Wikipedia
frrwiki
https://frr.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Hoodsid
MediaWiki 1.47.0-wmf.9
first-letter
Medium
Spezial
Diskussion
Benutzer
Benutzer Diskussion
Wikipedia
Wikipedia Diskussion
Datei
Datei Diskussion
MediaWiki
MediaWiki Diskussion
Vorlage
Vorlage Diskussion
Hilfe
Hilfe Diskussion
Kategorie
Kategorie Diskussion
Seite
Seite Diskussion
Index
Index Diskussion
Text
Text Diskussion
TimedText
TimedText talk
Modul
Modul Diskussion
Veranstaltung
Veranstaltung Diskussion
Njiblem
0
212
282224
228123
2026-07-04T13:00:32Z
ClausG
6400
282224
wikitext
text/x-wiki
{{Navigationsleiste
|TITEL={{PAGENAME}} uun öler spriikwiisen
|INHALT=
[[???|Sölring]]
[[???|Öömrang]]
[[Njiblem|Fering]]
[[???|Halunder]]
[[???|Halifreesk]]
[[Njiblem/mo|Mooring]]
[[???|Wiringhiirder]]
[[???|Karhiirder]]
[[???|Gooshiirder]]
}}
{{Fering}}{{Infobox Gemeinde in Deutschland fering
|Wappen = Nieblum.png
|Breitengrad = 54/42//N
|Längengrad = 08/29//E
|Lageplan = Nieblum in NF.PNG
|Bundesland = Schleswig-Holstian
|Kreis = Nuurdfresklun
|Amt = Feer-Oomrem
|Höhe = 4
|Fläche = 7.86
|PLZ = 25938
|Vorwahl = 04681
|Kfz = NF
|Gemeindeschlüssel = 01054087
|Adresse-Verband = Hafenstr. 23<br />25938 [[A Wik]]
|Website = [http://www.amt-foehr-amrum.de/ www.amt-foehr-amrum.de]
|Bürgermeister = Friedrich Riewerts
}}
'''Njiblem''' (üüb [[Tjiisk]]: ''Nieblum'', üüb [[Deensk]]: ''Niblum'') as en taarep an gliktidjig en gemeend üüb [[Feer]]. Tu't gemeend Njiblem hiart uk at taarep [[Guating]]. Uun Njiblem stäänt det sark [[St. Johannis]]. Uun det gemeend Njiblem wene 563 lidj (2016)<ref>[http://citypopulation.de/php/germany-schleswigholstein.php?adm2id=01054 ''Nordfriesland'', citypopulation.de]</ref>.
==Geografii==
At süüddial faan't gemeend hiart tu [[Waasterlun-Feer]] an't nuurddial tu [[Uasterlun-Feer]].
Njiblem as 7,86 km²<ref>[http://citypopulation.de/en/germany/schleswigholstein/01054__nordfriesland/ ''Nordfriesland: County in Schleswig-Holstein'', citypopulation.de]</ref>. Det as det seekstgratst gemeend üüb Feer.
==Histoore==
Njiblem wurd [[1438]] at iarst keer skraftelk neemd. 1970 wurd Guating dial faan't gemeend. Sant [[2007]] hiart at gemeend tu det nei-grünjlaanjen [[Amt Feer-Oomrem]].
==Befölkring==
Efter en schetsing [[2016]] wiar 563 lidj uun Njiblem. Diarfaan wiar 274 maaner an 289 wüfen. Efter det folksteeling [[2011]] wiar det tutool befölkring faan't gemeend 625<ref>[http://citypopulation.de/php/germany-schleswigholstein.php?cityid=01054087 ''Nieblum'', citypopulation.de]</ref>.
==Politiik==
===Taarepsfertreeding===
At gemeend hee njüügen saten uun't gemeendfertreeding. Faan dön njüügen lidj uun a gemeendfertreeding wiar efter at wool 2008 seeks faan a ''Nieblumer Wählergemeinschaft'' (NWG) an trii faan a CDU. Bi a komunaalwoolen uun [[Sleeswich-Holstian]] [[2018]] woon det NWG al njüügen saten.<ref>[https://www.shz.de/lokales/insel-bote/foehr-land-waehlergemeinschaften-vorn-id19775416.html ''Föhr-Land: Wählergemeinschaften vorn.''] Uun: [[Schleswig-Holsteinischer Zeitungsverlag|Der Insel-Bote]] faan 7. Mei 2018, ufrepen 9. Mei 2018</ref>.
===Bürgermääster===
* [[Friedrich Riewerts]]
== Ferwising efter bütjen ==
* [http://www.nieblum-online.de/ Gemeinde Nieblum]
==Biljen==
<gallery>
Njiblem 001.JPG
</gallery>
==Persöönelkhaiden==
* [[Arfst Arfsten]] (1812-1899)
== Futnuuten ==
<references />
{{Gemeenden üüb Feer}}
{{Steeden an gemeenden uun NF}}
[[Kategorie:Feer|Njiblem]]
t4e0eu096wewowjyn0rqesxl4yjxpj9
Vorlage:Hoodsid-Nais
10
2295
282225
282116
2026-07-04T20:42:44Z
Murma174
19
+3
282225
wikitext
text/x-wiki
<!--
<div style="height: 200px; width: 95%; overflow: auto; padding: 3px;text-align: left; border:solid 1px grey;" >
-->
; '''Uun't raadio''' - '''Önjt raadio''' - '''Ön't Rādio''' - '''Podcasts'''
: [https://open.spotify.com/show/0tHM63ZpKRnFdHP6KwLAwH '''Feer snaaket'''] Podcast mä Jens an Line (Fering)
: [https://www.youtube.com/@etnordfriiskteooter704 '''Et Nordfriisk Teooter'''] [[YouTube]] kanaal
: [https://www.oksh.de/hoeren/mediathek/?station=&show=FriiskFunk&topic=&date=&keyword=&search=Suchen '''Friisk Funk'''] (Fering)
: [https://harkiinjsen.buzzsprout.com/ '''Hark iinjsen'''] Podcast fan di [[Friisk Foriining]] ( Mooring)
<!--: [https://tjabelstunj.de/ '''Tjabelstünj'''] (Nordfriisk, önerbreeken)-->
<!--: [https://nais.buzzsprout.com/ '''Nais foon diling'''] (Frasch, önerbreeken)-->
: [https://www.ndr.de/wellenord/podcast4978.html '''Friesisch für Alle'''] ([[NDR]])
; '''Uun a bleeden''' - '''Önj e bleese''' - '''Ön di Bleeren'''
; '''2026'''
: 30. Jüüne: [https://www.daad.de/de/der-daad/daad-journal/themen/2026/daad-alumnus-und-pionier-der-frisistik-dr-alastair-walker-im-interview/ Portree] faan Dr. [[Alastair Walker]] (daad.de)
: 25. Jüüne: [https://www.ndr.de/nachrichten/schleswig-holstein/ferteel-iinjsen-25-jahre-erzaehlwettbewerb-auf-friesisch,ferteel-100.html 25 juar] [[Ferteel iinjsen!]] (ndr.de)
: 17. Jüüne: [https://www.ndr.de/wellenord/media/friesisch-fuer-alle-Friesenrat-erhaelt-Verstaerkung,friesisch-206.html Nei lidj] för a [[Fresk Riad]] (ndr.de)
: 10. Jüüne: [https://www.ndr.de/wellenord/media/friesisch-fuer-alle-600-Jahre-Siebenhardenbeliebung,friesisch-204.html 600 juar] [[Sööwen Hiirden Rocht]] (ndr.de)
: {{0}}3. Jüüne: [https://www.amrum-news.de/2026/06/03/oeoemrang-fuer-unterwegs/ Nei spriakfeerer] för [[Öömrang]] (amrum-news.de)
: 20. Mei: [https://www.shz.de/lokales/husum/artikel/friesische-regionen-an-der-nordsee-vereinigt-70-jahre-friesenrat-50661752 70 juar] [[Fresk Riad]] (shz.de)
: {{0}}8. Mei: [https://www.ndr.de/nachrichten/schleswig-holstein/bundesrat-besserer-schutz-fuer-friesisch-platt-und-saterfriesisch,minderheitensprachen-100.html Öömrang] as nian "marke" (ndr.de)
: {{0}}8. April: [https://xn--lnderzentrum-fr-niederdeutsch-0pc17e.de/trauer-um-peter-nissen/ Peter Nissen stürwen] (lz-niederdeutsch) -> [[Peter Nissen]]
: {{0}}2. Maarts: [https://www.amrum-news.de/2026/03/02/krasdaar-friesisches-theater-auf-amrum/ Krasdaar] (amrum-news.de) teooter üüb -> [[öömrang]]
: 19. Febrewoore: [https://ferring-stiftung.de/2026/02/19/a-rinboeoegfask-ueueb-fering-soelring/ A Rinböögfask] üüb [[fering]] an [[sölring]] (ferring-stiftung.de)
: 15. Febrewoore: [https://friesenrat.de/wp-content/uploads/2026/02/20260215_FR-ingwerINPUT-DE.pdf Biikeempfang 2026] Reede faan Ingwer Nommensen (friesenrat.de)
: 13. Febrewoore: [https://www.tagesschau.de/inland/regional/schleswigholstein/biike-empfang-auf-foehr-unter-dem-motto-mehr-als-eine-insel,regionflensburgnews-1420.html Biikeempfang 2026] (tagesschau.de) -> [[Biakin]]
: 21. Janewoore: [https://www.kulturkanal.sh/2026/01/21/ein-kurzfilm-wale-vs-wildnis/ Wale vs. Wildnis] (kulturkanal.sh)
; '''2025'''
: 21. Nofember: [https://www.mdr.de/nachrichten/sachsen/bautzen/bautzen-hoyerswerda-kamenz/minderheit-sorben-roma-sinti-diskussion-100.html Manertaalen uun Bautzen] (mdr.de) -> [[Manertaal]]
: 05. Nofember: [https://www.amrum-news.de/2025/11/05/hoffis-veranstaltungstipps-konzert-auf-friesisch/ Mattis Brodersen] sjongt stak faan a "Ärzte" üüb [[Fering]] (amrum-news.de)
: 15. Oktuuber: [https://www.ndr.de/kultur/kunst/friesisch-lernen-beim-zocken-ein-spiel-machts-moeglich,zocken-118.html Computerspal] ''Ludwig Mystify'' (ndr.de) üüb [[Fering spriik|Fering]]
: 08. Oktuuber: [https://taz.de/Neuer-Film-Amrum-von-Fatih-Akin/!6118499/ Amrum] [[film]] faan [[Fatih Akin]] (taz.de) -> [[Hark Bohm]]
: 01. August: [https://www.sat1regional.de/newsticker/ki-soll-helgolaender-friesisch-vor-dem-aussterben-bewahren Nei Halunder auersaater] (sat1regional.de) mä [[konstelk inteligens]]
: 01. August: [https://www.zeit.de/news/2025-08/01/ki-soll-helgolaender-friesisch-vor-dem-aussterben-bewahren Nei Halunder auersaater] (zeit.de) mä [[konstelk inteligens]]
: 23.-25. Mei: [https://friiske.de/de/event/friesentreffen-auf-helgoland/ Interfresk draapen] (friiske.de) -> [[Fresk Riad]]
: 13. Mei: [https://www.ndr.de/nachrichten/schleswig-holstein/Sylt-Neue-Friesisch-Lehrbuecher-fuer-Grundschulen,regionflensburgnews2998.html nei sölring skuulbuken] (ndr.de) -> [[Onerracht]]
: 08. Mei: [https://www.shz.de/lokales/amrum-foehr-halligen/artikel/ferring-stiftung-praesentiert-neue-friesisch-schulbuecher-fuer-foehr-48699694 nei fering skuulbuken] (shz.de) -> [[Onerracht]]
: 30. April: [https://www.ndr.de/kultur/norddeutsche_sprache/friesisch/Traditionelle-friesische-Nachnamen-ab-1-Mai-wieder-moeglich,nachnamen104.html Fresk nöömer] (ndr.de) skel tuläät wurd.
: 27. April: [https://www.spiegel.de/politik/deutschland/namensgebung-nach-friesischer-tradition-bald-wieder-moeglich-a-894250f3-4175-4c4b-ab60-6bdf6f44afe2 Fresk nöömer] (spiegel.de)
: 23. April: [https://www.amrum-news.de/2025/04/23/wie-alltagstauglich-ist-eine-arbeitstracht-aus-der-alten-zeit/ Wie alltagstauglich ist eine Arbeitstracht] (amrum-news.de) -> [[Fering dracht]]
: 04. April: [https://www.amrum-news.de/2025/04/04/nordfriesisch-fuer-alle-und-ueberall-technologischer-sprung-fuer-minderheitensprache-durch-ki/ Friesisch für Alle] (amrum-news.de) -> Online [[Fering]] Auersaater
: 03. April: [https://www.shz.de/lokales/bredstedt/artikel/nordfriesland-umfrage-zu-friesisch-in-familien-48554507 Friesisch Umfrage] (sh:z.de) -> [[Nuurdfresk]]
: 30. Maarts: [https://www.shz.de/lokales/husum/artikel/friesen-verpassten-1955-ihre-chance-auf-mehr-minderheitenrechte-48541424 Minderheitenrechte für die Friesen] (sh:z.de) -> [[Manertaalen]]
: 15. Febrewoore: [https://www.shz.de/lokales/husum/artikel/forscherin-klagt-an-friesisch-vor-gerichten-in-sh-nicht-gueltig-48342398 Nuurdfresk föör gericht] (sh:z)
: 10. Febrewoore: [https://www.amrum-news.de/2025/02/11/paula-und-der-verschwundene-spiegel/ Paula an di ferswünjen speegel] (amrum-news). Nei buk üüb [[öömrang]]
<!--
</div>
-->
<noinclude>
[[Kategorie:Vorlage:Hoodsid]]
</noinclude>
n0504fvus9bz5jdt1355s908zhi88l1
Pleistozän
0
9303
282228
242549
2026-07-04T20:53:36Z
Murma174
19
282228
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Linkbox Quartär (Geologie) öömrang}}
<br>
At '''Pleistozän''' (faan [[ualgreks]] {{lang|grc|πλεῖστος}} ''pleistos'' „miast“ an {{lang|grc|καινός}} ''kainos'' „nei“) as det ääler kirew uun't [[eerdtidjääler]] [[Quartär]]. Det jonger kirew het [[Holozän]] of [[Alluvium]] (föör 11.700 juar bit daalang). At Pleistozän woort uk üs [[Diluvium]] (=istidj) betiakent. En ööder betiaknang as [[ualstiantidj]], auer a iarst [[minsken]] noch nian [[metal]] maage küd.
== Iindialang ==
[[Datei:Ice_Age_Temperature.png|thumb|308px|Temperatuuren auer a leetst 450.000 juar.]]
Uk wan det Pleistozän üs istidj betiakent woort, as det ei gans rocht, auer't kuul- an waremtidjen jääw:
# '''[[Jongpleistozän]]''' (''Tarantium'') (föör 126.000 juar bit föör 11.700 juar)
#:Uun't Jongpleistozän wiar det ''Eem Waremtidj'', det hää sowat 10.000 juar düüret, an do kaam det ''Weichsel Kuultidj'', det hää muar üs 100.000 juar düüret. Uun Süüd[[sjiisklun]] sait'am ''Würm Istidj'' an uun [[Nuurdameerikoo]] ''Wisconsin Kuultidj''. Uun detdiar tidj as di [[minsk]] det wurden, wat hi daalang as. Gliktidjag san uk föl diarten ütjstürwen, an a wedenskap spikeliaret diarauer, of det bluas faan't kliimaferanerang kaam of uk diarfaan, dat a minsk ham üüb a hiale [[eerd]] briad maaget hää.
# '''Madelpleistozän''' (''Ionium'') (föör 781.000 juar bit föör 126.000 juar)
#:Uun't Madelpleistozän wiar muar warem- an kuultidjen:
#:#''Saale Kuultidj'' faan 347.000 bit 126.000, det wiar eegentlik tau kuultidjen mä en waremtidj so am 240.000 diarmad, uun Süüdsjiisklun: ''Riss Istidj''
#:#''Holstein Waremtidj'' faan 370.000 bit 347.000
#:#''Elster Kuultidj'' faan 475.000 bit 370.000, diar wiar uk en waremtidj so am 400.000 diarmad, uun Süüdsjiisklun: ''Mindel Istidj''
#:#''Cromer Waremtidj'' faan 850.000 bit 475.000, det begand al uun't Ualpleistozän
# '''Ualpleistozän''' (''Calabrium'') (föör 1.806.000 juar bit föör 781.000 juar)
#:Üs det Ualpleistozän tu aanj ging, hää ham det [[magneetfial]] faan a [[eerd]] amkiard. Det hää grat feranerangen uun a natüür broocht.
# '''(''Gelasium'')''' (föör 2.588.000 juar bit föör 1.806.000 juar)
#:Di began faan't Gelasium (efter det [[Itaalien|italjeensk]] stääd [[Gela]] uun [[Siziilien]]) as fäästlaanj troch det ''Gauss-Matuyama grens'', diar hää ham al ans det magneetfial amkiard.
== Luke uk diar ==
{{Commonscat öömrang|Pleistocene}}
[[Kategorie:Geologii]]
22giir51bm9yy9gl869pct8vw0ny8r4
Ämelsbel-Hoorbel/öö
0
10853
282223
209453
2026-07-04T12:53:34Z
ClausG
6400
282223
wikitext
text/x-wiki
{{Titel|Ämelsbel-Hoorbel}}
{{Navigationsleiste
|TITEL="{{PAGENAME}}" uun ööder spriakwiisen
|INHALT=
[[???|Sölring]]
[[Ämelsbel-Hoorbel|Öömrang]]
[[???|Fering]]
[[???|Halunder]]
[[???|Halifreesk]]
[[Ämelsbel-Hoorbel/mo|Mooring]]
[[Ämelsbel-Hoorbel/wi|Wiringhiirder]]
[[???|Karhiirder]]
[[???|Gooshiirder]]
}}
{{Öömrang}}
{{Infobox Gemeinde in Deutschland öömrang
|Wappen = Gemeindewappen Emmelsbüll-Horsbüll.svg
|Breitengrad = 54/49/18/N
|Längengrad = 8/41/5/E
|Lageplan = Emmelsbuell-Horsbuell in NF.PNG
|Bundesland = Schleswig-Holstian
|Kreis = Nuurdfresklun
|Amt = Süüdtondern
|Höhe = 0 <!-- Quelle: Geodatenzentrum -->
|Fläche = 35.73
|PLZ = 25924
|Vorwahl = 04665
|Kfz = NF
|Gemeindeschlüssel = 01054166
|Adresse-Verband = Marktstraße 12<br />25899 Niebüll
|Website = [http://www.emmelsbuell-horsbuell.net/ www.emmelsbuell-horsbuell.de]
|Bürgermeister = Günther Carstensen
|Partei = AAE-H
|Lageplanbeschreibung = Laag faan det gemeen Ämelsbel-Hoorbel uun a Kreis Nuurdfresklun
}}
'''Äme(l)sbel-Hoorbel'''{{wi.}} (sjiisk: ''Emmelsbüll-Horsbüll'') as en gemeen uun a [[kreis Nuurdfresklun]]. 1974 san a gemeenen [[Ämelsbel]] an [[Hoorbel]] tuupslööden wurden.
== Persöönelkhaiden ==
* [[Christian A. Schwarz]] (* 1960)
* [[Friedhelm Rathjen]] (* 1958)
== Luke uk diar ==
<gallery>
Klangsbel Ämelsbel001.jpg
</gallery>
{{Commonscat öömrang|Emmelsbüll-Horsbüll|Ämelsbel-Hoorbel}}
== Futnuuten ==
<references />
[[Kategorie:Wiringhiird]]
{{Vorlage:Stääden an gemeenen uun NF}}
buk0ea19rhauylzabllq05y4y9h28dd
Sümetrii
0
28968
282229
174899
2026-07-04T21:08:13Z
Murma174
19
282229
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
'''Sümetrii''' (faan {{grcS|συμμετρία|symmetria|variant=alt}} ''eewenmiatag, egool, likedenang'', tuupsaat faan σύν ''syn'' „tuup“ an μέτρον ''metron'', miat) as en eegenskap uun a [[geometrii]], wan en objekt troch sümeetrisk operatsionen üüb ham salew tu leien komt.
== Sümeetrisk figuuren ==
<gallery>
Asymmetric (PSF).svg|Sümetrii an Asümetrii
Castle Howard Vit Brit2 edited.jpg|Sümetrii uun a [[baukonst]]
Diatomeas-Haeckel.jpg|miniatur|… uun a [[biologii]]
Da Vinci Vitruve Luc Viatour 2.svg|... üüb en bil faan [[Leonardo da Vinci]]
</gallery>
== Iindialang ==
<gallery>
Regulaere Polygone Rotationssymmetrie RK03.svg|'''Dreisümetrii''': Dreiang am en bröökdial faan 360° (=180°, 120°, 90°, 72°, 60°...)
ASyFiguren.svg|'''Aaksen-''' of '''Speegelsümetrii''': Diar as ian speegelaaks
King of hearts fr.svg|'''Ponktsümetrii''': Diar as ään speegelponkt
Translation of a set.svg|'''Fersküüwen'''
Kochsim.gif|'''Fergratrin''' of '''Ferletjrin''': Heer bi en ''fraktaal''
Human anatomy Koerperebenen.svg|'''Speegel''flaak''''' (ruad) uun't traad dimension
</gallery>
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Symmetry|Sümetrii}}
[[Kategorie:Geometrii]]
k1fvfqxqnhtr7fpmxf2h58wgex3tenk
Freiduas
0
45951
282230
261476
2026-07-04T21:19:17Z
Murma174
19
282230
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
{{Infobox ICD öömrang
| BREITE =
| 01-CODE = Z91.5
| 01-BEZEICHNUNG = Salew maaget duas, of di fersjük
| 02-CODE = X60-X84
| 02-BEZEICHNUNG = Ään salew skaas maage
| 03-CODE = Y87.0
| 03-BEZEICHNUNG = Kraankes efter salew maaget skaas
}}
'''Freiduas''' (of '''Suitsiid''', faan [[lat.]] ''sui'' salew an ''caedere'' duad maage) ment, dat hoker mä walem sin [[leewent]] en aanj saat.
Uun a [[medesiin]] woort di wal tu en freiduas üs [[kraankes]] uunsen, an efter [[ICD]] beoordialet.
[[Datei:Édouard Manet - Le Suicidé (ca. 1877).jpg|thumb|left|''Le Suicidé'' faan [[Édouard Manet|Manet]]]]
{{ufsaat}}
== Luke uk diar ==
{{commonscat öömrang|Suicide}}
{{wikiquote öömrang|Suizid|Freiduas}}
{{Sünjhaid}}
[[Kategorie:Medesiin]]
[[Kategorie:Kraankes]]
68yador4l2rme6z1y11eaxdxoc5xj4i
Hebriiden
0
48435
282226
254925
2026-07-04T20:44:54Z
Murma174
19
282226
wikitext
text/x-wiki
{{Öömrang}}
[[Datei:Hebridesmap.png|thumb|''Baner Hebriiden'' (ruad)<br>''Bütjer Hebriiden'' (brün)]]
<br>
A '''Hebriiden''' ([[ingelsk]]: ''Hebrides'' [{{IPA|ˈhebrɪdiːz}}], [[skots geelisk]]: ''na h-Innse Gall'', ualnoorsk ''Suðreyjar'') san en skööl faan [[eilun]]en uun a [[Atlantik]] föör't waastküst faan [[Skotlun]].
A [[Bütjer Hebriiden]] san uk ian faan 32 [[council area]]s uun Skotlun. A [[Baner Hebriiden]] hiar gratendials tu [[Argyll and Bute]], det eilun [[Skye]] an enkelt letjer eilunen diar ambi hiar tu't [[Highland (Council Area)]].
== Luke uk diar ==
{{Commonscat öömrang|Hebrides|Hebriiden}}
{{Wikivoyage öömrang|Hebriden|Hebriiden}}
[[Kategorie:Britisk Eilunen]]
[[Kategorie:Atlantik]]
4h9navui4irij2ijp391nbnweyrfp1x
Hebriden
0
55765
282227
2026-07-04T20:45:54Z
Murma174
19
Sidj tu [[Hebriiden]] widjerfeerd
282227
wikitext
text/x-wiki
#redirect [[Hebriiden]]
j1u4rwkgvep6vh6jqwya8v3arsjm4lj