ویکی‌واژه:شیوه‌نامه

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fa">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌واژه</sitename>
    <dbname>fawiktionary</dbname>
    <base>https://fa.wiktionary.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.4</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ویژه</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">بحث</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کاربر</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">بحث کاربر</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">ویکی‌واژه</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">بحث ویکی‌واژه</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">پرونده</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">بحث پرونده</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">بحث مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">الگو</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">بحث الگو</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">راهنما</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">بحث راهنما</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">رده</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">بحث رده</namespace>
      <namespace key="100" case="case-sensitive">پیوست</namespace>
      <namespace key="101" case="case-sensitive">بحث پیوست</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">پودمان</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">بحث پودمان</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ویکی‌واژه:شیوه‌نامه</title>
    <ns>4</ns>
    <id>7246</id>
    <revision>
      <id>917688</id>
      <parentid>917671</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:14:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NVS MHN</username>
        <id>47119</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بهتر است از واژه (مرد) برای مثال استفاده کنیم...</comment>
      <origin>917688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32534" sha1="dhqnq9be3itsgc5eh8v2ffctxiv1iqi" xml:space="preserve">گسترهٔ واژگان زبان‌ها بسیار زیاد است و در بیشتر زبان‌ها، از جمله فارسی، واژه‌های بسیاری هستند که دارای چندین ریشه، تلفّظ، معنی و روش نوشتن هستند. اگر تفاوت گویش‌ها و لهجه‌ها را نیز به آن بیافزاییم به این نتیجه می‌رسیم که یک واژه‌نامهٔ خوب باید به خوبی این تفاوت‌ها را از هم تفکیک کند. برای بالابردن هماهنگی و یکسان‌سازی ویکی‌واژه بهتر است تمام ویرایش‌ها از شیوه‌نامه‌ای یکسان پیروی کند. این شیوه‌نامه امکان یکدست‌سازی برای ویکی‌واژه فارسی را فراهم می‌کند و پیروی از آن کیفیت جستجوهای پژوهشی را در ویکی‌واژه به عنوان واژه‌نامه‌ای رایانه‌ای بالا می‌برد. توجه کنید که این قوانین تغییرپذیر هستند اما تا هنگامی که تغییر نکرده‌اند، تمام ویکی‌واژه‌نویسان باید از این قوانین پیروی کنند.

==بنیادها==
=== نام سرواژه ===
نام سرواژه می‌تواند یک واژه یا عبارت باشد که شما می‌خواهید آن را توصیف کنید. برای زبان‌هایی که دارای حروف بزرگ و کوچک هستند، نام سرواژه با حرف کوچک آغاز می‌شود. استثناها شامل اسم‌های خاص، اسم‌های آلمانی، و بسیاری از مخفف‌ها می‌شود.

===عنصرهای پایه‌ای===
هر سرواژه باید دست کم از عنصرهای پایه‌ای زیر تشکیل شده باشد:
# '''زبان:''' به شما کمک می‌کند که بدانید در چه زبانی آن واژه را بررسی می‌کنید. همیشه زبان در سطح تیتر ۲ قرار دارد. همیشه نخست زبان فارسی می‌آید چون این ویکی‌واژهٔ فارسی است و پس از آن زبان‌های دیگر به ترتیب حروف الفبا خواهند آمد.
# '''پاره‌های سخن:''' کاربرد آن واژه یا عبارت را در جمله نشان می‌دهد (مانند اسم، فعل و ...). در بیشتر موارد، پاره‌های سخن سطح ۳ دارند، اما ممکن است در سطوح پایین‌تری نیز جای بگیرد، هنگامی که آن دارای چندین ریشه‌شناسی یا تلفظ باشد.
#'''منابع:''' قسمت مهمی است که اعتمادپذیری ویکی‌واژه را بالا می‌برد. از آن‌جایی که بیشتر واژه‌ها را به سادگی می‌توان در واژه‌نامه پیدا کرد، منابع بیشتر، برای واژه‌های ناآشنا و مبهم که نیاز به آوردن منبع است، کاربرد دارد. منابع ممکن است در قسمتی مناسب در سطح خاصی اضافه شود.

=== یک نمونهٔ خیلی ساده ===
این یک سرواژهٔ ساده برای ایجاد واژهٔ '''پدر''' است که بیشتر '''عنصرهای پایه‌ای''' را نشان می‌دهد:
# زبان واژه (به‌عنوان تیتر سطح ۲)،
# نوع واژه (به‌عنوان تیتر سطح ۳)،
# حالت‌های واژه مانند جمع، صفت تفضیلی، و… (واژه باید درشت شود)،
# یک توصیف (بعد از «'''#'''» خواهد آمد که باعث شماره‌گذاری می‌شود و هر توصیف در یک خط خواهد بود. توجه کنید که توصیف تا حد ممکن باید جمله باشد، لطفاً برگردان‌های واژه‌ها را در این قسمت ننویسید)،
# واژگان کلیدی در توصیف را تبدیل به پیوند کنید،
# «منابع» (در این‌جا به‌عنوان تیتر سطح ۳)، و
# وارد کردن منبع اثبات‌پذیر.

&lt;pre&gt;

== فارسی ==
=== اسم ===
'''پدر''' (''جمع'' [[پدرها]]، [[پدران]])
# مردی که از او [[بچه]] به وجود آمده‌است

=== منابع ===
* ''لغت‌نامهٔ'' دهخدا
&lt;/pre&gt;

== نگارش ==
روش نوشتن واژگان فارسی در ویکی‌واژهٔ فارسی، همانند [[w:ویکی‌پدیا:دستور خط|ویکی‌پدیای فارسی]] است که از دستور خط فرهنگستان زبان و ادب فارسی ایران ریشه گرفته‌است. این شیوه، بسته به نیاز ویکی‌واژه، با هم‌راییِ کاربران تغییرپذیر است.

=== عنوان سرواژه‌ها ===
نوشتار اصلی [[ویکی‌واژه:سرواژه]]

روش نگارش یک واژه، جدای از معنی و تلفظ آن، همانند واژه‌نامه‌های کاغذی است؛ به این معنی که همهٔ واژه‌هایی که در هر زبانی باوجود آوایش یا معنی متفاوت‌شان به ''یک شکل'' نوشته می‌شوند، باید در یک صفحه آورده شوند.

هر عنوان ویکی‌واژه ویژهٔ یک سرواژه است که ممکن است معنی‌های زیادی در زبان‌ها و لهجه‌های گوناگون داشته باشد و تلفظ‌های گوناگونی هم داشته باشد. بر خلاف ویکی‌پدیا، در ویکی‌واژه صفحهٔ «ابهام‌زدایی» وجود ندارد. در همین راستا باید توجه داشت که:
* مبنای یکی بودنِ روش نگارش واژه‌ها در زبان‌های گوناگون، یکسان بودنِ رشتهٔ نویسه‌های آنها بر مبنای استاندارد [[یونی‌کد]] است.
* در مورد واژگان فارسی سایر زبان‌هایی که با الفبای فارسی-عربی نوشته می‌شوند، [[هجاوندی]] (حرکت‌گذاری) در عنوان صفحه‌ها مجاز نیست. هم‌چنین، استفاده از نویسهٔ «ٔ» در عنوان صفحه‌ها مجاز نیست.

==تیترهای اضافی==
تیترهای اضافی که اگر ممکن است، شما باید آن را بیافرایید، اما اگر مهارت، وقت و یا منابع کافی ندارید، نیازی  به اضافه کردن آن‌ها نیست.  فهرست زیر یک فهرست انحصاری نیست، ممکن است زمانی تیترهای دیگری نیاز داشته باشید. اما پیشنهاد می‌شود که ترتیب این فهرست را رعایت کنید. 

 &lt;nowiki&gt;
==فارسی==
===گونه‌های دیگر نوشتاری===
===ریشه‌شناسی===
===تلفظ===
* آوانویسی
* پرونده‌های صوتی در هر لهجه‌ای
* هم‌قافیه
* هم‌آوا
* هجاوندی
===اسم===
تکرار اسم به صورت درشت (دستور زبان)
# توصیف ۱ (در این قسمت تا حد ممکن توصیف واژه را بنویسید و از نوشتن برگردان بپرهیزید. بخش برگردان‌ها برای نوشتن برگردان‌ها است)
#: گفتاوردها
# توصیف ۲
#: گفتاوردها
       و غیره.
====صرف====
====نکات کاربرد====
====مترادف‌ها====
====متضادها====
====واژه‌های مشتق‌شده====
====جستارهای وابسته====
====برگردان‌ها====
====منابع====
====پیوند به بیرون====

===فعل===
تکرار فعل به صورت درشت (دستور زبان)
# توصیف ۱
#: گفتاوردها
       و غیره.
====نکات کاربرد====
====مترادف‌ها====
====متضادها====
====واژه‌های مشتق‌شده====
====جستارهای وابسته====
====برگردان‌ها====
====منابع====
====پیوند به بیرون====

---- (خطوط جداکنندهٔ بین زبان‌ها)

==انگلیسی==
===ریشه‌شناسی===
===آوایش===
===اسم===
تکرار اسم به صورت درشت (دستور زبان)
# توصیف ۱ به فارسی
#: گفتاورد به انگلیسی
#:: ترجمهٔ گفتاورد به فارسی
# توصیف ۲ به فارسی
#: گفتاورد به انگلیسی
#:: ترجمهٔ گفتاورد به فارسی
====مترادف‌ها====
====متضادها====
====واژه‌های مشتق‌شده====
====جستارهای وابسته====
&lt;/nowiki&gt;

اصل کلیدی در فهرست تیترهای بالا، توجه به لایه‌ای بودن آن‌ها است. یک تیتر شامل تمام سطوح تیتر زیرین خود است تا موقعی که به سطح تیتر خود برسد. لایه‌ای بودن اصل کلیدی در ویکی‌واژه‌است. اگر شما با این تیترها مشکل دارید و اصل آن‌ها را متوجه نمی‌شوید، از یک کاربر باتجربه بپرسید.

===تیترهای قبل از توصیف‌ها===
در حالت کلی، تیترها در این گروه به معنی واژه وابسته نیست. آن‌ها یک محیطی را می‌سازند که شما را به واژه و واژه‌های وابستهٔ آن راهنمایی می‌کند، و به ما اجازهٔ تمیز دادن آن با دیگر واژه‌ها را می‌دهد که ممکن است در برخی از آن‌ها همسان باشد.

==== زبان ====
زبان از تیتر سطح ۲ استفاده می‌کند و نخستین تیتر است. ما می‌توانیم چندین تیتر سطح ۲ زبان داشته باشیم، به این معنی که برای یک سرواژه که در چندین زبان وجود دارد، هر صفحه به چند بخش تقسیم می‌شود و هر بخش به یکی از زبان‌ها اختصاص می‌یابد. '''وارد کردن این بخش الزامی است'''. برای ایجاد این بخش‌ها می‌توانید نام زبانی را که آن واژه را در آن توصیف می‌کنید به صورت عنوان سطح ۲ این‌گونه وارد کنید:

 &lt;nowiki&gt;==فارسی==&lt;/nowiki&gt; (عنوان سطح ۲ است)

==== ریشه‌شناسی ====
نخستین تیتر بعد از تیتر زبان به‌طور معمول تیتر ریشه‌شناسی است. اصولاً ریشه‌شناسی نشان می‌دهد که یک واژه از کجا آمده‌است. برای واژه‌های نو ممکن است، اطلاعاتی در مورد کسی که آن واژه را ساخته‌است، بدهد (مانند واژه‌های [[برنهاده]] فرهنگستان زبان). اگر یک واژه از واژهٔ دیگری در همان زبان با یک قانون خاص مشتق شود، مانند ساخت یک قید در فارسی با اضافه کردن «تَر» (مثل آرام + تَر)، دیگر لازم نیست اطلاعات ریشه‌شناسی واژهٔ اصلی را در واژهٔ برگرفته‌شده بیاوریم.
گاهی دو [[واژه]] با ریشه‌شناسی‌های گوناگون در یک سرواژه قرار می‌گیرند به خاطر این‌که آن‌ها نوشتاری یکسان دارند (آن‌ها واژه‌های '''همسان‌نوشت''' هستند). در این موارد، بیشتر از یک تیتر «ریشه‌شناسی» داریم که به آن‌ها عدد می‌دهیم. مانند واژهٔ [[مرد]] که دارای دو ریشه‌شناسی است:
&lt;pre&gt;
===ریشه‌شناسی ۱===
====آوایش====
====اسم====
===ریشه‌شناسی ۲===
====آوایش====
====اسم====
====فعل====
&lt;/pre&gt;
توجه کنید که در هنگامی که چندین ریشه‌شناسی دارید، تمام تیترهای زیرمجموعهٔ ریشه‌شناسی بسته به سطحشان، ۱ سطح اضافه خواهند شد تا اصل لایه‌ای را حفظ کند.

====تلفظ====
یک تلفظ نمونه می‌تواند به صورت زیر باشد:

&lt;pre style=&quot;text-align:right;direction:rtl;&quot;&gt;
* {{ل|بر}} {{آیپا|/pɔːtˈmantəʊ/}}، {{سمپا|/pO:t&quot;m{nt@U/}}
* {{ل|آم}} {{سمپا|/pOrt&quot;m{ntoU/}}
* {{صدا|en-us-portmanteau.ogg|آمریکایی}}
&lt;/pre&gt;

بسیاری از واژه‌های زبان‌ها و به‌ویژه فارسی بر اثر ننوشتن [[واج|واج‌ها]] دارای چندین تلفظ هستند مانند واژهٔ قمری:

&lt;pre&gt;صبحدم نالهٔ قمری شنو از طرف چمن                    تا فراموش کنی فتنهٔ دور قمری&lt;/pre&gt;

در ویکی‌واژه فارسی همانند نسخهٔ انگلیسی آن بعد از بخش ریشه‌شناسی، از تلفظ برای دسته‌بندی استفاده می‌شود. توجه کنید نیازی نیست تمام روش‌ها را '''شما''' بنویسید، هر روشی را که یاد دارید، استفاده کنید. برای نوشتن آوایش می‌توانید از یکی از روش‌های زیر استفاده کنید.

===== سمپا =====
اگر به آوانویسی با روش «سمپا» ی {{انگلیسی|SAMPA}} آشنایی دارید، می‌توانید با استفاده از الگوی زیر آوایش واژهٔ موردنظر را وارد کنید.

 &lt;nowiki&gt;{{سمپا|تلفظ}}&lt;/nowiki&gt;

در الگوی فوق، به‌جای «تلفظ» بایستی تلفظ واژهٔ موردنظر را بنویسید.

برای آشنایی بیشتر با شیوهٔ آوانویسی «سمپا» [[ویکی‌واژه:راهنما:سمپا|SAMPA]] را ببینید.

===== آیپا =====
اگر به آوانویسی با روش آیپا {{انگلیسی|IPA}} آشنایی دارید، می‌توانید با استفاده از الگوی زیر تلفظ واژهٔ موردنظر را وارد کنید.

 &lt;nowiki&gt;{{آیپا|تلفظ}}&lt;/nowiki&gt;

در الگوی فوق، به‌جای «تلفظ»، بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید.

===== هجاوندی =====
شما می‌توانید آوانویسی را با کمک هجاوندی (حرکت‌گذاری) روی واج‌ها انجام دهید. اگرچه این شیوه چندان پیشنهاد نمی‌شود، اما می‌تواند برای واژگان فارسی و عربی کارآمد باشد. برای این کار تنها کافی است با استفاده از الگوی زیر تلفظ واژهٔ موردنظر را وارد کنید.

&lt;nowiki&gt;{{هجاوندی|تلفظ}}&lt;/nowiki&gt;

در الگوی فوق به‌جای ''تلفظ'' بایستی آوایش واژهٔ موردنظر را بنویسید.

=====پرونده رسانه‌ای=====
شما همچنین می‌توانید فایل صوتی‌ای که شامل تلفظ واژه مورد نظر است را قرار دهید. این شیوه به‌ویژه در مورد همخوان‌ها، واج‌ها و واژگان پرکاربرد هر زبان همچون ضمیرها پیشنهاد می‌شود.

===هسته اصلی سرواژه===

==== نوع واژه ====
معمولاً این سطح تیتر ۳ است اما ممکن است زمانی که واژه دارای چندین ریشه و تلفظ باشد، شمارهٔ سطح بیشتر شود. این سطح بیشتر [[پیوست:انواع واژه|انواع واژه]] را نشان می‌دهد، اما ممکن است چیزهای دیگری به غیر از نوع واژه، مثل «اسم خاص»، «اصطلاح»، «مخفف»، «نشانه»، «پیشوند» و خیلی چیزهای دیگر، را نشان دهد.
* تبصره: برای واژه‌ای چون «زیبا» که هم اسم خاص برای دختران است و هم صفت است باید دو عنوان صفت و اسم ساخته شود.
* تبصره: برای واژه‌ای چون «نی» که همیشه اسم است اما اشاره به دو یا چند شی یا معنا دارد (آلت موسیقی، گیاه، وسیلهٔ نوشیدن) بایستی با گذاشتن علامت &lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt; در زیر عنوان نوع واژه، معنی‌های گوناگون آن را بیاورید. به‌عنوان نمونه، برای «نی» که یک اسم است داریم:

&lt;pre&gt;
===اسم===
# نام سازی بادی در موسیقی
# نام نوعی گیاه
# وسیلهٔ نوشیدن مایعات
&lt;/pre&gt;

*تبصره: برای نام‌های مکان، افراد، کشورها، شهرها و... که اسم‌های خاص هستند از «اسم خاص» برای نوع واژه استفاده کنید.

نوع واژه می‌تواند یکی از عنوان‌های زیر باشد:

[[اسم]]، [[اسم خاص]]، [[صفت]]، [[ضمیر]]، [[فعل]]، [[آوا]]، [[پیشوند]]، [[پسوند]]، [[پیوندواژه]]، [[قید]]، [[شماره]]، [[گروه اسمی]]

همچنین سایر مواردی که در [[پیوست:گونه‌های واژه|پاره‌های سخن]] موجود است.

====دستور زبان====
ما در زیر تیتر «نوع واژه» بدون فرورفتگی، دستور زبان&lt;ref group=&quot;واژه‌نامه&quot;&gt;Inflection&lt;/ref&gt; واژه را وارد می‌کنیم. تیتر مجزایی برای این‌کار لازم نیست. برای واژه‌هایی که دارای دستور زبان نمی‌باشند فقط واژه را به صورت درشت (&lt;nowiki&gt;'''واژه'''&lt;/nowiki&gt;) تکرار می‌کنیم. آن‌ها را در  پرانتز به مانند زیر باید قرار دهیم:
:برای اسم داریم...
&lt;div style=&quot;direction:rtl;text-align:right&quot;&gt;
::'''word''' (''جمع [[words]]'')
::'''word''' (''[[ناشمردنی]]'')
::'''word''' (''[[استفاده فقط به صورت جمع]]'')
&lt;/div&gt;
:برای صفت خواهیم داشت:
&lt;div style=&quot;direction:rtl;text-align:right&quot;&gt;
::'''hard''' (''[[مقایسه‌ای]]'' '''[[harder]]''', ''[[عالی]]'' '''[[hardest]]''')
::'''growling''' (''[[مقایسه‌ای]] نیست'')
::'''to end''' (''سوم شخص مفرد حال ساده'' '''[[ends]]''', ''حال استمراری'' '''[[ending]]''', ''گذشته ساده'' '''[[ended]]''', ''گذشته کامل'' '''[[ended]]''')
&lt;/div&gt;

==== توصیف‌ها ====
توصیف‌ها اصلی‌ترین قسمت اطلاعات یک واژه‌نامه هستند اما دارای تیتر نمی‌باشند. آن‌ها به سادگی در یک بلاک بزرگ، خط به خط، که هر خط با علامت '''#''' شروع می‌شوند، قرار می‌گیرند. توجه کنید که در قسمت توصیف باید شما '''توصیفی''' از واژه را به صورت مختصر به فارسی بنویسید، لطفاً از به کار بردن برگردان به فارسی بپرهیزید، قسمت برگردان‌ها برای این کار است. به عنوان نمونه به توصیف واژهٔ [[free]] دقت کنید:
# [[برده]] و زندانی نبودن.
# [[محدود]] نشده.
# بدست آوردن [[بدون]] پرداخت [[وجه نقد]].
# (نرم‌افزار) با کمترین [[محدودیت‌ها]] در [[توزیع]] یا [[بهبود]].

یا به توصیف واژهٔ [[milk]] دقت کنید:
# (ناشمردنی) یک [[مایع]] [[سفید]] که از [[پستان]] [[پستانداران]] [[ماده]] برای تغذیهٔ [[بچه|بچه‌هایشان]] تولید می‌شود.
همچنین شما می‌توانید اطلاعاتی اضافی در پرانتز، در اول جمله، بیاورید. مانند آنچه در توصیف‌های بالا نوشته شد. (نرم‌افزار، ناشمردنی)

====صرف====
این بخش برای صرف فعل، اسم و غیره می‌باشد. 

=====مخفف‌ها=====
«توصیف‌های» سرواژه‌هایی که مخفف‌ها هستند باید به صورت بازشده (غیرمخفف) باشند. وقتی که یک مخفف را بتوان به چند حالت بازشده (غیرمخفف) نوشت را باید به صورت ترتیب الفبایی نوشت. در هنگامی که مخفف‌ها را باز می‌کنید، از حروف بزرگ استفاده نکنید.
حال در فضای زیر بخش نوع واژه باید به توصیف واژه بپردازید. اینکار را بدین گونه انجام دهید.
&lt;pre&gt;
#توصیف واژه
&lt;/pre&gt;

====جمله‌های نمونه====
در حالت کلی هر توصیفی باید با یک [[گفتاورد]] که توصیف را نشان می‌دهد، همراه شود. اگر هیچ گفتاوردی پیدا نکردید، یک جملهٔ نمونه بسازید. توجه کنید که برای واژه‌های غیرفارسی، باید گفتاورد یا جملهٔ نمونه را در زبان مبدا بنویسید و سپس در زیر آن، و با یک فرورفتگی ترجمهٔ آن را به فارسی بیاورید. به جملهٔ نمونهٔ واژه [[milk]] در انگلیسی است، توجه کنید:

# [[دوشیدن]] شیر از (یک پستاندار، به‌خصوص [[گاو]]).
#: {{چر}}''The farmer '''milked''' his cows.''{{چر}}
#:: [[کشاورز]] گاوش را دوشید.
پرواضح است که برای واژه‌های فارسی نیازی به ترجمه نیست، چون این‌جا [[ویکی‌واژه|ویکی‌واژهٔ]] [[فارسی]] است.

===تیترهای بعد از توصیف‌ها===
در حالت کلی این تیترها از معانی واژه‌ها مشتق می‌شوند.

====ترتیب تیترها====
* '''نکات کاربرد''' (که می‌تواند هرجای مناسبی قرار بگیرد)
* '''دستور زبان''' برای فعل‌ها، اسم‌ها و صفت‌ها
* '''گفتاوردها''' 
* '''مترادف‌ها'''
* '''متضادها'''
* '''دیگر وابسته‌های معنایی'''
* '''واژه‌های مشتق‌شده'''
* '''واژه‌های وابسته'''
* '''واژه‌های هم‌آهنگ'''
* '''برگردان‌ها''' (آن‌هایی که سرواژه‌ای در ویکی‌واژهٔ فارسی دارند)
* '''جستارهای وابسته'''
* '''واروواژه و دیگر ناچیزها'''
* '''منابع'''
* '''پیوند به بیرون'''

====نکات کاربرد====
این قسمت چه با یک تیتر مشخص شود چه با یک سطح فرورفتگی، می‌تواند هرجایی بیاید. باید نزدیک‌ترین جایی که نیاز به توضیح دارد، قرار گیرد. توضیح‌های کوتاه بسیار تاثیرگذارتر از توضیح‌های بسیار بلند است. این نکات کاربرد را به همراه منابع بنویسید. به یاد داشته باشید، توصیف کنید که چگونه یک واژه استفاده می‌شود و سعی نکنید بر نظر خود پافشاری کنید. به عنوان نمونه بخش نکات کاربرد واژهٔ [[shame]] را در زیر می‌بینیم:

* در حالت کلی ''shame'' ناشمردنی است، اما گاهی اوقات شمردنی هم استفاده می‌شود. مانند:
*: {{چر}}''I felt two shames: one for hurting my friend, and a greater one for lying about it.''{{چر}}
*:: ''من دو بار تاسف می‌خورم، یکی به خاطر این‌که دوستم را آزردم، و بدتر از آن در موردش دروغ گفتم.''
توجه کنید که جملهٔ نمونهٔ نکتهٔ کاربرد به صورت مورب است.

====گفتاوردها====
در حالت کلی گفتاوردها در زیر [[#توصیف‌ها|توصیف]]، قرار دارند. اگر بیش از یک گفتاورد وجود داشت و یا جایی بود که این امکان وجود نداشت، یک بخش جدا باید مورد استفاده قرار بگیرد. نمونه‌ای از گفتاورد را در زیر می‌بینید:
&lt;div style=&quot;direction:ltr;&quot;&gt;
* '''1564''', Flat Footed (translator), Platypus (author), ''Odes'', chapter 3, line 12:
*: The '''hrunk''' it '''hrunketh''' every day.
&lt;/div&gt;

====مترادف‌ها====
مترادف‌ها (همگون‌ها) واژه‌هایی هستند که با سرواژه مترادف هستند. یک واژه مترادف باید بتواند دقیقا نقش واژهٔ اصلی را در جمله‌ها ایفا کند. وقتی چندین توصیف وجود دارد، برای هر توصیف باید فهرستی از مترادف‌ها را داشته باشیم. روش زیر برای این کار پیشنهاد می‌شود:
:# خلاصه‌ای از هر توصیف ایجاد کنید و آن را مورب در بین پرانتز قرار دهید و در آخر یک دو نقطه قرار دهید.
:# فهرست هر مترادف‌های مربوط به توصیفش را با ویرگول و به ترتیب حروف الفبا قرار دهید.
:# برای هر مترادف‌ها از یک خط استفاده کنید و خط را با فهرست غیرترتیبی (گلوله) آغاز کنید.

بخش مترادف‌های واژهٔ «[[free]]» مانند نمونهٔ زیر می‌تواند باشد:
&lt;div style=&quot;direction:rtl;&quot;&gt;
* {{احساس|بدست آوردن بدون پرداخت وجه نقد}} [[free of charge]]، [[gratis]]
* {{احساس|محدود نشده}} [[unconstrained]]، [[unfettered]]، [[unhindered]]
* {{احساس|نرم‌افزار: با کمترین محدودیت‌ها در توزیع یا بهبود}} [[libre]]
* {{احساس|شامل نشدن}} [[without]]

&lt;/div&gt;

تبصره: واژهٔ مترادف حتما باید واژهٔ مترادف در زبان خود واژه باشد مثلا نمی‌توان واژهٔ [[yeha]] را به عنوان مترادف واژهٔ [[بله]] استفاده کرد.

====متضادها====
متضادها (پادواژه‌ها) واژگانی هستند که معنی برعکس سرواژه می‌دهند. طریقهٔ استفاده آن دقیقا به مانند [[#مترادف‌ها|مترادف‌ها]] است.

====دیگر وابسته‌های معنایی====
شما می‌توانید برای دیگر وابسته‌های معنایی به مانند قسمت [[#مترادف‌ها|مترادف‌ها]] عمل کنید و بخش جدیدی برای آن‌ها درست کنید. قالب هر قسمت دقیقا به مانند بخش مترادف‌ها است.

====واژه‌های مشتق‌شده====
فهرستی از واژه‌های مشتق‌شده از واژه، در زبان واژه را می‌آوریم. برای نمونه فهرست واژه‌های مشتق‌شدهٔ [[milk]] به صورت زیر است:

{{مر-بالا}}
* [[almond milk]]
* [[bottle of milk]]
* [[breast milk]]
* [[chocolate milk]]
* [[coconut milk]]
* [[condensed milk]]
* [[evaporated milk]]
* [[flavored milk]], [[flavoured milk]]
* [[homogenized milk]]
* [[milk bar]]
* [[milk bottle]]
* [[milk chocolate]]
* [[milk float]]
* [[milkmaid]]
* [[milkman]]
* [[milk of magnesia]]
* [[milk pan]]
{{مر-وسط}}
* [[milk powder]]
* [[milk product]]
* [[milkshake]]
* [[milk tooth]]
* [[milky]]
* [[Milky Way]]
* [[nut milk]]
* [[oat milk]]
* [[rice milk]]
* [[semi-skimmed milk]]
* [[skim milk]], [[skimmed milk]]
* [[soy milk]]
* [[whole milk]]
{{مر-پایین}}

برای واژه‌هایی که تعداد زیادی واژهٔ مشتق‌شده دارند، می‌توانید از الگوهای {{الگوی|مر-بالا}}، {{الگوی|مر-وسط}} و {{الگوی|مر-پایین}} استفاد کنید.

==== واژه‌های وابسته ====
فهرستی از واژه‌هایی که رابطهٔ بسیار قوی‌ای با واژه در آن زبان دارد که از نوع واژه‌های مشتق‌شده نیست.

====برگردان‌ها====
برگردان‌های (ترجمه‌های) یک واژه در این قسمت قرار خواهند گرفت. برای این منظور، از الگوی ترجمه و  [//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias کد مربوط به هر زبان] استفاده می‌شود. زبان‌ها باید براساس حروف الفبا مرتب شوند. برای نمونه برگردان یکی از توصیف‌های واژه [[آزاد]] را در زیر می‌آوریم:

:آن چه وارد می‌کنید:
&lt;pre&gt;
{{بر-بالا|آزاد}}
* {{ت|ar|حر}}
* {{ت|fr|libre}}
{{بر-پایین}}
&lt;/pre&gt;

:آن چه می‌بینید:
{{بر-بالا|آزاد}}
* {{ت|ar|حر}}
* {{ت|fr|libre}}
{{بر-پایین}}

====واروواژه و دیگر ناچیزها====
واروواژه‌ها&lt;ref group=&quot;واژه‌نامه&quot;&gt;Anagrams&lt;/ref&gt; در سطح تیتر ۳ ممکن است قرار بگیرد. فقط باید فهرستی از واژه‌هایی در خود زبان واژه باشد. به عنوان نمونه واروواژه برای «[[باد]]» را در زیر داریم:
&lt;pre&gt;
* [[باد]]: [[ادب]]
&lt;/pre&gt;
دیگر بخش‌هایی ناچیز با مطالب ناچیز، ممکن است اضافه شود، چه در زیرتیتر «دیگر ناچیزها» یا نام مناسب دیگری. به خاطر گسترهٔ این ناچیزها، هیچ قالب‌بندی خاصی ارائه نمی‌شود.

====منابع====
برای نشان دادن منابعی که در نوشتن مطالب هر سرواژه استفاده شده‌است از این بخش استفاده می‌کنیم. بخش منابع زیر سطح «نوع واژه» قرار دارد به عنوان مثال زیر سطح عنوان واژهٔ «نام» یا «فعل» قرار می‌گیرد.

برای وارد کردن منابع در هر جایی از صفحه که نیاز به ذکر منبع بود با کمک برچسب‌های  &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; که در پایین کادر ویرایش قابل دسترسی است. متن منبع را در همان‌جا تایپ کنید. بدین گونه:

&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;مثنوی معنوی، مولانا جلال الدین بلخی&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

حال برای آوردن تمام منابع زیر عنوان منابع تنها کافی است الگوی زیر را در زیر عنوان منابع قرار دهید.

&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;

===فراداده===
این قسمت اطلاعاتی است که به طور معمول شما آن را وارد می‌کنید، اما آن‌ها به صورت عادی در صفحه دیده نمی‌شوند. طریقهٔ دیده شدن آن‌ها بسته به ترجیحات کاربران، به‌خصوص پوستهٔ صفحه، فرق می‌کنند.

====پیوندهای رده====
رده‌ها برای جمع‌آوری مدخل‌های مشابه در یک صفحه به کار برده می‌شوند. برای رده‌بندی یک واژه یا عبارت، به سادگی از برچسب «رده» استفاده می‌کنیم:

&lt;pre&gt;[[رده:نام رده]]&lt;/pre&gt;

====پیوندهای میان‌ویکی====
پیوندهای میان‌ویکی برای پیوند دادن یک سرواژه به سرواژه متناظر آن در زبان‌های دیگر به کار برده می‌شود. برای اضافه کردن پیوند میان‌ویکی برای یک واژه به صورت زیر عمل می‌کنیم:

&lt;pre&gt;[[en:edit]]&lt;/pre&gt;

که در بالا پیوند میان‌ویکی‌ای به واژهٔ «edit» در انگلیسی داده می‌شود. توجه کنید که با تغییر en به اختصارهای زبان‌های دیگر می‌توان به ویکی‌واژه‌های آن زبان‌ها پیوند داد. (به عنوان مثال ar برای ویکی‌واژه عربی)

==واژه‌نامه==
&lt;references group=&quot;واژه‌نامه&quot; /&gt;

[[رده:ویکی‌واژه]]

[[en:Wiktionary:Style guide]]</text>
      <sha1>dhqnq9be3itsgc5eh8v2ffctxiv1iqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اطلس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30013</id>
    <revision>
      <id>917697</id>
      <parentid>901699</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>The.shahab</username>
        <id>17835</id>
      </contributor>
      <comment>/* فارسی */</comment>
      <origin>917697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1496" sha1="11j29vathnca86n69hmm5tjdismth8b" xml:space="preserve">==فارسی==
===ریشه لغت===
===آوایش===
*/اَطلَس/
===[[file:Nuvola apps bookcase2.png|35px]] اسم===
'''اطلس''' 
#نوعی پارچه ابریشمی که یک روی آن براق است. پارچه ابریشمی.
#نوعی پارچه از الیاف مصنوعی شبیه ابریشم.
#کتاب شامل جدول‌ها، نمودارها. فرمول‌ها، نقشه‌ها، و تصویرهای مربوط به یک رشته خاص. نقشه جغرافیایی.
#{{جانوری}}: نخستین مهره در ستون فقرات که از بالا به جمجمه و از پایین به [[مهره آسه]] متصل است. اولین معره گردن.
#{{نجوم}}: فلک نُهُم. سطح مقعر.
#نام یکی از رب النوع‌های یونان قدیم که زمین را بر دوش خود حمل می‌کند.
#نام اقیانوسی که بین اروپا و امریکا قرار دارد. [[اقیانوس اطلس]].
{{-}}
----
{{ترجمه-بالا}}
;{{انگلیسی}}: [[satin]]
*[[satine]]
*[[sateen]]
*[[atlas]]
*[[atlantic ocean]]
*[[transatlantic]]
*[[satinette]]
*[[satinet]]
*[[finback]]
*[[saury]]
*[[maderia]]
*[[hyades]]
*[[pleiades]]
{{ترجمه-پایین}}
====منابع====
*فرهنگ بزرگ سخن/ فرهنگ لغت معین

[[رده:اسم‌های فارسی]]
[[رده:اسم‌های معرب -یونانی]]
[[رده:اصطلاحات با پیشوند اَط]]
[[رده:اصطلاحات با پسوند لس]]</text>
      <sha1>11j29vathnca86n69hmm5tjdismth8b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاربر:Kir to kose nanat</title>
    <ns>2</ns>
    <id>197854</id>
    <revision>
      <id>917687</id>
      <parentid>884065</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:09:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>The.shahab</username>
        <id>17835</id>
      </contributor>
      <origin>917687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="mobug5wzv8mp6be5xtfl8ajklhrumu5" xml:space="preserve">{{کاربر بسته شده}}</text>
      <sha1>mobug5wzv8mp6be5xtfl8ajklhrumu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌واژه:ویکی‌واژهٔ فارسی، تبعیدگاه خرابکاران ویکی‌پدیای فارسی؟</title>
    <ns>4</ns>
    <id>219450</id>
    <revision>
      <id>917694</id>
      <parentid>909431</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>The.shahab</username>
        <id>17835</id>
      </contributor>
      <origin>917694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6558" sha1="03ko74ioijzyvwt67i6m3grje0c4kgn" xml:space="preserve">در این ''انشای کاربری''، ابتدا پیشینه‌ای از ویکی‌واژهٔ فارسی ارائه می‌شود، سپس ر‌وش منحصربفرد گروهی از کاربران برای خرابکاری تبیین شده و در نهایت، چشم‌اندازی از آیندهٔ این پروژه ترسیم می‌گردد.

[[کاربر:The.shahab|The.shahab]] ([[بحث کاربر:The.shahab|بحث]]) ۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۰ (UTC)
==دیباچه==
اگر گشتی در ویکی‌واژهٔ فارسی زده باشید، حتماً متوجه شده‌اید که اکثر سرواژه‌ها، بصورت ''درون‌ریزی خودکار'' توسط چندین ربات و ''بدون کنش رسمی کاربران'' ایجاد شده است. در این میان، شماری از سرواژه‌ها هم هستند که با کنش کاربران ثبت‌نام‌کرده، سر و شکل درست و به‌سامانی دارند. هدف از نوشتن این انشا، معرفی حجم عظیمی از خرابکاری در صدها سرواژهٔ دیگر، توسط گروهی از کاربران پیشین ویکی‌پدیای فارسی است. در ادامه، با این موضوع بیشتر آشنا خواهید شد.

== ویکی‌واژهٔ فارسی مدیر دارد؟ ==
ویکی‌واژه فارسی، یکی از چندین پروژهٔ بنیاد ویکی‌مدیا است. نسخهٔ انگلیسی این پروژه در دسامبر ۲۰۰۲ و ویرایش فارسی آن در اکتبر ۲۰۰۴ ایجاد شد. ویکی‌واژه‌ٔ فارسی، از آوریل ۲۰۰۸ طی سالیانی دراز توسط ''یک کاربر کوشا'' مدیریت می‌شد. البته در این زمان، او همکارانی چند داشت ولی عمدهٔ کار مدیریت، بر دوش وی بود. آوریل ۲۰۲۴، تمام حساب‌های کاربری او توسط بنیاد به دلایلی بسته شد. از آن تاریخ، تا ۵ ژوئن ۲۰۲۶، ''ویکی‌واژهٔ فارسی به مدت حدود دو سال هیچ مدیری نداشت.'' 
من که مدتی بود فضای خراب این پروژه را زیر نظر داشتم، تصمیم گرفتم که مدیریتش را برعهده بگیرم و با اجماع کاربران، از آن تاریخ بر این کار مشغولم. لازم به ذکر است چون پروژه نسبتاً کوچک است، بازه مدیریتش هم کوتاه‌مدت (سه ماهه) ولی قابل تمدید است.

==تبعیدشدگان==
ویکی‌‌پدیا، به دلیل ماهیت گسترده‌تر و عمومی‌تر خود، از ابتدای ایجادش تاکنون، شمار کاربران و نیز ویرایش بسیار بیشتری را به نسبت پروژه‌های دیگر بنیاد، از جمله ویکی‌واژه به خود دیده و این امر، در همهٔ زبان‌های دیگر ویکی، صادق است. در این میان، کاربرانی هستند که به دلیل ''حب‌وبغض‌های شخصی خود''، ذاتاً نمی‌توانند کنش درستی در فضای بی‌طرفانهٔ [دستکم روی کاغذ] این پروژه‌ها داشته باشند. در ویکی‌پدیا، خرابکاری آنها خیلی زود توسط کاربران و مدیران تشخیص داده می‌شود و معمولاً یا بصورت شخصی و یا اجباری، از پروژه اخراج می‌شوند. مشکل اینجاست که آنها، صرفاً از ویکی‌پدیاست که خارج می‌شوند، ولی از آنجایی که هیچ قصد ندارند که از حضور در دیگر پروژه‌های ویکی دست بکشند، روی به پروژ‌ه‌های خلوت‌تر (در مورد این انشا، ویکی‌واژهٔ فارسی) می‌آورند. این حضور آنها، تداعی‌گر نوعی تبعید است.

== یادگاری‌نویسی تبعیدشدگان == 
اگر به تخت‌جمشید، آن نگین ارزشمند تاریخ ایران‌زمین تشریف برده باشید، احتمالاً دیده‌اید که روی بخش نسبتاً بزرگی از سنگ‌‌های آن مکان، یادگاری‌های چندین بازدیدکننده (اکثرشان، جهانگردان اروپایی سدهٔ نوزدهم میلادی) حکّاکی شده است. آن یادگاری‌ها، البته که زشتند، ولی امروز، نمادی از بی‌سرپرستی آن مکان در درازای صدها سال هستند.
در ویکی‌واژهٔ فارسی هم، کاربرانی بوده‌اند که ابتدا از ویکی‌پدیای فارسی بیرون رفته‌اند و سپس، مانند آن جهانگردان، وقتی دیده‌اند که کسی دور و برشان نیست، فرصت را مناسب دیده‌اند که نامشان را در ویکی‌واژه جاودان کنند. چگونه؟ 
تاکنون، روش خرابکاری این خرابکاران، ایجاد منابع جعلی بوده است؛ منابعی با نامی دهان‌پرکن (فرهنگ فلان، دائرة‌المعارف بهمان) و با اشاره‌ای به نام کاربری جاعل، جوری که شک‌برانگیز هم نباشد. آن عزیزان، با افرودن اینگونه منابع، هزاران سرواژه ایجاد کرده‌اند و بدین شکل، به خیال خود، نام نیکی از خود بر جای گذاشته‌اند.

==چشم‌انداز==
با حضور نویسندهٔ این انشا به عنوان مدیر، دو عدد از  کاربران خاطی که در دو سال گذشته به خرابکاری مشغول بودند، ابتدا هشدارهای لازم را گرفتند، ولی از آنجایی که نخواستند مسئولیت اشتباهات خود را بپذیرند، دسترسی‌شان بسته شد. دیگر قرار نیست که ویکی‌واژهٔ فارسی، تبعیدگاه کاربران یادگاری‌نویس باشد. البته که برای گسترش هرچه‌بهتر پروژه و نیز حذفِ آن حجم از خرابکاری، نیاز به همکاری همهٔ کاربران کاردرست، از جمله ربات‌رانانِ ویکی‌‌پدیای فارسی است.

[[رده:انشاهای کاربری]]</text>
      <sha1>03ko74ioijzyvwt67i6m3grje0c4kgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاربر:Kunakes</title>
    <ns>2</ns>
    <id>219469</id>
    <revision>
      <id>917686</id>
      <parentid>908866</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>The.shahab</username>
        <id>17835</id>
      </contributor>
      <comment>جایگزینی صفحه با '{{کاربر بسته شده}}'</comment>
      <origin>917686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="mobug5wzv8mp6be5xtfl8ajklhrumu5" xml:space="preserve">{{کاربر بسته شده}}</text>
      <sha1>mobug5wzv8mp6be5xtfl8ajklhrumu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌واژه:ویکی‌واژه برای ویرایشگران ویکی‌پدیا</title>
    <ns>4</ns>
    <id>219645</id>
    <revision>
      <id>917696</id>
      <parentid>915575</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>The.shahab</username>
        <id>17835</id>
      </contributor>
      <comment>+ [[رده:انشاهای کاربری]] ([[وو:هات‌کت|هات‌کت]])</comment>
      <origin>917696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2823" sha1="2jkmipk65p1j0v041qvkhpsxt42t867" xml:space="preserve">{{shortcut|وو:وپ}}
ویکی‌واژه و ویکی‌پدیا پروژه‌های خواهر هستند؛ هر دو ویکی هستند و ظاهر مشابهی دارند. شیوهٔ کار ما در اینجا از برخی جهات شبیه شیوهٔ کار در ویکی‌پدیا است، اما از جهات دیگر تفاوت زیادی دارد. به‌عنوان یک قاعدهٔ کلی، '''ویکی‌واژه ویکی‌پدیا نیست'''؛ برخی از سیاست‌های ما با برخی سیاست‌های ویکی‌پدیا مشابه هستند و برخی دیگر کاملاً متفاوت‌اند. هیچ‌یک از سیاست‌های ویکی‌پدیا در اینجا اعمال نمی‌شوند، اما البته ویکی‌واژه گاهی سیاست‌هایی دارد که مشابه نمونه‌های موجود در ویکی‌پدیا هستند (مانند [[ویکی‌واژه:نزاکت]]). این صفحه به‌عنوان راهنمایی برای افرادی در نظر گرفته شده است که تجربه‌ای در ویرایش ویکی‌پدیای فارسی دارند، اما تجربهٔ کمی یا هیچ تجربه‌ای در ویکی‌واژهٔ فارسی ندارند.

ویکی‌واژه، مانند ویکی‌پدیا، چندین سیاست و راهنما دربارهٔ مواردی دارد که می‌توان آنها را در آن گنجاند. نه ویکی‌واژه و نه ویکی‌پدیا برای افزودن بی‌ضابطهٔ هر نوع اطلاعاتی در نظر گرفته نشده‌اند. هر دو پروژه به نوعی راستی‌آزمایی نیاز دارند تا اطمینان حاصل شود اطلاعات ارائه‌شده دقیق است، و هیچ‌یک از این دو پروژه برای «چیزهایی که یک روز ساخته شده‌اند» نیستند. با این حال، از آنجا که ویکی‌واژه یک واژه‌نامه است و نه یک دانشنامه، طبیعتاً قوانین متفاوتی دربارهٔ گنجاندن اصطلاحات دارد که از جهات مهمی با سیاست‌های ویکی‌پدیا تفاوت دارند.

مهم‌ترین سیاست در ویکی‌واژه، [[معیارهای گنجاندن]] ما است. این معیارها «متن مقدس» ما هستند و ابزار اصلی‌ای به شمار می‌روند که بر اساس آن محتوای ویکی‌واژه را ارزیابی می‌کنیم. این معیارها مشابه سیاست‌های ویکی‌پدیا دربارهٔ [[w:Wikipedia:تأییدپذیری|قابل‌راستی‌آزمایی بودن]] و [[w:Wikipedia:سرشناسی|سرشناسی]] هستند.

[[رده:انشاهای کاربری]]</text>
      <sha1>2jkmipk65p1j0v041qvkhpsxt42t867</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>-а</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220044</id>
    <revision>
      <id>917699</id>
      <parentid>917302</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NVS MHN</username>
        <id>47119</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* پسوند */</comment>
      <origin>917699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4992" sha1="0jitclm0ajbjpbj66n5rowen4njd6tp" xml:space="preserve">== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از اسلاوی کلیسایی باستان ''-а'' (-a)، از پیشاسلاوی ''*-a''. این پایانه در اصل نشانهٔ اسم‌های مؤنث و برخی حالت‌های صرفی بوده است.

=== آوایش ===
* {{آیپا|/-a/}} (با تکیه)
* {{آیپا|/-ə/}} (بدون تکیه)

=== پایانه ===
'''-а'''

# پایانهٔ [[حالت فاعلی]] [[مفرد]] اسم‌های [[مؤنث]] سخت‌پایان؛ نشانهٔ [[جنس مؤنث]].
#: ''[[книга]]'' (کتاب) — مؤنث
#: ''[[вода]]'' (آب) — مؤنث
#: ''[[рука]]'' (دست) — مؤنث
# پایانهٔ [[حالت اضافی]] [[مفرد]] اسم‌های [[مذکر]] سخت‌پایان مختوم به همخوان.
#: ''[[стол]] → [[стола]]'' (میز → میز)
#: ''[[дом]] → [[дома]]'' (خانه → خانه)
# پایانهٔ [[حالت فاعلی]] [[مفرد]] برخی اسم‌های [[مذکر]] (به‌ویژه نام‌های مردانه و واژه‌های محاوره‌ای).
#: ''[[папа]]'' (بابا) — مذکر
#: ''[[дедушка]]'' (پدربزرگ) — مذکر
#: ''[[мужчина]]'' (مرد) — مذکر

=== پسوند ===
{{پسوند-رو}} (''جنسیت: مؤنث'')

# پسوند اسم‌ساز؛ از اسم [[مذکر]]، اسم [[مؤنث]] می‌سازد.
#: ''[[раб]] → [[раба]]'' (برده مرد → برده زن)
#: ''[[супруг]] → [[супруга]]'' (همسر مرد → همسر زن)
#: ''[[кум]] → [[кума]]'' (پدرخوانده → مادرخوانده)
#: ''[[сват]] → [[свата]]'' (خواستگار مرد → خواستگار زن)
# پسوند اسم‌ساز؛ از فعل، اسم مؤنث می‌سازد که بر [[عمل]] یا [[نتیجه]] آن دلالت دارد.
#: ''[[трата]]'' (هزینه) — از [[тратить]] (خرج کردن)
#: ''[[плата]]'' (پرداخت) — از [[платить]] (پرداختن)
#: ''[[работа]]'' (کار) — از [[работать]] (کار کردن)
#: ''[[потеря]]'' (از دست دادن) — از [[потерять]] (از دست دادن)
#: ''[[победа]]'' (پیروزی) — از [[победить]] (پیروز شدن)
#: ''[[защита]]'' (حفاظت) — از [[защитить]] (حفاظت کردن)
#: ''[[обида]]'' (رنجش) — از [[обидеть]] (رنجاندن)
#: ''[[измена]]'' (خیانت) — از [[изменить]] (خیانت کردن)
#: ''[[награда]]'' (پاداش) — از [[наградить]] (پاداش دادن)

==== صرف ====
نمونهٔ صرف اسم مؤنث مختوم به '''-а''' (''книга''):
{| class=&quot;wikitable&quot;
! حالت !! مفرد !! جمع
|-
| فاعلی || книга || книги
|-
| اضافی || книги || книг
|-
| برایی || книге || книгам
|-
| مفعولی || книгу || книги
|-
| ابزاری || книгой / книгою || книгами
|-
| اضافی (پیشرویی) || книге || книгах
|}

نمونهٔ صرف اسم مذکر مختوم به همخوان با حالت اضافی '''-а''' (''стол''):
{| class=&quot;wikitable&quot;
! حالت !! مفرد !! جمع
|-
| فاعلی || стол || столы
|-
| اضافی || стола || столов
|-
| برایی || столу || столам
|-
| مفعولی || стол || столы
|-
| ابزاری || столом || столами
|-
| اضافی (پیشرویی) || столе || столах
|}

==== گونه‌های دیگر ====
* [[-я]] (پس از ستاک‌های نرم)
* [[-о]] (پسوند خنثی)
* [[-е]] (پسوند خنثی)
* [[-ец]]
* [[-ица]]
* [[-ка]]
* [[-ница]]
* [[-ша]]
* [[-иня]]
* [[-есса]]
* [[-иха]]

==== مترادف‌ها ====
* [[-я]]
* [[-ка]]
* [[-ница]]
* [[-ица]]
* [[-ша]]
* [[-иня]]
* [[-есса]]
* [[-иха]]

==== متضادها ====
* —

==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[книга]]
* [[вода]]
* [[рука]]
* [[стола]]
* [[дома]]
* [[папа]]
* [[дедушка]]
* [[мужчина]]
* [[раба]]
* [[супруга]]
* [[кума]]
* [[свата]]
* [[трата]]
* [[плата]]
* [[работа]]
* [[потеря]]
* [[победа]]
* [[защита]]
* [[обида]]
* [[измена]]
* [[награда]]

==== جستارهای وابسته ====
* [[-ы]]
* [[-е]]
* [[-у]]
* [[-ой]]
* [[-ою]]
* [[-ами]]
* [[-ах]]
* [[-я]]
* [[-о]]
* [[-е]]
* [[-ец]]
* [[-ица]]

==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|پایانهٔ مؤنث}}
* {{ت|ar|ـة}}
* {{ت|de|-}}
* {{ت|en|-}}
* {{ت|es|-a}}
* {{ت|fa|-ه}}
* {{ت|fr|-e}}
* {{ت|it|-a}}
* {{ت|tr|-}}
* {{ت|zh|-}}
{{بر-پایین}}

==== منابع ====
* ''فرهنگ توضیحی اوژگوف''
* ''فرهنگ ریشه‌شناسی واسمر''
* ''فرهنگ روسی-فارسی''</text>
      <sha1>0jitclm0ajbjpbj66n5rowen4njd6tp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>-ск</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220166</id>
    <revision>
      <id>917690</id>
      <parentid>916732</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NVS MHN</username>
        <id>47119</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* پسوند */</comment>
      <origin>917690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2587" sha1="m5re33tn6c6firjitt2tqt94kehu52r" xml:space="preserve">== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از پیشاسلاوی ''*-ьskъ''. هم‌ریشه با پسوندهای مشابه در دیگر زبان‌های اسلاوی مانند لهستانی ''-ski'' و چکی ''-ský''.

=== آوایش ===
* {{آیپا|/-sk/}}

=== پسوند ===
{{پسوند-رو}}
&lt;div style=&quot;background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;&quot;&gt;
'''-ск'''
&lt;/div&gt;

# پسوند صفت‌ساز؛ از اسم، صفتی می‌سازد که بر نسبت یا تعلق دلالت دارد.
#: [[море]] — [[морской]] (دریا — دریایی)
#: [[город]] — [[городской]] (شهر — شهری)
#: [[дети]] — [[детский]] (بچه‌ها — بچگانه)
#: [[Русь]] — [[русский]] (روس — روسی)
#: [[брат]] — [[братский]] (برادر — برادری)

==== صرف ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع
|-
| فاعلی || -ский || -ское || -ская || -ские
|-
| اضافی || -ского || -ского || -ской || -ских
|-
| برایی || -скому || -скому || -ской || -ским
|-
| مفعولی || -ский || -ское || -скую || -ские
|-
| ابزاری || -ским || -ским || -ской || -скими
|-
| اضافی (پیشرویی) || -ском || -ском || -ской || -ских
|}

==== مترادف‌ها ====
* [[-овск]]
* [[-евск]]
* [[-инск]]
* [[-анск]]
* [[-янск]]

==== متضادها ====
* —

==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[морской]]
* [[городской]]
* [[детский]]
* [[русский]]
* [[братский]]

==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|پسوند صفت نسبی}}
* {{ت|ar|ـي}}
* {{ت|de|-isch}}
* {{ت|en|-ian}}
* {{ت|fa|-ی}}
* {{ت|fr|-ien}}
{{بر-پایین}}

----
&lt;div style=&quot;font-size:90%; color:#555;&quot;&gt;
'''جستارهای وابسته:''' [[-овск]] · [[-евск]] · [[-инск]] · [[-анск]] · [[-янск]]
&lt;/div&gt;

==== منابع ====
* ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой)
* ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова
* ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова)
* ''Малый академический словарь'' (МАС)
* [https://gramota.ru/poisk?query=ск&amp;mode=slovari Грамота.ру: -ск]</text>
      <sha1>m5re33tn6c6firjitt2tqt94kehu52r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث کاربر:Merina13851387</title>
    <ns>3</ns>
    <id>220511</id>
    <revision>
      <id>917684</id>
      <timestamp>2026-11-10T12:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>پیام به کاربر جدید</username>
        <id>26498</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>افزودن [[الگو:خوشامدید|پیام خوش‌آمد]] به صفحهٔ بحث کاربر تازه</comment>
      <origin>917684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3430" sha1="itie3cluqqyr9b7zb0tosbql9onrszs" xml:space="preserve">== خوش آمدید ==

'''به ویکی‌واژه خوش‌آمدید'''

امیدوارم حضوری طولانی مدت در ویکی‌واژه داشته باشید و بتوانیم با همکاری یکدیگر در جهت پیشرفت هر چه بیشتر این وبگاه گام برداریم. ویکی‌واژه منتظر نوشتارهای خوب شماست.&lt;br /&gt;

این پیوندها می‌تواند سودمند باشد:
{|
|- 
|[[پرونده:Noia 64 apps help index.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] || [[ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] برای راهنمایی گرفتن
|- 
| [[پرونده:Nuvola apps ksig.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]] || [[ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]]
|-
|||[[راهنما:افزودن سرواژه نو|افزودن سرواژهٔ نو]] راهنمای افزودن سرواژهٔ نو
|-
|||[[ویکی‌واژه:شیوه‌نامه|شیوه‌نامه]] شیوه‌نامهٔ ویکی‌واژه
|-
|[[File:Bucket in the sand.svg|right|50px]]||[[ویکی‌واژه:صفحه تمرین|صفحه تمرین]] برای تمرین ویرایش
|-
| [[پرونده:Nuvola apps chat.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]]||[[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]]  برای گفتگو دربارهٔ مسائل فنی و سیاست‌ها.
|-
|[[پرونده:Farsi.svg|30px|right|link=ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]]||[[ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]]
|-
|[[پرونده:Nuvola apps agent.svg|30px|right|link=w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]||[[w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]
|-
|
|-
|
|-
|'''پروژه‌های دیگر بنیاد'''||[[پرونده:Wikipedia-logo.png|25px|link=w:صفحه_اصلی|ویکی‌پدیا]][[پرونده:HSWikimedia.svg|30px|link=m:Special:Recentchanges|فراویکی]] [[پرونده:HSCommons.svg|30px|link=commons:Special:Recentchanges|ویکی‌انبار]][[پرونده:HSWNews.svg|30px|link=n:ویژه:تغییرات اخیر|ویکی‌خبر]] [[پرونده:HSWBooks.svg|30px|link=b:صفحه_اصلی|ویکی‌نَسک]] [[پرونده:HSWVoyage.svg|30px|link=voy:صفحه_اصلی|ویکی‌سفر]][[پرونده:HSWQuote.svg|30px|link=q:صفحه_اصلی|ویکی‌گفتاورد]][[پرونده:HSWSource.svg|30px|link=s:صفحه_اصلی|ویکی‌نبشته]]

|}
امیدوارم از ''[[ویکی‌واژه:ویکی‌واژه نویسان|ویکی‌واژه نویس]]'' بودن لذت ببرید! لطفاً در صفحات گفتگو نام خود را با چهار علامت مدک امضا کنید، (~&amp;#126;~~)، با این کار نام شما و تاریخ به عنوان امضا درج خواهد شد. در صورتی که سوال داشتید، به صفحهٔ [[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]] بروید، یا اینکه از من در صفحهٔ بحثم بپرسید. باز هم خوش آمد می‌گویم!&amp;nbsp;شاد باشید!

-- [[کاربر:The.shahab|The.shahab]] ([[بحث کاربر:The.shahab|بحث]]) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۳ (UTC) ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۶ (UTC)</text>
      <sha1>itie3cluqqyr9b7zb0tosbql9onrszs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>лихо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220512</id>
    <revision>
      <id>917685</id>
      <timestamp>2026-11-10T17:54:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NVS MHN</username>
        <id>47119</id>
      </contributor>
      <comment>лихо</comment>
      <origin>917685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6244" sha1="ocpn3rk1i91rl6xfn4pf1ol5xz4niov" xml:space="preserve">== روسی ==
=== ریشهشناسی ===
از پیشاسلاوی ''*leikso-''، از ریشهٔ ''*loik-'' به معنای «باقی‌ماندن، افزون بر اندازه بودن». م. فاسمر این ریشه را با یونانی ''λεὶψόθριξ'' («موی‌ریخته»)، ''[[λείψανον]]'' («باقیمانده») و لاتین ''[[relinquō]]'' («باقی گذاشتن») همریشه میداند و معنای اولیهٔ آن را «باقیمانده، افزون بر حد» بازسازی میکند.

در روسی باستان از سدهٔ ۱۱ میلادی، ''лихъ'' هم بر «بد، ناپسند» و هم بر «افزون، باقیمانده» دلالت داشت. این دوگانگی معنایی در اسلاوی کلیسایی باستان نیز دیده میشود: ''лихъ'' معادل یونانی [[ἀλλότριος]] («بیگانه، دیگر») بود. در متون کهن روسی، ''лихо'' هم بر «بدی، گناه» و هم بر «بدبختی، مصیبت» دلالت داشت.

در اساطیر اسلاوهای شرقی، '''лихо''' موجودی افسانه‌ای است: زنی لاغر و یک‌چشم که نماد بدبختی و شوربختی است و دیدارش برای انسان خطرناک است. این تصویر در ضرب‌المثل «Не буди лихо, пока оно тихо» («بدی را تا آرام است بیدار نکن») بازتاب یافته است.

=== آوایش ===
* {{آیپا|/ˈlʲixə/}}
** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-лихо.ogg}}

=== اسم ===
{{اسم-رو}}
&lt;div style=&quot;background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;&quot;&gt;
'''ли́хо''' (''جنسیت: خنثی، بیجان''； ''اضافه:'' [[лиха]]； ''جمع:'' [[лиха]])
&lt;/div&gt;

# محاوره‌ای، عامیانه: [[بدی]]، [[شر]]؛ در برابر [[خوبی]] و [[نیکی]].
#: ''Навидаться всякого ли́ха.'' (بدی‌های بسیاری دیدن.)
#: ''Не поминать ли́хом.'' (به بدی یاد نکردن.)
# [[بدبختی]]، [[مصیبت]]، [[گرفتاری]]؛ رویداد یا وضعیت ناخوشایند.
#: ''Хватить ли́ха.'' (بدبختی چشیدن.)
#: ''Узнать, почём фунт ли́ха.'' (سختی‌ها را از نزدیک چشیدن.)
# اساطیر: موجودی افسانه‌ای در باور اسلاوهای شرقی؛ زنی لاغر و یک‌چشم که نماد بدبختی است.
#: ''В восточнославянской мифологии ли́хо — персонификация злой доли.'' (در اساطیر اسلاوهای شرقی، لیخو تجسم بدبختی است.)

==== صرف ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! حالت !! مفرد !! جمع
|-
| فاعلی || ли́хо || ли́ха
|-
| اضافی || ли́ха || лих
|-
| برایی || ли́ху || ли́хам
|-
| مفعولی || ли́хо || ли́ха
|-
| ابزاری || ли́хом || ли́хами
|-
| اضافی (پیشرویی) || о ли́хе || о ли́хах
|}

=== قید ===
{{قید-رو}}
&lt;div style=&quot;background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;&quot;&gt;
'''ли́хо'''
&lt;/div&gt;

# [[بد]]، [[به‌سختی]]، [[به‌طور ناخوشایند]]؛ به‌عنوان قید از [[лихой]].
#: ''Лихо пришлось ему в годы войны.'' (در سال‌های جنگ به او سخت گذشت.)
# محاوره‌ای: [[به‌سرعت]]، [[به‌چابکی]]، [[به‌جرات]]؛ در معنای «دلیرانه، سریع».
#: ''Лихо проскакать на коне.'' (با اسب به‌سرعت تاختن.)
#: ''Лихо заложить поворот.'' (با سرعت پیچ را گرفتن.)

==== صرف ====
قید '''ли́хо''' تغییرناپذیر است و صرف نمیشود.

==== مترادفها ====
* (اسم، بدی): [[зло]]، [[ху́до]] (کهن/عامیانه)
* (اسم، بدبختی): [[беда́]]، [[напа́сть]]، [[несча́стье]]
* (قید، بد): [[пло́хо]]، [[тяжело́]]
* (قید، دلیرانه): [[сме́ло]]، [[уда́ло]]، [[бы́стро]]

==== متضادها ====
* (اسم): [[добро́]]، [[бла́го]]
* (قید): [[хорошо́]]، [[легко́]]، [[сча́стливо]]

==== واژههای مشتقشده ====
* [[лихо́й]] (بد، شرور؛ دلیر)
* [[лиха́]] (صورت صرفی)
* [[лихость]] (دلیری، جسارت)
* [[лиходе́й]] (شرور)
* [[лиходе́йка]] (شرور زن)
* [[лихора́дка]] (تب)
* [[лихоле́тье]] (بدبختی، روزگار سخت)
* [[лихоми́ец]] (رباخوار)

==== برگردانها ====
{{بر-بالا|بدی}}
* {{ت|ar|شر}}
* {{ت|de|Übel}}
* {{ت|en|evil}}
* {{ت|fa|بدی}}
* {{ت|fr|mal}}
* {{ت|it|male}}
* {{ت|tr|kötülük}}
{{بر-پایین}}

{{بر-بالا|بدبختی}}
* {{ت|ar|مصيبة}}
* {{ت|de|Unglück}}
* {{ت|en|misfortune}}
* {{ت|fa|بدبختی}}
* {{ت|fr|malheur}}
* {{ت|it|sventura}}
* {{ت|tr|felaket}}
{{بر-پایین}}

{{بر-بالا|دلیرانه (قید)}}
* {{ت|ar|بجراة}}
* {{ت|de|kühn}}
* {{ت|en|boldly}}
* {{ت|fa|دلیرانه}}
* {{ت|fr|audacieusement}}
* {{ت|it|coraggiosamente}}
* {{ت|tr|cesurca}}
{{بر-پایین}}

----
&lt;div style=&quot;font-size:90%; color:#555;&quot;&gt;
'''جستارهای وابسته:''' [[лихой]] · [[лиха]] · [[зло]] · [[добро]] · [[лиходей]]
&lt;/div&gt;

==== منابع ====
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера, т. 2 (статья «Лихой»)
* ''Толковый словарь русского языка'' С. И. Ожегова (статья «Лихо»)
* ''Толковый словарь русского языка'' под ред. Д. Н. Ушакова (статья «Лихо»)
* ''Русское словесное ударение'' М. В. Зарвы
* [https://gramota.ru/poisk?query=лихо&amp;mode=slovari Грамота.ру: лихо]</text>
      <sha1>ocpn3rk1i91rl6xfn4pf1ol5xz4niov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>идольский</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220513</id>
    <revision>
      <id>917689</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NVS MHN</username>
        <id>47119</id>
      </contributor>
      <comment>идольский</comment>
      <origin>917689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6581" sha1="oxuimcjxz4lsiijy9z3fmv9in38rk5a" xml:space="preserve">== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
صفت '''идольский''' از [[идол]] (بت) + [[-ск]] (پسوند صفت‌ساز) ساخته شده است. خود [[идол]] وام‌واژه‌ای است که از یونانی باستان ''εἴδωλον'' (eidōlon، «تصویر، بت») از طریق لاتین ''[[idolum]]'' و اسلاوی کلیسایی باستان به روسی راه یافته است.

در متون کهن روسی، ''[[идолъ]]'' از سدهٔ ۱۱ میلادی ثبت شده و در «پچلا» (ترجمه‌ای از یونانی) نه‌تنها معادل ''[[εἴδωλον]]''، بلکه در برابر ''[[ἀνδριάς]]'' («مجسمه») و ''[[ἀνδράποδον]]'' («برده») نیز به کار رفته است. این گستردگی معنایی نشان می‌دهد که در روسی باستان، ''идолъ'' بر «تصویر، مجسمه» به‌طور کلی دلالت داشته است.

صفت '''идольский''' در متون کهن روسی، به‌ویژه در «مُصابِ فئودور تیرون» (سدهٔ ۱۵–۱۶ میلادی)، در ترکیب «церковь идольская» (کلیسای بت‌ها، معبد بت‌پرستان) و «требище идольское» (قربانگاه بت‌ها) دیده می‌شود. در این متون، '''идольский''' صفتی است که بر هر آنچه به بت‌پرستی و جهان پیش از مسیحیت مربوط است، دلالت دارد.

=== آوایش ===
* {{آیپا|/ˈidəlʲskʲɪj/}}

&lt;div style=&quot;background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;&quot;&gt;
'''نکته:''' تکیه در این واژه بر هجای نخست است: '''и́дольский'''.
&lt;/div&gt;

=== صفت ===
{{صفت-رو}}
&lt;div style=&quot;background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;&quot;&gt;
'''и́дольский''' (''مؤنث:'' [[идольская]]، ''خنثی:'' [[идольское]]، ''جمع:'' [[идольские]])
&lt;/div&gt;

# [[بت‌پرستانه]]، [[مربوط به بت]]؛ ویژگی آنچه به [[идол]] (بت) مربوط است.
#: ''идольское капище'' (معبد بت‌ها)
#: ''идольский жертвенник'' (قربانگاه بت‌ها)
#: ''Заночевал [пустынник] дорогой под стенами идольского капища.'' (راهب در راه، شب را زیر دیوارهای معبد بت‌ها به صبح رساند. — لسکوف)
# [[بت‌پرستانه]]، [[مشرکانه]]؛ ویژگی آیین یا باور غیرتوحیدی.
#: ''идольские поклонения'' (پرستش‌های بت‌پرستانه)
#: ''Святый же нощию пожже требище идольское.'' (آن قدیس شبانه قربانگاه بت‌ها را به آتش کشید. — «مُصابِ فئودور تیرون»)
# مجاز، کهن: [[بت‌گونه]]، [[فریبنده]]؛ در توصیف چیزی که مورد پرستش افراطی قرار می‌گیرد.

&lt;div style=&quot;background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;&quot;&gt;
'''نکته:''' این صفت نسبی است و شکل کوتاه و درجهٔ مقایسه ندارد. در روسی امروز کاربرد آن محدود به متون دینی، تاریخی و ادبی است.
&lt;/div&gt;

==== صرف ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع
|-
| فاعلی || и́дольский || и́дольское || и́дольская || и́дольские
|-
| اضافی || и́дольского || и́дольского || и́дольской || и́дольских
|-
| برایی || и́дольскому || и́дольскому || и́дольской || и́дольским
|-
| مفعولی || и́дольского (جاندار) / и́дольский (بی‌جان) || и́дольское || и́дольскую || и́дольских (جاندار) / и́дольские (بی‌جان)
|-
| ابزاری || и́дольским || и́дольским || и́дольской / и́дольскою || и́дольскими
|-
| اضافی (پیشرویی) || и́дольском || и́дольском || и́дольской || и́дольских
|}

==== مترادف‌ها ====
* [[языческий]] (بت‌پرستانه، مشرکانه)
* [[кумирный]] (بت‌گونه؛ کهن)
* [[болвохвальский]] (بت‌پرستانه؛ کهن)

==== متضادها ====
* [[христианский]] (مسیحی)
* [[православный]] (ارتدکس)

==== واژه‌های مشتق‌شده ====
'''и́дольский''' خود صفت است و واژهٔ مشتق‌شدهٔ جدیدی از آن ساخته نمی‌شود. برای خانوادهٔ واژگانی به مدخل‌های [[идол]]، [[идолище]] و [[идолопоклонство]] مراجعه کنید.

==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|بت‌پرستانه}}
* {{ت|ar|وثنی}}
* {{ت|de|götzendienerisch}}
* {{ت|en|idolatrous}}
* {{ت|fa|بت‌پرستانه}}
* {{ت|fr|idolâtre}}
* {{ت|it|idolatrico}}
* {{ت|tr|putperest}}
{{بر-پایین}}

{{بر-بالا|مربوط به بت}}
* {{ت|ar|صنمی}}
* {{ت|de|Götzen-}}
* {{ت|en|idol (attributive)}}
* {{ت|fa|مربوط به بت}}
* {{ت|fr|d'idole}}
{{بر-پایین}}

----
&lt;div style=&quot;font-size:90%; color:#555;&quot;&gt;
'''جستارهای وابسته:''' [[идол]] · [[идолище]] · [[идолопоклонство]] · [[языческий]] · [[кумирный]]
&lt;/div&gt;

==== منابع ====
* ''Толковый словарь русского языка'' под ред. Д. Н. Ушакова (статья «Идольский»)
* ''Толковый словарь русского языка'' С. И. Ожегова и Н. Ю. Шведовой (статья «Идол»)
* ''Толковый словарь Ефремовой'' (статья «Идольский»)
* ''Словарь русского языка XI–XVII вв.'', вып. 6 (статья «Идольский»)
* ''Мучение Феодора Тирона» в списках Прологов XV–XVI века: анализ разночтений'' (статья)
* [https://gramota.ru/poisk?query=идольский&amp;mode=slovari Грамота.ру: идольский]</text>
      <sha1>oxuimcjxz4lsiijy9z3fmv9in38rk5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>дети</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220514</id>
    <revision>
      <id>917691</id>
      <timestamp>2026-11-10T22:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NVS MHN</username>
        <id>47119</id>
      </contributor>
      <comment>дети</comment>
      <origin>917691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5316" sha1="dillq08xoibjt3lrl02f4l3y8byq3cc" xml:space="preserve">== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
'''де́ти''' صورت جمع اسم [[дитя]] (کودک) است و خود سرواژه‌ای مستقل به شمار نمی‌رود، اما در روسی نوین به‌عنوان صورت جمعِ اصلی [[ребёнок]] (کودک) نیز به کار می‌رود.

این واژه از پیشاسلاوی ''*děti'' (جمع ''*dětę''، ''*dětь'') آمده است. ریشهٔ دورتر آن به هندواروپایی ''*dhēi̯-'' به معنای «شیر دادن، مکیدن» بازمی‌گردد. بر این اساس، خویشاوندان این واژه در دیگر زبان‌های هندواروپایی عبارت‌اند از: سنسکریت ''dhā́tavē'' («مکیدن»)، ''dhenúṣ'' («گاو شیرده»)، یونانی ''θηλή'' («پستان مادر»)، لاتین ''fēlāre'' («مکیدن») و ''fēmina'' («زن»). در ایرلندی ''dínim'' («می‌مکم») از همین ریشه است.

در روسی باستان از سدهٔ ۱۱ میلادی، ''дѣти'' به عنوان جمع ''дѣть'' (که در اصل اسمی مؤنث و جمعی به معنای «کودکان» بود) ثبت شده است. صورت مفرد این واژه در روسی نوین [[дитя]] است که بار کتابی و شاعرانه دارد و در گفتار روزمره، [[ребёнок]] جای آن را گرفته است.

=== آوایش ===
* {{آیپا|/ˈdʲetʲɪ/}}
** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-дети.ogg}}
=== اسم ===
{{اسم-رو}}
&lt;div style=&quot;background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;&quot;&gt;
'''де́ти''' (''جمع [[дитя]]''؛ ''مفرد در کاربرد روزمره:'' [[ребёнок]]؛ ''جنسیت مفرد:'' خنثی)
&lt;/div&gt;

# [[کودکان]]، [[بچه‌ها]]؛ انسان‌های خردسال، پسر یا دختر.
#: ''Дети играют во дворе.'' (بچه‌ها در حیاط بازی می‌کنند.)
#: ''У них двое детей.'' (آن‌ها دو فرزند دارند.)
# [[فرزندان]]؛ پسران و دخترانِ یک شخص.
#: ''Она любит своих детей.'' (او فرزندانش را دوست دارد.)
#: ''Родители заботятся о детях.'' (والدین از فرزندان مراقبت می‌کنند.)
# {{مجاز}} [[فرزندان]]؛ در معنای «نتیجه، محصول» یا «نسل».
#: ''Дети эпохи.'' (فرزندان زمانه.)
#: ''Дети войны.'' (فرزندان جنگ.)

&lt;div style=&quot;background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;&quot;&gt;
'''نکته:''' «де́ти» در روسی معیار، جمعِ [[дитя]] (کتابی) و [[ребёнок]] (روزمره) است. این واژه دارای [[صرف]] ویژه است و در همهٔ حالت‌های جمع، ستاک '''дет-''' را حفظ می‌کند.
&lt;/div&gt;

==== صرف ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! حالت !! جمع
|-
| فاعلی || де́ти
|-
| اضافی || дете́й
|-
| برایی || де́тям
|-
| مفعولی || дете́й
|-
| ابزاری || детьми́
|-
| اضافی (پیشرویی) || о де́тях
|}

==== مترادف‌ها ====
* [[детишки]] (بچه‌ها؛ محبت‌آمیز)
* [[детвора]] (بچه‌ها؛ جمعی و محاوره‌ای)
* [[малыши]] (کودکان خردسال)
* [[ребята]] (بچه‌ها؛ محاوره‌ای)
* [[потомки]] (فرزندان، نوادگان؛ کتابی)

==== متضادها ====
* [[взрослые]] (بزرگسالان)
* [[родители]] (والدین)
* [[старики]] (سالخوردگان)

==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[дитя]] (کودک؛ مفرد کتابی)
* [[детский]] (کودکانه، بچگانه)
* [[детство]] (کودکی)
* [[детсад]] (مهدکودک)
* [[детдом]] (پرورشگاه)
* [[детвора]] (بچه‌ها)
* [[детишки]] (بچه‌ها؛ محبت‌آمیز)
* [[бездетный]] (بی‌فرزند)

==== برگردان‌ها ====
{{بر-بالا|کودکان}}
* {{ت|ar|اطفال}}
* {{ت|de|Kinder}}
* {{ت|en|children}}
* {{ت|fa|بچه‌ها}}
* {{ت|fr|enfants}}
* {{ت|it|bambini}}
* {{ت|tr|çocuklar}}
{{بر-پایین}}

{{بر-بالا|فرزندان}}
* {{ت|ar|ابناء}}
* {{ت|de|Kinder}}
* {{ت|en|children}}
* {{ت|fa|فرزندان}}
* {{ت|fr|enfants}}
* {{ت|it|figli}}
* {{ت|tr|evlatlar}}
{{بر-پایین}}

----
&lt;div style=&quot;font-size:90%; color:#555;&quot;&gt;
'''جستارهای وابسته:''' [[дитя]] · [[ребёнок]] · [[детский]] · [[детство]] · [[родители]]
&lt;/div&gt;

==== منابع ====
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера, т. 1 (статья «Дитя»)
* ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой), §§ 183–184 (склонение существительных)
* [https://gramota.ru/spravka/vopros/321226 Грамота.ру: склонение слова «дети»]
* [https://ru.wiktionary.org/wiki/дети Викисловарь: дети]</text>
      <sha1>dillq08xoibjt3lrl02f4l3y8byq3cc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث کاربر:Asiasaer</title>
    <ns>3</ns>
    <id>220515</id>
    <revision>
      <id>917692</id>
      <timestamp>2026-11-10T22:03:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>پیام به کاربر جدید</username>
        <id>26498</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>افزودن [[الگو:خوشامدید|پیام خوش‌آمد]] به صفحهٔ بحث کاربر تازه</comment>
      <origin>917692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3430" sha1="6i6rs8apn7xyl5osj1mj31l47a5opa3" xml:space="preserve">== خوش آمدید ==

'''به ویکی‌واژه خوش‌آمدید'''

امیدوارم حضوری طولانی مدت در ویکی‌واژه داشته باشید و بتوانیم با همکاری یکدیگر در جهت پیشرفت هر چه بیشتر این وبگاه گام برداریم. ویکی‌واژه منتظر نوشتارهای خوب شماست.&lt;br /&gt;

این پیوندها می‌تواند سودمند باشد:
{|
|- 
|[[پرونده:Noia 64 apps help index.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] || [[ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] برای راهنمایی گرفتن
|- 
| [[پرونده:Nuvola apps ksig.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]] || [[ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]]
|-
|||[[راهنما:افزودن سرواژه نو|افزودن سرواژهٔ نو]] راهنمای افزودن سرواژهٔ نو
|-
|||[[ویکی‌واژه:شیوه‌نامه|شیوه‌نامه]] شیوه‌نامهٔ ویکی‌واژه
|-
|[[File:Bucket in the sand.svg|right|50px]]||[[ویکی‌واژه:صفحه تمرین|صفحه تمرین]] برای تمرین ویرایش
|-
| [[پرونده:Nuvola apps chat.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]]||[[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]]  برای گفتگو دربارهٔ مسائل فنی و سیاست‌ها.
|-
|[[پرونده:Farsi.svg|30px|right|link=ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]]||[[ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]]
|-
|[[پرونده:Nuvola apps agent.svg|30px|right|link=w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]||[[w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]
|-
|
|-
|
|-
|'''پروژه‌های دیگر بنیاد'''||[[پرونده:Wikipedia-logo.png|25px|link=w:صفحه_اصلی|ویکی‌پدیا]][[پرونده:HSWikimedia.svg|30px|link=m:Special:Recentchanges|فراویکی]] [[پرونده:HSCommons.svg|30px|link=commons:Special:Recentchanges|ویکی‌انبار]][[پرونده:HSWNews.svg|30px|link=n:ویژه:تغییرات اخیر|ویکی‌خبر]] [[پرونده:HSWBooks.svg|30px|link=b:صفحه_اصلی|ویکی‌نَسک]] [[پرونده:HSWVoyage.svg|30px|link=voy:صفحه_اصلی|ویکی‌سفر]][[پرونده:HSWQuote.svg|30px|link=q:صفحه_اصلی|ویکی‌گفتاورد]][[پرونده:HSWSource.svg|30px|link=s:صفحه_اصلی|ویکی‌نبشته]]

|}
امیدوارم از ''[[ویکی‌واژه:ویکی‌واژه نویسان|ویکی‌واژه نویس]]'' بودن لذت ببرید! لطفاً در صفحات گفتگو نام خود را با چهار علامت مدک امضا کنید، (~&amp;#126;~~)، با این کار نام شما و تاریخ به عنوان امضا درج خواهد شد. در صورتی که سوال داشتید، به صفحهٔ [[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]] بروید، یا اینکه از من در صفحهٔ بحثم بپرسید. باز هم خوش آمد می‌گویم!&amp;nbsp;شاد باشید!

-- [[کاربر:The.shahab|The.shahab]] ([[بحث کاربر:The.shahab|بحث]]) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۳ (UTC) ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۳ (UTC)</text>
      <sha1>6i6rs8apn7xyl5osj1mj31l47a5opa3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث کاربر:Klivdb</title>
    <ns>3</ns>
    <id>220516</id>
    <revision>
      <id>917693</id>
      <timestamp>2026-11-11T06:53:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>پیام به کاربر جدید</username>
        <id>26498</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>افزودن [[الگو:خوشامدید|پیام خوش‌آمد]] به صفحهٔ بحث کاربر تازه</comment>
      <origin>917693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3430" sha1="it95r4ft9lyl1cfpjket1g5s634wsc3" xml:space="preserve">== خوش آمدید ==

'''به ویکی‌واژه خوش‌آمدید'''

امیدوارم حضوری طولانی مدت در ویکی‌واژه داشته باشید و بتوانیم با همکاری یکدیگر در جهت پیشرفت هر چه بیشتر این وبگاه گام برداریم. ویکی‌واژه منتظر نوشتارهای خوب شماست.&lt;br /&gt;

این پیوندها می‌تواند سودمند باشد:
{|
|- 
|[[پرونده:Noia 64 apps help index.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] || [[ویکی‌واژه:راهنما|راهنما]] برای راهنمایی گرفتن
|- 
| [[پرونده:Nuvola apps ksig.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]] || [[ویکی‌واژه:آموزش سریع|آموزش سریع]]
|-
|||[[راهنما:افزودن سرواژه نو|افزودن سرواژهٔ نو]] راهنمای افزودن سرواژهٔ نو
|-
|||[[ویکی‌واژه:شیوه‌نامه|شیوه‌نامه]] شیوه‌نامهٔ ویکی‌واژه
|-
|[[File:Bucket in the sand.svg|right|50px]]||[[ویکی‌واژه:صفحه تمرین|صفحه تمرین]] برای تمرین ویرایش
|-
| [[پرونده:Nuvola apps chat.png|30px|right|link=ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]]||[[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]]  برای گفتگو دربارهٔ مسائل فنی و سیاست‌ها.
|-
|[[پرونده:Farsi.svg|30px|right|link=ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]]||[[ویکی‌واژه:فارسی‌نویسی|فارسی‌نویسی]]
|-
|[[پرونده:Nuvola apps agent.svg|30px|right|link=w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]||[[w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]
|-
|
|-
|
|-
|'''پروژه‌های دیگر بنیاد'''||[[پرونده:Wikipedia-logo.png|25px|link=w:صفحه_اصلی|ویکی‌پدیا]][[پرونده:HSWikimedia.svg|30px|link=m:Special:Recentchanges|فراویکی]] [[پرونده:HSCommons.svg|30px|link=commons:Special:Recentchanges|ویکی‌انبار]][[پرونده:HSWNews.svg|30px|link=n:ویژه:تغییرات اخیر|ویکی‌خبر]] [[پرونده:HSWBooks.svg|30px|link=b:صفحه_اصلی|ویکی‌نَسک]] [[پرونده:HSWVoyage.svg|30px|link=voy:صفحه_اصلی|ویکی‌سفر]][[پرونده:HSWQuote.svg|30px|link=q:صفحه_اصلی|ویکی‌گفتاورد]][[پرونده:HSWSource.svg|30px|link=s:صفحه_اصلی|ویکی‌نبشته]]

|}
امیدوارم از ''[[ویکی‌واژه:ویکی‌واژه نویسان|ویکی‌واژه نویس]]'' بودن لذت ببرید! لطفاً در صفحات گفتگو نام خود را با چهار علامت مدک امضا کنید، (~&amp;#126;~~)، با این کار نام شما و تاریخ به عنوان امضا درج خواهد شد. در صورتی که سوال داشتید، به صفحهٔ [[ویکی‌واژه:قهوه‌خانه|قهوه‌خانه]] بروید، یا اینکه از من در صفحهٔ بحثم بپرسید. باز هم خوش آمد می‌گویم!&amp;nbsp;شاد باشید!

-- [[کاربر:The.shahab|The.shahab]] ([[بحث کاربر:The.shahab|بحث]]) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۳ (UTC) ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۵۳ (UTC)</text>
      <sha1>it95r4ft9lyl1cfpjket1g5s634wsc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:انشاهای کاربری</title>
    <ns>14</ns>
    <id>220517</id>
    <revision>
      <id>917695</id>
      <timestamp>2026-11-11T09:47:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>The.shahab</username>
        <id>17835</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «*» ایجاد کرد</comment>
      <origin>917695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1" sha1="q37hcqzkhu1rsia7lbtbi2g7lh7y9gh" xml:space="preserve">*</text>
      <sha1>q37hcqzkhu1rsia7lbtbi2g7lh7y9gh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>дитя</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220518</id>
    <revision>
      <id>917698</id>
      <timestamp>2026-11-11T10:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NVS MHN</username>
        <id>47119</id>
      </contributor>
      <comment>дитя</comment>
      <origin>917698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5938" sha1="37hk4gbigrd0orqwx1e5zmqgt9qu1aa" xml:space="preserve">== روسی ==
=== ریشه‌شناسی ===
از پیشاسلاوی ''*dětę'' (جمع: ''*děti''). این واژه در نهایت به ریشهٔ هندواروپایی ''*dhēi̯-'' بازمی‌گردد که معنای اصلی آن «شیر دادن، مکیدن» بوده است.

بر این اساس، معنای اولیهٔ '''дитя''' را «کودکی که با پستان مادر تغذیه میشود» دانسته‌اند. این پیوند معنایی در زبان‌های دیگر هندواروپایی نیز دیده میشود: در سنسکریت ''dhā́tavē'' («مکیدن») و ''dhenúṣ'' («گاو شیرده»)، در یونانی ''θηλή'' («پستان مادر»)، در لاتین ''fēlāre'' («مکیدن») و ''fēmina'' («زن»)، و در ایرلندی ''dínim'' («می‌مکم»).

در روسی باستان از سدهٔ ۱۱ میلادی، این واژه به صورت ''дѣтѧ'' ثبت شده است. صورت مفرد '''дитя''' در روسی نوین بار کتابی و شاعرانه دارد و در گفتار روزمره، [[ребёнок]] جای آن را گرفته است. صورت جمع آن [[дети]] در گفتار روزمره کاربرد گسترده‌ای دارد.

=== آوایش ===
* {{آیپا|/dʲɪˈtʲa/}}
** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-дитя.ogg}}

&lt;div style=&quot;background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;&quot;&gt;
'''نکته:''' تکیه در این واژه بر هجای پایانی است: '''дитя́'''. در حالت‌های غیرفاعلی، ستاک به '''дитя-''' تغییر مییابد.
&lt;/div&gt;

=== اسم ===
{{اسم-رو}}
&lt;div style=&quot;background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;&quot;&gt;
'''дитя́''' (''جنسیت: خنثی، جاندار''； ''اضافه:'' [[дитяти]]； ''جمع:'' [[дети]])
&lt;/div&gt;

# کتابی، کهن: [[کودک]]، [[بچه]]؛ انسان خردسال.
#: ''дитя́ малое'' (کودک کوچک)
#: ''Ещё совсе́м дитя́.'' (هنوز کاملاً بچه‌ای است.)
# {{مجاز}}، کتابی: [[فرزند]]، فرزند کسی؛ در معنای «محصول، زادهٔ» چیزی.
#: ''дитя́ своего́ ве́ка'' (فرزند زمانهٔ خود)
#: ''дитя́ у́лицы'' (فرزند کوچه؛ کسی که در محیط خیابان بزرگ شده)
#: ''дитя́ приро́ды'' (فرزند طبیعت؛ کسی که از فرهنگ شهری دور است)
# مجاز، کتابی: [[زاده]] چیزی؛ [[محصول]] یا [[نتیجه]] چیزی.
#: ''Поэ́т — дитя́ добра́ и све́та.'' (شاعر زادهٔ نیکی و روشنایی است.)
#: ''Поро́к — дитя́ нищеты́.'' (رذیلت زادهٔ فقر است.)

&lt;div style=&quot;background:#fff8e1; border-right:3px solid #f0c36d; padding:6px 10px; margin:8px 0; font-size:90%;&quot;&gt;
'''نکته:''' در روسی معیار امروز، '''дитя''' بیشتر در حالت فاعلی و مفعولی به کار میرود. صورت‌های غیرفاعلی (مانند «дитяти») رنگ کهن و ادبی دارند و در گفتار روزمره به‌جای آن از [[ребёнок]] استفاده میشود.
&lt;/div&gt;

==== صرف ====
واژهٔ '''дитя''' به صورت [[تک‌صرفی]] (разносклоняемое) صرف میشود و در حالت‌های غیرفاعلی، پسوند '''-ят-''' به ستاک میافزاید.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! حالت !! مفرد !! جمع
|-
| فاعلی || дитя́ || де́ти
|-
| اضافی || дитя́ти || дете́й
|-
| برایی || дитя́ти || де́тям
|-
| مفعولی || дитя́ || дете́й
|-
| ابزاری || дитя́тей / дитя́тею || детьми́
|-
| اضافی (پیشرویی) || о дитя́ти || о де́тях
|}

==== مترادف‌ها ====
* [[ребёнок]] (کودک؛ کاربرد روزمره)
* [[малыш]] (کودک خردسال)
* [[чадо]] (فرزند؛ کتابی و کنایی)
* [[дитятко]] (کودک؛ محبت‌آمیز و کهن)

==== متضادها ====
* [[взрослый]] (بزرگسال)
* [[старик]] (سال‌خورده)

==== واژه‌های مشتق‌شده ====
* [[дети]] (کودکان)
* [[детский]] (کودکانه)
* [[детство]] (کودکی)
* [[дитятко]] (کودک؛ محبت‌آمیز)
* [[детёныш]] (بچه‌حیوان)
* [[бездетный]] (بی‌فرزند)

==== برگردانها ====
{{بر-بالا|کودک}}
* {{ت|ar|طفل}}
* {{ت|de|Kind}}
* {{ت|en|child}}
* {{ت|fa|کودک}}
* {{ت|fr|enfant}}
* {{ت|it|bambino}}
* {{ت|tr|çocuk}}
{{بر-پایین}}

{{بر-بالا|فرزند (مجازی)}}
* {{ت|ar|ابن}}
* {{ت|de|Kind}}
* {{ت|en|child}}
* {{ت|fa|فرزند}}
* {{ت|fr|enfant}}
* {{ت|it|figlio}}
* {{ت|tr|evlat}}
{{بر-پایین}}

----
&lt;div style=&quot;font-size:90%; color:#555;&quot;&gt;
'''جستارهای وابسته:''' [[ребёнок]] · [[дети]] · [[детство]] · [[дитятко]] · [[чадо]]
&lt;/div&gt;

==== منابع ====
* ''Этимологический словарь русского языка'' М. Фасмера, т. 1 (статья «Дитя»)
* ''Школьный этимологический словарь русского языка'' Н. М. Шанского (статья «Дитя»)
* ''Толковый словарь русского языка'' С. И. Ожегова и Н. Ю. Шведовой (статья «Дитя»)
* ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой), § 184 (разносклоняемые существительные)
* [https://gramota.ru/poisk?query=дитя&amp;mode=slovari Грамота.ру: дитя]</text>
      <sha1>37hk4gbigrd0orqwx1e5zmqgt9qu1aa</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>