Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 6079 1233355 972836 2026-07-01T07:02:29Z Kening Aldgilles 167 /* Untwikkeling fan 'e Germaanske taalkloften */ 1233355 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks histoarysk taalstadium | namme = Proto-Germaansk | oare namme(n) = Oergermaansk <small>(foutyf)</small> | taalgebiet = [[Noardwest-Jeropa|Noardwest]]- en [[Midden-Jeropa]]<br> en [[Skandinaavje]] | skrift = | taalfamylje = ● [[Yndo-Jeropeeske talen|Yndo-Jeropeesk]]<br> &nbsp;&nbsp;● [[Germaanske talen|Germaansk]]<br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;● '''Proto-Germaansk''' | dialekten = | tiidrek = 2de milennium f.Kr.-[[1e iuw]] (n.Kr.) | ûntstien út = [[Proto-Yndo-Jeropeesk]] | ûntjûn ta = ● [[Eastgermaansk]]<br> ● [[Oernoardsk]]<br> ● [[Westgermaansk]] | ISO 639-1 = | ISO 639-2 = | ISO 639-3 = }} It '''Proto-Germaansk''' is de taal dêr't alle [[Germaanske talen]] (en útslutend de Germaanske talen) op weromgeane. Der binne gjin skriftlike boarnen oerlevere fan dizze oarspronklike Germaanske taal, mar op grûn fan yndirekt bewiismateriaal (d.w.s. troch de hjoeddeistige Germaanske talen en Germaanske [[lienwurd]]en yn net-Germaanske talen lykas it [[Finsk]] mei-inoar te ferlykjen) hawwe [[taalkundige]]n it Proto-Germaansk dochs rekonstruëarje kinnen. Neffens moderne ynsichten kin dizze Germaanske grûntaal opdield wurde yn twa stadia: it '''Oergermaansk''', dat yn in langere iere perioade sprutsen waard, en it '''Miengermaansk''', dat sprutsen waard yn in koarter letter tiidrek, foar't it Proto-Germaansk útinoarfoel yn 'e ôfsûnderlike [[taalkloft]]en. Faak wurdt der lykwols, fral yn stikken dy't skreaun binne troch net-saakkundigen, terminologysk gjin ûnderskie makke tusken Proto-, Oer- en Miengermaansk, en wurdt inkeld sprutsen fan Oergermaansk. ==It Oergermaanske tiidrek== Mei't der út dy tiid gjin skriftlike boarnen oerlevere binne, is it tige dreech en sis persiis wannear't it Oergermaansk him út it [[Proto-Yndo-Jeropeesk]] ûnwikkele hat. Dúdlik is yn elts gefal wol dat dat fier foàr it begjin fan 'e Westerske jiertelling west hawwe moat, mooglik earne yn it twadde milennium f.Kr. Der binne trije wichtige punten dêr't it Oergermaansk him op ûnderskiedt fan it Proto-Yndo-Jeropeesk. Yn it foarste plak wie der de saneamde Earste of [[Germaanske Klankferskowing]] (ta ûnderskie fan 'e Twadde of [[Heechdútske Klankferskowing]]), ek wol bekend as de [[Wet fan Grimm]]. Ferlykje yn dit ferbân bgl. it [[Latynsk]]e ''pater ''("heit"), ''tu'' ("do"), ''decem'' ("tsien") en ''clepo'' ("ik stel"), dat de sitewaasje werjout sa't dy yn it Proto-Yndo-Jeropeesk wie, mei it [[Goatysk]]e ''fadar'', ''þu'', ''taíhun'' en ''hlifa'' (mei deselde betsjutting). Ek ûntwikkele it Oergermaansk in sterke en in swakke foarm by yn prinsipe elts [[eigenskipswurd]], wylst it Proto-Yndo-Jeropeesk dy net hie. En fierders ûntjoech it by in part fan 'e [[tiidwurd]]en in mei in [[tosk|dintale]] [[suffiks]] (in efterheaksel mei in t of d) foarme swakke bûging om [[notiid]] en [[doetiid]] faninoar te ûnderskieden (dus bgl. "mean" – "meande" yn tsjinstelling ta âldere foarmen lykas "rin" – "rûn"). [[File:Pre-roman iron age (map).PNG|left|250px|thumb|It gebiet fan 'e pre-[[Romeinske Ryk|Romeinske]] [[Izertiid]] yn [[Noard-Jeropa]] (±500 f.Kr.), dy't assosjearre wurdt mei it Proto-Germaansk. It maginta-kleurige gebiet besuden [[Skandinaavje]] jout de saneamde [[Jastorfkultuer]] wer.]] ==It Miengermaanske tiidrek== Men wit net krekt wannear't de oergong fan it Oergermaansk nei it Miengermaansk plakfûn hat, mar men nimt oan dat it yn 'e lêste iuwen f.Kr. wie. Ek it Miengermaansk is net oerlevere – útsein as losse wurden of nammen. Dêrom wurdt it, krekt as it Oergermaansk, troch taalkundigen rekonstruëarre op grûn fan ûndersyk fan 'e ûnderskate Germaanske talen. It wichtichste ferskil tusken it Oergermaansk en it Miengermaansk wie de klam (yn 'e taalkunde ornaris it [[wurdaksint]] neamd). It Oergermaansk hie noch de fan it Proto-Yndo-Jeropeesk meikrigen "frije klam", dy't wiksele neffens beskate regels, mar net in fêst plak yn in wurd hie; ferlykje bgl. it [[Gryksk]]e ''trȁpeza'' ("trep") en ''trapȅzion'' ("trepke"), dat de frije klam beholden hat. Yn it Miengermaansk wie dy frije klam feroare yn in fêste klam op it earste wurdlid, it saneamde inisjaalaksint, sa't bgl. te sjen is oan it [[Nederlânsk]]e ''blȁd'', ''blȁden'', ''blȁderen'', ''blȁȁdje''. Yn tsjinstelling ta de Oergermaanske perioade duorre it tiidrek fan it Miengermaansk relatyf koart, nammentlik oant likernôch de [[earste iuw]] nei Kristus, doe't de [[Eastgermanen]] weiteagen út harren stamlannen yn súdlik en eastlik [[Skandinaavje]]. ==Oerlevering== De âldst bekende Germaanske ynskripsje is dy op 'e [[Helm fan Negau]], mooglik út 'e [[2e iuw f.Kr.|twadde iuw f.Kr.]] De helm waard yn [[1812]] fûn by [[Negau]], yn [[Eastenryk]]. Yn in noardlik [[Etrusken|Etruskysk]] skrift is dêrop skreaun: ''hargasti teiwa'' (oer de betsjutting dêrfan bestiet nochal wat ûnienichheid). Fierders binne oant de [[earste iuw]] nei Kristus allinne mar nammen en losse wurden oerlevere, en dat noch inkeld troch [[Romeinske Ryk|Romeinske]] [[skriuwer]]s, lykas [[Publius Kornelius Tasitus|Tasitus]] en [[Julius Caesar]]. [[File:Guldhornene.jpg|right|250px|thumb|De [[Goudene Hoarnen fan Gallehus]].]] ==Untwikkeling fan 'e Germaanske taalkloften== Tradisjoneel waard foarhinne ûnder [[taalkundige]]n de teory oanhongen dat de earste spjalting yn it Germaansk dy tusken it [[Westgermaanske talen|Westgermaansk]] en it saneamde [[Goato-Noardsk]] (it [[Noardgermaanske talen|Noard]]- en [[Eastgermaanske talen|Eastgermaansk]]) wie. It fuorttsjen fan 'e [[Goaten]] en de oare [[Eastgermanen|Eastgermaanske]] [[folk]]en út harren stamlannen yn súdlik Skandinaavje soe dan letter de spjalting tusken it Noard- en Eastgermaansk feroarsake hawwe. Tsjintwurdich wurdt it lykwols as in stik wierskynliker beskôge, dat der nei it fuorttsjen fan 'e Eastgermanen noch in hoart in Noard- en Westgermaanske ienheidstaal bestien hat, mooglik oant yn 'e [[fyfde iuw]]. Dy lêste teory wurdt ûnderboud troch de bekende runeynskripsje op 'e [[Goudene Hoarnen fan Gallehus|Gouden Hoarn B fan Gallehus]], yn súdlik [[Jutlân]], dy't datearret út 'e iere [[fyfde iuw]]. Op 'e hoarn stiet: "''ek hlewagastiʀ holtijaʀ horna tawido''" (de letter ʀ stiet dêrby foar de [[breikjende r]]). Dizze tekst soe betsjutte kinne: "Ik, Hlewagastiʀ, soan fan Holt, haw de hoarn makke" (ferlykje ''tawid(o)'' mei it Nederlânske ''(vol)tooid'') of: "Ik, Hlewagastiʀ, soan fan Holt, haw de hoarn fersierd" (ferlykje ''tawid(o)'' mei it Nederlânske ''(ge)tooid''). De foarmen dy't hjir brûkt binne, slute [[Noardgermaansk]] noch [[Westgermaansk]] út (al wiist de foarm fan 'e h-rune op it Noardgermaansk), mar Eastgermaansk kin it dúdlik net wêze. Yn it Goatysk fan dy tiid soe de tekst west hawwe: "''ik hliugasts hulteis haúrn tawida''". {{boarnen|boarnefernijing= * {{Aut|Hofstra, T.}}, ''Oudnoors I'', Grins, 1996. ---- Foar oare boarnen en fierdere literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Proto-Germanic_language ''Notes'' en ''References'', op dizze side]. }} [[Kategory:Germaanske talen]] [[Kategory:Oertaal]] r4ta8wajyrghulwh73hvzz5fe0q34m9 0 18857 1233322 998985 2026-06-30T14:09:40Z SencBorz 50363 mear ynformaasje tafoege 1233322 wikitext text/x-wiki {{Lântabel| eigennamme = República del Paraguay<br />Tetã Paraguái | namme = Paraguay | flagge = Flag of Paraguay.svg | wapen =Coat_of_arms_of_Paraguay.svg | lokaasje = LocationParaguay.svg | motto = | taal = [[Spaansk]], [[Guarani]] | haadstêd = [[Asunción]] | steatsfoarm = Republyk | oerflak = 406.752| pctwetter = | ynwenners = 6.460.159 | teljier = 2026| munt = guaraní | muntkoade = PYG | tiidsone = -4 | feestdei = [[15 maaie]] | folksliet = Paraguayos, Républica o muerte| lânkoade = PRY | ynternet = .py | tillefoan = +595 | }} '''Paraguay''' is in lân yn [[Súd-Amearika]]. De haadstêd is [[Asunción]]. == Geografy == === Lizzing === Paraguay wurdt begrinzge troch: * [[Bolivia]] yn it noardwesten; * [[Brazylje]] yn it easten; * [[Argentynje]] yn it suden. === Lânskip === Troch de [[Rio Paraguay]], dy't omjûn is mei [[sompe]]n, wurdt it lân yn twaen dield. Eastlik fan de rivier leit in mid-berchtme en de c''plato's'', yn it westen de flakten fan Gran Chaco. It noardeasten is in [[tropysk reinwâld]] dat yn it suden oergiet yn [[savanne]]n en gêrsflakten. == Skiednis == Eartiids waard it gebiet fan it tsjintwurdige Paraguay bewenne troch [[Yndianen|Yndianestammen]]. Nei de ûntdekking fan it kontinint troch [[Kolumbus]] waard it suden yn [[1527]] ferkend troch de ûntdekkingsreizger [[Sebastiaan Cabot]]. Tsien jier letter stifte [[Domingo de Irala]] [[Asunción]] dat yn distiid haadstêd is. En tusken [[1609]] en om-ende-by 1760 waard de skiednis fan it lân foar in grut part bepaald troch it fan [[Jezuïeten]] laat ynstitút fan de 'Reducties' dat benammen rjochte wie op de beskerming en de ûntwikkeling fan de lânseigen [[Guaranys]]. Doe't Súd-Amearika begjin [[19e iuw]] har ôfskiede fan it [[Spanje|Spaanske]] memmelân, hearde Paraguay in skofke by [[Argentynje]], mar yn [[1811]] makke Asunción har los fan Buenos Aires en waard it in selsstannich lân. It lân rekke lykwols yn de ban fan diktators en de kriich tsjin [[Brazylje]] yn [[1864]], Argentynje en Bolivia yn [[1865]] koste it lân 5/6 fan har befolking. Revolúsjes soargen derfoar dat it lân mar net herstelle koe. Yn de [[20e iuw]] moast Paraguay nei in konflikt mei Bolivia (1932-1936) trije fearns fan it omstriden [[Gran Chaco]] oerjaan. De kriich hie fan gefolgen dat totalitêre ideeën hieltyd mear de oerhân krigen en by de ferkiezings fan [[1954]] kaam generaal [[Alfredo Stroessner]] as ienige kandidaat oan de macht. Stroessner hold oant-en-mei [[1989]] it bewâld. Sûnttiids binne der, min of te mear, frije presidintsferkiezings. == Demografy == === Befolking === Paraguayanen binne foar it grutste part neisieten fan ymmigranten út ferskate Jeropeeske lannen, meast neisieten fan [[Spanje]]rts (fral Basken). In grutte minderheid fan de befolking stammet fan de oarspronklike bewenners, de [[Yndianen]]. It [[Spaansk]] is de offisjele taal. Troch de [[Yndianen|Yndiaanske]] minderheid wurdt lykwols ek [[Guarany (taal)|Guarany]] sprutsen, in Yndiaanske taal. Ek it Guarany is in offisjele taal yn Paraguay. Dernjonken libje dêr ek [[menisten]] op de [[Chaco Boreal]]. Weach nei weach emigrearren sy sûnt de jierren 1920 fan Ruslân, Kanada en de Feriene Steaten nei Paraguay en stiften ferskate koloanjes yn it noardwesten fan it lân. Sy sprekke [[Dútsk]] en binne frijwat op harren sels. === Religy === De oerhearskjende [[godstsjinst]] fan Paraguay is it [[Kristendom]]. Neffens opjeften út [[2002]] is 89.6% fan de befolking [[Roomsk-Katolike Tsjerke|katolyk]] en 7,3 % ([[Protestantisme|protestantsk]]). [[Kategory:Paraguay| ]] [[Kategory:Lân yn Súd-Amearika]] [[Kategory:Histoaryske Spaanske koloanje]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1811]] [[Kategory:Republyk]] m13d69rkziwf7guvnsrirkamfxs7r4e 1233324 1233322 2026-06-30T14:35:56Z SencBorz 50363 mear ynformaasje tafoege 1233324 wikitext text/x-wiki {{Lântabel| eigennamme = República del Paraguay<br />Tetã Paraguái | namme = Paraguay | flagge = Flag of Paraguay.svg | wapen =Coat_of_arms_of_Paraguay.svg | lokaasje = LocationParaguay.svg | motto = | taal = [[Spaansk]], [[Guarani]] | haadstêd = [[Asunción]] | steatsfoarm = Republyk | oerflak = 406.752| pctwetter = | ynwenners = 6.460.159 | teljier = 2026| munt = guaraní | muntkoade = PYG | tiidsone = -4 | feestdei = [[15 maaie]] | folksliet = Paraguayos, Républica o muerte| lânkoade = PRY | ynternet = .py | tillefoan = +595 | }} '''Paraguay''' is in lân yn [[Súd-Amearika]]. De haadstêd is [[Asunción]]. == Geografy == === Lizzing === Paraguay wurdt begrinzge troch: * [[Bolivia]] yn it noardwesten; * [[Brazylje]] yn it easten; * [[Argentynje]] yn it suden. === Lânskip === Troch de [[Rio Paraguay]], dy't omjûn is mei [[sompe]]n, wurdt it lân yn twaen dield. Eastlik fan de rivier leit in mid-berchtme en de c''plato's'', yn it westen de flakten fan Gran Chaco. It noardeasten is in [[tropysk reinwâld]] dat yn it suden oergiet yn [[savanne]]n en gêrsflakten. == Skiednis == Eartiids waard it gebiet fan it tsjintwurdige Paraguay bewenne troch [[Yndianen|Yndianestammen]]. Nei de ûntdekking fan it kontinint troch [[Kolumbus]] waard it suden yn [[1527]] ferkend troch de ûntdekkingsreizger [[Sebastiaan Cabot]]. Tsien jier letter stifte [[Domingo de Irala]] [[Asunción]] dat yn distiid haadstêd is. En tusken [[1609]] en om-ende-by 1760 waard de skiednis fan it lân foar in grut part bepaald troch it fan [[Jezuïeten]] laat ynstitút fan de 'Reducties' dat benammen rjochte wie op de beskerming en de ûntwikkeling fan de lânseigen [[Guaranys]]. Doe't Súd-Amearika begjin [[19e iuw]] har ôfskiede fan it [[Spanje|Spaanske]] memmelân, hearde Paraguay in skofke by [[Argentynje]], mar yn [[1811]] makke Asunción har los fan Buenos Aires en waard it in selsstannich lân. It lân rekke lykwols yn de ban fan diktators en de kriich tsjin [[Brazylje]] yn [[1864]], Argentynje en Bolivia yn [[1865]] koste it lân 5/6 fan har befolking. Revolúsjes soargen derfoar dat it lân mar net herstelle koe. Yn de [[20e iuw]] moast Paraguay nei in konflikt mei Bolivia (1932-1936) trije fearns fan it omstriden [[Gran Chaco]] oerjaan. De kriich hie fan gefolgen dat totalitêre ideeën hieltyd mear de oerhân krigen en by de ferkiezings fan [[1954]] kaam generaal [[Alfredo Stroessner]] as ienige kandidaat oan de macht. Stroessner hold oant-en-mei [[1989]] it bewâld. Sûnttiids binne der, min of te mear, frije presidintsferkiezings. == Demografy == === Befolking === Paraguayanen binne foar it grutste part neisieten fan ymmigranten út ferskate Jeropeeske lannen, meast neisieten fan [[Spanje]]rts (fral Basken). In grutte minderheid fan de befolking stammet fan de oarspronklike bewenners, de [[Yndianen]]. It [[Spaansk]] is de offisjele taal. Troch de [[Yndianen|Yndiaanske]] minderheid wurdt lykwols ek [[Guarany (taal)|Guarany]] sprutsen, in Yndiaanske taal. Ek it Guarany is in offisjele taal yn Paraguay. Dernjonken libje dêr ek [[menisten]] op de [[Chaco Boreal]]. Weach nei weach emigrearren sy sûnt de jierren 1920 fan Ruslân, Kanada en de Feriene Steaten nei Paraguay en stiften ferskate koloanjes yn it noardwesten fan it lân. Sy sprekke [[Dútsk]] en binne frijwat op harren sels. === Religy === De oerhearskjende [[godstsjinst]] fan Paraguay is it [[Kristendom]]. Neffens opjeften út [[2002]] is 89.6% fan de befolking [[Roomsk-Katolike Tsjerke|katolyk]] en 7,3 % ([[Protestantisme|protestantsk]]).<ref>[https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=176c National Profiles | World Religion] <small>'''(IN)'''</small></ref> == Kultuer == De Paraguayaanske kultuer is in mingeling fan 'e Spaanske kultuer en de lânseigen Guarani-kultuer. Dêrom praat mear as 80% fan de Paraguayanen sawol Spaansk as de lânseigen taal, it [[Guarani]]. Ek [[Jopara]], in mingtaal fan Guaransinen en Spaansk, wurdt op grutte skaal praat. [[File:Alfajorartes.JPG|thumb|210px|''Alfajores''.]] Wat iten oanbelanget, is Paraguay de op twa nei grutste konsumint fan [[kowefleis]] de ynwenner fan 'e wrâld. Barbecueën is faak in gesellich byinoarwêzen, ek wol [[asado]] neamd. In soad gerjochten binne basearre op mais, molke, tsiis en fleis, en der wurdt ek fisk iten dy't yn rivieren fongen wurdt. In populêr dessert út Paraguay hjit [[Kosereva]]. It wurdt makke fan de skyl fan in soere sinesapel, dy't dêrnei yn swarte melasse sean wurdt. Ek [[Alfajor|Alfajores]] en [[Maté (drank)|Maté]] binne tige populêr yn dizze regio fan Súd-Amearika. == Keppelings om utens == * [https://www.britannica.com/place/Paraguay Paraguay] on [[Encyclopædia Britannica]] <small>'''(IN)'''</small> == Boarnen == {{reflist}} [[Kategory:Paraguay| ]] [[Kategory:Lân yn Súd-Amearika]] [[Kategory:Histoaryske Spaanske koloanje]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1811]] [[Kategory:Republyk]] obh1boen54eg7h0pfy2xc7z0jblz66m 2 21311 1233327 735335 2026-06-30T16:50:00Z Globetrotter19 48065 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Ecseri 166.jpg]] → [[File:Széchenyi utca, Ecseri 166.jpg]] bad name 1233327 wikitext text/x-wiki {{Lokaasjeboks | Eigennamme = Etsjer / Ecser / Ečer | Status = doarp | Yn = Pest (Provinsje){{!}}Pest | Lân = Hongarije | Kaart = {{Mark|kaart=[[Ofbyld:Hungary location map.svg|240px]]|47|40}} | Ofbyld = Image:Ecseri 168.jpg | Ynwenners = 3.534 ([[2008]]) | Gebiet = 13,1 | Webstee = [http://www.ecser.hu www.ecser.hu] }} '''Etsjer''' (''[[Hongaarsk]]: Ecser'', ''[[Slowaaksk]]: Ečer'') is in [[doarp]] yn [[Hongarije]], mei 3.534 ynwenners (1 jannewaris 2008), dat in part is fan de stêdekloft fan [[Boedapest]] yn de provinsje [[Pest (komitaat)|Pest]]. In gedielte fan de ynwenners heart ta de Slowaakse minderheid binnen Hongarije. Etsjer leit flakby de ynternasjonale lofthaven [[Ferihegy International Airport]] en is mei it spoar Boedapest-Újszász-Szolnok en troch in snelwei mei Boedapest ferbûn. Etsjer bestiet út fjouwer histoaryske kearnen: [[Maglód]], [[Vecsés]], [[Gyömrő]] en [[Üllő]]. == Skiednis == Etsjer waard op [[15 desimber]] [[1315]] foar it earst yn in skriftlike boarne neamd. It plak is âlder; yn [[896]] soe neffens in leginde de Magyaarske prins [[Arpad]] dy't syn Aziatyske folk it Donaugebied binnenliede tsjin in iik sitten hawwe te bekommen. Doe't hy frege hoe't it plak hiet en fernom dat der gjin topografyske namme bekend wie sei hy "neam it dan iik". "Cser" is [[Hongaarsk]] foar [[iik]]. Yn de tiid fan de iuwenlange Ottomaanske oerhearsking fan Hongarije ([[1526]]-[[1686]]) waard it doarp hielendal ferlitten mar yn 1669 fêstigen har de earste ynwenners wer yn Etsjer. Yn de ûnôfhinklikheidsstriid ûnder oanfiering fan [[Rákóczi]], [[1703]]-[[1711]], levere Etsjer alve soldaten. It Hongaarske plattelân wie oant yn de [[19e iuw]] in [[feodaliteit|feodaal]] strukturearre gebiet en de doarpen wienen it besit fan [[adel|aadlike]] [[grutgrûnbesit]]ters, de saneamde [[magnaat|magnaten]]. Etsjer wie in it besit fan greve [[Antal Grassalkovich]] dy't yn de iere [[17e iuw]] Slowaken nei it doarp helle. Dit is de oarsaak fan de Slowaakse minderheid. It doarp is yn Hongarije bekend om syn monumintale katholike tsjerke út 1740 en in [[folksdûns]], de "Ecseri lakodalmas" of Etsjerske boerebrulloft. De tsjerke, de dûns en de mytyske iik hawwwe in plak krigen yn it wapen fan Etsjer. Krektas safolle Europeeske stêden en gemeenten is ek Etsjer in stedebân oangien. De Hongaren keazen foar [[Zlaté Klasy]] yn [[Slowakije]] en [[Kumbağ]] yn [[Turkije]]. <br clear="both"> == Foto's == <gallery> Image:Ecseri 151.jpg| Image:Ecseri 154.jpg| Image:Ecseri 158.jpg| Image:Ecseri 171.jpg| Image:Ecseri 159.jpg| Image:Ecseri 156.jpg| Image:Ecseri 168.jpg| Image:Ecseri 175.jpg| Image:Ecseri 178.jpg| Image:Ecseri 180.jpg| Image:Ecseri 173.jpg| Image:Széchenyi utca, Ecseri 166.jpg| </gallery> [[en:Ecser]] [[hu:Ecser]] 39gu2th490cw3pwz23uvslh7ksw9ifm 0 21322 1233328 1198982 2026-06-30T16:50:02Z Globetrotter19 48065 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Ecseri 166.jpg]] → [[File:Széchenyi utca, Ecseri 166.jpg]] bad name 1233328 wikitext text/x-wiki {{Lokaasjeboks | Eigennamme = Ecser / Ečer | Status = doarp | Yn = Pest (Provinsje){{!}}Pest | Lân = Hongarije | Kaart = {{Mark|kaart=[[Ofbyld:Hungary location map.svg|240px]]|47|40}} | Ofbyld = Image:Ecseri 168.jpg | Ynwenners = 3.534 ([[2008]]) | Gebiet = 13,1 | Webstee = [http://www.ecser.hu www.ecser.hu] }} '''Ecser''' (''[[Slowaaksk]]: Ečer'') is in [[doarp]] yn [[Hongarije]], mei 3.534 ynwenners (1 jannewaris 2008), dat in part is fan de stêdekloft fan [[Boedapest]] yn de provinsje [[Pest (komitaat)|Pest]]. In gedielte fan de ynwenners heart ta de Slowaakske minderheid binnen Hongarije. Ecser leit flakby de ynternasjonale lofthaven [[Ferihegy International Airport]] en is mei it spoar Boedapest-Újszász-Szolnok en troch in snelwei mei Boedapest ferbûn. Ecser bestiet út fjouwer histoaryske kearnen: [[Maglód]], [[Vecsés]], [[Gyömrő]] en [[Üllő]]. == Skiednis == Ecser waard op [[15 desimber]] [[1315]] foar it earst yn in skriftlike boarne neamd. It plak is âlder; yn [[896]] soe neffens in leginde de Magyaarske prins [[Arpad]] dy't syn Aziatyske folk it Donaugebiet binnenliede tsjin in iik sitten hawwe te bekommen. Doe't er frege hoe't it plak hiet en fernom dat der gjin topografyske namme bekend wie sei hy "neam it dan iik". "Cser" is [[Hongaarsk]] foar [[iik]]. Yn de tiid fan de iuwenlange Ottomaanske oerhearsking fan Hongarije ([[1526]]-[[1686]]) waard it doarp hielendal ferlitten, mar yn 1669 fêstigen har de earste ynwenners wer yn Ecser. Yn de ûnôfhinklikheidsstriid ûnder oanfiering fan [[Rákóczi]], [[1703]]-[[1711]], levere Ecser alve soldaten. It Hongaarske plattelân wie oant yn de [[19e iuw]] in [[feodaliteit|feodaal]] strukturearre gebiet en de doarpen wienen it besit fan [[adel|aadlike]] [[grutgrûnbesit]]ters, de saneamde [[magnaat|magnaten]]. Ecser wie in it besit fan greve [[Antal Grassalkovich]] dy't yn de iere [[17e iuw]] Slowaken nei it doarp helle. Dit is de oarsaak fan de Slowaakske minderheid. It doarp is yn Hongarije bekend om syn monumintale katholike tsjerke út 1740 en in [[folksdûns]], de "Ecseri lakodalmas" of Ecserske boerebrulloft. De tsjerke, de dûns en de mytyske iik hawwwe in plak krigen yn it wapen fan Ecser. Krektas safolle Europeeske stêden en gemeenten is ek Ecser in stedebân oangien. De Hongaren keazen foar [[Zlaté Klasy]] yn [[Slowakije]] en [[Kumbağ]] yn [[Turkije]]. {{Clear}} == Doarpsbyld == <gallery> Image:Ecseri 151.jpg| Image:Ecseri 154.jpg| Image:Ecseri 158.jpg| Image:Ecseri 171.jpg| Image:Ecseri 159.jpg| Image:Ecseri 156.jpg| Image:Ecseri 168.jpg| Image:Ecseri 175.jpg| Image:Ecseri 178.jpg| Image:Ecseri 180.jpg| Image:Ecseri 173.jpg| Image:Széchenyi utca, Ecseri 166.jpg| </gallery> [[Kategory:Plak yn Hongarije]] thaqmm3e37s40kdybxt6l77eaeo5k67 0 29894 1233359 1147148 2026-07-01T08:04:56Z ~2026-37674-69 58717 /* Publikaasjes */ 1233359 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Poem "De Moard" by Geart Jabiks - panoramio - Macel Brilman (MacBr… (3).jpg|thumb| ''Leaflik plakje smûk ferskûle <br> iinsen oan de Tsjongerkant <br> rju begroeid met blêd en blommen <br> moark en rusk en oare plant <br> moai omseame troch wat beamguod <br> iik en els en bjirkebeam <br> papekul en kantsjepôlen <br> seach men trochelkoar hjir stean'' <br> Geart Japiks (1886 – 1954) <br> Gedicht op in balstien op de [[Kiekenberch]]]] ''' Geart Jabiks van den Berg ''' ([[Jobbegea Skuorregea|Skuorregea]], [[2 desimber]] [[1886]] - [[6 maart]] [[1954]]) wie Frysk rimeler en folksdichter. == Libben== Geart Jabiks fan 'e Tsjongerwâl waard berne yn in [[Spitkeet|spitkeetsje]] fuort njonken de tsjerke fan Skuoregea en hy moast as jonkje “kouskeperje” foar de boeren yn dy kontrei. Hy swalke oer de [[heide]] en by de [[Tsjonger]]. Dêr hat dêr syn leafde foar de natoer opdien. It wie dêr doe in moaie oarde, mar ek ien fan earmoede en lijen. De earmoede dêre makke ek dat de jonge Geart oan de swalk rekke: hy hat fearn op in skip en fiske op de [[Sudersee]], baggele en oppere, yn de minen arbeide en yn [[Dútslân]] west. Nei syn trouwen yn [[1917]] hat er tsien jier op [[De Lemmer]] by de [[Tram]] yn tsjinst west, mar hy krige in kwaal en waard mei sân [[gûne]] wyks oan 'e dyk set. Dokters rie makke dat er nei fjirtich jier it gea fan syn berte wer opsocht en in nearinkje begûn oan de Berkeaper wei. Geart Jabiks wie ek [[stientsjesiker]] en geakunde sneuper. Troch syn omtinken is in âlde [[skâns]] fan de [[Fryske Wetterliny]], de [[Tolbrêgeskâns]], oan de Tsjonger by de Brêgeloane (de Berkeaper wei) yn [[1951]] net fergroeven. == Gedichten == Yn [[1910]] waard er meiwurker oan [[Waling Dykstra|Waling–om]] syn wykblêd [[Sljucht en rjucht]]. Technysk frijwat swak, sit der yn syn wurk dôchs gâns sfear. Hy koe de krite út de pinne en hie each foar it natoermoai en de skiednis. Foaral yn de tiid dat er werom wie hat hy in soad gedichten makke.<br> Yn [[1971]] binne de fersen sammele troch master [[Jasper Keizer]] en útjûn yn eigen behear. == Publikaasjes == * {{aut|Antje van den Berg}}: ''Geart Jabiks [1886-1954], dichter, natuurmens en historicus''. Biografy, mei ferskate gedichten, brieven dy't er yn de Earste Wrâldoarloch skreaun hat en oer syn archeologyske fynsten. 112 siden, mei fotokatern. * {{Aut|[[Jasper Keizer]]}} - ''Geart Jabiks van ‘e Tsjongerwal, uit het werk van een Oudehornster volksdichter'', (Sammelbondel mei neilitten wurk, 1971) * Antje van den Berg: de kleindochter, spiegels van het verleden, een Friese familigeschiedenis over wat wordt doorgegeven tussen generaties. 142 siden. Ferfolg fan: Geart Jabiks {{DEFAULTSORT:Berg, Geart Japiks van den}} [[Kategory:Frysk seeman]] [[Kategory:Frysk fisker]] [[Kategory:Frysk mynwurker]] [[Kategory:Frysk dichter]] [[Kategory:Frysk skiedkundige]] [[Kategory:Frysk amateur-archeolooch]] [[Kategory:Skriuwer yn it Frysk]] [[Kategory:Geakundige]] [[Kategory:Nederlânsk seeman]] [[Kategory:Nederlânsk fisker]] [[Kategory:Nederlânsk mynwurker]] [[Kategory:Nederlânsk dichter]] [[Kategory:Nederlânsk skiedkundige]] [[Kategory:Nederlânsk amateur-archeolooch]] [[Kategory:Nederlânsk persoan fan Frysk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn Jobbegea]] [[Kategory:Persoan stoarn yn Fryslân (stjerplak ûnbekend)]] [[Kategory:Persoan berne yn 1886]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1954]] td1sfhp13z0cw6rxzjfw9kctty3ncxl 0 51057 1233352 704216 2026-07-01T06:55:40Z Kening Aldgilles 167 1233352 wikitext text/x-wiki In '''namfal''' (bytiden ek '''nammefal''') is in [[grammatika|grammatikale]] foarm fan in [[haadwurd]], [[foarnamwurd]], [[eigenskipswurd]] of [[lidwurd]] dy't de syntaktyske funksje fan dat wurd yn in sin oanjout. Yn talen mei in namfalsysteem feroaret de foarm fan in wurd neffens syn funksje, bygelyks as ûnderwerp, saaklik foarwerp, meiwurkjend foarwerp of oantsjutting fan besit. It ferskynsel wurdt ek wol ''kasus'' neamd, nei it Latynske *casus*. Namfallen hearre ta de wichtichste middels dêr't talen grammatikale ferhâldingen mei útdrukke. Yn guon talen wurdt benammen de wurdfolchoarder brûkt om de funksje fan wurden yn in sin oan te jaan, wylst yn oare talen de útgong fan it wurd dêrfoar soarget. Talen mei in wiidweidich namfalsysteem kinne dêrtroch gauris in frijere wurdfolchoarder hawwe as talen dy't sokke útgongen net mear hawwe. It tal namfallen ferskilt sterk fan taal ta taal. Guon talen hawwe mar twa of trije namfallen, wylst oare talen mear as tsien of sels mear as tweintich ûnderskiede. Yn 'e measte [[Yndo-Jeropeeske talen]] kamen fan oarsprong teminsten de [[nominatyf]], [[akkusatyf]], [[genityf]] en [[datyf]] foar. Yn guon talen bestiene dêrneist ek de [[ablatyf]], [[lokatyf]], [[ynstrumintalis]] en [[fokatyf]]. De nominatyf wurdt yn 'e regel brûkt foar it ûnderwerp fan 'e sin. De akkusatyf jout meastal it streekrjochte of lijdende foarwerp oan. De datyf wurdt faak brûkt foar it meiwurkjend foarwerp of de ûntfanger fan in hanneling, wylst de genityf benammen besit, komôf of oare foarmen fan ôfhinklikens útdrukt. Oare namfallen hawwe faak romtlike, tydlike of ynstrumintele betsjuttingen. Yn it [[Proto-Yndo-Jeropeesk]], de rekonstruëarre oertaal fan 'e Yndo-Jeropeeske talen, bestie in útwurke namfalsysteem mei op syn minst acht namfallen. Yn 'e rin fan 'e taalûntwikkeling hawwe de ferskillende dochtertalen dat systeem op ferskillende wizen feroare. Guon talen hawwe de measte namfallen beholden, wylst yn oare talen it hiele systeem hast folslein ferdwûn is. Yn it [[Latyn]] spilen namfallen in sintrale rol yn 'e grammatika. It Latyn hie seis produktive namfallen: de nominatyf, genityf, datyf, akkusatyf, ablatyf en fokatyf. Dy makken it mooglik om sinnen mei in relatyf frije wurdfolchoarder te foarmjen, om't de grammatikale funksje benammen út 'e wurdfoarm ôflaat wurde koe. Ek yn it [[Aldgryksk]] bestie in wiidweidich namfalsysteem. De measte Slavyske talen, lykas it [[Russysk]], [[Poalsk]] en [[Tsjechysk]], hawwe hjoed-de-dei noch altyd seis of sân namfallen. It [[Finsk]] en it [[Hongaarsk]], dy't net ta de Yndo-Jeropeeske taalfamylje hearre, hawwe sels mear as tsien produktive namfallen, benammen foar it oanjaan fan romtlike relaasjes. Yn 'e [[Germaanske talen]] binne de namfallen yn ferskillende mjitte beholden. It [[Dútsk]] hat fjouwer produktive namfallen: nominatyf, akkusatyf, datyf en genityf. It [[Yslânsk]] en it [[Faerøersk]] hawwe ek fjouwer namfallen en brûke dy noch altyd aktyf yn sawol de skriuwtaal as de sprektaal. It [[Ingelsk]], [[Nederlânsk]] en [[Westerlauwersk Frysk]] hawwe it grutste part fan it âlde namfalsysteem ferlern. Yn it [[Aldfrysk]] bestie, krekt as yn oare âlde Germaanske talen, in folslein systeem fan namfallen. Haadwurden, eigenskipswurden, foarnamwurden en lidwurden waarden bûgd neffens namfal, tal en geslacht. Fan likernôch de fyftjinde iuw ôf rekken de útgongen stadichoan yn it neigean. Yn it moderne Westfrysk binne de namfallen as grammatikale kategory ferdwûn. Harren funksjes wurde no benammen útdrukt troch [[wurdfolchoarder]], [[ferhâldingswurd]]en en besitskonstruksjes. Yn 'e moderne [[taalkunde]] wurdt ûnderskie makke tusken morfologyske en syntaktyske namfallen. By morfologyske namfallen feroaret de foarm fan it wurd sels, wylst by syntaktyske namfallen benammen de funksje yn 'e sin bedoeld wurdt, ek as dy net troch in aparte útgong útdrukt wurdt. Dêrtroch wurdt de term ''namfal'' ek brûkt by de beskriuwing fan talen dy't gjin klassike namfalsútgong mear hawwe. Namfallen hearre ta de âldste grammatikale ferskynsels yn 'e Yndo-Jeropeeske talen en foarmje in wichtich ûndersyksgebiet binnen de histoaryske taalkunde en de ferlykjende taalwittenskip. De ûntwikkeling fan namfalsystemen jout wichtige ynformaasje oer de skiednis fan talen en oer de ûnderlinge besibbenskip tusken taalfamyljes. == Sjoch ek == * [[Ablatyf]] * [[Akkusatyf]] * [[Datyf]] * [[Fokatyf]] * [[Genityf]] * [[Lidwurd]] * [[Lokatyf]] * [[Nominatyf]] * [[Taalkunde]] * [[Ynstrumintalis]] == Boarnen == * Blake, Barry J. (2001), ''Case'', twadde útjefte. Cambridge University Press. * Haspelmath, Martin (2002), ''Understanding Morphology''. Arnold. * Ringe, Don (2006), ''From Proto-Indo-European to Proto-Germanic''. Oxford University Press. * Tiersma, Pieter Meijes (1985), ''Frisian Reference Grammar''. Foris Publications. [[Kategory:Grammatika]] [[Kategory:Morfology]] [[Kategory:Taalkunde]] 5oiad14ye4hrvxoy53u3u312qst7i7s 0 186242 1233332 1233315 2026-06-30T19:03:00Z FreyaSport 40716 /* Knock-outfase */ bywurke 1233332 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}} {{Ynfoboks ynternasjonale fuotbalkompetysje | namme = FIFA wrâldkampioenskip fuotbal 2026<br />2026 FIFA World Cup | gastlân = {{USAf}}<br>{{CANf}}<br>{{MEXf}} | kampioen = | ôfbylding = 2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | iepeningswedstryd = [[11 juny]] [[2026]] | finale = [[19 july]] [[2026]] | tiims = 48 | stadions = 16 | foarige = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2022|2022]] | folgjende = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2030|2030]] | wedstriden = | doelpunten = | besikers = | topskoarder(s) = | beste spiler = | beste doelman = }} It '''Wrâldkampioenskip fuotbal 2026''' sil de 23e edysje wêze fan 'e FIFA Wrâldbeker, organisearre troch [[FIFA]], en sil spile wurde yn 'e Feriene Steaten, Kanada en Meksiko. It toernoai sil plakfine yn 11 stêden yn 'e Feriene Steaten, twa yn Kanada, en trije yn Meksiko. It sil spile wurde fan 11 juny oant 19 july. 48 teams sille meidwaan. De gaststêd waard keazen op 13 juny 2018 yn Moskou, Ruslân, en fersloech Marokko yn 'e bod om de FIFA Wrâldbeker 2026 te organisearjen. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/44464913 World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament]</ref> <ref>[https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/37518625/us-mexico-canada-officially-launch-bid-co-host-2026-world-cup U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup]</ref> {{clear}} == Stadions == ===Kanada=== {{Posysjekaart+ |Kanada |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=49.276389 |lon=-123.111944 |label=BC Place|position=top}} {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=43.632778 |lon=-79.418611 |label=BMO|position=top}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Vancouver]]<br>([[Britsk-Kolumbia]]) | [[BC Place Stadium]] | [[Ofbyld:BCplace stadium.jpg|100px]] |54.500 |- | [[Toronto]]<br>([[Ontario]]) | [[BMO Field]] | [[Ofbyld:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|100px]] |30.000 |} {{clear}} ===Feriene Steaten=== {{Posysjekaart+ |Feriene Steaten |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=40.813528 |lon=-74.074361 |label=MetLife|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.953 |lon=-118.339 |label=SoFi|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=32.747778 |lon=-97.092778 |label=AT&T|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.048889 |lon=-94.483889 |label=Arrowhead|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=29.684722 |lon=-95.410833 |label=NRG|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=37.403 |lon=-121.97 |label=Levi's|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=47.616667 |lon=-122.316667|label=Lumen|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.755556 |lon=-84.4|label=Mercedes|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=42.090833 |lon=-71.264444|label=Gilette|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=25.957919 |lon=-80.238842|label=Hard Rock|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.900833 |lon=-75.1675|label=Lincoln|position=left}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]<br>([[Nij-Jersey]]) | [[MetLife Stadium]] | [[Ofbyld:New Meadowlands Stadium Mezz Corner.jpg|100px]] |82.500 |- | [[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]<br>([[Kalifornje]]) | [[SoFi Stadium]] | [[Ofbyld:SoFi Stadium 2021.jpg|100px]] |70.240 |- | [[Arlington (Teksas)|Arlington]]<br>([[Teksas]]) | [[AT&T Stadium]] | [[Ofbyld:Cowboys stadium.JPG|100px]] |80.000 |- | [[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]<br>([[Missoery]]) | [[Arrowhead Stadium]] | [[Ofbyld:Arrowhead Stadium 2010.JPG|100px]] |76.416 |- | [[Houston]]<br>([[Teksas]]) | [[NRG Stadium]] | [[Ofbyld:Reliantstadium.jpg|100px]] |72.220 |- | [[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]<br>([[Kalifornje]]) | [[Levi's Stadium]] | [[Ofbyld:Levi's Stadium in February 2016 prior to Super Bowl 50 (24398261729).jpg|100px]] |68.500 |- | [[Seattle]]<br>([[Washington (steat)|Washington]]) | [[Lumen Field]] | [[Ofbyld:QwestFieldPano.jpg|100px]] |69.000 |- | [[Atlanta]]<br>([[Georgia]]) | [[Mercedes-Benz Stadium]] | [[Ofbyld:Mercedes Benz Stadium time lapse capture 2017-08-13.jpg|100px]] |71.000 |- | [[Foxborough]]<br>([[Massachusetts]]) | [[Gillette Stadium]] | [[Ofbyld:Gillette Stadium (Top View).jpg|100px]] |65.878 |- | [[Miami]]<br>([[Floarida]]) | [[Hard Rock Stadium]] | [[Ofbyld:Dolphinstadiumint.JPG|100px]] |64.767 |- | [[Philadelphia]]<br>([[Pennsylvania]]) | [[Lincoln Financial Field]] | [[Ofbyld:Philly (45).JPG|100px]] |69.796 |} ===Meksiko=== {{Posysjekaart+ |Meksiko |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=19.302778 |lon=-99.150556 |label=Azteca|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=20.681667 |lon=-103.462778 |label=Akron|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=25.669167 |lon=-100.244444 |label=BBVA|position=bottom}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Meksiko-Stêd]] | [[Estadio Azteca]] | [[Ofbyld:Azteca entrance.jpg|100px]] | 87.523 |- | [[Zapopan]]<br>([[Jalisco]]) | [[Estadio Akron]] | [[Ofbyld:Estadio Omnilife Chivas.jpg|100px]] | 49.850 |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]<br>([[Nuevo León]]) | [[Estadio BBVA]] | [[Ofbyld:Estadio BBVA Bancomer (1).jpg|100px]] | 53.500 |} == Groepen == ''De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de knock-outfaze fan 'e lêste 32.'' {{Kolommen4 |Kolom1= ; Groep A * {{MEXf}} * {{RSAf}} * {{KORf}} * {{CZEf}} ; Groep B * {{CANf}} * {{BIHf}} * {{QATf}} * {{SUIf}} ; Groep C * {{BRAf}} * {{MARf}} * {{HAIf}} * {{SCOf}} |Kolom2= ; Groep D * {{USAf}} * {{PARf}} * {{AUSf}} * {{TURf}} ; Groep E * {{GERf}} * [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] * {{CIVf}} * {{ECUf}} ; Groep F * {{NEDf}} * {{JPNf}} * {{SWEf}} * {{TUNf}} |Kolom3= ; Groep G * {{BELf}} * {{EGYf}} * {{IRIf}} * {{NZLf}} ; Groep H * {{ESPf}} * {{CPVf}} * {{URUf}} * {{KSAf}} ; Groep I * {{FRAf}} * {{SENf}} * {{IRQf}} * {{NORf}} |Kolom4= ; Groep J * {{ARGf}} * {{ALGf}} * {{AUTf}} * {{JORf}} ; Groep K * {{PORf}} * {{CODf}} * {{UZBf}} * {{COLf}} ; Groep L * {{ENGf}} * {{CROf}} * {{GHAf}} * {{PANf}} }} == Groepsfaze == === Groep A === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{RSAf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{KORf}}''' | {{CZEf}} | '''2 - 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''18 juny''</small> | {{CZEf}} | {{RSAf}} | '''1 - 1 ''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{KORf}} | '''1 - 0 ''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{CZEf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | '''0 - 3''' |- | <small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{RSAf}}''' | {{KORf}} | '''1 - 0''' |} === Groep B === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{CANf}} | {{BIHf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{QATf}} | {{SUIf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SUIf}}''' | {{BIHf}} | '''4 - 1 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CANf}}''' | {{QATf}} | ''' 6 - 0 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{SUIf}} | {{CANf}} | '''2 - 1''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{BIHf}} | {{QATf}} | '''3 - 1''' |} === Groep C === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{BRAf}} | {{MARf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{HAIf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{SCOf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{SCOf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{MARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{BRAf}}''' | {{HAIf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{SCOf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{BRAf}}''' | '''0 - 3''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MARf}}''' | {{HAIf}} | '''4 - 2''' |} === Groep D === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{PARf}} | '''4 - 1''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUSf}}''' | {{TURf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{AUSf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{TURf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{PARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''25 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{TURf}} | {{USAf}} | '''3 - 2''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | {{PARf}} | {{AUSf}} | '''0 - 0''' |} === Groep E === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''7 - 1''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CIVf}}''' | {{ECUf}} | '''1 - 0''' |- |<small>''[[Toronto]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | {{CIVf}} | '''2 - 1''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''20 juny''</small> | {{ECUf}} | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''0 - 0''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] |bgcolor="ccccff"| '''{{CIVf}}''' | '''0 - 2''' |- |<small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''25 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ECUf}}''' | {{GERf}} | '''2 - 1''' |} === Groep F === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''14 juny''</small> | {{NEDf}} | {{JPNf}} | '''2 - 2''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SWEf}}''' | {{TUNf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NEDf}}''' | {{SWEf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''20 juny''</small> | {{TUNf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{JPNf}}''' | '''0 - 4''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''25 juny''</small> |{{JPNf}} |{{SWEf}} | '''1 - 1''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> |<small>''25 juny''</small> | {{TUNf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{NEDf}}''' | '''1 - 3''' |} === Groep G === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Seattle]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{BELf}} | {{EGYf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{IRIf}} | {{NZLf}} | '''2 - 2''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''21 juny''</small> | {{BELf}} | {{IRIf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{NZLf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{EGYf}}''' | '''1 - 3''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{EGYf}} | {{IRIf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NZLf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{BELf}}''' | '''1 - 5''' |} === Groep H === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{ESPf}} | {{CPVf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{KSAf}} | {{URUf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''21 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ESPf}}''' | {{KSAf}} | '''4 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{URUf}} | {{CPVf}} |'''2 - 2''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{CPVf}} | {{KSAf}} |'''0 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{URUf}} |bgcolor="ccccff"| {{ESPf}} |'''0 - 1''' |} === Groep I === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{SENf}} |'''4 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''16 juny''</small> | {{IRQf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' |'''1 - 4''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{IRQf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' | {{SENf}} | '''3 - 2''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NORf}} |bgcolor="ccccff"| {{FRAf}} | '''1 - 4''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''26 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{SENf}} | {{IRQf}} | '''5 - 0''' |} === Groep J === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{ALGf}} |'''3 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUTf}}''' | {{JORf}} |'''3 - 1''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{AUTf}} |'''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''22 juny''</small> | {{JORf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ALGf}}''' |'''1 - 2''' |- | <small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{ALGf}} | {{AUTf}} |'''0 - 0''' |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{JORf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' |'''1 - 3''' |} === Groep K === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{PORf}} | {{CODf}} |'''1 - 1''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{UZBf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{COLf}}''' |'''1 - 3''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''23 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{PORf}}''' | {{UZBf}} | '''5 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]<small>'' | <small>''23 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{COLf}}''' | {{CODf}} | '''1 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> | {{COLf}} | {{PORf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Atlanta]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{CODf}} | {{UZBf}} | '''3 - 1''' |} === Groep L === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ENGf}}''' | {{CROf}} | '''4 - 2''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GHAf}}''' | {{PANf}} | '''1 - 0 ''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{ENGf}} | {{GHAf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{PANf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{CROf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{PANf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ENGf}}''' | '''0 - 2''' |- | <small>''[[Philadelpia]]''</small> | <small>''27 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CROf}}''' | {{GHAf}} | '''2 - 1''' |} === Klassearring nûmers trije=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=150|Team !width=20|Wed !width=20|W !width=20|G !width=20|V !width=20|Foar !width=20|Tsjin !width=20|DoelS !width=20|Pnt. |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{CODf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{SWEf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{GHAf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{ECUf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{CIVf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || −1 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{ALGf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || −2 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{PARf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 4 || −2 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{SENf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 || '''3''' |- |align="left"| {{IRIf}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || '''3''' |- |align="left"| {{KORf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 || '''3''' |- |align="left"| {{SCOf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || −3 || '''3''' |- |align="left"| {{URUf}} || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || −1 || '''2''' |} == Knock-outfase == <small>''* tusken heakjes de útslach nei strafskoppen''</small> {{Wedstrydskema lêste 32 | RD1 = Lêste 32 | RD2 = Achtste finale | RD3 = Kwartfinale | RD4 = Heale finale | RD5 = Finale <!-- selbreedte --> | team-width = 175 | score-width = 50 <!-- Lêste 32 --> | RD1-seed01 = | RD1-team01 = {{GERf}} | RD1-score01= 1 (3) | RD1-seed02 = | RD1-team02 = '''{{PARf}}''' | RD1-score02= 1 '''(4)''' | RD1-seed03 = | RD1-team03 = {{FRAf}} | RD1-score03= | RD1-seed04 = | RD1-team04 = {{SWEf}} | RD1-score04= | RD1-seed05 = | RD1-team05 = {{RSAf}} | RD1-score05= 0 | RD1-seed06 = | RD1-team06 = '''{{CANf}}''' | RD1-score06= '''1''' | RD1-seed07 = | RD1-team07 = {{NEDf}} | RD1-score07= 1 (2) | RD1-seed08 = | RD1-team08 = '''{{MARf}}''' | RD1-score08= 1 '''(3)''' | RD1-seed09 = | RD1-team09 = {{PORf}} | RD1-score09= | RD1-seed10 = | RD1-team10 = {{CROf}} | RD1-score10= | RD1-seed11 = | RD1-team11 = {{ESPf}} | RD1-score11= | RD1-seed12 = | RD1-team12 = {{AUTf}} | RD1-score12= | RD1-seed13 = | RD1-team13 = {{USAf}} | RD1-score13= | RD1-seed14 = | RD1-team14 = {{BIHf}} | RD1-score14= | RD1-seed15 = | RD1-team15 = {{BELf}} | RD1-score15= | RD1-seed16 = | RD1-team16 = {{SENf}} | RD1-score16= | RD1-seed17 = | RD1-team17 = '''{{BRAf}}''' | RD1-score17= '''2''' | RD1-seed18 = | RD1-team18 = {{JPNf}} | RD1-score18= 1 | RD1-seed19 = | RD1-team19 = {{CIVf}} | RD1-score19= 1 | RD1-seed20 = | RD1-team20 = '''{{NORf}}''' | RD1-score20= '''2''' | RD1-seed21 = | RD1-team21 = {{MEXf}} | RD1-score21= | RD1-seed22 = | RD1-team22 = {{ECUf}} | RD1-score22= | RD1-seed23 = | RD1-team23 = {{ENGf}} | RD1-score23= | RD1-seed24 = | RD1-team24 = {{CODf}} | RD1-score24= | RD1-seed25 = | RD1-team25 = {{ARGf}} | RD1-score25= | RD1-seed26 = | RD1-team26 = {{CPVf}} | RD1-score26= | RD1-seed27 = | RD1-team27 = {{AUSf}} | RD1-score27= | RD1-seed28 = | RD1-team28 = {{EGYf}} | RD1-score28= | RD1-seed29 = | RD1-team29 = {{SUIf}} | RD1-score29= | RD1-seed30 = | RD1-team30 = {{ALGf}} | RD1-score30= | RD1-seed31 = | RD1-team31 = {{COLf}} | RD1-score31= | RD1-seed32 = | RD1-team32 = {{GHAf}} | RD1-score32= <!-- Achtste finales --> | RD2-seed01 = | RD2-team01 = {{PARf}} | RD2-score01= | RD2-seed02 = | RD2-team02 = | RD2-score02= | RD2-seed03 = | RD2-team03 = {{CANf}} | RD2-score03= | RD2-seed04 = | RD2-team04 = {{MARf}} | RD2-score04= | RD2-seed05 = | RD2-team05 = | RD2-score05= | RD2-seed06 = | RD2-team06 = | RD2-score06= | RD2-seed07 = | RD2-team07 = | RD2-score07= | RD2-seed08 = | RD2-team08 = | RD2-score08= | RD2-seed09 = | RD2-team09 = {{BRAf}} | RD2-score09= | RD2-seed10 = | RD2-team10 = {{NORf}} | RD2-score10= | RD2-seed11 = | RD2-team11 = | RD2-score11= | RD2-seed12 = | RD2-team12 = | RD2-score12= | RD2-seed13 = | RD2-team13 = | RD2-score13= | RD2-seed14 = | RD2-team14 = | RD2-score14= | RD2-seed15 = | RD2-team15 = | RD2-score15= | RD2-seed16 = | RD2-team16 = | RD2-score16= <!-- kwartfinales --> | RD3-seed01 = | RD3-team01 = | RD3-score01= | RD3-seed02 = | RD3-team02 = | RD3-score02= | RD3-seed03 = | RD3-team03 = | RD3-score03= | RD3-seed04 = | RD3-team04 = | RD3-score04= | RD3-seed05 = | RD3-team05 = | RD3-score05= | RD3-seed06 = | RD3-team06 = | RD3-score06= | RD3-seed07 = | RD3-team07 = | RD3-score07= | RD3-seed08 = | RD3-team08 = | RD3-score08= <!-- Heale finales --> | RD4-seed01 = | RD4-team01 = | RD4-score01= | RD4-seed02 = | RD4-team02 = | RD4-score02= | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03= | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04= <!-- Finale --> | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01= | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} == Keppeling om utens == * [http://fifa.com/worldcup/index.html Offisjele webside fan de FIFA] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{Commonscat|FIFA World Cup 2026}} }} {{Navigaasje Wrâldkampioenskip fuotbal}} [[Kategory:Wrâldkampioenskip fuotbal|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] 8l6tkr3ldb3o7616j2r2fxqbzlxq96e 0 192779 1233318 1233291 2026-06-30T12:28:32Z Mysha 254 Is der immen dy't wit hoe't dat seilteken wurket? 1233318 wikitext text/x-wiki {{Sylboat | Boattype = Lark | Ofbyld = Ofbyld:Lark_96_(model).jpg | Seilteken = L | Lingte = 4 m | Breedte = | Djipgong = | Gewicht = | Bemanning = 1 | Seiloerflak = 11 m² | Untwerp = [[Johannes Oly,L. van der Wey]] | Jier = Likernôch [[1924]] }} De '''Lark''' is in sylboat út de 20-er jierren, makke troch [[Snits]]ers Johannes Oly en L. van der Wey. De oarsprong fan it ûntwerp komt lykwols út de Feriene Steaten.<ref name="FSM1">Frysk Skipfeart Museum: https://friesscheepvaartmuseum.nl/collectie/detail/fsm-col1-dat1000013981/media/162217ed-c98c-897a-9af1-d3e47ea58d4a?mode=detail&view=horizontal&q=FSM-1983-001&rows=1&page=1</ref> It wie [[krisis]]tiid, en selsbou wie de ienichste manier om sels oan in boat. Dat, de Lark is simpel boud: breed en mei in fêste [[kiel]], wat in grutte stabiliteit joech. Lykwols wie er mar 4 meter, mei 11 kwadraat seil, dat der siet wol faasje yn. Bierbrouwer [[Korthals Altes]] liet Larken bouwe as wurkferkskaffing, dat op it lêst wie de boat sa ferneamd dat it [[Noard-Nederlânske Wettersport-Bûn]] it in ofsjele, beheinde klasse makke <ref name="FSM1" />. De boat hat in foar: Op binnenwetter is it in tige flugge boat. De boat hat lykwols ek in tsjin: by wyld wetter kin de boat it wetter skeppe, of sels hielendal ûnder gean. Mei it opkommen fan de [[plastik]] boaten rekke de Lark út de graasje. Fan [[2004]] ôf, is der lykwols wer belangstelling foar de Lark.<ref>Larkenklub> <https://larkenclub.nl/geschiedenis/></ref> {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Nederlânsk sylskip]] [[Kategory:Skip út 1924]] [[Kategory:Snits]] 33heevt1l3miwbf0x907oj6vleeli9w 1233325 1233318 2026-06-30T16:09:50Z Drewes 2754 stikje red. 1233325 wikitext text/x-wiki {{Sylboat | Boattype = Lark | Ofbyld = Ofbyld:Lark_96_(model).jpg | Seilteken = L | Lingte = 4 m | Breedte = | Djipgong = | Gewicht = | Bemanning = 1 | Seiloerflak = 11 m² | Untwerp = [[Johannes Oly,L. van der Wey]] | Jier = Likernôch [[1924]] }} De '''Lark''' is in sylboat út de 20-er jierren, makke troch [[Snits]]ers Johannes Oly en L. van der Wey. De oarsprong fan it ûntwerp komt lykwols út de Feriene Steaten.<ref name="FSM1">Frysk Skipfeart Museum: https://friesscheepvaartmuseum.nl/collectie/detail/fsm-col1-dat1000013981/media/162217ed-c98c-897a-9af1-d3e47ea58d4a?mode=detail&view=horizontal&q=FSM-1983-001&rows=1&page=1</ref> It wie [[Beurskrach fan 1929|krisistiid]], en selsbou wie de ienichste manier om sels oan in boat. Dat, de Lark is simpel boud: breed en mei in fêste [[kiel]], wat in grutte stabiliteit joech. Lykwols wie er mar 4 meter, mei 11 kwadraat seil, dat der siet wol faasje yn. Bierbrouwer Korthals Altes liet Larken bouwe as wurkferkskaffing, dat op it lêst wie de boat sa ferneamd dat it [[Noard-Nederlânske Wettersport-Bûn]] it in ofsjele, beheinde klasse makke <ref name="FSM1" />. De boat hat in foar: op binnenwetter is it in tige flugge boat. De boat hat lykwols ek in tsjin: by wyld wetter kin de boat it wetter skeppe, of sels hielendal ûnder gean. Mei it opkommen fan de [[plastik]] boaten rekke de Lark út de graasje. Fan [[2004]] ôf, is der lykwols wer belangstelling foar de Lark.<ref>Larkenklub> <https://larkenclub.nl/geschiedenis/></ref> {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Nederlânsk sylskip]] [[Kategory:Skip út 1924]] [[Kategory:Snits]] l6ts0x8fldccw5gmolq6uugmr7f3mhy 1233326 1233325 2026-06-30T16:12:31Z Drewes 2754 commons hat gjin L seilteken 1233326 wikitext text/x-wiki {{Sylboat | Boattype = Lark | Ofbyld = Ofbyld:Lark_96_(model).jpg | Seilteken = | Lingte = 4 m | Breedte = | Djipgong = | Gewicht = | Bemanning = 1 | Seiloerflak = 11 m² | Untwerp = [[Johannes Oly,L. van der Wey]] | Jier = Likernôch [[1924]] }} De '''Lark''' is in sylboat út de 20-er jierren, makke troch [[Snits]]ers Johannes Oly en L. van der Wey. De oarsprong fan it ûntwerp komt lykwols út de Feriene Steaten.<ref name="FSM1">Frysk Skipfeart Museum: https://friesscheepvaartmuseum.nl/collectie/detail/fsm-col1-dat1000013981/media/162217ed-c98c-897a-9af1-d3e47ea58d4a?mode=detail&view=horizontal&q=FSM-1983-001&rows=1&page=1</ref> It wie [[Beurskrach fan 1929|krisistiid]], en selsbou wie de ienichste manier om sels oan in boat. Dat, de Lark is simpel boud: breed en mei in fêste [[kiel]], wat in grutte stabiliteit joech. Lykwols wie er mar 4 meter, mei 11 kwadraat seil, dat der siet wol faasje yn. Bierbrouwer Korthals Altes liet Larken bouwe as wurkferkskaffing, dat op it lêst wie de boat sa ferneamd dat it [[Noard-Nederlânske Wettersport-Bûn]] it in ofsjele, beheinde klasse makke <ref name="FSM1" />. De boat hat in foar: op binnenwetter is it in tige flugge boat. De boat hat lykwols ek in tsjin: by wyld wetter kin de boat it wetter skeppe, of sels hielendal ûnder gean. Mei it opkommen fan de [[plastik]] boaten rekke de Lark út de graasje. Fan [[2004]] ôf, is der lykwols wer belangstelling foar de Lark.<ref>Larkenklub> <https://larkenclub.nl/geschiedenis/></ref> {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Nederlânsk sylskip]] [[Kategory:Skip út 1924]] [[Kategory:Snits]] isw1eqj6zo24f7gqzbjf9qxbbdgl3rb 0 192790 1233334 1233307 2026-06-30T22:13:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 yndieling neirûn en oanfolle 1233334 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Zitting cisticola 2024 04 19 (cropped).jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = gerssjonger (''Cisticola juncidis'') | takson1 = | namme1 = | takson2 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme2 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson3 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme3 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson5 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme5 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson9 = [[skift]]: | namme9 = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') | takson11 = [[ûnderskift]]: | namme11 = [[sjongfûgels]] (''Passeri'') | takson12 = [[lytsskift]]: | namme12 = [[sjongers fan de Alde Wrâld]] (''Sylviida'') | takson13 = [[boppefamylje]]: | namme13 = [[echte sjongers fan de Alde Wrâld]] (''Sylvioidea'') | takson14 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]: | namme14 = '''gerssjongerfûgels''' (''Cisticolidae'') | beskriuwer, jier = [[Carl Jakob Sundevall|Sundevall]], 1872 }} De [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan ‘e '''gerssjongerfûgels''' (''Cisticolidae'') is in groep fan sawat 160 [[sjongfûgels]], dy't benammen fûn wurde yn waarmere súdlike regio's fan 'e Alde Wrâld. Se waarden earder opnommen yn 'e famylje fan 'e sjongfûgels fan 'e Alde Wrâld (''Sylviidae''). De famylje ûntstie wierskynlik yn Afrika, dat de mearderheid fan 'e soarten hat, mar d'r binne fertsjintwurdigers fan 'e famylje yn tropysk Aazje oant Australaazje, en ien soarte, de [[gerssjonger]], briedt yn Jeropa. Dit binne oer it algemien heul lytse fûgels mei in dofbrún of griis uterlik dy't fûn wurde yn iepen lân lykas greidlân of strûken. Se binne faak lestich te sjen en in protte soarten binne ferlykber yn uterlik, dus it liet is faak de bêste identifikaasjegids. It binne ynsektenetende fûgels dy't leech yn fegetaasje nêstje. == Klassifikaasje == De yndieling fan de famylje fan de '''gerssjongerfûgels''' (''Cisticolidae'') is: * ûnderfamylje [[echte gerssjongerfûgels]] (''Cisticolinae'') ** skaai [[fokssjongers]] (''Bathmocercus''): 2 soarten yn Afrika ** skaai [[frou-moreaufokssjongers]] (''Scepomycter''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[gerssjongers]] (''Cisticola''): 53 soarten yn Afrika, Súd-Aazje, Austraalje, derûnder: *** (gewoane) [[gerssjonger]] (''Cisticola juncidis'') *** [[readkopgerssjonger]] (''Cisticola ruficeps'') *** [[wâlgerssjonger]] (''Cisticola marginatus'') *** [[woastyngerssjonger]] (''Cisticola aridulus'') ** skaai [[gielegousjongers]] (''Hypergerus''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[griiskapesjongers]] (''Eminia''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[kopkessjongers]] (''Euryptila''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[readearprinia's]] (''Malcorus''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[Sokotrasjongers]] (''Incana''): 1 soarte yn Afrika/Aazje *** [[Sokotrasjonger]] (''Incana incana'') * ûnderfamylje [[eremomelafûgels]] (''Eremomelinae'') ** skaai [[Afrikaanske skroarfûgels]] (''Artisornis''): 2 soarten yn Afrika *** [[langsturtskroarfûgel]] (''Artisornis moreaui'') *** [[readkopskroarfûgel]] (''Artisornis metopias'') ** skaai [[akasia-apalissen]] (''Phyllolais''): 1 soarte yn Afrika: *** [[akasia-apalis]] (''Phyllolais pulchella'') ** skaai [[apalissen]] (''Apalis''): 25 soarten yn Afrika ** skaai [[bosksjongertimalia's]] (''Micromacronus''): 2 soarten yn de Filipinen ** skaai [[eremomela’s]] (''Eremomela''): 10 soarten yn Afrika, derûnder *** [[gielbúkeremomela]] (''Eremomela canescens'') *** [[griiskoperemomela]] (''Eremomela icteropygialis'') ** skaai [[griene prinia's]] (''Urolais''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[imerkeprinia's]] (''Spiloptila''): 1 soarte yn Afrika *** [[imerkeprinia]] (''Spiloptila clamans'') ** skaai [[laaisjongers]] (''Schistolais''): 2 soarten yn Afrika ** skaai [[kwêkwêfûgels]] (''Camaroptera''): 4 soarten yn Afrika, derûnder *** [[grienrêchkwêkwêfûgel]] (''Camaroptera brachyura'') ** skaai [[Namakwaprinia's]] (''Phragmacia''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[readwjuksjongers]] (''Drymocichla''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[savannasjongers]] (''Calamonastes''): 4 soarten yn Afrika ** skaai [[toarnboskprinia's]] (''Oreophilais''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[ûnechte apalissen]] (''Oreolais''): 2 soarten yn Afrika ** skaai [[wytsturtsjongers]] (''Poliolais''): 1 soarte yn Afrika * ûnderfamylje [[jearyfûgels]] (''Neomixinae'') ** skaai [[jearys]] (''Neomixis''): 3 soarten yn Madagaskar * ûnderfamylje [[prinia's en skroarfûgels]] (''Priniinae'') ** skaai [[prinia’s]] (''Prinia''), 29 soarten yn Súd-Aazje en Afrika, derûnder: *** [[berchprinia]] (''Prinia crinigera'') *** [[lytse prinia]] (''Prinia lepida'') *** [[okerflankprinia]] (''Prinia subflava'') *** [[streekte prinia]] (''Prinia gracilis'') ** skaai [[skroarfûgels]] (''Orthotomus''): 13 soarten yn Afrika, derûnder: *** [[langsturtskroarfûgel]] ('Orthotomus sutorius'') [[Kategory:Moskeftige]] [[Kategory:Fûgelfamylje]] [[Kategory:Gerssjongerfûgel| ]] 4ulj5qlpt0811r4iwwuyfmbhm1y72np 1233344 1233334 2026-07-01T06:02:37Z ~2026-37625-98 58715 /* Klassifikaasje */ 1233344 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Zitting cisticola 2024 04 19 (cropped).jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = gerssjonger (''Cisticola juncidis'') | takson1 = | namme1 = | takson2 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme2 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson3 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme3 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson5 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme5 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson9 = [[skift]]: | namme9 = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') | takson11 = [[ûnderskift]]: | namme11 = [[sjongfûgels]] (''Passeri'') | takson12 = [[lytsskift]]: | namme12 = [[sjongers fan de Alde Wrâld]] (''Sylviida'') | takson13 = [[boppefamylje]]: | namme13 = [[echte sjongers fan de Alde Wrâld]] (''Sylvioidea'') | takson14 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]: | namme14 = '''gerssjongerfûgels''' (''Cisticolidae'') | beskriuwer, jier = [[Carl Jakob Sundevall|Sundevall]], 1872 }} De [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan ‘e '''gerssjongerfûgels''' (''Cisticolidae'') is in groep fan sawat 160 [[sjongfûgels]], dy't benammen fûn wurde yn waarmere súdlike regio's fan 'e Alde Wrâld. Se waarden earder opnommen yn 'e famylje fan 'e sjongfûgels fan 'e Alde Wrâld (''Sylviidae''). De famylje ûntstie wierskynlik yn Afrika, dat de mearderheid fan 'e soarten hat, mar d'r binne fertsjintwurdigers fan 'e famylje yn tropysk Aazje oant Australaazje, en ien soarte, de [[gerssjonger]], briedt yn Jeropa. Dit binne oer it algemien heul lytse fûgels mei in dofbrún of griis uterlik dy't fûn wurde yn iepen lân lykas greidlân of strûken. Se binne faak lestich te sjen en in protte soarten binne ferlykber yn uterlik, dus it liet is faak de bêste identifikaasjegids. It binne ynsektenetende fûgels dy't leech yn fegetaasje nêstje. == Klassifikaasje == De yndieling fan de famylje fan de '''gerssjongerfûgels''' (''Cisticolidae'') is: * ûnderfamylje [[echte gerssjongerfûgels]] (''Cisticolinae'') ** skaai [[fokssjongers]] (''Bathmocercus''): 2 soarten yn Afrika ** skaai [[frou-moreaufokssjongers]] (''Scepomycter''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[gerssjongers]] (''Cisticola''): 53 soarten yn Afrika, Súd-Aazje, Austraalje, derûnder: *** (gewoane) [[gerssjonger]] (''Cisticola juncidis'') *** [[readkopgerssjonger]] (''Cisticola ruficeps'') *** [[wâlgerssjonger]] (''Cisticola marginatus'') *** [[woastyngerssjonger]] (''Cisticola aridulus'') ** skaai [[gielegousjongers]] (''Hypergerus''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[griiskapesjongers]] (''Eminia''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[kopkessjongers]] (''Euryptila''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[readearprinia's]] (''Malcorus''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[Sokotrasjongers]] (''Incana''): 1 soarte yn Afrika/Aazje *** [[Sokotrasjonger]] (''Incana incana'') * ûnderfamylje [[eremomelafûgels]] (''Eremomelinae'') ** skaai [[Afrikaanske skroarfûgels]] (''Artisornis''): 2 soarten yn Afrika *** [[langsturtskroarfûgel]] (''Artisornis moreaui'') *** [[readkopskroarfûgel]] (''Artisornis metopias'') ** skaai [[akasia-apalissen]] (''Phyllolais''): 1 soarte yn Afrika: *** [[akasia-apalis]] (''Phyllolais pulchella'') ** skaai [[apalissen]] (''Apalis''): 25 soarten yn Afrika ** skaai [[bosksjongertimalia's]] (''Micromacronus''): 2 soarten yn de Filipinen ** skaai [[eremomela’s]] (''Eremomela''): 10 soarten yn Afrika, derûnder *** [[gielbúkeremomela]] (''Eremomela canescens'') *** [[griiskoperemomela]] (''Eremomela icteropygialis'') ** skaai [[griene prinia's]] (''Urolais''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[imerkeprinia's]] (''Spiloptila''): 1 soarte yn Afrika *** [[imerkeprinia]] (''Spiloptila clamans'') ** skaai [[laaisjongers]] (''Schistolais''): 2 soarten yn Afrika ** skaai [[kwêkwêfûgels]] (''Camaroptera''): 4 soarten yn Afrika, derûnder *** [[grienrêchkwêkwêfûgel]] (''Camaroptera brachyura'') ** skaai [[Namakwaprinia's]] (''Phragmacia''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[readwjuksjongers]] (''Drymocichla''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[savannasjongers]] (''Calamonastes''): 4 soarten yn Afrika ** skaai [[toarnboskprinia's]] (''Oreophilais''): 1 soarte yn Afrika ** skaai [[ûnechte apalissen]] (''Oreolais''): 2 soarten yn Afrika ** skaai [[wytsturtsjongers]] (''Poliolais''): 1 soarte yn Afrika * ûnderfamylje [[jearyfûgels]] (''Neomixinae'') ** skaai [[jearys]] (''Neomixis''): 3 soarten yn Madagaskar * ûnderfamylje [[prinia's en skroarfûgels]] (''Priniinae'') ** skaai [[prinia’s]] (''Prinia''), 29 soarten yn Súd-Aazje en Afrika, derûnder: *** [[berchprinia]] (''Prinia crinigera'') *** [[lytse prinia]] (''Prinia lepida'') *** [[okerflankprinia]] (''Prinia subflava'') *** [[streekte prinia]] (''Prinia gracilis'') ** skaai [[skroarfûgels]] (''Orthotomus''): 13 soarten yn Afrika, derûnder: *** [[langsturtskroarfûgel]] (''Orthotomus sutorius'') [[Kategory:Moskeftige]] [[Kategory:Fûgelfamylje]] [[Kategory:Gerssjongerfûgel| ]] ckp95nnbdnypzkchx5lu0gc92ksnaam 1 192791 1233335 1233308 2026-06-30T22:14:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Gerssjongerfûgels */ Antwurd 1233335 wikitext text/x-wiki == Gerssjongerfûgels == @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] en @ [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk]]: Soene jo efkes sjen wolle oft jo it iens binne mei de yndieling foardat ik de rest fan 'e side ynfolje? [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 30 jun 2026, 08.01 (CEST) :{{Ping|RomkeHoekstra|Ruurd Jorritsma}} Jawis. Ik haw de yndieling even neirûn en oanfolle. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 1 jul 2026, 00.14 (CEST) hq0k5iyxvk6wmg98fixjjactc2wdmuf 1233345 1233335 2026-07-01T06:16:15Z Ruurd Jorritsma 38557 /* Gerssjongerfûgels */ Antwurd 1233345 wikitext text/x-wiki == Gerssjongerfûgels == @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] en @ [[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk]]: Soene jo efkes sjen wolle oft jo it iens binne mei de yndieling foardat ik de rest fan 'e side ynfolje? [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 30 jun 2026, 08.01 (CEST) :{{Ping|RomkeHoekstra|Ruurd Jorritsma}} Jawis. Ik haw de yndieling even neirûn en oanfolle. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 1 jul 2026, 00.14 (CEST) ::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]] en @[[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]]: Tankewol. Ik wit net hokker folchoarder jo brûkt hawwe. Ik folgje Avilist 2025, de nije standertlist. [[Meidogger:Ruurd Jorritsma|Ruurd Jorritsma]] ([[Meidogger oerlis:Ruurd Jorritsma|oerlis]]) 1 jul 2026, 08.16 (CEST) 23zt2dv75dl6ka02cp3bxkfp6owoabq 0 192794 1233336 1233313 2026-06-30T22:25:07Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Delgong */ kt 1233336 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Lytse wylp |Ofbyld = [[Ofbyld:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.1670 - Numenius tenuirostris Vieillot, 1817 - Scolopacidae - skin specimen.jpeg|250px]]<br><small>In opstoppe mantsje fan 'e lytse wylp yn it Naturalis Biodiversity Center (sammele troch J.H. Albarda by [[Hallum]]).</small> |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[wylpen]] (''Numenius'') |Wittenskiplike namme= † Numenius tenuirostris |Beskriuwer, jier=[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1817 |IUCN-status=[[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]] |lânkaart = }} De '''lytse wylp''' (''Numenius tenuirostris'') wie in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[wylpen]] (''Numenius'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). Yn 2024 publisearren ûndersikers in artikel wêryn't de [[Soarte (taksonomy)|soarte]] as útstoarn beoardiele waard. Yn oktober 2025 waard de fûgel ek formeel troch de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan de Natuer]] (IUCN) as útstoarn kategorisearre. It briedgebiet fan 'e soarte wie earder de [[Sibearje|Sibearyske]] [[taiga]]gurdle. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Numenius tenuirostris.jpg|thumb|left|Tekening lytse wylp; út Birds of Europa fan Elizabeth Gould & Edward Lear.]] De lytse wylp wie in middelgrutte wylp fan 36 oant 41 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 77–88 sm. Hy wie dêrmei sawat like grut as de [[wetterwylp]] (''N. phaeopus''), mar like wat fearrekleed oanbelanget mear op 'e grutte [[wylp]] (''N. arquata''). Folwoeksen lytse wylpen yn briedkleed wiene foar it grutste part griiseftich brún oan 'e boppekant en mei in wite ûnderrêch en stút. De ûnderkant wie wyteftich mei donkere streken. Op 'e siden hie de lytse wylp rûne of hertfoarmige plakken. It winterkleed wie wakker itselde, mar mei minder plakken op 'e siden. Mantsjes en wyfkes hiene itselde fearrekleed, mar de wyfkes wienen mei in langere snaffel te ûnderskieden. It juvenile fearrekleed like in soad op dat fan 'e folwoeksen fûgel, mar de siden hiene brune streken. De hertfoarmige plakken ûnstiene earst oan 'e ein fan 'e earste winter. == Fersprieding == De iennige bekende briedgefallen fan 'e soarte stamme út de jierren 1909-1925 út in lyts gebiet mei heechfean noardlik fan [[Omsk]] ([[Ruslân]]). Isotopen-analyse wiisde der op dat it wichtichste briedgebiet fan 'e soarte lykwols yn in smelle stripe yn [[Kazachstsan]] lei om 'e 50e breedtegraad hinne. Dat gebiet bestiet foar it measte út steppe mei hjir en dêr bosksteppes. Yn resintere tiden migrearre de fûgel fral nei in [[Middellânske See]]gebiet en Súd-[[Araabje]]. Dêrnjonken binne der ek waarnimmingen yn it noardlik part fan 'e [[Perzyske Golf]], yn [[Koeweit]] en [[Irak]]. Der binne lykwols ek âldere waarnimmingen út oare kriten. Yn in [[ornitology]]sk wurdboek fan Gibraltar út 1895 wurdt yndirekt skreaun dat de soarte yn Málaga ([[Spanje]]) as trochtrekker waarnommen wie. === Nederlân === Yn Nederlân kaam de lytse wylp allinnich as [[dwaalgast]] foar. Der binne njoggen waarnimmingen bekend tusken 1856 en 1947 dy't delsketten of dea fûn waarden. De lêste waarnimming yn Nederlân wie yn 1947 yn 'e sâltsompe fan 'e [[Boskplaat]] op [[Skylge]]. == Ekology == Der is net in soad bekend oer it briedgedrach fan 'e soarte. De pear nêsten dy't fûn binne, hiene hieltiten fjouwer aaien. De lytse wylp socht syn iten fral troch mei de snaffel yn it slyk te prikken om lytse [Wringeleazen|wringeleaze dieren]] te finen, mar hy pikte ek lytse proaien fan it oerflak as dy der wiene. Bûten de briedtiid libbe de fûgel tige sosjaal mei oare besibbe soarten, lykas de gewoane [[wylp]]. == Delgong == Nei in lang skoft fan stadige delgong wie de soarte al tsjin 'e ein fan 'e 20e iuw tige seldsum. Doe waard it oantal fûgels op minder as 50 rûsd. De lêste wisse waarnimming wie yn 1995 yn Marokko. It lêste goed dokumintearre nêst waard yn 1924 by [[Tara (Ruslân)|Tara]] yn 'e [[oblast]] [[Omsk (oblast)|Omsk]] fûn. Sûnt bleaune de briedgebieten ûnbekend, ek al wiene der ferskillende sykaksjes organisearre. De efterútgong fan 'e fûgel waard benammen dúdlik trochdat de oerwinterjende fûgels op lokaasjes yn Marokko net mear kamen, wylst se der earder regelmjittich sjoen waarden. De oarsaken fan 'e ûndergong fan 'e soarte binne ûnwis. Sawol de jacht as habitatferlies wurde as oarsaken neamd. Der binne meldingen fan jacht op 'e fûgel oant yn 'e jierren 1980 yn 'e sompen fan Merja Zerga yn Marokko, ien fan 'e lêste wintergebieten fan 'e soarte. Mooglik waard de jachtdruk noch grutter doe't de fûgel seldsumer waard om sa de fûgelhûden te ferkeapjen. It is bekend dat de hûden op merken yn [[Itaalje]] en yn oare dielen fan Súd-Europa ferhannele waarden. It mooglike briedgebiet fan 'e fûgel op 'e Kazachske steppes waard yn 'e jierren 1950 grutskalich omset yn lânbougebiet foar de bou fan weet. Dat feroarsake in delgong foar in soad lânseigen fûgelsoarten lykas nei alle gedachten ek de lytse wylp, al liket it der op dat de ôfnamme fan 'e populaasje al tsientallen jierren foar dy lânboukampanje útein sette. De omsetting fan habitat yn lânbougrûn wie al sûnt de 19e iuw oan 'e gong, ek yn wiete gebieten yn oerwinteringsgebieten lykas Marokko of [[Hongarije]]. De lêste wisse waarnimming op 23 febrewaris 1995 by Merja Zerga yn Marokko wurdt algemien as de lêste offisjeel befêstige waarnimming fan in libbene fûgel beskôge. Hoewol't der yn 'e jierren dêrnei noch wolris mooglike waarnimmingen west ha, is der nea wer in foto of in oar bewiis levere. Dêrom hat de IUCN yn 2025 ek de formele status "útstoarn" (''Extinct'') takend: de soarte is no definityf fan 'e list fan libbene soarten helle. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-curlew-numenius-tenuirostris BirdLife, oproppen 29 juny 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/faecur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 juny 2026 ] * [https://ebird.org/species/faecur eBird, oproppen 29 juny 2026] * [https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/het-is-nu-zeker-de-dunbekwulp-is-uitgestorven Fûgelbeskerming, oproppen 29 juny 2026.] ---- {{Commonscat|Numenius tenuirostris}} }} {{DEFAULTSORT:Litse wilp}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wylp]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Bist útstoarn yn de 21e iuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] pwjhew5zzhj5tcdaorenl5v6esi4jpu 1233358 1233336 2026-07-01T07:28:08Z RomkeHoekstra 10582 tf 1233358 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Lytse wylp |Ofbyld = [[Ofbyld:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.1670 - Numenius tenuirostris Vieillot, 1817 - Scolopacidae - skin specimen.jpeg|250px]]<br><small>In opstoppe mantsje fan 'e lytse wylp yn it Naturalis Biodiversity Center (sammele troch J.H. Albarda by [[Hallum]]).</small> |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[wylpen]] (''Numenius'') |Wittenskiplike namme= † Numenius tenuirostris |Beskriuwer, jier=[[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1817 |IUCN-status=[[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]] |lânkaart = }} De '''lytse wylp''' (''Numenius tenuirostris'') wie in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[wylpen]] (''Numenius'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). Yn 2024 publisearren ûndersikers in artikel wêryn't de [[Soarte (taksonomy)|soarte]] as útstoarn beoardiele waard. Yn oktober 2025 waard de fûgel ek formeel troch de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan de Natuer]] (IUCN) as útstoarn kategorisearre. It briedgebiet fan 'e soarte wie earder de [[Sibearje|Sibearyske]] [[taiga]]gurdle. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Numenius tenuirostris.jpg|thumb|left|Tekening lytse wylp; út Birds of Europa fan Elizabeth Gould & Edward Lear.]] De lytse wylp wie in middelgrutte wylp fan 36 oant 41 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 77–88 sm. Hy wie dêrmei sawat like grut as de [[wetterwylp]] (''N. phaeopus''), mar like wat fearrekleed oanbelanget mear op 'e grutte [[wylp]] (''N. arquata''). Folwoeksen lytse wylpen yn briedkleed wiene foar it grutste part griiseftich brún oan 'e boppekant en mei in wite ûnderrêch en stút. De ûnderkant wie wyteftich mei donkere streken. Op 'e siden hie de lytse wylp rûne of hertfoarmige plakken. It winterkleed wie wakker itselde, mar mei minder plakken op 'e siden. Mantsjes en wyfkes hiene itselde fearrekleed, mar de wyfkes wienen mei in langere snaffel te ûnderskieden. It juvenile fearrekleed like in soad op dat fan 'e folwoeksen fûgel, mar de siden hiene brune streken. De hertfoarmige plakken ûnstiene earst oan 'e ein fan 'e earste winter. == Fersprieding == De iennige bekende briedgefallen fan 'e soarte stamme út de jierren 1909-1925 út in lyts gebiet mei heechfean noardlik fan [[Omsk]] ([[Ruslân]]). Isotopen-analyse wiisde der op dat it wichtichste briedgebiet fan 'e soarte lykwols yn in smelle stripe yn [[Kazachstan]] lei om 'e 50e breedtegraad hinne. Dat gebiet bestiet foar it measte út steppe mei hjir en dêr bosksteppes. Yn resintere tiden migrearre de fûgel fral nei in [[Middellânske See]]gebiet en Súd-[[Araabje]]. Dêrnjonken binne der ek waarnimmingen yn it noardlik part fan 'e [[Perzyske Golf]], yn [[Koeweit]] en [[Irak]]. Der binne lykwols ek âldere waarnimmingen út oare kriten. Yn in [[ornitology]]sk wurdboek fan Gibraltar út 1895 wurdt yndirekt skreaun dat de soarte yn Málaga ([[Spanje]]) as trochtrekker waarnommen wie. === Nederlân === Yn Nederlân kaam de lytse wylp allinnich as [[dwaalgast]] foar. Der binne njoggen waarnimmingen bekend tusken 1856 en 1947 dy't delsketten of dea fûn waarden. De lêste waarnimming yn Nederlân wie yn 1947 yn 'e sâltsompe fan 'e [[Boskplaat]] op [[Skylge]]. == Ekology == Der is net in soad bekend oer it briedgedrach fan 'e soarte. De pear nêsten dy't fûn binne, hiene hieltiten fjouwer aaien. De lytse wylp socht syn iten fral troch mei de snaffel yn it slyk te prikken om lytse [Wringeleazen|wringeleaze dieren]] te finen, mar hy pikte ek lytse proaien fan it oerflak as dy der wiene. Bûten de briedtiid libbe de fûgel tige sosjaal mei oare besibbe soarten, lykas de gewoane [[wylp]]. == Delgong == Nei in lang skoft fan stadige delgong wie de soarte al tsjin 'e ein fan 'e 20e iuw tige seldsum. Doe waard it oantal fûgels op minder as 50 rûsd. De lêste wisse waarnimming wie yn 1995 yn Marokko. It lêste goed dokumintearre nêst waard yn 1924 by [[Tara (Ruslân)|Tara]] yn 'e [[oblast]] [[Omsk (oblast)|Omsk]] fûn. Sûnt bleaune de briedgebieten ûnbekend, ek al wiene der ferskillende sykaksjes organisearre. De efterútgong fan 'e fûgel waard benammen dúdlik trochdat de oerwinterjende fûgels op lokaasjes yn Marokko net mear kamen, wylst se der earder regelmjittich sjoen waarden. De oarsaken fan 'e ûndergong fan 'e soarte binne ûnwis. Sawol de jacht as habitatferlies wurde as oarsaken neamd. Der binne meldingen fan jacht op 'e fûgel oant yn 'e jierren 1980 yn 'e sompen fan Merja Zerga yn Marokko, ien fan 'e lêste wintergebieten fan 'e soarte. Mooglik waard de jachtdruk noch grutter doe't de fûgel seldsumer waard om sa de fûgelhûden te ferkeapjen. It is bekend dat de hûden op merken yn [[Itaalje]] en yn oare dielen fan Súd-Europa ferhannele waarden. It mooglike briedgebiet fan 'e fûgel op 'e Kazachske steppes waard yn 'e jierren 1950 grutskalich omset yn lânbougebiet foar de bou fan weet. Dat feroarsake in delgong foar in soad lânseigen fûgelsoarten lykas nei alle gedachten ek de lytse wylp, al liket it der op dat de ôfnamme fan 'e populaasje al tsientallen jierren foar dy lânboukampanje útein sette. De omsetting fan habitat yn lânbougrûn wie al sûnt de 19e iuw oan 'e gong, ek yn wiete gebieten yn oerwinteringsgebieten lykas Marokko of [[Hongarije]]. De lêste wisse waarnimming op 23 febrewaris 1995 by Merja Zerga yn Marokko wurdt algemien as de lêste offisjeel befêstige waarnimming fan in libbene fûgel beskôge. Hoewol't der yn 'e jierren dêrnei noch wolris mooglike waarnimmingen west ha, is der nea wer in foto of in oar bewiis levere. Dêrom hat de IUCN yn 2025 ek de formele status "útstoarn" (''Extinct'') takend: de soarte is no definityf fan 'e list fan libbene soarten helle. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-curlew-numenius-tenuirostris BirdLife, oproppen 29 juny 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/faecur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 juny 2026 ] * [https://ebird.org/species/faecur eBird, oproppen 29 juny 2026] * [https://www.vogelbescherming.nl/actueel/bericht/het-is-nu-zeker-de-dunbekwulp-is-uitgestorven Fûgelbeskerming, oproppen 29 juny 2026.] ---- {{Commonscat|Numenius tenuirostris}} }} {{DEFAULTSORT:Litse wilp}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wylp]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Bist útstoarn yn de 21e iuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] grt3mhetysdvi2a8kikji64siaq8axq 5 192797 1233317 2026-06-30T12:15:05Z Mysha 254 /* Grrr, */ nije seksje 1233317 wikitext text/x-wiki == Grrr, == Kin immen hjir in keppeling bysetten nei hoe'd dy ôfbylde opnaam wurde moatte; alle kearen kom ik op de ferekrde side út. [[Meidogger:Mysha|Mysha]] ([[Meidogger oerlis:Mysha|oerlis]]) 30 jun 2026, 14.15 (CEST) 9uytzlz4asf62kiys2v9p8psu42xwko 0 192798 1233319 2026-06-30T12:49:52Z Mysha 254 Earst mar efkens 1233319 wikitext text/x-wiki {{Stobbe}} It '''Noard-Nederlânske Wettersport-Bûn''' (NNWB), wie in bûn foar sylsport yn it noarden fan Nederlân, oprjochte yn [[1923]]. It bûn bestie oant [[2004]], doe't it geargong mei de Nederlânske [[KNWB]] ta it [[Wettersportbûn]]. <ref>Stifting Stamboek Rûn. en Platboaiemjachten: <https://www.ssrp.nl/publicaties/uitgelichte-publicaties/de-noord-nederlandse-watersport-bond-nnwb></ref> {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} rxt3x0k530qw5pn52xkdcfh809tm5gn 1233338 1233319 2026-06-30T22:30:21Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Noard-Nederlânske Wettersport-Bûn]] omneamd ta [[Noard-Nederlânsk Wettersport Bûn]]: Bûn is ûnsidich 1233319 wikitext text/x-wiki {{Stobbe}} It '''Noard-Nederlânske Wettersport-Bûn''' (NNWB), wie in bûn foar sylsport yn it noarden fan Nederlân, oprjochte yn [[1923]]. It bûn bestie oant [[2004]], doe't it geargong mei de Nederlânske [[KNWB]] ta it [[Wettersportbûn]]. <ref>Stifting Stamboek Rûn. en Platboaiemjachten: <https://www.ssrp.nl/publicaties/uitgelichte-publicaties/de-noord-nederlandse-watersport-bond-nnwb></ref> {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} rxt3x0k530qw5pn52xkdcfh809tm5gn 1233340 1233338 2026-06-30T22:31:36Z Ieneach fan 'e Esk 13292 kt 1233340 wikitext text/x-wiki {{Stobbe}} It '''Noard-Nederlânske Wettersport-Bûn''' (NNWB) wie in bûn foar sylsport yn it noarden fan Nederlân, oprjochte yn [[1923]]. It bûn bestie oant [[2004]], doe't it geargong mei de Nederlânske [[KNWB]] ta it [[Wettersportbûn]]. <ref>Stifting Stamboek Rûn. en Platboaiemjachten: <https://www.ssrp.nl/publicaties/uitgelichte-publicaties/de-noord-nederlandse-watersport-bond-nnwb></ref> {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Nederlânsk sportbûn]] [[Kategory:Silen yn Nederlân]] [[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1923]] [[Kategory:Organisaasje opheft yn 2004]] 5up9ovv7jxs8aw6bbbjod740msadj8m 0 192799 1233320 2026-06-30T14:06:16Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Chiurlo Maggiore (Numenius arquata) DSC7954.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Wylp (Numenius arquata) | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3..." 1233320 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Chiurlo Maggiore (Numenius arquata) DSC7954.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Wylp (Numenius arquata) | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson4 = [[boppeskift]]: | namme4 = [[nije fûgels]] (''Neoaves'') | takson5 = [[skift]]: | namme5 = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') | takson6 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]: | namme6 = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'')<br><small>[[Vigors]], 1825</small> | takson7 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]: | namme7 = '''wylpen''' (''Numenius'') | beskriuwer, jier = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 }} De '''wylpen''' (''Numenius'') foarmje in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan [[fûgel]]s yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). It skaai bestiet út in tal grutte oant middelgrutte steltrinners dy't bekend steane om harren tige lange, nei ûnderen bûge snaffels. == Beskriuwing == Wylpen hawwe oer it generaal in brún, spikkelich fearrekleed, wat de fûgels in goede skutkleur jout yn harren briedgebieten (faak tûndra's of feangebieten). De opfallendste eigenskip is de lange snaffel, dy't brûkt wurdt om djipper yn it slyk of grûn nei [[wringeleazen]] te sykjen. De fûgels ite ek krabben en oare skaaldieren. De ferskate soarten wylpen ferskille benammen yn grutte en yn 'e lingte en kromming fan 'e snaffel. Guon soarten binne [[trekfûgel]]s dy't grutte ôfstannen ôflizze tusken harren briedgebieten op it noardlik healrûn en de oerwinteringsgebieten yn 'e tropen of op it súdlik healrûn. == Taksonomy == It skaai ''Numenius'' bestiet út in oantal bekende soarten, lykas de grutte [[wylp]] (''Numenius arquata'') en de [[wetterwylp]] (''Numenius phaeopus''). Hast alle soarten ha te meitsjen mei delgong en guon binne al útstoarn of steane op 'e râne fan útstjerren. == Soarten == {| class="wikitable" |- ! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Briedgebiet !! Status |- | [[Ofbyld:Bristle-thighed Curlew (14334233200).jpg|120px]]||[[Alaskawylp]]|| ''Numenius tahitiensis''|| [[Alaska]] || '''kwetsber'''<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bristle-thighed-curlew-numenius-tahitiensis ''Numenius tahitiensis'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Hudsonian Whimbrel on Fort Tilden beach, Queens, New York.jpg|120px]]||[[Amerikaanske wetterwylp]]|| ''Numenius hudsonicus''|| [[Noard-Amearika]] ||'''net bedrige'''<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/whimbr3/cur/introduction ''Numenius hudsonicus'' op ''Birds of the World'']</ref> |- | [[Ofbyld:Numenius minutus, Taoyuan, Taiwan 1.jpg|120px]]||[[dwerchwylp]]|| ''Numenius minutus''|| [[Sibearje]] ||'''net bedrige'''<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/whimbr3/cur/introduction ''Numenius minutus'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Numenius borealis ULaval 1.jpg|120px]]||[[Eskimowylp]]|| ''Numenius borealis''|| Noard-[[Kanada]] en [[Alaska]] ||'''krityk'''<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eskimo-curlew-numenius-borealis ''Numenius borealis'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Long-billed curlew at Drakes Beach, Point Reyes.jpg|120px]]|| [[langsnaffelwylp]]|| ''Numenius americanus''|| [[Noard-Amearika]] || '''gefoelich''' <ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eskimo-curlew-numenius-borealis ''Numenius americanus'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.1670 - Numenius tenuirostris Vieillot, 1817 - Scolopacidae - skin specimen.jpeg|120px]]|| [[lytse wylp]]|| ''Numenius tenuirostris''|| [[Sibearje]] en [[Kazachstan]] ||'''útstoarn'''<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-curlew-numenius-tenuirostris ''Numenius tenuirostris'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Far Eastern Curlew (Numenius madagascariensis) (31323832326).jpg|120px]]||[[Sibearyske wylp]]|| ''Numenius madagascariensis''|| [[Sibearje]] en [[Mongoalje]] ||'''bedrige'''<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/far-eastern-curlew-numenius-madagascariensis ''Numenius madagascariensis'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Numenius phaeopus in Bouches du Rhône, France.jpg|120px]]||[[wetterwylp]] || ''Numenius phaeopus''|| Noarden fan [[Euraazje]] en [[Noard-Amearika]] || '''net bedrige'''<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/whimbrel-numenius-phaeopus ''Numenius phaeopus'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Eurasian curlew (Numenius arquata) in Egypt.jpg|120px]]||[[wylp]]|| ''Numenius arquata''|| [[Euraazje]] ||'''gefoelich'''<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eurasian-curlew-numenius-arquata ''Numenius arquata'' op ''BirdLife'']</ref> |} {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist|2}} ---- {{Commonscat|Numenius}} }} [[Kategory:Wylp| ]] [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Snipfûgel]] 9wr0xbcz47eh2vwjois63x2jic16bx8 1233323 1233320 2026-06-30T14:16:43Z RomkeHoekstra 10582 1233323 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Chiurlo Maggiore (Numenius arquata) DSC7954.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Wylp (Numenius arquata) | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson4 = [[boppeskift]]: | namme4 = [[nije fûgels]] (''Neoaves'') | takson5 = [[skift]]: | namme5 = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') | takson6 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]: | namme6 = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'')<br><small>[[Vigors]], 1825</small> | takson7 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]: | namme7 = '''wylpen''' (''Numenius'') | beskriuwer, jier = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 }} De '''wylpen''' (''Numenius'') foarmje in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan [[fûgel]]s yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). It skaai bestiet út in tal grutte oant middelgrutte steltrinners dy't bekend steane om harren tige lange, nei ûnderen bûge snaffels. == Beskriuwing == Wylpen hawwe oer it generaal in brún, spikkelich fearrekleed, wat de fûgels in goede skutkleur jout yn harren briedgebieten (faak tûndra's of feangebieten). De opfallendste eigenskip is de lange snaffel, dy't brûkt wurdt om djipper yn it slyk of grûn nei [[wringeleazen]] te sykjen. De fûgels ite ek krabben en oare skaaldieren. De ferskate soarten wylpen ferskille benammen yn grutte en yn 'e lingte en kromming fan 'e snaffel. Guon soarten binne [[trekfûgel]]s dy't grutte ôfstannen ôflizze tusken harren briedgebieten op it noardlik healrûn en de oerwinteringsgebieten yn 'e tropen of op it súdlik healrûn. == Taksonomy == It skaai ''Numenius'' bestiet út in oantal bekende soarten, lykas de grutte [[wylp]] (''Numenius arquata'') en de [[wetterwylp]] (''Numenius phaeopus''). Hast alle soarten ha te meitsjen mei delgong en guon binne al útstoarn of steane op 'e râne fan útstjerren. == Soarten == {| class="wikitable" |- ! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Briedgebiet !! Status |- | [[Ofbyld:Bristle-thighed Curlew (14334233200).jpg|120px]]||[[Alaskawylp]]|| ''Numenius tahitiensis''|| [[Alaska]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|200px]] <ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bristle-thighed-curlew-numenius-tahitiensis ''Numenius tahitiensis'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Hudsonian Whimbrel on Fort Tilden beach, Queens, New York.jpg|120px]]||[[Amerikaanske wetterwylp]]|| ''Numenius hudsonicus''|| [[Noard-Amearika]] ||'''net beoardiele'''<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/whimbr3/cur/introduction ''Numenius hudsonicus'' op ''Birds of the World'']</ref> |- | [[Ofbyld:Numenius minutus, Taoyuan, Taiwan 1.jpg|120px]]||[[dwerchwylp]]|| ''Numenius minutus''|| [[Sibearje]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|200px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/whimbr3/cur/introduction ''Numenius minutus'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Numenius borealis ULaval 1.jpg|120px]]||[[Eskimowylp]]|| ''Numenius borealis''|| Noard-[[Kanada]] en [[Alaska]] ||[[Ofbyld:IUCN-CR.png|200px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eskimo-curlew-numenius-borealis ''Numenius borealis'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Long-billed curlew at Drakes Beach, Point Reyes.jpg|120px]]|| [[langsnaffelwylp]]|| ''Numenius americanus''|| [[Noard-Amearika]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]] <ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eskimo-curlew-numenius-borealis ''Numenius americanus'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.1670 - Numenius tenuirostris Vieillot, 1817 - Scolopacidae - skin specimen.jpeg|120px]]|| † [[lytse wylp]]|| ''Numenius tenuirostris''|| [[Sibearje]] en [[Kazachstan]] ||[[Ofbyld:IUCN-EX.png|200px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-curlew-numenius-tenuirostris ''Numenius tenuirostris'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Far Eastern Curlew (Numenius madagascariensis) (31323832326).jpg|120px]]||[[Sibearyske wylp]]|| ''Numenius madagascariensis''|| [[Sibearje]] en [[Mongoalje]] ||[[Ofbyld:IUCN-EN.png|200px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/far-eastern-curlew-numenius-madagascariensis ''Numenius madagascariensis'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Numenius phaeopus in Bouches du Rhône, France.jpg|120px]]||[[wetterwylp]] || ''Numenius phaeopus''|| Noarden fan [[Euraazje]] en [[Noard-Amearika]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/whimbrel-numenius-phaeopus ''Numenius phaeopus'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Eurasian curlew (Numenius arquata) in Egypt.jpg|120px]]|| [[wylp]]|| ''Numenius arquata''|| [[Euraazje]] ||[[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eurasian-curlew-numenius-arquata ''Numenius arquata'' op ''BirdLife'']</ref> |} {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist|2}} ---- {{Commonscat|Numenius}} }} [[Kategory:Wylp| ]] [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Snipfûgel]] 33x4jcainqaox76jkqw7lh5rx7nf110 1233341 1233323 2026-06-30T22:32:35Z Ieneach fan 'e Esk 13292 defsort 1233341 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Chiurlo Maggiore (Numenius arquata) DSC7954.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Wylp (Numenius arquata) | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson4 = [[boppeskift]]: | namme4 = [[nije fûgels]] (''Neoaves'') | takson5 = [[skift]]: | namme5 = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') | takson6 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]: | namme6 = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'')<br><small>[[Vigors]], 1825</small> | takson7 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]: | namme7 = '''wylpen''' (''Numenius'') | beskriuwer, jier = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 }} De '''wylpen''' (''Numenius'') foarmje in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan [[fûgel]]s yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). It skaai bestiet út in tal grutte oant middelgrutte steltrinners dy't bekend steane om harren tige lange, nei ûnderen bûge snaffels. == Beskriuwing == Wylpen hawwe oer it generaal in brún, spikkelich fearrekleed, wat de fûgels in goede skutkleur jout yn harren briedgebieten (faak tûndra's of feangebieten). De opfallendste eigenskip is de lange snaffel, dy't brûkt wurdt om djipper yn it slyk of grûn nei [[wringeleazen]] te sykjen. De fûgels ite ek krabben en oare skaaldieren. De ferskate soarten wylpen ferskille benammen yn grutte en yn 'e lingte en kromming fan 'e snaffel. Guon soarten binne [[trekfûgel]]s dy't grutte ôfstannen ôflizze tusken harren briedgebieten op it noardlik healrûn en de oerwinteringsgebieten yn 'e tropen of op it súdlik healrûn. == Taksonomy == It skaai ''Numenius'' bestiet út in oantal bekende soarten, lykas de grutte [[wylp]] (''Numenius arquata'') en de [[wetterwylp]] (''Numenius phaeopus''). Hast alle soarten ha te meitsjen mei delgong en guon binne al útstoarn of steane op 'e râne fan útstjerren. == Soarten == {| class="wikitable" |- ! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Briedgebiet !! Status |- | [[Ofbyld:Bristle-thighed Curlew (14334233200).jpg|120px]]||[[Alaskawylp]]|| ''Numenius tahitiensis''|| [[Alaska]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|200px]] <ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bristle-thighed-curlew-numenius-tahitiensis ''Numenius tahitiensis'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Hudsonian Whimbrel on Fort Tilden beach, Queens, New York.jpg|120px]]||[[Amerikaanske wetterwylp]]|| ''Numenius hudsonicus''|| [[Noard-Amearika]] ||'''net beoardiele'''<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/whimbr3/cur/introduction ''Numenius hudsonicus'' op ''Birds of the World'']</ref> |- | [[Ofbyld:Numenius minutus, Taoyuan, Taiwan 1.jpg|120px]]||[[dwerchwylp]]|| ''Numenius minutus''|| [[Sibearje]] || [[Ofbyld:IUCN-NT.png|200px]]<ref>[https://birdsoftheworld.org/bow/species/whimbr3/cur/introduction ''Numenius minutus'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Numenius borealis ULaval 1.jpg|120px]]||[[Eskimowylp]]|| ''Numenius borealis''|| Noard-[[Kanada]] en [[Alaska]] ||[[Ofbyld:IUCN-CR.png|200px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eskimo-curlew-numenius-borealis ''Numenius borealis'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Long-billed curlew at Drakes Beach, Point Reyes.jpg|120px]]|| [[langsnaffelwylp]]|| ''Numenius americanus''|| [[Noard-Amearika]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]] <ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eskimo-curlew-numenius-borealis ''Numenius americanus'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.1670 - Numenius tenuirostris Vieillot, 1817 - Scolopacidae - skin specimen.jpeg|120px]]|| † [[lytse wylp]]|| ''Numenius tenuirostris''|| [[Sibearje]] en [[Kazachstan]] ||[[Ofbyld:IUCN-EX.png|200px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/slender-billed-curlew-numenius-tenuirostris ''Numenius tenuirostris'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Far Eastern Curlew (Numenius madagascariensis) (31323832326).jpg|120px]]||[[Sibearyske wylp]]|| ''Numenius madagascariensis''|| [[Sibearje]] en [[Mongoalje]] ||[[Ofbyld:IUCN-EN.png|200px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/far-eastern-curlew-numenius-madagascariensis ''Numenius madagascariensis'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Numenius phaeopus in Bouches du Rhône, France.jpg|120px]]||[[wetterwylp]] || ''Numenius phaeopus''|| Noarden fan [[Euraazje]] en [[Noard-Amearika]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/whimbrel-numenius-phaeopus ''Numenius phaeopus'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Eurasian curlew (Numenius arquata) in Egypt.jpg|120px]]|| [[wylp]]|| ''Numenius arquata''|| [[Euraazje]] ||[[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eurasian-curlew-numenius-arquata ''Numenius arquata'' op ''BirdLife'']</ref> |} {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist|2}} ---- {{Commonscat|Numenius}} }} {{DEFAULTSORT:Wilpen}} [[Kategory:Wylp| ]] [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Snipfûgel]] t1c3j4s0m1xj4gr7lof4tfwpdib774f 0 192800 1233321 2026-06-30T14:06:51Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Wylpen]] 1233321 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wylpen]] a68wgw40vox277wnzdp8j56s530gk5x 0 192801 1233329 2026-06-30T18:12:06Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = swarte stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Color marked Black Turnstone (15236951629).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenskiplike namme=Arenaria melanocephala |Beskriuwer, jier= [[Vigors]], 18..." 1233329 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Color marked Black Turnstone (15236951629).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenskiplike namme=Arenaria melanocephala |Beskriuwer, jier= [[Vigors]], 1828 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] (Net bedrige) |lânkaart = [[Ofbyld:Arenaria melanocephala map.svg|center|250px]]<br><small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedgebiet]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} wintergebiet }} '''Swarte stienpikker''' (''Arenaria melanocephala'') is ien fan 'e twa soarten binnen it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stienpikkers]] (''Arenaria'') dy't allinnich briedt yn [[Alaska]]. == Skaaimerken == Wat de foarm oanbelanget liket de swarte stienpikker op 'e gewoane [[stienpikker]] (''Arenaria interpres''), mar de soarte is wat rûner en knobsker. Hoewol't er trochstrings wat lytser is as de stienpikker (22-25 sintimeter), is er swierder mei in gewicht fan 100-170 gram. De fûgel is foar it grutste part hielendal swart, útsein de búk, ûndersturt en de ûnderkant fan 'e wjukken. Hy hat donkerbrune poaten en in donkergrize snaffel. De wite parten op 'e rêch, sturt en boppekant fan 'e wjukken komme mei dy fan 'e stienpikker oerien. Yn it briedkleed is er wat bûnter en hat er in wyt eachstreekje en in wyt fjild by de snaffelbasis. Syn flechtrop liket op dy fan de stienpikker, mar hat in hegere frekwinsje. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="125px" style="margin: 0; padding: 0;"> Black Turnstone - 5551790011.jpg|Winterdracht Black Turnstone in flight (15237069779).jpg|Fleanende fûgel. Black Turnstone chicks in nest (15236913419).jpg|Pykjes. </gallery> </div> == Fersprieding en systematyk == De swarte stienpikker is in [[trekfûgel]] dy't briedt om 'e kusten fan westlik en noardlik Alaska hinne en syn oerwinteringsplakken hat om 'e westkusten fan [[Noard-Amearika]] hinne, fan [[Kanada]] oant [[Meksiko]]. Hy is ek wolris as dwaalgast yn [[Sibearje]] waarnommen. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net yn [[ûndersoarte]]n ferdield wurdt. == Ekology == [[Ofbyld:Black Turnstone nest pipping (15423670845).jpg|thumb|left|Nêst.]] De swarte stienpikker briedt yn tin begroeide gebieten tichteby kustgreiden en komt faak alle jierren werom op 'e selde plakken. Hy leit aaien fan heal maaie oant ein juny, trije oant fjouwer aaien yn in kûltsje yn dea gers of sigge tichteby wetter. Beide skaaien briede de aaien yn 21-24 dagen út. De soarte is tige agressyf tsjin rôfdieren en fljocht mear as 100 meter fan syn territoarium ôf om jagers en miuwen fuort te jeien. Winterdeis wurdt er by rotsige kusten lân en op 'e dêrby lizzende strannen sjoen of op troch minsken makke pieren. Hy libbet fan wringeleaze wetterdierjes lykas skaaldieren, seepokken en mûskes. == Status en bedrigings == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Op grûn fan dizze kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as "net bedrige" (LC). De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op 95.000 briedende eksimplaren. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-turnstone-arenaria-melanocephala BirdLife, oproppen 30 juny 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blktur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 juny 2026 ] *[https://ebird.org/species/blktur?siteLanguage=nl eBird, oproppen 30 juny 2026] ---- {{Commonscat|Arenaria melanocephala}} }} {{DEFAULTSORT:Swarte stienpikker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stienpikker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Feriene Steaten]] 0mu6g2wszvjiexz2ycrkbhpot4l9q15 1233342 1233329 2026-06-30T22:33:09Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status en bedrigings */ kt 1233342 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Color marked Black Turnstone (15236951629).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenskiplike namme=Arenaria melanocephala |Beskriuwer, jier= [[Vigors]], 1828 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] (Net bedrige) |lânkaart = [[Ofbyld:Arenaria melanocephala map.svg|center|250px]]<br><small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedgebiet]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} wintergebiet }} '''Swarte stienpikker''' (''Arenaria melanocephala'') is ien fan 'e twa soarten binnen it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stienpikkers]] (''Arenaria'') dy't allinnich briedt yn [[Alaska]]. == Skaaimerken == Wat de foarm oanbelanget liket de swarte stienpikker op 'e gewoane [[stienpikker]] (''Arenaria interpres''), mar de soarte is wat rûner en knobsker. Hoewol't er trochstrings wat lytser is as de stienpikker (22-25 sintimeter), is er swierder mei in gewicht fan 100-170 gram. De fûgel is foar it grutste part hielendal swart, útsein de búk, ûndersturt en de ûnderkant fan 'e wjukken. Hy hat donkerbrune poaten en in donkergrize snaffel. De wite parten op 'e rêch, sturt en boppekant fan 'e wjukken komme mei dy fan 'e stienpikker oerien. Yn it briedkleed is er wat bûnter en hat er in wyt eachstreekje en in wyt fjild by de snaffelbasis. Syn flechtrop liket op dy fan de stienpikker, mar hat in hegere frekwinsje. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="125px" style="margin: 0; padding: 0;"> Black Turnstone - 5551790011.jpg|Winterdracht Black Turnstone in flight (15237069779).jpg|Fleanende fûgel. Black Turnstone chicks in nest (15236913419).jpg|Pykjes. </gallery> </div> == Fersprieding en systematyk == De swarte stienpikker is in [[trekfûgel]] dy't briedt om 'e kusten fan westlik en noardlik Alaska hinne en syn oerwinteringsplakken hat om 'e westkusten fan [[Noard-Amearika]] hinne, fan [[Kanada]] oant [[Meksiko]]. Hy is ek wolris as dwaalgast yn [[Sibearje]] waarnommen. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge, wat betsjut dat er net yn [[ûndersoarte]]n ferdield wurdt. == Ekology == [[Ofbyld:Black Turnstone nest pipping (15423670845).jpg|thumb|left|Nêst.]] De swarte stienpikker briedt yn tin begroeide gebieten tichteby kustgreiden en komt faak alle jierren werom op 'e selde plakken. Hy leit aaien fan heal maaie oant ein juny, trije oant fjouwer aaien yn in kûltsje yn dea gers of sigge tichteby wetter. Beide skaaien briede de aaien yn 21-24 dagen út. De soarte is tige agressyf tsjin rôfdieren en fljocht mear as 100 meter fan syn territoarium ôf om jagers en miuwen fuort te jeien. Winterdeis wurdt er by rotsige kusten lân en op 'e dêrby lizzende strannen sjoen of op troch minsken makke pieren. Hy libbet fan wringeleaze wetterdierjes lykas skaaldieren, seepokken en mûskes. == Status en bedrigings == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Op grûn fan dizze kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as "net bedrige" (LC). De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op 95.000 briedende eksimplaren. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-turnstone-arenaria-melanocephala BirdLife, oproppen 30 juny 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/blktur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 juny 2026 ] *[https://ebird.org/species/blktur?siteLanguage=nl eBird, oproppen 30 juny 2026] ---- {{Commonscat|Arenaria melanocephala}} }} {{DEFAULTSORT:Swarte stienpikker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stienpikker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] 5ypmw4z3veg3kjbpczidkvh0cxzv7qf 0 192802 1233330 2026-06-30T18:12:31Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Swarte stienpikker]] 1233330 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Swarte stienpikker]] dj68fvs2i7bwix04sx2vxeulcy8vaje 14 192803 1233331 2026-06-30T18:14:03Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Commonscat|Arenaria|''Arenaria''}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Snipfûgel]]" 1233331 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Arenaria|''Arenaria''}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Snipfûgel]] 0bpfmdy7j524c7m8rsezt8ow1akkgjx 0 192804 1233333 2026-06-30T21:08:10Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Wurk}} {{Bistesoarte |Namme = Stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Ruddy turnstone (Arenaria interpres) Breeding Plumage Heislerville WMA, Cumberland County, New Jersey, USA.jpg|250px]] |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenski..." 1233333 wikitext text/x-wiki {{Wurk}} {{Bistesoarte |Namme = Stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Ruddy turnstone (Arenaria interpres) Breeding Plumage Heislerville WMA, Cumberland County, New Jersey, USA.jpg|250px]] |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenskiplike namme=Arenaria interpres |Beskriuwer, jier=[[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status=[[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart=[[File:Arenaria interpres map.svg|center|250px]]<br><small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#0000ff}} [[wintergast]]</small> }} De '''stienpikker''' (''Arenaria interpres'') is in lytse steltrinner dy't oer de hiele wrâld foarkomt. It is ien fan 'e twa soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stienpikkers]] (''Arenaria''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] wurdt no yndield by de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''), mar waard foarhinne wolris ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') rekkene. It is in tige trekgefoelige fûgel dy't briedt yn noardlike dielen fan [[Euraazje]] en [[Noard-Amearika]], en dy't nei it suden fleant om op 'e kusten fan hast de hiele wrâld te oerwinterjen. == Skaaimerken == De stienpikker is in frij lytse en knobske fûgel fan 22 oant 24 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 50 oant 57 sm en in gewicht fan 85–150 gram. De donkere, kylfoarmige snaffel is 2 oant 2,5 sm lang en wat nei boppe bûge. De poaten binne relatyf koart (3,5 sm) en hawwe in helder oranje kleur. Yn alle seizoenen wurdt it fearrekleed dominearre troch in soarte fan harlekyn-patroan fan brún, swart en wyt. Briedende fûgels hawwe readbrune boppekanten mei swarte tekeningen. De kop is foar it grutste part wyt mei swarte streken op 'e krún en in swart patroan op 'e kop. It boarst is benammen swart, útsein in wyt flak op 'e siden. De rest fan 'e ûnderkant is wyt. Yn 'e flecht binne in wite wjukbalke, in wyt flak by de wjukbasis en in wite ûnderrêch, stút en sturt mei donkere bannen sichtber. It wyfke is wat fealer as it mantsje en hat in brúnere kop mei mear streken. Net-briedende fûgels ha minder sprekkende kleuren as briedende fûgels en hawwe donkergriisbrune boppekanten mei swarte plakken en in donkere kop mei in bytsje wyt. Juvenilen hawwe in ljochtbrune kop en ljochte rânen oan 'e fearren fan 'e boppekant, wat in skobbige yndruk jout. De ûndersoarte ''A. i. morinella'' is wat lytser, mei donkerdere boppekanten en minder streken op 'e krún. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="150px" style="margin: 0; padding: 0;"> Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella) Chiloe.jpg|Winterkleed Turnstone - Arenaria interpres (54086713745) (cropped).jpg|Mei iepen wjukken. Arenaria interpres4.jpg|Briedende fûgel. </gallery> </div> == Taksonomy == De stienpikker waard yn 1758 formeel beskreaun troch de Sweedske biolooch [[Carl Linnaeus]] yn 'e tsiende edysje fan syn "[[Systema Naturae]]" ûnder de [[binominale namme]] ''Tringa interpres''. De soarte wurdt no tegearre mei de [[swarte stienpikker]] yn it skaai ''Arenaria'' pleatst, dat yn 1760 troch de Frânske biolooch [[Mathurin Jacques Brisson]] yntrodusearre waard mei de stienpikker as [[typesoarte]]. De skaainamme ''arenaria'' komt fan it [[Latyn]]ske ''arenarius'', "bewenner fan sân", ôflaat fan ''arena'' ("sân"). De soartnamme ''interpres'' betsjut "boade" of "tolk". Doe't Linnaeus yn 1741 [[Gotlân]] besocht, tocht er dat it Sweedske wurd ''tolk'' (tolk) op dizze soarte fan tapassing wie, mar yn it pleatslike dialekt betsjut dat wurd "poaten" en wurdt it brûkt foar de [[tsjirk]]. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''A. i. interpres'' (Linnaeus, 1758) – briedt yn noardeastlik Kanada, Grienlân, Noard-Jeropa oant noardeastlik Sibearje en westlik Alaska; oerwinteret yn westlik en súdlik Jeropa, Afrika, súd- en eastlik Aazje, Austraalje, Pasifyske eilannen, it westen fan 'e Feriene Steaten en westlik Meksiko. * ''A. i. morinella'' (Linnaeus, 1766) – briedt yn noardeastlik Alaska en noardlik Kanada; oerwinteret fan 'e súdlike Feriene Steaten oant Súd-Amearika. == Fersprieding == De stienpikker briedt op hege noardlike breedtegraden, meastentiids net fier fan see. ''A. i. morinella'' komt foar yn noardlik [[Alaska]] en arktysk [[Kanada]] oant [[Baffin Island]]. ''A. i. interpres'' briedt yn westlik Alaska, [[Ellesmere Island]], [[Grienlân]], [[Noarwegen]], [[Sweden]], [[Finlân]], [[Estlân]] en noardlik [[Ruslân]]. Foarhinne briedde er ek oan de [[Baltikum|Baltyske kust]] fan [[Dútslân]] en mooglik yn [[Skotlân]] en op 'e [[Fêreu-eilannen]]. Yn 'e Amearika's oerwinteret de soarte oan 'e kusten fan [[Washington]] en [[Massachusetts]] nei it suden ta oant de súdpunt fan [[Súd-Amearika]]. Yn Jeropa oerwinteret er yn westlike regio's fan [[Yslân]], Noarwegen en Denemark nei it suden. Yn Afrika is er algemien oant yn [[Súd-Afrika]]. Yn [[Aazje]] is er wiidferspraat yn it suden. Hy komt foar oant [[Tasmaanje]] en [[Nij-Seelân]] en is oanwêzich op in protte [[Pasifyske Oseaan|Pasifyske eilannen]]. Guon net-briedende fûgels bliuwe it hiele jier troch yn in protte dielen fan it oerwinteringsgebiet. == Hâlden en dragen == === Iten === De stienpikker hat in ferskaat dieet, ynklusyf ies, aaien, fiskjes en plantemateriaal, mar yt benammen [[Wringeleazen|wringeleaze dieren]]. Yn 'e briedtiid binne ynsekten en larven tige wichtich. Oas yt er ek skaaldieren, spinnen, wjirmeftigen en wjirms. Hy draait faak stiennen en oare objekten om om by iten te kommen dat dêrûnder sit; dat gedrach is de oarsprong fan 'e namme "stienpikker". It is ek waarnommen dat se aaien fan oare fûgels lykas miuwen, stirnzen, einen en sels oare stienpikkers ite, al is dat gedrach seldsum. Se trochboarje de doppen mei harren snaffel om by de ynhâld te kommen. === Ferdigening === By it sykjen nei iten nimme stienpikkers ferskillende posysjes oan dy't harren dominânsjenivo oanjouwe. In ferlege sturt en in krûme hâlding wize op aggresje. Dominânsje is ôfhinklik fan âldens, wêrby't juvenilen meastentiids de ûndergeskikte rol hawwe. Stienpikkers brûke harren unike fearrekleedpatroanen om yndividuen te werkennen en ynkringers te ûnderskieden fan buorlju. === Ekology === Stienpikkers kinne oerlibje yn in breed skala oan habitats, fan arktysk oant tropysk. It typyske briedhabitat is de iepen tûndra mei wetter yn de buert. Bûten de briedtiid binne se te finen oan kusten, benammen op rotsige of stiennige iggen, mar ek op troch de minske makke struktueren lykas dammen en pieren. Stienpikkers binne tige trou oan spesifike winterplakken; 95% fan 'e fûgels komt it folgjende jier werom op itselde plak. Se binne ien fan 'e langst libjende steltrinner-soarten, mei in trochnit libbensdoer fan 9 jier en in rekôr fan 20 jier. === Briedgedrach === De soarte is monogaam. It nêst is in ûndjippe kûle, faak mei in wat blêden, en kin boud wurde tusken begroeiïng of op 'e stiennige grûn. Der wurde twa oant fiif aaikes lein, wêrby't fjouwer it meast foarkomt. De aaien binne glêd, wat glânzjend en ovaal oant parfoarmich. De briedtiid duorret likernôch 22 oant 24 dagen. Piken binne [[Nêstbliuwer en nêstflechter|nêstflechters]] en ferlitte it nêst gaueftich nei it útkommen. Se wurde troch de âlden beskerme en kinne nei 19 oant 21 fleane. == Status en beskerming == Neffens de [[IUCN]] is de populaasje op it stuit tige stabyl. Undersiken fan Environment Canada wize op in delgong yn ferliking mei de jierren 1970, mar de soarte is noch hieltyd tige algemien en wiidferspraat. De wrâldpopulaasje wurdt op likernôch 449.000 fûgels rûsd. Troch harren ôfhandige briedgebieten en wiidfersprate oerwinteringsgebieten wurdt ferwachte dat it in algemiene soarte bliuwe sil. t9wk3q5op4uj2cxzjkbblijk0an8hb4 1233343 1233333 2026-07-01T05:58:30Z RomkeHoekstra 10582 Wurk ferwidere. 1233343 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Ruddy Turnstone (1).jpg|250px]]<br>Simmerkleed. |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenskiplike namme=Arenaria interpres |Beskriuwer, jier=[[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status=[[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart=[[File:Arenaria interpres map.svg|center|250px]]<br><small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#0000ff}} [[wintergast]]</small> }} De '''stienpikker''' (''Arenaria interpres'') is in lytse steltrinner dy't oer de hiele wrâld foarkomt. It is ien fan 'e twa soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stienpikkers]] (''Arenaria''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] wurdt no yndield by de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''), mar waard foarhinne wolris ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') rekkene. It is in tige trekgefoelige fûgel dy't briedt yn noardlike dielen fan [[Euraazje]] en [[Noard-Amearika]], en dy't nei it suden fleant om op 'e kusten fan hast de hiele wrâld te oerwinterjen. == Skaaimerken == De stienpikker is in frij lytse en knobske fûgel fan 22 oant 24 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 50 oant 57 sm en in gewicht fan 85–150 gram. De donkere, kylfoarmige snaffel is 2 oant 2,5 sm lang en wat nei boppe bûge. De poaten binne relatyf koart (3,5 sm) en hawwe in helder oranje kleur. Yn alle seizoenen wurdt it fearrekleed dominearre troch in patroan fan brún, swart en wyt. Briedende fûgels hawwe readbrune boppekanten mei swarte tekeningen. De kop is foar it grutste part wyt mei swarte streken op 'e krún en in swart patroan op 'e kop. It boarst is benammen swart, útsein in wyt flak op 'e siden. De rest fan 'e ûnderkant is wyt. Yn 'e flecht binne wite wjukbalken, in wyt flak by de wjukbasis en in wite ûnderrêch, stút en sturt mei donkere bannen sichtber. It wyfke is wat fealer as it mantsje en hat in brunere kop mei mear streken. Net-briedende fûgels ha minder sprekkende kleuren as briedende fûgels en hawwe donkergriisbrune boppekanten mei swarte plakken en in donkere kop mei in bytsje wyt. Juvenilen hawwe in ljochtbrune kop en ljochte rânen oan 'e fearren fan 'e boppekant, wat in skobbige yndruk jout. De ûndersoarte ''A. i. morinella'' is wat lytser, mei donkerdere boppekanten en minder streken op 'e krún. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="150px" style="margin: 0; padding: 0;"> Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella) Chiloe.jpg|Winterkleed Turnstone - Arenaria interpres (54086713745) (cropped).jpg|Mei iepen wjukken. Arenaria interpres4.jpg|Briedende fûgel. </gallery> </div> == Taksonomy == De stienpikker waard yn 1758 formeel beskreaun troch de Sweedske biolooch [[Carl Linnaeus]] yn 'e tsiende edysje fan syn "[[Systema Naturae]]" ûnder de [[binominale namme]] ''Tringa interpres''. De soarte wurdt no tegearre mei de [[swarte stienpikker]] yn it skaai ''Arenaria'' pleatst, dat yn 1760 troch de Frânske biolooch [[Mathurin Jacques Brisson]] yntrodusearre waard mei de stienpikker as [[typesoarte]]. De skaainamme ''arenaria'' komt fan it [[Latyn]]ske ''arenarius'', "bewenner fan sân", ôflaat fan ''arena'' ("sân"). De soartnamme ''interpres'' betsjut "boade" of "tolk". Doe't Linnaeus yn 1741 [[Gotlân]] besocht, tocht er dat it Sweedske wurd ''tolk'' (tolk) op dizze soarte fan tapassing wie, mar yn it pleatslike dialekt betsjut dat wurd "poaten" en wurdt it brûkt foar de [[tsjirk]]. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''A. i. interpres'' (Linnaeus, 1758) – briedt yn noardeastlik Kanada, Grienlân, Noard-Jeropa oant noardeastlik Sibearje en westlik Alaska; oerwinteret yn westlik en súdlik Jeropa, Afrika, súd- en eastlik Aazje, Austraalje, Pasifyske eilannen, it westen fan 'e Feriene Steaten en westlik Meksiko. * ''A. i. morinella'' (Linnaeus, 1766) – briedt yn noardeastlik Alaska en noardlik Kanada; oerwinteret fan 'e súdlike Feriene Steaten oant Súd-Amearika. == Fersprieding == De stienpikker briedt op hege noardlike breedtegraden, meastentiids net fier fan see. ''A. i. morinella'' komt foar yn noardlik [[Alaska]] en arktysk [[Kanada]] oant [[Baffin Island]]. ''A. i. interpres'' briedt yn westlik Alaska, [[Ellesmere Island]], [[Grienlân]], [[Noarwegen]], [[Sweden]], [[Finlân]], [[Estlân]] en noardlik [[Ruslân]]. Foarhinne briedde er ek oan de [[Baltikum|Baltyske kust]] fan [[Dútslân]] en mooglik yn [[Skotlân]] en op 'e [[Fêreu-eilannen]]. [[Ofbyld:Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella) in flight Chiloe.jpg|thumb|Oerwinterjende stienpikker yn Sily.]] Yn 'e Amearika's oerwinteret de soarte oan 'e kusten fan [[Washington]] en [[Massachusetts]] nei it suden ta oant de súdpunt fan [[Súd-Amearika]]. Yn Jeropa oerwinteret er yn westlike regio's fan [[Yslân]], Noarwegen en Denemark nei it suden. Yn Afrika is er algemien oant yn [[Súd-Afrika]]. Yn [[Aazje]] is er wiidferspraat yn it suden. Hy komt foar oant [[Tasmaanje]] en [[Nij-Seelân]] en is oanwêzich op in protte [[Pasifyske Oseaan|Pasifyske eilannen]]. Guon net-briedende fûgels bliuwe it hiele jier troch yn in protte dielen fan it oerwinteringsgebiet. === Nederlân === Yn Nederlân binne stienpikkers it grutste part fan it jier te sjen. De oantallen wurde it grutst as se trekke yn 'e maitiid en hjerst. De bêste lokaasjes binne Seelân en oan 'e Waadkust. Ek komme se drok skarreljend by havens foar, lykas Lauwersmar. Der binne gjin briedgefallen fêststeld. De tichtstbylizzende, mar net ticht besette, briedgebieten binne it noarden fan 'e Waadsee yn Dútslân en Denemark. Yn it lêste fearn fan 'e 20e iuw sakken de oantallen stienpikkers yn Nederlân, mar sûnt 2010 folge in rap werstel. == Hâlden en dragen == === Iten === De stienpikker hat in ferskaat dieet, ynklusyf ies, aaien, fiskjes en plantemateriaal, mar yt benammen [[Wringeleazen|wringeleaze dieren]]. Yn 'e briedtiid binne ynsekten en larven tige wichtich. Oars yt er ek skaaldieren, spinnen, wjirmeftigen en wjirms. Hy draait faak stiennen en oare objekten om om by iten te kommen dat dêrûnder sit; dat gedrach is de oarsprong fan 'e namme "stienpikker". It is ek waarnommen dat se aaien fan oare fûgels lykas miuwen, stirnzen, einen en sels oare stienpikkers ite, al is dat gedrach seldsum. Se trochboarje de doppen mei harren snaffel om by de ynhâld te kommen. === Ferdigening === By it sykjen nei iten nimme stienpikkers ferskillende posysjes oan dy't harren dominânsjenivo oanjouwe. In ferlege sturt en in krûme hâlding wize op aggresje. Dominânsje is ôfhinklik fan âldens, wêrby't juvenilen meastentiids de ûndergeskikte rol hawwe. Stienpikkers brûke harren unike fearrekleedpatroanen om yndividuen te werkennen en ynkringers te ûnderskieden fan buorlju. === Ekology === Stienpikkers kinne oerlibje yn in breed skala oan habitats, fan arktysk oant tropysk. It typyske briedhabitat is de iepen tûndra mei wetter yn de buert. Bûten de briedtiid binne se te finen oan kusten, benammen op rotsige of stiennige iggen, mar ek op troch de minske makke struktueren lykas dammen en pieren. Stienpikkers binne tige trou oan spesifike winterplakken; 95% fan 'e fûgels komt it folgjende jier werom op itselde plak. Se binne ien fan 'e langst libjende steltrinner-soarten, mei in trochsneed libbensdoer fan 9 jier en in rekôr fan 20 jier. === Briedgedrach === [[Ofbyld:Arenaria interpres MHNT.jpg|thumb|left|Aaike.]] De soarte is monogaam. It nêst is in ûndjippe kûle, faak mei in wat blêden, en kin boud wurde tusken begroeiïng of op 'e stiennige grûn. Der wurde twa oant fiif aaikes lein, wêrby't fjouwer it meast foarkomt. De aaien binne glêd, wat glânzjend en ovaal oant parfoarmich. De briedtiid duorret likernôch 22 oant 24 dagen. Piken binne [[Nêstbliuwer en nêstflechter|nêstflechters]] en ferlitte it nêst gaueftich nei it útkommen. Se wurde troch de âlden beskerme en kinne nei 19 oant 21 dagen fleane. == Status en beskerming == Neffens de [[IUCN]] is de populaasje op it stuit tige stabyl. Undersiken fan Environment Canada wize op in delgong yn ferliking mei de jierren 1970, mar de soarte is noch hieltyd tige algemien en wiidferspraat. De wrâldpopulaasje waard yn 2023 op likernôch 750.000 oant 1.750.000 fûgels rûsd en dat wie mear as eardere rûzings. Dochs wurdt der fanút gien dat de fûgel yn oantal ôfnimt. De IUCN klassifisearret de soarte dêrom sûnt 2024 as gefoelich (''Near Threatened''). Bedrigingen binne it ferlies en de degradaasje fan leefgebiet, de yllegale jacht, fersteuring en in minder briedsúkses troch klimaatferoaring. Europa telt neffens rûzing in populaasje fan 35.900 oant 77.100 briedpearkes. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ruddy-turnstone-arenaria-interpres BirdLife, oproppen 30 juny 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/rudtur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 juny 2026 ] *[https://ebird.org/species/rudtur?siteLanguage=nl eBird, oproppen 30 juny 2026] *[https://stats.sovon.nl/stats/soort/5610 Sovon, , oproppen 30 juny 2026] ---- {{Commonscat|Arenaria interpres}} }} {{DEFAULTSORT:Stienpikker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stienpikker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Krysteilân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kokoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Marshalleilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauritsius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Naurû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Reünion]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Georgje en de Súdlike Sandwicheilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tûvalû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn it Feriene Keninkryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Wallis- en Futuna-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] dyikoj8y75awj4zk6xoytg35908jqag 1233346 1233343 2026-07-01T06:22:49Z RomkeHoekstra 10582 1233346 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Ruddy Turnstone (1).jpg|250px]]<br>Simmerkleed. |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenskiplike namme=Arenaria interpres |Beskriuwer, jier=[[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status=[[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart=[[File:Arenaria interpres map.svg|center|250px]]<br><small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#0000ff}} [[wintergast]]</small> }} De '''stienpikker''' (''Arenaria interpres'') is in lytse steltrinner dy't oer de hiele wrâld foarkomt. It is ien fan 'e twa soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stienpikkers]] (''Arenaria''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] wurdt no yndield by de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''), mar waard foarhinne wolris ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') rekkene. It is in tige trekgefoelige fûgel dy't briedt yn noardlike dielen fan [[Euraazje]] en [[Noard-Amearika]], en dy't nei it suden fleant om op 'e kusten fan hast de hiele wrâld te oerwinterjen. == Skaaimerken == De stienpikker is in frij lytse en knobske fûgel fan 22 oant 24 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 50 oant 57 sm en in gewicht fan 85–150 gram. De donkere, kylfoarmige snaffel is 2 oant 2,5 sm lang en wat nei boppe bûge. De poaten binne relatyf koart (3,5 sm) en hawwe in helder oranje kleur. Yn alle seizoenen wurdt it fearrekleed dominearre troch in patroan fan brún, swart en wyt. Briedende fûgels hawwe readbrune boppekanten mei swarte tekeningen. De kop is foar it grutste part wyt mei swarte streken op 'e krún en in swart patroan op 'e kop. It boarst is benammen swart, útsein in wyt flak op 'e siden. De rest fan 'e ûnderkant is wyt. Yn 'e flecht binne wite wjukbalken, in wyt flak by de wjukbasis en in wite ûnderrêch, stút en sturt mei donkere bannen sichtber. It wyfke is wat fealer as it mantsje en hat in brunere kop mei mear streken. Net-briedende fûgels ha minder sprekkende kleuren as briedende fûgels en hawwe donkergriisbrune boppekanten mei swarte plakken en in donkere kop mei in bytsje wyt. Juvenilen hawwe in ljochtbrune kop en ljochte rânen oan 'e fearren fan 'e boppekant, wat in skobbige yndruk jout. De ûndersoarte ''A. i. morinella'' is wat lytser, mei donkerdere boppekanten en minder streken op 'e krún. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="150px" style="margin: 0; padding: 0;"> Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella) Chiloe.jpg|Winterkleed Turnstone - Arenaria interpres (54086713745) (cropped).jpg|Mei iepen wjukken. Arenaria interpres4.jpg|Briedende fûgel. </gallery> </div> == Taksonomy == De stienpikker waard yn 1758 formeel beskreaun troch de Sweedske biolooch [[Carl Linnaeus]] yn 'e tsiende edysje fan syn "[[Systema Naturae]]" ûnder de [[binominale namme]] ''Tringa interpres''. De soarte wurdt no tegearre mei de [[swarte stienpikker]] yn it skaai ''Arenaria'' pleatst, dat yn 1760 troch de Frânske biolooch [[Mathurin Jacques Brisson]] yntrodusearre waard mei de stienpikker as [[typesoarte]]. De skaainamme ''arenaria'' komt fan it [[Latyn]]ske ''arenarius'', "bewenner fan sân", ôflaat fan ''arena'' ("sân"). De soartnamme ''interpres'' betsjut "boade" of "tolk". Doe't Linnaeus yn 1741 [[Gotlân]] besocht, tocht er dat it Sweedske wurd ''tolk'' (tolk) op dizze soarte fan tapassing wie, mar yn it pleatslike dialekt betsjut dat wurd "poaten" en wurdt it brûkt foar de [[tsjirk]]. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''A. i. interpres'' (Linnaeus, 1758) – briedt yn noardeastlik Kanada, Grienlân, Noard-Jeropa oant noardeastlik Sibearje en westlik Alaska; oerwinteret yn westlik en súdlik Jeropa, Afrika, súd- en eastlik Aazje, Austraalje, Pasifyske eilannen, it westen fan 'e Feriene Steaten en westlik Meksiko. * ''A. i. morinella'' (Linnaeus, 1766) – briedt yn noardeastlik Alaska en noardlik Kanada; oerwinteret fan 'e súdlike Feriene Steaten oant Súd-Amearika. == Fersprieding == De stienpikker briedt op hege noardlike breedtegraden, meastentiids net fier fan see. ''A. i. morinella'' komt foar yn noardlik [[Alaska]] en arktysk [[Kanada]] oant [[Baffin Island]]. ''A. i. interpres'' briedt yn westlik Alaska, [[Ellesmere Island]], [[Grienlân]], [[Noarwegen]], [[Sweden]], [[Finlân]], [[Estlân]] en noardlik [[Ruslân]]. Foarhinne briedde er ek oan de [[Baltikum|Baltyske kust]] fan [[Dútslân]] en mooglik yn [[Skotlân]] en op 'e [[Fêreu-eilannen]]. [[Ofbyld:Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella) in flight Chiloe.jpg|thumb|Oerwinterjende stienpikker yn Sily.]] Yn 'e Amearika's oerwinteret de soarte oan 'e kusten fan [[Washington]] en [[Massachusetts]] nei it suden ta oant de súdpunt fan [[Súd-Amearika]]. Yn Jeropa oerwinteret er yn westlike regio's fan [[Yslân]], Noarwegen en Denemark nei it suden. Yn Afrika is er algemien oant yn [[Súd-Afrika]]. Yn [[Aazje]] is er wiidferspraat yn it suden. Hy komt foar oant [[Tasmaanje]] en [[Nij-Seelân]] en is oanwêzich op in protte [[Pasifyske Oseaan|Pasifyske eilannen]]. Guon net-briedende fûgels bliuwe it hiele jier troch yn in protte dielen fan it oerwinteringsgebiet. === Nederlân === Yn Nederlân binne stienpikkers it grutste part fan it jier te sjen. De oantallen wurde it grutst as se trekke yn 'e maitiid en hjerst. De bêste lokaasjes binne Seelân en oan 'e Waadkust. Ek komme se drok skarreljend by havens foar, lykas Lauwersmar. Der binne gjin briedgefallen fêststeld. De tichtstbylizzende, mar net ticht besette, briedgebieten binne it noarden fan 'e Waadsee yn Dútslân en Denemark. Yn it lêste fearn fan 'e 20e iuw sakken de oantallen stienpikkers yn Nederlân, mar sûnt 2010 folge in rap werstel. == Hâlden en dragen == === Iten === De stienpikker hat in ferskaat dieet, ynklusyf ies, aaien, fiskjes en plantemateriaal, mar yt benammen [[Wringeleazen|wringeleaze dieren]]. Yn 'e briedtiid binne ynsekten en larven tige wichtich. Oars yt er ek skaaldieren, spinnen, wjirmeftigen en wjirms. Hy draait faak stiennen en oare objekten om om by iten te kommen dat dêrûnder sit; dat gedrach is de oarsprong fan 'e namme "stienpikker". It is ek waarnommen dat se aaien fan oare fûgels lykas miuwen, stirnzen, einen en sels oare stienpikkers ite, al is dat gedrach seldsum. Se trochboarje de doppen mei harren snaffel om by de ynhâld te kommen. === Ferdigening === By it sykjen nei iten nimme stienpikkers ferskillende posysjes oan dy't harren dominânsjenivo oanjouwe. In ferlege sturt en in krûme hâlding wize op aggresje. Dominânsje is ôfhinklik fan âldens, wêrby't juvenilen meastentiids de ûndergeskikte rol hawwe. Stienpikkers brûke harren unike fearrekleedpatroanen om yndividuen te werkennen en ynkringers te ûnderskieden fan buorlju. === Ekology === Stienpikkers kinne oerlibje yn in breed skala oan habitats, fan arktysk oant tropysk. It typyske briedhabitat is de iepen tûndra mei wetter yn de buert. Bûten de briedtiid binne se te finen oan kusten, benammen op rotsige of stiennige iggen, mar ek op troch de minske makke struktueren lykas dammen en pieren. Stienpikkers binne tige trou oan spesifike winterplakken; 95% fan 'e fûgels komt it folgjende jier werom op itselde plak. Se binne ien fan 'e langst libjende steltrinner-soarten, mei in trochsneed libbensdoer fan 9 jier en in rekôr fan 20 jier. === Briedgedrach === [[Ofbyld:Arenaria interpres MHNT.jpg|thumb|left|Aaike.]] De soarte is monogaam. It nêst is in ûndjippe kûle, faak mei in wat blêden, en kin boud wurde tusken begroeiïng of op 'e stiennige grûn. Der wurde twa oant fiif aaikes lein, wêrby't fjouwer it meast foarkomt. De aaien binne glêd, wat glânzjend en ovaal oant parfoarmich. De briedtiid duorret likernôch 22 oant 24 dagen. Piken binne [[Nêstbliuwer en nêstflechter|nêstflechters]] en ferlitte it nêst gaueftich nei it útkommen. Se wurde troch de âlden beskerme en kinne nei 19 oant 21 dagen fleane. == Status en beskerming == Neffens de [[IUCN]] is de populaasje op it stuit tige stabyl. Undersiken fan Environment Canada wize op in delgong yn ferliking mei de jierren 1970, mar de soarte is noch hieltyd tige algemien en wiidferspraat. De wrâldpopulaasje waard yn 2023 op likernôch 750.000 oant 1.750.000 fûgels rûsd en dat wie mear as eardere rûzings. Dochs wurdt der fanút gien dat de fûgel yn oantal ôfnimt. De IUCN klassifisearret de soarte dêrom sûnt 2024 as gefoelich (''Near Threatened''). Bedrigingen binne it ferlies en de degradaasje fan leefgebiet, de yllegale jacht, fersteuring en in minder briedsúkses troch klimaatferoaring. Europa telt neffens rûzing in populaasje fan 35.900 oant 77.100 briedpearkes. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ruddy-turnstone-arenaria-interpres BirdLife, oproppen 30 juny 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/rudtur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 juny 2026 ] *[https://ebird.org/species/rudtur?siteLanguage=nl eBird, oproppen 30 juny 2026] *[https://stats.sovon.nl/stats/soort/5610 Sovon, , oproppen 30 juny 2026] ---- {{Commonscat|Arenaria interpres}} }} {{DEFAULTSORT:Stienpikker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stienpikker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Krysteilân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kokoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Marshalleilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauritsius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Naurû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Reünion]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Georgje en de Súdlike Sandwicheilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tûvalû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn it Feriene Keninkryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wallis en Fûtûna]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] mscuqsfl421fve5kubzzaiarge9mv01 1233348 1233346 2026-07-01T06:44:43Z RomkeHoekstra 10582 1233348 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Ruddy Turnstone (1).jpg|250px]]<br>Simmerkleed. |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenskiplike namme=Arenaria interpres |Beskriuwer, jier=[[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status=[[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart=[[File:Arenaria interpres map.svg|center|250px]]<br><small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#0000ff}} [[wintergast]]</small> }} De '''stienpikker''' (''Arenaria interpres'') is in lytse steltrinner dy't oer de hiele wrâld foarkomt. It is ien fan 'e twa soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stienpikkers]] (''Arenaria''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] wurdt no yndield by de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''), mar waard foarhinne wolris ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') rekkene. It is in tige trekgefoelige fûgel dy't briedt yn noardlike dielen fan [[Euraazje]] en [[Noard-Amearika]], en dy't nei it suden fleant om op 'e kusten fan hast de hiele wrâld te oerwinterjen. == Skaaimerken == De stienpikker is in frij lytse en knobske fûgel fan 22 oant 24 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 50 oant 57 sm en in gewicht fan 85–150 gram. De donkere, kylfoarmige snaffel is 2 oant 2,5 sm lang en wat nei boppe bûge. De poaten binne relatyf koart (3,5 sm) en hawwe in helder oranje kleur. Yn alle seizoenen wurdt it fearrekleed dominearre troch in patroan fan brún, swart en wyt. Briedende fûgels hawwe readbrune boppekanten mei swarte tekeningen. De kop is foar it grutste part wyt mei swarte streken op 'e krún en in swart patroan op 'e kop. It boarst is benammen swart, útsein in wyt flak op 'e siden. De rest fan 'e ûnderkant is wyt. Yn 'e flecht binne wite wjukbalken, in wyt flak by de wjukbasis en in wite ûnderrêch, stút en sturt mei donkere bannen sichtber. It wyfke is wat fealer as it mantsje en hat in brunere kop mei mear streken. Net-briedende fûgels ha minder sprekkende kleuren as briedende fûgels en hawwe donkergriisbrune boppekanten mei swarte plakken en in donkere kop mei in bytsje wyt. Juvenilen hawwe in ljochtbrune kop en ljochte rânen oan 'e fearren fan 'e boppekant, wat in skobbige yndruk jout. De ûndersoarte ''A. i. morinella'' is wat lytser, mei donkerdere boppekanten en minder streken op 'e krún. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="150px" style="margin: 0; padding: 0;"> Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella) Chiloe.jpg|Winterkleed Turnstone - Arenaria interpres (54086713745) (cropped).jpg|Mei iepen wjukken. Arenaria interpres4.jpg|Briedende fûgel. </gallery> </div> == Taksonomy == De stienpikker waard yn 1758 formeel beskreaun troch de Sweedske biolooch [[Carl Linnaeus]] yn 'e tsiende edysje fan syn "[[Systema Naturae]]" ûnder de [[binominale namme]] ''Tringa interpres''. De soarte wurdt no tegearre mei de [[swarte stienpikker]] yn it skaai ''Arenaria'' pleatst, dat yn 1760 troch de Frânske biolooch [[Mathurin Jacques Brisson]] yntrodusearre waard mei de stienpikker as [[typesoarte]]. De skaainamme ''arenaria'' komt fan it [[Latyn]]ske ''arenarius'', "bewenner fan sân", ôflaat fan ''arena'' ("sân"). De soartnamme ''interpres'' betsjut "boade" of "tolk". Doe't Linnaeus yn 1741 [[Gotlân]] besocht, tocht er dat it Sweedske wurd ''tolk'' (tolk) op dizze soarte fan tapassing wie, mar yn it pleatslike dialekt betsjut dat wurd "poaten" en wurdt it brûkt foar de [[tsjirk]]. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''A. i. interpres'' (Linnaeus, 1758) – briedt yn noardeastlik Kanada, Grienlân, Noard-Jeropa oant noardeastlik Sibearje en westlik Alaska; oerwinteret yn westlik en súdlik Jeropa, Afrika, súd- en eastlik Aazje, Austraalje, Pasifyske eilannen, it westen fan 'e Feriene Steaten en westlik Meksiko. * ''A. i. morinella'' (Linnaeus, 1766) – briedt yn noardeastlik Alaska en noardlik Kanada; oerwinteret fan 'e súdlike Feriene Steaten oant Súd-Amearika. == Fersprieding == De stienpikker briedt op hege noardlike breedtegraden, meastentiids net fier fan see. ''A. i. morinella'' komt foar yn noardlik [[Alaska]] en arktysk [[Kanada]] oant [[Baffin Island]]. ''A. i. interpres'' briedt yn westlik Alaska, [[Ellesmere Island]], [[Grienlân]], [[Noarwegen]], [[Sweden]], [[Finlân]], [[Estlân]] en noardlik [[Ruslân]]. Foarhinne briedde er ek oan de [[Baltikum|Baltyske kust]] fan [[Dútslân]] en mooglik yn [[Skotlân]] en op 'e [[Fêreu-eilannen]]. [[Ofbyld:Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella) in flight Chiloe.jpg|thumb|Oerwinterjende stienpikker yn Sily.]] Yn 'e Amearika's oerwinteret de soarte oan 'e kusten fan [[Washington]] en [[Massachusetts]] nei it suden ta oant de súdpunt fan [[Súd-Amearika]]. Yn Jeropa oerwinteret er yn westlike regio's fan [[Yslân]], Noarwegen en Denemark nei it suden. Yn Afrika is er algemien oant yn [[Súd-Afrika]]. Yn [[Aazje]] is er wiidferspraat yn it suden. Hy komt foar oant [[Tasmaanje]] en [[Nij-Seelân]] en is oanwêzich op in protte [[Pasifyske Oseaan|Pasifyske eilannen]]. Guon net-briedende fûgels bliuwe it hiele jier troch yn in protte dielen fan it oerwinteringsgebiet. === Nederlân === Yn Nederlân binne stienpikkers it grutste part fan it jier te sjen. De oantallen wurde it grutst as se trekke yn 'e maitiid en hjerst. De bêste lokaasjes binne Seelân en oan 'e Waadkust. Ek komme se drok skarreljend by havens foar, lykas Lauwersmar. Der binne gjin briedgefallen fêststeld. De tichtstbylizzende, mar net ticht besette, briedgebieten binne it noarden fan 'e Waadsee yn Dútslân en Denemark. Yn it lêste fearn fan 'e 20e iuw sakken de oantallen stienpikkers yn Nederlân, mar sûnt 2010 folge in rap werstel. == Hâlden en dragen == === Iten === De stienpikker hat in ferskaat dieet, ynklusyf ies, aaien, fiskjes en plantemateriaal, mar yt benammen [[Wringeleazen|wringeleaze dieren]]. Yn 'e briedtiid binne ynsekten en larven tige wichtich. Oars yt er ek skaaldieren, spinnen, wjirmeftigen en wjirms. Hy draait faak stiennen en oare objekten om om by iten te kommen dat dêrûnder sit; dat gedrach is de oarsprong fan 'e namme "stienpikker". It is ek waarnommen dat se aaien fan oare fûgels lykas miuwen, stirnzen, einen en sels oare stienpikkers ite, al is dat gedrach seldsum. Se trochboarje de doppen mei harren snaffel om by de ynhâld te kommen. === Ferdigening === By it sykjen nei iten nimme stienpikkers ferskillende posysjes oan dy't harren dominânsjenivo oanjouwe. In ferlege sturt en in krûme hâlding wize op aggresje. Dominânsje is ôfhinklik fan âldens, wêrby't juvenilen meastentiids de ûndergeskikte rol hawwe. Stienpikkers brûke harren unike fearrekleedpatroanen om yndividuen te werkennen en ynkringers te ûnderskieden fan buorlju. === Ekology === Stienpikkers kinne oerlibje yn in breed skala oan habitats, fan arktysk oant tropysk. It typyske briedhabitat is de iepen tûndra mei wetter yn de buert. Bûten de briedtiid binne se te finen oan kusten, benammen op rotsige of stiennige iggen, mar ek op troch de minske makke struktueren lykas dammen en pieren. Stienpikkers binne tige trou oan spesifike winterplakken; 95% fan 'e fûgels komt it folgjende jier werom op itselde plak. Se binne ien fan 'e langst libjende steltrinner-soarten, mei in trochsneed libbensdoer fan 9 jier en in rekôr fan 20 jier. === Briedgedrach === [[Ofbyld:Arenaria interpres MHNT.jpg|thumb|left|Aaike.]] De soarte is monogaam. It nêst is in ûndjippe kûle, faak mei in wat blêden, en kin boud wurde tusken begroeiïng of op 'e stiennige grûn. Der wurde twa oant fiif aaikes lein, wêrby't fjouwer it meast foarkomt. De aaien binne glêd, wat glânzjend en ovaal oant parfoarmich. De briedtiid duorret likernôch 22 oant 24 dagen. Piken binne [[Nêstbliuwer en nêstflechter|nêstflechters]] en ferlitte it nêst gaueftich nei it útkommen. Se wurde troch de âlden beskerme en kinne nei 19 oant 21 dagen fleane. == Status en beskerming == Neffens de [[IUCN]] is de populaasje op it stuit tige stabyl. Undersiken fan Environment Canada wize op in delgong yn ferliking mei de jierren 1970, mar de soarte is noch hieltyd tige algemien en wiidferspraat. De wrâldpopulaasje waard yn 2023 op likernôch 750.000 oant 1.750.000 fûgels rûsd en dat wie mear as eardere rûzings. Dochs wurdt der fanút gien dat de fûgel yn oantal ôfnimt. De IUCN klassifisearret de soarte dêrom sûnt 2024 as gefoelich (''Near Threatened''). Bedrigingen binne it ferlies en de degradaasje fan leefgebiet, de yllegale jacht, fersteuring en in minder briedsúkses troch klimaatferoaring. Europa telt neffens rûzing in populaasje fan 35.900 oant 77.100 briedpearkes. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ruddy-turnstone-arenaria-interpres BirdLife, oproppen 30 juny 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/rudtur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 juny 2026 ] *[https://ebird.org/species/rudtur?siteLanguage=nl eBird, oproppen 30 juny 2026] *[https://stats.sovon.nl/stats/soort/5610 Sovon, , oproppen 30 juny 2026] ---- {{Commonscat|Arenaria interpres}} }} {{DEFAULTSORT:Stienpikker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stienpikker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Krysteilân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kokoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Marshalleilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauritsius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Naurû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Reünion]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Georgje en de Súdlike Sandwicheilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tûvalû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn it Feriene Keninkryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wallis en Fûtûna]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] 3l1rokszv5tscug7rftuegxou581gx3 1233349 1233348 2026-07-01T06:45:16Z RomkeHoekstra 10582 1233349 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Stienpikker |Ofbyld = [[Ofbyld:Ruddy Turnstone (1).jpg|250px]]<br>Simmerkleed. |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[stienpikkers]] (''Arenaria'') |Wittenskiplike namme=Arenaria interpres |Beskriuwer, jier=[[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status=[[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart=[[File:Arenaria interpres map.svg|center|250px]]<br><small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#0000ff}} [[trekfûgel]] (net-briedend)</small> }} De '''stienpikker''' (''Arenaria interpres'') is in lytse steltrinner dy't oer de hiele wrâld foarkomt. It is ien fan 'e twa soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stienpikkers]] (''Arenaria''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] wurdt no yndield by de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''), mar waard foarhinne wolris ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') rekkene. It is in tige trekgefoelige fûgel dy't briedt yn noardlike dielen fan [[Euraazje]] en [[Noard-Amearika]], en dy't nei it suden fleant om op 'e kusten fan hast de hiele wrâld te oerwinterjen. == Skaaimerken == De stienpikker is in frij lytse en knobske fûgel fan 22 oant 24 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 50 oant 57 sm en in gewicht fan 85–150 gram. De donkere, kylfoarmige snaffel is 2 oant 2,5 sm lang en wat nei boppe bûge. De poaten binne relatyf koart (3,5 sm) en hawwe in helder oranje kleur. Yn alle seizoenen wurdt it fearrekleed dominearre troch in patroan fan brún, swart en wyt. Briedende fûgels hawwe readbrune boppekanten mei swarte tekeningen. De kop is foar it grutste part wyt mei swarte streken op 'e krún en in swart patroan op 'e kop. It boarst is benammen swart, útsein in wyt flak op 'e siden. De rest fan 'e ûnderkant is wyt. Yn 'e flecht binne wite wjukbalken, in wyt flak by de wjukbasis en in wite ûnderrêch, stút en sturt mei donkere bannen sichtber. It wyfke is wat fealer as it mantsje en hat in brunere kop mei mear streken. Net-briedende fûgels ha minder sprekkende kleuren as briedende fûgels en hawwe donkergriisbrune boppekanten mei swarte plakken en in donkere kop mei in bytsje wyt. Juvenilen hawwe in ljochtbrune kop en ljochte rânen oan 'e fearren fan 'e boppekant, wat in skobbige yndruk jout. De ûndersoarte ''A. i. morinella'' is wat lytser, mei donkerdere boppekanten en minder streken op 'e krún. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="150px" style="margin: 0; padding: 0;"> Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella) Chiloe.jpg|Winterkleed Turnstone - Arenaria interpres (54086713745) (cropped).jpg|Mei iepen wjukken. Arenaria interpres4.jpg|Briedende fûgel. </gallery> </div> == Taksonomy == De stienpikker waard yn 1758 formeel beskreaun troch de Sweedske biolooch [[Carl Linnaeus]] yn 'e tsiende edysje fan syn "[[Systema Naturae]]" ûnder de [[binominale namme]] ''Tringa interpres''. De soarte wurdt no tegearre mei de [[swarte stienpikker]] yn it skaai ''Arenaria'' pleatst, dat yn 1760 troch de Frânske biolooch [[Mathurin Jacques Brisson]] yntrodusearre waard mei de stienpikker as [[typesoarte]]. De skaainamme ''arenaria'' komt fan it [[Latyn]]ske ''arenarius'', "bewenner fan sân", ôflaat fan ''arena'' ("sân"). De soartnamme ''interpres'' betsjut "boade" of "tolk". Doe't Linnaeus yn 1741 [[Gotlân]] besocht, tocht er dat it Sweedske wurd ''tolk'' (tolk) op dizze soarte fan tapassing wie, mar yn it pleatslike dialekt betsjut dat wurd "poaten" en wurdt it brûkt foar de [[tsjirk]]. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''A. i. interpres'' (Linnaeus, 1758) – briedt yn noardeastlik Kanada, Grienlân, Noard-Jeropa oant noardeastlik Sibearje en westlik Alaska; oerwinteret yn westlik en súdlik Jeropa, Afrika, súd- en eastlik Aazje, Austraalje, Pasifyske eilannen, it westen fan 'e Feriene Steaten en westlik Meksiko. * ''A. i. morinella'' (Linnaeus, 1766) – briedt yn noardeastlik Alaska en noardlik Kanada; oerwinteret fan 'e súdlike Feriene Steaten oant Súd-Amearika. == Fersprieding == De stienpikker briedt op hege noardlike breedtegraden, meastentiids net fier fan see. ''A. i. morinella'' komt foar yn noardlik [[Alaska]] en arktysk [[Kanada]] oant [[Baffin Island]]. ''A. i. interpres'' briedt yn westlik Alaska, [[Ellesmere Island]], [[Grienlân]], [[Noarwegen]], [[Sweden]], [[Finlân]], [[Estlân]] en noardlik [[Ruslân]]. Foarhinne briedde er ek oan de [[Baltikum|Baltyske kust]] fan [[Dútslân]] en mooglik yn [[Skotlân]] en op 'e [[Fêreu-eilannen]]. [[Ofbyld:Ruddy turnstone (Arenaria interpres morinella) in flight Chiloe.jpg|thumb|Oerwinterjende stienpikker yn Sily.]] Yn 'e Amearika's oerwinteret de soarte oan 'e kusten fan [[Washington]] en [[Massachusetts]] nei it suden ta oant de súdpunt fan [[Súd-Amearika]]. Yn Jeropa oerwinteret er yn westlike regio's fan [[Yslân]], Noarwegen en Denemark nei it suden. Yn Afrika is er algemien oant yn [[Súd-Afrika]]. Yn [[Aazje]] is er wiidferspraat yn it suden. Hy komt foar oant [[Tasmaanje]] en [[Nij-Seelân]] en is oanwêzich op in protte [[Pasifyske Oseaan|Pasifyske eilannen]]. Guon net-briedende fûgels bliuwe it hiele jier troch yn in protte dielen fan it oerwinteringsgebiet. === Nederlân === Yn Nederlân binne stienpikkers it grutste part fan it jier te sjen. De oantallen wurde it grutst as se trekke yn 'e maitiid en hjerst. De bêste lokaasjes binne Seelân en oan 'e Waadkust. Ek komme se drok skarreljend by havens foar, lykas Lauwersmar. Der binne gjin briedgefallen fêststeld. De tichtstbylizzende, mar net ticht besette, briedgebieten binne it noarden fan 'e Waadsee yn Dútslân en Denemark. Yn it lêste fearn fan 'e 20e iuw sakken de oantallen stienpikkers yn Nederlân, mar sûnt 2010 folge in rap werstel. == Hâlden en dragen == === Iten === De stienpikker hat in ferskaat dieet, ynklusyf ies, aaien, fiskjes en plantemateriaal, mar yt benammen [[Wringeleazen|wringeleaze dieren]]. Yn 'e briedtiid binne ynsekten en larven tige wichtich. Oars yt er ek skaaldieren, spinnen, wjirmeftigen en wjirms. Hy draait faak stiennen en oare objekten om om by iten te kommen dat dêrûnder sit; dat gedrach is de oarsprong fan 'e namme "stienpikker". It is ek waarnommen dat se aaien fan oare fûgels lykas miuwen, stirnzen, einen en sels oare stienpikkers ite, al is dat gedrach seldsum. Se trochboarje de doppen mei harren snaffel om by de ynhâld te kommen. === Ferdigening === By it sykjen nei iten nimme stienpikkers ferskillende posysjes oan dy't harren dominânsjenivo oanjouwe. In ferlege sturt en in krûme hâlding wize op aggresje. Dominânsje is ôfhinklik fan âldens, wêrby't juvenilen meastentiids de ûndergeskikte rol hawwe. Stienpikkers brûke harren unike fearrekleedpatroanen om yndividuen te werkennen en ynkringers te ûnderskieden fan buorlju. === Ekology === Stienpikkers kinne oerlibje yn in breed skala oan habitats, fan arktysk oant tropysk. It typyske briedhabitat is de iepen tûndra mei wetter yn de buert. Bûten de briedtiid binne se te finen oan kusten, benammen op rotsige of stiennige iggen, mar ek op troch de minske makke struktueren lykas dammen en pieren. Stienpikkers binne tige trou oan spesifike winterplakken; 95% fan 'e fûgels komt it folgjende jier werom op itselde plak. Se binne ien fan 'e langst libjende steltrinner-soarten, mei in trochsneed libbensdoer fan 9 jier en in rekôr fan 20 jier. === Briedgedrach === [[Ofbyld:Arenaria interpres MHNT.jpg|thumb|left|Aaike.]] De soarte is monogaam. It nêst is in ûndjippe kûle, faak mei in wat blêden, en kin boud wurde tusken begroeiïng of op 'e stiennige grûn. Der wurde twa oant fiif aaikes lein, wêrby't fjouwer it meast foarkomt. De aaien binne glêd, wat glânzjend en ovaal oant parfoarmich. De briedtiid duorret likernôch 22 oant 24 dagen. Piken binne [[Nêstbliuwer en nêstflechter|nêstflechters]] en ferlitte it nêst gaueftich nei it útkommen. Se wurde troch de âlden beskerme en kinne nei 19 oant 21 dagen fleane. == Status en beskerming == Neffens de [[IUCN]] is de populaasje op it stuit tige stabyl. Undersiken fan Environment Canada wize op in delgong yn ferliking mei de jierren 1970, mar de soarte is noch hieltyd tige algemien en wiidferspraat. De wrâldpopulaasje waard yn 2023 op likernôch 750.000 oant 1.750.000 fûgels rûsd en dat wie mear as eardere rûzings. Dochs wurdt der fanút gien dat de fûgel yn oantal ôfnimt. De IUCN klassifisearret de soarte dêrom sûnt 2024 as gefoelich (''Near Threatened''). Bedrigingen binne it ferlies en de degradaasje fan leefgebiet, de yllegale jacht, fersteuring en in minder briedsúkses troch klimaatferoaring. Europa telt neffens rûzing in populaasje fan 35.900 oant 77.100 briedpearkes. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ruddy-turnstone-arenaria-interpres BirdLife, oproppen 30 juny 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/rudtur/cur/introduction Birds of the World, oproppen 30 juny 2026 ] *[https://ebird.org/species/rudtur?siteLanguage=nl eBird, oproppen 30 juny 2026] *[https://stats.sovon.nl/stats/soort/5610 Sovon, , oproppen 30 juny 2026] ---- {{Commonscat|Arenaria interpres}} }} {{DEFAULTSORT:Stienpikker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stienpikker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Krysteilân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kokoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Marshalleilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauritsius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Naurû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Reünion]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Georgje en de Súdlike Sandwicheilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tûvalû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn it Feriene Keninkryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wallis en Fûtûna]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] qmb99dy55k3c8b40ykcfzuf754st6bv 14 192805 1233337 2026-06-30T22:26:06Z Ieneach fan 'e Esk 13292 nij 1233337 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Bist nei iuw fan útstjerren|21]] [[Kategory:21e iuw]] pmw8nnsl5kz36wljl4v5lm6wqilsk9q 0 192806 1233339 2026-06-30T22:30:21Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Noard-Nederlânske Wettersport-Bûn]] omneamd ta [[Noard-Nederlânsk Wettersport Bûn]]: Bûn is ûnsidich 1233339 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Noard-Nederlânsk Wettersport Bûn]] qx7xkn8dodyo8adw49goa6msb51oflh 0 192807 1233347 2026-07-01T06:44:21Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Arenaria interpres -Iceland-8.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Stienpikker op Yslân. | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]]..." 1233347 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Arenaria interpres -Iceland-8.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Stienpikker op Yslân. | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson4 = [[boppeskift]]: | namme4 = [[nije fûgels]] (''Neoaves'') | takson5 = [[skift]]: | namme5 = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') | takson6 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]: | namme6 = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') | takson7 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]: | namme7 = '''stienpikkers''' (''Arenaria'') | beskriuwer, jier = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 }} It [[Skaai (taksonomy)|skaai]] '''stienpikkers''' (''Arenaria'') heart ta de [[famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') en bestiet út twa [[Soarte (taksonomy)|soarten]]. Se binne ferneamd om harren krêftige, kylfoarmige snaffels, dêr't se stiennen en seewier mei omkeare om by skulpen en seewier te kommen. == Soarten == {| class="wikitable" |- ! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! Status |- | [[Ofbyld:2018.09.14.-13-Atlantischer Ozean-Angoulins-sur-Mer--Steinwaelzer im Schlichtkleid.jpg|120px]] || [[Stienpikker]] || ''Arenaria interpres'' || Briedt yn it Arktysk gebiet en oerwinteret oan kusten oer de hiele wrâld. || [[Ofbyld:IUCN-VU.png|200px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ruddy-turnstone-arenaria-interpres ''Arenaria interpres'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Black turnstone, Arenaria melanocephala, in non-breeding (winter) plumage at Moss Landing, California, USA. (25325347309).jpg|120px]] || [[Swarte stienpikker]] || ''Arenaria melanocephala'' || Westkust fan Noard-Amearika || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-turnstone-arenaria-melanocephala ''Arenaria melanocephala'' op ''BirdLife'']</ref> |} {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Arenaria|''Arenaria''}} }} {{DEFAULTSORT:Stienpikkers}} [[Kategory:Stienpikker| ]] [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Snipfûgel]] 91u3tsnwjiibf28bfpj0u7suso9j92v 0 192808 1233350 2026-07-01T06:48:05Z Kening Aldgilles 167 Side makke mei "De '''genityf''' is in [[namfal]] dy't yn in protte talen brûkt wurdt om in relaasje fan besit, komôf, oarsprong of oare foarmen fan ôfhinklikens tusken twa [[haadwurd]]en oan te jaan. It begryp komt fan it Latynske ''genitivus'', dat ôflaat is fan ''genus'' ("ôfkomst", "slachte" of "soarte"). De genityf is ien fan 'e klassike namfallen en komt foar yn in grut tal [[Yndo-Jeropeeske talen]], mar ek yn talen út oare taalfamyljes. Yn it algemien jout de genityf oan dat..." 1233350 wikitext text/x-wiki De '''genityf''' is in [[namfal]] dy't yn in protte talen brûkt wurdt om in relaasje fan besit, komôf, oarsprong of oare foarmen fan ôfhinklikens tusken twa [[haadwurd]]en oan te jaan. It begryp komt fan it Latynske ''genitivus'', dat ôflaat is fan ''genus'' ("ôfkomst", "slachte" of "soarte"). De genityf is ien fan 'e klassike namfallen en komt foar yn in grut tal [[Yndo-Jeropeeske talen]], mar ek yn talen út oare taalfamyljes. Yn it algemien jout de genityf oan dat in haadwurd yn in beskate relaasje stiet ta in oar haadwurd. De bekendste funksje is it oanjaan fan besit, sa as yn it Dútsk ''das Haus des Mannes'' ("it hûs fan de man"). De genityf kin lykwols ek komôf, famyljerelaasjes, eigenskippen, ynhâld, materiaal of diel-gehielrelaasjes útdrukke. Yn guon talen wurdt bygelyks "in glês wetter" werjûn mei "wetter" yn 'e genityf. Yn 'e [[Latyn]]ske grammatika hie de genityf in grut tal funksjes. Njonken de gewoane besitsgenityf makke de tradisjonele grammatika ûnderskie tusken ûnder mear de subjektive genityf, dêr't it haadwurd yn 'e genityf de hanneljende persoan of saak oanjout, en de objektive genityf, dêr't it krekt giet om it objekt fan 'e hanneling. Fierders waarden ek de genityf fan kwaliteit, de partitive genityf en de genityf fan wearde ûnderskaat. Ek yn it [[Aldgryksk]] hie de genityf in breed gebrûk. Njonken besit waard de namfal brûkt foar ûnder mear komôf, skieding, oarsaak, tiid en fergeliking. Yn it moderne Gryksk binne guon fan dy funksjes beholden, al binne oaren yn 'e rin fan 'e tiid oernommen troch ferhâldingswurden. De âlde [[Germaanske talen]] hiene allegear in namfalsysteem mei ûnder oare in genityf. Yn it [[Aldfrysk]], [[Aldingelsk]] en [[Aldheechdútsk]] wie dy namfal in gewoan ûnderdiel fan 'e grammatika. Letter binne de namfallen yn in grut part fan 'e Westgermaanske talen stadichoan ferdwûn. It moderne [[Dútsk]] hat de genityf foar in grut part beholden, hoewol't dy yn 'e sprektaal gauris ferfongen wurdt troch omskriuwings mei ''von''. Yn it [[Yslânsk]] en it [[Faerøersk]] is de genityf noch altyd in folweardige namfal. Yn it [[Ingelsk]] is de âlde genityf hast hielendal ferdwûn. Allinne de besitsfoarm op ''-'s'', lykas yn ''the king's crown'', wurdt meastal beskôge as in oerbliuwsel fan 'e oarspronklike genityf. Yn 'e [[Slavyske talen]] is de genityf ien fan 'e meast brûkte namfallen. Yn talen lykas it [[Russysk]], [[Poalsk]], [[Tsjechysk]] en [[Servysk]] wurdt de genityf net inkeld brûkt foar besit, mar ek nei tal fan tiidwurden, eigenskipswurden en ferhâldingswurden. Dêrnjonken wurdt de namfal yn guon fan dy talen brûkt om in diel fan in gehiel of in ûntkenning út te drukken. Yn it [[Aldfrysk]] wie de genityf in fêst ûnderdiel fan it namfalsysteem. Sawol haadwurden as eigenskipswurden en foarnamwurden koene yn 'e genityf bûgd wurde. Yn 'e rin fan 'e [[Midsiuwen]] rekke it Fryske namfalsysteem lykwols yn it neigean. Tsjintwurdich wurdt besit yn it [[Westerlauwersk Frysk]] meast útdrukt mei it ferhâldingswurd ''fan'', lykas yn ''it hûs fan de boer'', of mei de besits-s, lykas yn ''Jans fyts''. Fan 'e âlde genityf binne allinne noch spoaren werom te finen yn guon fêste útdrukkingen en famyljenammen. Ek yn it [[Nederlânsk]] is de genityf as produktive namfal ferdwûn. Yn âldere teksten en yn formele of religieuze taal komme lykwols noch genityffoarmen foar, lykas ''des Heeren'', ''der Nederlannen'' of ''de tand des tijds''. Sokke foarmen wurde yn it hjoeddeiske taalgebrûk meast as argaysk beskôge. Ut histoarysk eachpunt is de ûntwikkeling fan 'e genityf in foarbyld fan in algemiene taalferoaring dy't yn in protte Jeropeeske talen plakfûn hat. Wylst talen lykas it Dútsk, Yslânsk en de measte Slavyske talen har namfalsysteem foar in grut part beholden hawwe, binne yn it Frysk, Nederlânsk en Ingelsk de measte funksjes fan 'e genityf oernommen troch ferhâldingswurden, wurdfolchoarder of besitskonstruksjes. Yn 'e moderne [[taalkunde]] wurdt de genityf net inkeld sjoen as in namfal, mar ek as in syntaktyske funksje dy't op ferskillende wizen útdrukt wurde kin. Dêrtroch wurdt de term ek tapast op talen dy't gjin klassyk namfalsysteem mear hawwe. == Sjoch ek == * [[Akkusatyf]] * [[Datyf]] * [[Nominatyf]] * [[Namfal]] * [[Haadwurd]] == Boarnen == * Greenberg, Joseph H. (1963), ''Universals of Language''. * Haspelmath, Martin (2002), ''Understanding Morphology''. * Ringe, Don (2006), ''From Proto-Indo-European to Proto-Germanic''. * Tiersma, Pieter Meijes (1985), ''Frisian Reference Grammar''. [[Kategory:Grammatika]] otijgp50sv66p2was1aqpuldsbz1roa 0 192809 1233351 2026-07-01T06:49:01Z Kening Aldgilles 167 Ferwiist troch nei [[Fêreusk]] 1233351 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Fêreusk]] 4qsxtns3336qfksw5hakz5e18ht3lyo 0 192810 1233353 2026-07-01T07:00:40Z Kening Aldgilles 167 Side makke mei "It '''distrikt Sleeswyk-Flensboarch''' (Dútsk: ''Kreis Schleswig-Flensburg''; Deensk: ''Slesvig-Flensborg Kreds'') is in [[bestjoerlik distrikt]] yn 'e dielsteat [[Sleeswyk-Holstein]] yn it noarden fan [[Dútslân]]. It distrikt leit tusken de [[Noardsee]] en de [[Eastsee]] en grinzget yn it noarden oan [[Denemark]]. De haadstêd fan it distrikt is de stêd [[Sleeswyk (stêd)|Sleeswyk]]. Mei in oerflak fan goed 2.000 km² heart Sleeswyk-Flensboarch ta de grutste distrikte..." 1233353 wikitext text/x-wiki It '''distrikt Sleeswyk-Flensboarch''' (Dútsk: ''Kreis Schleswig-Flensburg''; Deensk: ''Slesvig-Flensborg Kreds'') is in [[bestjoerlik distrikt]] yn 'e dielsteat [[Sleeswyk-Holstein]] yn it noarden fan [[Dútslân]]. It distrikt leit tusken de [[Noardsee]] en de [[Eastsee]] en grinzget yn it noarden oan [[Denemark]]. De haadstêd fan it distrikt is de stêd [[Sleeswyk (stêd)|Sleeswyk]]. Mei in oerflak fan goed 2.000 km² heart Sleeswyk-Flensboarch ta de grutste distrikten fan [[Sleeswyk-Holstein]]. It gebiet wurdt karakterisearre troch in ôfwikseljend lânskip mei geastgrûn, hichten út 'e iistiid, marren, bosken en in lange kustline oan sawol de Noard- as de Eastsee. Benammen de [[Sly]] en de [[Flensboarch Fjord]] binne wichtige natuerlike lânskipseleminten. It distrikt ûntstie op 24 maart 1974 troch in gearfoeging fan 'e eardere distrikten [[Súd-Tondern (distrikt)|Súd-Tondern]], [[Flensboarch-Lân]] en [[Sleeswyk (distrikt)|Sleeswyk]]. Tagelyk waarden guon gemeenten oerdroegen oan buordistrikten. It nije distrikt waard ferneamd nei de twa wichtichste stêden yn 'e regio: Sleeswyk en [[Flensboarch]]. De stêd Flensboarch makket lykwols gjin diel út fan it distrikt, mar is in selsstannige [[kreisfreie Stadt|distriktfrije stêd]]. It gebiet hat fanâlds in grutte histoaryske betsjutting. It makket diel út fan it âlde [[Hartochdom Sleeswyk]], dat iuwenlang in grinsgebiet wie tusken it Deenske keninkryk en de Dútske lannen. Nei de [[Twadde Sleeswykske Oarloch]] yn 1864 kaam it gebiet ûnder [[Prusen]], en sûnt 1946 heart it ta de dielsteat Sleeswyk-Holstein. De ekonomy fan it distrikt wurdt foar in grut part droegen troch de [[lânbou]], de [[feehâlderij]], de fiedingsyndustry en it [[toerisme]]. Benammen de kust fan 'e Eastsee en de Sly lûke alle jierren in soad wettersporters en fakânsjegongers. Ek de havens fan [[Kappeln]] en [[Glücksburg]] binne fan belang foar de regionale ekonomy. It bestjoer fan it distrikt is fêstige yn Sleeswyk. It distrikt is opdield yn in grut tal [[gemeente]]n, dy't foar in part gearwurkje yn saneamde [[Amt (Dútslân)|Ämter]], bestjoerlike gearwurkingsferbannen fan lytsere gemeenten. Njonken de stêden Sleeswyk en Kappeln binne ûnder mear [[Süderbrarup]], [[Handewitt]], [[Harrislee]] en [[Glücksburg]] wichtige plakken yn it distrikt. Ta de bekendste histoaryske monuminten yn it distrikt heart it [[Danevirke]], in midsiuwske ferdigeningswâl dy't tegearre mei [[Haithabu]] op 'e [[UNESCO-wrâlderfgoed]]list stiet. Haithabu wie yn 'e [[Wytsingtiid]] ien fan 'e wichtichste hannelsplakken yn Noard-Jeropa. == Sjoch ek == * [[Sleeswyk-Holstein]] * [[Sleeswyk (stêd)]] * [[Flensboarch]] * [[Hartochdom Sleeswyk]] * [[Noardfrysk]] * [[Danevirke]] * [[Haithabu]] == Boarnen == * Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein. * Landesportal Schleswig-Holstein. * Nordfriisk Instituut. * Encyclopædia Britannica, ''Schleswig-Holstein''. [[Kategory:Distrikt yn Sleeswyk-Holstein]] [[Kategory:Sleeswyk-Holstein]] spzy7lktqwpunmabxq4m4mlxvhqlw7i 0 192811 1233354 2026-07-01T07:01:38Z Kening Aldgilles 167 Ferwiist troch nei [[Noardgermaanske talen]] 1233354 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Noardgermaanske talen]] celhr5ono0altq6j7l8t395a873b7gf 0 192812 1233356 2026-07-01T07:07:47Z Kening Aldgilles 167 Side makke mei "In '''anglisisme''' is in wurd, útdrukking of grammatikale konstruksje yn in taal dy't oernommen of beynfloede is troch it [[Ingelsk]]. Anglisismen komme foar yn in protte talen wrâldwiid, benammen troch de grutte ynfloed fan it Ingelsk yn de media, wittenskip, technology en populêre kultuer. Anglisismen kinne ferskate foarmen hawwe. It kin gean om direkte lienwurden lykas ''computer'', ''internet'' of ''marketing'', mar ek om letterlike oersettingen (saneamde kalk (t..." 1233356 wikitext text/x-wiki In '''anglisisme''' is in wurd, útdrukking of grammatikale konstruksje yn in taal dy't oernommen of beynfloede is troch it [[Ingelsk]]. Anglisismen komme foar yn in protte talen wrâldwiid, benammen troch de grutte ynfloed fan it Ingelsk yn de media, wittenskip, technology en populêre kultuer. Anglisismen kinne ferskate foarmen hawwe. It kin gean om direkte lienwurden lykas ''computer'', ''internet'' of ''marketing'', mar ek om letterlike oersettingen (saneamde [[kalk (taalkunde)|kalken]]) lykas ''sin meitsje'' nei it Ingelske ''to make sense''. Ek syntaktyske ynfloed is mooglik, bygelyks troch it oernimmen fan Ingelske sinstrukturen of wurdfolchoarder. Yn in soad talen binne anglisismen benammen sichtber yn moderne domeinen lykas technology, bedriuwslibben en jeugdtaal. Yn it [[Frysk]] komme se gauris foar yn ynformele kommunikaasje, media en reklame. Foarbylden binne wurden as ''cool'', ''update'', ''online gean'' en ''feedback jaan''. Guon fan dizze wurden wurde letter yntegrearre yn de taal, wylst oaren as tydlike lieningen sjoen wurde. De hâlding tsjin anglisismen ferskilt per taalmienskip. Yn guon gefallen wurde se sjoen as in natuerlik ûnderdiel fan taalferoaring, wylst der ek soarch bestiet oer taalbefoarming en it behâld fan eigen taalstruktuer. Yn it Frysk wurdt dit ûnderwerp geregeld besprutsen yn it ramt fan taalbelied en taalsoarch, ûnder oaren troch ynstellingen lykas de [[Fryske Akademy]]. Yn standerttalige konteksten wurdt faak besocht om Fryske of eigen alternativen te ûntwikkeljen foar anglisismen. Sa wurdt bygelyks ''computer'' soms ferfongen troch ''kompjûter'', en ''e-mail'' troch ''e-post''. Net alle anglisismen wurde lykwols ferfongen, en yn in protte gefallen besteane de lienfoarmen en de eigen wurden njonkeninoar. Yn de taalkunde wurdt ûnderskied makke tusken ferskate soarten taalynfloed. Njonken anglisismen binne der ek [[gallisisme]]n (ynfloed út it Frânsk), [[germanisme]]n (út it Dútsk) en oare lieningen. Anglisismen binne lykwols tsjintwurdich de meast dominante foarm fan liening yn in protte Jeropeeske talen. Guon taalkundigen beskôgje de taname fan anglisismen as ûnderdiel fan in breder proses fan [[globalisearring]] fan taal, wêrby’t it Ingelsk fungearret as in wrâldwide [[lingua franca]]. Oaren wize derop dat taal altyd yn ûntwikkeling is en dat lienwurden in normaal ûnderdiel fan dy ûntwikkeling binne. Yn it Frysk is de ynfloed fan it Ingelsk benammen sterk wurden sûnt de twadde helte fan de tweintichste iuw, ûnder ynfloed fan media, muzyk en digitale technology. Tagelyk bestiet der in sterke tradysje fan taalsoarch en standerdisaasje, wêryn’t besocht wurdt om de eigen Fryske wurdskat en grammatika te fersterkjen. == Sjoch ek == * [[Liening (taalkunde)]] * [[Kalk (taalkunde)]] * [[Gallisisme]] * [[Germanisme]] * [[Taalferoaring]] * [[Frysk]] * [[Frisisme]] == Boarnen == * Haugen, Einar (1950), ''The Analysis of Linguistic Borrowing''. * Haspelmath, Martin (2009), ''Lexical borrowing: concepts and issues''. * Poplack, Shana (1980), ''Sometimes I'll start a sentence in Spanish y termino en español''. * Taalportaal Frysk (online grammatika). * Publikaasjes fan de [[Fryske Akademy]] oer taalferoaring en taalbehear. [[Kategory:Taalkunde]] [[Kategory:Lienwurden]] [[Kategory:Frysk]] kolohhzxwleuyxo37fns0aw6akl7on5 14 192813 1233357 2026-07-01T07:08:12Z Kening Aldgilles 167 Side makke mei "[[Kategory:Taalkunde]]" 1233357 wikitext text/x-wiki [[Kategory:Taalkunde]] 1wbnhaclpb2pmz5nyerffpjwolobm3c