Vichipedie
furwiki
https://fur.wikipedia.org/wiki/Pagjine_princip%C3%A2l
MediaWiki 1.48.0-wmf.3
first-letter
Media
Speciâl
Discussion
Utent
Discussion utent
Vichipedie
Discussion Vichipedie
Figure
Discussion figure
MediaWiki
Discussion MediaWiki
Model
Discussion model
Jutori
Discussion jutori
Categorie
Discussion categorie
TimedText
TimedText talk
Modulo
Discussioni modulo
Evento
Discussioni evento
2002
0
2921
190105
153396
2026-11-04T19:16:04Z
~2026-58662-50
17401
/* Nassûts */ Nassite zontade di Aran Cosentino: fotograf e ativist dal Friuli
190105
wikitext
text/x-wiki
{{Stub}}
{{an}}
[[2001]] < '''2002''' < [[2003]]
== Acjadiments ==
* [[1 di Zenâr]] - L'[[Euro]] al devente la monede ufiziâl di undis dai cuindis paîs de [[Union Europeane]]
* [[3 di Març]] - Cuntun [[referendum]], i abitants de [[Svuizare]] e aprovin la jentrade dal stât inte [[ONU]]
== Nassûts ==
* [[Aran Cosentino]] ([[Udin]], [[2002]]): [[fotograf]] e [[ativist]] talian
== Muarts ==
== [[Premis Nobel]] ==
* [[Premi Nobel pe pâs|pe Pâs]]: [[Jimmy Carter]]
* [[Premi Nobel pe leteradure|pe leteradure]]: [[Imre Kertész]]
* [[Premi Nobel pe midisine|pe midisine]]: [[Sydney Brenner]], [[H. Robert Horvitz]], [[John E. Sulston]]
* [[Premi Nobel pe fisiche|pe fisiche]]: [[Raymond]], [[Riccardo Giacconi]], [[Masatoshi Koshiba]]
* [[Premi Nobel pe chimiche|pe chimiche]]: [[John B. Fenn]], [[Koichi Tanaka]], [[Kurt Wüthrich]]
* [[Premi Nobel pe economie|pe economie]]: [[Daniel Kahneman]], [[Vernon L. Smith]]
== Variis ==
== Cjale ancje ==
* [[Storie an par an]]
[[Categorie:Secul XXI]]
4xrlkma6ml6v0oh4jjqq6p6spcfpyiw
Il Pordenon
0
8376
190102
187370
2026-11-04T18:41:50Z
Frico7
13659
Frico7 al à spostât la pagjine [[Il Pordenone]] a [[Il Pordenon]]
187370
wikitext
text/x-wiki
{{Model:Schede
|Nom = Giovanni Antonio de Sacchis, clamât "Il Pordenon"
|Figure= 110 le vite, Giovanni Antonio Licinio da Pordenone.jpg
|Didascalie = Giovanni Antonio de Sacchis det "il Pordenone"
|Nazionalitât = Taliane/Furlane
|DateNassite = [[1484]]
|LûcNassite = [[Pordenon]]
|DateMuart = [[14 di Zenâr]] [[1539]]
|LûcMòrt = [[Ferare]]
|Ativitât = pitôr
|Periodi = [[Rinassiment]]
|Oparis = lavôrs di piture tes glesîs dal Friûl , a Vignesie e par l'Italie
|Note = Principâl pitôr e artiste furlan dal Rinassiment
}}
'''Giovanni Antonio de Sacchis''' (o ''Sacchi''), clamât il '''Pordenon''' (''il Pordenone'' par talian), ([[Pordenon]], [[1484]] – [[Ferare]], [[14 di Zenâr]] [[1539]]), al è stât il plui grant pitôr furlan dal [[Rinassiment]].
Al è stât un artist di grande imagjinazion e origjinalitât, innomenât massimementri par la sô maestrie te tecniche dal [[fresc]] e par il sô stil dramatic e monumental, influençât di [[Michêlagnul Buonarroti]] e [[Rafaêl]].
== Biografie e stîl ==
Nassût a Pordenon intal 1484, si è formât tal Friûl di chei agns, cjalant a le scuele venete e lombarde. Intal cors de sô cariere al à lavorât une vore sedi tal Friûl natâl sedi viers il rest d'Italie, laassant oparis impuartantis a [[Cremone]], [[Ferare]], [[Mantue]], [[Plasenze]] e [[Vignesie]].
La sô piture e si distengue par la fuarce espressive, la monumentalitât des figuris e i efiets prospetics gjenials, tancj di jessi considerât un dai precursôrs dal [[Manierisim]].
Interessant di ricuardâ ancje il leam di famee e artistic cun [[Pomponio Amalteo]]: Amalteo al è stât il sô principâl scuelâr, al àsposât la sô fie Graziosa diventant cussì sô gjenar, e al à continuât le sô buteghe e il sô stîl tal Friûl.
== Oparis ==
=== Oparis intal Friûl ===
* [[Pordenon]], Domo di San Marco
* [[Spilimberc|Vassîl]], glesie di Sant Lurinç
* [[Pordenon]], glesie di Vallenoncello
* [[Travês]], glesie di San Pieri
* [[Pordenon]], glesie di Torre
* [[Spilimberc]], Domo
* [[Pinçan|Valerian]], glesie di Sante Marie dai Batûs
* [[Pinçan]], glesie di San Martin
* [[Vildivar]], glesie di Sant Lurinç
* ''Trinitât'' - [[San Denêl]], Domo
* ''Noli me tangere'' - [[Cividât]], Domo
* ''Gigantomachia'' - [[Udin]], Palaç Tinghi
=== Oparis fûr dal Friûl ===
* [[Cremone]], Domo (cicli de Passion)
* [[Plasenze]], glesie de Madone di Campagne
* [[Trevîs]], Domo
* [[Vignesie]], glesie di San Roc e Palaç Ducâl
== Galarie di imagjinis ==
<gallery>
File:Giovanni Antonio de Sacchis (Pordenone) - Noli me tangere - 1524 - Museo Cividale (Contrasto 33).jpg|''Noli me tangere'' (1524), Domo di [[Cividât]]
File:Pordenone - Natività (1527) - Chiesa di Santa Maria dei Battuti, Valeriano.jpg|''Nativitât'' (1527), glesie di Sante Marie dai Batûs a Valerian ([[Pinçan]])
File:Pordenone - trinità (1530-1535) - Duomo di san Daniele.jpg|''Trinitât'' (1530-1535), Domo di [[San Denêl]]
</gallery>
== Bibliografie ==
* Giuseppe Fiocco, ''Giovanni Antonio Pordenone'', Udine, 1939.
* Caterina Furlan, ''Il Pordenone. L'opera completa'', Electa, Milano, 1988.
* Charles de Tolnay, ''Il Pordenone e Michelangelo'', in «Critica d'Arte», 1965.
== Leams esternis ==
* [https://www.treccani.it/enciclopedia/giovanni-antonio-de-sacchis-detto-il-pordenone_(Dizionario-Biografico)/ Sô schede sul Dizionario Biografico degli Italiani - Treccani]
{{Controllo di autorità}}
[[Categorie:Pitôrs furlans|Pordenone]]
[[Categorie:Nassûts intal 1484]]
[[Categorie:Môrts intal 1539]]
9wc7w6b7j3e5n9m8zufybh0a9el8lfm
Aran Cosentino
0
14131
190104
182902
2026-11-04T19:12:17Z
~2026-58662-50
17401
A son stadis zontadis informazions biografichis sutis e provadis di diviersis fonts nazionâls e locâls
190104
wikitext
text/x-wiki
'''Aran Cosentino''' ([[Udin]], [[2002]])<ref>https://www.wikidata.org/wiki/Q130308174</ref> al è un [[fotograf]] e [[ativist]] talian.<ref>https://www.arancosentino.com/bio
</ref>
Cressût tas Valadis di [[Nadison]], ai cutuardis agns al fondà il comitât par difindi il flum di Alberone cuintri un progjet idroeletric speculatîf, sigurant il so ritirâsi dopo doi agns di campagne e plui di mil firmis.<ref>https://www.corriere.it/buone-notizie/18_ottobre_20/alberone-torrente-savogna-udine-aran-petizione-diga-3cd73bc0-d445-11e8-ba10-7fdf35550b0a.shtml</ref>
A diesim sest agns, al ricevè il premi pe miôr fotografie di [[Letizia Battaglia]] al concors TuttoMondo organizât di Save the Children Italie a [[Palermo]].<ref>https://www.savethechildren.it/tuttomondo-contest-2018</ref>
Lui al à colaborât cul cineasta [[Peter Zeitlinger]] e insiemi cun mestris come [[Steve McCurry]], [[Reza Deghati]], [[Stefan Rappo]] e Arthur Hubert Legrand vie par cuatri edizions dal Festival Internazionâl des Fotos di [[Vignesie]].<ref>https://www.lapiazzaweb.it/news/attualita/669866/venezia-al-centro-della-fotografia-internazionale-il-giovane-aran-cosentino-scelto-da-steve-mccurry.html</ref>
Al si laureà cun onôrs in Arts Multimediâls ae [[Academie des Bielis Artis di Vignesie]] tal 2025, cuntune tesi sul concet di ombre di [[Carl Gustav Jung]]. In dì di vuê al è tal ultin an dal program di master di doi agns in [[Fotografie]] ae [[Academie des Bielis Artis di Bologne]].<ref>https://www.viverebologna.it/2026/04/22/dallaccademia-di-bologna-al-fianco-del-leggendario-steve-mccurry-il-traguardo-dello-studente-aran-cosentino/68511/</ref><references />
6tp6fzrbl6dcx5btamelf960hlvdrc9
Sonic The Hedgehog (serie)
0
15789
190101
190100
2026-11-04T15:45:06Z
Tocaibon
71
di comedâ
190101
wikitext
text/x-wiki
{{di_comedâ}}
Sonic the Hedgehog (ソニック・ザ・ヘッジホッグ, Sonikku za Hejjihoggu) al è une serie gjaponês di videozûcs partignint in mût principâl a platform, azion e fantasience. La serie al à il midiesim non del sô personaç principâl, Sonic the Hedgehog, atuâl e uficiâl mascotte de innomenât societât gjaponês.
Nassude in [[Gjapon]], la serie e je rivade pe prime volte in dut il mont ai 23 di Jugn dal 1991 cul prin videozûc clamât ancje ''Sonic the Hedgehog'', distribuît su la console Sega Mega Drive ai 26 di Lui dal stes an inte sô patrie. La serie e continuà a sbarcjâ su lis consolis fatis di Sega fin al 2001. In chel an, dopo dal declin de Sega Dreamcast, la ultime console prodote de compagnie gjaponese, la serie e continuà la sô lungje cariere su lis consolis disvilupadis des compagniis gjaponesis Sony e de compagnie americane Microsoft va PC, de compagnie americane Microsoft va [[Ordenadôr personâl|PC]] . Cul timp, une vore dai svilupadôrs e produtôrs origjinai de serie (tra cui o ricuardìn il programadôr Yuji Naka) a àn lassât la aziende par fondâ gnovis aziendis indipendentis o jentrâ in altris cjasis di software gjaponesis. Dut câs, la serie e à ancjemò une vore di veterans de sô bande, come il progjetiscj di zûcs Takashi Iizuka, cumò cjâf dal grup Sonic e produtôr e diretôr esecutîf de serie, l’artist cjâf e progjetiscj Yuji Ukewa, un dai progjetiscj dai personaçs secondaris e principâi de saghe dal 1998, e Sachiko l’artist principâl di Sachiko, produtôr di cualchi gnûf titul inte serie.
Fin dal so inizi, ''Sonic the Hedgehog'' al è deventât une des seriis di videozûcs plui popolârs, amadis di ducj i timps, lassant un impat profont sul mont dai videozûcs intai ultins 20 agns. Al è ancjemò vuê celebrât come une serie di cult e un impuartant zuiadôr inte storie dai zûcs. Dal 2014, la serie e à vendût plui di 140 milions di copiis fisichis e scaricaments, deventant il setim franchising di videozûcs plui vendut in dut il mont.
Intal 2013, un film ''dal titul Sonic'' ''il strion'', prodot da Paramount Pictures e Sega, e regjist Jeff Fowler, al jentrà in produzion. Al è jessût in dut il mont ai 14 di Fevrâr [[2020|dal 2020.]] Il film al à il record dal plui grant sucès critic e buteghin (fin cumò al à vuadagnât plui di 300 milions di dolars, a dispiet de pandemie dal COVID-19 ) par un cine basât suntun videozûc. Une continuazion dal titul ''Sonic'' ''the Hedgehog 2'' e je vignude fûr ai 8 di Avrîl [[2022|dal 2022.]] Une altre continuazion dal titul ''Sonic'' ''the Hedgehog 3'' e je vignude fûr ai 20 di Dicembar [[2024|dal 2024]], e un cuart film, un prin cine spin-off e altris progjets pe serie di cines a son stâts confermâts.
[[Categorie:Sonic]]
lc5yes3wbepvctix8vcd85fn5bben23
Il Pordenone
0
15790
190103
2026-11-04T18:41:50Z
Frico7
13659
Frico7 al à spostât la pagjine [[Il Pordenone]] a [[Il Pordenon]]
190103
wikitext
text/x-wiki
#RINVIA [[Il Pordenon]]
38snesp1p5mday5996gxgrkj39wptrm