممکن است معنی‌های زیادی در زبان‌ها و لهجه‌های گوناگون داشته باشد و آوایش‌های گوناگونی هم داشته باشد. بر خلاف ویکی‌پدیا، در ویکی‌واژه صفحهٔ «ابهام‌زدایی» وجود ندارد. در همین راستا باید توجه داشت که: * مبنای یکی بودنِ روش نگارش واژه‌ها در زبان‌های گوناگون، یکسان بودنِ رشتهٔ نویسه‌های آنها بر مبنای استاندارد [[یونی‌کد]] است. * در مورد واژگان فارسی سایر زبان‌هایی که با الفبای فارسی-عربی نوشته می‌شوند، [[هجاوندی]] (حرکت‌گذاری) در عنوان صفحه‌ها مجاز نیست. هم‌چنین، استفاده از نویسهٔ «ٔ» در عنوان صفحه‌ها مجاز نیست. ==تیترهای اضافی== تیترهای اضافی که اگر ممکن است، شما باید آن را بیافرایید، اما اگر مهارت، وقت و یا منابع کافی ندارید، نیازی به اضافه کردن آن‌ها نیست. فهرست زیر یک فهرست انحصاری نیست، ممکن است زمانی تیترهای دیگری نیاز داشته باشید. اما پیشنهاد می‌شود که ترتیب این فهرست را رعایت کنید. <nowiki> ==فارسی== ===گونه‌های دیگر نوشتاری=== ===ریشه‌شناسی=== ===آوایش=== * آوانویسی * پرونده‌های صوتی در هر لهجه‌ای * هم‌قافیه * هم‌آوا * هجاوندی ===اسم=== تکرار اسم به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ (در این قسمت تا حد ممکن توصیف واژه را بنویسید و از نوشتن برگردان بپرهیزید. بخش برگردان‌ها برای نوشتن برگردان‌ها است) #: گفتاوردها # توصیف ۲ #: گفتاوردها و غیره. ====صرف==== ====نکات کاربرد==== ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== ====برگردان‌ها==== ====منابع==== ====پیوند به بیرون==== ===فعل=== تکرار فعل به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ #: گفتاوردها و غیره. ====نکات کاربرد==== ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== ====برگردان‌ها==== ====منابع==== ====پیوند به بیرون==== ---- (خطوط جداکنندهٔ بین زبان‌ها) ==انگلیسی== ===ریشه‌شناسی=== ===آوایش=== ===اسم=== تکرار اسم به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ به فارسی #: گفتاورد به انگلیسی #:: ترجمهٔ گفتاورد به فارسی # توصیف ۲ به فارسی #: گفتاورد به انگلیسی #:: ترجمهٔ گفتاورد به فارسی ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== </nowiki> اصل کلیدی در فهرست تیترهای بالا، توجه به لایه‌ای بودن آن‌ها است. یک تیتر شامل تمام سطوح تیتر زیرین خود است تا موقعی که به سطح تیتر خود برسد. لایه‌ای بودن اصل کلیدی در ویکی‌واژه‌است. اگر شما با این تیترها مشکل دارید و اصل آن‌ها را متوجه نمی‌شوید، از یک کاربر باتجربه بپرسید. ===تیترهای قبل از توصیف‌ها=== در حالت کلی، تیترها در این گروه به معنی واژه وابسته نیست. آن‌ها یک محیطی را می‌سازند که شما را به واژه و واژه‌های وابستهٔ آن راهنمایی می‌کند، و به ما اجازهٔ تمیز دادن آن با دیگر واژه‌ها را می‌دهد که ممکن است در برخی از آن‌ها همسان باشد. ==== زبان ==== زبان از تیتر سطح ۲ استفاده می‌کند و نخستین تیتر است. ما می‌توانیم چندین تیتر سطح ۲ زبان داشته باشیم، به این معنی که برای یک سرواژه که در چندین زبان وجود دارد، هر صفحه به چند بخش تقسیم می‌شود و هر بخش به یکی از زبان‌ها اختصاص می‌یابد. '''وارد کردن این بخش الزامی است'''. برای ایجاد این بخش‌ها می‌توانید نام زبانی را که آن واژه را در آن توصیف می‌کنید به صورت عنوان سطح ۲ این‌گونه وارد کنید: <nowiki>==فارسی==</nowiki> (عنوان سطح ۲ است) ==== ریشه‌شناسی ==== نخستین تیتر بعد از تیتر زبان به‌طور معمول تیتر ریشه‌شناسی است. اصولاً ریشه‌شناسی نشان می‌دهد که یک واژه از کجا آمده‌است. برای واژه‌های نو ممکن است، اطلاعاتی در مورد کسی که آن واژه را ساخته‌است، بدهد (مانند واژه‌های [[برنهاده]] فرهنگستان زبان). اگر یک واژه از واژهٔ دیگری در همان زبان با یک قانون خاص مشتق شود، مانند ساخت یک قید در فارسی با اضافه کردن «تَر» (مثل آرام + تَر)، دیگر لازم نیست اطلاعات ریشه‌شناسی واژهٔ اصلی را در واژهٔ برگرفته‌شده بیاوریم. گاهی دو [[واژه]] با ریشه‌شناسی‌های گوناگون در یک سرواژه قرار می‌گیرند به خاطر این‌که آن‌ها نوشتاری یکسان دارند (آن‌ها واژه‌های '''همسان‌نوشت''' هستند). در این موارد، بیشتر از یک تیتر «ریشه‌شناسی» داریم که به آن‌ها عدد می‌دهیم. مانند واژهٔ [[کس]] که دارای دو ریشه‌شناسی است: <pre> ===ریشه‌شناسی ۱=== ====آوایش==== ====اسم==== ===ریشه‌شناسی ۲=== ====آوایش==== ====اسم==== ====فعل==== </pre> توجه کنید که در هنگامی که چندین ریشه‌شناسی دارید، تمام تیترهای زیرمجموعهٔ ریشه‌شناسی بسته به سطحشان، ۱ سطح اضافه خواهند شد تا اصل لایه‌ای را حفظ کند. ====آوایش==== یک آوایش نمونه می‌تواند به صورت زیر باشد: <pre style="text-align:right;direction:rtl;"> * {{ل|بر}} {{آیپا|/pɔːtˈmantəʊ/}}، {{سمپا|/pO:t"m{nt@U/}} * {{ل|آم}} {{سمپا|/pOrt"m{ntoU/}} * {{صدا|en-us-portmanteau.ogg|آمریکایی}} </pre> بسیاری از واژه‌های زبان‌ها و به‌ویژه فارسی بر اثر ننوشتن [[واج|واج‌ها]] دارای چندین آوایش هستند مانند واژهٔ قمری: <pre>صبحدم نالهٔ قمری شنو از طرف چمن تا فراموش کنی فتنهٔ دور قمری</pre> در ویکی‌واژه فارسی همانند نسخهٔ انگلیسی آن بعد از بخش ریشه‌شناسی، از تلفظ برای دسته‌بندی استفاده می‌شود. توجه کنید نیازی نیست تمام روش‌ها را '''شما''' بنویسید، هر روشی را که یاد دارید، استفاده کنید. برای نوشتن آوایش می‌توانید از یکی از روش‌های زیر استفاده کنید. ===== سمپا ===== اگر به آوانویسی با روش «سمپا» ی {{انگلیسی|SAMPA}} آشنایی دارید، می‌توانید با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{سمپا|آوایش}}</nowiki> در الگوی فوق، به‌جای «آوایش» بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. برای آشنایی بیشتر با شیوهٔ آوانویسی «سمپا» [[ویکی‌واژه:راهنما:سمپا|SAMPA]] را ببینید. ===== آیپا ===== اگر به آوانویسی با روش آیپا {{انگلیسی|IPA}} آشنایی دارید، می‌توانید با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{آیپا|آوایش}}</nowiki> در الگوی فوق، به‌جای «آوایش»، بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. ===== هجاوندی ===== شما می‌توانید آوانویسی را با کمک هجاوندی (حرکت‌گذاری) روی واج‌ها انجام دهید. اگرچه این شیوه چندان پیشنهاد نمی‌شود، اما می‌تواند برای واژگان فارسی و عربی کارآمد باشد. برای این کار تنها کافی است با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{هجاوندی|آوایش}}</nowiki> در الگوی فوق به‌جای ''آوایش'' بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. =====پرونده رسانه‌ای===== شما همچنین می‌توانید فایل صوتی‌ای که شامل آوایش واژه مورد نظر است را قرار دهید. این شیوه به‌ویژه در مورد همخوان‌ها، واج‌ها و واژگان پرکاربرد هر زبان همچون ضمیرها پیشنهاد می‌شود. ===هسته اصلی سرواژه=== ==== نوع واژه ==== معمولاً این سطح تیتر ۳ است اما ممکن است زمانی که واژه دارای چندین ریشه و آوایش باشد، شمارهٔ سطح بیشتر شود. این سطح بیشتر [[پیوست:انواع واژه|انواع واژه]] را نشان می‌دهد، اما ممکن است چیزهای دیگری به غیر از نوع واژه، مثل «اسم خاص»، «اصطلاح»، «مخفف»، «نشانه»، «پیشوند» و خیلی چیزهای دیگر، را نشان دهد. * تبصره: برای واژه‌ای چون «زیبا» که هم اسم خاص برای دختران است و هم صفت است باید دو عنوان صفت و اسم ساخته شود. * تبصره: برای واژه‌ای چون «نی» که همیشه اسم است اما اشاره به دو یا چند شی یا معنا دارد (آلت موسیقی، گیاه، وسیلهٔ نوشیدن) بایستی با گذاشتن علامت <nowiki>#</nowiki> در زیر عنوان نوع واژه، معنی‌های گوناگون آن را بیاورید. به‌عنوان نمونه، برای «نی» که یک اسم است داریم: <pre> ===اسم=== # نام سازی بادی در موسیقی # نام نوعی گیاه # وسیلهٔ نوشیدن مایعات </pre> *تبصره: برای نام‌های مکان، افراد، کشورها، شهرها و... که اسم‌های خاص هستند از «اسم خاص» برای نوع واژه استفاده کنید. نوع واژه می‌تواند یکی از عنوان‌های زیر باشد: [[اسم]]، [[اسم خاص]]، [[صفت]]، [[ضمیر]]، [[فعل]]، [[آوا]]، [[پیشوند]]، [[پسوند]]، [[پیوندواژه]]، [[قید]]، [[شماره]]، [[گروه اسمی]] همچنین سایر مواردی که در [[پیوست:گونه‌های واژه|پاره‌های سخن]] موجود است. ====دستور زبان==== ما در زیر تیتر «نوع واژه» بدون فرورفتگی، دستور زبان<ref group="واژه‌نامه">Inflection</ref> واژه را وارد می‌کنیم. تیتر مجزایی برای این‌کار لازم نیست. برای واژه‌هایی که دارای دستور زبان نمی‌باشند فقط واژه را به صورت درشت (<nowiki>'''واژه'''</nowiki>) تکرار می‌کنیم. آن‌ها را در پرانتز به مانند زیر باید قرار دهیم: :برای اسم داریم... <div style="direction:rtl;text-align:right"> ::'''word''' (''جمع [[words]]'') ::'''word''' (''[[ناشمردنی]]'') ::'''word''' (''[[استفاده فقط به صورت جمع]]'') </div> :برای صفت خواهیم داشت: <div style="direction:rtl;text-align:right"> ::'''hard''' (''[[مقایسه‌ای]]'' '''[[harder]]''', ''[[عالی]]'' '''[[hardest]]''') ::'''growling''' (''[[مقایسه‌ای]] نیست'') ::'''to end''' (''سوم شخص مفرد حال ساده'' '''[[ends]]''', ''حال استمراری'' '''[[ending]]''', ''گذشته ساده'' '''[[ended]]''', ''گذشته کامل'' '''[[ended]]''') </div> ==== توصیف‌ها ==== توصیف‌ها اصلی‌ترین قسمت اطلاعات یک واژه‌نامه هستند اما دارای تیتر نمی‌باشند. آن‌ها به سادگی در یک بلاک بزرگ، خط به خط، که هر خط با علامت '''#''' شروع می‌شوند، قرار می‌گیرند. توجه کنید که در قسمت توصیف باید شما '''توصیفی''' از واژه را به صورت مختصر به فارسی بنویسید، لطفاً از به کار بردن برگردان به فارسی بپرهیزید، قسمت برگردان‌ها برای این کار است. به عنوان نمونه به توصیف واژهٔ [[free]] دقت کنید: # [[برده]] و زندانی نبودن. # [[محدود]] نشده. # بدست آوردن [[بدون]] پرداخت [[وجه نقد]]. # (نرم‌افزار) با کمترین [[محدودیت‌ها]] در [[توزیع]] یا [[بهبود]]. یا به توصیف واژهٔ [[milk]] دقت کنید: # (ناشمردنی) یک [[مایع]] [[سفید]] که از [[پستان]] [[پستانداران]] [[ماده]] برای تغذیهٔ [[بچه|بچه‌هایشان]] تولید می‌شود. همچنین شما می‌توانید اطلاعاتی اضافی در پرانتز، در اول جمله، بیاورید. مانند آنچه در توصیف‌های بالا نوشته شد. (نرم‌افزار، ناشمردنی) ====صرف==== این بخش برای صرف فعل، اسم و غیره می‌باشد. =====مخفف‌ها===== «توصیف‌های» سرواژه‌هایی که مخفف‌ها هستند باید به صورت بازشده (غیرمخفف) باشند. وقتی که یک مخفف را بتوان به چند حالت بازشده (غیرمخفف) نوشت را باید به صورت ترتیب الفبایی نوشت. در هنگامی که مخفف‌ها را باز می‌کنید، از حروف بزرگ استفاده نکنید. حال در فضای زیر بخش نوع واژه باید به توصیف واژه بپردازید. اینکار را بدین گونه انجام دهید. <pre> #توصیف واژه </pre> ====جمله‌های نمونه==== در حالت کلی هر توصیفی باید با یک [[گفتاورد]] که توصیف را نشان می‌دهد، همراه شود. اگر هیچ گفتاوردی پیدا نکردید، یک جملهٔ نمونه بسازید. توجه کنید که برای واژه‌های غیرفارسی، باید گفتاورد یا جملهٔ نمونه را در زبان مبدا بنویسید و سپس در زیر آن، و با یک فرورفتگی ترجمهٔ آن را به فارسی بیاورید. به جملهٔ نمونهٔ واژه [[milk]] در انگلیسی است، توجه کنید: # [[دوشیدن]] شیر از (یک پستاندار، به‌خصوص [[گاو]]). #: {{چر}}''The farmer '''milked''' his cows.''{{چر}} #:: [[کشاورز]] گاوش را دوشید. پرواضح است که برای واژه‌های فارسی نیازی به ترجمه نیست، چون این‌جا [[ویکی‌واژه|ویکی‌واژهٔ]] [[فارسی]] است. ===تیترهای بعد از توصیف‌ها=== در حالت کلی این تیترها از معانی واژه‌ها مشتق می‌شوند. ====ترتیب تیترها==== * '''نکات کاربرد''' (که می‌تواند هرجای مناسبی قرار بگیرد) * '''دستور زبان''' برای فعل‌ها، اسم‌ها و صفت‌ها * '''گفتاوردها''' * '''مترادف‌ها''' * '''متضادها''' * '''دیگر وابسته‌های معنایی''' * '''واژه‌های مشتق‌شده''' * '''واژه‌های وابسته''' * '''واژه‌های هم‌آهنگ''' * '''برگردان‌ها''' (آن‌هایی که سرواژه‌ای در ویکی‌واژهٔ فارسی دارند) * '''جستارهای وابسته''' * '''واروواژه و دیگر ناچیزها''' * '''منابع''' * '''پیوند به بیرون''' ====نکات کاربرد==== این قسمت چه با یک تیتر مشخص شود چه با یک سطح فرورفتگی، می‌تواند هرجایی بیاید. باید نزدیک‌ترین جایی که نیاز به توضیح دارد، قرار گیرد. توضیح‌های کوتاه بسیار تاثیرگذارتر از توضیح‌های بسیار بلند است. این نکات کاربرد را به همراه منابع بنویسید. به یاد داشته باشید، توصیف کنید که چگونه یک واژه استفاده می‌شود و سعی نکنید بر نظر خود پافشاری کنید. به عنوان نمونه بخش نکات کاربرد واژهٔ [[shame]] را در زیر می‌بینیم: * در حالت کلی ''shame'' ناشمردنی است، اما گاهی اوقات شمردنی هم استفاده می‌شود. مانند: *: {{چر}}''I felt two shames: one for hurting my friend, and a greater one for lying about it.''{{چر}} *:: ''من دو بار تاسف می‌خورم، یکی به خاطر این‌که دوستم را آزردم، و بدتر از آن در موردش دروغ گفتم.'' توجه کنید که جملهٔ نمونهٔ نکتهٔ کاربرد به صورت مورب است. ====گفتاوردها==== در حالت کلی گفتاوردها در زیر [[#توصیف‌ها|توصیف]]، قرار دارند. اگر بیش از یک گفتاورد وجود داشت و یا جایی بود که این امکان وجود نداشت، یک بخش جدا باید مورد استفاده قرار بگیرد. نمونه‌ای از گفتاورد را در زیر می‌بینید: <div style="direction:ltr;"> * '''1564''', Flat Footed (translator), Platypus (author), ''Odes'', chapter 3, line 12: *: The '''hrunk''' it '''hrunketh''' every day. </div> ====مترادف‌ها==== مترادف‌ها (همگون‌ها) واژه‌هایی هستند که با سرواژه مترادف هستند. یک واژه مترادف باید بتواند دقیقا نقش واژهٔ اصلی را در جمله‌ها ایفا کند. وقتی چندین توصیف وجود دارد، برای هر توصیف باید فهرستی از مترادف‌ها را داشته باشیم. روش زیر برای این کار پیشنهاد می‌شود: :# خلاصه‌ای از هر توصیف ایجاد کنید و آن را مورب در بین پرانتز قرار دهید و در آخر یک دو نقطه قرار دهید. :# فهرست هر مترادف‌های مربوط به توصیفش را با ویرگول و به ترتیب حروف الفبا قرار دهید. :# برای هر مترادف‌ها از یک خط استفاده کنید و خط را با فهرست غیرترتیبی (گلوله) آغاز کنید. بخش مترادف‌های واژهٔ «[[free]]» مانند نمونهٔ زیر می‌تواند باشد: <div style="direction:rtl;"> * {{احساس|بدست آوردن بدون پرداخت وجه نقد}} [[free of charge]]، [[gratis]] * {{احساس|محدود نشده}} [[unconstrained]]، [[unfettered]]، [[unhindered]] * {{احساس|نرم‌افزار: با کمترین محدودیت‌ها در توزیع یا بهبود}} [[libre]] * {{احساس|شامل نشدن}} [[without]] </div> تبصره: واژهٔ مترادف حتما باید واژهٔ مترادف در زبان خود واژه باشد مثلا نمی‌توان واژهٔ [[yeha]] را به عنوان مترادف واژهٔ [[بله]] استفاده کرد. ====متضادها==== متضادها (پادواژه‌ها) واژگانی هستند که معنی برعکس سرواژه می‌دهند. طریقهٔ استفاده آن دقیقا به مانند [[#مترادف‌ها|مترادف‌ها]] است. ====دیگر وابسته‌های معنایی==== شما می‌توانید برای دیگر وابسته‌های معنایی به مانند قسمت [[#مترادف‌ها|مترادف‌ها]] عمل کنید و بخش جدیدی برای آن‌ها درست کنید. قالب هر قسمت دقیقا به مانند بخش مترادف‌ها است. ====واژه‌های مشتق‌شده==== فهرستی از واژه‌های مشتق‌شده از واژه، در زبان واژه را می‌آوریم. برای نمونه فهرست واژه‌های مشتق‌شدهٔ [[milk]] به صورت زیر است: {{مر-بالا}} * [[almond milk]] * [[bottle of milk]] * [[breast milk]] * [[chocolate milk]] * [[coconut milk]] * [[condensed milk]] * [[evaporated milk]] * [[flavored milk]], [[flavoured milk]] * [[homogenized milk]] * [[milk bar]] * [[milk bottle]] * [[milk chocolate]] * [[milk float]] * [[milkmaid]] * [[milkman]] * [[milk of magnesia]] * [[milk pan]] {{مر-وسط}} * [[milk powder]] * [[milk product]] * [[milkshake]] * [[milk tooth]] * [[milky]] * [[Milky Way]] * [[nut milk]] * [[oat milk]] * [[rice milk]] * [[semi-skimmed milk]] * [[skim milk]], [[skimmed milk]] * [[soy milk]] * [[whole milk]] {{مر-پایین}} برای واژه‌هایی که تعداد زیادی واژهٔ مشتق‌شده دارند، می‌توانید از الگوهای {{الگوی|مر-بالا}}، {{الگوی|مر-وسط}} و {{الگوی|مر-پایین}} استفاد کنید. ==== واژه‌های وابسته ==== فهرستی از واژه‌هایی که رابطهٔ بسیار قوی‌ای با واژه در آن زبان دارد که از نوع واژه‌های مشتق‌شده نیست. ====برگردان‌ها==== برگردان‌های (ترجمه‌های) یک واژه در این قسمت قرار خواهند گرفت. برای این منظور، از الگوی ترجمه و [//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias کد مربوط به هر زبان] استفاده می‌شود. زبان‌ها باید براساس حروف الفبا مرتب شوند. برای نمونه برگردان یکی از توصیف‌های واژه [[آزاد]] را در زیر می‌آوریم: :آن چه وارد می‌کنید: <pre> {{بر-بالا|آزاد}} * {{ت|ar|حر}} * {{ت|fr|libre}} {{بر-پایین}} </pre> :آن چه می‌بینید: {{بر-بالا|آزاد}} * {{ت|ar|حر}} * {{ت|fr|libre}} {{بر-پایین}} ====واروواژه و دیگر ناچیزها==== واروواژه‌ها<ref group="واژه‌نامه">Anagrams</ref> در سطح تیتر ۳ ممکن است قرار بگیرد. فقط باید فهرستی از واژه‌هایی در خود زبان واژه باشد. به عنوان نمونه واروواژه برای «[[باد]]» را در زیر داریم: <pre> * [[باد]]: [[ادب]] </pre> دیگر بخش‌هایی ناچیز با مطالب ناچیز، ممکن است اضافه شود، چه در زیرتیتر «دیگر ناچیزها» یا نام مناسب دیگری. به خاطر گسترهٔ این ناچیزها، هیچ قالب‌بندی خاصی ارائه نمی‌شود. ====منابع==== برای نشان دادن منابعی که در نوشتن مطالب هر سرواژه استفاده شده‌است از این بخش استفاده می‌کنیم. بخش منابع زیر سطح «نوع واژه» قرار دارد به عنوان مثال زیر سطح عنوان واژهٔ «نام» یا «فعل» قرار می‌گیرد. برای وارد کردن منابع در هر جایی از صفحه که نیاز به ذکر منبع بود با کمک برچسب‌های <nowiki><ref></ref></nowiki> که در پایین کادر ویرایش قابل دسترسی است. متن منبع را در همان‌جا تایپ کنید. بدین گونه: <pre><nowiki><ref>مثنوی معنوی، مولانا جلال الدین بلخی</ref></nowiki></pre> حال برای آوردن تمام منابع زیر عنوان منابع تنها کافی است الگوی زیر را در زیر عنوان منابع قرار دهید. <pre><nowiki>{{پانویس}}</nowiki></pre> ===فراداده=== این قسمت اطلاعاتی است که به طور معمول شما آن را وارد می‌کنید، اما آن‌ها به صورت عادی در صفحه دیده نمی‌شوند. طریقهٔ دیده شدن آن‌ها بسته به ترجیحات کاربران، به‌خصوص پوستهٔ صفحه، فرق می‌کنند. ====پیوندهای رده==== رده‌ها برای جمع‌آوری مدخل‌های مشابه در یک صفحه به کار برده می‌شوند. برای رده‌بندی یک واژه یا عبارت، به سادگی از برچسب «رده» استفاده می‌کنیم: <pre>[[رده:نام رده]]</pre> ====پیوندهای میان‌ویکی==== پیوندهای میان‌ویکی برای پیوند دادن یک سرواژه به سرواژه متناظر آن در زبان‌های دیگر به کار برده می‌شود. برای اضافه کردن پیوند میان‌ویکی برای یک واژه به صورت زیر عمل می‌کنیم: <pre>[[en:edit]]</pre> که در بالا پیوند میان‌ویکی‌ای به واژهٔ «edit» در انگلیسی داده می‌شود. توجه کنید که با تغییر en به اختصارهای زبان‌های دیگر می‌توان به ویکی‌واژه‌های آن زبان‌ها پیوند داد. (به عنوان مثال ar برای ویکی‌واژه عربی) ==واژه‌نامه== <references group="واژه‌نامه" /> [[رده:ویکی‌واژه]] [[en:Wiktionary:Style guide]] emx3ynk2hyao7vtkp50rcix3aaf206x 917668 917667 2026-11-09T17:16:10Z The.shahab 17835 /* */ 917668 wikitext text/x-wiki گسترهٔ واژگان زبان‌ها بسیار زیاد است و در بیشتر زبان‌ها، از جمله فارسی، واژه‌های بسیاری هستند که دارای چندین ریشه، تلفّظ، معنی و روش نوشتن هستند. اگر تفاوت گویش‌ها و لهجه‌ها را نیز به آن بیافزاییم به این نتیجه می‌رسیم که یک واژه‌نامهٔ خوب باید به خوبی این تفاوت‌ها را از هم تفکیک کند. برای بالابردن هماهنگی و یکسان‌سازی ویکی‌واژه بهتر است تمام ویرایش‌ها از شیوه‌نامه‌ای یکسان پیروی کند. این شیوه‌نامه امکان یکدست‌سازی برای ویکی‌واژه فارسی را فراهم می‌کند و پیروی از آن کیفیت جستجوهای پژوهشی را در ویکی‌واژه به عنوان واژه‌نامه‌ای رایانه‌ای بالا می‌برد. توجه کنید که این قوانین تغییرپذیر هستند اما تا هنگامی که تغییر نکرده‌اند، تمام ویکی‌واژه‌نویسان باید از این قوانین پیروی کنند. ==بنیادها== === نام سرواژه === نام سرواژه می‌تواند یک واژه یا عبارت باشد که شما می‌خواهید آن را توصیف کنید. برای زبان‌هایی که دارای حروف بزرگ و کوچک هستند، نام سرواژه با حرف کوچک آغاز می‌شود. استثناها شامل اسم‌های خاص، اسم‌های آلمانی، و بسیاری از مخفف‌ها می‌شود. ===عنصرهای پایه‌ای=== هر سرواژه باید دست کم از عنصرهای پایه‌ای زیر تشکیل شده باشد: # '''زبان:''' به شما کمک می‌کند که بدانید در چه زبانی آن واژه را بررسی می‌کنید. همیشه زبان در سطح تیتر ۲ قرار دارد. همیشه نخست زبان فارسی می‌آید چون این ویکی‌واژهٔ فارسی است و پس از آن زبان‌های دیگر به ترتیب حروف الفبا خواهند آمد. # '''پاره‌های سخن:''' کاربرد آن واژه یا عبارت را در جمله نشان می‌دهد (مانند اسم، فعل و ...). در بیشتر موارد، پاره‌های سخن سطح ۳ دارند، اما ممکن است در سطوح پایین‌تری نیز جای بگیرد، هنگامی که آن دارای چندین ریشه‌شناسی یا آوایش باشد. #'''منابع:''' قسمت مهمی است که اعتمادپذیری ویکی‌واژه را بالا می‌برد. از آن‌جایی که بیشتر واژه‌ها را به سادگی می‌توان در واژه‌نامه پیدا کرد، منابع بیشتر، برای واژه‌های ناآشنا و مبهم که نیاز به آوردن منبع است، کاربرد دارد. منابع ممکن است در قسمتی مناسب در سطح خاصی اضافه شود. === یک نمونهٔ خیلی ساده === این یک سرواژهٔ ساده برای ایجاد واژهٔ '''پدر''' است که بیشتر '''عنصرهای پایه‌ای''' را نشان می‌دهد: # زبان واژه (به‌عنوان تیتر سطح ۲)، # نوع واژه (به‌عنوان تیتر سطح ۳)، # حالت‌های واژه مانند جمع، صفت تفضیلی، و… (واژه باید درشت شود)، # یک توصیف (بعد از «'''#'''» خواهد آمد که باعث شماره‌گذاری می‌شود و هر توصیف در یک خط خواهد بود. توجه کنید که توصیف تا حد ممکن باید جمله باشد، لطفاً برگردان‌های واژه‌ها را در این قسمت ننویسید)، # واژگان کلیدی در توصیف را تبدیل به پیوند کنید، # «منابع» (در این‌جا به‌عنوان تیتر سطح ۳)، و # وارد کردن منبع اثبات‌پذیر. <pre> == فارسی == === اسم === '''پدر''' (''جمع'' [[پدرها]]، [[پدران]]) # مردی که از او [[بچه]] به وجود آمده‌است === منابع === * ''لغت‌نامهٔ'' دهخدا </pre> == نگارش == روش نوشتن واژگان فارسی در ویکی‌واژهٔ فارسی، همانند [[w:ویکی‌پدیا:دستور خط|ویکی‌پدیای فارسی]] است که از دستور خط فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران ریشه گرفته‌است. این شیوه، بسته به نیاز ویکی‌واژه، با هم‌راییِ کاربران تغییرپذیر است. === عنوان سرواژه‌ها === نوشتار اصلی [[ویکی‌واژه:سرواژه]] روش نگارش یک واژه، جدای از معنی و آوایش آن، همانند واژه‌نامه‌های کاغذی است؛ به این معنی که همهٔ واژه‌هایی که در هر زبانی باوجود آوایش یا معنی متفاوت‌شان به ''یک شکل'' نوشته می‌شوند، باید در یک صفحه آورده شوند. هر عنوان ویکی‌واژه ویژهٔ یک سرواژه است که ممکن است معنی‌های زیادی در زبان‌ها و لهجه‌های گوناگون داشته باشد و آوایش‌های گوناگونی هم داشته باشد. بر خلاف ویکی‌پدیا، در ویکی‌واژه صفحهٔ «ابهام‌زدایی» وجود ندارد. در همین راستا باید توجه داشت که: * مبنای یکی بودنِ روش نگارش واژه‌ها در زبان‌های گوناگون، یکسان بودنِ رشتهٔ نویسه‌های آنها بر مبنای استاندارد [[یونی‌کد]] است. * در مورد واژگان فارسی سایر زبان‌هایی که با الفبای فارسی-عربی نوشته می‌شوند، [[هجاوندی]] (حرکت‌گذاری) در عنوان صفحه‌ها مجاز نیست. هم‌چنین، استفاده از نویسهٔ «ٔ» در عنوان صفحه‌ها مجاز نیست. ==تیترهای اضافی== تیترهای اضافی که اگر ممکن است، شما باید آن را بیافرایید، اما اگر مهارت، وقت و یا منابع کافی ندارید، نیازی به اضافه کردن آن‌ها نیست. فهرست زیر یک فهرست انحصاری نیست، ممکن است زمانی تیترهای دیگری نیاز داشته باشید. اما پیشنهاد می‌شود که ترتیب این فهرست را رعایت کنید. <nowiki> ==فارسی== ===گونه‌های دیگر نوشتاری=== ===ریشه‌شناسی=== ===آوایش=== * آوانویسی * پرونده‌های صوتی در هر لهجه‌ای * هم‌قافیه * هم‌آوا * هجاوندی ===اسم=== تکرار اسم به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ (در این قسمت تا حد ممکن توصیف واژه را بنویسید و از نوشتن برگردان بپرهیزید. بخش برگردان‌ها برای نوشتن برگردان‌ها است) #: گفتاوردها # توصیف ۲ #: گفتاوردها و غیره. ====صرف==== ====نکات کاربرد==== ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== ====برگردان‌ها==== ====منابع==== ====پیوند به بیرون==== ===فعل=== تکرار فعل به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ #: گفتاوردها و غیره. ====نکات کاربرد==== ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== ====برگردان‌ها==== ====منابع==== ====پیوند به بیرون==== ---- (خطوط جداکنندهٔ بین زبان‌ها) ==انگلیسی== ===ریشه‌شناسی=== ===آوایش=== ===اسم=== تکرار اسم به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ به فارسی #: گفتاورد به انگلیسی #:: ترجمهٔ گفتاورد به فارسی # توصیف ۲ به فارسی #: گفتاورد به انگلیسی #:: ترجمهٔ گفتاورد به فارسی ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== </nowiki> اصل کلیدی در فهرست تیترهای بالا، توجه به لایه‌ای بودن آن‌ها است. یک تیتر شامل تمام سطوح تیتر زیرین خود است تا موقعی که به سطح تیتر خود برسد. لایه‌ای بودن اصل کلیدی در ویکی‌واژه‌است. اگر شما با این تیترها مشکل دارید و اصل آن‌ها را متوجه نمی‌شوید، از یک کاربر باتجربه بپرسید. ===تیترهای قبل از توصیف‌ها=== در حالت کلی، تیترها در این گروه به معنی واژه وابسته نیست. آن‌ها یک محیطی را می‌سازند که شما را به واژه و واژه‌های وابستهٔ آن راهنمایی می‌کند، و به ما اجازهٔ تمیز دادن آن با دیگر واژه‌ها را می‌دهد که ممکن است در برخی از آن‌ها همسان باشد. ==== زبان ==== زبان از تیتر سطح ۲ استفاده می‌کند و نخستین تیتر است. ما می‌توانیم چندین تیتر سطح ۲ زبان داشته باشیم، به این معنی که برای یک سرواژه که در چندین زبان وجود دارد، هر صفحه به چند بخش تقسیم می‌شود و هر بخش به یکی از زبان‌ها اختصاص می‌یابد. '''وارد کردن این بخش الزامی است'''. برای ایجاد این بخش‌ها می‌توانید نام زبانی را که آن واژه را در آن توصیف می‌کنید به صورت عنوان سطح ۲ این‌گونه وارد کنید: <nowiki>==فارسی==</nowiki> (عنوان سطح ۲ است) ==== ریشه‌شناسی ==== نخستین تیتر بعد از تیتر زبان به‌طور معمول تیتر ریشه‌شناسی است. اصولاً ریشه‌شناسی نشان می‌دهد که یک واژه از کجا آمده‌است. برای واژه‌های نو ممکن است، اطلاعاتی در مورد کسی که آن واژه را ساخته‌است، بدهد (مانند واژه‌های [[برنهاده]] فرهنگستان زبان). اگر یک واژه از واژهٔ دیگری در همان زبان با یک قانون خاص مشتق شود، مانند ساخت یک قید در فارسی با اضافه کردن «تَر» (مثل آرام + تَر)، دیگر لازم نیست اطلاعات ریشه‌شناسی واژهٔ اصلی را در واژهٔ برگرفته‌شده بیاوریم. گاهی دو [[واژه]] با ریشه‌شناسی‌های گوناگون در یک سرواژه قرار می‌گیرند به خاطر این‌که آن‌ها نوشتاری یکسان دارند (آن‌ها واژه‌های '''همسان‌نوشت''' هستند). در این موارد، بیشتر از یک تیتر «ریشه‌شناسی» داریم که به آن‌ها عدد می‌دهیم. مانند واژهٔ [[کس]] که دارای دو ریشه‌شناسی است: <pre> ===ریشه‌شناسی ۱=== ====آوایش==== ====اسم==== ===ریشه‌شناسی ۲=== ====آوایش==== ====اسم==== ====فعل==== </pre> توجه کنید که در هنگامی که چندین ریشه‌شناسی دارید، تمام تیترهای زیرمجموعهٔ ریشه‌شناسی بسته به سطحشان، ۱ سطح اضافه خواهند شد تا اصل لایه‌ای را حفظ کند. ====آوایش==== یک آوایش نمونه می‌تواند به صورت زیر باشد: <pre style="text-align:right;direction:rtl;"> * {{ل|بر}} {{آیپا|/pɔːtˈmantəʊ/}}، {{سمپا|/pO:t"m{nt@U/}} * {{ل|آم}} {{سمپا|/pOrt"m{ntoU/}} * {{صدا|en-us-portmanteau.ogg|آمریکایی}} </pre> بسیاری از واژه‌های زبان‌ها و به‌ویژه فارسی بر اثر ننوشتن [[واج|واج‌ها]] دارای چندین آوایش هستند مانند واژهٔ قمری: <pre>صبحدم نالهٔ قمری شنو از طرف چمن تا فراموش کنی فتنهٔ دور قمری</pre> در ویکی‌واژه فارسی همانند نسخهٔ انگلیسی آن بعد از بخش ریشه‌شناسی، از تلفظ برای دسته‌بندی استفاده می‌شود. توجه کنید نیازی نیست تمام روش‌ها را '''شما''' بنویسید، هر روشی را که یاد دارید، استفاده کنید. برای نوشتن آوایش می‌توانید از یکی از روش‌های زیر استفاده کنید. ===== سمپا ===== اگر به آوانویسی با روش «سمپا» ی {{انگلیسی|SAMPA}} آشنایی دارید، می‌توانید با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{سمپا|آوایش}}</nowiki> در الگوی فوق، به‌جای «آوایش» بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. برای آشنایی بیشتر با شیوهٔ آوانویسی «سمپا» [[ویکی‌واژه:راهنما:سمپا|SAMPA]] را ببینید. ===== آیپا ===== اگر به آوانویسی با روش آیپا {{انگلیسی|IPA}} آشنایی دارید، می‌توانید با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{آیپا|آوایش}}</nowiki> در الگوی فوق، به‌جای «آوایش»، بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. ===== هجاوندی ===== شما می‌توانید آوانویسی را با کمک هجاوندی (حرکت‌گذاری) روی واج‌ها انجام دهید. اگرچه این شیوه چندان پیشنهاد نمی‌شود، اما می‌تواند برای واژگان فارسی و عربی کارآمد باشد. برای این کار تنها کافی است با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{هجاوندی|آوایش}}</nowiki> در الگوی فوق به‌جای ''آوایش'' بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. =====پرونده رسانه‌ای===== شما همچنین می‌توانید فایل صوتی‌ای که شامل آوایش واژه مورد نظر است را قرار دهید. این شیوه به‌ویژه در مورد همخوان‌ها، واج‌ها و واژگان پرکاربرد هر زبان همچون ضمیرها پیشنهاد می‌شود. ===هسته اصلی سرواژه=== ==== نوع واژه ==== معمولاً این سطح تیتر ۳ است اما ممکن است زمانی که واژه دارای چندین ریشه و آوایش باشد، شمارهٔ سطح بیشتر شود. این سطح بیشتر [[پیوست:انواع واژه|انواع واژه]] را نشان می‌دهد، اما ممکن است چیزهای دیگری به غیر از نوع واژه، مثل «اسم خاص»، «اصطلاح»، «مخفف»، «نشانه»، «پیشوند» و خیلی چیزهای دیگر، را نشان دهد. * تبصره: برای واژه‌ای چون «زیبا» که هم اسم خاص برای دختران است و هم صفت است باید دو عنوان صفت و اسم ساخته شود. * تبصره: برای واژه‌ای چون «نی» که همیشه اسم است اما اشاره به دو یا چند شی یا معنا دارد (آلت موسیقی، گیاه، وسیلهٔ نوشیدن) بایستی با گذاشتن علامت <nowiki>#</nowiki> در زیر عنوان نوع واژه، معنی‌های گوناگون آن را بیاورید. به‌عنوان نمونه، برای «نی» که یک اسم است داریم: <pre> ===اسم=== # نام سازی بادی در موسیقی # نام نوعی گیاه # وسیلهٔ نوشیدن مایعات </pre> *تبصره: برای نام‌های مکان، افراد، کشورها، شهرها و... که اسم‌های خاص هستند از «اسم خاص» برای نوع واژه استفاده کنید. نوع واژه می‌تواند یکی از عنوان‌های زیر باشد: [[اسم]]، [[اسم خاص]]، [[صفت]]، [[ضمیر]]، [[فعل]]، [[آوا]]، [[پیشوند]]، [[پسوند]]، [[پیوندواژه]]، [[قید]]، [[شماره]]، [[گروه اسمی]] همچنین سایر مواردی که در [[پیوست:گونه‌های واژه|پاره‌های سخن]] موجود است. ====دستور زبان==== ما در زیر تیتر «نوع واژه» بدون فرورفتگی، دستور زبان<ref group="واژه‌نامه">Inflection</ref> واژه را وارد می‌کنیم. تیتر مجزایی برای این‌کار لازم نیست. برای واژه‌هایی که دارای دستور زبان نمی‌باشند فقط واژه را به صورت درشت (<nowiki>'''واژه'''</nowiki>) تکرار می‌کنیم. آن‌ها را در پرانتز به مانند زیر باید قرار دهیم: :برای اسم داریم... <div style="direction:rtl;text-align:right"> ::'''word''' (''جمع [[words]]'') ::'''word''' (''[[ناشمردنی]]'') ::'''word''' (''[[استفاده فقط به صورت جمع]]'') </div> :برای صفت خواهیم داشت: <div style="direction:rtl;text-align:right"> ::'''hard''' (''[[مقایسه‌ای]]'' '''[[harder]]''', ''[[عالی]]'' '''[[hardest]]''') ::'''growling''' (''[[مقایسه‌ای]] نیست'') ::'''to end''' (''سوم شخص مفرد حال ساده'' '''[[ends]]''', ''حال استمراری'' '''[[ending]]''', ''گذشته ساده'' '''[[ended]]''', ''گذشته کامل'' '''[[ended]]''') </div> ==== توصیف‌ها ==== توصیف‌ها اصلی‌ترین قسمت اطلاعات یک واژه‌نامه هستند اما دارای تیتر نمی‌باشند. آن‌ها به سادگی در یک بلاک بزرگ، خط به خط، که هر خط با علامت '''#''' شروع می‌شوند، قرار می‌گیرند. توجه کنید که در قسمت توصیف باید شما '''توصیفی''' از واژه را به صورت مختصر به فارسی بنویسید، لطفاً از به کار بردن برگردان به فارسی بپرهیزید، قسمت برگردان‌ها برای این کار است. به عنوان نمونه به توصیف واژهٔ [[free]] دقت کنید: # [[برده]] و زندانی نبودن. # [[محدود]] نشده. # بدست آوردن [[بدون]] پرداخت [[وجه نقد]]. # (نرم‌افزار) با کمترین [[محدودیت‌ها]] در [[توزیع]] یا [[بهبود]]. یا به توصیف واژهٔ [[milk]] دقت کنید: # (ناشمردنی) یک [[مایع]] [[سفید]] که از [[پستان]] [[پستانداران]] [[ماده]] برای تغذیهٔ [[بچه|بچه‌هایشان]] تولید می‌شود. همچنین شما می‌توانید اطلاعاتی اضافی در پرانتز، در اول جمله، بیاورید. مانند آنچه در توصیف‌های بالا نوشته شد. (نرم‌افزار، ناشمردنی) ====صرف==== این بخش برای صرف فعل، اسم و غیره می‌باشد. =====مخفف‌ها===== «توصیف‌های» سرواژه‌هایی که مخفف‌ها هستند باید به صورت بازشده (غیرمخفف) باشند. وقتی که یک مخفف را بتوان به چند حالت بازشده (غیرمخفف) نوشت را باید به صورت ترتیب الفبایی نوشت. در هنگامی که مخفف‌ها را باز می‌کنید، از حروف بزرگ استفاده نکنید. حال در فضای زیر بخش نوع واژه باید به توصیف واژه بپردازید. اینکار را بدین گونه انجام دهید. <pre> #توصیف واژه </pre> ====جمله‌های نمونه==== در حالت کلی هر توصیفی باید با یک [[گفتاورد]] که توصیف را نشان می‌دهد، همراه شود. اگر هیچ گفتاوردی پیدا نکردید، یک جملهٔ نمونه بسازید. توجه کنید که برای واژه‌های غیرفارسی، باید گفتاورد یا جملهٔ نمونه را در زبان مبدا بنویسید و سپس در زیر آن، و با یک فرورفتگی ترجمهٔ آن را به فارسی بیاورید. به جملهٔ نمونهٔ واژه [[milk]] در انگلیسی است، توجه کنید: # [[دوشیدن]] شیر از (یک پستاندار، به‌خصوص [[گاو]]). #: {{چر}}''The farmer '''milked''' his cows.''{{چر}} #:: [[کشاورز]] گاوش را دوشید. پرواضح است که برای واژه‌های فارسی نیازی به ترجمه نیست، چون این‌جا [[ویکی‌واژه|ویکی‌واژهٔ]] [[فارسی]] است. ===تیترهای بعد از توصیف‌ها=== در حالت کلی این تیترها از معانی واژه‌ها مشتق می‌شوند. ====ترتیب تیترها==== * '''نکات کاربرد''' (که می‌تواند هرجای مناسبی قرار بگیرد) * '''دستور زبان''' برای فعل‌ها، اسم‌ها و صفت‌ها * '''گفتاوردها''' * '''مترادف‌ها''' * '''متضادها''' * '''دیگر وابسته‌های معنایی''' * '''واژه‌های مشتق‌شده''' * '''واژه‌های وابسته''' * '''واژه‌های هم‌آهنگ''' * '''برگردان‌ها''' (آن‌هایی که سرواژه‌ای در ویکی‌واژهٔ فارسی دارند) * '''جستارهای وابسته''' * '''واروواژه و دیگر ناچیزها''' * '''منابع''' * '''پیوند به بیرون''' ====نکات کاربرد==== این قسمت چه با یک تیتر مشخص شود چه با یک سطح فرورفتگی، می‌تواند هرجایی بیاید. باید نزدیک‌ترین جایی که نیاز به توضیح دارد، قرار گیرد. توضیح‌های کوتاه بسیار تاثیرگذارتر از توضیح‌های بسیار بلند است. این نکات کاربرد را به همراه منابع بنویسید. به یاد داشته باشید، توصیف کنید که چگونه یک واژه استفاده می‌شود و سعی نکنید بر نظر خود پافشاری کنید. به عنوان نمونه بخش نکات کاربرد واژهٔ [[shame]] را در زیر می‌بینیم: * در حالت کلی ''shame'' ناشمردنی است، اما گاهی اوقات شمردنی هم استفاده می‌شود. مانند: *: {{چر}}''I felt two shames: one for hurting my friend, and a greater one for lying about it.''{{چر}} *:: ''من دو بار تاسف می‌خورم، یکی به خاطر این‌که دوستم را آزردم، و بدتر از آن در موردش دروغ گفتم.'' توجه کنید که جملهٔ نمونهٔ نکتهٔ کاربرد به صورت مورب است. ====گفتاوردها==== در حالت کلی گفتاوردها در زیر [[#توصیف‌ها|توصیف]]، قرار دارند. اگر بیش از یک گفتاورد وجود داشت و یا جایی بود که این امکان وجود نداشت، یک بخش جدا باید مورد استفاده قرار بگیرد. نمونه‌ای از گفتاورد را در زیر می‌بینید: <div style="direction:ltr;"> * '''1564''', Flat Footed (translator), Platypus (author), ''Odes'', chapter 3, line 12: *: The '''hrunk''' it '''hrunketh''' every day. </div> ====مترادف‌ها==== مترادف‌ها (همگون‌ها) واژه‌هایی هستند که با سرواژه مترادف هستند. یک واژه مترادف باید بتواند دقیقا نقش واژهٔ اصلی را در جمله‌ها ایفا کند. وقتی چندین توصیف وجود دارد، برای هر توصیف باید فهرستی از مترادف‌ها را داشته باشیم. روش زیر برای این کار پیشنهاد می‌شود: :# خلاصه‌ای از هر توصیف ایجاد کنید و آن را مورب در بین پرانتز قرار دهید و در آخر یک دو نقطه قرار دهید. :# فهرست هر مترادف‌های مربوط به توصیفش را با ویرگول و به ترتیب حروف الفبا قرار دهید. :# برای هر مترادف‌ها از یک خط استفاده کنید و خط را با فهرست غیرترتیبی (گلوله) آغاز کنید. بخش مترادف‌های واژهٔ «[[free]]» مانند نمونهٔ زیر می‌تواند باشد: <div style="direction:rtl;"> * {{احساس|بدست آوردن بدون پرداخت وجه نقد}} [[free of charge]]، [[gratis]] * {{احساس|محدود نشده}} [[unconstrained]]، [[unfettered]]، [[unhindered]] * {{احساس|نرم‌افزار: با کمترین محدودیت‌ها در توزیع یا بهبود}} [[libre]] * {{احساس|شامل نشدن}} [[without]] </div> تبصره: واژهٔ مترادف حتما باید واژهٔ مترادف در زبان خود واژه باشد مثلا نمی‌توان واژهٔ [[yeha]] را به عنوان مترادف واژهٔ [[بله]] استفاده کرد. ====متضادها==== متضادها (پادواژه‌ها) واژگانی هستند که معنی برعکس سرواژه می‌دهند. طریقهٔ استفاده آن دقیقا به مانند [[#مترادف‌ها|مترادف‌ها]] است. ====دیگر وابسته‌های معنایی==== شما می‌توانید برای دیگر وابسته‌های معنایی به مانند قسمت [[#مترادف‌ها|مترادف‌ها]] عمل کنید و بخش جدیدی برای آن‌ها درست کنید. قالب هر قسمت دقیقا به مانند بخش مترادف‌ها است. ====واژه‌های مشتق‌شده==== فهرستی از واژه‌های مشتق‌شده از واژه، در زبان واژه را می‌آوریم. برای نمونه فهرست واژه‌های مشتق‌شدهٔ [[milk]] به صورت زیر است: {{مر-بالا}} * [[almond milk]] * [[bottle of milk]] * [[breast milk]] * [[chocolate milk]] * [[coconut milk]] * [[condensed milk]] * [[evaporated milk]] * [[flavored milk]], [[flavoured milk]] * [[homogenized milk]] * [[milk bar]] * [[milk bottle]] * [[milk chocolate]] * [[milk float]] * [[milkmaid]] * [[milkman]] * [[milk of magnesia]] * [[milk pan]] {{مر-وسط}} * [[milk powder]] * [[milk product]] * [[milkshake]] * [[milk tooth]] * [[milky]] * [[Milky Way]] * [[nut milk]] * [[oat milk]] * [[rice milk]] * [[semi-skimmed milk]] * [[skim milk]], [[skimmed milk]] * [[soy milk]] * [[whole milk]] {{مر-پایین}} برای واژه‌هایی که تعداد زیادی واژهٔ مشتق‌شده دارند، می‌توانید از الگوهای {{الگوی|مر-بالا}}، {{الگوی|مر-وسط}} و {{الگوی|مر-پایین}} استفاد کنید. ==== واژه‌های وابسته ==== فهرستی از واژه‌هایی که رابطهٔ بسیار قوی‌ای با واژه در آن زبان دارد که از نوع واژه‌های مشتق‌شده نیست. ====برگردان‌ها==== برگردان‌های (ترجمه‌های) یک واژه در این قسمت قرار خواهند گرفت. برای این منظور، از الگوی ترجمه و [//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias کد مربوط به هر زبان] استفاده می‌شود. زبان‌ها باید براساس حروف الفبا مرتب شوند. برای نمونه برگردان یکی از توصیف‌های واژه [[آزاد]] را در زیر می‌آوریم: :آن چه وارد می‌کنید: <pre> {{بر-بالا|آزاد}} * {{ت|ar|حر}} * {{ت|fr|libre}} {{بر-پایین}} </pre> :آن چه می‌بینید: {{بر-بالا|آزاد}} * {{ت|ar|حر}} * {{ت|fr|libre}} {{بر-پایین}} ====واروواژه و دیگر ناچیزها==== واروواژه‌ها<ref group="واژه‌نامه">Anagrams</ref> در سطح تیتر ۳ ممکن است قرار بگیرد. فقط باید فهرستی از واژه‌هایی در خود زبان واژه باشد. به عنوان نمونه واروواژه برای «[[باد]]» را در زیر داریم: <pre> * [[باد]]: [[ادب]] </pre> دیگر بخش‌هایی ناچیز با مطالب ناچیز، ممکن است اضافه شود، چه در زیرتیتر «دیگر ناچیزها» یا نام مناسب دیگری. به خاطر گسترهٔ این ناچیزها، هیچ قالب‌بندی خاصی ارائه نمی‌شود. ====منابع==== برای نشان دادن منابعی که در نوشتن مطالب هر سرواژه استفاده شده‌است از این بخش استفاده می‌کنیم. بخش منابع زیر سطح «نوع واژه» قرار دارد به عنوان مثال زیر سطح عنوان واژهٔ «نام» یا «فعل» قرار می‌گیرد. برای وارد کردن منابع در هر جایی از صفحه که نیاز به ذکر منبع بود با کمک برچسب‌های <nowiki><ref></ref></nowiki> که در پایین کادر ویرایش قابل دسترسی است. متن منبع را در همان‌جا تایپ کنید. بدین گونه: <pre><nowiki><ref>مثنوی معنوی، مولانا جلال الدین بلخی</ref></nowiki></pre> حال برای آوردن تمام منابع زیر عنوان منابع تنها کافی است الگوی زیر را در زیر عنوان منابع قرار دهید. <pre><nowiki>{{پانویس}}</nowiki></pre> ===فراداده=== این قسمت اطلاعاتی است که به طور معمول شما آن را وارد می‌کنید، اما آن‌ها به صورت عادی در صفحه دیده نمی‌شوند. طریقهٔ دیده شدن آن‌ها بسته به ترجیحات کاربران، به‌خصوص پوستهٔ صفحه، فرق می‌کنند. ====پیوندهای رده==== رده‌ها برای جمع‌آوری مدخل‌های مشابه در یک صفحه به کار برده می‌شوند. برای رده‌بندی یک واژه یا عبارت، به سادگی از برچسب «رده» استفاده می‌کنیم: <pre>[[رده:نام رده]]</pre> ====پیوندهای میان‌ویکی==== پیوندهای میان‌ویکی برای پیوند دادن یک سرواژه به سرواژه متناظر آن در زبان‌های دیگر به کار برده می‌شود. برای اضافه کردن پیوند میان‌ویکی برای یک واژه به صورت زیر عمل می‌کنیم: <pre>[[en:edit]]</pre> که در بالا پیوند میان‌ویکی‌ای به واژهٔ «edit» در انگلیسی داده می‌شود. توجه کنید که با تغییر en به اختصارهای زبان‌های دیگر می‌توان به ویکی‌واژه‌های آن زبان‌ها پیوند داد. (به عنوان مثال ar برای ویکی‌واژه عربی) ==واژه‌نامه== <references group="واژه‌نامه" /> [[رده:ویکی‌واژه]] [[en:Wiktionary:Style guide]] 1kbk6qcl36zk6ooh4u82bdudsfzeqrg 917669 917668 2026-11-09T17:16:34Z The.shahab 17835 /* عنصرهای پایه‌ای */ 917669 wikitext text/x-wiki گسترهٔ واژگان زبان‌ها بسیار زیاد است و در بیشتر زبان‌ها، از جمله فارسی، واژه‌های بسیاری هستند که دارای چندین ریشه، تلفّظ، معنی و روش نوشتن هستند. اگر تفاوت گویش‌ها و لهجه‌ها را نیز به آن بیافزاییم به این نتیجه می‌رسیم که یک واژه‌نامهٔ خوب باید به خوبی این تفاوت‌ها را از هم تفکیک کند. برای بالابردن هماهنگی و یکسان‌سازی ویکی‌واژه بهتر است تمام ویرایش‌ها از شیوه‌نامه‌ای یکسان پیروی کند. این شیوه‌نامه امکان یکدست‌سازی برای ویکی‌واژه فارسی را فراهم می‌کند و پیروی از آن کیفیت جستجوهای پژوهشی را در ویکی‌واژه به عنوان واژه‌نامه‌ای رایانه‌ای بالا می‌برد. توجه کنید که این قوانین تغییرپذیر هستند اما تا هنگامی که تغییر نکرده‌اند، تمام ویکی‌واژه‌نویسان باید از این قوانین پیروی کنند. ==بنیادها== === نام سرواژه === نام سرواژه می‌تواند یک واژه یا عبارت باشد که شما می‌خواهید آن را توصیف کنید. برای زبان‌هایی که دارای حروف بزرگ و کوچک هستند، نام سرواژه با حرف کوچک آغاز می‌شود. استثناها شامل اسم‌های خاص، اسم‌های آلمانی، و بسیاری از مخفف‌ها می‌شود. ===عنصرهای پایه‌ای=== هر سرواژه باید دست کم از عنصرهای پایه‌ای زیر تشکیل شده باشد: # '''زبان:''' به شما کمک می‌کند که بدانید در چه زبانی آن واژه را بررسی می‌کنید. همیشه زبان در سطح تیتر ۲ قرار دارد. همیشه نخست زبان فارسی می‌آید چون این ویکی‌واژهٔ فارسی است و پس از آن زبان‌های دیگر به ترتیب حروف الفبا خواهند آمد. # '''پاره‌های سخن:''' کاربرد آن واژه یا عبارت را در جمله نشان می‌دهد (مانند اسم، فعل و ...). در بیشتر موارد، پاره‌های سخن سطح ۳ دارند، اما ممکن است در سطوح پایین‌تری نیز جای بگیرد، هنگامی که آن دارای چندین ریشه‌شناسی یا تلفظ باشد. #'''منابع:''' قسمت مهمی است که اعتمادپذیری ویکی‌واژه را بالا می‌برد. از آن‌جایی که بیشتر واژه‌ها را به سادگی می‌توان در واژه‌نامه پیدا کرد، منابع بیشتر، برای واژه‌های ناآشنا و مبهم که نیاز به آوردن منبع است، کاربرد دارد. منابع ممکن است در قسمتی مناسب در سطح خاصی اضافه شود. === یک نمونهٔ خیلی ساده === این یک سرواژهٔ ساده برای ایجاد واژهٔ '''پدر''' است که بیشتر '''عنصرهای پایه‌ای''' را نشان می‌دهد: # زبان واژه (به‌عنوان تیتر سطح ۲)، # نوع واژه (به‌عنوان تیتر سطح ۳)، # حالت‌های واژه مانند جمع، صفت تفضیلی، و… (واژه باید درشت شود)، # یک توصیف (بعد از «'''#'''» خواهد آمد که باعث شماره‌گذاری می‌شود و هر توصیف در یک خط خواهد بود. توجه کنید که توصیف تا حد ممکن باید جمله باشد، لطفاً برگردان‌های واژه‌ها را در این قسمت ننویسید)، # واژگان کلیدی در توصیف را تبدیل به پیوند کنید، # «منابع» (در این‌جا به‌عنوان تیتر سطح ۳)، و # وارد کردن منبع اثبات‌پذیر. <pre> == فارسی == === اسم === '''پدر''' (''جمع'' [[پدرها]]، [[پدران]]) # مردی که از او [[بچه]] به وجود آمده‌است === منابع === * ''لغت‌نامهٔ'' دهخدا </pre> == نگارش == روش نوشتن واژگان فارسی در ویکی‌واژهٔ فارسی، همانند [[w:ویکی‌پدیا:دستور خط|ویکی‌پدیای فارسی]] است که از دستور خط فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران ریشه گرفته‌است. این شیوه، بسته به نیاز ویکی‌واژه، با هم‌راییِ کاربران تغییرپذیر است. === عنوان سرواژه‌ها === نوشتار اصلی [[ویکی‌واژه:سرواژه]] روش نگارش یک واژه، جدای از معنی و آوایش آن، همانند واژه‌نامه‌های کاغذی است؛ به این معنی که همهٔ واژه‌هایی که در هر زبانی باوجود آوایش یا معنی متفاوت‌شان به ''یک شکل'' نوشته می‌شوند، باید در یک صفحه آورده شوند. هر عنوان ویکی‌واژه ویژهٔ یک سرواژه است که ممکن است معنی‌های زیادی در زبان‌ها و لهجه‌های گوناگون داشته باشد و آوایش‌های گوناگونی هم داشته باشد. بر خلاف ویکی‌پدیا، در ویکی‌واژه صفحهٔ «ابهام‌زدایی» وجود ندارد. در همین راستا باید توجه داشت که: * مبنای یکی بودنِ روش نگارش واژه‌ها در زبان‌های گوناگون، یکسان بودنِ رشتهٔ نویسه‌های آنها بر مبنای استاندارد [[یونی‌کد]] است. * در مورد واژگان فارسی سایر زبان‌هایی که با الفبای فارسی-عربی نوشته می‌شوند، [[هجاوندی]] (حرکت‌گذاری) در عنوان صفحه‌ها مجاز نیست. هم‌چنین، استفاده از نویسهٔ «ٔ» در عنوان صفحه‌ها مجاز نیست. ==تیترهای اضافی== تیترهای اضافی که اگر ممکن است، شما باید آن را بیافرایید، اما اگر مهارت، وقت و یا منابع کافی ندارید، نیازی به اضافه کردن آن‌ها نیست. فهرست زیر یک فهرست انحصاری نیست، ممکن است زمانی تیترهای دیگری نیاز داشته باشید. اما پیشنهاد می‌شود که ترتیب این فهرست را رعایت کنید. <nowiki> ==فارسی== ===گونه‌های دیگر نوشتاری=== ===ریشه‌شناسی=== ===آوایش=== * آوانویسی * پرونده‌های صوتی در هر لهجه‌ای * هم‌قافیه * هم‌آوا * هجاوندی ===اسم=== تکرار اسم به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ (در این قسمت تا حد ممکن توصیف واژه را بنویسید و از نوشتن برگردان بپرهیزید. بخش برگردان‌ها برای نوشتن برگردان‌ها است) #: گفتاوردها # توصیف ۲ #: گفتاوردها و غیره. ====صرف==== ====نکات کاربرد==== ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== ====برگردان‌ها==== ====منابع==== ====پیوند به بیرون==== ===فعل=== تکرار فعل به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ #: گفتاوردها و غیره. ====نکات کاربرد==== ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== ====برگردان‌ها==== ====منابع==== ====پیوند به بیرون==== ---- (خطوط جداکنندهٔ بین زبان‌ها) ==انگلیسی== ===ریشه‌شناسی=== ===آوایش=== ===اسم=== تکرار اسم به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ به فارسی #: گفتاورد به انگلیسی #:: ترجمهٔ گفتاورد به فارسی # توصیف ۲ به فارسی #: گفتاورد به انگلیسی #:: ترجمهٔ گفتاورد به فارسی ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== </nowiki> اصل کلیدی در فهرست تیترهای بالا، توجه به لایه‌ای بودن آن‌ها است. یک تیتر شامل تمام سطوح تیتر زیرین خود است تا موقعی که به سطح تیتر خود برسد. لایه‌ای بودن اصل کلیدی در ویکی‌واژه‌است. اگر شما با این تیترها مشکل دارید و اصل آن‌ها را متوجه نمی‌شوید، از یک کاربر باتجربه بپرسید. ===تیترهای قبل از توصیف‌ها=== در حالت کلی، تیترها در این گروه به معنی واژه وابسته نیست. آن‌ها یک محیطی را می‌سازند که شما را به واژه و واژه‌های وابستهٔ آن راهنمایی می‌کند، و به ما اجازهٔ تمیز دادن آن با دیگر واژه‌ها را می‌دهد که ممکن است در برخی از آن‌ها همسان باشد. ==== زبان ==== زبان از تیتر سطح ۲ استفاده می‌کند و نخستین تیتر است. ما می‌توانیم چندین تیتر سطح ۲ زبان داشته باشیم، به این معنی که برای یک سرواژه که در چندین زبان وجود دارد، هر صفحه به چند بخش تقسیم می‌شود و هر بخش به یکی از زبان‌ها اختصاص می‌یابد. '''وارد کردن این بخش الزامی است'''. برای ایجاد این بخش‌ها می‌توانید نام زبانی را که آن واژه را در آن توصیف می‌کنید به صورت عنوان سطح ۲ این‌گونه وارد کنید: <nowiki>==فارسی==</nowiki> (عنوان سطح ۲ است) ==== ریشه‌شناسی ==== نخستین تیتر بعد از تیتر زبان به‌طور معمول تیتر ریشه‌شناسی است. اصولاً ریشه‌شناسی نشان می‌دهد که یک واژه از کجا آمده‌است. برای واژه‌های نو ممکن است، اطلاعاتی در مورد کسی که آن واژه را ساخته‌است، بدهد (مانند واژه‌های [[برنهاده]] فرهنگستان زبان). اگر یک واژه از واژهٔ دیگری در همان زبان با یک قانون خاص مشتق شود، مانند ساخت یک قید در فارسی با اضافه کردن «تَر» (مثل آرام + تَر)، دیگر لازم نیست اطلاعات ریشه‌شناسی واژهٔ اصلی را در واژهٔ برگرفته‌شده بیاوریم. گاهی دو [[واژه]] با ریشه‌شناسی‌های گوناگون در یک سرواژه قرار می‌گیرند به خاطر این‌که آن‌ها نوشتاری یکسان دارند (آن‌ها واژه‌های '''همسان‌نوشت''' هستند). در این موارد، بیشتر از یک تیتر «ریشه‌شناسی» داریم که به آن‌ها عدد می‌دهیم. مانند واژهٔ [[کس]] که دارای دو ریشه‌شناسی است: <pre> ===ریشه‌شناسی ۱=== ====آوایش==== ====اسم==== ===ریشه‌شناسی ۲=== ====آوایش==== ====اسم==== ====فعل==== </pre> توجه کنید که در هنگامی که چندین ریشه‌شناسی دارید، تمام تیترهای زیرمجموعهٔ ریشه‌شناسی بسته به سطحشان، ۱ سطح اضافه خواهند شد تا اصل لایه‌ای را حفظ کند. ====آوایش==== یک آوایش نمونه می‌تواند به صورت زیر باشد: <pre style="text-align:right;direction:rtl;"> * {{ل|بر}} {{آیپا|/pɔːtˈmantəʊ/}}، {{سمپا|/pO:t"m{nt@U/}} * {{ل|آم}} {{سمپا|/pOrt"m{ntoU/}} * {{صدا|en-us-portmanteau.ogg|آمریکایی}} </pre> بسیاری از واژه‌های زبان‌ها و به‌ویژه فارسی بر اثر ننوشتن [[واج|واج‌ها]] دارای چندین آوایش هستند مانند واژهٔ قمری: <pre>صبحدم نالهٔ قمری شنو از طرف چمن تا فراموش کنی فتنهٔ دور قمری</pre> در ویکی‌واژه فارسی همانند نسخهٔ انگلیسی آن بعد از بخش ریشه‌شناسی، از تلفظ برای دسته‌بندی استفاده می‌شود. توجه کنید نیازی نیست تمام روش‌ها را '''شما''' بنویسید، هر روشی را که یاد دارید، استفاده کنید. برای نوشتن آوایش می‌توانید از یکی از روش‌های زیر استفاده کنید. ===== سمپا ===== اگر به آوانویسی با روش «سمپا» ی {{انگلیسی|SAMPA}} آشنایی دارید، می‌توانید با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{سمپا|آوایش}}</nowiki> در الگوی فوق، به‌جای «آوایش» بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. برای آشنایی بیشتر با شیوهٔ آوانویسی «سمپا» [[ویکی‌واژه:راهنما:سمپا|SAMPA]] را ببینید. ===== آیپا ===== اگر به آوانویسی با روش آیپا {{انگلیسی|IPA}} آشنایی دارید، می‌توانید با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{آیپا|آوایش}}</nowiki> در الگوی فوق، به‌جای «آوایش»، بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. ===== هجاوندی ===== شما می‌توانید آوانویسی را با کمک هجاوندی (حرکت‌گذاری) روی واج‌ها انجام دهید. اگرچه این شیوه چندان پیشنهاد نمی‌شود، اما می‌تواند برای واژگان فارسی و عربی کارآمد باشد. برای این کار تنها کافی است با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{هجاوندی|آوایش}}</nowiki> در الگوی فوق به‌جای ''آوایش'' بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. =====پرونده رسانه‌ای===== شما همچنین می‌توانید فایل صوتی‌ای که شامل آوایش واژه مورد نظر است را قرار دهید. این شیوه به‌ویژه در مورد همخوان‌ها، واج‌ها و واژگان پرکاربرد هر زبان همچون ضمیرها پیشنهاد می‌شود. ===هسته اصلی سرواژه=== ==== نوع واژه ==== معمولاً این سطح تیتر ۳ است اما ممکن است زمانی که واژه دارای چندین ریشه و آوایش باشد، شمارهٔ سطح بیشتر شود. این سطح بیشتر [[پیوست:انواع واژه|انواع واژه]] را نشان می‌دهد، اما ممکن است چیزهای دیگری به غیر از نوع واژه، مثل «اسم خاص»، «اصطلاح»، «مخفف»، «نشانه»، «پیشوند» و خیلی چیزهای دیگر، را نشان دهد. * تبصره: برای واژه‌ای چون «زیبا» که هم اسم خاص برای دختران است و هم صفت است باید دو عنوان صفت و اسم ساخته شود. * تبصره: برای واژه‌ای چون «نی» که همیشه اسم است اما اشاره به دو یا چند شی یا معنا دارد (آلت موسیقی، گیاه، وسیلهٔ نوشیدن) بایستی با گذاشتن علامت <nowiki>#</nowiki> در زیر عنوان نوع واژه، معنی‌های گوناگون آن را بیاورید. به‌عنوان نمونه، برای «نی» که یک اسم است داریم: <pre> ===اسم=== # نام سازی بادی در موسیقی # نام نوعی گیاه # وسیلهٔ نوشیدن مایعات </pre> *تبصره: برای نام‌های مکان، افراد، کشورها، شهرها و... که اسم‌های خاص هستند از «اسم خاص» برای نوع واژه استفاده کنید. نوع واژه می‌تواند یکی از عنوان‌های زیر باشد: [[اسم]]، [[اسم خاص]]، [[صفت]]، [[ضمیر]]، [[فعل]]، [[آوا]]، [[پیشوند]]، [[پسوند]]، [[پیوندواژه]]، [[قید]]، [[شماره]]، [[گروه اسمی]] همچنین سایر مواردی که در [[پیوست:گونه‌های واژه|پاره‌های سخن]] موجود است. ====دستور زبان==== ما در زیر تیتر «نوع واژه» بدون فرورفتگی، دستور زبان<ref group="واژه‌نامه">Inflection</ref> واژه را وارد می‌کنیم. تیتر مجزایی برای این‌کار لازم نیست. برای واژه‌هایی که دارای دستور زبان نمی‌باشند فقط واژه را به صورت درشت (<nowiki>'''واژه'''</nowiki>) تکرار می‌کنیم. آن‌ها را در پرانتز به مانند زیر باید قرار دهیم: :برای اسم داریم... <div style="direction:rtl;text-align:right"> ::'''word''' (''جمع [[words]]'') ::'''word''' (''[[ناشمردنی]]'') ::'''word''' (''[[استفاده فقط به صورت جمع]]'') </div> :برای صفت خواهیم داشت: <div style="direction:rtl;text-align:right"> ::'''hard''' (''[[مقایسه‌ای]]'' '''[[harder]]''', ''[[عالی]]'' '''[[hardest]]''') ::'''growling''' (''[[مقایسه‌ای]] نیست'') ::'''to end''' (''سوم شخص مفرد حال ساده'' '''[[ends]]''', ''حال استمراری'' '''[[ending]]''', ''گذشته ساده'' '''[[ended]]''', ''گذشته کامل'' '''[[ended]]''') </div> ==== توصیف‌ها ==== توصیف‌ها اصلی‌ترین قسمت اطلاعات یک واژه‌نامه هستند اما دارای تیتر نمی‌باشند. آن‌ها به سادگی در یک بلاک بزرگ، خط به خط، که هر خط با علامت '''#''' شروع می‌شوند، قرار می‌گیرند. توجه کنید که در قسمت توصیف باید شما '''توصیفی''' از واژه را به صورت مختصر به فارسی بنویسید، لطفاً از به کار بردن برگردان به فارسی بپرهیزید، قسمت برگردان‌ها برای این کار است. به عنوان نمونه به توصیف واژهٔ [[free]] دقت کنید: # [[برده]] و زندانی نبودن. # [[محدود]] نشده. # بدست آوردن [[بدون]] پرداخت [[وجه نقد]]. # (نرم‌افزار) با کمترین [[محدودیت‌ها]] در [[توزیع]] یا [[بهبود]]. یا به توصیف واژهٔ [[milk]] دقت کنید: # (ناشمردنی) یک [[مایع]] [[سفید]] که از [[پستان]] [[پستانداران]] [[ماده]] برای تغذیهٔ [[بچه|بچه‌هایشان]] تولید می‌شود. همچنین شما می‌توانید اطلاعاتی اضافی در پرانتز، در اول جمله، بیاورید. مانند آنچه در توصیف‌های بالا نوشته شد. (نرم‌افزار، ناشمردنی) ====صرف==== این بخش برای صرف فعل، اسم و غیره می‌باشد. =====مخفف‌ها===== «توصیف‌های» سرواژه‌هایی که مخفف‌ها هستند باید به صورت بازشده (غیرمخفف) باشند. وقتی که یک مخفف را بتوان به چند حالت بازشده (غیرمخفف) نوشت را باید به صورت ترتیب الفبایی نوشت. در هنگامی که مخفف‌ها را باز می‌کنید، از حروف بزرگ استفاده نکنید. حال در فضای زیر بخش نوع واژه باید به توصیف واژه بپردازید. اینکار را بدین گونه انجام دهید. <pre> #توصیف واژه </pre> ====جمله‌های نمونه==== در حالت کلی هر توصیفی باید با یک [[گفتاورد]] که توصیف را نشان می‌دهد، همراه شود. اگر هیچ گفتاوردی پیدا نکردید، یک جملهٔ نمونه بسازید. توجه کنید که برای واژه‌های غیرفارسی، باید گفتاورد یا جملهٔ نمونه را در زبان مبدا بنویسید و سپس در زیر آن، و با یک فرورفتگی ترجمهٔ آن را به فارسی بیاورید. به جملهٔ نمونهٔ واژه [[milk]] در انگلیسی است، توجه کنید: # [[دوشیدن]] شیر از (یک پستاندار، به‌خصوص [[گاو]]). #: {{چر}}''The farmer '''milked''' his cows.''{{چر}} #:: [[کشاورز]] گاوش را دوشید. پرواضح است که برای واژه‌های فارسی نیازی به ترجمه نیست، چون این‌جا [[ویکی‌واژه|ویکی‌واژهٔ]] [[فارسی]] است. ===تیترهای بعد از توصیف‌ها=== در حالت کلی این تیترها از معانی واژه‌ها مشتق می‌شوند. ====ترتیب تیترها==== * '''نکات کاربرد''' (که می‌تواند هرجای مناسبی قرار بگیرد) * '''دستور زبان''' برای فعل‌ها، اسم‌ها و صفت‌ها * '''گفتاوردها''' * '''مترادف‌ها''' * '''متضادها''' * '''دیگر وابسته‌های معنایی''' * '''واژه‌های مشتق‌شده''' * '''واژه‌های وابسته''' * '''واژه‌های هم‌آهنگ''' * '''برگردان‌ها''' (آن‌هایی که سرواژه‌ای در ویکی‌واژهٔ فارسی دارند) * '''جستارهای وابسته''' * '''واروواژه و دیگر ناچیزها''' * '''منابع''' * '''پیوند به بیرون''' ====نکات کاربرد==== این قسمت چه با یک تیتر مشخص شود چه با یک سطح فرورفتگی، می‌تواند هرجایی بیاید. باید نزدیک‌ترین جایی که نیاز به توضیح دارد، قرار گیرد. توضیح‌های کوتاه بسیار تاثیرگذارتر از توضیح‌های بسیار بلند است. این نکات کاربرد را به همراه منابع بنویسید. به یاد داشته باشید، توصیف کنید که چگونه یک واژه استفاده می‌شود و سعی نکنید بر نظر خود پافشاری کنید. به عنوان نمونه بخش نکات کاربرد واژهٔ [[shame]] را در زیر می‌بینیم: * در حالت کلی ''shame'' ناشمردنی است، اما گاهی اوقات شمردنی هم استفاده می‌شود. مانند: *: {{چر}}''I felt two shames: one for hurting my friend, and a greater one for lying about it.''{{چر}} *:: ''من دو بار تاسف می‌خورم، یکی به خاطر این‌که دوستم را آزردم، و بدتر از آن در موردش دروغ گفتم.'' توجه کنید که جملهٔ نمونهٔ نکتهٔ کاربرد به صورت مورب است. ====گفتاوردها==== در حالت کلی گفتاوردها در زیر [[#توصیف‌ها|توصیف]]، قرار دارند. اگر بیش از یک گفتاورد وجود داشت و یا جایی بود که این امکان وجود نداشت، یک بخش جدا باید مورد استفاده قرار بگیرد. نمونه‌ای از گفتاورد را در زیر می‌بینید: <div style="direction:ltr;"> * '''1564''', Flat Footed (translator), Platypus (author), ''Odes'', chapter 3, line 12: *: The '''hrunk''' it '''hrunketh''' every day. </div> ====مترادف‌ها==== مترادف‌ها (همگون‌ها) واژه‌هایی هستند که با سرواژه مترادف هستند. یک واژه مترادف باید بتواند دقیقا نقش واژهٔ اصلی را در جمله‌ها ایفا کند. وقتی چندین توصیف وجود دارد، برای هر توصیف باید فهرستی از مترادف‌ها را داشته باشیم. روش زیر برای این کار پیشنهاد می‌شود: :# خلاصه‌ای از هر توصیف ایجاد کنید و آن را مورب در بین پرانتز قرار دهید و در آخر یک دو نقطه قرار دهید. :# فهرست هر مترادف‌های مربوط به توصیفش را با ویرگول و به ترتیب حروف الفبا قرار دهید. :# برای هر مترادف‌ها از یک خط استفاده کنید و خط را با فهرست غیرترتیبی (گلوله) آغاز کنید. بخش مترادف‌های واژهٔ «[[free]]» مانند نمونهٔ زیر می‌تواند باشد: <div style="direction:rtl;"> * {{احساس|بدست آوردن بدون پرداخت وجه نقد}} [[free of charge]]، [[gratis]] * {{احساس|محدود نشده}} [[unconstrained]]، [[unfettered]]، [[unhindered]] * {{احساس|نرم‌افزار: با کمترین محدودیت‌ها در توزیع یا بهبود}} [[libre]] * {{احساس|شامل نشدن}} [[without]] </div> تبصره: واژهٔ مترادف حتما باید واژهٔ مترادف در زبان خود واژه باشد مثلا نمی‌توان واژهٔ [[yeha]] را به عنوان مترادف واژهٔ [[بله]] استفاده کرد. ====متضادها==== متضادها (پادواژه‌ها) واژگانی هستند که معنی برعکس سرواژه می‌دهند. طریقهٔ استفاده آن دقیقا به مانند [[#مترادف‌ها|مترادف‌ها]] است. ====دیگر وابسته‌های معنایی==== شما می‌توانید برای دیگر وابسته‌های معنایی به مانند قسمت [[#مترادف‌ها|مترادف‌ها]] عمل کنید و بخش جدیدی برای آن‌ها درست کنید. قالب هر قسمت دقیقا به مانند بخش مترادف‌ها است. ====واژه‌های مشتق‌شده==== فهرستی از واژه‌های مشتق‌شده از واژه، در زبان واژه را می‌آوریم. برای نمونه فهرست واژه‌های مشتق‌شدهٔ [[milk]] به صورت زیر است: {{مر-بالا}} * [[almond milk]] * [[bottle of milk]] * [[breast milk]] * [[chocolate milk]] * [[coconut milk]] * [[condensed milk]] * [[evaporated milk]] * [[flavored milk]], [[flavoured milk]] * [[homogenized milk]] * [[milk bar]] * [[milk bottle]] * [[milk chocolate]] * [[milk float]] * [[milkmaid]] * [[milkman]] * [[milk of magnesia]] * [[milk pan]] {{مر-وسط}} * [[milk powder]] * [[milk product]] * [[milkshake]] * [[milk tooth]] * [[milky]] * [[Milky Way]] * [[nut milk]] * [[oat milk]] * [[rice milk]] * [[semi-skimmed milk]] * [[skim milk]], [[skimmed milk]] * [[soy milk]] * [[whole milk]] {{مر-پایین}} برای واژه‌هایی که تعداد زیادی واژهٔ مشتق‌شده دارند، می‌توانید از الگوهای {{الگوی|مر-بالا}}، {{الگوی|مر-وسط}} و {{الگوی|مر-پایین}} استفاد کنید. ==== واژه‌های وابسته ==== فهرستی از واژه‌هایی که رابطهٔ بسیار قوی‌ای با واژه در آن زبان دارد که از نوع واژه‌های مشتق‌شده نیست. ====برگردان‌ها==== برگردان‌های (ترجمه‌های) یک واژه در این قسمت قرار خواهند گرفت. برای این منظور، از الگوی ترجمه و [//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias کد مربوط به هر زبان] استفاده می‌شود. زبان‌ها باید براساس حروف الفبا مرتب شوند. برای نمونه برگردان یکی از توصیف‌های واژه [[آزاد]] را در زیر می‌آوریم: :آن چه وارد می‌کنید: <pre> {{بر-بالا|آزاد}} * {{ت|ar|حر}} * {{ت|fr|libre}} {{بر-پایین}} </pre> :آن چه می‌بینید: {{بر-بالا|آزاد}} * {{ت|ar|حر}} * {{ت|fr|libre}} {{بر-پایین}} ====واروواژه و دیگر ناچیزها==== واروواژه‌ها<ref group="واژه‌نامه">Anagrams</ref> در سطح تیتر ۳ ممکن است قرار بگیرد. فقط باید فهرستی از واژه‌هایی در خود زبان واژه باشد. به عنوان نمونه واروواژه برای «[[باد]]» را در زیر داریم: <pre> * [[باد]]: [[ادب]] </pre> دیگر بخش‌هایی ناچیز با مطالب ناچیز، ممکن است اضافه شود، چه در زیرتیتر «دیگر ناچیزها» یا نام مناسب دیگری. به خاطر گسترهٔ این ناچیزها، هیچ قالب‌بندی خاصی ارائه نمی‌شود. ====منابع==== برای نشان دادن منابعی که در نوشتن مطالب هر سرواژه استفاده شده‌است از این بخش استفاده می‌کنیم. بخش منابع زیر سطح «نوع واژه» قرار دارد به عنوان مثال زیر سطح عنوان واژهٔ «نام» یا «فعل» قرار می‌گیرد. برای وارد کردن منابع در هر جایی از صفحه که نیاز به ذکر منبع بود با کمک برچسب‌های <nowiki><ref></ref></nowiki> که در پایین کادر ویرایش قابل دسترسی است. متن منبع را در همان‌جا تایپ کنید. بدین گونه: <pre><nowiki><ref>مثنوی معنوی، مولانا جلال الدین بلخی</ref></nowiki></pre> حال برای آوردن تمام منابع زیر عنوان منابع تنها کافی است الگوی زیر را در زیر عنوان منابع قرار دهید. <pre><nowiki>{{پانویس}}</nowiki></pre> ===فراداده=== این قسمت اطلاعاتی است که به طور معمول شما آن را وارد می‌کنید، اما آن‌ها به صورت عادی در صفحه دیده نمی‌شوند. طریقهٔ دیده شدن آن‌ها بسته به ترجیحات کاربران، به‌خصوص پوستهٔ صفحه، فرق می‌کنند. ====پیوندهای رده==== رده‌ها برای جمع‌آوری مدخل‌های مشابه در یک صفحه به کار برده می‌شوند. برای رده‌بندی یک واژه یا عبارت، به سادگی از برچسب «رده» استفاده می‌کنیم: <pre>[[رده:نام رده]]</pre> ====پیوندهای میان‌ویکی==== پیوندهای میان‌ویکی برای پیوند دادن یک سرواژه به سرواژه متناظر آن در زبان‌های دیگر به کار برده می‌شود. برای اضافه کردن پیوند میان‌ویکی برای یک واژه به صورت زیر عمل می‌کنیم: <pre>[[en:edit]]</pre> که در بالا پیوند میان‌ویکی‌ای به واژهٔ «edit» در انگلیسی داده می‌شود. توجه کنید که با تغییر en به اختصارهای زبان‌های دیگر می‌توان به ویکی‌واژه‌های آن زبان‌ها پیوند داد. (به عنوان مثال ar برای ویکی‌واژه عربی) ==واژه‌نامه== <references group="واژه‌نامه" /> [[رده:ویکی‌واژه]] [[en:Wiktionary:Style guide]] bmfq3hwb7bqak55crnm9sa8kfh1fy7m 917670 917669 2026-11-09T17:17:14Z The.shahab 17835 /* عنوان سرواژه‌ها */ 917670 wikitext text/x-wiki گسترهٔ واژگان زبان‌ها بسیار زیاد است و در بیشتر زبان‌ها، از جمله فارسی، واژه‌های بسیاری هستند که دارای چندین ریشه، تلفّظ، معنی و روش نوشتن هستند. اگر تفاوت گویش‌ها و لهجه‌ها را نیز به آن بیافزاییم به این نتیجه می‌رسیم که یک واژه‌نامهٔ خوب باید به خوبی این تفاوت‌ها را از هم تفکیک کند. برای بالابردن هماهنگی و یکسان‌سازی ویکی‌واژه بهتر است تمام ویرایش‌ها از شیوه‌نامه‌ای یکسان پیروی کند. این شیوه‌نامه امکان یکدست‌سازی برای ویکی‌واژه فارسی را فراهم می‌کند و پیروی از آن کیفیت جستجوهای پژوهشی را در ویکی‌واژه به عنوان واژه‌نامه‌ای رایانه‌ای بالا می‌برد. توجه کنید که این قوانین تغییرپذیر هستند اما تا هنگامی که تغییر نکرده‌اند، تمام ویکی‌واژه‌نویسان باید از این قوانین پیروی کنند. ==بنیادها== === نام سرواژه === نام سرواژه می‌تواند یک واژه یا عبارت باشد که شما می‌خواهید آن را توصیف کنید. برای زبان‌هایی که دارای حروف بزرگ و کوچک هستند، نام سرواژه با حرف کوچک آغاز می‌شود. استثناها شامل اسم‌های خاص، اسم‌های آلمانی، و بسیاری از مخفف‌ها می‌شود. ===عنصرهای پایه‌ای=== هر سرواژه باید دست کم از عنصرهای پایه‌ای زیر تشکیل شده باشد: # '''زبان:''' به شما کمک می‌کند که بدانید در چه زبانی آن واژه را بررسی می‌کنید. همیشه زبان در سطح تیتر ۲ قرار دارد. همیشه نخست زبان فارسی می‌آید چون این ویکی‌واژهٔ فارسی است و پس از آن زبان‌های دیگر به ترتیب حروف الفبا خواهند آمد. # '''پاره‌های سخن:''' کاربرد آن واژه یا عبارت را در جمله نشان می‌دهد (مانند اسم، فعل و ...). در بیشتر موارد، پاره‌های سخن سطح ۳ دارند، اما ممکن است در سطوح پایین‌تری نیز جای بگیرد، هنگامی که آن دارای چندین ریشه‌شناسی یا تلفظ باشد. #'''منابع:''' قسمت مهمی است که اعتمادپذیری ویکی‌واژه را بالا می‌برد. از آن‌جایی که بیشتر واژه‌ها را به سادگی می‌توان در واژه‌نامه پیدا کرد، منابع بیشتر، برای واژه‌های ناآشنا و مبهم که نیاز به آوردن منبع است، کاربرد دارد. منابع ممکن است در قسمتی مناسب در سطح خاصی اضافه شود. === یک نمونهٔ خیلی ساده === این یک سرواژهٔ ساده برای ایجاد واژهٔ '''پدر''' است که بیشتر '''عنصرهای پایه‌ای''' را نشان می‌دهد: # زبان واژه (به‌عنوان تیتر سطح ۲)، # نوع واژه (به‌عنوان تیتر سطح ۳)، # حالت‌های واژه مانند جمع، صفت تفضیلی، و… (واژه باید درشت شود)، # یک توصیف (بعد از «'''#'''» خواهد آمد که باعث شماره‌گذاری می‌شود و هر توصیف در یک خط خواهد بود. توجه کنید که توصیف تا حد ممکن باید جمله باشد، لطفاً برگردان‌های واژه‌ها را در این قسمت ننویسید)، # واژگان کلیدی در توصیف را تبدیل به پیوند کنید، # «منابع» (در این‌جا به‌عنوان تیتر سطح ۳)، و # وارد کردن منبع اثبات‌پذیر. <pre> == فارسی == === اسم === '''پدر''' (''جمع'' [[پدرها]]، [[پدران]]) # مردی که از او [[بچه]] به وجود آمده‌است === منابع === * ''لغت‌نامهٔ'' دهخدا </pre> == نگارش == روش نوشتن واژگان فارسی در ویکی‌واژهٔ فارسی، همانند [[w:ویکی‌پدیا:دستور خط|ویکی‌پدیای فارسی]] است که از دستور خط فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران ریشه گرفته‌است. این شیوه، بسته به نیاز ویکی‌واژه، با هم‌راییِ کاربران تغییرپذیر است. === عنوان سرواژه‌ها === نوشتار اصلی [[ویکی‌واژه:سرواژه]] روش نگارش یک واژه، جدای از معنی و تلفظ آن، همانند واژه‌نامه‌های کاغذی است؛ به این معنی که همهٔ واژه‌هایی که در هر زبانی باوجود آوایش یا معنی متفاوت‌شان به ''یک شکل'' نوشته می‌شوند، باید در یک صفحه آورده شوند. هر عنوان ویکی‌واژه ویژهٔ یک سرواژه است که ممکن است معنی‌های زیادی در زبان‌ها و لهجه‌های گوناگون داشته باشد و تلفظ‌های گوناگونی هم داشته باشد. بر خلاف ویکی‌پدیا، در ویکی‌واژه صفحهٔ «ابهام‌زدایی» وجود ندارد. در همین راستا باید توجه داشت که: * مبنای یکی بودنِ روش نگارش واژه‌ها در زبان‌های گوناگون، یکسان بودنِ رشتهٔ نویسه‌های آنها بر مبنای استاندارد [[یونی‌کد]] است. * در مورد واژگان فارسی سایر زبان‌هایی که با الفبای فارسی-عربی نوشته می‌شوند، [[هجاوندی]] (حرکت‌گذاری) در عنوان صفحه‌ها مجاز نیست. هم‌چنین، استفاده از نویسهٔ «ٔ» در عنوان صفحه‌ها مجاز نیست. ==تیترهای اضافی== تیترهای اضافی که اگر ممکن است، شما باید آن را بیافرایید، اما اگر مهارت، وقت و یا منابع کافی ندارید، نیازی به اضافه کردن آن‌ها نیست. فهرست زیر یک فهرست انحصاری نیست، ممکن است زمانی تیترهای دیگری نیاز داشته باشید. اما پیشنهاد می‌شود که ترتیب این فهرست را رعایت کنید. <nowiki> ==فارسی== ===گونه‌های دیگر نوشتاری=== ===ریشه‌شناسی=== ===آوایش=== * آوانویسی * پرونده‌های صوتی در هر لهجه‌ای * هم‌قافیه * هم‌آوا * هجاوندی ===اسم=== تکرار اسم به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ (در این قسمت تا حد ممکن توصیف واژه را بنویسید و از نوشتن برگردان بپرهیزید. بخش برگردان‌ها برای نوشتن برگردان‌ها است) #: گفتاوردها # توصیف ۲ #: گفتاوردها و غیره. ====صرف==== ====نکات کاربرد==== ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== ====برگردان‌ها==== ====منابع==== ====پیوند به بیرون==== ===فعل=== تکرار فعل به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ #: گفتاوردها و غیره. ====نکات کاربرد==== ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== ====برگردان‌ها==== ====منابع==== ====پیوند به بیرون==== ---- (خطوط جداکنندهٔ بین زبان‌ها) ==انگلیسی== ===ریشه‌شناسی=== ===آوایش=== ===اسم=== تکرار اسم به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ به فارسی #: گفتاورد به انگلیسی #:: ترجمهٔ گفتاورد به فارسی # توصیف ۲ به فارسی #: گفتاورد به انگلیسی #:: ترجمهٔ گفتاورد به فارسی ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== </nowiki> اصل کلیدی در فهرست تیترهای بالا، توجه به لایه‌ای بودن آن‌ها است. یک تیتر شامل تمام سطوح تیتر زیرین خود است تا موقعی که به سطح تیتر خود برسد. لایه‌ای بودن اصل کلیدی در ویکی‌واژه‌است. اگر شما با این تیترها مشکل دارید و اصل آن‌ها را متوجه نمی‌شوید، از یک کاربر باتجربه بپرسید. ===تیترهای قبل از توصیف‌ها=== در حالت کلی، تیترها در این گروه به معنی واژه وابسته نیست. آن‌ها یک محیطی را می‌سازند که شما را به واژه و واژه‌های وابستهٔ آن راهنمایی می‌کند، و به ما اجازهٔ تمیز دادن آن با دیگر واژه‌ها را می‌دهد که ممکن است در برخی از آن‌ها همسان باشد. ==== زبان ==== زبان از تیتر سطح ۲ استفاده می‌کند و نخستین تیتر است. ما می‌توانیم چندین تیتر سطح ۲ زبان داشته باشیم، به این معنی که برای یک سرواژه که در چندین زبان وجود دارد، هر صفحه به چند بخش تقسیم می‌شود و هر بخش به یکی از زبان‌ها اختصاص می‌یابد. '''وارد کردن این بخش الزامی است'''. برای ایجاد این بخش‌ها می‌توانید نام زبانی را که آن واژه را در آن توصیف می‌کنید به صورت عنوان سطح ۲ این‌گونه وارد کنید: <nowiki>==فارسی==</nowiki> (عنوان سطح ۲ است) ==== ریشه‌شناسی ==== نخستین تیتر بعد از تیتر زبان به‌طور معمول تیتر ریشه‌شناسی است. اصولاً ریشه‌شناسی نشان می‌دهد که یک واژه از کجا آمده‌است. برای واژه‌های نو ممکن است، اطلاعاتی در مورد کسی که آن واژه را ساخته‌است، بدهد (مانند واژه‌های [[برنهاده]] فرهنگستان زبان). اگر یک واژه از واژهٔ دیگری در همان زبان با یک قانون خاص مشتق شود، مانند ساخت یک قید در فارسی با اضافه کردن «تَر» (مثل آرام + تَر)، دیگر لازم نیست اطلاعات ریشه‌شناسی واژهٔ اصلی را در واژهٔ برگرفته‌شده بیاوریم. گاهی دو [[واژه]] با ریشه‌شناسی‌های گوناگون در یک سرواژه قرار می‌گیرند به خاطر این‌که آن‌ها نوشتاری یکسان دارند (آن‌ها واژه‌های '''همسان‌نوشت''' هستند). در این موارد، بیشتر از یک تیتر «ریشه‌شناسی» داریم که به آن‌ها عدد می‌دهیم. مانند واژهٔ [[کس]] که دارای دو ریشه‌شناسی است: <pre> ===ریشه‌شناسی ۱=== ====آوایش==== ====اسم==== ===ریشه‌شناسی ۲=== ====آوایش==== ====اسم==== ====فعل==== </pre> توجه کنید که در هنگامی که چندین ریشه‌شناسی دارید، تمام تیترهای زیرمجموعهٔ ریشه‌شناسی بسته به سطحشان، ۱ سطح اضافه خواهند شد تا اصل لایه‌ای را حفظ کند. ====آوایش==== یک آوایش نمونه می‌تواند به صورت زیر باشد: <pre style="text-align:right;direction:rtl;"> * {{ل|بر}} {{آیپا|/pɔːtˈmantəʊ/}}، {{سمپا|/pO:t"m{nt@U/}} * {{ل|آم}} {{سمپا|/pOrt"m{ntoU/}} * {{صدا|en-us-portmanteau.ogg|آمریکایی}} </pre> بسیاری از واژه‌های زبان‌ها و به‌ویژه فارسی بر اثر ننوشتن [[واج|واج‌ها]] دارای چندین آوایش هستند مانند واژهٔ قمری: <pre>صبحدم نالهٔ قمری شنو از طرف چمن تا فراموش کنی فتنهٔ دور قمری</pre> در ویکی‌واژه فارسی همانند نسخهٔ انگلیسی آن بعد از بخش ریشه‌شناسی، از تلفظ برای دسته‌بندی استفاده می‌شود. توجه کنید نیازی نیست تمام روش‌ها را '''شما''' بنویسید، هر روشی را که یاد دارید، استفاده کنید. برای نوشتن آوایش می‌توانید از یکی از روش‌های زیر استفاده کنید. ===== سمپا ===== اگر به آوانویسی با روش «سمپا» ی {{انگلیسی|SAMPA}} آشنایی دارید، می‌توانید با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{سمپا|آوایش}}</nowiki> در الگوی فوق، به‌جای «آوایش» بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. برای آشنایی بیشتر با شیوهٔ آوانویسی «سمپا» [[ویکی‌واژه:راهنما:سمپا|SAMPA]] را ببینید. ===== آیپا ===== اگر به آوانویسی با روش آیپا {{انگلیسی|IPA}} آشنایی دارید، می‌توانید با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{آیپا|آوایش}}</nowiki> در الگوی فوق، به‌جای «آوایش»، بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. ===== هجاوندی ===== شما می‌توانید آوانویسی را با کمک هجاوندی (حرکت‌گذاری) روی واج‌ها انجام دهید. اگرچه این شیوه چندان پیشنهاد نمی‌شود، اما می‌تواند برای واژگان فارسی و عربی کارآمد باشد. برای این کار تنها کافی است با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{هجاوندی|آوایش}}</nowiki> در الگوی فوق به‌جای ''آوایش'' بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. =====پرونده رسانه‌ای===== شما همچنین می‌توانید فایل صوتی‌ای که شامل آوایش واژه مورد نظر است را قرار دهید. این شیوه به‌ویژه در مورد همخوان‌ها، واج‌ها و واژگان پرکاربرد هر زبان همچون ضمیرها پیشنهاد می‌شود. ===هسته اصلی سرواژه=== ==== نوع واژه ==== معمولاً این سطح تیتر ۳ است اما ممکن است زمانی که واژه دارای چندین ریشه و آوایش باشد، شمارهٔ سطح بیشتر شود. این سطح بیشتر [[پیوست:انواع واژه|انواع واژه]] را نشان می‌دهد، اما ممکن است چیزهای دیگری به غیر از نوع واژه، مثل «اسم خاص»، «اصطلاح»، «مخفف»، «نشانه»، «پیشوند» و خیلی چیزهای دیگر، را نشان دهد. * تبصره: برای واژه‌ای چون «زیبا» که هم اسم خاص برای دختران است و هم صفت است باید دو عنوان صفت و اسم ساخته شود. * تبصره: برای واژه‌ای چون «نی» که همیشه اسم است اما اشاره به دو یا چند شی یا معنا دارد (آلت موسیقی، گیاه، وسیلهٔ نوشیدن) بایستی با گذاشتن علامت <nowiki>#</nowiki> در زیر عنوان نوع واژه، معنی‌های گوناگون آن را بیاورید. به‌عنوان نمونه، برای «نی» که یک اسم است داریم: <pre> ===اسم=== # نام سازی بادی در موسیقی # نام نوعی گیاه # وسیلهٔ نوشیدن مایعات </pre> *تبصره: برای نام‌های مکان، افراد، کشورها، شهرها و... که اسم‌های خاص هستند از «اسم خاص» برای نوع واژه استفاده کنید. نوع واژه می‌تواند یکی از عنوان‌های زیر باشد: [[اسم]]، [[اسم خاص]]، [[صفت]]، [[ضمیر]]، [[فعل]]، [[آوا]]، [[پیشوند]]، [[پسوند]]، [[پیوندواژه]]، [[قید]]، [[شماره]]، [[گروه اسمی]] همچنین سایر مواردی که در [[پیوست:گونه‌های واژه|پاره‌های سخن]] موجود است. ====دستور زبان==== ما در زیر تیتر «نوع واژه» بدون فرورفتگی، دستور زبان<ref group="واژه‌نامه">Inflection</ref> واژه را وارد می‌کنیم. تیتر مجزایی برای این‌کار لازم نیست. برای واژه‌هایی که دارای دستور زبان نمی‌باشند فقط واژه را به صورت درشت (<nowiki>'''واژه'''</nowiki>) تکرار می‌کنیم. آن‌ها را در پرانتز به مانند زیر باید قرار دهیم: :برای اسم داریم... <div style="direction:rtl;text-align:right"> ::'''word''' (''جمع [[words]]'') ::'''word''' (''[[ناشمردنی]]'') ::'''word''' (''[[استفاده فقط به صورت جمع]]'') </div> :برای صفت خواهیم داشت: <div style="direction:rtl;text-align:right"> ::'''hard''' (''[[مقایسه‌ای]]'' '''[[harder]]''', ''[[عالی]]'' '''[[hardest]]''') ::'''growling''' (''[[مقایسه‌ای]] نیست'') ::'''to end''' (''سوم شخص مفرد حال ساده'' '''[[ends]]''', ''حال استمراری'' '''[[ending]]''', ''گذشته ساده'' '''[[ended]]''', ''گذشته کامل'' '''[[ended]]''') </div> ==== توصیف‌ها ==== توصیف‌ها اصلی‌ترین قسمت اطلاعات یک واژه‌نامه هستند اما دارای تیتر نمی‌باشند. آن‌ها به سادگی در یک بلاک بزرگ، خط به خط، که هر خط با علامت '''#''' شروع می‌شوند، قرار می‌گیرند. توجه کنید که در قسمت توصیف باید شما '''توصیفی''' از واژه را به صورت مختصر به فارسی بنویسید، لطفاً از به کار بردن برگردان به فارسی بپرهیزید، قسمت برگردان‌ها برای این کار است. به عنوان نمونه به توصیف واژهٔ [[free]] دقت کنید: # [[برده]] و زندانی نبودن. # [[محدود]] نشده. # بدست آوردن [[بدون]] پرداخت [[وجه نقد]]. # (نرم‌افزار) با کمترین [[محدودیت‌ها]] در [[توزیع]] یا [[بهبود]]. یا به توصیف واژهٔ [[milk]] دقت کنید: # (ناشمردنی) یک [[مایع]] [[سفید]] که از [[پستان]] [[پستانداران]] [[ماده]] برای تغذیهٔ [[بچه|بچه‌هایشان]] تولید می‌شود. همچنین شما می‌توانید اطلاعاتی اضافی در پرانتز، در اول جمله، بیاورید. مانند آنچه در توصیف‌های بالا نوشته شد. (نرم‌افزار، ناشمردنی) ====صرف==== این بخش برای صرف فعل، اسم و غیره می‌باشد. =====مخفف‌ها===== «توصیف‌های» سرواژه‌هایی که مخفف‌ها هستند باید به صورت بازشده (غیرمخفف) باشند. وقتی که یک مخفف را بتوان به چند حالت بازشده (غیرمخفف) نوشت را باید به صورت ترتیب الفبایی نوشت. در هنگامی که مخفف‌ها را باز می‌کنید، از حروف بزرگ استفاده نکنید. حال در فضای زیر بخش نوع واژه باید به توصیف واژه بپردازید. اینکار را بدین گونه انجام دهید. <pre> #توصیف واژه </pre> ====جمله‌های نمونه==== در حالت کلی هر توصیفی باید با یک [[گفتاورد]] که توصیف را نشان می‌دهد، همراه شود. اگر هیچ گفتاوردی پیدا نکردید، یک جملهٔ نمونه بسازید. توجه کنید که برای واژه‌های غیرفارسی، باید گفتاورد یا جملهٔ نمونه را در زبان مبدا بنویسید و سپس در زیر آن، و با یک فرورفتگی ترجمهٔ آن را به فارسی بیاورید. به جملهٔ نمونهٔ واژه [[milk]] در انگلیسی است، توجه کنید: # [[دوشیدن]] شیر از (یک پستاندار، به‌خصوص [[گاو]]). #: {{چر}}''The farmer '''milked''' his cows.''{{چر}} #:: [[کشاورز]] گاوش را دوشید. پرواضح است که برای واژه‌های فارسی نیازی به ترجمه نیست، چون این‌جا [[ویکی‌واژه|ویکی‌واژهٔ]] [[فارسی]] است. ===تیترهای بعد از توصیف‌ها=== در حالت کلی این تیترها از معانی واژه‌ها مشتق می‌شوند. ====ترتیب تیترها==== * '''نکات کاربرد''' (که می‌تواند هرجای مناسبی قرار بگیرد) * '''دستور زبان''' برای فعل‌ها، اسم‌ها و صفت‌ها * '''گفتاوردها''' * '''مترادف‌ها''' * '''متضادها''' * '''دیگر وابسته‌های معنایی''' * '''واژه‌های مشتق‌شده''' * '''واژه‌های وابسته''' * '''واژه‌های هم‌آهنگ''' * '''برگردان‌ها''' (آن‌هایی که سرواژه‌ای در ویکی‌واژهٔ فارسی دارند) * '''جستارهای وابسته''' * '''واروواژه و دیگر ناچیزها''' * '''منابع''' * '''پیوند به بیرون''' ====نکات کاربرد==== این قسمت چه با یک تیتر مشخص شود چه با یک سطح فرورفتگی، می‌تواند هرجایی بیاید. باید نزدیک‌ترین جایی که نیاز به توضیح دارد، قرار گیرد. توضیح‌های کوتاه بسیار تاثیرگذارتر از توضیح‌های بسیار بلند است. این نکات کاربرد را به همراه منابع بنویسید. به یاد داشته باشید، توصیف کنید که چگونه یک واژه استفاده می‌شود و سعی نکنید بر نظر خود پافشاری کنید. به عنوان نمونه بخش نکات کاربرد واژهٔ [[shame]] را در زیر می‌بینیم: * در حالت کلی ''shame'' ناشمردنی است، اما گاهی اوقات شمردنی هم استفاده می‌شود. مانند: *: {{چر}}''I felt two shames: one for hurting my friend, and a greater one for lying about it.''{{چر}} *:: ''من دو بار تاسف می‌خورم، یکی به خاطر این‌که دوستم را آزردم، و بدتر از آن در موردش دروغ گفتم.'' توجه کنید که جملهٔ نمونهٔ نکتهٔ کاربرد به صورت مورب است. ====گفتاوردها==== در حالت کلی گفتاوردها در زیر [[#توصیف‌ها|توصیف]]، قرار دارند. اگر بیش از یک گفتاورد وجود داشت و یا جایی بود که این امکان وجود نداشت، یک بخش جدا باید مورد استفاده قرار بگیرد. نمونه‌ای از گفتاورد را در زیر می‌بینید: <div style="direction:ltr;"> * '''1564''', Flat Footed (translator), Platypus (author), ''Odes'', chapter 3, line 12: *: The '''hrunk''' it '''hrunketh''' every day. </div> ====مترادف‌ها==== مترادف‌ها (همگون‌ها) واژه‌هایی هستند که با سرواژه مترادف هستند. یک واژه مترادف باید بتواند دقیقا نقش واژهٔ اصلی را در جمله‌ها ایفا کند. وقتی چندین توصیف وجود دارد، برای هر توصیف باید فهرستی از مترادف‌ها را داشته باشیم. روش زیر برای این کار پیشنهاد می‌شود: :# خلاصه‌ای از هر توصیف ایجاد کنید و آن را مورب در بین پرانتز قرار دهید و در آخر یک دو نقطه قرار دهید. :# فهرست هر مترادف‌های مربوط به توصیفش را با ویرگول و به ترتیب حروف الفبا قرار دهید. :# برای هر مترادف‌ها از یک خط استفاده کنید و خط را با فهرست غیرترتیبی (گلوله) آغاز کنید. بخش مترادف‌های واژهٔ «[[free]]» مانند نمونهٔ زیر می‌تواند باشد: <div style="direction:rtl;"> * {{احساس|بدست آوردن بدون پرداخت وجه نقد}} [[free of charge]]، [[gratis]] * {{احساس|محدود نشده}} [[unconstrained]]، [[unfettered]]، [[unhindered]] * {{احساس|نرم‌افزار: با کمترین محدودیت‌ها در توزیع یا بهبود}} [[libre]] * {{احساس|شامل نشدن}} [[without]] </div> تبصره: واژهٔ مترادف حتما باید واژهٔ مترادف در زبان خود واژه باشد مثلا نمی‌توان واژهٔ [[yeha]] را به عنوان مترادف واژهٔ [[بله]] استفاده کرد. ====متضادها==== متضادها (پادواژه‌ها) واژگانی هستند که معنی برعکس سرواژه می‌دهند. طریقهٔ استفاده آن دقیقا به مانند [[#مترادف‌ها|مترادف‌ها]] است. ====دیگر وابسته‌های معنایی==== شما می‌توانید برای دیگر وابسته‌های معنایی به مانند قسمت [[#مترادف‌ها|مترادف‌ها]] عمل کنید و بخش جدیدی برای آن‌ها درست کنید. قالب هر قسمت دقیقا به مانند بخش مترادف‌ها است. ====واژه‌های مشتق‌شده==== فهرستی از واژه‌های مشتق‌شده از واژه، در زبان واژه را می‌آوریم. برای نمونه فهرست واژه‌های مشتق‌شدهٔ [[milk]] به صورت زیر است: {{مر-بالا}} * [[almond milk]] * [[bottle of milk]] * [[breast milk]] * [[chocolate milk]] * [[coconut milk]] * [[condensed milk]] * [[evaporated milk]] * [[flavored milk]], [[flavoured milk]] * [[homogenized milk]] * [[milk bar]] * [[milk bottle]] * [[milk chocolate]] * [[milk float]] * [[milkmaid]] * [[milkman]] * [[milk of magnesia]] * [[milk pan]] {{مر-وسط}} * [[milk powder]] * [[milk product]] * [[milkshake]] * [[milk tooth]] * [[milky]] * [[Milky Way]] * [[nut milk]] * [[oat milk]] * [[rice milk]] * [[semi-skimmed milk]] * [[skim milk]], [[skimmed milk]] * [[soy milk]] * [[whole milk]] {{مر-پایین}} برای واژه‌هایی که تعداد زیادی واژهٔ مشتق‌شده دارند، می‌توانید از الگوهای {{الگوی|مر-بالا}}، {{الگوی|مر-وسط}} و {{الگوی|مر-پایین}} استفاد کنید. ==== واژه‌های وابسته ==== فهرستی از واژه‌هایی که رابطهٔ بسیار قوی‌ای با واژه در آن زبان دارد که از نوع واژه‌های مشتق‌شده نیست. ====برگردان‌ها==== برگردان‌های (ترجمه‌های) یک واژه در این قسمت قرار خواهند گرفت. برای این منظور، از الگوی ترجمه و [//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias کد مربوط به هر زبان] استفاده می‌شود. زبان‌ها باید براساس حروف الفبا مرتب شوند. برای نمونه برگردان یکی از توصیف‌های واژه [[آزاد]] را در زیر می‌آوریم: :آن چه وارد می‌کنید: <pre> {{بر-بالا|آزاد}} * {{ت|ar|حر}} * {{ت|fr|libre}} {{بر-پایین}} </pre> :آن چه می‌بینید: {{بر-بالا|آزاد}} * {{ت|ar|حر}} * {{ت|fr|libre}} {{بر-پایین}} ====واروواژه و دیگر ناچیزها==== واروواژه‌ها<ref group="واژه‌نامه">Anagrams</ref> در سطح تیتر ۳ ممکن است قرار بگیرد. فقط باید فهرستی از واژه‌هایی در خود زبان واژه باشد. به عنوان نمونه واروواژه برای «[[باد]]» را در زیر داریم: <pre> * [[باد]]: [[ادب]] </pre> دیگر بخش‌هایی ناچیز با مطالب ناچیز، ممکن است اضافه شود، چه در زیرتیتر «دیگر ناچیزها» یا نام مناسب دیگری. به خاطر گسترهٔ این ناچیزها، هیچ قالب‌بندی خاصی ارائه نمی‌شود. ====منابع==== برای نشان دادن منابعی که در نوشتن مطالب هر سرواژه استفاده شده‌است از این بخش استفاده می‌کنیم. بخش منابع زیر سطح «نوع واژه» قرار دارد به عنوان مثال زیر سطح عنوان واژهٔ «نام» یا «فعل» قرار می‌گیرد. برای وارد کردن منابع در هر جایی از صفحه که نیاز به ذکر منبع بود با کمک برچسب‌های <nowiki><ref></ref></nowiki> که در پایین کادر ویرایش قابل دسترسی است. متن منبع را در همان‌جا تایپ کنید. بدین گونه: <pre><nowiki><ref>مثنوی معنوی، مولانا جلال الدین بلخی</ref></nowiki></pre> حال برای آوردن تمام منابع زیر عنوان منابع تنها کافی است الگوی زیر را در زیر عنوان منابع قرار دهید. <pre><nowiki>{{پانویس}}</nowiki></pre> ===فراداده=== این قسمت اطلاعاتی است که به طور معمول شما آن را وارد می‌کنید، اما آن‌ها به صورت عادی در صفحه دیده نمی‌شوند. طریقهٔ دیده شدن آن‌ها بسته به ترجیحات کاربران، به‌خصوص پوستهٔ صفحه، فرق می‌کنند. ====پیوندهای رده==== رده‌ها برای جمع‌آوری مدخل‌های مشابه در یک صفحه به کار برده می‌شوند. برای رده‌بندی یک واژه یا عبارت، به سادگی از برچسب «رده» استفاده می‌کنیم: <pre>[[رده:نام رده]]</pre> ====پیوندهای میان‌ویکی==== پیوندهای میان‌ویکی برای پیوند دادن یک سرواژه به سرواژه متناظر آن در زبان‌های دیگر به کار برده می‌شود. برای اضافه کردن پیوند میان‌ویکی برای یک واژه به صورت زیر عمل می‌کنیم: <pre>[[en:edit]]</pre> که در بالا پیوند میان‌ویکی‌ای به واژهٔ «edit» در انگلیسی داده می‌شود. توجه کنید که با تغییر en به اختصارهای زبان‌های دیگر می‌توان به ویکی‌واژه‌های آن زبان‌ها پیوند داد. (به عنوان مثال ar برای ویکی‌واژه عربی) ==واژه‌نامه== <references group="واژه‌نامه" /> [[رده:ویکی‌واژه]] [[en:Wiktionary:Style guide]] pomwsnxb49zaxwt5df6enm82keh07y4 917671 917670 2026-11-09T17:21:51Z The.shahab 17835 /* تیترهای اضافی */ آوایش، معادل پارسی تصویب‌نشده‌ای برای تلفظ است، بنابراین نباید جایی در ویکی‌واژه داشته باشد. 917671 wikitext text/x-wiki گسترهٔ واژگان زبان‌ها بسیار زیاد است و در بیشتر زبان‌ها، از جمله فارسی، واژه‌های بسیاری هستند که دارای چندین ریشه، تلفّظ، معنی و روش نوشتن هستند. اگر تفاوت گویش‌ها و لهجه‌ها را نیز به آن بیافزاییم به این نتیجه می‌رسیم که یک واژه‌نامهٔ خوب باید به خوبی این تفاوت‌ها را از هم تفکیک کند. برای بالابردن هماهنگی و یکسان‌سازی ویکی‌واژه بهتر است تمام ویرایش‌ها از شیوه‌نامه‌ای یکسان پیروی کند. این شیوه‌نامه امکان یکدست‌سازی برای ویکی‌واژه فارسی را فراهم می‌کند و پیروی از آن کیفیت جستجوهای پژوهشی را در ویکی‌واژه به عنوان واژه‌نامه‌ای رایانه‌ای بالا می‌برد. توجه کنید که این قوانین تغییرپذیر هستند اما تا هنگامی که تغییر نکرده‌اند، تمام ویکی‌واژه‌نویسان باید از این قوانین پیروی کنند. ==بنیادها== === نام سرواژه === نام سرواژه می‌تواند یک واژه یا عبارت باشد که شما می‌خواهید آن را توصیف کنید. برای زبان‌هایی که دارای حروف بزرگ و کوچک هستند، نام سرواژه با حرف کوچک آغاز می‌شود. استثناها شامل اسم‌های خاص، اسم‌های آلمانی، و بسیاری از مخفف‌ها می‌شود. ===عنصرهای پایه‌ای=== هر سرواژه باید دست کم از عنصرهای پایه‌ای زیر تشکیل شده باشد: # '''زبان:''' به شما کمک می‌کند که بدانید در چه زبانی آن واژه را بررسی می‌کنید. همیشه زبان در سطح تیتر ۲ قرار دارد. همیشه نخست زبان فارسی می‌آید چون این ویکی‌واژهٔ فارسی است و پس از آن زبان‌های دیگر به ترتیب حروف الفبا خواهند آمد. # '''پاره‌های سخن:''' کاربرد آن واژه یا عبارت را در جمله نشان می‌دهد (مانند اسم، فعل و ...). در بیشتر موارد، پاره‌های سخن سطح ۳ دارند، اما ممکن است در سطوح پایین‌تری نیز جای بگیرد، هنگامی که آن دارای چندین ریشه‌شناسی یا تلفظ باشد. #'''منابع:''' قسمت مهمی است که اعتمادپذیری ویکی‌واژه را بالا می‌برد. از آن‌جایی که بیشتر واژه‌ها را به سادگی می‌توان در واژه‌نامه پیدا کرد، منابع بیشتر، برای واژه‌های ناآشنا و مبهم که نیاز به آوردن منبع است، کاربرد دارد. منابع ممکن است در قسمتی مناسب در سطح خاصی اضافه شود. === یک نمونهٔ خیلی ساده === این یک سرواژهٔ ساده برای ایجاد واژهٔ '''پدر''' است که بیشتر '''عنصرهای پایه‌ای''' را نشان می‌دهد: # زبان واژه (به‌عنوان تیتر سطح ۲)، # نوع واژه (به‌عنوان تیتر سطح ۳)، # حالت‌های واژه مانند جمع، صفت تفضیلی، و… (واژه باید درشت شود)، # یک توصیف (بعد از «'''#'''» خواهد آمد که باعث شماره‌گذاری می‌شود و هر توصیف در یک خط خواهد بود. توجه کنید که توصیف تا حد ممکن باید جمله باشد، لطفاً برگردان‌های واژه‌ها را در این قسمت ننویسید)، # واژگان کلیدی در توصیف را تبدیل به پیوند کنید، # «منابع» (در این‌جا به‌عنوان تیتر سطح ۳)، و # وارد کردن منبع اثبات‌پذیر. <pre> == فارسی == === اسم === '''پدر''' (''جمع'' [[پدرها]]، [[پدران]]) # مردی که از او [[بچه]] به وجود آمده‌است === منابع === * ''لغت‌نامهٔ'' دهخدا </pre> == نگارش == روش نوشتن واژگان فارسی در ویکی‌واژهٔ فارسی، همانند [[w:ویکی‌پدیا:دستور خط|ویکی‌پدیای فارسی]] است که از دستور خط فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران ریشه گرفته‌است. این شیوه، بسته به نیاز ویکی‌واژه، با هم‌راییِ کاربران تغییرپذیر است. === عنوان سرواژه‌ها === نوشتار اصلی [[ویکی‌واژه:سرواژه]] روش نگارش یک واژه، جدای از معنی و تلفظ آن، همانند واژه‌نامه‌های کاغذی است؛ به این معنی که همهٔ واژه‌هایی که در هر زبانی باوجود آوایش یا معنی متفاوت‌شان به ''یک شکل'' نوشته می‌شوند، باید در یک صفحه آورده شوند. هر عنوان ویکی‌واژه ویژهٔ یک سرواژه است که ممکن است معنی‌های زیادی در زبان‌ها و لهجه‌های گوناگون داشته باشد و تلفظ‌های گوناگونی هم داشته باشد. بر خلاف ویکی‌پدیا، در ویکی‌واژه صفحهٔ «ابهام‌زدایی» وجود ندارد. در همین راستا باید توجه داشت که: * مبنای یکی بودنِ روش نگارش واژه‌ها در زبان‌های گوناگون، یکسان بودنِ رشتهٔ نویسه‌های آنها بر مبنای استاندارد [[یونی‌کد]] است. * در مورد واژگان فارسی سایر زبان‌هایی که با الفبای فارسی-عربی نوشته می‌شوند، [[هجاوندی]] (حرکت‌گذاری) در عنوان صفحه‌ها مجاز نیست. هم‌چنین، استفاده از نویسهٔ «ٔ» در عنوان صفحه‌ها مجاز نیست. ==تیترهای اضافی== تیترهای اضافی که اگر ممکن است، شما باید آن را بیافرایید، اما اگر مهارت، وقت و یا منابع کافی ندارید، نیازی به اضافه کردن آن‌ها نیست. فهرست زیر یک فهرست انحصاری نیست، ممکن است زمانی تیترهای دیگری نیاز داشته باشید. اما پیشنهاد می‌شود که ترتیب این فهرست را رعایت کنید. <nowiki> ==فارسی== ===گونه‌های دیگر نوشتاری=== ===ریشه‌شناسی=== ===تلفظ=== * آوانویسی * پرونده‌های صوتی در هر لهجه‌ای * هم‌قافیه * هم‌آوا * هجاوندی ===اسم=== تکرار اسم به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ (در این قسمت تا حد ممکن توصیف واژه را بنویسید و از نوشتن برگردان بپرهیزید. بخش برگردان‌ها برای نوشتن برگردان‌ها است) #: گفتاوردها # توصیف ۲ #: گفتاوردها و غیره. ====صرف==== ====نکات کاربرد==== ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== ====برگردان‌ها==== ====منابع==== ====پیوند به بیرون==== ===فعل=== تکرار فعل به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ #: گفتاوردها و غیره. ====نکات کاربرد==== ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== ====برگردان‌ها==== ====منابع==== ====پیوند به بیرون==== ---- (خطوط جداکنندهٔ بین زبان‌ها) ==انگلیسی== ===ریشه‌شناسی=== ===آوایش=== ===اسم=== تکرار اسم به صورت درشت (دستور زبان) # توصیف ۱ به فارسی #: گفتاورد به انگلیسی #:: ترجمهٔ گفتاورد به فارسی # توصیف ۲ به فارسی #: گفتاورد به انگلیسی #:: ترجمهٔ گفتاورد به فارسی ====مترادف‌ها==== ====متضادها==== ====واژه‌های مشتق‌شده==== ====جستارهای وابسته==== </nowiki> اصل کلیدی در فهرست تیترهای بالا، توجه به لایه‌ای بودن آن‌ها است. یک تیتر شامل تمام سطوح تیتر زیرین خود است تا موقعی که به سطح تیتر خود برسد. لایه‌ای بودن اصل کلیدی در ویکی‌واژه‌است. اگر شما با این تیترها مشکل دارید و اصل آن‌ها را متوجه نمی‌شوید، از یک کاربر باتجربه بپرسید. ===تیترهای قبل از توصیف‌ها=== در حالت کلی، تیترها در این گروه به معنی واژه وابسته نیست. آن‌ها یک محیطی را می‌سازند که شما را به واژه و واژه‌های وابستهٔ آن راهنمایی می‌کند، و به ما اجازهٔ تمیز دادن آن با دیگر واژه‌ها را می‌دهد که ممکن است در برخی از آن‌ها همسان باشد. ==== زبان ==== زبان از تیتر سطح ۲ استفاده می‌کند و نخستین تیتر است. ما می‌توانیم چندین تیتر سطح ۲ زبان داشته باشیم، به این معنی که برای یک سرواژه که در چندین زبان وجود دارد، هر صفحه به چند بخش تقسیم می‌شود و هر بخش به یکی از زبان‌ها اختصاص می‌یابد. '''وارد کردن این بخش الزامی است'''. برای ایجاد این بخش‌ها می‌توانید نام زبانی را که آن واژه را در آن توصیف می‌کنید به صورت عنوان سطح ۲ این‌گونه وارد کنید: <nowiki>==فارسی==</nowiki> (عنوان سطح ۲ است) ==== ریشه‌شناسی ==== نخستین تیتر بعد از تیتر زبان به‌طور معمول تیتر ریشه‌شناسی است. اصولاً ریشه‌شناسی نشان می‌دهد که یک واژه از کجا آمده‌است. برای واژه‌های نو ممکن است، اطلاعاتی در مورد کسی که آن واژه را ساخته‌است، بدهد (مانند واژه‌های [[برنهاده]] فرهنگستان زبان). اگر یک واژه از واژهٔ دیگری در همان زبان با یک قانون خاص مشتق شود، مانند ساخت یک قید در فارسی با اضافه کردن «تَر» (مثل آرام + تَر)، دیگر لازم نیست اطلاعات ریشه‌شناسی واژهٔ اصلی را در واژهٔ برگرفته‌شده بیاوریم. گاهی دو [[واژه]] با ریشه‌شناسی‌های گوناگون در یک سرواژه قرار می‌گیرند به خاطر این‌که آن‌ها نوشتاری یکسان دارند (آن‌ها واژه‌های '''همسان‌نوشت''' هستند). در این موارد، بیشتر از یک تیتر «ریشه‌شناسی» داریم که به آن‌ها عدد می‌دهیم. مانند واژهٔ [[کس]] که دارای دو ریشه‌شناسی است: <pre> ===ریشه‌شناسی ۱=== ====آوایش==== ====اسم==== ===ریشه‌شناسی ۲=== ====آوایش==== ====اسم==== ====فعل==== </pre> توجه کنید که در هنگامی که چندین ریشه‌شناسی دارید، تمام تیترهای زیرمجموعهٔ ریشه‌شناسی بسته به سطحشان، ۱ سطح اضافه خواهند شد تا اصل لایه‌ای را حفظ کند. ====تلفظ==== یک تلفظ نمونه می‌تواند به صورت زیر باشد: <pre style="text-align:right;direction:rtl;"> * {{ل|بر}} {{آیپا|/pɔːtˈmantəʊ/}}، {{سمپا|/pO:t"m{nt@U/}} * {{ل|آم}} {{سمپا|/pOrt"m{ntoU/}} * {{صدا|en-us-portmanteau.ogg|آمریکایی}} </pre> بسیاری از واژه‌های زبان‌ها و به‌ویژه فارسی بر اثر ننوشتن [[واج|واج‌ها]] دارای چندین تلفظ هستند مانند واژهٔ قمری: <pre>صبحدم نالهٔ قمری شنو از طرف چمن تا فراموش کنی فتنهٔ دور قمری</pre> در ویکی‌واژه فارسی همانند نسخهٔ انگلیسی آن بعد از بخش ریشه‌شناسی، از تلفظ برای دسته‌بندی استفاده می‌شود. توجه کنید نیازی نیست تمام روش‌ها را '''شما''' بنویسید، هر روشی را که یاد دارید، استفاده کنید. برای نوشتن آوایش می‌توانید از یکی از روش‌های زیر استفاده کنید. ===== سمپا ===== اگر به آوانویسی با روش «سمپا» ی {{انگلیسی|SAMPA}} آشنایی دارید، می‌توانید با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{سمپا|تلفظ}}</nowiki> در الگوی فوق، به‌جای «تلفظ» بایستی تلفظ واژهٔ موردنظر را بنویسید. برای آشنایی بیشتر با شیوهٔ آوانویسی «سمپا» [[ویکی‌واژه:راهنما:سمپا|SAMPA]] را ببینید. ===== آیپا ===== اگر به آوانویسی با روش آیپا {{انگلیسی|IPA}} آشنایی دارید، می‌توانید با استفاده از الگوی زیر تلفظ واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{آیپا|تلفظ}}</nowiki> در الگوی فوق، به‌جای «تلفظ»، بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. ===== هجاوندی ===== شما می‌توانید آوانویسی را با کمک هجاوندی (حرکت‌گذاری) روی واج‌ها انجام دهید. اگرچه این شیوه چندان پیشنهاد نمی‌شود، اما می‌تواند برای واژگان فارسی و عربی کارآمد باشد. برای این کار تنها کافی است با استفاده از الگوی زیر تلفظ واژهٔ موردنظر را وارد کنید. <nowiki>{{هجاوندی|تلفظ}}</nowiki> در الگوی فوق به‌جای ''تلفظ'' بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید. =====پرونده رسانه‌ای===== شما همچنین می‌توانید فایل صوتی‌ای که شامل تلفظ واژه مورد نظر است را قرار دهید. این شیوه به‌ویژه در مورد همخوان‌ها، واج‌ها و واژگان پرکاربرد هر زبان همچون ضمیرها پیشنهاد می‌شود. ===هسته اصلی سرواژه=== ==== نوع واژه ==== معمولاً این سطح تیتر ۳ است اما ممکن است زمانی که واژه دارای چندین ریشه و تلفظ باشد، شمارهٔ سطح بیشتر شود. این سطح بیشتر [[پیوست:انواع واژه|انواع واژه]] را نشان می‌دهد، اما ممکن است چیزهای دیگری به غیر از نوع واژه، مثل «اسم خاص»، «اصطلاح»، «مخفف»، «نشانه»، «پیشوند» و خیلی چیزهای دیگر، را نشان دهد. * تبصره: برای واژه‌ای چون «زیبا» که هم اسم خاص برای دختران است و هم صفت است باید دو عنوان صفت و اسم ساخته شود. * تبصره: برای واژه‌ای چون «نی» که همیشه اسم است اما اشاره به دو یا چند شی یا معنا دارد (آلت موسیقی، گیاه، وسیلهٔ نوشیدن) بایستی با گذاشتن علامت <nowiki>#</nowiki> در زیر عنوان نوع واژه، معنی‌های گوناگون آن را بیاورید. به‌عنوان نمونه، برای «نی» که یک اسم است داریم: <pre> ===اسم=== # نام سازی بادی در موسیقی # نام نوعی گیاه # وسیلهٔ نوشیدن مایعات </pre> *تبصره: برای نام‌های مکان، افراد، کشورها، شهرها و... که اسم‌های خاص هستند از «اسم خاص» برای نوع واژه استفاده کنید. نوع واژه می‌تواند یکی از عنوان‌های زیر باشد: [[اسم]]، [[اسم خاص]]، [[صفت]]، [[ضمیر]]، [[فعل]]، [[آوا]]، [[پیشوند]]، [[پسوند]]، [[پیوندواژه]]، [[قید]]، [[شماره]]، [[گروه اسمی]] همچنین سایر مواردی که در [[پیوست:گونه‌های واژه|پاره‌های سخن]] موجود است. ====دستور زبان==== ما در زیر تیتر «نوع واژه» بدون فرورفتگی، دستور زبان<ref group="واژه‌نامه">Inflection</ref> واژه را وارد می‌کنیم. تیتر مجزایی برای این‌کار لازم نیست. برای واژه‌هایی که دارای دستور زبان نمی‌باشند فقط واژه را به صورت درشت (<nowiki>'''واژه'''</nowiki>) تکرار می‌کنیم. آن‌ها را در پرانتز به مانند زیر باید قرار دهیم: :برای اسم داریم... <div style="direction:rtl;text-align:right"> ::'''word''' (''جمع [[words]]'') ::'''word''' (''[[ناشمردنی]]'') ::'''word''' (''[[استفاده فقط به صورت جمع]]'') </div> :برای صفت خواهیم داشت: <div style="direction:rtl;text-align:right"> ::'''hard''' (''[[مقایسه‌ای]]'' '''[[harder]]''', ''[[عالی]]'' '''[[hardest]]''') ::'''growling''' (''[[مقایسه‌ای]] نیست'') ::'''to end''' (''سوم شخص مفرد حال ساده'' '''[[ends]]''', ''حال استمراری'' '''[[ending]]''', ''گذشته ساده'' '''[[ended]]''', ''گذشته کامل'' '''[[ended]]''') </div> ==== توصیف‌ها ==== توصیف‌ها اصلی‌ترین قسمت اطلاعات یک واژه‌نامه هستند اما دارای تیتر نمی‌باشند. آن‌ها به سادگی در یک بلاک بزرگ، خط به خط، که هر خط با علامت '''#''' شروع می‌شوند، قرار می‌گیرند. توجه کنید که در قسمت توصیف باید شما '''توصیفی''' از واژه را به صورت مختصر به فارسی بنویسید، لطفاً از به کار بردن برگردان به فارسی بپرهیزید، قسمت برگردان‌ها برای این کار است. به عنوان نمونه به توصیف واژهٔ [[free]] دقت کنید: # [[برده]] و زندانی نبودن. # [[محدود]] نشده. # بدست آوردن [[بدون]] پرداخت [[وجه نقد]]. # (نرم‌افزار) با کمترین [[محدودیت‌ها]] در [[توزیع]] یا [[بهبود]]. یا به توصیف واژهٔ [[milk]] دقت کنید: # (ناشمردنی) یک [[مایع]] [[سفید]] که از [[پستان]] [[پستانداران]] [[ماده]] برای تغذیهٔ [[بچه|بچه‌هایشان]] تولید می‌شود. همچنین شما می‌توانید اطلاعاتی اضافی در پرانتز، در اول جمله، بیاورید. مانند آنچه در توصیف‌های بالا نوشته شد. (نرم‌افزار، ناشمردنی) ====صرف==== این بخش برای صرف فعل، اسم و غیره می‌باشد. =====مخفف‌ها===== «توصیف‌های» سرواژه‌هایی که مخفف‌ها هستند باید به صورت بازشده (غیرمخفف) باشند. وقتی که یک مخفف را بتوان به چند حالت بازشده (غیرمخفف) نوشت را باید به صورت ترتیب الفبایی نوشت. در هنگامی که مخفف‌ها را باز می‌کنید، از حروف بزرگ استفاده نکنید. حال در فضای زیر بخش نوع واژه باید به توصیف واژه بپردازید. اینکار را بدین گونه انجام دهید. <pre> #توصیف واژه </pre> ====جمله‌های نمونه==== در حالت کلی هر توصیفی باید با یک [[گفتاورد]] که توصیف را نشان می‌دهد، همراه شود. اگر هیچ گفتاوردی پیدا نکردید، یک جملهٔ نمونه بسازید. توجه کنید که برای واژه‌های غیرفارسی، باید گفتاورد یا جملهٔ نمونه را در زبان مبدا بنویسید و سپس در زیر آن، و با یک فرورفتگی ترجمهٔ آن را به فارسی بیاورید. به جملهٔ نمونهٔ واژه [[milk]] در انگلیسی است، توجه کنید: # [[دوشیدن]] شیر از (یک پستاندار، به‌خصوص [[گاو]]). #: {{چر}}''The farmer '''milked''' his cows.''{{چر}} #:: [[کشاورز]] گاوش را دوشید. پرواضح است که برای واژه‌های فارسی نیازی به ترجمه نیست، چون این‌جا [[ویکی‌واژه|ویکی‌واژهٔ]] [[فارسی]] است. ===تیترهای بعد از توصیف‌ها=== در حالت کلی این تیترها از معانی واژه‌ها مشتق می‌شوند. ====ترتیب تیترها==== * '''نکات کاربرد''' (که می‌تواند هرجای مناسبی قرار بگیرد) * '''دستور زبان''' برای فعل‌ها، اسم‌ها و صفت‌ها * '''گفتاوردها''' * '''مترادف‌ها''' * '''متضادها''' * '''دیگر وابسته‌های معنایی''' * '''واژه‌های مشتق‌شده''' * '''واژه‌های وابسته''' * '''واژه‌های هم‌آهنگ''' * '''برگردان‌ها''' (آن‌هایی که سرواژه‌ای در ویکی‌واژهٔ فارسی دارند) * '''جستارهای وابسته''' * '''واروواژه و دیگر ناچیزها''' * '''منابع''' * '''پیوند به بیرون''' ====نکات کاربرد==== این قسمت چه با یک تیتر مشخص شود چه با یک سطح فرورفتگی، می‌تواند هرجایی بیاید. باید نزدیک‌ترین جایی که نیاز به توضیح دارد، قرار گیرد. توضیح‌های کوتاه بسیار تاثیرگذارتر از توضیح‌های بسیار بلند است. این نکات کاربرد را به همراه منابع بنویسید. به یاد داشته باشید، توصیف کنید که چگونه یک واژه استفاده می‌شود و سعی نکنید بر نظر خود پافشاری کنید. به عنوان نمونه بخش نکات کاربرد واژهٔ [[shame]] را در زیر می‌بینیم: * در حالت کلی ''shame'' ناشمردنی است، اما گاهی اوقات شمردنی هم استفاده می‌شود. مانند: *: {{چر}}''I felt two shames: one for hurting my friend, and a greater one for lying about it.''{{چر}} *:: ''من دو بار تاسف می‌خورم، یکی به خاطر این‌که دوستم را آزردم، و بدتر از آن در موردش دروغ گفتم.'' توجه کنید که جملهٔ نمونهٔ نکتهٔ کاربرد به صورت مورب است. ====گفتاوردها==== در حالت کلی گفتاوردها در زیر [[#توصیف‌ها|توصیف]]، قرار دارند. اگر بیش از یک گفتاورد وجود داشت و یا جایی بود که این امکان وجود نداشت، یک بخش جدا باید مورد استفاده قرار بگیرد. نمونه‌ای از گفتاورد را در زیر می‌بینید: <div style="direction:ltr;"> * '''1564''', Flat Footed (translator), Platypus (author), ''Odes'', chapter 3, line 12: *: The '''hrunk''' it '''hrunketh''' every day. </div> ====مترادف‌ها==== مترادف‌ها (همگون‌ها) واژه‌هایی هستند که با سرواژه مترادف هستند. یک واژه مترادف باید بتواند دقیقا نقش واژهٔ اصلی را در جمله‌ها ایفا کند. وقتی چندین توصیف وجود دارد، برای هر توصیف باید فهرستی از مترادف‌ها را داشته باشیم. روش زیر برای این کار پیشنهاد می‌شود: :# خلاصه‌ای از هر توصیف ایجاد کنید و آن را مورب در بین پرانتز قرار دهید و در آخر یک دو نقطه قرار دهید. :# فهرست هر مترادف‌های مربوط به توصیفش را با ویرگول و به ترتیب حروف الفبا قرار دهید. :# برای هر مترادف‌ها از یک خط استفاده کنید و خط را با فهرست غیرترتیبی (گلوله) آغاز کنید. بخش مترادف‌های واژهٔ «[[free]]» مانند نمونهٔ زیر می‌تواند باشد: <div style="direction:rtl;"> * {{احساس|بدست آوردن بدون پرداخت وجه نقد}} [[free of charge]]، [[gratis]] * {{احساس|محدود نشده}} [[unconstrained]]، [[unfettered]]، [[unhindered]] * {{احساس|نرم‌افزار: با کمترین محدودیت‌ها در توزیع یا بهبود}} [[libre]] * {{احساس|شامل نشدن}} [[without]] </div> تبصره: واژهٔ مترادف حتما باید واژهٔ مترادف در زبان خود واژه باشد مثلا نمی‌توان واژهٔ [[yeha]] را به عنوان مترادف واژهٔ [[بله]] استفاده کرد. ====متضادها==== متضادها (پادواژه‌ها) واژگانی هستند که معنی برعکس سرواژه می‌دهند. طریقهٔ استفاده آن دقیقا به مانند [[#مترادف‌ها|مترادف‌ها]] است. ====دیگر وابسته‌های معنایی==== شما می‌توانید برای دیگر وابسته‌های معنایی به مانند قسمت [[#مترادف‌ها|مترادف‌ها]] عمل کنید و بخش جدیدی برای آن‌ها درست کنید. قالب هر قسمت دقیقا به مانند بخش مترادف‌ها است. ====واژه‌های مشتق‌شده==== فهرستی از واژه‌های مشتق‌شده از واژه، در زبان واژه را می‌آوریم. برای نمونه فهرست واژه‌های مشتق‌شدهٔ [[milk]] به صورت زیر است: {{مر-بالا}} * [[almond milk]] * [[bottle of milk]] * [[breast milk]] * [[chocolate milk]] * [[coconut milk]] * [[condensed milk]] * [[evaporated milk]] * [[flavored milk]], [[flavoured milk]] * [[homogenized milk]] * [[milk bar]] * [[milk bottle]] * [[milk chocolate]] * [[milk float]] * [[milkmaid]] * [[milkman]] * [[milk of magnesia]] * [[milk pan]] {{مر-وسط}} * [[milk powder]] * [[milk product]] * [[milkshake]] * [[milk tooth]] * [[milky]] * [[Milky Way]] * [[nut milk]] * [[oat milk]] * [[rice milk]] * [[semi-skimmed milk]] * [[skim milk]], [[skimmed milk]] * [[soy milk]] * [[whole milk]] {{مر-پایین}} برای واژه‌هایی که تعداد زیادی واژهٔ مشتق‌شده دارند، می‌توانید از الگوهای {{الگوی|مر-بالا}}، {{الگوی|مر-وسط}} و {{الگوی|مر-پایین}} استفاد کنید. ==== واژه‌های وابسته ==== فهرستی از واژه‌هایی که رابطهٔ بسیار قوی‌ای با واژه در آن زبان دارد که از نوع واژه‌های مشتق‌شده نیست. ====برگردان‌ها==== برگردان‌های (ترجمه‌های) یک واژه در این قسمت قرار خواهند گرفت. برای این منظور، از الگوی ترجمه و [//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias کد مربوط به هر زبان] استفاده می‌شود. زبان‌ها باید براساس حروف الفبا مرتب شوند. برای نمونه برگردان یکی از توصیف‌های واژه [[آزاد]] را در زیر می‌آوریم: :آن چه وارد می‌کنید: <pre> {{بر-بالا|آزاد}} * {{ت|ar|حر}} * {{ت|fr|libre}} {{بر-پایین}} </pre> :آن چه می‌بینید: {{بر-بالا|آزاد}} * {{ت|ar|حر}} * {{ت|fr|libre}} {{بر-پایین}} ====واروواژه و دیگر ناچیزها==== واروواژه‌ها<ref group="واژه‌نامه">Anagrams</ref> در سطح تیتر ۳ ممکن است قرار بگیرد. فقط باید فهرستی از واژه‌هایی در خود زبان واژه باشد. به عنوان نمونه واروواژه برای «[[باد]]» را در زیر داریم: <pre> * [[باد]]: [[ادب]] </pre> دیگر بخش‌هایی ناچیز با مطالب ناچیز، ممکن است اضافه شود، چه در زیرتیتر «دیگر ناچیزها» یا نام مناسب دیگری. به خاطر گسترهٔ این ناچیزها، هیچ قالب‌بندی خاصی ارائه نمی‌شود. ====منابع==== برای نشان دادن منابعی که در نوشتن مطالب هر سرواژه استفاده شده‌است از این بخش استفاده می‌کنیم. بخش منابع زیر سطح «نوع واژه» قرار دارد به عنوان مثال زیر سطح عنوان واژهٔ «نام» یا «فعل» قرار می‌گیرد. برای وارد کردن منابع در هر جایی از صفحه که نیاز به ذکر منبع بود با کمک برچسب‌های <nowiki><ref></ref></nowiki> که در پایین کادر ویرایش قابل دسترسی است. متن منبع را در همان‌جا تایپ کنید. بدین گونه: <pre><nowiki><ref>مثنوی معنوی، مولانا جلال الدین بلخی</ref></nowiki></pre> حال برای آوردن تمام منابع زیر عنوان منابع تنها کافی است الگوی زیر را در زیر عنوان منابع قرار دهید. <pre><nowiki>{{پانویس}}</nowiki></pre> ===فراداده=== این قسمت اطلاعاتی است که به طور معمول شما آن را وارد می‌کنید، اما آن‌ها به صورت عادی در صفحه دیده نمی‌شوند. طریقهٔ دیده شدن آن‌ها بسته به ترجیحات کاربران، به‌خصوص پوستهٔ صفحه، فرق می‌کنند. ====پیوندهای رده==== رده‌ها برای جمع‌آوری مدخل‌های مشابه در یک صفحه به کار برده می‌شوند. برای رده‌بندی یک واژه یا عبارت، به سادگی از برچسب «رده» استفاده می‌کنیم: <pre>[[رده:نام رده]]</pre> ====پیوندهای میان‌ویکی==== پیوندهای میان‌ویکی برای پیوند دادن یک سرواژه به سرواژه متناظر آن در زبان‌های دیگر به کار برده می‌شود. برای اضافه کردن پیوند میان‌ویکی برای یک واژه به صورت زیر عمل می‌کنیم: <pre>[[en:edit]]</pre> که در بالا پیوند میان‌ویکی‌ای به واژهٔ «edit» در انگلیسی داده می‌شود. توجه کنید که با تغییر en به اختصارهای زبان‌های دیگر می‌توان به ویکی‌واژه‌های آن زبان‌ها پیوند داد. (به عنوان مثال ar برای ویکی‌واژه عربی) ==واژه‌نامه== <references group="واژه‌نامه" /> [[رده:ویکی‌واژه]] [[en:Wiktionary:Style guide]] 1cs1tf6xwp7grfy88a7twxnclpzy57a 10 18915 917676 909358 2026-11-09T19:57:43Z The.shahab 17835 917676 wikitext text/x-wiki {|style="width:100%;margin-top:+.7em;background-color:#eaf3ff;border:1px solid #cedff2" |style="width:0%;color:#000"| {|style="width:100%;border:solid 0px;background:none" |- |style="width:100%;text-align:center;white-space:nowrap;color:#000" | <div style="font-size:162%;border:none;margin: 0;padding:.1em;color:#000">به [[ویکی‌واژه]] خوش‌آمدید</div> <div style="top:+0.2em;font-size: 95%">[[واژه‌نامه|واژه‌نامهٔ]] آزادی که [[ویکی‌واژه:آشنایی|همه می‌توانند آن را ویرایش کنند]].</div> <div id="articlecount" style="width:100%;text-align:center;font-size:85%;">دارای '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]''' [[ویکی‌واژه:سرواژه چیست؟|سرواژه]] با تلفظ [[فارسی]]</div> |}<!-- Portals Follow --> <!--|style="width:0%;font-size:95%;color:#000"| *[[Portal:Arts|Arts]] *[[Portal:Biography|Biography]] *[[Portal:Geography|Geography]] |style="width:11%;font-size:95%"| *[[Portal:History|History]] *[[Portal:Mathematics|Mathematics]] *[[Portal:Science|Science]] |style="width:11%;font-size:95%"| *[[Portal:Society|Society]] *[[Portal:Technology|Technology]] *'''[[Portal:Browse|All&nbsp;portals]]''' --> |} <!-- End of portals --> {|style="width:100%;background:none;margin:-.8em 0 -.7em 0" |style="font-size:95%;text-align:right;white-space:nowrap;color:#000"|[[ویکی‌واژه:درباره|درباره]]{{•}} [[ویکی‌واژه:جستجو|جستجو]]{{•}} [[ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] {{•}} <span class="plainlinks" style="font-size:90%;">[http://fa.m.wiktionary.org نسخهٔ تلفن همراه]</span> |style="font-size:95%;padding:10px 0;margin:0px;text-align:left;white-space:nowrap;color:#000"| [[ویکی‌واژه:فهرست الفبایی|الف-ی]] |} <p style="margin:0 0 0;text-align:center;font-size:100%"> <span style="white-space:nowrap;"><span class="icon">[[تصویر:Nuvola apps edu languages.svg|30px]]&nbsp;</span>[[ویکی‌واژه:پرسش‌های رایج|پرسش‌های شما]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> <span style="white-space:nowrap;"><span class="icon">[[تصویر:Crystal128-kdict.svg|30px]]&nbsp;</span>[[ویکی‌واژه:خودآموز|خودآموز ویکی‌واژه]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> <span style="white-space:nowrap;"><span class="icon">[[تصویر:Biografías y vida.png|30px]]&nbsp;</span>[[ویکی‌واژه:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> <!-- پایان آغازه --> c1iv4c3m5aj63vostm3ivwptmmb0vhi 10 26517 917674 524582 2026-11-09T19:54:49Z The.shahab 17835 917674 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> کاربرد: {{الگوی|آیپا|''تلفظ ۱''|[''تلفظ ۲'']|[''تلفظ ۳'']|[''تلفظ ۴'']|[lang<nowiki>=</nowiki>''en'']}} <includeonly> <!-- CATEGORIES AND INTERWIKIS HERE, THANKS --> [[رده:الگوهای تلفظ|آیپا]] [[en:Template:IPA]] </includeonly> gqifkk38l925juicjehfpjfzv24v8fn 0 85554 917682 326735 2026-11-10T10:26:36Z EmausBot 19188 در حال اصلاح تغییرمسیر دوتایی از [[جیب بر]] به [[جیب‌بر]] 917682 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[جیب‌بر]] mq454bw5wv8agdjc02rhf0tgs7kqwpf 10 192000 917675 915602 2026-11-09T19:55:49Z The.shahab 17835 917675 wikitext text/x-wiki <noinclude><templatestyles src="الگو:صفحهٔ اصلی/OOUI/styles.css" /></noinclude> <templatestyles src="الگو:صفحهٔ اصلی:بالا/OOUI/styles.css" /> <div class="main-top"> <div class="main-top-right"> <h1 class="main-top-header">به [[ویکی‌واژه]] [[وو:تازه‌واردان، خوش آمدید|خوش‌آمدید]]،</h1> <br />[[واژه‌نامه|واژه‌نامهٔ]] آزادی که [[ویکی‌واژه:آشنایی|همه می‌توانند آن را ویرایش کنند]] <div class="main-top-mobileSearch">دارای '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]''' [[ویکی‌واژه:سرواژه چیست؟|سرواژه]] با تلفظ [[فارسی]]</div> </div> <div class="main-top-left main-plainlist"> <p class="main-top-articleCount">دارای '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]''' [[ویکی‌واژه:سرواژه چیست؟|سرواژه]] با آوایش [[فارسی]]</p> <ul style="display: flex;"> <li>[[ویکی‌واژه:درباره|<span class="mw-ui-button mw-ui-quiet">دربارهٔ ویکی‌واژه</span>]]</li> <li>[[ویکی‌واژه:راهنما|<span class="mw-ui-button mw-ui-quiet">راهنمای ویکی‌واژه</span>]]</li> <li>[[ویکی‌واژه:سیاست‌ها و رهنمودها|<span class="mw-ui-button mw-ui-quiet">سیاست‌ها و رهنمودها</span>]]</li> </ul> </div> </div> 03bhq60wj4izu5u3fjkag7g3h506vux 2 192329 917677 881903 2026-11-09T19:59:32Z The.shahab 17835 917677 wikitext text/x-wiki {{کاربر بسته شده}} mobug5wzv8mp6be5xtfl8ajklhrumu5 4 193083 917663 917319 2026-11-09T16:43:33Z Alexis Jazz 27983 Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]]) 917663 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}} داده‌های زیر در حافظهٔ نهانی وجود دارند و آخرین بار در 2026-11-07T07:17:14Z روزآمدسازی شده‌اند. حداکثر {{PLURAL:5000|یک نتیجه|5000 نتیجه}} در حافظۀ نهان موجود است. {| class="sortable wikitable" ! ابزار !! data-sort-type="number" | شمار کاربران !! data-sort-type="number" | کاربران فعال |- |BiDiEditing || 60 || 1 |- |CleanDeleteReasons || 18 || 0 |- |DefSideBoxes || 48 || 0 |- |EnhancedTalk || 33 || 0 |- |Extra-Editbuttons || 93 || 1 |- |HotCat || 66 || 2 |- |RTRC || 32 || 0 |- |ShortLink || 49 || 0 |- |StatLink || 2 || 0 |- |TranslationAdder || 12 || 1 |- |TranslationAdder-Data || 12 || 0 |- |Twinkle || 46 || 0 |- |UserRights || 2 || 0 |- |VisibilityToggles || 11 || 0 |- |adddefinition || 53 || 2 |- |contribsrange || 44 || 0 |- |defaultVisibilityToggles || 11 || 0 |- |defaultsummaries || 34 || 1 |- |editzero || 51 || 1 |- |googletranslator || 45 || 0 |- |lastdiff || 52 || 1 |- |mySandbox || 43 || 1 |- |purgetab || 52 || 0 |- |userinfo || 62 || 2 |} * [[ویژه:استفاده ابزار]] * [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] <!-- data in CSV format: BiDiEditing,60,1 CleanDeleteReasons,18,0 DefSideBoxes,48,0 EnhancedTalk,33,0 Extra-Editbuttons,93,1 HotCat,66,2 RTRC,32,0 ShortLink,49,0 StatLink,2,0 TranslationAdder,12,1 TranslationAdder-Data,12,0 Twinkle,46,0 UserRights,2,0 VisibilityToggles,11,0 adddefinition,53,2 contribsrange,44,0 defaultVisibilityToggles,11,0 defaultsummaries,34,1 editzero,51,1 googletranslator,45,0 lastdiff,52,1 mySandbox,43,1 purgetab,52,0 userinfo,62,2 --> 55h6qad771wzgf4lxcg776x2z97ixrd 0 219683 917678 915712 2026-11-09T20:08:53Z The.shahab 17835 917678 wikitext text/x-wiki == فارسی == === اسم === # اشاره گاهاً کنایه‌آمیز به حامیانِ حاکمیتِ جمهوری اسلامی ایران که در تجمع‌های شبانه پس از وقوع جنگ با آمریکا و اسرائیل، [[پرچم]] رسمی ایران را در دستان خود تکان می‌دهند: #: باز این '''پرچم‌ به دست‌ها''' راه را بسته‌اند!<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/1055242/%DB%B2-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9-%D9%BE%D8%B1%DA%86%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AC%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%DA%86%D8%B1%D8%AE%D9%87-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D9%88-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87|عنوان=دو کودک پرچم به دست در خورجین دوچرخه پدر|ناشر=همشهری آنلاین}}</ref> ===منابع=== {{پانویس}} cqt0xs0alzsxm7q3na42qbg95o6yq46 3 220497 917679 917638 2026-11-09T20:25:39Z The.shahab 17835 /* رعایت شیوه‌نامه */ بخش جدید 917679 wikitext text/x-wiki == خوش آمدید == '''به ویکی‌واژه خوش‌آمدید''' امیدوارم حضوری طولانی مدت در ویکی‌واژه داشته باشید و بتوانیم با همکاری یکدیگر در جهت پیشرفت هر چه بیشتر این وبگاه گام برداریم. ویکی‌واژه منتظر نوشتارهای خوب شماست.<br /> این پیوندها می‌تواند سودمند باشد: {| |- |[[پرونده:Noia 64 apps help index.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] || [[ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] برای راهنمایی گرفتن |- | [[پرونده:Nuvola apps ksig.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]] || [[ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]] |- |||[[راهنما:افزودن سرواژه نو|افزودن سرواژهٔ نو]] راهنمای افزودن سرواژهٔ نو |- |||[[ویکی‌واژه:شیوه‌نامه|شیوه‌نامه]] شیوه‌نامهٔ ویکی‌واژه |- |[[File:Bucket in the sand.svg|right|50px]]||[[ویکی‌واژه:صفحه تمرین|صفحه تمرین]] برای تمرین ویرایش |- | [[پرونده:Nuvola apps chat.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]]||[[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]] برای گفتگو دربارهٔ مسائل فنی و سیاست‌ها. |- |[[پرونده:Farsi.svg|30px|right|link=ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]]||[[ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]] |- |[[پرونده:Nuvola apps agent.svg|30px|right|link=w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]||[[w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]] |- | |- | |- |'''پروژه‌های دیگر بنیاد'''||[[پرونده:Wikipedia-logo.png|25px|link=w:صفحه_اصلی|ویکی‌پدیا]][[پرونده:HSWikimedia.svg|30px|link=m:Special:Recentchanges|فراویکی]] [[پرونده:HSCommons.svg|30px|link=commons:Special:Recentchanges|ویکی‌انبار]][[پرونده:HSWNews.svg|30px|link=n:ویژه:تغییرات اخیر|ویکی‌خبر]] [[پرونده:HSWBooks.svg|30px|link=b:صفحه_اصلی|ویکی‌نَسک]] [[پرونده:HSWVoyage.svg|30px|link=voy:صفحه_اصلی|ویکی‌سفر]][[پرونده:HSWQuote.svg|30px|link=q:صفحه_اصلی|ویکی‌گفتاورد]][[پرونده:HSWSource.svg|30px|link=s:صفحه_اصلی|ویکی‌نبشته]] |} امیدوارم از ''[[ویکی‌واژه:ویکی‌واژه نویسان|ویکی‌واژه نویس]]'' بودن لذت ببرید! لطفاً در صفحات گفتگو نام خود را با چهار علامت مدک امضا کنید، (~&#126;~~)، با این کار نام شما و تاریخ به عنوان امضا درج خواهد شد. در صورتی که سوال داشتید، به صفحهٔ [[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]] بروید، یا اینکه از من در صفحهٔ بحثم بپرسید. باز هم خوش آمد می‌گویم!&nbsp;شاد باشید! -- [[کاربر:The.shahab|The.shahab]] ([[بحث کاربر:The.shahab|بحث]]) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۳ (UTC) ۸ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۱۳ (UTC) == رعایت شیوه‌نامه == درود. از کنش شما در ویکی‌واژهٔ فارسی سپاسگزاریم. لطفاً در هنگام نگارش، [[ویکی‌واژه:شیوه‌نامه|شیوه‌نامه]] را رعایت فرمایید. همچنین به نظر می‌آید که متن‌هایتان را از هوش مصنوعی استخراج می‌کنید. لطفاً بدون ویراسناری، از متن خام تولیدشده توسط هوش مصنوعی هرگز استفاده نکنید. [[کاربر:The.shahab|The.shahab]] ([[بحث کاربر:The.shahab|بحث]]) ۹ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۵ (UTC) k7jzd7ble5nsweszc2j6l6yo250btjb 917680 917679 2026-11-09T20:48:39Z The.shahab 17835 /* رعایت شیوه‌نامه */ 917680 wikitext text/x-wiki == خوش آمدید == '''به ویکی‌واژه خوش‌آمدید''' امیدوارم حضوری طولانی مدت در ویکی‌واژه داشته باشید و بتوانیم با همکاری یکدیگر در جهت پیشرفت هر چه بیشتر این وبگاه گام برداریم. ویکی‌واژه منتظر نوشتارهای خوب شماست.<br /> این پیوندها می‌تواند سودمند باشد: {| |- |[[پرونده:Noia 64 apps help index.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] || [[ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] برای راهنمایی گرفتن |- | [[پرونده:Nuvola apps ksig.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]] || [[ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]] |- |||[[راهنما:افزودن سرواژه نو|افزودن سرواژهٔ نو]] راهنمای افزودن سرواژهٔ نو |- |||[[ویکی‌واژه:شیوه‌نامه|شیوه‌نامه]] شیوه‌نامهٔ ویکی‌واژه |- |[[File:Bucket in the sand.svg|right|50px]]||[[ویکی‌واژه:صفحه تمرین|صفحه تمرین]] برای تمرین ویرایش |- | [[پرونده:Nuvola apps chat.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]]||[[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]] برای گفتگو دربارهٔ مسائل فنی و سیاست‌ها. |- |[[پرونده:Farsi.svg|30px|right|link=ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]]||[[ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]] |- |[[پرونده:Nuvola apps agent.svg|30px|right|link=w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]||[[w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]] |- | |- | |- |'''پروژه‌های دیگر بنیاد'''||[[پرونده:Wikipedia-logo.png|25px|link=w:صفحه_اصلی|ویکی‌پدیا]][[پرونده:HSWikimedia.svg|30px|link=m:Special:Recentchanges|فراویکی]] [[پرونده:HSCommons.svg|30px|link=commons:Special:Recentchanges|ویکی‌انبار]][[پرونده:HSWNews.svg|30px|link=n:ویژه:تغییرات اخیر|ویکی‌خبر]] [[پرونده:HSWBooks.svg|30px|link=b:صفحه_اصلی|ویکی‌نَسک]] [[پرونده:HSWVoyage.svg|30px|link=voy:صفحه_اصلی|ویکی‌سفر]][[پرونده:HSWQuote.svg|30px|link=q:صفحه_اصلی|ویکی‌گفتاورد]][[پرونده:HSWSource.svg|30px|link=s:صفحه_اصلی|ویکی‌نبشته]] |} امیدوارم از ''[[ویکی‌واژه:ویکی‌واژه نویسان|ویکی‌واژه نویس]]'' بودن لذت ببرید! لطفاً در صفحات گفتگو نام خود را با چهار علامت مدک امضا کنید، (~&#126;~~)، با این کار نام شما و تاریخ به عنوان امضا درج خواهد شد. در صورتی که سوال داشتید، به صفحهٔ [[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]] بروید، یا اینکه از من در صفحهٔ بحثم بپرسید. باز هم خوش آمد می‌گویم!&nbsp;شاد باشید! -- [[کاربر:The.shahab|The.shahab]] ([[بحث کاربر:The.shahab|بحث]]) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۳ (UTC) ۸ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۱۳ (UTC) == رعایت شیوه‌نامه == درود. از کنش شما در ویکی‌واژهٔ فارسی سپاسگزاریم. لطفاً در هنگام نگارش، [[ویکی‌واژه:شیوه‌نامه|شیوه‌نامه]] را رعایت فرمایید. همچنین به نظر می‌آید که متن‌هایتان را از هوش مصنوعی استخراج می‌کنید. لطفاً بدون ویراستاری، از متن خام تولیدشده توسط هوش مصنوعی هرگز استفاده نکنید. [[کاربر:The.shahab|The.shahab]] ([[بحث کاربر:The.shahab|بحث]]) ۹ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۵ (UTC) nf7wwkdf3cwbyk3w4jfmrqe6bveouo1 0 220502 917672 917648 2026-11-09T19:01:29Z NVS MHN 47119 /* ریشه‌شناسی */ 917672 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === واژهٔ '''добра́''' صورت حالت اضافی مفرد اسم [[добро]] است و خود واژه‌ای مستقل نیست. ریشه‌شناسی آن با [[добро]] و [[добрый]] مشترک است. خانوادهٔ واژگانی '''добр-''' به ریشهٔ هندواروپایی ''*dhabh-'' بازمی‌گردد که معنای بازسازی‌شدهٔ آن «مناسب، درخور، شایسته» است. م. فاسمر این ریشه را با گوتیک ''[[gadaban]]'' («سزاوار بودن») و لیتوانیایی ''daba'' («سرشت، خوی») مقایسه کرده است. در لاتین ''[[faber]]'' («صنعتگر») و ارمنی ''[[darbin]]'' («آهنگر») از همین خانواده‌اند. در اسلاوی باستان، اسم '''добро''' در اصل صورت اسمی‌شدهٔ صفت خنثی ''добро'' بوده است. در متون کهن روسی از سدهٔ ۱۱ میلادی، ''добръ'' هم بر «خوب، نیک» و هم بر «زیبا» دلالت داشته است. صورت '''добра́''' در حالت اضافی مفرد، در ساختارهای مالکیت و وابستگی (مانند «добра́ и зла»: خیر و شر) به کار می‌رود. === آوایش === * {{آیپا|/dɐˈbra/}} <div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;"> '''نکته:''' تکیه در این صورت صرفی بر هجای پایانی است: '''добра́'''. </div> === اسم (صورت صرفی) === {{اسم-رو}} <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''добра́''' (''حالت اضافی مفرد [[добро]]''， ''جنسیت: خنثی، بی‌جان'') </div> # حالت اضافی مفرد [[добро]]؛ [[خیر]]، [[نیکی]] (در نقش اضافی). #: ''Желать добра́ ближнему.'' (برای همسایه خیر خواستن.) #: ''Нет добра́ без худа.'' (هیچ خیری بی‌بدی نیست.) # حالت اضافی مفرد [[добро]]؛ [[مال]]، [[اسباب]] (در نقش اضافی). #: ''Сундуки полны добра́.'' (صندوق‌ها پر از مال و اسباب است.) # محاوره‌ای: در ساختارهای مقداری: [[خوب]]، [[به‌خوبی]] (در تعبیرهای کنایی). #: ''Он наделал много добра́.'' (او کارهای خوب بسیاری کرد.) <div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;"> '''نکته:''' «добра́» صورت مستقل نیست، بلکه شکل صرفی [[добро]] است. متضاد آن در این نقش، [[зла]] (از [[зло]]) است. </div> ==== صرف ==== صورت '''добра́''' خود یکی از حالت‌های صرفی [[добро]] است. برای صرف کامل به مدخل [[добро]] مراجعه کنید. {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد |- | فاعلی || добро́ |- | اضافی || style="background:#ffe;" | '''добра́''' |- | برایی || добру́ |- | مفعولی || добро́ |- | ابزاری || добро́м |- | اضافی (پیشرویی) || о добре́ |} ==== مترادف‌ها ==== * [[блага]] (خیر؛ اضافی) * [[хорошего]] (خوبی؛ اضافی) * [[имущества]] (مال، اسباب؛ اضافی) ==== متضادها ==== * [[зла]] (شر؛ اضافی) * [[худа]] (بدی؛ اضافی، کهن) ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== «добра́» خود صورت صرفی [[добро]] است. برای خانوادهٔ واژگانی به مدخل [[добро]] مراجعه کنید. ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|خیر (اضافی)}} * {{ت|ar|خير}} * {{ت|de|des Guten}} * {{ت|en|of good}} * {{ت|fa|خیر}} * {{ت|fr|du bien}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|مال (اضافی)}} * {{ت|ar|مال}} * {{ت|de|des Hab und Guts}} * {{ت|en|of goods}} * {{ت|fa|مال}} * {{ت|fr|des biens}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[добро]] · [[добрый]] · [[зло]] · [[благо]] · [[имущество]] </div> ==== منابع ==== * ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера, т. 1 (статья «Добрый») * ''Русский этимологический словарь'' А. Е. Аникина, вып. 14 (статья «Добро») * ''Толковый словарь русского языка'' под ред. Д. Н. Ушакова (статья «Добро») * [https://kartaslov.ru/просклонять-существительное/добро Склонение существительного «добро»] * [https://ru.wiktionary.org/wiki/добра Викисловарь: добра] t7j9oek9r7pcvipp1td68p2xpbqv83l 0 220507 917665 2026-11-09T17:02:29Z The.shahab 17835 صفحه‌ای تازه حاوی «==فارسی== ===اسم=== # <!--در این‌جا توصیف واژه را بنویسید. اگر چندین توصیف داشت با گذاشتن علامت # در خط بعد، توصیف دیگر آن را نیز بنویسید -->(کنایه) [[شهر|شهری]] که در آن هیچ [[قانون|قانونی]] حاکم نباشد و هرکس هرچه خواهد بکند: #:شماره ماشینش را ورداشته‌اند....» ایجاد کرد 917665 wikitext text/x-wiki ==فارسی== ===اسم=== # <!--در این‌جا توصیف واژه را بنویسید. اگر چندین توصیف داشت با گذاشتن علامت # در خط بعد، توصیف دیگر آن را نیز بنویسید -->(کنایه) [[شهر|شهری]] که در آن هیچ [[قانون|قانونی]] حاکم نباشد و هرکس هرچه خواهد بکند: #:شماره ماشینش را ورداشته‌اند. گیرش می‌آوریم و پدرش را درمی‌آوریم؛ '''شهر هرت''' که نیست‌. gvdx49ayf97kqdphfnfivbin4b1dul1 917666 917665 2026-11-09T17:09:19Z The.shahab 17835 /* فارسی */ 917666 wikitext text/x-wiki ==فارسی== ===اسم=== # <!--در این‌جا توصیف واژه را بنویسید. اگر چندین توصیف داشت با گذاشتن علامت # در خط بعد، توصیف دیگر آن را نیز بنویسید -->(کنایه) [[شهر|شهری]] که در آن هیچ [[قانون|قانونی]] حاکم نباشد و هرکس هرچه خواهد بکند: #:شماره ماشینش را ورداشته‌اند. گیرش می‌آوریم و پدرش را درمی‌آوریم؛ '''شهر هرت''' که نیست‌.<ref>بادها خبر از تغییر فصل می‌دادند، جمال میرصادقی، شباهنگ، ۱۳۶۳</ref> ===منابع=== {{پانویس}} 3iprq4ioeyq4hilb5o0m8ki24ztpqk1 0 220508 917673 2026-11-09T19:06:34Z NVS MHN 47119 зло 917673 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پیشاسلاوی ''*zъlъ'' (بد، نادرست). این واژه در نهایت به ریشهٔ هندواروپایی ''*g'hul-'' بازمی‌گردد که معنای اصلی آن «خمیدن، کج شدن، پیچیدن» بوده است. بر این اساس، معنای اولیهٔ '''зло''' را «کج‌روی، انحراف از راستی» دانسته‌اند؛ یعنی «از مسیر درست خارج شدن». این پیوند معنایی در زبان‌های دیگر هندواروپایی نیز دیده می‌شود: در اوستایی ''zūrah-'' به معنای «نادرست، بی‌انصافی» و در فارسی نوین ''zūr'' به معنای «دروغ، نادرست» آمده است. در آسی ''[[æwzær]]'' به معنای «بد» و در لیتوانیایی ''[[įžūlùs]]'' به معنای «بی‌شرم، گستاخ» است. در روسی، این واژه از سدهٔ ۱۱ میلادی به صورت ''зълъ'' و ''зъло'' ثبت شده است. در متون کهن، ''зъло'' هم بر «بدی، گناه» و هم بر «بدبختی، مصیبت» دلالت داشت. با پذیرش مسیحیت، معنای این واژه از «بد از نظر کیفیت» به «بد از نظر اخلاقی» گرایید و در تقابل با [[добро]] (خیر) قرار گرفت. === آوایش === * {{آیپا|/zɫo/}} ** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-зло.ogg}} === اسم === {{اسم-رو}} <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''зло''' (''جنسیت: خنثی، بی‌جان''； ''اضافه:'' [[зла]]； ''جمع:'' [[зол]]， [[зла]]， [[злам]]， [[зла]]， [[злами]]， [[злах]]) </div> # [[خیر]] در برابر [[شر]]؛ [[بدی]]، [[شر]] به‌عنوان مفهومی اخلاقی و فلسفی. #: ''Борьба добра и зла.'' (نبرد خیر و شر.) #: ''Причинить зло.'' (بدی کردن.) #: ''Не плати злом за добро.'' (بدی را با خوبی پاسخ نده.) # [[بدبختی]]، [[مصیبت]]، [[گرفتاری]]؛ رویداد یا وضعیت ناخوشایند. #: ''Из двух зол выбирать меньшее.'' (از دو بدی، کمترش را انتخاب کردن.) #: ''На зло кому-либо.'' (به کسی بدی کردن؛ برای آزار کسی.) #: ''От его помощи только зло.'' (از کمک او فقط بدبختی حاصل می‌شود.) # محاوره‌ای: [[خشم]]، [[عصبانیت]]، [[اوقات‌تلخی]]؛ حالت درونی خشم. #: ''Со зла сказать.'' (از روی خشم گفتن.) #: ''Зло берёт.'' (خشمگین می‌شوم.) #: ''Иметь зло на кого-либо.'' (از کسی دلخور بودن.) ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || зло́ || *зла |- | اضافی || зла́ || зол |- | برایی || злу́ || злам |- | مفعولی || зло́ || *зла |- | ابزاری || злом || зла́ми |- | اضافی (پیشرویی) || о зле́ || о зла́х |} <div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;"> '''نکته:''' صورت جمع '''зла''' در روسی معیار امروز کاربرد بسیار محدودی دارد و بیشتر در متون کهن یا گفتار عامیانه دیده می‌شود. معمولاً «зло» به‌صورت مفرد (به‌ویژه در معنای نخست) به کار می‌رود. جمع «зол» (اضافی جمع) در عبارت «из двух зол» رایج است. </div> === قید === {{قید-رو}} <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''зло''' </div> # [[بدخواهانه]]، [[با خشم]]، [[با کینه]]؛ به‌عنوان قید حالت از [[злой]]. #: ''Он зло посмотрел на меня.'' (او با خشم به من نگاه کرد.) #: ''Зло подшутить.'' (بدخواهانه شوخی کردن.) # محاوره‌ای: [[خیلی]]، [[به‌شدت]]؛ در تعبیرهای عامیانه. #: ''Зло голоден.'' (خیلی گرسنه است.) ==== صرف ==== قید '''зло''' تغییرناپذیر است و صرف نمی‌شود. ==== مترادف‌ها ==== * (اسم، بدی): [[лихо]] (کهن/عامیانه)، [[худо]] (کهن/عامیانه) * (اسم، بدبختی): [[беда]]، [[напасть]]، [[несчастье]] * (اسم، خشم): [[злоба]]، [[злость]]، [[досада]] * (قید): [[злобно]]، [[со злом]]، [[сердито]] ==== متضادها ==== * (اسم): [[добро]]، [[благо]] * (قید): [[добродушно]]، [[мягко]]، [[по-доброму]] ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[злой]] (بد، شرور) * [[злость]] (خشم، کینه) * [[злоба]] (کینه) * [[злодей]] (شرور) * [[злодейка]] (شرور زن) * [[злодейский]] (شرورانه) * [[злодеяние]] (شرارت) * [[зловредный]] (بدخواه) * [[злопамятный]] (کینه‌جو) * [[злорадный]] (بدخواه) * [[злоупотребление]] (سوءاستفاده) ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|شر}} * {{ت|ar|شر}} * {{ت|de|Böse}} * {{ت|en|evil}} * {{ت|fa|شر}} * {{ت|fr|mal}} * {{ت|it|male}} * {{ت|tr|kötülük}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|بدبختی}} * {{ت|ar|مصيبة}} * {{ت|de|Unheil}} * {{ت|en|misfortune}} * {{ت|fa|بدبختی}} * {{ت|fr|malheur}} * {{ت|it|sventura}} * {{ت|tr|felaket}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|خشم (قید)}} * {{ت|ar|بغضب}} * {{ت|de|böse}} * {{ت|en|angrily}} * {{ت|fa|با خشم}} * {{ت|fr|avec colère}} * {{ت|it|con rabbia}} * {{ت|tr|öfkeyle}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[добро]] · [[злой]] · [[злость]] · [[злоба]] · [[злодей]] </div> ==== منابع ==== * ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера, т. 2 (статья «Злой») * ''Историко-этимологический словарь современного русского языка'' П. Я. Черных, т. 1 (статья «Зло») * ''Толковый словарь живого великорусского языка'' В. И. Даля, т. 1 (статья «Зло») * ''Толковый словарь русского языка'' под ред. Д. Н. Ушакова, т. 1 (статья «Зло») * ''Словарь русского языка'' С. И. Ожегова (статья «Зло») * ''Древняя Русь: наследие в слове. Кн. 2: Добро и Зло'' В. В. Колесова * [https://gramota.ru/poisk?query=зло&mode=slovari Грамота.ру: зло] a5yrzle90tj2to0hciix2oe7et6nrh2 0 220509 917681 2026-11-09T21:33:44Z NVS MHN 47119 зла 917681 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشهشناسی === واژهٔ '''зла''' صورت صرفی دو واژهٔ همریشه است و خود سرواژهٔ مستقل نیست: ۱. صورت حالت اضافی مفرد اسم [[зло]] (شر، بدی). ۲. صورت کوتاه مؤنث صفت [[злой]] (بد، شرور). خانوادهٔ واژگانی '''зл-''' به پیشاسلاوی ''*zъlъ'' بازمیگردد. م. فاسمر این ریشه را با لیتوانیایی ''atžū́las'' («بیاحساس، سنگدل»)، ''įžūlùs'' («آزاردهنده، گستاخ»)، اوستایی ''zūrah-'' («نادرست، بیعدالتی») و فارسی نوین ''zūr'' («دروغ، نادرست») همریشه میداند. پ. ی. چرنیخ ریشهٔ هندواروپایی آن را ''*g'hul-'' به معنای «خمیدن، کج شدن، پیچیدن» بازسازی کرده و معنای اولیهٔ آن را «کجرو، منحرف از راستی» دانسته است. در روسی، این واژه از سدهٔ ۱۱ میلادی به صورت ''зълъ'' ثبت شده و در کنار معنای «بد»، بر «بدبختی» و «گناه» نیز دلالت داشته است. صورت '''зла''' در متون کهن، هم در نقش اسمی (اضافی مفرد [[зло]]) و هم در نقش صفتی (کوتاه مؤنث [[злой]]) به کار میرفته است. === آوایش === * {{آیپا|/zɫa/}} <div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;"> '''نکته:''' تکیه در این صورت صرفی بر هجای پایانی است: '''зла'''. </div> === اسم (صورت صرفی) === {{اسم-رو}} <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''зла́''' (''حالت اضافی مفرد [[зло]]''， ''جنسیت: خنثی، بیجان'') </div> # حالت اضافی مفرد [[зло]]؛ [[شر]]، [[بدی]] (در نقش اضافی). #: ''Не делай зла́.'' (بدی نکن.) #: ''Источник зла́.'' (سرچشمهٔ شر.) # حالت اضافی مفرد [[зло]]؛ [[بدبختی]]، [[مصیبت]] (در نقش اضافی). #: ''Много зла́ произошло.'' (بدبختیهای بسیاری رخ داد.) #: ''Не помни зла́.'' (کینه به دل نگیر.) <div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;"> '''نکته:''' «зла́» صورت مستقل نیست، بلکه شکل صرفی [[зло]] است. متضاد آن در این نقش، [[добра́]] (از [[добро]]) است. </div> ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد |- | فاعلی || зло́ |- | اضافی || style="background:#ffe;" | '''зла́''' |- | برایی || злу́ |- | مفعولی || зло́ |- | ابزاری || зло́м |- | اضافی (پیشرویی) || о зле́ |} === صفت (صورت کوتاه) === {{صفت-رو}} <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''зла́''' (''صورت کوتاه مؤنث [[злой]]''； ''مذکر:'' [[зол]]، ''خنثی:'' [[зло]]، ''جمع:'' [[злы]]) </div> # [[بد]]، [[شرور]]؛ کوتاه مؤنث [[злой]] در معنای اخلاقی. #: ''Она́ была́ зла́ на него́.'' (او از دست او عصبانی بود.) — در نقش مسندی #: ''Судьба́ к ней была́ зла́.'' (سرنوشت با او بد بود.) # [[خشمگین]]، [[عصبانی]]؛ کوتاه مؤنث [[злой]] در حالت عصبانیت. #: ''Мать была́ зла́.'' (مادر عصبانی بود.) # {{مجاز}} [[شدید]]، [[سخت]]؛ (دربارهٔ سرما، بیماری و مانند آن). #: ''Зима́ была́ зла́.'' (زمستان سخت بود.) <div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;"> '''نکته:''' صورت کوتاه '''зла́''' فقط در نقش مسندی (خبری) به کار میرود و صرف نمیشود. متضاد آن [[добра́]] (از [[добрый]]) است. </div> ==== صرف ==== صورت کوتاه '''зла́''' تغییرناپذیر است. {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! جنس/شمار !! صورت کوتاه |- | مذکر || зол |- | مؤنث || style="background:#ffe;" | '''зла́''' |- | خنثی || зло |- | جمع || злы |} ==== مترادفها ==== * (اسم، شر): [[лиха]] (کهن/عامیانه)، [[худа]] (کهن/عامیانه) * (اسم، بدبختی): [[беды]]، [[напасти]]، [[несчастья]] * (صفت، بد): [[зло́й]] (صفت کامل) * (صفت، عصبانی): [[серди́той]]، [[зло́бной]] ==== متضادها ==== * (اسم): [[добра́]] (خیر) * (صفت): [[добра́]] (خوب، مهربان) ==== واژههای مشتقشده ==== «зла́» خود صورت صرفی [[зло]] و [[злой]] است. برای خانوادهٔ واژگانی به مدخلهای [[зло]] و [[злой]] مراجعه کنید. ==== برگردانها ==== {{بر-بالا|شر (اضافی)}} * {{ت|ar|شر}} * {{ت|de|des Bösen}} * {{ت|en|of evil}} * {{ت|fa|شر}} * {{ت|fr|du mal}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|بد (مؤنث، کوتاه)}} * {{ت|ar|شريرة}} * {{ت|de|böse}} * {{ت|en|evil}} * {{ت|fa|بد}} * {{ت|fr|méchante}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[зло]] · [[злой]] · [[добро]] · [[добрый]] · [[злоба]] </div> ==== منابع ==== * ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера, т. 2 (статья «Злой) * ''Историко-этимологический словарь современного русского языка'' П. Я. Черных, т. 1 (статья «Зло») * ''Русское словесное ударение'' М. В. Зарвы (статья «Зло», «Злой») * [https://gramota.ru/poisk?query=зло&mode=slovari Грамота.ру: зло] * [https://ru.wiktionary.org/wiki/зла Викисловарь: зла] 0cujt7748kfcbc94gcnqc7hgmorgjtq 0 220510 917683 2026-11-10T11:55:35Z NVS MHN 47119 лиха 917683 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === واژهٔ '''лиха''' صورت صرفی دو واژهٔ هم‌ریشه است و خود سرواژهٔ مستقل نیست: ۱. صورت حالت اضافی مفرد اسم [[лихо]] (بدی، بدبختی). ۲. صورت کوتاه مؤنث صفت [[лихой]] (بد، شرور؛ دلیر). خانوادهٔ واژگانی '''лих-''' به پیشاسلاوی ''*leikso-'' بازمی‌گردد. م. فاسمر ریشهٔ آن را از ''*loik-'' می‌داند و آن را با لیتوانیایی ''[[likti]]'' («باقی ماندن»)، یونانی ''[[λείπω]]'' (leipō، «رها کردن») و لاتین ''[[relinquō]]'' («باقی گذاشتن») هم‌ریشه می‌شمارد. بر این اساس، معنای اولیهٔ این خانوادهٔ واژگانی را «باقی‌مانده، افزون بر اندازه» دانسته‌اند. در متون کهن روسی از سدهٔ ۱۱ میلادی، ''лихъ'' هم بر «بد، ناپسند» و هم بر «افزون، باقی‌مانده» دلالت داشت. صورت '''лиха''' در متون کهن، هم در نقش اسمی (اضافی مفرد [[лихо]]) و هم در نقش صفتی (کوتاه مؤنث [[лихой]]) به کار می‌رفت. === آوایش === * {{آیپا|/ˈlʲixə/}} (به معنای «بدی، بدبختی») * {{آیپا|/lʲɪˈxa/}} (به معنای «بد، شرور»؛ کوتاه مؤنث) <div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;"> '''نکته:''' تکیه در این واژه نقش معنایی دارد. '''ли́ха''' (تکیه بر هجای نخست) صورت اضافی مفرد [[лихо]] است؛ '''лиха́''' (تکیه بر هجای پایانی) صورت کوتاه مؤنث [[лихой]] است. </div> === اسم (صورت صرفی) === {{اسم-رو}} <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''ли́ха''' (''حالت اضافی مفرد [[лихо]]''， ''جنسیت: خنثی، بی‌جان''； ''جمع:'' [[лиха|ли́ха]]) </div> # حالت اضافی مفرد [[лихо]]؛ [[بدی]]، [[شر]] (در نقش اضافی). #: ''Навидаться всякого ли́ха.'' (بدی‌های بسیاری دیدن.) #: ''Хлебнуть ли́ха.'' (بدبختی چشیدن.) # حالت فاعلی جمع [[лихо]]؛ [[بدی‌ها]] (در نقش فاعلی). #: ''Все ли́ха проходят.'' (همهٔ بدی‌ها می‌گذرند.) # حالت مفعولی جمع [[лихо]]؛ [[بدی‌ها]] (در نقش مفعولی). #: ''Он видел много ли́ха.'' (او بدی‌های بسیاری دیده بود.) <div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;"> '''نکته:''' «ли́ха» صورت مستقل نیست، بلکه شکل صرفی [[лихо]] است. متضاد آن در این نقش، [[добра́]] (از [[добро]]) است. </div> ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || ли́хо || ли́ха |- | اضافی || ли́ха || лих |- | برایی || ли́ху || ли́хам |- | مفعولی || ли́хо || ли́ха |- | ابزاری || ли́хом || ли́хами |- | اضافی (پیشرویی) || о ли́хе || о ли́хах |} === صفت (صورت کوتاه) === {{صفت-رو}} <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''лиха́''' (''صورت کوتاه مؤنث [[лихой]]''； ''مذکر:'' [[лих]]، ''خنثی:'' [[лихо]]، ''جمع:'' [[лихи]]) </div> # [[بد]]، [[شرور]]؛ کوتاه مؤنث [[лихой]] در معنای اخلاقی. #: ''Лиха́ беда́ нача́ло.'' (بدبختی آغازش سخت است؛ ضرب‌المثل) #: ''Судьба́ к ней была́ лиха́.'' (سرنوشت با او بد بود.) # [[دلیر]]، [[بی‌باک]]؛ کوتاه مؤنث [[лихой]] در معنای «دلیر، جسور». #: ''Она́ была́ лиха́ в езде́ ве́рхом.'' (او در سوارکاری بی‌باک بود.) # {{مجاز}} [[شدید]]، [[سخت]]؛ (دربارهٔ سرما، بیماری و مانند آن). #: ''Зима́ была́ лиха́.'' (زمستان سخت بود.) <div style="background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;"> '''نکته:''' صورت کوتاه '''лиха́''' فقط در نقش مسندی (خبری) به کار می‌رود و صرف نمی‌شود. متضاد آن در معنای «بد»، [[добра́]] (از [[добрый]]) و در معنای «دلیر»، [[робка́]] (از [[робкий]]) است. </div> ==== صرف ==== صورت کوتاه '''лиха́''' تغییرناپذیر است. {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! جنس/شمار !! صورت کوتاه |- | مذکر || лих |- | مؤنث || style="background:#ffe;" | '''лиха́''' |- | خنثی || ли́хо |- | جمع || ли́хи / лихи́ |} ==== مترادف‌ها ==== * (اسم، بدی): [[зла]] (شر؛ اضافی)، [[худа]] (بدی؛ کهن/عامیانه)، [[беды]] (بدبختی؛ اضافی) * (صفت، بد): [[зла]] (بد؛ کوتاه مؤنث)، [[плоха]] (بد؛ کوتاه مؤنث) * (صفت، دلیر): [[смела]] (دلیر؛ کوتاه مؤنث)، [[отважна]] (بی‌باک؛ کوتاه مؤنث) ==== متضادها ==== * (اسم): [[добра]] (خیر؛ اضافی) * (صفت، بد): [[добра]] (خوب؛ کوتاه مؤنث) * (صفت، دلیر): [[робка]] (ترسو؛ کوتاه مؤنث)، [[труслива]] (ترسو؛ کوتاه مؤنث) ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== «ли́ха» و «лиха́» خود صورت‌های صرفی [[лихо]] و [[лихой]] هستند. برای خانوادهٔ واژگانی به مدخل‌های [[лихо]]، [[лихой]] و [[лиходей]] مراجعه کنید. ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|بدی (اضافی)}} * {{ت|ar|شر}} * {{ت|de|des Übels}} * {{ت|en|of evil}} * {{ت|fa|بدی}} * {{ت|fr|du mal}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|بد (مؤنث، کوتاه)}} * {{ت|ar|شريرة}} * {{ت|de|böse}} * {{ت|en|evil}} * {{ت|fa|بد}} * {{ت|fr|méchante}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[лихо]] · [[лихой]] · [[зло]] · [[добро]] · [[лиходей]] </div> ==== منابع ==== * ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера, т. 2 (статья «Лихой») * ''Толковый словарь русского языка'' С. И. Ожегова (статья «Лихо») * ''Русское словесное ударение'' М. В. Зарвы (статьи «Лихо», «Лихой») * [https://ru.wiktionary.org/wiki/лиха Викисловарь: лиха] * [https://gramota.ru/poisk?query=лихо&mode=slovari Грамота.ру: лихо] iy7a8iwd8lgw3g6pmogja63mzl1qatf