Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 165 1234716 1017704 2026-07-11T07:55:44Z Hurkonides 5270 1234716 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Begin Road, Tel Aviv-Yafo דרך מנחם בגין (14).JPG|thumb|Keunstwurk yn Tel Aviv-Yafo]] '''Keunst''' is it bewust skeppen fan in effekt, fral dêr't it effekt wichtiger is as in praktyske tapassing fan dy skepping. De measte keunstners besykje dêrby de minsklike sin foar estetyk oan te sprekken. Om't net eltse keunstner dat docht, en ek om't troch ferskillen yn persoan en [[kultuer]] de sin foar estetyk net foar eltsenien itselde is, kin it wêze dat wat foar de ien wol keunst is dat foar in oar net is. Fral dêr't effekt wichtiger is as tapassing wurdt in waarnimmer twongen in oare betsjutting te finen as brûkberens, wêrtroch't keunst by de waarnimmer gefoelens oproppe kin. == Soarten fan keunst == * [[Byldzjende keunst]] ** [[Byldhoukeunst]] ** [[Ets]]keunst ** [[Filmkeunst]] ** [[Foarmjouwing]] ** [[Fotografy]] ** [[Gravearkeunst]] ** [[Grafyk]] ** [[Houtfykkeunst]] ** [[Skilderkeunst]] ** [[Tekenkeunst]] * [[Literatuer]] * [[Utfierende keunst]] ** [[Muzyk]] *** [[Jazz]] en [[Blues]] *** [[Klassike muzyk]] *** [[Popmuzyk]] ** [[Dûns]] *** [[Ballet]] ** [[teäter (keunstfoarm)|Teäter]] *** [[Kabaret]] *** [[Toaniel]] == Keppeling om utens == * [http://search4.0.googlepages.com/art Art] - Keunst sykje {{CommonsLyts|Art|Keunst}} [[Kategory:Keunst]] qu4zw41lyx2bslihyhhj7wkhsk2js3w 0 486 1234713 1151028 2026-07-11T07:47:30Z Hurkonides 5270 1234713 wikitext text/x-wiki <TABLE align="right"><TR><TD> [[Ofbyld:Matahari.jpg|thumb|Mata Hari]] <TR><TD align="center"> <small>Mata Hari</small> </TABLE> [[Ofbyld:Rudolpf and Norman John.jpg|thumb|right|''Rudolpf mei soan Norman John'']] [[Ofbyld:The Execution of Mata Hari in 1917.jpg|thumb|300px|''Eksekúsje fan Mata Hari''.]] [[Ofbyld:Mata-Hari Paris 1910.jpg|thumb|''Mata Hari'']] '''Mata Hari''', [[Maleisk]] foar ''"each fan de dei"'', ([[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[7 augustus]] [[1876]] - [[Vincennes -Marne|Vincennes]], [[15 oktober]] [[1917]]) is ien fan Fryslâns meast besprutsen dochters. Har namme is suver synonym foar [[seks]] en yntrige. Yn it tiidrek foar de [[Earste Wrâldkriich]] fierde sy triomfen yn [[Parys]] as neaken dûnseres en hie as [[koertisane]] relaasjes mei de hegerein. Op beskuldiging fan [[spionaazje]] foar de [[Dútslân|Dútsers]] waard sy [[fusillearre]]. == Skiednis == As ''Margaretha Geertruida Zelle'' waard se yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] berne as dochter fan huoddemakker Adam Zelle en syn frou Antje van der Meulen. De famylje Zelle kaam oarspronklik yn 'e [[achttjinde iuw]] út [[Dútslân]].<ref>{{Aut|Boers, Erwin}}, ''Dominee Zelle: Miljonair met schoenpoets in zijn haar'', yn: de ''[[Ljouwerter Krante]]'', 10 febrewaris 2024, s. 22-23.</ref> Se krige priveeles yn ferskate bûtenlânske talen. Nei de skieding fan har âlders yn [[1890]], en it ferstjerren fan har mem in jier letter, waard se troch har omke nei de kweekskoalle yn [[Leien]] stjoerd, mar dy makke se net ôf. Yn [[1895]] troude se mei de tweintich jier âldere kaptein [[Rudolf Campbell MacLeod]]<ref>Jan Faber, [[Histoarysk Sintrum Ljouwert]]: R.C. MacLeod syn heit wie John Brienen MacLeod, beropsmilitêr. De húshâlding wenne fan 1860-1864 yn Ljouwert</ref>, dy't fan Skotske ôfkomst wie, mar tsjinne yn it Nederlânske leger by de [[KNYL]]. Se setten har ta wenjen yn Amsterdam dêr't se in jonkje krigen, Norman John. Yn [[1897]] gie de húshâlding nei [[Nederlânsk Ynje]] en wenne dêr oant [[1902]] op [[Java]], dêr't se in famke krigen, Louise Jeanne, en [[Sumatra]]. Nei it ferstjerren fan harren soantsje gongen Margaretha en har man werom nei [[Nederlân]], mar fuort dêrnei ferliet se McLeod, dy't alkoholist wie en gewelddiedich foar har oer wie Margaretha Zelle gie nei it mondêne [[Parys]] dêr't se earst as ''Lady McLeod'' en letter as ''Mata Hari'' (''[[Maleisk]] foar: Each fan de dei, oftewol sinne'') namme makke as bleatdûnseres. Troch har pikante optredens waard se oant fier bûten Parys in hit, net yn it lêste plak fanwege har eskapades mei by foarkar hege militêre ofsieren. Dat lêste soe har fataal wurde. Se spûn in reach fan feiten en fiksje dêr't se sels yn fertize reitsje soe. Oant hjoed-de-dei is net dúdlik of se werklik spionaazje wurk fan ienich belang dien hat. Der wurdt sein dat har yn [[1916]] yn [[De Haach]] jild oanbean is troch de [[Dútslân|Dútske]] konsul foar ynformaasje út [[Frankryk]]. Mata Hari sels bewearde dat se as spionne foar de Frânsen wurke hie yn [[Belgje]] en dêrby 'fergetten' wie om har Frânske opdrachtjouwers te ynformearjen oer eardere, troch har net wichtich genôch achte, kontakten mei de Dútsers. It skynt dat de Britske geheime tsjinst lucht krigen hie fan har Dútske kontakten en de Frânsen dêr oer ynformearre hat. De boarnen dêr oer binne lykwols net al te dúdlik. Op [[13 febrewaris]] [[1917]] arrestearren de Frânsen Mata Hari yn Parys. Se waard opsletten en stie op [[24 july|24]] en [[25 july]] fan dat jier foar in militêre rjochtbank, dy't har ta de kûgel feroardielde. It fonnis waard op [[15 oktober]] 1917 útfierd yn [[Vincennes (Val-de-Marne)|Vincennes]], flak by Parys. Se is 41 jier âld wurden. It deafonnis fan Mata Hari is omstriden en sterk bekritisearre, ek út Nederlân wei. De meast hearde krityk wie dat der in sûndebok fûn wurde moast en dat Mata Hari dêr fanwege har losse libbensstyl, bekendheid en profesje foar offere is. As de wierheid al bekend is, dan leit dy ferburgen yn de argiven fan it Frânske Ministearje fan Oarloch en fan [[Scotland Yard]]. It rjochtsdossier is yn 2017 iepenbier makke. Sûnt har dea is de namme "Mata Hari" hast synonym wurden mei "Spionne-Koertisane". Ek de protte films oer har libben en dea, hawwe bydroegen ta dit byld. Dêrneist binne der in mannichte ferzen, boeken en toanielstikken oer har ferskynd. Mar lykwols wurdt se yn har bertestêd eare; yn Ljouwert stiet yn de stêd fan har in stânbyld, en yn it [[Frysk Museum]] is ek it [[Mata Hari Museum]] opnaam. === Films en telefyzje === {| class="wikitable" !Aktrise!!Rol!!Ferskynd as!!Datum |- | [[Asta Nielsen]] | Mata Hari | ''[[Die Spionin]]'' | 1921 |- | [[Magda Sonja]] | Mata Hari | ''[[Mata Hari, die Rote Tänzerin]]'' | 1927 |- | [[Greta Garbo]] | Mata Hari | ''[[Mata Hari (film)|Mata Hari]]'' | 1931 |- | [[Jeanne Moreau]] | Mata Hari |''[[Mata Hari, Agent H21]]'' | 1964 |- | [[Zsa Zsa Gabor]] | Mata Hari | ''[[Up the Front]]'' | 1972 |- | [[Josine van Dalsum]] | Mata Hari | ''[[Mata Hari (miniserie)|Mata Hari]]'' | 1981 |- | [[Sylvia Kristel]] | Mata Hari | ''[[Mata Hari (1985 film)|Mata Hari]]'' | 1985 |- | [[Domiziana Giordano]] | Mata Hari | "[[wikia:indianajones:Paris, October 1916|Paris, October 1916]]"<br /><small>(in episoade fan ''[[The Young Indiana Jones Chronicles]]'')</small> | 1993 |- |[[Alyssa Milano]] | Mata Hari | "Charmed" Seizoen 6, episoade "Used Karma" Phoebe is de ûntfanger fan Mata Hari's geast | 2004 |} === Skilderkeunst === Mata Hari hat har 1916 troch [[Isaac Israëls]] skilderje litten. It keunstwurk hinget yn it [[Kröller-Müller Museum]] te Otterlo == Keppeling om utens == * [http://www.11en30.nu/global/fri/Artikel/52/ Mata Hari yn de kanon fan de Fryske skiednis] * [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn3/zelle Zelle, Margaretha Geertruida (1876-1917) - Biografysk Wurdboek fan Nederlân] * [http://matahari-1917.blogspot.nl/ De waledûns fan in spionne] * [http://www.museum-security.org/00/110.html#2 Details oer it ferdwinen fan it lyk] {{boarnen|boarnefernijing= <references/>}} [[Kategory:Mata Hari| ]] [[Kategory:Frysk dûnser]] [[Kategory:Frysk stripper]] [[Kategory:Frysk prostituee]] [[Kategory:Frysk spion]] [[Kategory:Nederlânsk dûnser]] [[Kategory:Nederlânsk stripper]] [[Kategory:Nederlânsk prostituee]] [[Kategory:Nederlânsk spion]] [[Kategory:Persoan yn de Earste Wrâldkriich]] [[Kategory:Persoan dy't de deastraf krigen hat]] [[Kategory:Frysk persoan fan Dútsk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn Ljouwert]] [[Kategory:Persoan berne yn 1876]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1917]] [[Kategory:Skiednis fan Fryslân]] a1j0i5fygbtnks7uiytddvi8fbt4ix9 0 3369 1234718 1053130 2026-07-11T08:01:26Z Hurkonides 5270 1234718 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:SnowflakesWilsonBentley.jpg|thumb|left|Sniekristallen]] [[Ofbyld:Sniedún 53.jpg|thumb|250px||Sniedún]] [[Ofbyld:Frischer neuschnee.jpg|thumb|left|Nije snie]] [[Ofbyld:Venceslao Gennaio Castello Buonconsiglio Trento c1400 detail.jpg|thumb|right|Sniebalje yn [[Itaalje]] om it jier [[1400]] hinne]] [[Ofbyld:Sneeuwschuiver.jpg|thumb|left|Snieskower by [[Toronto]], [[Kanada]]]] '''Snie''' is delfal út iiskristallen dy't foarme binne om stofdieltsjes út de atmosfear hinne. As de temperatuer ûnder it friespunt is komt wurde yn de hegere loftlagen reindrippen feroare yn [[sniekristal]]len. De sniekristallen falle stadich, wylst se oanwaakse. As de temperatuer yn in legere luchtlaach ticht by it friespunt is, dan frieze de kristallen troch wetterdrippen oan elkoar, en foarmje gruttere snieflokken, dy't somtiden wol 7 - 10 sm grut wurde kinne. It grutste part fan eltse snieflok, oant 95%, is lykwols lucht. Dêrtrocht falt de snie mar stadich, likernôch 0,2 m/s. Troch alle flakken fan de kristallen wurdt hast alle ljocht dat op de snie falt reflektearre, wat de snie in wite kleur jout. Mear as normaal snijen kin de diken blokkearje, wêrtroch't it [[ferkear]] stilfalt. Minken kinne har net fier mear ferpleatse en guod kin net mear oan- en ôffierd wurde. Foar de tiid oant de diken frijmakke wurde kinne, leit it sosjale libben stil: bussen en treinen ride net, bern kinne net nei skoalle, wurknimmers net nei it wurk. Yn gebieten dêr't dit faker, en foar langere tiid, in probleem wêze kin, hawwe minsken winters in eigen foarrie oan iten ensfh. yn 'e hûs. Snie wurdt ek brûkt foar [[wintersport]]. Gebieten dêr't normaal in protte snie falt binne winters faak drokke toeristesintrums, dêr't in soad minksen hinne gean te skyen, of foar oare besibbe sporten. == Keppeling om utens == {{CommonsLyts|Snow|Snie}} {{commonscat|Winter 1978/1979 in Germany|'''Snie in de winter 1978/79'''}} [[Kategory:Snie| ]] [[Kategory:Delslach]] [[Kategory:Kjeld]] [[Kategory:Winter]] k14srpy6pbvy4o4mksu1f99zpd9pfug 0 3605 1234626 1176994 2026-07-10T14:05:54Z RomkeHoekstra 10582 + IUCN skema 1234626 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=blaumies |Ofbyld= [[File:Eurasian blue tit Lancashire.jpg|250px]] |lûd=[[File:Blue Tit (Cyanistes caeruleus) (W1CDR0001535 BD30).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[miesfûgels]] (''Paridae'') |Skaai= [[blaumiezen]] (''Cyanistes'') |Wittenskiplike namme= Cyanistes caeruleus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:CyanistesCaeruleusIUCN.svg|center|250px]] }} De '''blaumies''' (''Cyanistes caeruleus'') is in 11 sm grutte [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[miesfûgels]] (''Paridae''). De blaumies komt in protte foar yn [[Jeropa]] en [[Aazje]]. == Oare Fryske nammen == De blaumies wurdt yn it Frysk ek wol beneamd as ''Blaukopke'', ''Blaumûtske'', ''Blausyske'' as ''Kûgelsyske''. == Foarkommen == De blaumies is goed te werkennen, foaral oan syn blauwe krún. Fierder hat er wite wangen mei in swarte eachstreep. De fûgel hat in giele búk en in grienige rêch. == Iten == De blaumies yt sied en ynsekten. == Fuortplanting == [[Ofbyld:Cyanistes caeruleus ultramarinus (Bonaparte, 1841) 323 Aïn-Chénia, El Aouinet Algérie.jpg‎|thumb|left|Aaien.]] Lykas de measte [[miezen]] is de blaumies in [[hoalebrieder]]. It wyfke leit 7-12 [[Aai (bist)|aaien]] dy't se allinnich yn sa'n 2 wiken útbriedt. De jongen wurde dêrnei noch 15-20 dagen troch beide âlden yn har nêst fuorre foardat se útfleane. == Molke == Blaumiezen binne tige nijsgjirrich en leare maklik wat nijs oan. It is bygelyks bekend fan blaumiezen dat se fan molkeflessen de doppen stikken makken om by de rjemme op 'e molke te kommen. Dit keunstke waard foar it earst opmurken yn [[Southampton]] yn [[Grut-Brittanje]] om 1920 hinne. De blaumiezen joegen dit keunstje troch oan soartgenoaten en yn [[1947]] waard it in hiel Grut-Brittanje sjoen en ek by miezen yn [[Nederlân]], [[Sweden]] en [[Denemark]]. Om't de molke tsjintwurdich net mear troch de molkboer by de doar set wurde, is de fûgel dit ferleard. == [[Taksonomy]] == De blaumies is fan âlds part fan it skaai ''Parus''. Troch nije ûntwikkelings binne der [[ornitology|ornitologen]] (benammen Amerikanen) dy't de blaumies yn in apart skaai pleatse, nammentlik ''Cyanistes''. De binomiale namme wurdt dan ''Cyanistes caeruleus''. == Status == De populaasje en it ferspriedingsgebiet fan 'e blaumies binne grut. Oannommen wurdt dat de wrâldpopulaasje stabyl is. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrfandinne as net bedrige op 'e [[Reade List]]. == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] {{CommonsBalke|Cyanistes caeruleus|Blaumies}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Blaumies]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] pfsfx8hvk5uh649kjasde9qms1671pv 0 6511 1234680 1172630 2026-07-10T23:40:51Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234680 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=alk |Ofbyld= [[File:Razorbill iceland.JPG|250px]] |lûd=[[File:Razorbill (Alca torda) (W1CDR0001424 BD7).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[alkfûgels]] (''Alcidae'') |Skaai= [[alken]] (''Alca'') |Wittenskiplike namme= Alca torda |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Alca torda map (bysnien).png|center|250px]]<small>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''alk''' (''Alca torda'') is in fûgel út de famylje fan de [[Alkfûgels]]. == Foarkommen == In folwoeksen alk is sa'n 38 oant 43 sm grut en hat in wjukspanwiidte fan 60-69 sm. De rêch en kop binne swart, de búk is lykas de ûnderkant fan de wjukken wyt. Winterdeis wurd ek it gesicht fan de alk wyt. De Alk hat in opfallende grutte brede swarte [[snaffel]] mei in wite streek. == Fersprieding == Alken komme foar yn it noarden fan de [[Atlantyske Oseaan]]. Se briede oan de kusten op eilannen en steile rotskusten, oan de westkant fan it noarden nei it suden oant de steat [[Maine]] en oan de eastkant fan it noardwesten fan [[Rúslân]] oant it noarden fan [[Frankryk]]. Winterdeis sykje de fûgels de oseaan op en geane ek wol wat nei it suden, de eastlike fûgels sykje dan ek wol de [[Middellânske See]] op. [[File: Alca torda MHNT Île Rouzic.jpg|thumb|left|Aai fan 'e grutte alk.]] == Iten == De Alken fange harren iten ûnder wetter troch te dûken. Se ite meastentiids fisken, sa as bygelyks [[hjerring]]s. Ek ite se wol kreefteftigen en seewjirms. == Fuortplanting == De alken briede faak yn grutte koloanjes tegearre mei oare soarten út de Alkenfamylje sa as [[Skoet]]en. De beide âlden briede om beurten op it iene aai. Nei sa'n 30-35 dagen komt it aai út, it jong kin wol sa'n trije dagen dwaande wêze om de aaiskyl kapot te krijen. It jong wurd earst noch yn de koloanje fuorre troch de âlden, nei in lytse trije wike is it jong sa grut dat der nei see giet. [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Alkfûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] 1y6e0xflspyxliwl0q9sfrge86q6wu9 0 6884 1234632 1132798 2026-07-10T15:57:05Z Drewes 2754 1234632 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = | ôfbylding = 2023 Smelle Ie, sicht op it Moune Ein.jpg | ôfbyldingsbreedte = 260 | ôfbyldingstekst = | wapen = [[Ofbyld:De Wilgen vlag.svg|border|90px]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Ofbyld:De Wylgen wapen.svg|60px]] | ynwennertal = {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|Smelle Ie}} <small>({{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|TXT=Year}})</small><ref>https://opendata.cbs.nl/statline</ref> | oerflak = 3,33 km², wêrfan: <br> - lân: 2,90 km² <br> - wetter: 0,42 km² </br> | befolkingstichtens = 16 ynw./km² | stêdekloft = | hichte = | lân = {{Flagge NL}} [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Frisian flag.svg|border|20px]] [[Fryslân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Smallingerland flag.svg|20px]] [[Smellingerlân]] | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | bestjoerlike ienheid 4 = | namme bestjoerlike ienheid 4= | boargemaster = | stedsyndieling = | stifting = | postkoade = | tiidsône = [[UTC]] +1 | simmertiid = UTC +2 | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_06_13.4_N_6_01_05.3_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|53° 06' N 6° 01' E}} | | webside = [https://pbdewilgen.nl/index.php?option=com_gridbox&view=page&id=499&Itemid=335 Side Smelle Ie-De Wylgen-Bûtensfallaat] | ôfbylding2 = Map NL Smellingerlân Smelle Ie.png | ôfbyldingstekst2 = ''Lokaasje Smelle Ie (grien) yn 'e gemeente Smellingerlân'' | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Fryslân | lat_deg = 53 | lat_min = 06 | lat_sec = 13.4 | lat_dir = N | lon_deg = 6 | lon_min = 01 | lon_sec = 05.3 | lon_dir = E }} '''Smelle Ie''' is in doarp oan it [[Smeliester Sân]] yn de gemeente [[Smellingerlân]]. Smelle Ie hat {{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|Smelle Ie}} <small>({{Statistyk wenplak Fryslân ynwenners|TXT=Year}})</small><ref>https://opendata.cbs.nl/statline</ref> ynwenners. It is it lytste doarp fan de gemeente, mar wie eartiids it haadplak en nammejouwer fan de [[gritenij]]. == Skiednis == De ierste fermelding fan Smelle Ie datearret út 1230 as ''Smalena''. Oare nammen wiene Smelna (1326), Smelne (1392) en Smellinghera couent (1450). De namme betsjut letterlik smel wetter yn 'e Wide Ie. [[Ofbyld:2023 Smelle Ie, Kleasterkampen.jpg|thumb|left|''Lokaasje fan it Us Leaffrouwekonvint'']] Tusken 1200 en 1250 waard yn Smelle Ie in [[benediktinen|benediktynsk]] [[dûbelkleaster]] stifte, in kleaster dus foar nonnen en muontsen. De tige gaadlik keazen lokaasje lei op de râne tusken heger en leger lizzende grûn. Der wie al in delsetting, want út [[argeology]]sk ûndersyk yn 1922 en 1980 die bliken dat der al earder in houten tsjerke stie, dy't letter ferfongen waard troch in tsjerke fan [[dowestien]]. De bruorren fan it ''Onser Lyewe Vrouwen Smelgeraconvent'' holden harren dwaande mei turfwinning en stiften pleatsen yn 'e kontrijen, lykas dy yn [[De Flearbosk]]. De pleatsen waarden dan wer ferpachte oan boeren, dy't de pacht betellen mei harren produkten. It kleaster hie in [[Foarwurk|úthof]] oan [[It Foarwurk]] by [[Oerterp]]. Sûnt 1392 waard it kleaster allinne noch neamd as in benediktynsk nonnekleaster. Troch it kleaster groeide Smelle Ie út as it bestjoerlike sintrum fan Smellingerlân. Yn 1453 hie Smelle Ie it rjocht in jiermerk te organisearjen en yn 'e 14e en 15e iuw wennen ek de grytmannen yn Smelle Ie. [[Ofbyld:Exterieur TEKENING VAN OPGRAVINGEN, DETAILS - Smalle Ee - 20265383 - RCE.jpg|thumb|left|''Tekening fan de [[argeologyske opgraving]] fan it eardere kleaster'']] Mei de ynfiering fan de [[Reformaasje|herfoarming]] kaam der in ein oan it kleaster. De kleastergebouwen binne yn de rin fan de tiid ôfbrutsen, it sloopmateriaal waard û.o. brûkt foar it ferstevigjen fan diken en paden. Mar der binne noch jimmeroan spoaren werom te finen, lykas de nammen Kleasterkampen, Muontsereed en Muontsegroppe en de ynrjochting fan it lân. De lokaasje fan it kleaster is bekend en opfallend yn it lânskip troch de heger lizzende grûn. Troch argeologysk ûndersyk is it bekend dat de dowestiennen tsjerke in [[Skip (tsjerke)|ienskippich]] gebou west hat mei in wat smeller rûn [[Koer (tsjerke)|koer]]. Nei de opheffing fan it kleaster rekke Smelle Ie yn it neigean. De grytmannen setten harren nei wenjen yn [[Aldegea (Smellingerlân)|Aldegea]] en Smelle Ie waard sels in [[buorskip]] fan [[Boarnburgum]]. Dat bleau sa oant 1955, doe't Smelle Ie tagelyk mei [[De Feanhoop]], [[De Wylgen]] en [[Goaiïngahuzen]] de doarpsstatus krige. Oan it begjin fan de 21e iuw rekke Smelle Ie noch wat grûn kwyt oan De Feanhoop. Earder hie it doarp ek noch in stikje lân oerdroegen oan De Wylgen nei't der in jachthaven oanlein wie. Op de grins fan it doarpsgebiet fan De Feanhoop en dat fan Smelle Ie hat it [[Wetterskip Fryslân]] oan de Bûtendiken yn de jierren 2019-2020 in nij gemaal mei in fiskpassaazje boud. De fiskpassaazje ferbynt de [[Wide Mûntsegroppe]] mei it [[Krûme Gat]] en it natoergebied [[Petgatten De Feanhoop]].<ref>[https://www.wetterskipfryslan.nl/news/nieuwe-noordergemaal-opgeleverd Wetterskip Fryslân, 1 july 2020]</ref> == Mienskip == Smelle Ie hat in mienskiplik doarpsbelang mei De Wylgen en de buorskip Bûtensfallaat. Ek de flagge en it wapen fan de twa doarpen binne mienskiplik. === Befolkingsferrin === {| class="wikitable" style="width:450px" |- ! style="text-align:left;"| Jier || 1840 || 2004 || 2012 || 2015 || 2020 |- style="text-align:center;" |style="text-align:left;"| '''Ynwenners''' || 89 || 50 || 47 || 48 || 42 |} == Keunstwurk == [[Ofbyld:3 muontsen underweis Smelle Ie.JPG|thumb|260px|''De Trije Muontsen ûnderweis'']] Yn 2018 krige it doarp yn it ramt fan in WOODlandart projekt it tydlik keunstwurk 'De Trije Muontsen ûnderweis'. It keunstwurk is in ûntwerp fan Jitze Sikkema en makke fan wylgeteannen. [[Ofbyld:2023 Smelle Ie, haven mei hûzen oan 'e Bûtendiken.jpg|thumb|260px|''Haven mei hûzen oan 'e Bûtendiken'']] == Sêge == Neffens in âlde profesije soe in bruorremoard út it laach fan kening [[Redbad]] de ûndergong betsjutte fan de wolfarrende stêd Wartna. Yn 'e tiid dat it âlde heidenske leauwe plak meitsje moast foar it kristlike leauwe hie abt Bouwe fan it Smelnekleaster it plan om dwers troch de hillige wâlden in feart te graven. De smit Wybo út Wartna, dy't út it laach fan Redbad stamde, wie mei syn mem trou oan it âlde leauwe; hja moasten neat fan de kristenen ha en om it plan fan abt Bouwe te kearen seagen hja gjin oare mooglikheid as de abt moast dea. It slagge Wybo om by it Smelnekleaster te abt te fermoardzjen, mar doe't syn mem de pij fan abt wat iepentearde seach hja op it boarst fan de abt Redbad's wapen en moast hja fêststelle dat Wybo syn lang lyn ferlerne broer fermoarde hie. Dêrmei kaam de profesije út fan de bruorremoard en mei waard Wartna troch in grutte wetterfloed troffen. Alle ynwenners ferdronken en sa ek Wybo. Mar syn geast soe nea rêst fine. Dat wie it begjin fan in lange rige spûkferhalen yn 'e kontrijen fan de Lang-Sleatemer-man.<ref>Frysk Sêgeboek, S.J. van der Molen (1974) "De Broerremoard", siden 65-66-67-68</ref> Ek oer it wetter fan Smelle Ie koe it nuver spûkje en skippers klagen nochal ris oer in spûk dat oer it skip sweefde. Nei de [[reformaasje]] waard yn Smelle Ie regelmjittich in [[non]] sjoen, dy't boppe strewellen en beammen dûnse wylst hja socht nei it kleaster dat net mear bestie.<ref>Uit Friesland's volksleven van vroeger en later (1974) | Waling Dykstra</ref><ref>Wandelgids Kloosterpad 1453 – Een bedevaart in het oosten van Friesland | Peter Karstkarel (9789033009280)</ref> [[Ofbyld:2023 Smelle Ie, haven (2).jpg|thumb|260px|''Haven'']] == Publikaasje(s) == * {{Aut|Pleatslik Belang}} "Uit de geschiedenis van Smalle Ee, De Wilgen en Buitenstvallaat " (2005) ==Strjitten== Bûtendiken, Kleasterkampen, Moune Ein. == Sjoch ek == * [[Fryske doarpen]] == Keppeling om utens == * [https://www.facebook.com/wylgen?locale=fr_FR FB-side De Wylgen, Bûtenstfallaat en Smelle Ie eartiids] {{Boarnen|boarnefernijing= * Religieus Erfgoed van Smallingerland, Smelne's Erfskip (2005) {{reflist}} ---- {{commonscat|Smalle Ee|Smelle Ie}} }} {{koördinaten|53_6_14_N_6_1_20_E_type:city_zoom:14_region:NL|53° 6' NB, 6° 1' EL}} {{Smellingerlân}} [[Kategory:Smelle Ie| ]] [[Kategory:Doarp of stêd yn Smellingerlân]] qdiwr5cpoo4jr57jmvpfijonfn3x5qk 0 10387 1234719 1005170 2026-07-11T08:02:51Z Hurkonides 5270 1234719 wikitext text/x-wiki '''Hofmeier''' is in titel dy't foaral wichtich wie yn it begjin fan de [[Midsiuwen]]. In oare namme is Majordomo. Dy titel wie foaral yn swang yn de [[Frankyske Ryk|Frankyske keninkriken]] fan 'e 7e en [[8e iuw]]. De hofmeier wie oarspronklik de persoan dy't de hofhâlding fan de [[Merovingen|Merovingyske]] foarsten behearde. Troch it tanimmende tal swakke en jonge foarsten op 'e troan oan it ein fan it Merovingyske tiidrek, seagen de hofmeiers kâns harren macht te fergrutsjen. Sy namen dy sa stadichoan oer wêrtroch't ferskate konflikten ûntstienen. Der wie úteinlik ien famylje fan hofmeiers dy't de macht fan de Merovingers oernaam. Dy famylje waard de [[Pippyniden]] (letter [[Karolingers]]) neamd. Dêrop folgde de foarfêste machtsoername fan [[Pippyn de Koarte]] yn [[751]] troch de erkenning fan de [[paus]]. [[Kategory:Aadlike titel]] [[Kategory:Franken]] [[Kategory:Hofmeier| ]] t2gn24htz7f0u86s8o10ifwhfb9onwx 0 19428 1234715 1023956 2026-07-11T07:53:54Z Hurkonides 5270 1234715 wikitext text/x-wiki In '''stavering''' of '''ortografy''' (fan it [[Aldgryksk]]e ὀρθογραφία, ''orthographía‎'', fan ὀρθός, ''orthós'', "korrekt", en γράφω, ''gráphō'', "skriuwe") omfiemet regels oangeande it op skrift setten fan wurden en letterkombinaasjes fan in beskate taal. As ien him by it skriuwen fan in wurd net oan de stavering hâldt dan wurdt dat in staveringsflater neamd. Der binne twa eleminten dêr't in stavering mei te krijen hat en dy't boppedat as grûnslach foar de stavering tsjinje: * De fonetyske stavering, ienfâldichwei de lûden op skrift sette („skriuw sa't jo prate“). * De morfology stavering, wêrtroch't de grammatikale en bytiden de taalhistoaryske (etymologyske) ûntjouwing fan ferskate wurden, benammen de [[bûging (grammatika)|bûging]], sichtber bliuwt. [[Kategory:Stavering| ]] [[Kategory:Skrift]] [[Kategory:Taalkunde]] 74jikl1mqho6d5l8pjqbjnnkjq8uiph 0 20693 1234714 1127793 2026-07-11T07:52:45Z Hurkonides 5270 1234714 wikitext text/x-wiki '''Into the Wild''' is in film út 2007 dy't basearre is op it boek mei deselde namme fan [[Jon Krakauer]] en giet oer it ferhaal dat echt bard is mei [[Christopher McCandless]]. De film waard regissearre troch [[Sean Penn]], dy't ek it senario skreau, en de haadrollen wurde dien troch [[Emile Hirsch]], [[Jena Malone]], [[Marcia Gay Harden]], [[Vince Vaughn]], [[William Hurt]] en [[Catherine Keener]]. ''Into the Wild'' kaam foar it grutte publyk foar it earst yn de bioskoop op [[19 oktober]] [[2007]]. De film krige goeie resinsjes fan de [[parse]] en waard nominearre foar twa Oskars. ==Ferhaal== De súksesfolle studint Christopher McCandless is it materialistyske, leugeneftige libben by syn âlden sêd en beslút op reis te gean mei sa min mooglik helpmiddels. Hy ferneatget syn creditcards en identiteitsdokuminten en jout al syn jild (24.000 dollar) wei. Dan giet er op wei mei syn auto. Underwilens rekket er dizze kwyt yn in wetterstream, wêrtroch't er twongen wurdt te rinnen en liften. Underweis komt er opfallende minsken tsjin, oant er nei twa jier yn [[Alaska]] bedarret komt dêr't er dan yn syn "Magic Bus" wennet en jeie moat om te oerlibjen. Uteinlik ferstjert er nei it iten fan in giftige plant. ==Rôlferdieling== *[[Emile Hirsch]] as [[Christopher McCandless]] *[[Marcia Gay Harden]] as Billie McCandless *[[William Hurt]] as Walt McCandless *[[Jena Malone]] as Carine McCandless *[[Brian H. Dierker]] as Rainey *[[Catherine Keener]] as Jan Burres *[[Vince Vaughn]] as Wayne Westerberg *[[Kristen Stewart]] as Tracy Tatro *[[Hal Holbrook]] as Ron Franz *[[Zach Galifianakis]] as Kevin *Jim Gallien as himsels [[Kategory:Amerikaanske biografyske film]] [[Kategory:Amerikaanske dramafilm]] [[Kategory:Amerikaanske roadmovie]] [[Kategory:Film fan Paramount Vantage]] [[Kategory:Ingelsktalige film]] [[Kategory:Film út 2007]] [[Kategory:Film oer in reis]] [[Kategory:Film mei in Alaskaansk tema]] [[Kategory:Film basearre op in non-fiksjewurk]] 8vju5gxlrstxpverv8xneju3muvd3dx 0 20918 1234717 960861 2026-07-11T07:58:42Z Hurkonides 5270 1234717 wikitext text/x-wiki '''Sprektaal''' hâldt yn in foarm fan ynformeel [[taal]]brûkme, de [[skriuwtaal]] (of [[standerttaal]]) wurdt trochstrings as it formele part sjoen wylst dy wol op de sprektaal basearre is. == Dialekt → Regiolekt == In [[dialekt]] is in fariaasje binnen de taal. Troch [[globalisearring]] en migraasje stiet de posysje fan dialekten faai, faak assimilearje dy dialekten mei oare dialekten wêrtroch't net langer it dialekt fan in doarp fan belang is, mar fan de folsleine regio. In groep dialekten dy't folslein assimilearre binne en by in bepaalde regio hearre wurde [[regiolekt]]en neamd. == Sosjolekt == In sosjolekt hat mei status te krijen, in sosjolekt wurdt troch in bepaalde (maatskiplike) groep brûkt. It Stêdsfrysk is in moai foarbyld fan in feroarjend sosjolekt. Om it jier 1900 en dêrfoar wie it Stêdsfrysk in taal fan de deftige hegerein. Nei de [[Twadde Wrâldkriich]] feroare dat lykwols en waard it de taal fan minsken mei modale as legere sosjale status. == Sprektaal versus skriuwtaal == === Fonologyske regels === Mei [[fonology]]ske regels kin it ferbân lein wurde tusken sprek- en skriuwtaal. Troch de fonologyske regel foar sybalisearring witte wy dat de 'e' yn doarren weifalt [dụar'n]. Oare foarbylden binne de wurden as 'prins' en 'mins', wêrby't de 'i' as in dûbele 'e' útsprutsen wurdt. === SMS-taal === By it taalgedrach fan jongerein leit de stavering faak sljocht. Guon brûke beskate ôfkoartings dy't rûnom yn dy groep bekend binne, wêrtroch't it liket dat der nije wurdfoarming ûntstiet. Troch de regel fan lykfoarmigens is it lykwols dreech om sms-taal te standardisearjen. Ien fan de skaaimerken fan sms-taal is it weilitten fan lûden en it brûken fan nûmers yn wurden. It tiidwurd 'wachtsje' soe yn sms-taal 'w8sje' wurde kinne. In oar foarbyld is de titel fan it boek Hftch - krt ferhln (Heftich - koarte ferhalen) fan Ate Grypstra. === Tafersjoch === Taalynstellings jouwe hieltyd mear omtinken oan sprektaal by jongerein. Sa binne der no wurdboeken foar sms-taal mar ek guon dialekten wurde tsjintwurdich yn lytse gekjeiende wurdboekjes beskreaun. [[Kategory:Sprektaalterm| ]] [[Kategory:Taal]] ekhp9m8dzfzjihol024yzctvlyw1bn0 0 21943 1234628 1222599 2026-07-10T14:56:31Z Drewes 2754 /* Sjoch ek */ [[]] 1234628 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Zwolle Begraafplaats Meppelerstraatweg 01.jpg|thumb|right|Grêfstiennen út de 19e iuw op Begraafplak Meppelerstrjitwei yn [[Swol]] (2005)]] [[Ofbyld:Picswiss AG-15-25.jpg|thumb|Grêfstiennen op in Switsersk begraafplak (2006)]] [[Ofbyld:20090330 Veenhuizen NL - begraafplaats.jpg|thumb|Houten "grêfstiennen" op de hôf fan [[Feanhuzen (Noardenfjild)|Feanhuzen]] (2009)]] In '''grêfstien''' is in stien dy't it plak oanjout fan in [[grêf]] en dy't der mei opsetsin delsetten is. Meastentiids hat in grêfstien in opskrift dêr't in oantal eleminten yn foarkomme kinne. In grêf mei grêfstien seit in hiel soad oer de kultuer dêr't de ferstoarne diel fan útmakke. * Hast altyd de namme fan de ferstoarne(n) dy't dêr begroeven is/ lizze. * Faak in berte- en stjerdei en/of in leeftyd. * Famyljerelaasjes tusken begroeven persoanen en libjende neibesteanden. * Soms it berop fan de ferstoarne of oare kenmerken dy't troch de neibesteanden wichtich fûn waarden. * Keunstuterings, faak fan symboalyske aard, lykas: knakte blommen, gûlende ingelen, brutsen beamstammen, sânrinners of rigels út gedichten of religieuze boeken. * Fazen of oare resepiïnten foar planten en blommen dy't troch rouwenden op it grêf efterlitten wurde kinne. * Portretten fan de ferstoarne, faak yn [[emalje]] baarnd foar tige lange hâldberheid (benammen súd-Europa, katolyk). Grêfstiennen binne in fokus foar de rouwenden en as in statement foar it belang fan de ferstoarne neffens dy syn neibesteanden, of eventueel, by minsken dy't alles sels foar harren dea al regele hawwe, neffens him- of harsels. It materiaal fan de stien giet faak desennia oant iuwen mei; in stien fan polyst [[granyt]] hat in hast ûnbeperkte libbensdoer, en is nei tûzenen jierren sa goed as ûnoantaast, sa't út folle Egyptische grêven blykt; in stien fan [[kalkstien]] of [[sânstien]] kin nei hûndert jier al sa goed as ûnlêsber wurden wêze. Tige ienfâldige grêven wurde faak oanjûn mei in houten krús, dat meastal binnen in pear jier weirotsje sil. In grêfstien kin aardich yn de papieren rinne. Grêfstiennen yn tsjerken ("grêfsarken"), faak dekplaten fan grêven yn de flier fan de tsjerke, hawwe minder te lijen fan it waar, mar wurde as der oerhinne rûn wurdt yn inkele hûnderten jierren dochs ûnlêsber. Stiennen en tinktafels oan de muorre fan in tsjerke binne folle duorsumer. Begraving yn in tsjerke komt lykwols tsjintwurdich net mear foar, dit waard by wet ôfskaft yn de [[19e iuw]], dit privileezje mei allinnich noch tapast wurde yn keninklike [[krypt]]en en by begraffenissen fan hege tsjerkelieders. Benammen yn de [[16e iuw]] binne prachtige sarken makke. Yn [[Frjentsjer]] wie in sintrum mei typyske [[renêssânse]]keunst dy't ek printen en lytse sieraden ymportearre hat. Der binne trije perioades te ûnderskieden: * 1535-1550 : De monogrammist [[Benedictus Gerbrants]] hat doe wurke mei ynfloed fan de Noard-Italjaanske [[Florâns|Florentyske]] ornamintisten fan om 1500 hinne. Fan Gerbrants binne mear as 33 sarken fan 1532-1565 bekend. * 1550-1570 : Neist B.G. wurket no ek [[Vincent Lucas]]. Der wurde no ek nije Renêssânse-eleminten brûkt dy't ûntliend binne oan de Frânsen en Flamingen. Fan Vincent Lucas binne mear as 26 stiennen út 1550-1565 bekend. * 1565-1600 : Der binne dan ek ynfloeden fan [[Hans Vredeman de Vries]] te sjen. Bûten anonimen trede op Pieter Dircks, Claes Jans, Claes Jelles, Pieter Claesz en Jelle Claesz. Twa soarten stiennen binne te ûnderskieden: dy mei wapenfersierings en dy mei persoansfoarstellings. De grêfsarken binne bytiden tige grut: de Camminghastien yn [[Ballum]] en de Unemastien yn [[Blije]]. De 16e iuw lit in hichtepunt sjen, mar ek letter wurdt der noch genôch makke. Sa binne der stiennen mei leeftydskoppen. In soad sarken binne skansearre. In soad lytse doarpstsjerken hawwe opfallende grêfskriften, bygelyks [[Deinum]], [[Raerd]], [[Mantgum]] en [[Boazum]]. <ref>Hessel de Walle, [https://www.walmar.nl/inscripties.asp''Friezen uit vroeger eeuwen. Opschriften uit Friesland, 1280-1811''].</ref> == Sjoch ek == * [[Grêfskrift]] * [[Grêfstientoerist]] * [[Begraafplak]] {{boarnen|boarnefernijing= *{{Aut|Brouwer, J.H., J.J. Kalma, W. Kok en M. Wiegersma, red.}}, Encyclopedie van Friesland, (Amsterdam: Elsevier, 1958), ''Grafzerken''. * Vrije Fries XXIII 1915 side 156-198 * J. Belonje, Steenen Charters (Amsterdam, 1941) * Vrije Fries XL (1950) side 19-34 *Genealogysk Jierboek (1957) side 24-41 * Drs. Hessel de Walle, Friezen uit vroeger eeuwen, (Franeker, Wever Van Wijnen, 2007) ----- * {{Wikiwurdboek|grêfskrift}} }} [[Kategory:Grêf]] [[Kategory:Deaderitueel]] j1viftx3r2y0rb2ly6zi3os0as62z9d 0 29582 1234681 1204946 2026-07-10T23:42:38Z Ieneach fan 'e Esk 13292 1234681 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Pyrrhocorax graculus 1 (Martin Mecnarowski).jpg|thumb|Alpenka]] [[File:Pyrrhocorax graculus graculus MHNT.ZOO.2010.11.171.3.jpg|thumb|''Pyrrhocorax graculus graculus'']] De '''Alpenka''' (''Pyrrhocorax graculus'') is in [[kriefûgels|kriefûgel]]soarte út it skaai fan de [[berchkaen]] (''Pyrrhocorax''). It is dus net in soarte út it skaai fan de [[krieën (skift)|krieën]] (''Corvus''). {{Stobbe|bist}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Berchkrie]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] 3mbxkqag9kl8vbirk96kzjrqbzfclre 1234720 1234681 2026-07-11T09:05:18Z RomkeHoekstra 10582 It skaai hjitte yn 'e stobbe berchkaen, wylst de kategory fan it skaai berchkrie hjit. Ik ha de namme fan it skaai yn it artikel oanpast yn berchkrieën. Stobbeberjocht ferwidere, + ynfoboks, tekst útwreide 1234720 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Alpenka |Ofbyld = [[Ofbyld:Curnacin Jëuf de Cir.jpg|250px]] |lûd = [[File:Pyrrhocorax graculus - Alpine Chough XC482782.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') |Skaai = [[berchkrieën]] (''Pyrrhocorax'') |Wittenskiplike namme= Pyrrhocorax graculus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1766 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:PyrrhocoraxGraculusIUCN.svg|center|250px]] }} De '''Alpenka''' (''Pyrrhocorax graculus'') is fûgel út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[berchkrieën]] (''Pyrrhocorax'') yn it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e in [[sjongfûgel]]s (''Passeriformes''). It is dus net in soarte út it [[Skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[krieën]] (''Corvus''). ==Skaaimerken == De Alpenka is ien fan 'e twa soarten yn it skaai fan 'e berchkrieën. De oare soarte yn it skaai is de [[Alpenkrie]] (''Pyrrhocorax pyrrhocorax''). Beide fûgels ha in soad fan inoar, mar binne ek dúdlik fan inoar te ûnderskieden. Se ha alletwa roetswarte fearren en rôze of reade poaten. De smelle, lange, bûge snaffel is lykwols giel by de alpenka en read by de alpenkrie. Dy fan 'e Alpenkrie is ek langer en mear bûge. Se hawwe meastentiids brune eagen. De sturt fan 'e Alpenka is langer en harren wjukken binne koarter, smeller en sterker fingere as dy fan 'e Alpenkrie. De Alpenka hat ek in wat rûnere kop as de Alpenkrie en de fearren binne minder glânzgjend. Alpenkaen wurde 36 oant 40 sm lang (sa grut as in [[ka]], mar lytser as de Alpenkrie). Harren wjukspanwiidte is 70-85 sm en se weagje likernôch 190-240 gram. Juvenilen hawwe in gielige snaffel mei in donkere snaffelpunt en swarteftige poaten; wylst de fearren wat fealer binne. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ferskillen Alpenka / Alpenkrie</div> <gallery mode="packed" heights="200px" style="margin: 0; padding: 0;"> Pyrrhocorax-graculus-0016-a.jpg|Alpenka. Red-billed chough.png|Alpenkrie. </gallery> </div> == Fersprieding == De soarte briedt allinnich yn heechberchtmes boppe de beamgrins yn Súd-Europa (de [[Pyreneeën]], de [[Balkan]], de [[Alpen]]) en yn [[Sintraal-Aazje]] oant West-[[Sina]]. Yn súdlike rjochting leit harren leefgebiet oant [[Noard-Afrika]]. Alpenkaen binne sels waarnommen ûnder de top fan 'e [[Mount Everest]] (mear as 8000 meter heech) en sa heech binne oare fûgelsoarten nea waarnommen. Winterdeis sakket er ôf nei de doarpen. Oer it algemien komme Alpenkrieën in pear hûndert meter leger foar as de Alpenka. [[Ofbyld:Yellow-billed Chough (Pyrrhocorax graculus) (49029541211).jpg|thumb|left|''P. g. forsythi'']] De Alpenka is te ferdielen yn trije [[ûndersoarte]]n: * ''P. g. graculus'': fan Europa en noardlik Afrika oant noardlik [[Iran]]. * ''P. g. digitatus'': fan súdeastlik [[Turkije]] oant [[Libanon]], [[Irak]] en súdwestlik Iran. * ''P. g. forsythi'': Sintraal-Aazje. == Hâlden en dragen == Alpenkaën binne tige goede fleanders dy't op grutte hichten harren akrobatyske keunsten sjen litte: se meitsje dûkflechten en sweve dêrnei wer hiele einen om ynienen wer fertikaal nei ûnderen te dûken en flak foar de rotsboaiem wer yn in steile klim omheech te fleanen. Se brûke de loftstreamen om berchtoppen en rotsen hinne om yn groepen sokke keunsten út te fieren. Op 'e grûn rinne en hippe se. It binne tige tûke fûgels dy't berchtoeristen folgje oant de heechste toppen en dy't de fûgels fuorje. Dêrby komt it foar dat se guod fan minsken stelle. Sa binne der foarbylden fan Alpenkaën, dy't mei dielen fan 'e útrissing fan berchkuierders útnaaiden. De fûgel hat him oanpast oan it berchtoerisme yn syn leefgebiet en siket ek iten tusken it ôfeart fan berchstasjons, berchhutten en restaurants. It is in typyske allesiter dy't simmerdeis ek libbet fan ynsekten en winterdeis fan beien. [[Ofbyld:Pyrrhocorax graculus graculus MHNT.ZOO.2010.11.171.3.jpg|thumb|left|''Pyrrhocorax graculus graculus'']] Alpenkaën briede meastentiids yn lytse koloanjes fan in pear pearkes. Se binne monogaam en bouwe harren nêsten op steile, rûge kliffen, ruïnes en rotsspjalten. Se briede fan april oant july en lizze yn it seizoen mar ien lechsel, dat bestiet út trije oant seis aaien. Dy aaien binne rûn, glêd, glânzjend en krêmkleurich, oerdutsen mei in soad donkere, oliifbrune oant poarpergrize plakjes. It komfoarmich nêst fan tûken en drûge woartels is grut en wurdt beklaaid mei finer materiaal lykas gers, fearren en heide. Dat nêst sit faak goed ferburgen yn in djippe spjalt of grot. Allinnich it wyfke briedt, wylst it mantsje har fuorret. De briedtiid duorret 17 oant 21 dagen, de jongen bliuwe noch 23-31 dagen nei harren berte yn it nêst. == Status == De grutte fan 'e wrâldpopulaasje waard yn 2018 op 1,1 oant 2,7 miljoen folwoeksen fûgels rûsd. It is net bekend hoe't de populaasje him ûntwikkelet. De Alpenka wurdt as net bedrige (''Least Concern'', 2024) op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]] klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yellow-billed-chough-pyrrhocorax-graculus BirdLife, oproppen 11 july 2026.] * [https://ebird.org/species/yebcho1 Ebird, oproppen 11 july 2026.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yellow-billed-chough-pyrrhocorax-graculus Birds of the World, oproppen 11 july 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Pyrrhocorax graculus|Alpenka}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Berchkrie]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] ao464nmv3fj1va2nyyqiwbcy9txj23h 0 34641 1234634 1222276 2026-07-10T16:53:55Z Drewes 2754 /* Wurk */ + nij boek 1234634 wikitext text/x-wiki {{By de tiid}} {{Telefyzje- of radiopersoanlikheid | ôfbylding = Maarten van rossem 1 mh2017.jpg | ôfbyldingstekst = Maarten van Rossem yn 2017 | ôfbyldingsbreedte = | echte namme = Maarten van Rossem | nasjonaliteit = {{NEDnasj}} | berne = [[24 oktober]] [[1943]] | berteplak = [[Seist]] | stoarn = | stjerplak = | etnisiteit = | regionale identiteit = | wurksum as = Histoarikus | medium = Telefyzje | wurksum by = [[EO]],<br>[[NCRV]],<br>[[NTR]],<br>[[Universiteit Utert]] | bekend fan = Van Rossem in Amerika,<br>Op reis met Van Rossem,<br>Hier zijn de van Rossems | jierren aktyf = [[1997]]-[[2008]] Heechlearaar amerikanistyk | prizen = | webside = }} '''Maarten van Rossem''' ([[Seist]], [[24 oktober]] [[1943]]) is in [[Nederlân]]sk [[histoarikus]]. Hy hat him spesjaal talein op de skiednis en polityk fan is de [[Feriene Steaten]] (FS). As Amerika-saakkundige wurdt er geregeldwei frege foar alderhanne telefyzje-útstjoerings, ûnder oaren yn de [[Golfoarloch]] en hâldt er faak lêzingen foar in algemien publyk. Syn boeken wurde útjûn troch útjouwerij Nieuw Amsterdam. == Libben en wurk == Van Rossem waard grut yn [[Wageningen]]. Syn [[beppe]] oan [[heit]]ekant wie in [[Ingelsen|Ingelse]]. Dêr helle er it diploma [[Gymnasium]]-bêta. Dêrnei studearre er [[skiednis]] oan de [[Universiteit Utert]]; hy wie dêr fan 1971 ôf wittenskiplik meiwurker en promovearre yn 1983 op it [[proefskrift]] ''Het radicale temperament. De dubbele politieke bekering van een generatie Amerikaanse intellectuelen (1934-1953)''. Fan 1997 oant 2008 wie er bysûnder heechlearaar amerikanistyk oan de Universiteit Utert. <ref>[http://www.ublad.uu.nl/WebObjects/UOL.woa/wa/Nieuws?id=1034309 Maarten van Rossem blijft nog twee jaar], Ublad Online, 15 nov. 2008</ref> It Historisch Nieuwsblad keas him ta ''Histoarikus fan it jier 2003'' om't er "Nederlanners koartswilich en histoarysk ferantwurde troch dit aaklik oarlochsjier loadst hat". Syn relativearjend kommintaar op de oanslaggen fan 11 septimber 2001 kaam him yn 't earstoan op in soad krityk te stean. Benammen syn relativearjen yn de NOVA útstjoering, fuort nei de oanslach op it WTC, noaske de presintators, [[Pieter Jan Hagens]] en [[Kees Driehuis]] net.<ref>[http://www.ublad.uu.nl/WebObjects/UOL.woa/4/wa/Ublad/archief?id=1018485 'Komt er oorlog, mijnheer Van Rossem?'], Ublad Online, 12 sept 2002</ref> Letter waard Van Rossems nofteren beskôging op de wrâld mear wurdearre. Yn 2006 wie er de [[presintator]] fan de universiteitskwis ''UQ2006'' by de [[VPRO]]. Simmer 2008 die er mei oan in [[Glimmer|glossy]]-útjefte fan it Historisch Nieuwsblad: ''Maarten!'', wol bedoeld as parody op de glossy-rite fan bekende Nederlanners, mar mei in serieuze ynhâld. Dêryn skreau er mei oare histoarisi oer de (skandelike kanten fan) de Amerikaanske presidintsferkiezings, de jierren 1950-1959 en de opgong dy't it [[populisme]] yn de Nederlânske polityk makke.<ref>''Maarten! Van de makers van Historisch Nieuwsblad'', simmer 2008</ref> It doel wie om it blêd ienris te meitsjen, mar út reden fan de populêrens fan it blêd waard besletten dat der yn juny 2009 in twadde ''Maarten!'' útjûn wurde soe, hielendal rjochte op de FS. Anno 2010 is it doel om it fearnsjier in ''Maarten!'' ferskine te litten. Nei syn pensjonearing yn 2008 bleau er noch oant 2010 aan de Universiteit Utert ferbûn. Yn jannewartis 2009 presintearre er foar de [[Evangelyske Omrop]] it programma ''Van Rossem in Amerika'', in rige oer benammen it [[Kristendom|kristlik]] leauwe yn de FS. Ek yn [[Belgje]] is Van Rossem út en troch op it skerm te sjen. Yn 2009 naam Van Rossem de sjoggers mei troch it Nederlânsk lânskip yn de NCRV-rige ''Op reis met Van Rossem''. == Wurk == *''De Verenigde Staten in de Twintigste Eeuw'' (2001), {{ISBN|9012092981}}. *''Amerika voor en tegen'' (2003), {{ISBN|9027480001}}. *''Amerika. Een hoorcollege moderne geschiedenis van de V.S.'' (audio-cd, 2004). {{ISBN|9789085300014}} *''Heeft geschiedenis nut?'' (2003), {{ISBN|9027490678}} *''Hitler. Een hoorcollege over de opkomst en ondergang van Adolf Hitler.'' (audio-cd, 2005). {{ISBN|9789085300151}} *''De wereld volgens Maarten van Rossem'' (2005), {{ISBN|9046800237}} *''Koude Oorlog. Een hoorcollege over de wereldgeschiedenis van de strijd tussen Oost en West.'' (audio-cd, 2006). {{ISBN|9789085303774}} Samling essays fan okkerdeis. *''Drie oorlogen. Een kleine geschiedenis van de 20e eeuw'' (Nieuw Amsterdam, 2007), {{ISBN|9789046803219}} *''Geschiedenis in het groot. Een hoorcollege over de wereldgeschiedenis van de Big Bang tot het heden.'' (audio-cd, 2007). {{ISBN|9789085300830}} *''In Amerika'' (2009). {{ISBN|9789046806432}} *''Waarom is de burger boos? : Maarten van Rossem over hedendaags populisme'' (2010). ISBN 9789046807057: Analyse fan it [[populisme]] en de politike ûntjouwingen oan it begjin fan de 21e iuw yn Nederlân. *''Kapitalisme zonder remmen. Opkomst en ondergang van het marktfundamentalisme.'' (2011) *''Wie zijn wij?'' Nederlân en de Nederlanner fan Maarten Rossem besjoen (2011) *''Nederland En De Nederlanders'', fotoboek (2011), meo-auteur: [[Jean-Pierre Geelen]] *''Nederland volgens Maarten van Rossem'' (2012) *''De Verenigde Staten in de twintigste eeuw'' (2012) *''Waarom de stoommachine geen Chinese uitvinding is. Hoe het Westen zo welvarend kon worden'' (2013) *''Europa volgens Maarten van Rossem'' (2014) * ''Het einde van het Romeinse rijk'' (2016) * ''De Draagbare Van Rossem'' (2016) *''Een auto voor iedereen'' (2017) *''Wat is geluk?'' (2018) * ''Allemaal de schuld van Montgomery''. ''De familie Van Rossem in de laatste oorlogsmaanden'' (2020) * ''Drie oorlogen. Van de Eerste Wereldoorlog naar de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog'' (2021) * ''Herinneringen aan mijn jeugd'', mei de ûndertitel ''1943 - 1963'' (2023) * ''Maarten van Rossem over populisme en onze democratie'' (2024) * ''De dinorevolutie'' (2024), yn'e mande mei [[Gijs Rademaker]] * ''De 21e eeuw, die in 1979 begon'' (2026) == Keppelings om utens == *[http://www.nos.nl/nieuws/achtergronden/amerikakiest/rossem.html Ynterview mei Van Rossem], NOS, 7 maaie 2004 *[http://www.vpro.nl/programma/marathoninterview/afleveringen/38365016/ It maratonynterview], [[VPRO]], 1 jannewaris 2008, Radio 1, 9:00 oant 12:00 oere, mei [[Djoeke Veeninga]] (kin nei harke wurde) *[http://www.trouw.nl/deverdieping/dossiers/article923901.ece/Maarten_van_Rossem_Stel_je_voor_dat_het_leven_zin_heeft?backlink=true Stel je voor dat het leven zin heeft], in de rige ''tsien geboaden'', Trouw, 23 feb 2008 *[http://www.nieuwamsterdam.nl/boekuitgave.aspx?ID=635 Koarte beskriuwing en resinsjes fan syn boek ''De Drie Oorlogen''] {{boarnen|boarnefernijing= <references/> }} {{DEFAULTSORT:Rossem, Maarten van}} [[Kategory:Nederlânsk amerikanolooch]] [[Kategory:Nederlânsk skiedkundige]] [[Kategory:Nederlânsk heechlearaar]] [[Kategory:Nederlânsk publisist]] [[Kategory:Nederlânsk telefyzjepresintator]] [[Kategory:Nederlânsk kommentator]] [[Kategory:EO-wurknimmer]] [[Kategory:NCRV-wurknimmer]] [[Kategory:VPRO-wurknimmer]] [[Kategory:Nederlânsk sosjalist]] [[Kategory:Nederlânsk politikus]] [[Kategory:PvdA-politikus]] [[Kategory:Nederlânsk republikein]] [[Kategory:Nederlânsk ateïst]] [[Kategory:Nederlânsk persoan fan Ingelsk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1943]] o4pyondll0tb38lhdrlbmgbr6xsat6n 0 36765 1234712 1114947 2026-07-11T02:50:35Z Kneppelfreed 2013 red 1234712 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks gemeente | namme = Barneveld | ôfbyld = [[File:Barneveld centrum.jpg|300px]] <br><small>''Sintrum fan Barneveld.''</small> | flagge = [[File:Barneveld_vlag.svg|border|125px]] | wapen = [[File:Coat_of_arms_of_Barneveld.svg|80px]] | lokaasje = [[File:NL_-_locator_map_municipality_code_GM0203_(2016).png|300px]] | lân = {{Flagge NL}} [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1= [[File:Flag of Gelderland.svg|border|20px]] [[Gelderlân]] | bestjoerlike ienheid 2 = | namme bestjoerlike ienheid 2= | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | boargemaster = Jan Luteijn ([[Steatkundich Grifformearde Partij|SGP]]) | haadplak = [[Barneveld (plak)|Barneveld]] | grutste plak = [[Barneveld (plak)|Barneveld]] | ynwennertal = {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Barneveld (gemeente)}} <small>({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}})</small> | befolkingstichtens = 345 / [[km²]] | oerflak = 176,66 km² | wêrfan lân = 175,90 km² | wêrfan wetter = 0,76 km² | tal stêden = | tal doarpen = 10 | ferkearsieren = {{Piktogram dyk Nederlân A-wei|1}} {{Piktogram dyk Nederlân A-wei|30}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|301}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|344}}{{Piktogram dyk Nederlân N-wei|800}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|802}} {{Piktogram dyk Nederlân N-wei|805}} <br> [[Spoarline Amsterdam-Elten]] | oprjochte = [[1818]] | perioade 1 = | namme perioade 1 = | perioade 2 = | namme perioade 2 = | perioade 3 = | namme perioade 3 = | perioade 4 = | namme perioade 4 = | perioade 5 = | namme perioade 5 = | opheft = | opgien yn = | no part fan = | netnûmer = 0342, 0577 | postkoades = 3770-3776, 3780-3781, 3784-3785, 3794, 3886 | tiidsône = [[UTC]] +1 | simmertiid = UTC +2 | webside = [http://www.barneveld.nl/ www.barneveld.nl] }} [[Ofbyld:Barneveld1.png|thumb|265px|right|''Kaart fan in diel fan de gemeente Barneveld yn 1866'']] [[Ofbyld:Map - NL - Barneveld (2009).svg|thumb|265px|''Barneveld en omjouwing'']] '''Barneveld''' ([[Nedersaksysk]]: ''Barreveld'') is in [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] yn de provinsje [[Gelderlân]]. It haadplak is it plak mei deselde namme [[Barneveld (plak)|Barneveld]]. De gemeente beslacht in gebiet fan 176,74 km² en hat in ynwenneroantal fan {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Barneveld (gemeente)}} ({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}}, boarne: [[Sintraal Buro foar de Statistyk|CBS]]). In ynwenner fan Barneveld wurdt in "Barnevelder" neamd. De gemeente Barneveld ûntstie yn syn hjoeddeistige foarm op [[1 jannewaris]] [[1818]], doe't de doetiidske gemeente Barneveld fúzjearre mei de gemeenten [[Garderen]] en [[Voorthuizen]], dy't yn [[1812]] fan Barneveld ôfspjalte wiene. De gemeente Barneveld wurket sûnt [[2010]] gear mei de gemeenten [[Rhenen]], [[Wageningen]], [[Veenendaal]], [[Ede (gemeente)|Ede]], [[Nijkerk]], [[Skerpenseel (Gelderlân)|Skerpenseel]] en [[Renswoude]] yn it regionaal gearwurkingsferbân ''Regio [[Foodvalley]]''. == Kearnen == {| class="wikitable" |+ '''Ynwenners per wenkearn en kearngebiet<br />1 jannewaris 2021''' |- !Plaknamme !Nedersaksysk !Ynwenners |- |[[Barneveld (plak)|Barneveld]] |align="left"|''Barreveld'' |align="right"|35.095 |- |[[Voorthuizen]] |align="left"|''Voorthuzen'' |align="right"|11.340 |- |[[Kootwijkerbroek]] |align="left"|''Kootjebroek'' |align="right"|5.740 |- |[[Garderen]] |align="left"|''Garder'' |align="right"|2.150 |- |[[Stroe (Gelderlân)|Stroe]] |align="left"|''Stroe'' |align="right"|1.670 |- |[[Terschuur]] |align="left"|''Terschuur/Schuurdaarp'' |align="right"|1.505 |- |[[Zwartebroek]] |align="left"|''Zwartebroek'' |align="right"|1.440 |- |[[De Glind]] |align="left"|''De Gliend'' |align="right"|620 |- |[[Kootwijk]] |align="leftt"|''Kootwiek/Kodik'' |align="right"|275 |- |[[Achterveld (Barneveld)|Achterveld]] ||align="leftt"|''Achterveld'' |align="right"|145 |- bgcolor=#EEEEEE |colspan="3"|''Boarne: CBS'' |} [[Buorskip]]pen en oare ûnoffisjele kearnen: [[Essen (Barneveld)|Essen]], [[Esveld]], [[Garderbroek]], [[Harselaar (plak)|Harselaar]], [[Kallenbroek]], [[Moorst]] (gedieltlik), [[Wessel]] en [[Rekreaasjegebiet Zeumeren]]. == Geografy == De gemeente grinzget oan de gemeenten [[Nijkerk]], [[Putten (Gelderlân)|Putten]] en [[Ermelo]] yn it noarden. De gemeente [[Apeldoarn]] yn it easten. De gemeenten [[Ede (gemeente)|Ede]], [[Renswoude]], [[Skerpenseel (Gelderlân)|Skerpenseel]] en [[Woudenberg]] yn it suden en de gemeenten [[Leusden]] en [[Amersfoart]] yn it westen. De gemeente Barneveld leit foar in grut part yn it sintrale diel fan de [[Gelderske Fallei]]. Yn it easten en it noardeasten leit sângrûn fan de [[Feluwe]] mei [[bosk]]en, [[heide|heidefjilden]] en yn de buert fan Kootwijk it [[Kootwijkerzand]]. De gemeente wurdt fan east nei west trochsnien troch de [[Barneveldske Beek]]. == Ekonomy == === Lânbou === De gemeente hat in hege konsintraasje [[bargehâlderij]]en en [[plomfee]]hâlderijen. It lânbougebiet bestiet benammen út greide en relatyf in bytsje ikkerlân, útsein oan de râne fan de Feluwe en hjir en dêr ferspraat oer de gemeente. It oantal [[hin]]nen yn de gemeente Barneveld is it grutste fan alle Nederlânske gemeenten: 3,6 miljoen hinnen (2020). Troch de hege konsintraaje fan (plom)fee hat de gemeente in heech [[dongoerskot]]. === Toerisme === Benammen op de oergongssône tusken de Fallei en de Feluwe lizze in bulte [[camping]]s, de measten tusken Voorthuizen en Garderen. == Media == De gemeente Barneveld hat mei de ''Barneveldse Krant'' in deiblêd dat alle dagen ynformearret oer nijs út de gemeente en de regio. Fierders is der it hûs-oan-hûsblêd fan Wegener, ''Barneveld Vandaag''. Dy krante ferskynt trije kear yn de wike. De lokale omrop fan de gemeente is [[Radio Barneveld]]. Dy stjoert út op 93.1 FM op de kabel, 93.5 FM yn de eter en fia it ynternet út. {{Commonscat|Barneveld}} {{GemeentenGelderlân}} {{Koördinaten|52_8_0_N_5_35_0_E_type:city_region:NL|52°8' NB, 5°35' EL}} [[Kategory:Barneveld| ]] [[Kategory:Gemeente yn Gelderlân]] [[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1818]] f6szd9gzh88m9c8gvgenwqrarfc7nhu 0 44531 1234631 1225369 2026-07-10T15:50:54Z Drewes 2754 hannel kin net driuwe 1234631 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:Emi Koussi-Tibesti Mountains-Chad.jpg|thumb|right|250px|''Tibesty'' mei de ''[[Emy Koussy]]'', sjoen fanút it [[Ynternasjonaal romtestasjon]].]] It '''Tibestyberchtme''' is in kloft [[Fulkaan|fulkanen]] dy't in [[berchtme|berchrige]] foarmje yn de [[Sahara (woastyn)|Sahara]]woastyn yn it noarden fan [[Tsjaad]] en in stikje yn it suden fan [[Lybje]]. De measte fan dizze [[sliepende fulkaan|fulkanen sliepe]], mar trije binne [[aktive fulkaan|noch aktyf]]. It berchtme foarmet in trijehoeke fan sa'n 560 km lang en is it grutste en heechste yn de Sahara. De heechste [[berch]] is de [[Emy Koussy]] mei 3415 meter. Oare hege piken binne de [[Kegueur Terby]] (3376 m), [[Tarso Taro]] (3325 m), [[Toussidé]] (3265 m) en [[Soborom]] (3100 m). De berchrige leit op in [[Plato (heechflakte)|plato]] dat mooglik foarme is troch in [[mantelplom]]. It [[klimaat]] yn de Tibesty is fochtiger as de woastyn rûnom. Yn de heechste gebieten wurdt de delslach rûsd op 120 mm it jier. It Tibestyberchtme wurdt fanâlds bewenne troch de [[Nomaden|nomadyske]] [[Tibû (folk)|Tibû]]. Dat folk hannele al om [[500 f.Kr.]] hinne mei [[Kartago]]. De wichtichste [[stêd]] yn it gebiet is [[Bardaï]], yn it noardwesten fan Tsjaad. Oare stêden binne [[Zouar]] en [[Aouzou]]. Tibesty is ek ferneamd om har [[rotstekening]]s út it [[5e milennium f.Kr.|5e]] oant it [[3e milennium f.Kr.]] en de [[Geiser (boarne)|geisers]] en waarmwetterboarnen yn de omkriten fan Soboroum. == Fulkanen == * [[Abeky]] * [[Emy Koussy]] * [[Oyoye]] * [[Tieroko]] * [[Toon (fulkaan)|Toon]] * [[Toussidé]] * [[Foon]] * [[Yega]] == Keppeling om utens == * {{fr}} [https://www.tibesti.org tibesi.org] * {{en}} [http://volcano.oregonstate.edu/volcanoes/volc_images/img_Tibesti.html Tibesti op Volcano World] {{koördinaten|20_55_13_N_17_53_8_E_type:mountain_zoom:8_region:TD|20° 55' NB, 17° 53' OL}} [[Kategory:Berchtme yn Lybje]] [[Kategory:Berchtme yn Tsjaad]] hmufe5dtloe2is3cl2fxpks2etaopnu 0 101148 1234649 1234605 2026-07-10T23:16:59Z Ieneach fan 'e Esk 13292 [[]] 1234649 wikitext text/x-wiki In '''toernee''' (fan it [[Frânsk]]e ''tournée'') is in rûnreis fan [[artyst]], yn 'e regel út 'e [[muzyk]]yndustry, mei as doel om in rige [[foarstelling (teäter)|foarstelling]]s te jaan, meast yn 'e foarm fan [[konsert]]en. Benammen yn 'e hjoeddeiske [[popmuzyk]] kinne sokke toernees útwaakse ta ûndernimmings dêr't miljoenen [[euro's]] mei anneks binne en dêr't per konsert soms wol tsientûzen [[fan (persoan)|fans]] of mear mei betsjinne wurde. Ek yn 'e [[klassike muzyk]] sprekt men fan toernees, mar de ynteine binnendoarfoarstellings fan in klassyk [[orkest]] hawwe net folle gemien mei de útskroevene iepenloftkonserten fan [[popstjer]]ren. Toernees duorje ornaris minimaal in pear [[wike]]n, mar meastal in pear [[moanne (tiid)|moannen]] oant in healjier of noch langer. De redens om 'op toernee te gean', rinne útinoar. Guon artysten dogge it poer foar harren [[keunst]], nammentlik om't se har muzyk mei harren fans diele wolle. It komt lykwols faak foar dat [[promoasje (marketing)|promosjonele]] en [[kontrakt]]uële ferplichtings of [[kommersje]]le doelen in rol spylje (dy't rjochte binne op it beheljen fan 'e maksimale [[omset]] út it ferkeapjen fan [[kaartsje]]s). Soms giet men ek wol op toernee foar it [[goede doel]]. {{boarnen|boarnefernijing= Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://de.wikipedia.org/wiki/Tournee ''Einzelnachweise'', op dizze side]. }} [[Kategory:Muzyk]] [[Kategory:Lienwurd út it Frânsk]] kf2417q01lywn9u0jwa7h32klu449zn 0 133179 1234728 1226763 2026-07-11T10:18:09Z Alonso de Mendoza 8750 Correct portrait 1234728 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld: PA Cot-Portrait-Ferdinand Mulnier.png |thumb|Pierre Auguste Cot]] '''Pierre Auguste Cot''' ([[Bédarieux]], [[17 febrewaris]] [[1837]] – [[Parys]], [[2 augustus]] [[1883]]) wie in Frânsk [[keunstskilder]]. == Wurkpaad == Cot studearre oan de Keunsthegeskoalle yn [[Toulouse (stêd)|Toulouse]] en ferfear dêrnei nei [[Parys]]. Dêr studearre er fierder by [[Alexandre Cabanel]], [[Léon Cogniet]] en [[William Adolphe Bouguereau]]. Hy [[debút|debutearre]] yn 1863 mei in útstalling yn de [[Paryske salon]]; it wie in súkses. Hy wûn dêrnei ferskate prizen en medaljes en waard yn 1874 beneamd yn it Frânske [[Legioen fan Eare]]. It wurk fan Cot wurdt rekkene ta de [[akademyske keunst]]. Guon fan syn skilderijen bleaune bot wurdearre en populêr, lykas ''Le Printemps'' ('De maitiid', 1873) en ''La Tempête'' ('De stoarm', 1880), dy't beide te sjen binne yn it [[Metropolitan Museum of Art]] fan [[New York (stêd)|New York]]. Cot wie teffens in ferneamd portretskilder. Wurk fan Cot is ek te besjen yn it [[Louvre]] yn Parys. Cot waard beïerdige op begraafplak [[Père Lachaise]] yn Parys. == Galery == <gallery widths="180" heights="180"> The Storm.jpg|''La Tempête'', 1880 Ophelia (Pierre Auguste Cot).jpg|''Ophelia'', 1870 Cot Portrait Of Young Woman.jpg|''Portret fan in jonge frou'', 1869 Pierre Auguste Cot-Dionisa-1870.jpg|''Famke mei blommen'', om 1870 Cot Girl with Basket of Oranges and Lemons.jpg|''Famke mei sinasapels en sitroenekoer'', 1871 PIERRE-AUGUSTE COT - Primavera (Museo Metropolitano de Nueva York, 1873. Óleo sobre lienzo, 213.4 x 127 cm).jpg|''Maitiid'', 1873 Venice cot.jpg|''Venice'' Mireille par Cot.jpg|''Mireille'' </gallery> == Keppeling om utens == * [https://www.pierreaugustecot.org pierreaugustecot.org], Biografy en wurk {{Commonscat|Pierre Auguste Cot}} {{DEFAULTSORT:Cot, Pierre Auguste}} [[Kategory:Frânsk keunstskilder]] [[Kategory:Oksitaansk persoan]] [[Kategory:Persoan berne yn 1837]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1883]] aor5mw02itaoj2yddwibss1kl0equlp 0 172053 1234659 1172536 2026-07-10T23:30:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234659 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme= Afrikaanske dwerchspjocht |Ofbyld= [[Ofbyld:Sasia africana (YPM ORN 100653) (cropped).jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[spjochteftigen]] (''Piciformes'') |Famylje= [[spjochten]] (''Picidae'') |Skaai= '''Afrikaanske dwerchspjochten''' <br>&nbsp;&nbsp;&nbsp;(''Verreauxia'') <small>[[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1856</small> |Wittenskiplike namme= Verreauxia africana |Beskriuwer, jier= [[Jules Verreaux|Verreaux]] & [[Édouard Verreaux|Verreaux]], 1855 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Afrikaanske dwerchspjocht''' (''Verreauxia africana'') is in fûgel út de famylje fan 'e [[spjochten]] (''Picidae''). == Taksonomy == Yn it ferline waard de fûgel ta it skaai ''Sasia'' rekkene en guon dogge dat noch. De bruorren [[Jules Verreaux|Jules]] en [[Édouard Verreaux]] beskreane de fûgel yn 1855 as ''Sasia africana'' oan 'e hân fan in eksimplaar út [[Gabon]], West-Afrika. In jier letter sette de [[Dútslân|Dútske]] [[ornitolooch]] [[Gustav Hartlaub]] de fûgel yn it monotypyske skaai ''Verreauxia''. Dat krige doe net in soad neifolging, mar molekulêr DNA-ûndersyk liet yn 2017 sjen dat it setten yn in apart skaai te ferdigenjen wie, sadat it fûgeltsje jimmeroan faker yn it aparte skaai ''Verreauxia'' set wurdt. Der binne gjin ûndersoarten fan erkend. == Beskriuwing == De dwerchspjocht is in knobsk fûgeltsje fan 9 oant 10 sm mei in koart sturtsje. It boppebealchje fan it fûgeltsje is oliifgrien mei wat giel. De fleugels en de sturt binne oliifkleurich en brún. De kiel en it boarst binne griis, de búk wat ljochter griis. Om it each is de hûd read en hat de fûgel gjin fearkes en boppe it read om it eachje rint in wyt streekje. Ek de poatsjes binne readeftich. De dwerchspjocht hat in swarte snaffel. Jonge fûgels binne net safolle oars, der sitte allinne mear grize en okerkleurige tinten yn it fearrekleed. == Iten == De fûgel siket syn iten yn strûken en tichte begroeiing en yn de legere dielen fan beammen. Mei syn snaffel wit er skuorren te meitsjen yn it hout om by keverlarven te kommen. Hy yt ek ynsekten, mar liket net sljocht te wêzen op mychammels. == Nêst == Tusken juny en febrewaris wurdt der bret en it nêst fan 'e Afrikaanske dwerchspjocht is maksimaal fiif meter fan 'e grûn. Der wurde twa aaikes lein en beide âlders bringe de jonge fûgels grut. == Fersprieding == De fûgel libbet yn [[Gana]], [[Ivoarkust]], [[Nigearia]], [[Angoala]], [[Kameroen]], de [[Sintraal-Afrikaanske Republyk]], de [[Republyk Kongo]], de [[Demokratyske Republyk Kongo]], [[Ekwatoriaal-Guinee]], Gabon en [[Uganda]].<ref>[https://ebird.org/species/afrpic1 eBird]</ref> De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en is lokaal algemien. De Afrikaanske dwerchspjocht libbet yn sekundêr bosk yn leechlân. It is in warber fûgeltsje, dat faak yn pearkes fan it iene nei it oare plak fleant en him somtiden by oare groepen fûgels foeget. == Status == De soarte is lokaal algemien yn in grut ferspriedingsgebiet en wurdt dêrom troch de [[IUCN]] as net bedrige kategorisearre. {{boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:African piculet]] (ferzje fan 27 desimber 2023) {{reflist}} ---- {{Commonscat|Sasia africana|Afrikaanske dwerchspjocht}} }} {{DEFAULTSORT:Afrikaanske dwerchspjocht}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Spjocht]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] c58ck99pkzopb0d2tvag9awabqr6ufb 0 173218 1234627 1171964 2026-07-10T14:20:08Z RomkeHoekstra 10582 + IUCN-skema 1234627 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = |Ofbyld = [[File:African Pygmy-Geese (Nettapus auritus) pair ... (52231179201).jpg|260px]]<br><small>''Jerk (foargrûn) en sijke (eftergrûn)''</small>. |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[dwercheinen]] (''Nettapus'') |Wittenskiplike namme= Nettapus auritus |Beskriuwer, jier = [[Pieter Boddaert|Boddaert]], 1783 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:Nettapus map.svg|center|260px]]<small>{{Color box|#000080}} Ferspriedingsgebiet Afrikaanske dwerchein }} De '''Afrikaanske dwerchein''' (''Nettapus auritus'') is in tropyske [[einfûgel]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[dwercheinen]] (''Nettapus''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] libbet yn sompige gebieten mei in soad planten yn [[Afrika]] besuden de [[Sahara]] en op [[Madagaskar]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:NettopusAuritusDavies.jpg|thumb|left|Tekening fan in pearke Afrikaanske dwercheinen.<br>C.G. Finch-Davies (1875–1920)]] Alhoewol't de dwerchein in snaffel hat lykas in goes, binne se mear besibbe oan 'e einen. It is de lytste wetterfûgel fan Afrika en ien fan 'e lytste wetterfûgels fan 'e wrâld. De ein wurdt 27 oant 33 sm lang en 260 oant 290 g swier. It mantsje hat in wyt gesicht en in irisearjende swarte streek, dy't op 'e krún begjin en oer de efterkant fan 'e hals trochrint oant op 'e rêch. Op 'e sydkant fan 'e kop en de hals sit in ovale, griene flek omseame fan in swarte râne. De rêch is [[Metallic-kleur|metallic]] grien. De sechtjin sturtfearren binne swart. De fearren fan 'e wjukken binne swart mei in metallic griene irisaasje op 'e dekfearren mei in wite balke oer de sekundêre earmfearren. De boppekant fan it boarst en de flanken binne ljocht kastanjebrún en de búk is wyt. De ein hat in smelle wite ring om 'e hals. Wyfkes hawwe in griis gesicht mei in donkerbrune eachstreek en binne brúnich op 'e wangen en nekke. Se ha in donkerbrune foarholle, krún en efterkant fan 'e nekke mei wat irisaasje, mar minder glânzgjend as it mantsje. In grien plak lykas by it mantsje ûntbrekt. It boarst en de flanken hawwe in donkere kastanjekleur en de rêch is donkerbrún. De fearren fan 'e wjukken binne brúnswart mei útsûndering fan in wite balke op 'e sekundêre earmfearren. It ûnderste diel fan 'e snaffel is giel, it boppeste diel is bûnter mei brún en in donkerbrune punt. De poaten binne donkergriis oant swart. == Nêst == De Afrikaanske dwerchein boud faak in nêst fan gers yn beamholtes, mar der binne fariaasjes. Der wurden likernôch 6 oant 12 (yn 'e regel 9) aaien lein, dy't troch it wyfke útbret wurde. It mantsje bliuwt tichteby en ferdigenet it territoarium. == Leefgebiet == De ein is net honkfêst en libbet fan [[Senegal]] yn it west oant [[Eritreä]] en [[Somaalje]] yn it east en nei it suden ta oant yn it meast eastlike diel fan [[Súd-Afrika]] en op Madagaskar, mar net yn it súdwesten fan Afrika. Hy mei graach yn sompige gebieten, marren en stadich streamend wetter wêze mei in soad planten lykas wetterleeljes. Yn [[Etioopje]], [[Sambia]] en Madagaskar wurdt de fûgel ek yn berchgebieten oan 1800 m hichte oantroffen. == Fersprieding == [[Ofbyld:African Pygmy Geese, Moremi Reserve, Botswana.jpg|thumb|left|Afrikaanske dwercheinen yn it Moremi Reservaat, Botswana.]] It ferspriedingsgebiet fan 'e Afrikaanske dwerchein is tige grut en sadwaande is de kâns op útstjerren lyts. Hoefolle fûgels der binne is net bekend. It is wol dúdlik dat it oantal tebek rint. Dat hat te meitsjen troch de yntroduksje fan frjemde fisksoarten, dy't foar de ynhiemske wetterplanten net goed binne. Ek it drûchlizzen fan sompen troch minsken soargje foar minder dwercheinen. De efterútgong giet lykwols net hurd en is minder as 30% yn 'e tsien jier. Dêrom stiet de Afrikaanske dwerchein net op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]]. == Gedrach == De Afrikaanske dwerchein libbet fan it sied fan wetterleeljes en oar sied fan driuwende planten, mar ek ynsekten en lytse wingeleaze dierkes. Se wurde faak yn pearkes en lytse groepkes waarnommen. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://ebird.org/species/afrpyg1 Ebird] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-pygmy-goose-nettapus-auritus BirdLife.] Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:African pygmy goose]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Nettapus auritus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dwerchein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] hgrh6mkw5leypn6rz8ffpqqgkdik9li 1234629 1234627 2026-07-10T15:06:00Z Drewes 2754 [[]] oars 1234629 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = |Ofbyld = [[File:African Pygmy-Geese (Nettapus auritus) pair ... (52231179201).jpg|260px]]<br><small>''Jerk (foargrûn) en sijke (eftergrûn)''</small>. |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[dwercheinen]] (''Nettapus'') |Wittenskiplike namme= Nettapus auritus |Beskriuwer, jier = [[Pieter Boddaert (natuerûndersiker)|Boddaert]], 1783 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:Nettapus map.svg|center|260px]]<small>{{Color box|#000080}} Ferspriedingsgebiet Afrikaanske dwerchein }} De '''Afrikaanske dwerchein''' (''Nettapus auritus'') is in tropyske [[einfûgel]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[dwercheinen]] (''Nettapus''). De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] libbet yn sompige gebieten mei in soad planten yn [[Afrika]] besuden de [[Sahara]] en op [[Madagaskar]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:NettopusAuritusDavies.jpg|thumb|left|Tekening fan in pearke Afrikaanske dwercheinen.<br>C.G. Finch-Davies (1875–1920)]] Alhoewol't de dwerchein in snaffel hat lykas in goes, binne se mear besibbe oan 'e einen. It is de lytste wetterfûgel fan Afrika en ien fan 'e lytste wetterfûgels fan 'e wrâld. De ein wurdt 27 oant 33 sm lang en 260 oant 290 g swier. It mantsje hat in wyt gesicht en in irisearjende swarte streek, dy't op 'e krún begjin en oer de efterkant fan 'e hals trochrint oant op 'e rêch. Op 'e sydkant fan 'e kop en de hals sit in ovale, griene flek omseame fan in swarte râne. De rêch is [[Metallic-kleur|metallic]] grien. De sechtjin sturtfearren binne swart. De fearren fan 'e wjukken binne swart mei in metallic griene irisaasje op 'e dekfearren mei in wite balke oer de sekundêre earmfearren. De boppekant fan it boarst en de flanken binne ljocht kastanjebrún en de búk is wyt. De ein hat in smelle wite ring om 'e hals. Wyfkes hawwe in griis gesicht mei in donkerbrune eachstreek en binne brúnich op 'e wangen en nekke. Se ha in donkerbrune foarholle, krún en efterkant fan 'e nekke mei wat irisaasje, mar minder glânzgjend as it mantsje. In grien plak lykas by it mantsje ûntbrekt. It boarst en de flanken hawwe in donkere kastanjekleur en de rêch is donkerbrún. De fearren fan 'e wjukken binne brúnswart mei útsûndering fan in wite balke op 'e sekundêre earmfearren. It ûnderste diel fan 'e snaffel is giel, it boppeste diel is bûnter mei brún en in donkerbrune punt. De poaten binne donkergriis oant swart. == Nêst == De Afrikaanske dwerchein boud faak in nêst fan gers yn beamholtes, mar der binne fariaasjes. Der wurden likernôch 6 oant 12 (yn 'e regel 9) aaien lein, dy't troch it wyfke útbret wurde. It mantsje bliuwt tichteby en ferdigenet it territoarium. == Leefgebiet == De ein is net honkfêst en libbet fan [[Senegal]] yn it west oant [[Eritreä]] en [[Somaalje]] yn it east en nei it suden ta oant yn it meast eastlike diel fan [[Súd-Afrika]] en op Madagaskar, mar net yn it súdwesten fan Afrika. Hy mei graach yn sompige gebieten, marren en stadich streamend wetter wêze mei in soad planten lykas wetterleeljes. Yn [[Etioopje]], [[Sambia]] en Madagaskar wurdt de fûgel ek yn berchgebieten oan 1800 m hichte oantroffen. == Fersprieding == [[Ofbyld:African Pygmy Geese, Moremi Reserve, Botswana.jpg|thumb|left|Afrikaanske dwercheinen yn it Moremi Reservaat, Botswana.]] It ferspriedingsgebiet fan 'e Afrikaanske dwerchein is tige grut en sadwaande is de kâns op útstjerren lyts. Hoefolle fûgels der binne is net bekend. It is wol dúdlik dat it oantal tebek rint. Dat hat te meitsjen troch de yntroduksje fan frjemde fisksoarten, dy't foar de ynhiemske wetterplanten net goed binne. Ek it drûchlizzen fan sompen troch minsken soargje foar minder dwercheinen. De efterútgong giet lykwols net hurd en is minder as 30% yn 'e tsien jier. Dêrom stiet de Afrikaanske dwerchein net op 'e [[Reade List]] fan 'e [[IUCN]]. == Gedrach == De Afrikaanske dwerchein libbet fan it sied fan wetterleeljes en oar sied fan driuwende planten, mar ek ynsekten en lytse wingeleaze dierkes. Se wurde faak yn pearkes en lytse groepkes waarnommen. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://ebird.org/species/afrpyg1 Ebird] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-pygmy-goose-nettapus-auritus BirdLife.] Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:African pygmy goose]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Nettapus auritus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dwerchein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] nyrs0kvirb7q4lj4oyio9om1t269gv5 0 173250 1234698 1171885 2026-07-10T23:54:09Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234698 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske smjunt |Ofbyld = [[File:American wigeon oakley street 12.26.21 DSC 3615.jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br>[[File:American wigeon oakley street 12.27.19 DSC 0922.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[smjunten]] (''Mareca'') |Wittenskiplike namme= Mareca americana |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:Mareca americana map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''Amerikaanske smjunt''' (''Mareca americana'', synonym: ''Anas americana'') is in [[Fûgels|fûgel]] út it skaai [[smjunten]], dy't yn [[Noard-Amearika|Noard-]], [[Midden-Amearika|Midden-]] en [[Súd-Amearika]] libbet. == Beskriuwing == De Amerikaanske smjunt wurdt 45 oant 55 sm lang en hat in spanwiidte fan 75 oant 90 sm. It gewicht fan 'e fûgel leit tusken 600 en 850 gram. [[Ofbyld:American Wigeon pair.JPG|thumb|left|''Pearke Amerikaanske smjunten.'']] Jerken hawwe yn 'e pronkfearren in rôze boarst in in swart efterdiel. De romp is readbrún en giet nei de rêch ta oer yn in sulvergrize kleur. De fearren op de rêch binne yn in patroan fan fine weachjes griisbrún, itjinge nei de flanken ta minder wurdt. It ûnderbealchje is helder wyt. De fûgel hat in opfallende wite [[spegel]] (''speculum''), dy't sawol yn 'e rêst as yn 'e flecht te sjen is. De kop is griiseftich mei in griene streek fan it each oant yn 'e nekke en dêre yn swart wite flekken einiget. Tusken de snaffel oant de foarholle is de kop gielich. De sturt bestiet út twa of trije langere fearren. Bûten de briedtiid lykje de jerkjes op de wyfkes. It wyfke is ljochtbrún en hat in soad fan it wyfke fan 'e [[wylde ein]]. Troch de foarm fan it bealchje is de Amerikaanske smjunt wol fan oare soarten te ûnderskieden, útsein de smjunt. De smjunt hat lykwols oars as de Amerikaanske smjunt in wat donkerder kop en in grize ûnderkant fan 'e wjukken. Alles by inoar binne de wyfkes fan de smjunt wat grizer fan kleur mei in swym fan fiolet. By jerkjes en wyfkes binne de snaffels blaugriis mei in swart puntsje en in swarte snaffelbasis. De poatsjes binne blaugriis. == Fersprieding == [[Ofbyld:Male american wigeon in flight-1274.jpg|thumb|left|''Jerk yn 'e flecht.'']] De Amerikaanske smjunt briedt yn in grut part fan [[Kanada]], yn [[Alaksa]] en oan 'e [[Grutte Marren]]. De fûgel oerwinteret yn [[Teksas]], [[Louisiana]] en oan 'e kust fan 'e [[Golf fan Meksiko]]. De Amerikaanske smjunt is út en troch as [[dwaalgast]] yn West-Europa te sjen. == Hâlden en dragen == De Amerikaanske smjunt libbet yn iepen gebieten mei wetter en yt grondeljend of gerskjend planten. Likernôch 90% fan it iten bestiet út planten. De rest bestiet út wetterdierkes, dy't mei it iten fan 'e planten ynnommen wurde. Faak wurde Amearikaanske smjunten yn groepen fan [[dûkeinen]] sjoen, fan wa't se de wetterplanten stelle as dy wer boppe komme. [[Ofbyld:Anas americana 1.jpg|thumb|left|''Wyfke mei einepiken''.]] Yn maaie komme de Amerikaanske smjunten út harren oerwinteringsgebieten yn 'e briedgebieten oan. De [[balts]] ferrint net opfallend. It nêst wurdt 1tichteby wetter op 'e grûn boud, leafst yn tichte begroeiing of goed begroeide eilannen en bestiet út 6 oant 12 [[Krêm (kleur)|krêm]]kleurige aaien. Allinne it wyfke briedt en bringt de einepiken ek allinne grut. It jerkje bliuwt tichteby it wyfke oant it [[ferfearjen]]. De jonge fûgels fleane trochstrings nei 45 oant 63 dagen út. == Status == It oantal Amerikaanske smjunten wurdt op likernôch 2.700.000 rûsd. De populaasje nimt stadichoan ôf, mei in trochsnit fan 0,3% it jier.<ref>[Birdlife, oproppen 24 febrewaris 2024]</ref> {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://ebird.org/species/amewig?siteLanguage=nl Ebird] * [https://waarneming.nl/species/799/ Waarneming.nl] * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/amerikaanse-smient Fûgelbeskerming Nederlân] Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Nordamerikanische Pfeifente]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Mareca americana}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Smjunt (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] 7rdwl7hjbqfig5s79x5tg3y14tlr890 0 173275 1234708 1171896 2026-07-10T23:59:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234708 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amsterdamsmjunt |Ofbyld = |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[smjunten]] (''Mareca'') |Wittenskiplike namme= Mareca marecula |Beskriuwer, jier= Olson & Jouventin 1996 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Orthographic projection centred over Ile Amsterdam.png|250px]] }} De '''Amsterdamsmjunt''' (''Mareca marecula'', earder ''Anas marecula'') wie in [[einfûgels|einesoarte]], dy't [[Endemisme|endemysk]] wie op it [[Amsterdam (eilân)|Île Amsterdam]] fan 'e [[Frânske Súdlike en Antarktyske Lannen]]. It wie in [[wetterfûgel]], dy't net fleane koe en nei alle gedachten troch de jacht fan seelju en ymportearre [[rôt|rotten]] om 1800 hinne útstoar. Yn 1894 besocht in natoerûndersiker it eilân foar it earst, mar doe wie de ein al útstoarn. De fûgel is allinne bekend fan bonken. De earste bonken fan de soarte binne yn 1955-1956 fûn. Doe waard tocht dat de fûgel it meast oan 'e [[skiertsjilling]] besibbe wie. Yn 1987 waarden yn grotten bonken fan 'e fûgel fan teminsten 33 yndividuën ûntdutsen. Ut dy fynst die bliken dat it om in hiele lytse einesoarte gie, mei in koarte, puntige snaffel lykas dy fan [[smjunten]]. De sterke poatsjes, in redusearre einebok en lytse wjukken binne in oanwizing dat de fûgel net fleane koe. Undersyk fan 'e plasse, wêrút bliken die dat de fûgel mar in bytsje of gjin sâlt wetter dronk, en dat de bonken oant op in hichte fan 500 meter fûn waarden, wize der op dat de fûgel net fuort oan 'e kust libbe. De fûgel krige de namme ''Anas marecula'', nei it smunteskaai ''Mareca''. By in besite fan 'e ûntdekker John Barrow oan it likernôch 80 km fierder lizzende [[Saint-Paul (eilân)|Île Saint-Paul]] op 2 febrewaris 1793 rapportearre dy oer it bestean fan in lytse brune ein, dy't net folle grutter as in [[Lysterfûgels|klyster]] wie. Op it eilân wiene de fûgels it favorite iten fan 'e fiif seehûnejagers dy't op dat eilân wennen. Om 't it eilân in ein fierder as Île Amsterdam lei, soene dy ek útstoarne eintsjes in aparte soarte fertsjintwurdige ha, dy't te ferlikenjen wie mei de Amsterdamsmjunt. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Amsterdam wigeon]] {{reflist}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Smjunt (skaai)]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Bist útstoarn yn de 19e iuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Frânske Súdlike en Antarktyske Lannen]] aeztn9ci3rluz8rucnlg3efbknuvwea 0 173292 1234700 1171872 2026-07-10T23:54:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234700 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = swarte ein |Ofbyld = [[File:American black ducks mill pond (22837452542).jpg|250px]]<br> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[einen]] (''Anas'') |Wittenskiplike namme= Anas rubripes |Beskriuwer, jier= [[William Brewster|Brewster]], 1902 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Anas rubripes map.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''swarte ein''' (''Anas rubripes'') is in ein út de famylje fan 'e [[einfûgels]] (''Anatidae''). De swarte ein libbet yn it easten fan [[Noard-Amearika]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Blackduckmallard.jpg|thumb|left|''Ferskil tusken de swarte en de wylde ein.'']] De swarte ein is likernôch like grut as de [[wylde ein]] (''Anas platyrhynchos''). Ek de wyfkes fan 'e twa soarten lykje op inoar, al binne se wat donkerder. De einen binne 48 oant 63 sm lang en hawwe in spanwiidte fan likernôch 88 oant 96 sm. Se binne 720 oant 1640 gram swier. Der is net in soad ferskil tusken jerkjes en wyfkes. Allinne de snaffel jout dúdlik ûnderskied. Dy is by jerkjes giel en by wyfkes grieneftich. == Fersprieding == Swarte einen libje op marren, dobben, rivieren, yn sompen, oan rânen fan brakke wettergebieten fan 'e mûning fan rivieren en dridzich lân yn it noarden fan [[Saskatchewan]], [[Manitoba]], [[Ontario]], [[Quebec]] en de oare [[Kanada|Kanadeeske]] provinsjes oan 'e [[Atlantyske Oseaan|Atlantyske]] kust en it gebiet om 'e [[Grutte Marren]] fan 'e [[Feriene Steaten]] hinne. De swarte ein krúst noch alris mei de wylde ein en dêrtroch wurdt de populaasje swarte einen jimmeroan lytser en nimt it tal krusings ta. == Nêst == [[Ofbyld:American Black Duck (8574371991).jpg|thumb|left|''Nêst mei einepiken fan 'e swarte ein'']] De [[balts]] fynt fan febrewaris oant maart plak. De populaasje hat in heech oandiel jerkjes, sadat yn it earste jier in soad jerkjes net ta pearen komt. Oer it algemien bliuwe pearkes langer by inoar as by de wylde ein. It nêst wurdt troch it wyfke boud, dat net folle foarsteld en faak net mear as in mei fearkes beklaaide kûle is. Under it brieden wurdt it nêst mei dûns ôfset en as it wyfke it nêst ferlit bestoppet se de oant 11 krêmwite aaien mei dûns. Allinne it wyfke briedt en de aaien komme nei 23 oant 25 dagen út. It ferlies fan lechsels is by de swarte ein tige heech. Yn 'e Chesapeake Bay wurde bygelyks mar 38% fan 'e lechsels piken útbret. Predatoaren dy't faak aaien frette en wyfkes deadzje binne rôffûgels, foksen en waskbearen. Nei it ferlies fan in lechsel besiket in wat âldere swarte ein op 'e nij aaien út te brieden, oant wol trije kear ta. == Status == De populaasje waard yn 2020 op 700.000 folwoeksen yndividuën rûsd. De [[IUCN]] hat de ein op de [[Reade list]] as net bedrige opnommen. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/22680174 Ebird] Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Dunkelente]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anas rubripes}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ein (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] hgq1qc96r2sals5j8eeut6u9dmfm6we 0 173300 1234691 1171881 2026-07-10T23:51:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234691 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske piiptsjilling |Ofbyld = [[File:Anas carolinensis m Sam Smith Toronto2.jpg|250px]]<br>Jerkje<br>[[File:Green-winged Teal (female) (11160178556).jpg|250px]]<br>wyfke |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[einen]] (''Anas'') |Wittenskiplike namme= Anas carolinensis |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Anas carolinensis dis.png|center|250px]]<small><br>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#0080FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''Amerikaanske piiptsjilling''' (''Anas carolinensis'') is in lytse [[Einen|ein]], dy't in soad op 'e (Euraziatyske) [[piiptsjilling (fûgel)|piiptsjilling]] liket en foarhinne ek as ûndersoarte ''A. crecca carolinensis'' beskôge waard. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Green Winged Teal Pair Seedskadee NWR (16388996884).jpg|thumb|left|''Pearke Amerikaanske piiptsjillings''.]] De Amerikaanske piiptsjilling is 31 oant 398 sm lang en hat in spanwiidte fan 52-59 sm. It eintsje weecht 140 oant 500 gram. De fûgel liket wat oansjen en gedrach oanbelanget in soad op 'e piiptsjilling. By de wyfkes is hast gjin ûnderskie, mar by it mantsje fan 'e Amerikaanske piiptsjilling is de griene maskerflek fan it kopke in bytsje omseame mei in brúngiele râne, wylst dy by de Euraziatyske soarte dúdliker en helder giel is. Amerikaanske piiptsjillings hawwe boppedat in opfallende wite streek oan wjerskanten fan it boarst dy't by de Euraziatyske ein ûntbrekt. Oarsom hat de Euraziatyske piiptsjilling in horizontale wite streek op 'e flanken, dy't de Amerikaanske soarte net hat. == Fersprieding == De ein briedt yn [[Alaska]], [[Kanada]] en it noarden fan 'e [[Feriene Steaten]] en oerwinteret súdliker oant yn [[Midden-Amearika]]. As [[dwaalgast]] wurdt de Amerikaanske piiptsjilling somtiden oant op [[Hawaï]] oantroffen. De Amerikaanske piiptsjilling mei graach oer ryk begroeid, dridzich gerslân en wetter mei in soad ûnderwetterplanten. It oantal folwoeksen einen fan 'e Amerikaanske piiptsjilling wurdt op likernôch 3.900.000 rûsd. De fûgel liket yn oantal ta te nimmen. == Gedrach == De Amerikaanske piiptsjilling fan it noarden is in [[trekfûgel]] en oerwinteret folle súdliker fan syn briedgebiet. Bûten de briedtiid foarmet de fûgel grutte groepen. == Nederlân == Yn Nederlân is de soarte in [[dwaalgast]]. == Ofbylden == {| class="wikitable" border="1" |- | <center>[[Ofbyld:Anas carolinensis m Sam Smith Toronto7.jpg|200x175px]]</center> | <center>[[Ofbyld:PikiWiki Israel 60294 hula lake - anas crecca.jpg|200x150px]]</center> |- | <center><small>''Jerkje Amerikaanske piiptsjilling.''</small></center> | <center><small>''Jerkje Euraziatyske piiptsjilling.''</small></center> |- | <center>[[Ofbyld:Female Green-winged Teal- Bolsa Chica Wetlands (4412427221).jpg|200x175px]]</center> | <center>[[Ofbyld:Sarcelle d'hiver Anas crecca aDSC 4251 (51529036554).jpg|200x175px]]</center> |- | <center><small>''Wyfke Amerikaanske piiptsjilling.''</small></center> | <center><small>''Wyfke Euraziatyske piiptsjilling.''</small></center> |} {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/amerikaanse-wintertaling Fûgelbeskerming Nederlân] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/1844 SOVON] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/green-winged-teal-anas-carolinensis Birdlife] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anas carolinensis}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ein (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] 1doxqekulmyh9i3skcec3lndto7smv0 0 173324 1234685 1171883 2026-07-10T23:47:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234685 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amazônetsjilling |Ofbyld = [[Ofbyld:Amazonetta brasiliensis.jpg|250px]]<br>Jerkje |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[Amazônetsjillings]] (''Amazonetta'') |Wittenskiplike namme= Amazonetta brasiliensis |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:Amazonetta brasiliensis map.svg|center|250px]] }} De '''Amazônetsjilling''' (''Amazonetta brasiliensis'') is in [[Fûgels|fûgelsoarte]] út de famylje [[einfûgels]] (''Anatidae''). == Beskriuwing == Amazônetsjillings hawwe in lingte oant 40 sm en wurde oant 600 gram swier. Tusken jerkjes en wyfkes fan 'e Amazônetsjilling besteane in pear opfallende ferskillen. Jerkjes hawwe in reade snaffel, reade poaten en hawwe in helder grize kop en hals. Wyfkes hawwe yn it gesicht wat wite fearkes en by har ûntbrekt de helder grize tekening oan 'e kop en hals. De snaffel fan 'e wyfkes is griis, de poaten binne ek read, mar matter. Juvinilen lykje op folwoeksen fûgels, mar binne wat ljochter. As de piken noch yn it dûns sitte, ha se in brune snaffel, in donkerbrune iris en oranjereade poatsjes. It boppebealchje is foar it measte swartbrún, it gesicht en it ûnderbealchje goudgiel oant striegiel. Al nei 28 dagen nei it útkommen kinne de geslachten fan 'e piken bepaald wurde. Dan begjint it snaffeltsje fan it jerkje al read te wurden. De ûndersoarte ''Amazonetta brasiliensis ipecutiri'' is dúdlik grutter as de ''Amazonetta brasiliensis ipecutiri''. {| class="wikitable" border="1" |- | <center>[[Ofbyld:Amazonetta brasiliensis-male.jpg|200x150px]]</center> | <center>[[Ofbyld:Amazonetta brasiliensis-female.jpg|200x175px]]</center> |- | <center><small>''Jerkje Amazônetsjilling.''</small></center> | <center><small>''Wyfke Amazônetsjilling.''</small></center> |- |} == Fersprieding en gedrach == Amazôneeinen libje yn pearkes of yn lytse groepkes oan 'e rânen fan marren, fivers en sompen yn 'e tropyske bosken fan Súd-Amerika eastlik fan 'e [[Andes]]. Se ite wetterplanten, dy't se swyljend mei de snaffel en grondeljend út ûndjip wetter fiskje. [[Ofbyld:Brazilian Teals (Amazonetta brasiliensis) couple (male left) (29061603735).jpg|thumb|left|''Pearke Amazônetsjillings.'']] Se briede it hiele jier troch en bouwe harren nêsten yn 'e begroeiing oan 'e wetterkant of driuwend op it wetter. In nêst hat sa'n 8 oant 12 aaien, dy't nei 23 oant 28 dagen útbret wurde. By Amazônetsjillings briedt allinne it wyfke, mar de jerkjes helpe by it grutbringen fan 'e piken, dy't nei in jier folgroeid binne. Yn it wyld wurde Amazônetsjillings likernôch 10 jier. == Undersoarten == Der binne twa ûndersoarten: De lytse Amazônetsjilling (A. b. brasiliensis) is de troch Gmelin yn 1789 beskreaune nominaatfoarm. Dy komme yn [[Brazylje]], [[Suriname]], [[Guyana]], [[Frânsk-Guyana]], sintraal [[Fenezuëla]], it easten fan [[Kolombia]] en it noardeasten fan [[Perû]] foar. De grutte Amazônetsjilling (A. b. ipecutiri) waard yn 1816 troch Louis Pierre Vieillot beskreaun en libbet yn Brazylje, it noarden fan [[Argentynje]], it easten fan [[Bolivia]], [[Oerûguay]] en [[Paraguay]]. == Status == De [[IUCN]] giet der fan út dat de fûgel net bedrige wurdt. De populaasje en it ferspriedingsgebiet is grut, mar liket ôf te nimmen. == Sierfûgel == Amazônetsjillings wurde sûnt 1850 yn Europa holden. De earste fok slagge yn 1878 yn 'e dieretún fan [[Londen]] en sûnt 1884 yn 'e dieretún fan [[Berlyn]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/brazilian-teal-amazonetta-brasiliensis Birdlife] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Amazonetta brasiliensis}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Einfûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] 771uq107brlckpgoqh0789k1uadamru 0 173522 1234711 1171897 2026-07-11T00:01:47Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234711 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Andesein |Ofbyld = [[Ofbyld:Zoo Praha 0251.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[Andeseinen]] (''Lophonetta'') |Wittenskiplike namme= Lophonetta specularioides |Beskriuwer, jier= [[Parker King|King]], 1828 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:Lophonetta specularioides map.svg|250px]] }} De '''Andesein''' of (fanwegen de [[toef (fearren)|toefe]]) '''toefertsein''' (''Lophonetta specularioides'') is in [[Fûgels|fûgel]] út de famylje [[einfûgels]] (''Anatidae''). [[Philip Parker King]] beskreau yn 1828 de soarte foar it earst wittenskiplik. De Andesein waard eartiids as ''Anas specularioides'' ta it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e echte [[einen]] rekkene, mar om 't de Andesein him yn 'e ûntwikkeling al ier fan 'e oare soarten yn de famylje einfûgels ôfspjalte, wurdt de Andesein as in apart skaai beskôge. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Crested Duck.jpg|thumb|left|Andesein yn 'e flecht.]] De Andesein is in middelgrutte, griisbrún flekte ein fan likernôch 50 oant 60 sm lang. De ein is tusken de 900 gram en 1,1 kilo swier. Jerken binne grutter as wyfkes, hawwe in dúdliker markearing en de toefe fan 'e jerk is wat langer as dy fan it wyfke, mar fierder is der gjin [[Seksuele dimorfy|geslachtsdimorfisme]] tusken de geslachten. De nekke, it kin en it gesicht binne ljochtgriis. De fearren fan 'e mantel, rêch en de boppedekfearren fan 'e wjukken binne donkerbrún mei ljochtere dielen. De krún fan 'e ein is donkerbrún. Om it each is it swart, de eagen sels fariearje fan read oant giel. Snaffel en poaten binne donkergriis. It ''speculum'' is oan 'e bûtenkant irisearjend pears of brûns en hat in brede wite râne. Juvenilen hawwe in soad fan 'e folwoeksen fûgels, mar ha gjin toefe en it swarte gebiet om it each ûntbrekt. == Fuortplanting == De einen briede twa oant trije kear yn 't jier en de briedtiid hinget ôf fan 'e geografyske lokaasje. Yn 'e [[Andes]] briedt de ein yn 'e moannen oktober oant april en yn it suden fan Súd-Amearika yn 'e regel fan septimber oant jannewaris. Yn 'e briedtiid binne toeferteinen foar oare einen oer tige fûl by it ferdigenjen fan it territoarium. Se binne dêrby net benaud en jeije sels folle gruttere einfûgels lykas guozzen fuort. It nêst leit op 'e grûn tichteby de kant fan it wetter. It lechsel bestiet út fiif oant acht krêmkleurige aaien. It wyfke briedt de aaien yn 30 dagen út en it jerkje helpt by it grutbringen fan 'e piken, dy't nei tsien oant alve wiken fleane kinne. == Undersoarten en fersprieding == De Andeseinen hat twa ûndersoarten: * ''L. s. alticola'': fan sintraal [[Perû]] oant sintraal [[Sily]] en it noarwesten fan [[Argentynje]]. * ''L. s. specularioides'' [[Ofbyld:Lophonetta specularioides -Puerto Natales, Patagonia, Chile-8.jpg|thumb|left|Patagoanyske tûfertsein.]] De nominaatfoarm fan 'e Patagoanyske toefertsein (''L. s. specularioides'') is in [[stânfûgel]] en foar in part [[trekfûgel]] en libbet yn it suden fan [[Sily]] en [[Argentynje]] oant yn [[Fjoerlân]]. De trekfûgels binne de einen, dy't yn 'e hegere dielen libje. Op 'e [[Falklâneilannen]] is de ein ien fan 'e meast foarkommende einen en in stânfûgel. It oantal fan dizze ûndersoarte wurdt op 10.000 oant 25.000 pearkes rûsd. De Andes-toefertsein (''L. s. alticola'') is in briedfûgel fan 'e heechlizzende Andesmarren fan [[Perû]] en komt yn súdlike rjochting oant de regio [[Junín (regio)|Junín]] foar. De ûndersoarte komt ek yn it suden fan [[Bolivia]], it noarden fan Sily en it uterste westen fan Argentynje foar. Yn 'e saneamde [[Puna (gestlân)|Puna]]sône is it de meast foarkommende einfûgel. It oantal wurdt op 100.000 yndividuën rûsd. Winterdeis trekke se nei hichten fan 2.000 boppe seenivo. == Status == Neffens de [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] is de populaasje stabyl. Dêrom hat de Andesein de status fan net bedrige. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Mexican duck]] * [https://ebird.org/species/creduc1#:~:text=A%20distinctive%2C%20rather%20large%20duck,bill%20and%20legs%20dark%20gray. Ebird] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lophonetta specularioides}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Einfûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] ek3kgkhenu8mb6lz8vtbdgoukfhrutm 0 174316 1234670 1171760 2026-07-10T23:36:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234670 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Afrikaanske papegaaido |Ofbyld = [[Ofbyld:Green pigeon, MalaMala Game Reserve, South Africa (51642167389).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[pappegaaidowen]] (''Treron'') |Wittenskiplike namme = Treron calvus |Beskriuwer, jier= [[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]], 1811 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Afrikaanske pappegaaido''' (''Treron calvus'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[pappegaaidowen]] (''Treron'') út 'e famylje [[Dofûgels|dowen]] (''Columbidae''). It is ien fan 'e fiif soarten fan it skaai yn 'e Afrikaanske tropen. De Afrikaanske pappegaaido hat in grut ferspriedingsgebiet ûnder de [[Sahara]] mei 17 erkende ûndersoarten. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Day 67 African Green Pigeon (Treron calvus) attracted by fruiting fig-tree ... (53355010970).jpg|thumb|left|Afrikaanske pappegaaido yn it Nasjonaal Park Kruger (Súd-Afrika).]] De fûgel is 25 oant 30 sm lang en weecht 130 oant 285 gram. De boppedielen binne griisgrien oant gielgrien. De snaffel hat boppe by de basis opfallend reade waakshûd. De snaffel hat fierder in wite punt. Under oan 'e hals hat de fûgel in grize flek. Wyfkes ferskille net in soad fan mantsjes, se binne allinne wat lytser en doffer fan kleur. == Undersoarten == De Afrikaanske pappegaaido hat 17 ûndersoarten. De ûndersoarten yn it westen hawwe op 'e snaffel in relatyf grutte, reade waakshûd, in grize sturt en giele poaten, wylst de eastlike en súdeastlike ûndersoarten mear grien op 'e sturt ha en oranje oant rôze poaten. [[Ofbyld:African green pigeon (Treron calvus sharpei).jpg|thumb|250px|''T. c. sharpei'' (Gana).]] [[Ofbyld:African green pigeon, Treron calvus, Kruger main road near Punda Maria turn-off, Kruger National Park, South Africa (26186636726).jpg|thumb|250px|''T. c. delalandii'' (Súd-Afrika).]] *''T. c. calvus'': east [[Nigearia]] oant it noardeasten fan 'e [[Kongo-Kinsjasa]] en sintraal [[Angoala]]. *''T. c. virescens'': [[Sao Tomee en Prinsipe|Prinsipe]]. *''T. c. sharpei'': [[Sierra Leöane]] oant súd Nigearia en it noarden fan [[Kameroen]]. *''T. c. nudirostris'': [[Senegal]] oant [[Gambia]] en [[Guinee-Bissau]]. *''T. c. poensis'': [[Bioko]]. *''T. c. uellensis'': [[Súd-Sûdan]], it noarden fan Kongo-Kinsjasa, [[Uganda]]. *''T. c. brevicera'': Súdwest [[Etioopje]] oant noardlik [[Tanzania]] beëasten de [[Grutte Slink]] (útsein de kust). *''T. c. salvadorii'': it easten fan Kongo-Kinsjasa, it súdwesten fan Tanzania, [[Sambia]], it noarden fan [[Malawy]] en [[Mozambyk]]. *''T. c. wakefieldii'': kuststreek fan [[Kenia]] en noardeastlik Tanzania. *''T. c. schalowi'': eastlik Angoala, noardeastlik [[Namybje]], noardlik [[Botswana]] en it noardwesten fan [[Simbabwe]]. *''T. c. ansorgei'': westlik Angoala (súd fan 'e [[Kwanza]]). *''T. c. vylderi'': noardwesten fan Namybje (eastlik fan Grootfontein). *''T. c. gibberifrons'': súdeasten fan Súd-Sûdan oan de Fiktoaria Mar yn Uganda, Rûanda, Burûndy, westlik Kenia en noardwestlik Tanzania. *''T. c. delalandii'': kust fan súdeast Tanzania oant it suden fan Súd-Afrika (eastlike Kaapprovinsje). *''T. c. granti'': Leechlannen fan eastlik Tanzania en [[Sansibar (eilân)|Sansibar]]. == Status == De Afrikaanske pappegaaido stiet op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as 'net bedrige' (sitewaasje 2024). De grutte fan 'e populaasje is net bekend. It oantal fan 'e soarte rint tebek, mar lokaal komt de do noch in soad foar. Ek hat de soarte in grut ferspriedingsgebiet. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan 'e Nederlânsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:nl:Afrikaanse papagaaiduif]] (ferzje 17 april 2024) * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-green-pigeon-treron-calvus Birdlife, oproppen 17 april 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Treron calvus|Afrikaanske pappegaaido}} }} {{DEFAULTSORT:Afrikaanske pappegaaido}} [[Kategory:Pappegaaido]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] eslqh6i0zgq6yuvp1jzda9q7almm0ui 0 174492 1234710 1212752 2026-07-11T00:00:56Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234710 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Andamanenpappegaaido |Ofbyld = [[Ofbyld:Andaman Green-pigeon flight.JPG|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[pappegaaidowen]] (''Treron'') |Wittenskiplike namme = Treron chloropterus |Beskriuwer, jier= [[Edward Blyth|Blyth]], 1845 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Andamanenpappegaaido''' (''Treron chloropterus'') is in [[Fûgels|fûgel]] fan it skaai [[pappegaaidowen]] (''Treron'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dofûgels]] (''Columbidae''). == Beskriuwing == De Andamanenpappegaaido is in middelgrutte griene do fan 27 sm, dy't heart by de seis soarten fan 'e saneamde Pompadour-groep, dy't earder as ien soarte behannele waard. De mantsjes fan dy Pompadour-dowesoarten hawwe allegear in readbrune rêch (grien by it wyfke), swarte wjukfearren mei giele rânen en in grize râne op 'e sturt. De [[groubekpappegaaido]] (''Treron curvirostra'') ferskilt fan dy dowesoarten, mei't dy in grouwere snaffel hat mei in reade basis en in dúdlike ljochtgriene eachring. == Fersprieding == De soarte komt op 'e [[Andamanen]] en [[Nikobaren]] foar. De do libbet yn grienbliuwende wâlden en oan 'e rânen dêrfan en yt figen en oar fruit. == Undersoarten == De Andamanenpappegaaido wurdt as monotypysk behannele, mar op basis fan it ferspriedingsgebiet binne der nei alle gedachten teminsten twa ûndersoarten (Andamanen en Nikobaren). Om 't de oare eilannen yn it ferspriedingsgebiet op grutte ôfstân fan inoar lizze, bestiet de kâns dat der noch mear ûndersoarten binne.<ref>[https://www.iucnredlist.org/species/22726279/198251435#population IUCN]</ref> == Status == De do hat in relatyf beheind ferspriedingsgebiet en der is in soad ûnwissens oer de populaasje. Oannommen wurdt dat de soarte fan biotoopferlies, mar fral fan 'e jacht te lijen hat en yn oantal efterút giet. De Ynternasjonale Uny fan Natoerbeskerming [[IUCN]] klassifisearre de soarte dêrfandinne as gefoelich ('hast bedrige'). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=34FED63C95522CE7 Avibase, oproppen 22 april 2024] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/andaman-green-pigeon-treron-chloropterus Birdlife, oproppen 22 april 2024] * [https://www.iucnredlist.org/search?query=Treron%20oxyurus%20&searchType=species, IUCN, oproppen 22 april 2024 ] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Treron chloropterus|Andamanenpappegaaido}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Pappegaaido]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] 0eyx9yr7t50ryh2h5b5ppa60i24ehgz 0 174538 1234667 1172364 2026-07-10T23:34:44Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234667 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske leppelbek |Ofbyld = [[Ofbyld:African Spoonbill, Platalea alba at Rietvlei Nature Reserve, Gauteng, South Africa (22185281263).jpg|250px]] |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[wylpreagerfûgels]] (''Threskiornithidae'') |Skaai = [[leppelbekken]] (''Platalea'') |Wittenskiplike namme= Platalea alba |Beskriuwer, jier= [[Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], 1786 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Afrikaanske leppelbek''' (''Platalea alba'') is in fûgelsoarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[wylpreagerfûgels]] (''Threskiornithidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:African Spoonbill-001.jpg|thumb|left|Afrikaanske leppelbek yn Súd-Afrika.]] Mei 90 sm is de Afrikaanske leppebek likernôch like grut as de Europeeske [[leppelbek]]. It fearrekleed is suver wyt, de poaten binne rôzeread en it gesicht is read. De snaffel is griis en hat reade rânen. == Gedrach == De fûgels libje yn grutte, ûndjippe wiete gebieten by marren, rivieren, opslachmarren ensafuorthinne. It iten bestiet út lytse fisken, wringeleazen, kreeften en ynsekten. Der is gjin fêste briedtiid, dy't ôfhinklik is fan it ferspriedingsgebiet en fan it fallen fan rein. Yn it west fan Afrika briedt de fûgel yn 'e drûge tiid, yn East- en Sintraal-Afrika meast yn 'e reintiid en yn Súd-Afrika yn 'e winter of iere maitiid. De fûgels bouwe in grut ovaal nêst fan tûken en reit yn beammen boppe wetter. Afrikaanske leppelbekken briede yn koloanjes fan 5 oant 20 pearkes, somtiden sels oant 250 pearkes, leafst mei oare fûgelsoarten. Ek bûten de briedtiid is it in sosjale fûgel, dy't tegearre foerazjearje en rêste. [[Ofbyld:African Spoonbill, Platalea alba, at Pilanesberg National Park, Northwest Province, South Africa (28740688895).jpg|thumb|left|Foerazjearjende Afrikaanske leppelbekken.]] Afrikaanske leppelbekken foerazjearje yn leech wetter troch mei de snaffel hinne en wer te swyljen. De fûgel is foar in part in [[trekfûgel]] en siket by drûchte om wietere gebieten. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt yn in grut part fan [[Afrika]] súd fan 'e [[Sahara]] foar. Ut en troch wurdt de Afrikaanske leppelbek ek sjoen yn [[Jemen]], dêr't de fûgel besocht hat te brieden. Yn [[Oman]] is it in [[dwaalgast]]. Ek yn Europeeske lannen lykas [[Nederlân]] komt de fûgel wolris as dwaalgast foar.<ref>[https://waarneming.nl/species/21115/ Waarneming.nl, oproppen 24 april 2024]</ref> De Afrikaanske leppelbek is monotypysk, itjinge betsjut dat der gjin ûndersoarten binne. == Status == De Afrikaanske leppelbek hat in grut ferspriedingsgebiet. Yn [[Madagaskar]] wurdt de soarte earnstich bedrige troch de ferneatiging fan ferskillende koloanjes. Ek hat de soarte te lijen fan it drûchlizzen fan wiete gebieten. Doch klassifisearret de [[IUCN]] de fûgel op 'e [[Reade list]] as net bedrige. Der wurdt oannommen dat de populaasje oer it generaal stabyl is en it oantal wurdt neffens ''BirdLife International'' tusken de 7.300 en 73.000 folwoeksen fûgels rûsd. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=70924157EB774F64 Avibase, oproppen 24 april 2024] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-faced-spoonbill-platalea-minor/text Birdlife, oproppen 24 april 2024] * [https://www.iucnredlist.org/search?query=Treron%20teysmannii%20&searchType=species Reade list, IUCN, oproppen 24 april 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Platalea alba|Afrikaanske leppelbek}} }} {{DEFAULTSORT:Afrikaanske leppelbek}} [[Kategory:Leppelbek]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] fnh43l9vvf1vglb5hmy8ttteztrxz9r 0 175244 1234678 1172146 2026-07-10T23:39:56Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234678 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Alashanreadsturtsje |Ofbyld = [[Ofbyld:Phoenicurus alaschanicus (cropped).JPG|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miggesnappers]] (''Muscicapidae'') |Skaai = [[readsturtsjes]] (''Phoenicurus'') |Wittenskiplike namme= Phoenicurus alaschanicus |Beskriuwer, jier= [[Nikolaj Przjevalski|Przjevalski]], 1876 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = }} It '''Alashanreadsturtsje''', ek it '''Przewalskireadsturtsje''' (''Phoenicurus alaschanicus''), is in fûgelsoarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e ''Muscicapidae'' ([[miggesnappers]]). It is in endemyske fûgel fan [[Sina]]. De namme Alashanreadsturtsje is ûntliend oan 'e Helan-bergen, dy't eartiids faak de Alashan-bergen neamd waarden. == Beskriuwing == De fûgel is 14 oant 16 sm grut en hat oranje, grize en swarte kleuren. It mantsje hat in grize nekke en in grize bopperêch. De efterrêch en de sturt binne kastanjeread oant oranje en de wjukken swart mei wite aksinten. De ûnderkant is ljochtoranje en nei de búk ta witer. It wyfkes is effen brún mei fan ûnder wat mear bêzje. De wjukken binne brúnswart mei bleke rânen oan 'e grutte dekfearren, sekundêre slachpinnen en tertials. De stút en de sydkanten fan 'e sturt binne oranje, it midden fan 'e sturt is brúnswart. == Fersprieding == De soarte komt yn Sintraal-Sina foar en briedt allinne yn 'e provinsjes [[Qinghai]], [[Gansu]] en [[Ningxia]]. Winterdeis is de soarte ek yn it suden fan [[Shaanxi]], [[Shanxi]], [[Hebei]] en [[Beijing]] waarnommen. It biotoop fan 'e fûgel is mei strewellen begroeide hellingen mei stieneftige grûn. Se binne ek yn bercheftige nullebosken fan 3.300 oant de beamgrins te sjen. Nei it brieden siket er legere dielen op oant likernôch 2.000 meter boppe seenivo. Yn 'e hjerst libbet de fûgel hast allinne noch beien. == Status == Oannommen wurdt dat de populaasje relatyf lyts is en rûsd wurdt dat de populaasje út 6.000 oant 15.000 folwoeksen fûgels bestiet. Troch it ferdwinen fan bosk rinne de oantallen fan 'e de soarte nei alle gedachten al in skoft tebek. De soarte wurdt dêrom troch [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as hast bedrige klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ala-shan-redstart-phoenicurus-alaschanicus Avibase, oproppen 8 juny 2024] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/plumbeous-water-redstart-phoenicurus-fuliginosus Birdlife, oproppen 8 juny 2024] * [https://ebird.org/species/alsred1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 8 juny 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Phoenicurus alaschanicus}} }} {{DEFAULTSORT:Alashanreadsturtsje}} [[Kategory:Readsturtsje]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] k4r3hb192puqqwbbqszqb7d0lopzsw4 0 175671 1234673 1228296 2026-07-10T23:37:43Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234673 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske swarte ein |Ofbyld = [[Ofbyld:Anas sparsa 144037520.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[einen]] (''Anas'') |Wittenskiplike namme= Anas sparsa |Beskriuwer, jier= [[Thomas Campbell Eyton|Eyton]], 1838 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Afrikaanske swarte ein''' (''Anas sparsa'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[einfûgels]] (''Anatidae''). Thomas Eyton publisearre yn 1838 foar de earst kear de wittenskiplike namme fan it skaai. == Beskriuwing == [[Ofbyld:African Black Duck, Anas sparsa at Rietvlei Nature Reserve - 49151861352.jpg|thumb|left|De ein yn it Súdafrikaanske natuerreservaat Rietvlei.]] De 48 oant 57 sm grutte ein hat in swart fearrekleed mei wite flekken op 'e rêch. It mantsje is grutter as it wyfke, mar der binne fierder gjin ferskillen yn 'e kleur. De spegel op 'e wjuk is poarper-blau en fral te sjen as de ein fleant. De fûgels wurde somtiden mei [[gielsnaffelein]]en ferwiksele. == Fersprieding == De Afrikaanske swarte ein libbet fral yn it easten en it suden fan [[Afrika]] ûnder de [[Sahara]] oant [[Súd-Afrika]] ta. Der binne isolearre populaasjes yn it westen fan [[Ekwatoriaal Afrika]], yn it súdeasten fan [[Nigearia]], [[Kameroen]] en [[Gabon]]. It biotoop fan 'e fûgel bestiet deis út rivieren en beken en nachts út grut iepen wetter. De ein hâldt fan wetter yn it beboske heuvellân fan Afrika en ferstoppet syn fan gers en takjes makke nêst tichteby streamend wetter op 'e grûn. De soarte komt yn Afrika foar en bestiet út twa ûndersoarten: * ''A. s. leucostigma'': fan Nigearia oant [[Kongo-Kinsjasa]], [[Sûdan]], [[Etioopje]], [[Simbabwe]] en [[Angoala]]. * ''A. s. sparsa'': fan [[Namybje]] en súdlik Simbabwe oant [[Súd-Afrika]]. == Fuortplanting en iten == De Afrikaanske swarte ein is in skouwe fûgel mei in sterk territoariumgedrach. Meastentiids wurdt er yn lytse groepkes of pearkes sjoen. Se briede it hiele jier troch yn ferskillende gebieten. In lechsel bestiet út 4 oant 8 aaien en de aaien komme nei 30 dagen út. It wyfkes soarget foar de piken. De Afrikaanske swarte ein is net sinnich en yt larven, wetterdierkes, plantaardich materiaal, sied, lytse fiskjes, slakken en krabben. == Fok == De Afrikaanske swart ein waard foar it earst yn 1914 út [[Natal (provinsje)|Natal]] yn Nederlân ynfierd en yn 1916 wie der foar it earst in slagge fok. Nei de jierren 1960 waard de fûgel populêrder as sierfûgel, mar wurdt dochs faker yn grutte dieretunen holden. By it hâlden fan 'e ein moat rekken holden wurde dat de fûgel gefoelich is foar kjeld. == Status == De ein stiet as net bedrige op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:African black duck]] * [https://ebird.org/species/afbduc1?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=1EAFAD9FAED6B99B Abibase] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-black-duck-anas-sparsa Birdlife] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anas sparsa}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ein (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] niwku05r3r3vuzt1tnpu9hrdjorwunj 0 179253 1234688 1186192 2026-07-10T23:49:09Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234688 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske kaamein |Ofbyld = [[Ofbyld:Comb Duck Sarkidiornis sylvicola (captive).jpg|250px]]<br><small>jerk.</small><br>[[Ofbyld:Amerikanische Höckerglanzgans Sarkidiornis sylvicola 050807.jpg|250px]]<br><small>wyfke.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[kaameinen]] (''Sarkidiornis'') |Wittenskiplike namme= Sarkidiornis sylvicola |Beskriuwer, jier= [[Hermann von Ihering|Ihering, HFA]] & [[Rodolpho von Ihering|Ihering, R]], 1907 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:Sarkidiornis sylvicola map.svg|center|250px]] }} De '''Amerikaanske kaamein''' (''Sarkidiornis sylvicola'') is in fûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[einfûgels]] (''Anatidae''). De fûgel komt yn [[Súd-Amearika]] foar en wurdt troch guon ek as in ûndersoarte fan 'e gewoane [[kaamein]] beskôge. == Beskriuwing == De soarte wurdt 56 oant 76 sm, hat in spanwiidte tusken de 116 oant 145 sm en weecht 1 oant 2,9 kg. Folwoeksen fûgels ha in wite kop mei donkere skeinspruten en flekken en in wyt boarst. De boppedielen binne grien en blau irisearjend swart. It jerkje is in stik grutter as it wyfke en hat in grutte kaam op 'e snaffel, dy't by it wyfke ûntbrekt. De Amerikaanske kaamein liket in soad op 'e gewoane kaamein, dy't yn [[Afrika]] en [[Súdeast-Aazje|Oriïntaalsk Aazje]] foarkomt. De Amerikaanske kaamein is lykwols lytser en is op 'e sydkanten donkerder, by jerken swart en by wyfkes griis, wylst dy by de gewoane kaamein by jerken ljochtgriis en by wyfkes hast wyt binne. De measte taksonomyske autoriteiten ûnderskiede de Amerikaanske kaamein fan 'e gewoane kaamein as soarten fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] kaameinen. == Fersprieding == Amerikaanske kaameinen libje yn Súd-Amearika, benammen yn it noarden fan [[Kolombia]] en [[Fenezuëla]] oant Noard-[[Argentynje]]. It biotoop fan 'e fûgels bestiet út dobben yn gerslân, sompen, marren en rivieren, broekbosken en rysfjilden. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Sarkidiornis sylvicola (Pato moñudo), Colombia (16372430426).jpg|thumb|left|Groepke wyfkes.]] Amerikaanske kaameinen briede meastentiids yn beamholtes mar ek yn heech gers. Jerken ha somtiden twa wyfkes tagelyk of oant fiif wyfkes efterinoar. Se ferdigenje harren wyfkes en de piken, mar net de nêstlokaasjes. Wyfkes lizze sân oant 15 gielwite aaien. Guon wyfkes lizze de aaien yn ien grut nêst, dêr't somtiden wol 50 aaien yn lizze. Yn 'e reintiid binne de fûgels honkfêst, dêrbûten net en binne se faak yn groepen te sjen. Somtiden foarmje de groepen dan aparte seksen. Foar rysboeren wolle se noch wol ris in pleach wurde. Se mei graach yn beammen sitte Se ite plantesoarten oanfolle mei lytse fiskjes, wringeleaze dierkes en sied. == Status == De wrâldpopulaasje fan 'e Amerikaanske kaamein wurdt op 25.000 oant 100.000 fûgels rûsd, itjinge delkomt op 16.700 oant 66.700 folwoeksen fûgels (Wetlands International 2023). It kappen fan bosken en de tapassing fan gif om de fûgels út de rysfjilden te hâlden, foarmje in bedriging fan 'e soarte. Yn dielen fan it ferspriedingsgebiet wurdt der tefolle op 'e fûgel jage, lykas yn it noardeasten fan [[Brazylje]]. Oannommen wurdt dat de populaasje oer it generaal tebek rint, mar om't tocht wurdt dat de tebekgong net grutter as 30% yn tsien jier tiid is en de fûgel in grut ferspriedingsgebiet hat, wurdt de Amerikaanske kaamein troch [[IUCN]] as net bedrige op 'e [[Reade list]] klassifisearre (2024). {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} Dizze side bestiet foar in part út in oersetting fan 'e Ingelsktalige Wikipedyside (sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Comb duck]]) en ynformaasje út: * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/comb-duck-sarkidiornis-sylvicola Birdlife] * [https://www.iucnredlist.org/species/22724744/265022743 IUCN] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=6C8A4060 Avibase] ---- {{Commonscat|Sarkidiornis sylvicola|Amerikaanske kaameinen}} }} [[Kategory:Kaamein]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] 8plfi8y14opro1qyg2o0471rpyvgxi1 0 179560 1234679 1212756 2026-07-10T23:40:28Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234679 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Aleksanderparkyt |Ofbyld = [[Ofbyld:Psittacula alexandri (mating) -Assam -India-8.jpg|250px]]<br>Mantsje en wyfke yn 'e Yndiaaske dielsteat Assam. |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[ealparkiten]] (''Psittacula'') |Wittenskiplike namme= Psittacula alexandri |Beskriuwer, jier = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Psittacula alexandri distribution by subspecies.png|center|250px]]<small><center>Ferspriedingsgebiet neffens ûndersoarte.</center></small> }} De '''Aleksanderparkyt''' (''Psittacula alexandri'') is de typesoarte fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[ealparkiten]] (''Psittacula'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Red-breasted Parakeet মদনা টিয়া।.jpg|thumb|left|Mantsje.]] [[Ofbyld:Red-Breasted Parakeet (Female).jpg|thumb|left|Wyfke.]] De 33 oant 38 sm lange griene parkyt hat in rôzeread boarst (dêrfandinne ek de Ingelske namme ''red-breasted parakeet''). De kop is blaugriis mei in swarte streek oer de foarholle tusken de eagen en swart op it kin en it ûnderwang. Op 'e griene wjukken hat de fûgel in giel plak. De relatyf koarte sturt fan 'e Aleksanderparkyt is blaueftich. Mantsjes ha in reade snaffel mei in giele punt en wyfkes ha in swarten-ien. Wyfkes binne op it boarst ek minder rôzeread as mantsjes. == Fersprieding == Aleksanderparkiten komme fan noardlik [[Yndia]] oant it suden fan [[Sina]] yn it easten en oant [[Java (eilân)|Java]] en [[Borneo]] yn it suden foar. De soarte is troch minsken yntrodusearre yn [[Singapoer]], [[Hongkong]] en [[Tokyo]]. == Undersoarten == * ''P. a. alexandri'' <small>{{aut|Linnaeus}}, 1758</small>: Java, [[Baly (eilân)|Baly]] en súdlik Borneo. * ''P. a. abbotti'' <small>({{aut|Oberholser}}, 1919</small>): [[Andamanen]]. * ''P. a. cala'' <small>({{aut|Oberholser}}, 1912</small>): [[Simeulue (eilân)|Simeulue]] (west fan [[Sumatra]]). * ''P. a. dammermani'' <small>{{aut|Chasen & Kloss}}, 1932</small>: [[Karimundjawa]] ([[Javasee]]). * ''P. a. fasciata'' <small>({{aut|Statius Müller}}, 1776</small>): noardlik Yndia oant súdlik [[Sina]] en [[Yndosina]]. * ''P. a. kangeanensis'' <small>{{aut|Hoogerwerf}}, 1962</small>: [[Kangean-eilannen]] (Javasee). * ''P. a. major'' <small> ({{aut|Richmond}}, 1902</small>): Lasia en [[Baby (eilân)|Baby]] (west fan Sumatra). * ''P. a. perionca'' <small>({{aut|Oberholser}}, 1912</small>): [[Nias]]. == Status == [[Ofbyld:Red-breasted Parakeet (মদনা টিয়া).jpg|thumb|left|Wyfke.]] It is net bekend hoe grut de populaasje is, mar dy wurdt as frij algemien omskreaun. Oannommen wurdt dat de populaasje slim te lijen hat fan streuperij en ferlies fan leefgebiet. Dêrfandinne wurdt de soarte op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as gefoelich klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://www.iucnredlist.org/species/22685505/261477056 IUCN, oproppen 17 jannewaris 2025.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-breasted-parakeet-psittacula-alexandri/text Birdlife, oproppen 17 jannewaris 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=AC2576A1A8D7096B Avibase, oproppen 17 jannewaris 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Psittacula alexandri|Aleksanderparkyt}} }} [[Kategory:Ealparkyt]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren]] [[Kategory:Eksoat yn Singapoer]] [[Kategory:Eksoat yn Japan]] [[Kategory:Eksoat yn Sina]] 7zuxmkliyxdza33egwkqic14h9fyxwq 0 179790 1234695 1183241 2026-07-10T23:53:05Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234695 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske see-ein |Ofbyld = [[Ofbyld:Black Scoter (m) (51802676735).jpg|250px]]<br><small>Jerk</small><br>[[Ofbyld:055 - BLACK SCOTER (12-17-13) tucson, az -01 (11429497856).jpg|250px]]<br><small>Wyfke.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[see-einen]] (''Melanitta'') |Wittenskiplike namme= Melanitta americana |Beskriuwer, jier = [[William Swainson|Swainson]], 1832 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Melanitta americana map.svg|250px]]<small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''Amerikaanske see-ein''' (''Melanitta americana'') is in [[Einfûgels|einfûgel]] út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[see-einen]] (''Melanitta''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Melanitta americana (16727307402).jpg|thumb|left|Groep fleanende Amerikaanske see-einen.]] De Amerikaanske see-ein is in grutte see-ein mei in grutte en bysûndere snaffel. De jerken binne hielendal swart en ha in opfallende, meastentiids giele knobbel op 'e snaffel. It wyfke is brún en hat bleke wangen. Se liket in soad op it wyfke fan 'e gewoane see-ein. In folwoeksen jerk weecht trochstrings 1.100 gram en is 49 sm lang, wylst wyfkes troch de bank nommen 980 gram swier en 45 sm lang binne. Apart fan 'e gewoane see-ein kin de soarte fan oare see-einen ûnderskieden wurde troch it ûntbrekken fan wyt by de jerk en de gruttere blekere plakken fan it wyfke. == Fersprieding == De Amerikaanske see-ein briedt hielendal yn it noarden fan [[Noard-Amearika]] yn [[Labrador (regio)|Labrador]] en [[Newfoundland]], yn it súdeasten en noardwesten fan 'e [[Hudsonbaai]]. De fûgels briede ek oan 'e [[Sibearje|Sibearyske]] kant fan 'e [[Beringstrjitte]], eastlik fan 'e [[Jana (rivier)|Jana]]. Winterdeis siket er de minder kâlde gebieten oan 'e kusten fan 'e Feriene Steaten en [[Kanada]] op. Oan 'e [[Pasifyske Oseaan|Pasifyske]] is de fûgel te sjen oant de kust fan 'e [[Golf fan Meksiko]] en yn [[Aazje]] oant de kust fan [[Sina]]. Guon wyfkes oerwinterje op 'e [[Grutte Marren]]. De soarte is in seldsume [[dwaalgast]] yn West-Europa. Allinne jerken binne bûten it eigen ferspriedingsgebiet goed te identifisearjen en wyfkes sille dêr dus net opfalle. == Gedrach == De fûgels dûke nei skaal- en weakdieren en ite ek ynsekten, larven, kút en somtiden planten. Winterdeis foarmet de ein grutte groepen yn kustwetter. Se driuwe ticht op inoar en fleane fakentiden tagelyk op. Yn 'e briedtiid binne se minder sosjaal. Se bouwe harren nêst op 'e grûn op 'e [[tûndra]] of tusken boskjes by de see, marren of rivieren en lizze fiif oant sân aaien. De [[ynkubaasje]]tiid duorret 27 oant 31 dagen. Nei it útkommen fuorje wyfkes de jongen en dêrnei, wylst se noch net fleane kinne, moatte se harren sels rêde. == Status == De populaasje wurdt op 350.000 oant 560.000 folwoeksen fûgels rûsd en nimt ôf. De soarte hat te meitsjen mei in soad bedrigingen. It feroarjen fan it klimaat en it takomstige fersuorjen fan 'e oseaan kinne liede ta de ôfname fan weakdieren. Ek de kommersjele eksploitaasje fan skelpdieren foarmje in bedriging, wylst boaraktiviteiten, oaljeloazingen en fersmoarging de wintergebieten mei grutte konsintraasjes fûgels bedriigje en it drokke skipsferkear groepen út harren favorite fiedselgebieten ferjeije kinne. Dêrnjonken wurde alle jierren noch tûzenen fûgels yn Kanada en de Feriene Steaten troch jagers ôfsketten. De [[IUCN]] klassifisearret de status fan 'e fûgel op 'e [[Reade list]] dêrfandinne as gefoelich. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-scoter-melanitta-americana Birdlife, oproppen 23 jannewaris 2025.] * [https://www.iucnredlist.org/species/22732425/178236617 IUCN, oproppen 23 jannewaris 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=B7B1A5DD94724A05 Avibase, oproppen 23 jannewaris 2025.] * [https://waarneming.nl/species/790/ Waarneming.nl] Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Black scoter]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Melanitta americana}} }} [[Kategory:See-ein]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] 04syc2muls16851zbvfxalb8svggw09 0 180060 1234707 1183788 2026-07-10T23:59:21Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234707 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amoerdûkein |Ofbyld = [[Ofbyld:Aythya baeri cropped.jpg|250px]]<br><small>jerk</small><br>[[Ofbyld:Aythya baeri female.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[jollings]] (''Aythya'') |Wittenskiplike namme= Aythya baeri |Beskriuwer, jier= [[Gustav Radde|Radde]], 1863 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-CR.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Aythya baeri distribution.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#ffaaaa}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#ffccaa}} [[briedfûgel]]<br> |Kolom2= {{Color box|#afe9af}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#aaeeff}} [[wintergast]] <br> }}</small> }} De '''Amoerdûkein''' (''Aythya baeri'') is in [[dûkein]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[jollings]] (''Aythya'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[einfûgels]] (''Anatidae''). De ekstreem seldsume fûgel komt yn it súdeasten fan [[Sibearje]] en Súdeast-Aazje foar. == Beskriuwing == [[Ofbyld:The Indian ducks and their allies (6254042807).jpg|thumb|left|Ofbyld fan<br>[[Johannes Gerardus Keulemans]].]] Amoerdûkeinen wurde 41 oant 46 sm lang. It mantsje hat in grien glânzgjende kop en nekke, in kastanjebrún boarst, in donkerbrune rêch en brune flanken, dy't nei de wite búk ta oergean yn brune streken. De snaffel is blaugriis en wurdt by de swarte punt wat ljochter. De iris fan 'e fûgel is ljochtgiel oant wyt. By it jerkje ûntbrekt bûten de briedtiid de glâns op 'e kop en hals. De fearren fan 'e romp binne dan griis- oant brúneftich, de flanken binne ek wat donkerder en de snaffel is donkerder blaugriis. Wyfkes binne griisbrún en ha gjin opfallende ferskillen mei de oare wyfkes fan jollings. De grutste ferskillen is it formaat fan 'e snaffel. Se hat in donkergrize snaffel en in donkerbrune iris. De jonge Amoerdûkeinen lykje op wyfkes en dat jildt sawol foar de jerkjes as de wyfkes. Harren donkerbrune kop en rompfearren binne sûnder glâns. De flanken binne allinne yn it ûnderste diel ljochter. As Amoerdûkeinen fleane is der by jerken en wyfkes in opfallende wite bân te sjen. De fûgels binne ûnder de wjukken wyt. Se ha ek in ljochte búk. == Fersprieding == [[Ofbyld:Aythya baeri mother and ducklings.jpg|thumb|250px|Wyfke mei trije piken.]] Se briede by marren en wiete gebieten yn gerslân yn it [[Amoer (rivier)|Amoergebiet]] fan Sibearje en yn [[Mantsjoerije]]. Nei alle gedachten briede de fûgels ek yn [[Noard-Koreä]] en yn it easten fan [[Mongoalje]]. De soarte jout de foarkar oan ûndjippe marren mei in soad begroeiing yn iepen lânskippen en lit him net yn wetter yn boskgebieten sjen. De briedgebieten hat faak in brede reidseame mei wat stikjes iepen wetter. Winterdeis trekt de fûgel nei [[Japan]], [[Tailân]], [[Birma]], [[Assam]] en [[Bangladesj]]. In pear eksimplaren oerwinterje noch yn it noardeasten fan [[Yndia]]. It grutste diel fan 'e populaasje oerwinteret lykwols yn it easten fan [[Sina]]. De wintergebieten binne net oars as de briedgebieten, mar de ein is dan ek te sjen op brak wetter, by mûningen fan rivieren en opslachmarren. Op 'e trek folgje de einen oer it generaal de rin fan 'e rivieren. == Gedrach == [[Ofbyld:Aythya baeri pair.jpg|thumb|left|Pearke Amoerdûkeinen yn [[Wuhan]], Sina.]] Bûten de briedtiid libje se yn lytse groepen, yn 'e briedtiid yn pearkes of lytse famyljeferbannen. Oer syn iten is net in soad bekend, mar it bestiet út planten en út dierlik materiaal. Yn guon gebieten binne ek rysplanten in belangrike oanfolling op it dieet. De pearkes wurde yn 'e wintergebieten foarme. Se komme tusken healwei maart oant healwei maaie yn 'e briedgebieten werom. De nêsten wurde fan planten yn 'e tichte reidseame boud. Tsjin 'e ein fan maaie, begjin juny wurde de aaien lein. In lechsel bestiet út 10 gielgrize aaien, dat yn likernôch 27 dagen útbret wurdt. == Status == De oerwinteringsgebieten binne fral oantaaste troch wetterfersmoarging, fiskerij, feroaringen yn 'e fegetaasje en de feroaringen fan in soad wettergebieten oan 'e [[Yangtze]]. Faktoaren yn 'e bried- en trekgebieten ha mooglik ek bydroegen oan 'e tebekgong fan 'e fûgels. Oan 'e tebekgong fan 'e fûgel is noch gjin ein kommen. De [[IUCN]] klassifisearre de fûgel earder as in kwetsbere soarte. Ut ûndersyk die lykwols bliken dat de oantallen hieltiten hurder ôfnimme. Dêrom waard de soarte yn 2008 op 'e list fan bedrige diersoarten set. Yn 2012 waard de IUCN-status feroare yn earnstich bedrige. Yn 2021 krige de Amoerdûkein de heechste beskermingsstatus yn Sina. Neffens mediaberjochten waard yn 2022 de earste finzen populaasje yn Sina yn 'e dieretún fan [[Beijing]] ûnderbrocht mei totaal 54 fûgels. It doel is om dy populaasje út te wreidzjen en foar reyntroduksje yn te setten. Neffens in yn 2022 publisearre stúdzje lizze de measte briedplakken (81,8%) en geskikte biotopen (94%) bûten beskerme gebieten en oerlaapje se mei grutte stêden. De hjoeddeiske beskerme gebieten binne mooglik minder effektyf foar it behâld mei it each op in takomstige klimaatferoaring. Fan grut belang foar de beskerming fan 'e soarte is grinsoerskriedende gearwurking. == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/baers-pochard-aythya-baeri Birdlife.] * [https://www.iucnredlist.org/species/22680384/154436811 IUCN.] * [https://ebird.org/species/baepoc1?siteLanguage=nl Ebird.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=750FE7083EC00313 Avibase.] {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Dútsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:de:Baermoorente]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Aythya baeri|Amoerdûkein}} }} {{DEFAULTSORT:Amoerdukein}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Jolling]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] q5hkl7b9iep7gqigtvkqdnrxscshp48 0 180374 1234699 1184772 2026-07-10T23:54:29Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234699 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske stikelsturt |Ofbyld = [[Ofbyld:Ruddy Duck (52889940516).jpg|250px]]<br>jerk</small><br>[[Ofbyld:DUCK, RUDDY (11-27-07) fem, oso -1 (2069476233).jpg|250px]]<br>sijke</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[stikelsturten]] (''Oxyura'') |Wittenskiplike namme= Oxyura jamaicensis |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:OxyuraJamaicensisIUCN.svg|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= <br>{{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trekfûgel]]<br> |Kolom2= <br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#FFFF00}} eksoat <br>{{Color box|#FF8080}} mooglik útstoarn<br> }}</small> }} De '''Amerikaanske stikelsturt''' (''Oxyura jamaicensis'') is in [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[einfûgels]] (''Anatidae''). It is ien fan 'e seis soarten fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stikelsturten]] (''Oxyura''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Ruddy Duck drakes Sand Lake National Wildlife Refuge (5790172740).jpg|thumb|left|Jerkjes.]] Amerikaanske stikelsturten wurde 35 oant 43 sm lang en ha in spanwiidte fan 53 oant 62 sm. De jerk hat in swarte kop en hals mei wite wangen en in ljochtblauwe snaffel. It boarst, de flanken en de rêch binne kastanjeread, wylst de ûnderkant brún is en de ûndersturtdekfearren wyt. Se ha in donkere puntsturt en donkerblauwe poaten. It sijke hat in brúngrize kop mei in donkerbrune krún en in like donkerbrune streek fan 'e basis fan 'e snaffel oant it ear. Snaffel en poarten binne donker griisblau. == Fersprieding == Amerikaanske stikelsturten libje yn in grut part fan [[Noard-Amearika]], útsein yn it hegere noarden. Se libje yn ûndjip wetter mei in soad begroeiïng. Bûten de briedtiid wurde de fûgels ek op grutte marren, brake [[lagune]]'s en [[Estuarium|estuaria]] waarnommen. == Eksoat == De fûgel is in [[eksoat]] yn West-Europa, fral yn [[Grut-Brittanje]], dêr't de populaasje sûnt de jierren 1940 útgroeide ta likernôch 6.000 eksimplaren.<ref>[https://www.theguardian.com/environment/2021/dec/22/specieswatch-10-to-15-ruddy-ducks-left-in-uk-after-europe-wide-cull The Guardian, 22 desimber 2021]</ref> Sûnt de jierren 1990 briede de soarte ek yn lytse oantallen yn Nederlân, fral yn it súdwesten. Dy briedfûgels wiene nei alle gedachten ôfkomstich út Grut-Brittanje, mooglik oanfolle mei fûgels dy't yn Nederlân ûntsnapt binne út fûgelkolleksjes. Om't de Amerikaanske stikelsturt mei de bedrige [[wytkopein]] yn [[Spanje]] hybridisearre, jildt der yn Europa in kontroversjeel programma om de Amerikaanske stikelsturt út te roegjen. Dêrfandinne stiet de Amerikaanske stikelsturt sûnt 3 augustus 2016 op 'e [[Unylist foar ynvasive frjemde soarten]] en is der útein set mei de ferneatiging fan 'e Europeeske populaasje. Yn 2021 wie de populaasje fan it Feriene Keninkryk werom brocht ta noch mar 15-21 fûgels. It is langer ferbean om de Amerikaanske stikelsturten yn fûgelkolleksjes te hâlden. == Nêst == [[Ofbyld:RUDU family.jpg|thumb|left|Sijke mei piken.]] Wyfkes briede al as se in jier âld binne, by mantsjes bart dat yn 'e regel as se twa jier binne. It nêst leit yn tichte begroeiïng by iepen wetter. In lechsel bestiet meast tusken seis oant tsien aaien. It brieden duorret 23 oant 26 dagen. De piken ferlitte it nêst al hiel gau nei it útkommen fan 'e aaien en wurde troch it sijke fuorre. Somtiden helpt ek it jerkje by it fuorjen. De piken kinne ek al gau dûke. Nei fjouwer wiken moatte de piken harren sels rêde en as se 50 oant 55 dagen âlde binne kinne se fleane. == Status == De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige op 'e [[Reade list]]. Neffens [[BirdLife International]] giet de soarte yn oantal efterút (2025), mar is der yn Noard-Amearika sprake fan in lichte taname. == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ruddy-duck-oxyura-jamaicensis Birdlife, oproppen 2 febrewaris 2025.] * [https://www.iucnredlist.org/species/22727750/132178041 IUCN, oproppen 2 febrewaris 2025.] * [https://ebird.org/species/rudduc Ebird, oproppen 2 febrewaris 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=DF1E2A1DCA7F6791 Avibase, oproppen 2 febrewaris 2025.] * [https://waarneming.nl/species/171/observations/? Waarneming.nl] {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ruddy-duck-oxyura-jamaicensis/summary Birdlife] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Oxyura jamaicensis}} }} {{DEFAULTSORT:Amerikaanske stikelsturt}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stikelsturt]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Eksoat yn Nederlân]] [[Kategory:Eksoat yn Belgje]] [[Kategory:Eksoat yn Dútslân]] [[Kategory:Eksoat yn Eastenryk]] [[Kategory:Eksoat yn Frankryk]] [[Kategory:Eksoat yn Ierlân]] [[Kategory:Eksoat yn Ingelân]] [[Kategory:Eksoat yn Marokko]] [[Kategory:Eksoat yn Nederlân]] [[Kategory:Eksoat yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Eksoat yn Skotlân]] [[Kategory:Eksoat yn Spanje]] [[Kategory:Eksoat yn Switserlân]] [[Kategory:Eksoat yn Tuneezje]] [[Kategory:Eksoat yn Wales]] ldsxbc91b3ok8o07g8jbn337h4g6szu 0 180376 1234672 1184776 2026-07-10T23:37:19Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234672 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske stikelsturt |Ofbyld = [[Ofbyld:Oxyura maccoa.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[stikelsturten]] (''Oxyura'') |Wittenskiplike namme= Oxyura maccoa |Beskriuwer, jier= [[Thomas Campbell Eyton|Eyton]], 1838 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Oxyura maccoa distribution.svg|250px]]<small> }} De '''Afrikaanske stikelsturt''' (''Oxyura maccoa'') is in [[fûgel]] út de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[einfûgels]] (''Anatidae''). It is ien fan 'e seis soarten fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[stikelsturten]] (''Oxyura''). == Beskriuwing == De fûgel wurdt 46 oant 51 sm grut en de jerk hat in swarte kop en in swarte nekke en kiel. De snaffel is ljochtblau. Fierder is it bealchje kastanjebrún en is de sturt swart. It sijke is foar it grutste part brún en hat in feale kiel en wangstreek ûnder it each. == Fersprieding == De fûgel komt yn it easten en suden fan [[Afrika]] foar, mar it ferspriedingsgebiet wurdt yn heech tempo lytser. Tusken 2002 en 2018 is de populaasje fan it suden fan Afrika mei 52% ôfnommen. De populaasje yn it easten fan Afrika is yn itselde tiidrek mei 99% ôfnommen. Neffens [[BirdLife International]] bestie de eastlike populaasje yn 2016 út minder as 300 fûgels. [[Wetlands International]] rûsde yn 2021 it oantal fûgels yn it suden noch op likernôch 7.000-8.250, wêrfan't de measte fûgels yn [[Súd-Afrika]] libje. Yn [[Simbabwe]] is de fûgel seldsum (2017). == Gedrach == Yn Súd-Afrika briedt de fûgel fan july oant april, mar fral yn 'e wiete tiid fan septimber oant novimber. Noardliker briede de fûgels ôfhinklik fan 'e reintiid. Afrikaanske stikelsturten binne omnifoaren en ite njonken planten ek wringeleaze dierkes. == Status == De populaasje fan East-Afrika rint al in hiel skoft tebek en oant noch net sa lang lyn waard oannommen dat de ôfname kompinsearre waard troch in taname fan 'e Súdafrikaanske populaasje. It hat lykwols bliken dien dat ek dêr de populaasje tebek rinte en dêrom is de status op 'e nij fêststeld. De reden fan 'e ôfname is net hielendal wis, mar hat nei alle gedachten fral te meitsjen mei fersmoarging, it omsetten fan wiete gebieten yn boulân en it brûken fan wetter út wiete gebieten foar yrrigaasje. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte dêrom as bedrige op 'e [[Reade list]]. == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/maccoa-duck-oxyura-maccoa Birdlife, oproppen 2 febrewaris 2025.] * [https://www.iucnredlist.org/species/22679820/181759055 IUCN, oproppen 2 febrewaris 2025.] * [https://ebird.org/species/macduc1 Ebird, oproppen 2 febrewaris 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=1C2F4E80D146FA22 Avibase, oproppen 2 febrewaris 2025.] {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/maccoa-duck-oxyura-maccoa/text#:~:text=This%20species%20is%20classified%20as,by%20increases%20in%20southern%20Africa. BirdLife International] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Oxyura maccoa}} }} {{DEFAULTSORT:Afrikaanske stikelsturt}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Stikelsturt]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] 295ho9nekpt3px8ghhrtu424qwzvq43 0 180853 1234641 1186427 2026-07-10T20:33:52Z RomkeHoekstra 10582 + IUCN skema 1234641 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = |Ofbyld = [[Ofbyld:Freckled-Duck-male.jpg|250px]]<br><small>jerk.</small><br>[[Ofbyld:Freckled-duck-female.jpg|250px]]<br><small>sijke.</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = '''aapeinen''' (''Stictonetta'') <br><small>[[Ludwig Reichenbach|Reichenbach]], 1853</small> |Wittenskiplike namme= Stictonetta naevosa |Beskriuwer, jier= [[John Gould|Gould]], 1789 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= [[Ofbyld:Freckled Duck Areal.jpg|250px]] }} De '''aapein''' of '''skeinsprútein''' (''Stictonetta naevosa'') is in [[fûgel]]soarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[einfûgels]] (''Anatidae''). De aapein is de iennige soarte fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] aapeinen (''Stictonetta''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Stictonetta naevosa, male, Phillip Island, Victoria, Australia.jpg|thumb|left|Jerk.]] De aapein hat in opfallend uterlik. Folwoeksen fûgels ha in donkergriis oant swart fearrekleed. It fearrekleed is oerdutsen mei in soad lytse wite plakjes, fandêre ek skeinsprútein. De poaten, fuotten en snaffel binne laaigriis. De jonge einen ha in effen ljochtgriis fearrekleed, dat se yn 'e 32e wike ferlize as se ferfearje om it fearrekleed fan in folwoeksen ein oan te nimmen. De soarte is [[Seksuele dimorfy|seksueel dimorf]]. Trochstrings binne de mantsjes grutter mei in trochsnit gewicht tusken 700 en 1200 gram, wylst wyfkes tusken 600 en 1200 gram swier wurde. Beide skaaien binne 50 oant 60 sm lang. Fral yn it briedseizoen is de reade basis fan 'e snaffel fan 'e jerk opfallend. Wat reader de snaffel, wat produktiver it jerkje. == Fersprieding == De soarte is [[Endemisme|endemysk]] foar [[Austraalje]] en libbet benammen yn 'e ynlânske regio's fan it eastlike diel fan it lân, wêrûnder [[New South Wales]], [[Fiktoaria (Austraalje)|Victoria]] en [[Queensland]]. Ek binne der populaasjes yn it suden en westen fan Austraalje. It biotoop fan 'e aapein wurdt foarme troch dobben en wettergebieten. It iene jier kin de fûgel op in plak algemien wêze en in jier letter kin de fûgel op itselde plak ûntbrekke. Aapeinen trekke somtiden lange ôfstannen om in geskikt briedgebiet te finen. Se lykje in foarkar te hawwen foar grutte swietwettergebieten mei in soad begroeiïng. Ek oerstrûpt lân en sompen binne geskikt. Nei de briedtiid siket de fûgel kustgebieten mei bliuwende wettergebieten op, lykas marren, opslachmarren of fivers. == Gedrach == Oer it iten fan 'e ein hawwe lang strideraasjes west fanwege de grutte fariëteit oan iten fan 'e ferskillende populaasjes yn it lân. Oer it generaal kin sein wurde dat de einen in grut skala oan wetterplanten, ynsekten, algen en weakdieren yt. Neffens stúdzjes jout de ein de foarkar om yn ûndjip wetter te foerazjearen en brûkt er syn snaffel om ytbere dielen út de drits te siljen. Aapeinen bine tige sosjale fûgels en se kinne bûten de briedtiid groepen fan 10 oant 100 fûgels foarmje. Yn 'e briedtiid falle dy groepen út inoar yn lytsere subgroepkes. De einen binne net monogaam en foarmje allinne in pearke yn 'e briedtiid. It jerkje helpt it sijke by it bouwen fan it nêst en ferdigenet it wyfke dan ek, mar lit it wyfke efter sadree't dy mei it lizzen fan 'e aaien begjint. It jerkje spilet fierder ek gjin rol by it grutbringen en ferdigenjen fan syn neiteam. Yn 'e regel briedt de soarte tusken septimber en desimber, mar de briedtiid kin ek dêrbûten plakfine, itjinge gearhinget mei de tiid fan in soad reinfal en swiere oerstreamings. In lechsel bestiet trochstrings út likernôch sân ivoarkleurige aaien. De briedtiid duorret 26 oant 28 dagen en it sijke ferlit dan allinne it nêst om te iten. De eintsjes binne [[Nêstbliuwer en nêstflechter|nêstflechters]] en kinne harren fuort sels rêde, mar ha noch wol de beskerming fan 'e mem nedich. Njoggen wiken nei it útkommen ha de piken de mem net mear nedich. Faak foege de mem en har piken harren dan by in gruttere groep. == Status == It oantal fûgels waard yn 2023 troch Wetlands International op 11.000 oant 26.000 fûgels (7.300 oant 17.000 folwoeksen fûgels) rûsd. Tocht wurdt dat de oantallen flink feroarje kinne, mar op lange termyn is de populaasje stabyl. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as net bedrige. {{Boarnen|boarnefernijing= Sjoch foar boarnen en/of referinsjes: [[:en:Freckled duck]] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/freckled-duck-stictonetta-naevosa BirdLife, oproppen 10 febrewaris 2025.] * [https://www.iucnredlist.org/species/22679836/253979434 IUCN, oproppen 9 febrewaris 2025.] * [https://ebird.org/species/freduc1/L2556784 Ebird, oproppen 10 febrewaris 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=E93960AB9D07F4CC Avibase, oproppen 10 febrewaris 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Stictonetta naevosa|Aapgoes}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Aapein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] o8r0acxt10onk6yjjlptbz759jesxqy 0 182192 1234684 1192938 2026-07-10T23:46:47Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234684 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amazône-iisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Amazon Kingfisher (Chloroceryle amazona) male (28909215756).jpg|250px]]<br>mantsje<br>[[Ofbyld:Amazon Kingfisher (Chloroceryle amazona) female ... - 48123172587.jpg|250px]]<br>wyfke |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[griene iisfûgels]] (''Chloroceryle'') |Wittenskiplike namme= Chloroceryle amazona |Beskriuwer, jier= [[John Latham|Latham]], 1790 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:Chloroceryle amazona map.svg|250px]] }} De '''Amazône-iisfûgel''' (''Chloroceryle amazona'') is in [[fûgel]] yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Amazon kingfisher (Chloroceryle amazona) male in flight Cayo.jpg|thumb|left|Mantsje.]] [[Ofbyld:Amazon kingfisher (Chloroceryle amazona) female in flight Cayo 2.jpg|thumb|left|Wyfkes.]] De brûnsgriene boppedielen fan folwoeksen mantsjes wurdt troch in wite kraach skieden. Se ha in wyt kin en in wite kiel en in readbrún boarst mei donkergriene kanten en in wite búk mei donkergriene streken op 'e flanken. Folwoeksen wyfkes misse it readbrún op it boarst en it grien fan 'e kanten dêr wreidet him folle mear nei de midden út. Juvenilen ha in giel plak op 'e snaffel. By jonge mantsjes is it read folle minder oanwêzich. De Amazône-iisfûgel is in soarte dy't allinnich of yn pearkes sjoen wurdt, faak sittend op triedden of peallen. It formaat is te ferlikenjen mei de [[bâniisfûgel]], mar de Amazône-iisfûgel hat in brûnsgriene kop en boppedielen. Ek is de swarte snaffel fan 'e Amazône-iisfûgel folle grutter en hat de soarte in gruttere túf. De [[griene iisfûgel]] is folle lytser en hat wite plakken en streken op 'e wjukken. == Fersprieding == De soarte komt fan it noarden fan [[Meksiko]] (yn 'e steaten Sinaloa en Tamaulipas) oant Sintraal-[[Argentynje]] foar. Yn Súd-Amearika wurde se yn alle lannen beëasten de [[Andes]] sjoen, útsein [[Sily]]. Yn it suden fan [[Teksas]] is de soarte in [[dwaalgast]]. Se libje by grutte, stadich streamende rivieren en oan beboske wetterkanten. Ut en troch wurde se ek waarnommen by brak wetter, [[Mangrove|mangrovebosken]] en [[Estuarium|estuaria]]. Se ha earder in foarkar foar in iepen lânskip as tichte bosken. Yn 'e regel libje se oant 1.200 m boppe seenivo, mar yn [[Fenezuëla]] wol oant 2.500 m boppe seenivo. == Nêst == Mantsjes en wyfkes grave in oant 1,6 m djippe trochgong yn in ierde oan 'e rivier, dy't einiget yn in nêstkeamer. In lechsel bestiet út 3-4 aaien. Nachts briede yn 'e regel de wyfkes, mantsjes dogge dat oerdeis. == Status == Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] is de soarte as net bedrige klassifisearre. Yn 2019 waard de wrâldpopulaasje op 500-000 - 5.000.000 fûgels rûsd. Oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme. == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/amazon-kingfisher-chloroceryle-amazona Birdlife] * [https://ebird.org/species/amakin1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=331DC00B72FD8419 Avibase] {{boarnen|boarnefernijing= Sjoch foar boarnen en/of referinsjes op [[:en:Amazon kingfisher]] ---- {{Commonscat|Chloroceryle amazona|Amazône-iisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Amazoneiisfugel}} [[Kategory:Griene iisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] 3u242tydibior8u28xz9n945qr35pv4 0 182298 1234693 1193319 2026-07-10T23:52:11Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234693 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske reuze-iisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Ringed Kingfisher (Megaceryle torquata) male (31705388506).jpg|250px]]<br>mantsje<br>[[Ofbyld:Ringed Kingfisher, Rio Sararé, Mato Grosso, Brazil.jpg|250px]]<br>wyfke |lûd = [[Ofbyld:Megaceryle torquata - Ringed Kingfisher XC251087.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[reuze-iisfûgels]] (''Megaceryle'') |Wittenskiplike namme= Megaceryle torquata |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Megaceryle torquata dist.png|250px]] }} De '''Amerikaanske reuze-iisfûgel''' (''Megaceryle torquata'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Megaceryle torquata Keulemans.jpg|thumb|left|Tekening fan mantsje (foargrûn) en wyfke (eftergrûn).]] De soarte heart mei in lingte fan 40 sm ta de gruttere iisfûgels. De kop en de wjukken fan 'e fûgel binne griis en se ha in wite halsbân. It boarst is kastanjeread. Wyfkes ha oars as de mantsjes tusken ûnder de wite halsbân ek noch in brede grize bân oer it boarst mei oan 'e kant fan 'e kastanjereade búk noch in smelle wite seame. De Latynske namme ''Artepitheton torquata'' en ek de Ingelsktalige namme ''Ringed Kingfisher'' ferwize nei dy "ringen" fan 'e tekening. Syn Dútske namme ''Rotbrustfischer'' (Readboarsfisker) ferwiist nei syn kastanjereade boarst. Op in pear hielendal yn it suden briedende populaasjes nei, dy't winterdeis nei it noarden trekke, is de fûgel it hiele jier troch in [[stânfûgel]]. == Fersprieding == De soarte libbet fan it súdwesten fan 'e [[Feriene Steaten]] oant [[Fjoerlân]]. Yn Súd-Amearika ûntbrekt de soarte yn 'e hegere dielen fan 'e Andes, de Atacama en Noardwest-Argentynje. Se komme yn ferskillende biotopen foar oant in hichte fan 1500 en ha in foarkar foar beboske iggen oan stadich streamende rivieren en marren. Faak is de fûgel waar te nimmen yn [[mangrove]]bosken en oan riviermûningen. De fûgel is net hiel skou en wurdt ek op rysfjilden sjoen en somtiden sels yn gruttere parken. Der wurde trije ûndersoarten erkend: * ''M. t. stictipennis'': de [[Lytse Antillen]]. * ''M. t. torquata'': fan it suden fan [[Teksas]] oant it noardene fan [[Argentynje]], [[Isla Margarita]] en [[Trinidad en Tobago|Trinidad]]. * ''M. t. stellata'': [[Sily]] en Argentynje. == Status == De wrâldpopulaasje wurdt op 20 miljoen fûgels rûsd (2008). De soarte is stabyl en wurdt op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre (2020). == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ringed-kingfisher-megaceryle-torquata Birdlife] * [https://ebird.org/species/rinkin1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=5EFB075F50AF96F8 Avibase] {{boarnen|boarnefernijing= Sjoch foar boarnen en/of referinsjes: ---- {{Commonscat|Megaceryle torquata|Amerikaanske reuze-iisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Amerikaanske reuze-iisfugel}} [[Kategory:Reuze-iisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] t5vlf4s1o5kxylrfufzoo10q2o4fmp2 0 182299 1234663 1193320 2026-07-10T23:31:50Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234663 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske reuze-iisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:Giant Kingfisher (Megaceryle maxima) male ... (52513331652).jpg|250px]]<br>mantsje<br>[[Ofbyld:Giant Kingfisher (Megaceryle maximus) female (16502602066).jpg|250px]]<br>wyfke |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[reuze-iisfûgels]] (''Megaceryle'') |Wittenskiplike namme= Megaceryle maxima |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Giant Kingfisher.png|250px]] }} De '''Afrikaanske reuze-iisfûgel''' (''Megaceryle maxima'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Skaaimerken == De Afrikaanske reuze-iisfûgel wurdt 42 oant 46 sm lang en weaget 255 oant 426 gram. Mantsjes binne trochstrings swierder as wyfkes. De fûgels ha grutte donkergrize oant swarte snaffels. De fearren binne boppe donkergriis mei wite pjukkels. It mantsje hat in kastanjeread boarst en in wite búk mei donkere pjukkels en donkere bannen oan 'e flanken. By it wyfke is dat oarsom: sy hat in wyt boarst mei donkere pjukkels en in kastanjereade búk. == Fersprieding == Der wurde twa ûndersoarten erkend: * ''M. m. maxima'' (Pallas, 1769): komt foar yn iepen lânskip fan [[Senegal]] eastlik oant it westen fan [[Etioopje]] en súdlik oant yn Súd-[[Angoala]], [[Botswana]] en fral eastlik fan [[úd-Afrika]]. * ''M. m. gigantea'' (Swainson, 1837): yn boskrike gebieten fan [[Libearia]], Noard-[[Nigearia]], [[Tanzania]] en bosrike gebieten fan [[Angoala]]. Yn it oergongsgebiet komme mingfoarmen fan 'e ûndersoarten foar. De soarte komt yn meardere types lânskip foar as der mar wetter is, dus rivieren troch bosken of savanne's, langunes oan seekusten en riviermûningen, mar ek by dobben, foar in part opdrûge rivieren, yrrigaasjewurken en fivers. De fûgel komt oant in hichte fan 2300 m foar. == Iten == Folwoeksen fûgels ite krabben, fisken en kikkerts, dy't se dûkend fanôf in tûke boppe it wetter fange. == Status == De soarte hat in tige grut ferspriedingsgebiet, sadat de kâns op útstjerren lyts is. Alhoewol't der gjin rûzings binne fan 'e oantallen, wurdt der oannommen dat de soarte yn oantal tebekrint, mar net sa hurd dat de efterútgong boppe de 30% yn tsien jier útkomt. Dêrfandinne wurdt de fûgel op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre. == Keppeling om utens == * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/giant-kingfisher-megaceryle-maxima Birdlife] * [https://ebird.org/species/giakin3?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=F51C1C4AB0A3DC7F Avibase] {{boarnen|boarnefernijing= Sjoch foar boarnen en/of referinsjes op [[:nl:Afrikaanse reuzenijsvogel]] ---- {{Commonscat|Megaceryle maxima|Afrikaanske iisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Afrikaanske iisfugel}} [[Kategory:Reuze-iisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] ck6vmnkv3es6mvntzzzwiqbpryme83v 0 182723 1234646 1194533 2026-07-10T20:44:57Z RomkeHoekstra 10582 + IUCN-skema 1234646 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske dwerchiisfûgel |Ofbyld = [[Ofbyld:African Pygmy-kingfisher (Ispidina picta) (21126096996).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') |Skaai = [[Afrikaanske dwerchiisfûgels]] (''Corythornis'') |Wittenskiplike namme= Ispidina picta |Beskriuwer, jier= [[Pieter Boddaert (natuerûndersiker)|Boddaert]], 1783 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Afrikaanske dwerchiisfûgel''' (''Ispidina picta'', synonym: ''Ceyx pictum'') is ien fan 'e twa [[fûgel]]soarten yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[Afrikaanske dwerchiisfûgels]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). == Beskriuwing == It 12 sm lange en 9 oant 16 gram swiere fûgeltsje hat in donkerblauwe rêch en wjukken en in oranje boarst. De sturt en de slachpinnen binne swart. Op 'e swarte kroan sitte blauwe streekjes. Opfallend is it oranje gesicht mei in pears-lila plak op it wang. De fûgel hat in wite kiel en in wyt plakje yn 'e nekke. It each is donkerbrún en de snaffel en de poatsjes binne read. Jonge fûgels binne doffer. == Fersprieding == De soarte libbet yn it grutste part fan [[Afrika]] besuden de [[Sahara]]. Allinne yn dielen fan Súdwest-Afrika, de hoarn fan Afrika en [[Madagaskar]] komt de soarte net foar. Der binne trije ûndersoarten: * ''Ispidina picta picta'': fan [[Senegal]] en [[Gambia]] oant [[Etioopje]] en súdlik oant [[Uganda]]. * ''Ispidina picta ferrugina'': fan [[Guinee-Bissau]] oant westlik Uganda en súdlik oant [[Angoala]], [[Sambia]] en noardlik [[Tanzania]]. * ''Ispidina picta natalensis'': fan súdlik Angoala oant Sintraal-Tanzania en noardlik en eastlik [[Súd-Afrika]]. Se libje yn 'e ûndergroei fan beammen en strewellen oant op hegere gebieten as de [[Malachytiisfûgel]]. It biotoop bestiet út ticht, grienbliuwend wâld, bosken by rivieren, sompen mei stikken bosk, plantaazjes en kultuerlânskippen mei genôch grien. == Hâlden en dragen == It iten bestiet út ynsekten, imerkes, libellen, wjirms en flinters en lytse [[wringedieren]] lykas kikkerts en gekko's. Nei de fangst slacht it fûgeltsje de proai op syn tûke dea om se dêrnei op te iten. Fûgels dy't yn 'e drûge gebieten briede, trekke winterdeis nei fochtiger streken om 'e [[evener]]. == Status == Der binne gjin rûzings oer de grutte fan 'e populaasje. De soarte komt frij algemien foar, mar oannommen wurdt dat de soarte ôfnimt troch it ferlies fan biotoop. De [[IUCN]] klassifisearre de fûgel as net bedrige op 'e [[Reade List]] (''Least Concern'', 2024). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-pygmy-kingfisher-ispidina-picta Birdlife] * [https://ebird.org/species/whbkin1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=C0998BB90475C36D Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ispidina picta|Afrikaanske dwerchiisfûgel}} }} {{DEFAULTSORT:Afrikaanske dwerchiisfugel}} [[Kategory:Afrikaanske dwerchiisfûgel]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] ryvh7dj0r4vjljjpad0zajzx1igbus5 0 185087 1234706 1233582 2026-07-10T23:58:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234706 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Ametiststaar |Ofbyld = [[Ofbyld:Violet-backed starling (Cinnyricinclus leucogaster verreauxi) male.jpg|250px]]<br><small>Mantsje</small><br>[[Ofbyld:Violet-backed starling (Cinnyricinclus leucogaster verreauxi) female.jpg|250px]]<br><small>Wyfke</small> |lûd = [[Ofbyld:Cinnyricinclus leucogaster - Violet-backed Starling XC605466.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[protterfûgels]] (''Sturnidae'') |Skaai = '''ametiststaren''' (''Cinnyricinclus'')<br><small>[[René Primevère Lesson|Lesson]], 1840</small> |Wittenskiplike namme= Cinnyricinclus leucogaster |Beskriuwer, jier= [[Pieter Boddaert (natuerûndersiker)|Boddaert]], 1783 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:Cinnyricinclus leucogaster distribution BirdLife International 2020.png|center|250px]]<br><small>{{Color box|#00FF00}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#00A8FF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#FAED27}} [[briedfûgel]] }} De '''ametiststaar''' of '''ametistprotter''' (''Cinnyricinclus leucogaster'') is in [[fûgel]]soarte út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[protterfûgels]] (''Sturnidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Cinnyricinclus leucogaster00.jpg|thumb|left|Twa mantsjes (Súd-Afrika).]] De soarte is in frij lytse protter dy't 19 sm lang wurdt. De fûgel hat relatyf koarte wjukken, in middellange sturt, in dúdlike giele iris en fertoant in grut seksueel dimorfisme. De boppekant en kiel fan it folwoeksen mantsje oant it boarst binne pearsblau mei in fiolette skimmer. It wyfke is op 'e boppedielen brún mei ljochten rânen oan 'e fearren. De ûnderkant fan it wyfke is wyt en hat brune plakken. De ametistspreeuw is oer it algemien frij stil. == Fersprieding == De soarte libbet yn Afrika ûnder de Sahara en der wurde trije ûndersoarten erkend: * ''Cinnyricinclus leucogaster leucogaster'': fan [[Senegal]] en [[Gambia]] oant [[Etioopje]], [[Kenya]] en [[Tanzania]]. * ''Cinnyricinclus leucogaster arabicus'': fan eastlik [[Sûdan]] oant noardwestlik [[Somaalje]] en it [[Arabysk Skiereilân]]. * ''Cinnyricinclus leucogaster verreauxi'': fan súdlik [[Kongo-Kinsjasa]] oant westlik [[Tanzania]], súdlik oant [[Botswana]], noardeastlik [[Súd-Afrika]] en [[Mozambyk]]. It habitat bestiet út bosk en by rivieren, mar ek út kultuerlân. Ametistprotters libje yn pearkes of lytsere groepkes. == Hâlden en dragen == De ametiststaar yt fruit, beien, termiten en lytse ynsekten. In lechsel bestiet út twa oant fjouwer ljochtblauwe aaien mei readbrúne plakken en wurdt yn tolve oant fjirtjin dagen útbret. Beide âlders fuorje de jonge fûgels oant se nei likernôch 21 dagen útfleane. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje is grut, mar oannommen wurdt dat de soarte fanwegen de kap fan bosk yn oantallen ôfnimt mar net sa slim, dat de fûgel as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN]] klassifisearet de fûgel dêrom as net bedrige (LC, 2018). Der is gjin rûzing fan 'e soarte, mar de fûgel wurdt omskreaun as algemien oant talryk yn it hiele ferspriedingsgebiet. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/violet-backed-starling-cinnyricinclus-leucogaster BirdLife International] * [https://ebird.org/species/vibsta2?siteLanguage=nl Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=B1A3AF6C3BF7EDFF Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cinnyricinclus leucogaster|ametiststaar}} }} {{DEFAULTSORT:ametiststaar}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ametiststaar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty ]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] 8vv1t1m0niufggxnul3xly1x85g3prg 0 186108 1234661 1204964 2026-07-10T23:31:15Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234661 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske griene bijefretter |Ofbyld = [[Ofbyld:African Green Bee-eater, Saluja and Ghazal Reserve, Aswan, Egypt.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôldereftigen]] (''Coraciiformes'') |Famylje = [[bijefretterfûgels]] (''Meropidae'') |Skaai = [[bijefretters]] (''Merops'') |Wittenskiplike namme= Merops viridissimus |Beskriuwer, jier= [[William John Swainson|Swainson]], 1837 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Afrikaanske griene bijefretter''' (''Merops viridissimus'') is in [[fûgel]]soarte fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[bijefretters]] (''Merops'') yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[bijefretterfûgels]] (''Meropidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:African Green Bee-eater, Fayoum, Egypt (100540407).jpg|thumb|left|Fûgel yn Egypte.]] De soarte wurdt 17 oant 18 sm lang. De fûgel is benammen grien en hat in gielich-griene kiel, in smel swart masker en in swarte bân oer de kiel. Opfallend binne de twa sintrale sturtfearren, dy't wol 10 sm lang wurde kinne. Jonge fûgels binne doffer as folwoeksen fûgels en misse de lange sturtfearren. Earder waard de Afrikaanske griene bijefretter mei de [[Arabyske griene bijefretter|Arabyske]] en [[Aziatyske griene bijefretter]] as ien soarte beskôge, de griene bijefretter. In stúdzje yn 2020 fûn grutte ferskillen yn [[morfology]] en stim tusken de trije soarten en dêrfandinne wurdt de soarte sûnt 2021 troch de [[Ynternasjonale Uny fan Ornitologen]] yn trije ferskillende soarten ferdield. == Fersprieding == Afrikaanske griene bijefretters komme yn 'e [[Sahel]] en [[Egypte]] foar. Der wurde trije ûndersoarten ûnderskieden: * ''Merops viridissimus viridissimus'' yn 'e Sahel tusken [[Senegal]] oant yn [[Etioopje]]. * ''Merops viridissimus flavoviridis'' yn it gebiet tusken [[Tsjaad]] en [[Sûdan]]. * ''Merops viridissimus cleopatra'' yn 'e [[Nyl]]delling oant yn it noarden fan Sûdan. It habitat fan 'e soarte bestiet út bosk, savannes, sompige gebieten, healwoastyn en agrarysk gebiet yn leechlân oant 1250 m boppe seenivo. == Status == De Afrikaanske griene bijefretter hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje groeit troch irrigaasje en útwreiding fan 'e lânbou. Sûnt 2001 kolonisearre de Afrikaanske griene bijefretter Egypte en hjoed-de-dei komt de fûgel sels oant yn 'e Nyldelta foar. De soarte wurdt troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as net bedrige (''Least Concern'', 2024) klassifisearre . {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-green-bee-eater-merops-viridissimus BirdLife, oproppen 12 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/grnbee1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 12 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=0AAA530E Avibase, oproppen 12 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Merops viridissimus|Afrikaanske griene bijefretter}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bijefretter]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] 2euc8ydvly5rn5c2ixcuwhmnde12bxz 0 186242 1234647 1234610 2026-07-10T21:00:47Z FreyaSport 40716 /* Knock-outfase */ bywurke 1234647 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}} {{Ynfoboks ynternasjonale fuotbalkompetysje | namme = FIFA wrâldkampioenskip fuotbal 2026<br />2026 FIFA World Cup | gastlân = {{USAf}}<br>{{CANf}}<br>{{MEXf}} | kampioen = | ôfbylding = 2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | iepeningswedstryd = [[11 juny]] [[2026]] | finale = [[19 july]] [[2026]] | tiims = 48 | stadions = 16 | foarige = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2022|2022]] | folgjende = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2030|2030]] | wedstriden = | doelpunten = | besikers = | topskoarder(s) = | beste spiler = | beste doelman = }} It '''Wrâldkampioenskip fuotbal 2026''' sil de 23e edysje wêze fan 'e FIFA Wrâldbeker, organisearre troch [[FIFA]], en sil spile wurde yn 'e Feriene Steaten, Kanada en Meksiko. It toernoai sil plakfine yn 11 stêden yn 'e Feriene Steaten, twa yn Kanada, en trije yn Meksiko. It sil spile wurde fan 11 juny oant 19 july. 48 teams sille meidwaan. De gaststêd waard keazen op 13 juny 2018 yn Moskou, Ruslân, en fersloech Marokko yn 'e bod om de FIFA Wrâldbeker 2026 te organisearjen. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/44464913 World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament]</ref> <ref>[https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/37518625/us-mexico-canada-officially-launch-bid-co-host-2026-world-cup U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup]</ref> {{clear}} == Stadions == ===Kanada=== {{Posysjekaart+ |Kanada |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=49.276389 |lon=-123.111944 |label=BC Place|position=top}} {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=43.632778 |lon=-79.418611 |label=BMO|position=top}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Vancouver]]<br>([[Britsk-Kolumbia]]) | [[BC Place Stadium]] | [[Ofbyld:BCplace stadium.jpg|100px]] |54.500 |- | [[Toronto]]<br>([[Ontario]]) | [[BMO Field]] | [[Ofbyld:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|100px]] |30.000 |} {{clear}} ===Feriene Steaten=== {{Posysjekaart+ |Feriene Steaten |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=40.813528 |lon=-74.074361 |label=MetLife|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.953 |lon=-118.339 |label=SoFi|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=32.747778 |lon=-97.092778 |label=AT&T|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.048889 |lon=-94.483889 |label=Arrowhead|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=29.684722 |lon=-95.410833 |label=NRG|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=37.403 |lon=-121.97 |label=Levi's|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=47.616667 |lon=-122.316667|label=Lumen|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.755556 |lon=-84.4|label=Mercedes|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=42.090833 |lon=-71.264444|label=Gilette|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=25.957919 |lon=-80.238842|label=Hard Rock|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.900833 |lon=-75.1675|label=Lincoln|position=left}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]<br>([[Nij-Jersey]]) | [[MetLife Stadium]] | [[Ofbyld:New Meadowlands Stadium Mezz Corner.jpg|100px]] |82.500 |- | [[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]<br>([[Kalifornje]]) | [[SoFi Stadium]] | [[Ofbyld:SoFi Stadium 2021.jpg|100px]] |70.240 |- | [[Arlington (Teksas)|Arlington]]<br>([[Teksas]]) | [[AT&T Stadium]] | [[Ofbyld:Cowboys stadium.JPG|100px]] |80.000 |- | [[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]<br>([[Missoery]]) | [[Arrowhead Stadium]] | [[Ofbyld:Arrowhead Stadium 2010.JPG|100px]] |76.416 |- | [[Houston]]<br>([[Teksas]]) | [[NRG Stadium]] | [[Ofbyld:Reliantstadium.jpg|100px]] |72.220 |- | [[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]<br>([[Kalifornje]]) | [[Levi's Stadium]] | [[Ofbyld:Levi's Stadium in February 2016 prior to Super Bowl 50 (24398261729).jpg|100px]] |68.500 |- | [[Seattle]]<br>([[Washington (steat)|Washington]]) | [[Lumen Field]] | [[Ofbyld:QwestFieldPano.jpg|100px]] |69.000 |- | [[Atlanta]]<br>([[Georgia]]) | [[Mercedes-Benz Stadium]] | [[Ofbyld:Mercedes Benz Stadium time lapse capture 2017-08-13.jpg|100px]] |71.000 |- | [[Foxborough]]<br>([[Massachusetts]]) | [[Gillette Stadium]] | [[Ofbyld:Gillette Stadium (Top View).jpg|100px]] |65.878 |- | [[Miami]]<br>([[Floarida]]) | [[Hard Rock Stadium]] | [[Ofbyld:Dolphinstadiumint.JPG|100px]] |64.767 |- | [[Philadelphia]]<br>([[Pennsylvania]]) | [[Lincoln Financial Field]] | [[Ofbyld:Philly (45).JPG|100px]] |69.796 |} ===Meksiko=== {{Posysjekaart+ |Meksiko |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=19.302778 |lon=-99.150556 |label=Azteca|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=20.681667 |lon=-103.462778 |label=Akron|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=25.669167 |lon=-100.244444 |label=BBVA|position=bottom}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Meksiko-Stêd]] | [[Estadio Azteca]] | [[Ofbyld:Azteca entrance.jpg|100px]] | 87.523 |- | [[Zapopan]]<br>([[Jalisco]]) | [[Estadio Akron]] | [[Ofbyld:Estadio Omnilife Chivas.jpg|100px]] | 49.850 |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]<br>([[Nuevo León]]) | [[Estadio BBVA]] | [[Ofbyld:Estadio BBVA Bancomer (1).jpg|100px]] | 53.500 |} == Groepen == ''De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de knock-outfaze fan 'e lêste 32.'' {{Kolommen4 |Kolom1= ; Groep A * {{MEXf}} * {{RSAf}} * {{KORf}} * {{CZEf}} ; Groep B * {{CANf}} * {{BIHf}} * {{QATf}} * {{SUIf}} ; Groep C * {{BRAf}} * {{MARf}} * {{HAIf}} * {{SCOf}} |Kolom2= ; Groep D * {{USAf}} * {{PARf}} * {{AUSf}} * {{TURf}} ; Groep E * {{GERf}} * [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] * {{CIVf}} * {{ECUf}} ; Groep F * {{NEDf}} * {{JPNf}} * {{SWEf}} * {{TUNf}} |Kolom3= ; Groep G * {{BELf}} * {{EGYf}} * {{IRIf}} * {{NZLf}} ; Groep H * {{ESPf}} * {{CPVf}} * {{URUf}} * {{KSAf}} ; Groep I * {{FRAf}} * {{SENf}} * {{IRQf}} * {{NORf}} |Kolom4= ; Groep J * {{ARGf}} * {{ALGf}} * {{AUTf}} * {{JORf}} ; Groep K * {{PORf}} * {{CODf}} * {{UZBf}} * {{COLf}} ; Groep L * {{ENGf}} * {{CROf}} * {{GHAf}} * {{PANf}} }} == Groepsfaze == === Groep A === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{RSAf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{KORf}}''' | {{CZEf}} | '''2 - 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''18 juny''</small> | {{CZEf}} | {{RSAf}} | '''1 - 1 ''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{KORf}} | '''1 - 0 ''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{CZEf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | '''0 - 3''' |- | <small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{RSAf}}''' | {{KORf}} | '''1 - 0''' |} === Groep B === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{CANf}} | {{BIHf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{QATf}} | {{SUIf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SUIf}}''' | {{BIHf}} | '''4 - 1 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CANf}}''' | {{QATf}} | ''' 6 - 0 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{SUIf}} | {{CANf}} | '''2 - 1''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{BIHf}} | {{QATf}} | '''3 - 1''' |} === Groep C === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{BRAf}} | {{MARf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{HAIf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{SCOf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{SCOf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{MARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{BRAf}}''' | {{HAIf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{SCOf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{BRAf}}''' | '''0 - 3''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MARf}}''' | {{HAIf}} | '''4 - 2''' |} === Groep D === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{PARf}} | '''4 - 1''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUSf}}''' | {{TURf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{AUSf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{TURf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{PARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''25 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{TURf}} | {{USAf}} | '''3 - 2''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | {{PARf}} | {{AUSf}} | '''0 - 0''' |} === Groep E === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''7 - 1''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CIVf}}''' | {{ECUf}} | '''1 - 0''' |- |<small>''[[Toronto]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | {{CIVf}} | '''2 - 1''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''20 juny''</small> | {{ECUf}} | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''0 - 0''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] |bgcolor="ccccff"| '''{{CIVf}}''' | '''0 - 2''' |- |<small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''25 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ECUf}}''' | {{GERf}} | '''2 - 1''' |} === Groep F === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''14 juny''</small> | {{NEDf}} | {{JPNf}} | '''2 - 2''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SWEf}}''' | {{TUNf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NEDf}}''' | {{SWEf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''20 juny''</small> | {{TUNf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{JPNf}}''' | '''0 - 4''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''25 juny''</small> |{{JPNf}} |{{SWEf}} | '''1 - 1''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> |<small>''25 juny''</small> | {{TUNf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{NEDf}}''' | '''1 - 3''' |} === Groep G === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Seattle]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{BELf}} | {{EGYf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{IRIf}} | {{NZLf}} | '''2 - 2''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''21 juny''</small> | {{BELf}} | {{IRIf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{NZLf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{EGYf}}''' | '''1 - 3''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{EGYf}} | {{IRIf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NZLf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{BELf}}''' | '''1 - 5''' |} === Groep H === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{ESPf}} | {{CPVf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{KSAf}} | {{URUf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''21 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ESPf}}''' | {{KSAf}} | '''4 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{URUf}} | {{CPVf}} |'''2 - 2''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{CPVf}} | {{KSAf}} |'''0 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{URUf}} |bgcolor="ccccff"| {{ESPf}} |'''0 - 1''' |} === Groep I === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{SENf}} |'''4 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''16 juny''</small> | {{IRQf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' |'''1 - 4''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{IRQf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' | {{SENf}} | '''3 - 2''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NORf}} |bgcolor="ccccff"| {{FRAf}} | '''1 - 4''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''26 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{SENf}} | {{IRQf}} | '''5 - 0''' |} === Groep J === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{ALGf}} |'''3 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUTf}}''' | {{JORf}} |'''3 - 1''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{AUTf}} |'''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''22 juny''</small> | {{JORf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ALGf}}''' |'''1 - 2''' |- | <small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{ALGf}} | {{AUTf}} |'''0 - 0''' |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{JORf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' |'''1 - 3''' |} === Groep K === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{PORf}} | {{CODf}} |'''1 - 1''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{UZBf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{COLf}}''' |'''1 - 3''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''23 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{PORf}}''' | {{UZBf}} | '''5 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]<small>'' | <small>''23 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{COLf}}''' | {{CODf}} | '''1 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> | {{COLf}} | {{PORf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Atlanta]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{CODf}} | {{UZBf}} | '''3 - 1''' |} === Groep L === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ENGf}}''' | {{CROf}} | '''4 - 2''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GHAf}}''' | {{PANf}} | '''1 - 0 ''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{ENGf}} | {{GHAf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{PANf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{CROf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{PANf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ENGf}}''' | '''0 - 2''' |- | <small>''[[Philadelpia]]''</small> | <small>''27 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CROf}}''' | {{GHAf}} | '''2 - 1''' |} === Klassearring nûmers trije=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=150|Team !width=20|Wed !width=20|W !width=20|G !width=20|V !width=20|Foar !width=20|Tsjin !width=20|DoelS !width=20|Pnt. |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{CODf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{SWEf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{GHAf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{ECUf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{CIVf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || −1 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{ALGf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || −2 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{PARf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 4 || −2 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{SENf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 || '''3''' |- |align="left"| {{IRIf}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || '''3''' |- |align="left"| {{KORf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 || '''3''' |- |align="left"| {{SCOf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || −3 || '''3''' |- |align="left"| {{URUf}} || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || −1 || '''2''' |} == Knock-outfase == <small>''* tusken heakjes de útslach nei strafskoppen''</small> {{Wedstrydskema lêste 32 | RD1 = Lêste 32 | RD2 = Achtste finale | RD3 = Kwartfinale | RD4 = Heale finale | RD5 = Finale <!-- selbreedte --> | team-width = 175 | score-width = 50 <!-- Lêste 32 --> | RD1-seed01 = | RD1-team01 = {{GERf}} | RD1-score01= 1 (3) | RD1-seed02 = | RD1-team02 = '''{{PARf}}''' | RD1-score02= 1 '''(4)''' | RD1-seed03 = | RD1-team03 = '''{{FRAf}}''' | RD1-score03= '''3''' | RD1-seed04 = | RD1-team04 = {{SWEf}} | RD1-score04= 0 | RD1-seed05 = | RD1-team05 = {{RSAf}} | RD1-score05= 0 | RD1-seed06 = | RD1-team06 = '''{{CANf}}''' | RD1-score06= '''1''' | RD1-seed07 = | RD1-team07 = {{NEDf}} | RD1-score07= 1 (2) | RD1-seed08 = | RD1-team08 = '''{{MARf}}''' | RD1-score08= 1 '''(3)''' | RD1-seed09 = | RD1-team09 = '''{{PORf}}''' | RD1-score09= '''2''' | RD1-seed10 = | RD1-team10 = {{CROf}} | RD1-score10= 1 | RD1-seed11 = | RD1-team11 = '''{{ESPf}}''' | RD1-score11= '''3''' | RD1-seed12 = | RD1-team12 = {{AUTf}} | RD1-score12= 0 | RD1-seed13 = | RD1-team13 = '''{{USAf}}''' | RD1-score13= '''2''' | RD1-seed14 = | RD1-team14 = {{BIHf}} | RD1-score14= 0 | RD1-seed15 = | RD1-team15 = '''{{BELf}}''' | RD1-score15= '''3''' | RD1-seed16 = | RD1-team16 = {{SENf}} | RD1-score16= 2 | RD1-seed17 = | RD1-team17 = '''{{BRAf}}''' | RD1-score17= '''2''' | RD1-seed18 = | RD1-team18 = {{JPNf}} | RD1-score18= 1 | RD1-seed19 = | RD1-team19 = {{CIVf}} | RD1-score19= 1 | RD1-seed20 = | RD1-team20 = '''{{NORf}}''' | RD1-score20= '''2''' | RD1-seed21 = | RD1-team21 = '''{{MEXf}}''' | RD1-score21= '''2''' | RD1-seed22 = | RD1-team22 = {{ECUf}} | RD1-score22= 0 | RD1-seed23 = | RD1-team23 = '''{{ENGf}}''' | RD1-score23= '''2''' | RD1-seed24 = | RD1-team24 = {{CODf}} | RD1-score24= 1 | RD1-seed25 = | RD1-team25 = '''{{ARGf}}''' | RD1-score25= 3 | RD1-seed26 = | RD1-team26 = {{CPVf}} | RD1-score26= 2 | RD1-seed27 = | RD1-team27 = {{AUSf}} | RD1-score27= 1 (2) | RD1-seed28 = | RD1-team28 = '''{{EGYf}}''' | RD1-score28= 1 '''(4)''' | RD1-seed29 = | RD1-team29 = '''{{SUIf}}''' | RD1-score29= '''2''' | RD1-seed30 = | RD1-team30 = {{ALGf}} | RD1-score30= 0 | RD1-seed31 = | RD1-team31 = '''{{COLf}}''' | RD1-score31= '''1''' | RD1-seed32 = | RD1-team32 = {{GHAf}} | RD1-score32= 0 <!-- Achtste finales --> | RD2-seed01 = | RD2-team01 = {{PARf}} | RD2-score01= 0 | RD2-seed02 = | RD2-team02 = '''{{FRAf}}''' | RD2-score02= '''1''' | RD2-seed03 = | RD2-team03 = {{CANf}} | RD2-score03= 0 | RD2-seed04 = | RD2-team04 = '''{{MARf}}''' | RD2-score04= '''3''' | RD2-seed05 = | RD2-team05 = {{PORf}} | RD2-score05= 0 | RD2-seed06 = | RD2-team06 = '''{{ESPf}}''' | RD2-score06= '''1''' | RD2-seed07 = | RD2-team07 = {{USAf}} | RD2-score07= 1 | RD2-seed08 = | RD2-team08 = '''{{BELf}}''' | RD2-score08= '''4''' | RD2-seed09 = | RD2-team09 = {{BRAf}} | RD2-score09= 1 | RD2-seed10 = | RD2-team10 = '''{{NORf}}''' | RD2-score10= '''2''' | RD2-seed11 = | RD2-team11 = {{MEXf}} | RD2-score11= 2 | RD2-seed12 = | RD2-team12 = '''{{ENGf}}''' | RD2-score12= '''3''' | RD2-seed13 = | RD2-team13 = '''{{ARGf}}''' | RD2-score13= '''3''' | RD2-seed14 = | RD2-team14 = {{EGYf}} | RD2-score14= 2 | RD2-seed15 = | RD2-team15 = '''{{SUIf}}''' | RD2-score15= 0 '''(4)''' | RD2-seed16 = | RD2-team16 = {{COLf}} | RD2-score16= 0 (3) <!-- kwartfinales --> | RD3-seed01 = | RD3-team01 = '''{{FRAf}}''' | RD3-score01= '''2''' | RD3-seed02 = | RD3-team02 = {{MARf}} | RD3-score02= 0 | RD3-seed03 = | RD3-team03 = '''{{ESPf}}''' | RD3-score03= '''2''' | RD3-seed04 = | RD3-team04 = {{BELf}} | RD3-score04= 1 | RD3-seed05 = | RD3-team05 = {{NORf}} | RD3-score05= | RD3-seed06 = | RD3-team06 = {{ENGf}} | RD3-score06= | RD3-seed07 = | RD3-team07 = {{ARGf}} | RD3-score07= | RD3-seed08 = | RD3-team08 = {{SUIf}} | RD3-score08= <!-- Heale finales --> | RD4-seed01 = | RD4-team01 = {{FRAf}} | RD4-score01= | RD4-seed02 = | RD4-team02 = {{ESPf}} | RD4-score02= | RD4-seed03 = | RD4-team03 = | RD4-score03= | RD4-seed04 = | RD4-team04 = | RD4-score04= <!-- Finale --> | RD5-seed01 = | RD5-team01 = | RD5-score01= | RD5-seed02 = | RD5-team02 = | RD5-score02= }} == Keppeling om utens == * [http://fifa.com/worldcup/index.html Offisjele webside fan de FIFA] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{Commonscat|FIFA World Cup 2026}} }} {{Navigaasje Wrâldkampioenskip fuotbal}} [[Kategory:Wrâldkampioenskip fuotbal|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] 58g047evum8tk5l0wkor19jwsylcr8i 0 186389 1234683 1205892 2026-07-10T23:46:22Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234683 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amamihoutekster |Ofbyld = [[Ofbyld:Garrulus lidthi 387742736.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') |Skaai = [[houteksters]] of gaaien (''Garrulus'') |Wittenskiplike namme= Garrulus lidthi |Beskriuwer, jier= [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Amamihoutekster''' (''Garrulus lidthi''), ek '''Lidth's houtekster''', is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kriefûgels]] (''Corvidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Garrulus lidthi (32115610432).jpg|thumb|left|Fûgel yn Ueno Zoo, Tokio.]] De Amamihoutekster is in grutte brúnblauwe gaai fan 38 sm. De kop is donkerblau mei in blauswarte foarholle en romp, de kiel hat wite streekjes en de snaffel is twakleurich mei in hoarnkleurige punt en in griisblauwe basis. De sturt en wjukken binne donkerblau, wylst de rêch en ûnderkant djip kastanjebrún binne. == Fersprieding == De Amamihoutekster is [[endemisme|endemysk]] op it eilân [[Amami-Ōshima]] en de oanbuorjende lizzende eilandsjes (Kakeroma-jima, Uke-jima, en Edateku-jima) yn it noardlike diel fan 'e [[Japan]]ske [[Rjûkjû-eilannen]]. Hy wurdt behannele as [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat er net ferdield is yn [[ûndersoarte]]n. De soarte libbet yn bosk, houtwâlen om kultivearre lân en by delsettings fan minsken mei in foarkar foar heechlizzende lânseigen bosk. It iten bestiet út ikels fan 'e ''Castanopsis cuspidate'' en ''Quercus glauca'', mar ek ynsekten, spinnen, reptilen, jonge fûgels, fruit en sied. De fûgel foarmet nei alle gedachten foar in lang skoft pearkes en it brieden fynt plak fan ein jannewaris of begjin febrewaris oant maaie. == Status == De Amamihoutekster hat in tige lyts ferspriedingsgebiet en de hiele populaasje waard yn 'e jierren 1970 op 5.800 fûgels rûsd. Yn it ferline binne de oantallen in pear kear foars ôfnommen. Yn 'e iere 20e iuw troch de rysbou en yn 'e lette 20e iuw troch ûntbosking en predaasje fan ynvasive soarten. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] kategorisearret de Amamihoutekster dêrom as kwetsber. It is lestich om hjoeddeistige trends te beöardieljen fanwegen in brek oan ynformaasje, mar mooglik groeit de populaasje sûnt 2006 en is de populaasje stabyl. Waarnimmingen jouwe oanlieding om oan te nimmen dat de populaasje op it noardlike skiereilân Kasari op Amami-Ōshima. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/black-headed-jay-garrulus-lanceolatus BirdLife, oproppen 25 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/blhjay1/NP Ebird, oproppen 25 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=F282B48C0C4975B26 Avibase, oproppen 25 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Garrulus lidthi|Amamihoutekster}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Houtekster]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] 8gcblq0dmny0pz81jvelnj605al15zz 0 186507 1234697 1206133 2026-07-10T23:53:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234697 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske skiere glee |Ofbyld = [[Ofbyld:White-tailed kite (39147741434).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôffûgels]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[skiere gleeën]] (''Elanus'') |Wittenskiplike namme= Elanus leucurus |Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1818 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Elanus leucurus range.svg|250px]] }} De '''Amerikaanske skiere glee''' (''Elanus leucurus'') is in [[rôffûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[skiere gleeën]] (''Elanus'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[haukfûgels]] (''Accipitridae''). == Taksonomy == Foar in skoft waard de Amerikaanske skiere glee mei de [[skiere glee]] fan [[Afrika]] en [[Europa]] as ien soarte beskôge. Mei't de fûgels sawol yn formaat, foarm, fearrekleed en hâlden en dragen fan inoar ferskille wie dat genôch se in aparte soartestatus te jaan. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Elanus leucurus 3.jpg|thumb|left|Fûgel mei proai.]] De soarte wurdt 40 oant 42 sm lang. De fûgel hat lange spitse wjukken en liket in soad op 'e skiere glee, mar is grutter en hat in langere, wite sturt. Hy hat ek in swart plak op 'e ûnderfleugeldekfearren dy't by de skiere wjuk meast mist. == Fersprieding == De Amerikaanske skiere glee is in briedfûgel yn [[Súd-Amearika]], it [[Kariben|Karybysk gebiet]], [[Midden-Amearika]] en oan 'e westkust fan [[Meksiko]] en de [[Feriene Steaten]]. Lykas syn sibben is de Amerikaanske skiere glee in útsprutsen mûzejager op iepen lânskip mei lege strewellen. De soarte bestiet út 2 ûndersoarten: * ''Elanus leucurus majusculus'': fan 'e westlike en súdlike Feriene Steaten oant westlik [[Panama]]. * ''Elanus leucurus leucurus'': fan it easten fan Panama oant [[Brazylje]] en Sintraal-[[Sily]] en [[Argentynje]]. == Status == It ferspriedingsgebiet fan 'e Amerikaanske skiere glee is tige grut en dêrfandinne is de kâns op útstjerren lyts. De grutte fan 'e populaasje wurdt op 0,5 oant 5 miljoen fûgels rûsd (2009). Oannommen wurdt dat de populaasje groeit. De soarte stiet as net bedrige (''Least Concern'', 2016) op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Elanus%20leucurus BirdLife] * [https://ebird.org/species/whtkit Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=CAA5E106BE76C1D0 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Elanus leucurus|Amerikaanske skiere glee}} }} {{DEFAULTSORT:Amerikaanske skiere glee}} [[Kategory:Skiere glee]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] e0q82qx9t5p42zk8qosdw1vgbykjyn1 0 187170 1234689 1208530 2026-07-10T23:49:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234689 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske klikstirns |Ofbyld = [[Ofbyld:Cabot's Tern, convention center mudflats, Texas DSC 8783-topaz-rawdenoise.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Underfamylje = [[stirnzen]] (''Sterninae'') |Skaai = [[klikstirnzen]] (''Thalasseus'') |Wittenskiplike namme= Thalasseus acuflavidus |Beskriuwer, jier = [[Samuel Cabot III|Cabot]], 1847 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:ThalasseusAcuflavidusIUCN2018 2.png|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1 = {{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trekfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} net briedend<br>{{Color box|#AAFFAA}} mooglik stanfûgel }}</small> }} De '''Amerikaanske klikstirns''' (''Thalasseus acuflavidus'', ek wol ''Sterna acuflavidus'') is in fûgel yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[klikstirnzen]] (''Thalasseus''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Thalasseus acuflavidus (Cabot's Tern), Bradenton Beach, Florida 63.jpg|thumb|left|Fûgels yn winterkleed.]] Amerikaanske klikstirnzen ha in hiel soad fan 'e gewoane [[klikstirns]] en lykas dy fûgel ha se in swarte snaffel mei in giele punt, mar in ferskil is dat de snaffel steviger is. Amerikaanske klikstirnzen ferlieze boppedat earder harren briedkleed (in folslein swarte mûtse) en krije dus earder in wite foarholle. Juvenilen ha boppedat net it skobbige patroan fan 'e jonge gewoane klikstirns en binne effener griis, alhoewol't se betize wurde kinne mei de gewoane klikstirns yn it earste winterkleed. == Fersprieding == De soarte komt yn in grut gebiet foar oan kusten fan [[Virginia]] oant [[Frânsk-Guyana]] en [[Argentynje]]. De Amerikaanske klikstirns hat twa [[ûndersoarte]]n: * ''Thalasseus acuflavidus acuflavidus'': fan eastlik [[Noard-Amearika]] oant de súdlike [[Kariben]]. * ''Thalasseus acuflavidus eurygnathus'': de eilannen by [[Fenezuëla]] en de Guyana's, noardlik en eastlik [[Súd-Amearika]]. [[Ofbyld:Thalasseus acuflavidus eurygnathus, Santa Vitória do Palmar, Rio Grande do Sul, Brazil 1.jpg|thumb|left|De ûndersoarte ''eurygnathus'' mei de giele snaffel.]] De ûndersoarten fan 'e Amerikaanske klikstirns ferskille benammen yn snaffelkleur: de nominaatfûgels binne swart mei in giele punt fan wat fariabele omfang; dy fan ''T. a. eurygnathus'' is meast oant folslein giel. == Hâlden en dragen == De soarte is foar in part [[trekfûgel]]. De meast noardlike populaasjes ferlitte harren briedgebiet om súdliker te oerwinterjen. Hoe't de trekrûte's rinne is net bekend, mar oannommen wurdt dat se de kust folgje. Fûgels dy't oan 'e Súdamerikaanske kust fan 'e [[Stille Oseaan]] oerwinterje stekke oer fan 'e Kariben by de lâningte an [[Panama]]. Ringde fûgels fan 'e ûndersoarte ''T. a. acuflavidus'' binne yn [[Nederlân]] en it [[Feriene Keninkryk]] oantroffen. == Status == Fan 'e Amerikaanske klikstirns is gjin aparte [[IUCN]]-status om 't de fûgel troch de IUCN as ûndersoarte fan 'e gewoane klikstirns behannele wurdt. De klikstirns stiet as net bedrige op 'e [[Reade list]]. De grutste bedriging foar de soarte foarmet de fersteuring fan nêstkoloanjes troch minsken. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://ebird.org/species/santer2 Ebird.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=9551D52A27504256 Avibase.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Thalasseus acuflavidus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Klikstirns]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] pnva9fhvqkng9872izfwcga0e4d2sn8 0 187258 1234666 1208800 2026-07-10T23:34:09Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234666 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = keningstirns |Ofbyld = [[Ofbyld:2015-11-21 Thalasseus albididorsalis, Assinie, Côte d'Ivoire.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Underfamylje = [[stirnzen]] (''Sterninae'') |Skaai = [[klikstirnzen]] (''Thalasseus'') |Wittenskiplike namme= Thalasseus albididorsalis |Beskriuwer, jier = [[Ernst Hartert|Hartert]], 1921 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Thalasseus albididorsalis map.svg|250px]]<small>{{Color box|#7137c8}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#5f8dd3}} net briedend</small> }} De '''Afrikaanske keningsstirns''' (''Thalasseus albididorsalis'') is in [[fûgel]]soarte fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[klikstirnzen]] (''Thalasseus'') yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[seefûgels]] (''Laridae''), dy't yn kustkriten fan West-[[Afrika]] foarkomt. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Thalasseus albididorsalis, Langue de Barbarie NP, Saint-Louis Region, Senegal 01.jpg|thumb|left|Afrikaanske keningsstirnzen yn Senegal.]] Mei in lichemslingte fan 45–50 sm en in spanwiidte fan 125–135 sm is de Afrikaanske keningsstirns in grutte stirns, allinnich de gewoane stins is grutter yn syn ferspriedingsgebiet. Yn it briedkleed hat er in swarte kroan mei in koarte túf, in oranjereade snaffel en swarte poaten. Under is de fûgel wyt en boppe sulvergriis. Yn 'e flecht is in donkere râne sichtber op 'e bûtenste wjukfearren. Winterdeis is de foarholle wyt, wêrby't it swart oant de efterkant fan 'e kroan fermindere is. De snaffel is ek gieler. Jonge fûgels ha in ferskillend fearrekleed; de ûnderkant is wyt en de boppekant hat gjin effen fearrekleed, de snaffel is lytser en bleek giel, wylst de poatsjes selden swart binne mar grien, giel of rôze. == Fersprieding == Afrikaanske keningsstirnzen briede yn West-Afrika fan 'e kustkriten fan [[Mauretaanje]] oant [[Guinee]], somtiden noch fierder nei it suden. Nei it briedseizoen lûke guon fûgels nei it noarden oant [[Marokko]] en nei it suden oant it suden fan [[Namybje]]. De fûgel komt yn Súdwest-Europa as dwaalgast foar. De soarte foerazjearret oan strannen en yn lagunes en havens. Hy briedt yn tichte koloanjes tusken april en july. == Taksonomy == Oant koartlyn waard de fûgel as in ûndersoarte fan 'e [[keningsstirns|gewoane keningsstirns]] (''T. maximus'') behannele. Ut genetyske stúdzjes fan 2017 die lykwols bliken dat de Afrikaanske keningsstirns tichter besibbe is oan 'e [[Bingaalske klikstirns]] (''T. bengalensis'' ). Hjoed-de-dei wurdt de soarte hieltyd mear as in aparte soarte erkend. == Status == De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) erkent de fûgel noch net as in aparte soarte (sitewaasje 2025) en dêrom is syn bedrigingstatus net beöardiele. Tusken 2015 en 2019 waard de populaasje op 75.000 pearkes rûsd. De briedgewoanten fan 'e fûgel yn koloanjes makket dat de soarte tige fetber is foar fûgelgryp. Yn 'e maitiid fan 2023 ferstoaren allinnich al op 'e lokaasjes dêr't tellingen dien waarden mear as 10.000 fûgels fan 'e soarte yn Gambia en Senegal.<ref>Jatta, Dembo; Wille, Michelle; Ballmann, Mónika Z.; Youm, Babacar N.; Camara, Fagimba; Dodman, Tim; Fox, Oliver J.L. (2025-05-16). [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00063657.2025.2494769#d1e527 ''Outbreak of high pathogenicity avian influenza (H5N1) in seabird populations of West Africa''.] Fûgelstúdzje.</ref> {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://ebird.org/species/royter2?siteLanguage=nl Ebird.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=CF8461BFDAE5E751 Avibase.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Thalasseus albididorsalis}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Klikstirns]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] 4nbciubv2o2r0g8aleoqsr9py8854q3 0 187550 1234702 1209964 2026-07-10T23:56:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234702 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske ûnwaarsfûgel |Ofbyld = [[File:Larus brachyrhynchus, Alaska NBII.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Skaai = [[miuwen]] (''Larus'') |Wittenskiplike namme= Larus brachyrhynchus |Beskriuwer, jier= [[John Richardson (naturalist)|Richardson]], 1831 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:Larus brachyrhynchus map.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#ff9955}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#aa87de}} [[stânfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#87aade}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#ffe680}} [[trekfûgel]] }}</small> }} De '''Amerikaanske ûnwaarsfûgel''' (''Larus brachyrhynchus'') is in [[fûgel]] út 'e [[famylje]] [[miuwen]] (''Laridae''). == Taksonomy == De soarte waard foar it earst beskreaun troch de [[Skotlân|Skot]] [[John Richardson (natoerûndersiker)|John Richardson]] yn 1831 as de ''Larus brachyrhynchus''. Sûnt 1931 waard de soarte troch in soad autoriteiten as in [[ûndersoarte]] fan 'e gewoane [[ûnwaarsfûgel]] behannele, mar oaren erkenden dat it om twa ferskillende soarten gyng. Yn 2021 splitste de American Ornithologist's Union de fûgel op basis fan ferkillen yn genetika, fearrekleed, [[morfology]]en rop wer yn twa aparte soarten op. Noch net elkenien folget de opsplitsing en behannelet de fûgel noch jimmeroan as in ûndersoarte fan 'e gewoane ûnwaarsfûgel. De Amerikaanske ûnwaarsfûgel is net ûnderferdield yn ûndersoarten. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Mew Gull (31793610898).jpg|thumb|Mew Gull (31793610898)|thumb|left|Yn 'e flecht binne de swarte wjukpunten mei de wite plakken te sjen.]] De Amerikaanske ûnwaarsfûgel hat in lingte fan 40–45 sm en in spanwiidte fan 100–120 sm. Hy is lytser as oare miuwen fan it skaai en hat in koartere snavel en langere wjukken. Syn wjukken lykje lang en smel yn flecht yn ferhâlding ta syn koarte bealchje. Yn it briedkleed hawwe folwoeksen fûgels in wite kop, bleke eagen omfieme troch in reade eachring, giele poaten en in snaffel sûnder markeringen. Winterdeis is de kop mei brune plakken, de eachring wurdt griiseftich en de snaffel wurdt doffer mei in swakke, donkere markearing. Yn 'e flecht is goed te sjen dat de swarte wjukpunten opfallend wite plakken ha. Jonge fûgels hawwe 3 jier nedich om it folwoeksen fearrekleed te krijen. Se binne oer it algemien brunich mei donkerbrune wjukpunten. == Fersprieding == [[Ofbyld:Mew Gull, Potter Marsh, Anchorage.jpg|thumb|left|Fûgel yn briedkleed mei piken.]] De Amerikaanske ûnwaarsfûgel briedt yn [[Alaska]] en westlik [[Kanada]] eastlik oant noardwestlik [[Manitoba]] en súdwestlik oant súdlik [[Britsk-Kolumbia]]. De measte fûgels oerwinterje oan 'e kust fan 'e [[Stille Oseaan]] oant de [[Sacramento-delling]] en minder faak oant [[Baja California]], de Noardlike Rockies en [[Ontario]]. It is in tige seldsume gast yn it easten fan Noard-Amearika en in swalker yn East-Aazje. == Status == De [[IUCN]] erkent de fûgel noch net as in soarte en dêrfandinne is de bedrige status noch net formeel fêststeld. De populaasje wurdt rûsd op 360.000 folwoeksen fûgels. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/mewgul2/cur/introduction#:~:text=The%20Short%2Dbilled%20Gull%20is,known%20as%20the%20Mew%20Gull. Birds of the World] *[https://ebird.org/species/mewgul2/L9597284 eBird] *[https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=342F6965CFE656B1 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Larus brachyrhynchus}} }} {{DEFAULTSORT:Amerikaanske unwaarsfugel}} [[Kategory:Miuw]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] pgnl9nz1lmu3fxn3b4ihvx6xjvpsmfp 0 187685 1234694 1210571 2026-07-10T23:52:36Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234694 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske see-earn |Ofbyld = [[Ofbyld:Bald eagle about to fly in Alaska (2016).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Bald_Eagle_Yellowstone_National_Park.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôffûgels]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[see-earnen]] (''Haliaeetus'') |Wittenskiplike namme= Haliaeetus albicilla |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Distribution H. leucocephalus.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#b13f31}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#ce6256}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#e58e7b}} [[wintergast]] |Kolom2= {{Color box|#f2c1ad}} [[trochtrekker]]<br>stjer: [[dwaalgast]]}}</small> }} De '''Amerikaanske see-earn''' (''Haliaeetus leucocephalus'') is in grutte [[rôffûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[see-earnen]] (''Haliaeetus'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[haukfûgels]] (''Accipitridae''). It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel is [[Noard-Amearika]] en de fûgel is it nasjonale symboal fan 'e [[Feriene Steaten]]. == Ferskining == De Amerikaanske see-earn is donkerbrún, wylst de kop, nekke, sturt en boppeste en ûnderste sturtdekfearren wyt binne. Dêrom wurdt de fûgel ek wol wytkopearn neamd. De snaffel, iris en poaten binne giel. In folwoeksen mantsje kin likernôch 90 sintimeter lang wurde en hat in spanwiidte fan sawat 200 sintimeter. Wyfkes binne likernôch 25% grutter as mantsjes. As de fûgel net folwoeksen is, hat er donkerder fearren en kin er ienfâldich betize wurde mei de [[goesearn]]. <gallery = widths="175px" heights="140px" perrow="4"> Haliaeetus leucocephalus1.jpg|Piken. At the Six Mile Lake Eagles nest...Bald Eagle (Haliaeetus leucocephalus)... (27680807753).jpg|Jonge fûgels dy't hast útfleane. Back to the Six Mile Lake eagles (Haliaeetus leucocephalus)."feed me mom". (19159890706).jpg|Folwoeksen fûgel mei pyk. </gallery> == Fersprieding == Oarspronklik hie de fûgel in grutte fersprieding op it fêstelân fan [[Noard-Amearika]]. Fanwegen minsklike ferfolging is syn ferspriedingsgebiet yn 'e [[Feriene Steaten]] no beheind ta de east- en westkust en [[Alaska]]. De fugel libbet ek yn grutte dielen fan [[Kanada]]. Amerikaanske see-earnen libje meast oan rivieren, marren of oan 'e kust. De grutste populaasjes libje yn Alaska en [[Britsk Kolumbia]]. Somtiden wurdt de fûgel ek oantroffen yn Sintraal-[[Arizona]] en de [[Golf fan Meksiko]]. Winterdeis komme Amerikaanske see-earnen, benammen dy yn it noardlike diel fan it ferspriedingsgebiet, byinoar yn spesifike regio's. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''Haliaeetus leucocephalus leucocephalus'' (Linnaeus, 1766) - de [[nominaatfoarm]] is de lytse fan 'e twa ûndersoarten en komt yn it suden fan 'e Feriene Steaten en op it [[Kalifornysk Skiereilân]] foar. * ''Haliaeetus leucocephalus washingtoniensis'' (Audubon, 1827), synonym ''H. l. alascanus'' (Townsend, 1897), de noardlike ûndersoarte is grutter as de súdlike nominaatfoarm en wurdt oantroffen yn it noarden fan 'e Feriene Steaten, Kanada en Alaska. == Ekology == [[Ofbyld:Birds of Prey Wisconsin 08.jpg|thumb|left|Amerikaanske see-earn dy't efter de proai oan sit fan in oare rôffûgel.]] Amerikaanske see-earnen ite benammen fisk en wetterfûgels. Hy jaget minder faak op sûchdieren. Yn 20 stúdzjes oer de fiedingsgewoanten fan 'e Amerikaanske see-earn makke fisk 56% út fan it dieet fan nêstfûgels. Dêrnjonken yt er fral winterdeis ek ies. De Amerikaanske see-earn is lykas de goesearn in [[Kleptoparasitisme|kleptoparasyt]]; hy stelt it fretten fan oare fûgels. Syn jachtmetoaden binne foar in grut part itselde as dy fan 'e goesearn. De nêsten wurde boud yn âlde beammen of op kliffen fan dikke tûken. De holte wurdt mei moas en gers beklaaid. Alde nêsten kinne wol 450 kilo swier wurde. It lechsel bestiet út ien oant trije aaien. De [[ynkubaasjeperioade]] is meastentiids tusken maart en juny en duorret 33-36 dagen. Yn dy tiid soargje beide âlden foar de aaien en it dêrnei grutbringen fan 'e jongen. De jonge earnen fleane nei tsien oant alve wiken út. Yn it wyld wurde de Amerikaanske see-earnen trochstrings 20 oant 30 jier. Yn finzenskip wurde se geregeldwei âlder; in fûgel dy't yn New York holden waard helle in âldens fan hast 50 jier. == Status == [[Ofbyld:The prize (26287757525).jpg|thumb|left|Mei proai.]] Yn 'e jierren 1950 wie de fûgel yn grutte dielen fan Noard-Amearika útroege. Rûsd wurdt dat yn 'e iere 18e iuw de folsleine populaasje tusken de 300.000 en 500.000 fûgels telde. Yn 1917 waard in preemje op it sjitten fan 'e fûgel set, mar sûnt 1940 waard de jacht yn 'e súdlike steaten fan 'e Feriene Steaten ferbean, wylst yn Alaska de jacht op 'e fûgel noch oant 1953 trochgie. Tsjin 'e ein fan 'e jierren 1950 wiene der minder as 500 briedpearen yn it oarspronklike ferspriedingsgebiet fan 'e Feriene Steaten. Troch ynsektisiden lykas [[DDT]] gie de delgong fierder yn 'e jierren 1960. De opheapping fan dy stoffen yn it lichem late ta ûnfruchtberens en it ûnfermogen om sûne aaien te lizzen. De aaiskilen wiene te tin om it gewicht fan in briedende fûgel te dragen, sadat in soad lechsels gjin sukses hienen. Alhoewol't sawol Kanada as de Feriene Steaten al ier beskermingsmaatregels ynfierden, wie it ferbod op it brûken fan DDT yn 'e Feriene Steaten de meast effektive maatregel dat late ta werstel fan 'e fûgel. Dat ferbod waard yn 1972 yn 'e Feriene Steaten ynfierd en pas yn 1989 yn Kanada. Sûnt dy tiid koe de populaasje wer dúdlik groeie. De National Wildlife Federation neamde yn 1984 de jacht, elektrisiteitstriedden, oaljeloazingen en leadfergiftiging as de wichtichste deadsoarsaken fan 'e fûgel. Yn 2020 waard it oantal fûgels op 200.000 folwoeksen fûgels rûsd. Oannommen wurdt dat sawol yn Kanada as de Feriene Steaten de oantallen rap tanimme. Dêrfandinne klassifisearret de [[IUCN]] de fûgel as net bedrige (''Least Concern'', 2024) op 'e [[Reade list]]. == Symboal fan 'e Feriene Steaten == [[Ofbyld:The Iconic Image (27299847385).jpg|thumb|left|De fûgel as Amerikaansk symboal.]] De fûgel is it nasjonale symboal fan 'e Feriene Steaten. Yn 1782 waard de fûgel yn it nasjonale embleem opnommen, mar alhoewol't de fûgel lang as de nasjonale fûgel beskôge waard, naam it Kongres yn desimber 2024 pas in wet oan dy't dat offisjeel regele. De oprjochters fan 'e Feriene Steaten ferlikenen harren nije republyk graach mei de [[Romeinske Republyk]], dêr't de earn (meastal in gouden earn) in wichtige symboalfunksje hie. Op 20 juny 1782 naam it Kongres it ûntwerp foar it Grutte Segel fan 'e Feriene Steaten mei in Amerikaanske see-earn oan, dy't mei de klauwen fan 'e iene poat 13 pylken en dy fan 'e oare poat in olivetak mei 13 blêden fêsthâldt. De fûgel ferskynt ek op 'e measte offisjele segels fan it Amerikaanske regear, ynklusyf de presidinsjele segel en de presidinsjele flagge en yn 'e logo's fan in soad Amerikaanske federale ynstânsjes. Yn 'e kultuer fan [[Yndianen|Yndiane]]stammen wurdt de fûgel as spirituele boade beskôge tusken goaden en minsken. {{Boarnen|boarnefernijing= * Sjoch foar boarnen by ''Einzelbelege'' op [[:de:Weißkopfseeadler]] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bald-eagle-haliaeetus-leucocephalus BirdLife, oproppen 17 novimber 2025.] * [https://ebird.org/species/baleag eBird, oproppen 17 novimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=FED3756C12CF67FA&sec=summary Avibase, oproppen 17 novimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Haliaeetus leucocephalus|Amerikaanske see-earn}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:See-earn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] dekq2nww9c40mbcr7fchr9i74vdarth 0 187768 1234704 1210743 2026-07-10T23:57:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234704 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske wite pilekaan |Ofbyld = [[Ofbyld:American White Pelican (Las Gallinas Wildlife Ponds).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[pilekaanfûgels]] (''Pelecanidae'') |Skaai = [[pilekanen]] (''Pelecanus'') |Wittenskiplike namme= Pelecanus erythrorhynchos |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Pelecanus erythrorhynchos map.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]] }} }} De '''Amerikaanske wite pilekaan''' (''Pelecanus erythrorhynchos'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[pilekanen]] (''Pelecanus'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[pilekaanfûgels]] (''Pelecanidae''). Fan 'e trije soarten pilekanen yn Amearika is de Amerikaanske wite pilekaan de iennige mei swartwite fearren. Alhoewol't er yn fearren te ferlikenjen is mei de pilekanen fan 'e [[Alde Wrâld]], is er it meast besibbe oan 'e oare twa Amerikaanske pelikanen, de [[Perûpilekaan]] en de [[brune pilekaan]]. == Ferskining == [[Ofbyld:American White Pelican (breeding) in Green Bay, WI, 2013.JPG|thumb|left|De fûgel yn briedkleed.]] De fûgel wurdt 1,50 m lang en hat in spanwiidte fan 2,70 m. Hy is dúdlik lytser as de [[rôze pilekaan]] en de [[kroeskoppilekaan]] fan ' e Alde Wrâld, mar folle grutter as de oare pilekaan yn [[Noard-Amearika]], de [[brune pilekaan]]. Simmerdeis is er wyt, útsein de slachpinnen dy't swart binne en in bleekgiele plok yn 'e nekke. De snaffel is oranje en kriget yn 'e briedtiid in hoarn. Winterdeis is de fûgel griiseftich op 'e kroan en nekke. De jonge fûgels binne lykas de folwoeksen fûgels yn winterdracht, mar bruner op 'e boppeste wjukdekveren en earmsfearren en yn 'e nekke. == Hâlden en dragen == De Amerikaanske wite pilekaan briedt yn koloanjes yn swietwetterwetlannen. Winterdeis ferhûzet er nei estuaria en baaien. Oars as de brune pelikaan, dy't faak út 'e loft nei fisk dûkt, siket de Amerikaanske wite pilekaan iten troch swimmend fisk mei syn snaffel te fangen. == Fersprieding == [[Ofbyld:American White Pelican.jpg|thumb|left|Fleanende fûgel yn [[Dallas]].]] De fûgel briedt yn [[Kanada]] en de [[Feriene Steaten]], fan [[Britsk-Kolumbia]], [[Alberta]], [[Saskatchewan]] en [[Manitoba]] oant [[Kalifornje]]. Om te oerwinterjen migrearret er nei súdlike kriten yn 'e Feriene Steaten en [[Meksiko]] (oan 'e kusten fan 'e [[Stille Oseaan]] súdlik fan [[Kalifornje]] en om 'e [[Golf fan Meksiko]] fan [[Florida]] oant [[Jûkatan (skiereilân)|Jûkatan]] en yn [[Sintraal-Amearika]] oant [[Kosta Rika]]. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in populaasje dy't rap grutter woarn is; yn fjirtich jier tiid hast fiif kear sa grut. Op basis dêrfan kategorisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) de soarte as net bedrige (Least Concern, 2024). De populaasje wurdt op 100.000 oant 500.000 folwoeksen fûgels rûsd (2024). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/american-white-pelican-pelecanus-erythrorhynchos BirdLife, oproppen 21 novimber 2025.] * [https://ebird.org/species/amwpel/CA eBird, oproppen 21 novimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=866903B93D70056B Avibase, oproppen 21 novimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Pelecanus erythrorhynchos|Amerikaanske wite pilekaan}} }} {{DEFAULTSORT:Amerikaanske wite pilekaan}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Pilekaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] ponu2v47yl0x3v2lbi2fbyz354zyuvq 0 187982 1234692 1211375 2026-07-10T23:51:46Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234692 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske poarperhin |Ofbyld = [[Ofbyld:Purple Gallinule - Porphyrio martinica, Everglades National Park, Homestead, Florida (38539237780).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Porphyrio martinica - Purple Gallinule XC457186.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[kraanfûgeleftigen]] (''Gruiformes'') |Famylje = [[ralfûgels]] (''Rallidae'') |Underfamylje = [[poarperhinfûgels]] (''Porphyrioninae'') |Skaai = [[poarperhinnen]] (''Porphyrio'') |Wittenskiplike namme= Porphyrio martinica |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Porphyrio martinica map.svg|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#ff6600}} [[briedfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#5f8dd3}} [[wintergast]] }} }} De '''Amerikaanse poarperhin''' (''Porphyrio martinica'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ralfûgels]] (''Rallidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Juvenile purple gallinule in Prospect Park (10890).jpg|thumb|left|Juvenyl.]] De folwoeksen fûgel hat by goed ljocht in skimerjend ultramarynblau fearrekleed mei grieneftige boppedielen. De snaffel is lyts en read mei in giele punt. De soarte liket op 'e [[Afrikaanske poarperhin]] (''P. alleni''), mar is grutter, hat folslein wite ûndersturtfearren en giele yn stee fan reade poaten. It skyld boppe de snaffel is ljochtblau. Net folwoeksen fûgels binne brún en harren snaffel en skyld op 'e foarholle binne ljocht fan kleur. == Fersprieding == De soarte libbet yn 'e súdlike [[Feriene Steaten]] oant noardlik [[Argentynje]] en it [[Kariben|Karibysk gebiet]]. Fan 'e ralfûgels ha Amerikaanske poarperhinnen it measte swalgedrach en se binne as [[Dwaalgast|swalker]] fier bûten harren ferspriedingsgebiet waarnommen. Guon fûgels ha sels de [[Atlantyske Oseaan]] oerstutsen en binne oant yn [[Súd-Afrika]] en [[Europa]] waarnommen. == Taksonomy == Eartiids waard de Amerikaanske poarperhin mei de [[Afrikaanske poarperhin]] en de [[azuerpoarperhin]] yn it aparte skaai ''Porphyrula'' yndield. De fûgel is no opnommen yn it fûgelskaai ''Porphyrio''. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] behannele, itjinge betsjut dat der gjin ûnderferieling yn [[ûndersoarte]]n is. == Hâlden en dragen == Amerikaanske poarperhinnen komme foar yn begroeide wiete gebiieten, dêr't se oan 'e rânen of tusken de begroeiïng omskarrelje. Hy swimt selden. == Status == De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel dêrom as net bedrige (''Least Concern'', 2025). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/purple-gallinule-porphyrio-martinicus Birds of the World, oproppen 29 novimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=72A4F8EBF168E80D Avibase, oproppen 29 novimber 2025.] * [https://ebird.org/species/purgal2 Ebird, oproppen 29 novimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Porphyrio martinica|Amerikaanske poarperhin}} }} {{DEFAULTSORT:Amerikaanske poarperhin}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Poarperhin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] oydyqrar8dq1mfk9hgug0px14e5r3bd 0 187987 1234671 1211376 2026-07-10T23:36:42Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234671 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske poarperhin |Ofbyld = [[Ofbyld:Allen's gallinule, Porphyrio alleni, at Chobe National Park, Botswana.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[kraanfûgeleftigen]] (''Gruiformes'') |Famylje = [[ralfûgels]] (''Rallidae'') |Underfamylje = [[poarperhinfûgels]] (''Porphyrioninae'') |Skaai = [[poarperhinnen]] (''Porphyrio'') |Wittenskiplike namme= Porphyrio alleni |Beskriuwer, jier= [[Thomas Richard Heywood Thomson|Thomson]], 1842 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} It '''Afrikaanske poarperhin''' (''Porphyrio alleni'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ralfûgels]] (''Rallidae''). == Ferskining == De soarte hat in pearsblauwe kop en ûnderkant en is mei in griene rêch en in blau skyld boppe de reade snaffel it meast te ferlikenjen mei de [[Amerikaanske poarperhin]]. De Afrikaanske poarperhin is lykwols dúdlik lytser en wurdt mar 22 oant 25 sintimeter lang. Ek ûntbrekt by de Afrikaanske poarperhin de giele punt op 'e snaffel en hat de fûgel donkere middelste sturtfearren, sadat de wite efterkant yn twaën ferdield is (dat by de Amerikaanske poarperhin effen wyt is). == Taksonomy == Eartiids waard de Afrikaanske poarperhin mei de [[Amerikaanske poarperhin]] en de [[azuerpoarperhin]] yn it aparte skaai ''Porphyrula'' yndield. De fûgel is no opnommen yn it fûgelskaai ''Porphyrio''. De soarte wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] behannele, itjinge betsjut dat der gjin ûnderferieling yn [[ûndersoarte]]n is. == Fersprieding == De fûgel komt yn Afrika besuden de [[Sahara]] en ek op [[Madagaskar]] en de [[Komoaren]] foar. It ferspriedings gebiet is grut en de soarte is ferskillende kearen yn [[Europa]] as [[Dwaalgast|swalker]] waarnommen. De Afrikaanske poarperhin is ek oantroffen op isolearre eilannen lykas [[Sint-Helena (eilân)|Sint-Helena]], [[Mauritsius]] en [[Súd-Georgje]]. == Ekology == De Afrikaanske poarperhin libbet yn tichte en wiete sompen, dêr't er lestich te sjen is. Hy bout in driuwend nêst, dêr't er twa oant fiif aaien yn leit. Syn wichtichste dieet bestiet út ynsekten en wetterdieren lykas wjirms, weakdieren, lytse fisken en skulpdieren. Hy yt ek blommen, sied fan reid, gers, plantedielen en fruchten fan 'e toarnbosk ''Drepanocarpus lunatus''. == Status == De soarte hat in breed ferspriedingsgebiet en de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) kategorisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2025). De populaasjetrend is net bekend (2025) {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/purple-gallinule-porphyrio-martinicus BirdLife, oproppen 29 novimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=1CE84B66B28ECEC9 Avibase, oproppen 29 novimber 2025.] * [https://ebird.org/species/azugal1/L1133586 Ebird, oproppen 29 novimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Porphyrio alleni|Afrikaanske poarperhin}} }} {{DEFAULTSORT:Afrikaanske poarperhin}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Poarperhin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] f7sk20z9o0ptoi38rx41s9s2o06jjba 0 188081 1234690 1211578 2026-07-10T23:50:04Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234690 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske markol |Ofbyld = [[File:American-coot-casey-klebba.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[kraanfûgeleftigen]] (''Gruiformes'') |Famylje = [[ralfûgels]] (''Rallidae'') |Skaai = [[markols]] (''Fulica'') |Wittenskiplike namme= Fulica americana |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Fulica americana map.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#FF9955}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#ffe680}} [[trekfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#aa87de}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#87aade}} [[wintergast]] }}</small> }} De '''Amerikaanske markol''' of '''Amerikaanske merkel''' (''Fulica americana'') is in [[fûgel]] yn it skaai [[markols]] (''Fulica'') út de famylje [[ralfûgels]] (''Rallidae''). == Ferskining == De fûgel hat in soad fan 'e ek yn Fryslân foarkommende (Euraziatyske) [[markol]] en is likernôch like grut. Op it folle lytsere skyld fan 'e Amerikaanske markol sit lykwols in readbrún plak. De snaffel is breder as dy fan ús markol en ha oan 'e ein boppe en ûnder in readbrún plak. De poaten binne gielgrien oan smoarch oranje, wylst de gewoane markol grize poaten hat. In oar ferskil is dat de Amerikaanske markol wite ûndersturtdekfearren hat. It fearrekleed fan mantsjes en wyfkes is itselde. == Fersprieding == De soarte komt yn in grut part fan [[Noard-Amearika]] foar, yn [[Sintraal-Amearika]] en lokaal yn 'e noardlike [[Andes]]. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n erkend: * ''Fulica americana americana'': fan súdeastlik [[Alaska]] en [[Kanada]] oant [[Kosta Rika]] en [[West-Ynje]]. * ''Fulica americana columbiana'': [[Kolombia]]. Yn noardlik [[Ekwador]] is de fûgel mooglik útstoarn. {| class="wikitable" border="1" |- | [[File:American coot (10881).jpg|center|250x175px]] | [[File:Eurasian coot (05570).jpg|center|250x175px]] |- | Amerikaanske markol | Euraziatyske markol |- | [[File:American coot feeding at Gray Lodge Wildlife Area-0101.jpg|250x175px]] | [[File:Coot (14196470432).jpg|250x175px]] |- | Amerikaanske markol<br>(wite ûndersturt) | Euraziatyske markol<br>(swarte ûndersturt) |} == Hâlden en dragen == Amerikaanske markols ite knoppen, blêd, stangels fan wetterplanten, sied en ynsekten en oare lytse bistjes. Se foerazjearje op 'e grûn by it wetter of dûke yn it wetter nei planten. Briedende pearkes binne tige fûl yn it ferdigenjen tsjin ynkringers. It nêst bestiet út blêden en stangels en sit tusken begroeiïng yn it wetter of tusken leechhingjende tûken. Winterdeis foarmje se grutte groepen. == Status == Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] wurdt de soarte as net bedrige klassifisearre. De grutte fan 'e populaasje wurdt op 7,2 miljoen folwoeksennfûgels rûsd, wêrfan't 5.500.000 yn 'e Feriene Steaten en Kanada. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/american-coot-fulica-americana BirdLife, oproppen op 1 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=4FB248BA Avibase, oproppen op 1 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/y00475 Ebird, oproppen op 1 desimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Fulica americana|Amerikaanske markol}} }} {{DEFAULTSORT:Amerikaanske markol}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Markol]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] 3kmfp32lc2o1qgiso6f7yw4paes6i1t 0 188188 1234644 1212017 2026-07-10T20:41:23Z RomkeHoekstra 10582 + IUCN-skema 1234644 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Adéliepinguïn |Ofbyld = [[Ofbyld:Antarctica (8376313906).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pinguïneftigen]] (''Sphenisciformes'') |Famylje = [[pinguïns]] (''Spheniscidae'') |Skaai = [[boarstelsturtpinguïns]] (''Pygoscelis'') |Wittenskiplike namme= Pygoscelis adeliae |Beskriuwer, jier= [[Jacques Bernard Hombron|Hombron]] & [[Honoré Jacquinot|Jacquinot]], 1841 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:The distribution of the Adelie Penguin.png|250px]] }} De '''Adéliepinguïn''' (''Pygoscelis adeliae'') is ien fan 'e trije soarten yn it skaai [[boarstelsturtpinguïns]] (''Pygoscelis'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[pinguïns]] (''Spheniscidae''). It is de meast ferspraatste pinguïn fan Antarktika en tegearre mei de [[keizerspinguïn]] is it de súdlikst foarkommende puinguïn. De fûgel is ferneamd nei [[Adélielân]], dat op syn beurt ferneamd is nei Adèle Dumont d'Urville, dy't troud wie mei de [[Frankryk|Frânske]] ûntdekkingsreizger [[Jules Dumont d'Urville]], dy't de pinguïn yn 1840 ûntduts. == Ferskining == [[Ofbyld:Fat (24340499840).jpg|thumb|left|Briedende fûgel.]] De Adéliepinguïn is in middelgrutte fûgel mei in lingte fan 70–73 sm en in gewicht fan 3,8 oant 8,2 kg. Wyfkes ha deselde tekening as mantsjes, mar binne troch koartere wjukken en snaffels te ûnderskieden. Ek weagje se in stik minder as mantsjes. De folwoeksene Adéliepinguïn is swart op 'e kop, kiel en boppedielen, mei in sniewite ûnderkant. De fûgel hat in opfallende wite eachring om in swarte iris. De snaffel is foar in grut part oerdutsen mei swarte fearren, wêrtroch allinnich de punt bleatleit; dy't fral swart mei readbrún is. De wjuk is boppe swart mei in wite râne efter, wylst de ûnderkant wyt is mei in smelle swarte foarkant en in lytse swarte punt. De foar it grutste part fearreleaze poaten binne rôze. By it útkommen sit de pyk folslein yn it sulvergriis dûns. Yn 10 dagen ferhurdzje de dûnsfearren yn in donkergrize kleur. As de fearren in tredde kear ferhurdzje, 7-9 wiken nei it útkommen, binne de juvenilen yn 'e ferskining itselde as de âlden, alhoewol't se oer it generaal lytser binne mei in blauwere tint oan 'e boppedielen en in wyt (ynstee fan swarte) kin en wite kiel. Se ha gjin folsleine wite eachring fan 'e folwoeksene oant se teminsten in jier âld binne. == Fersprieding == De Adéliepinguïn is in Antarktyske fûgel en ien fan 'e fjouwer pinguïnsoarten dy't op it kontinint sels nêstelje. Briedkoloanjes binne ferspraat oan 'e kusten fan Antarktika en op in oantal sub-Antarktyske eilannen, ynklusyf de [[Súdlike Orkney-eilannen]], de [[Súdlike Shetlandeilannen]], de [[Súdlike Sandwicheilannen]], de [[Balleny-eilannen]], [[Scott Island]] en [[Súd-Georgje]]. Nei it noarden ta komme se minder foar, mar se binne as [[swalker]] oant [[Austraalje]], [[Nij-Seelân]] en súdlik [[Súd-Amearika]] waarnommen. Se hawwe harren nêst op rotseftige grûn en se kieze gebieten dêr't de wyn of de hoeke fan' e sinne helpt om tefoarren te kommen dat der sniejacht ûnstiet. Oan it begjin fan it briedseizoen kin in koloanje oant 100 km fan iepen wetter lizze, mar as de simmer foarderet nimt de ôfstân troch it brekken fan it pakiis ôf. Adéliepinguïngs briede yn grutte koloanjes en guon binne grutter as in fearn miljoen pearkes. De [[Danger Islands]] binne troch [[BirdLife International]] oanwiist as in wichtich fûgelgebiet, fral fanwegen de Adéliepinguïnkoloanjes, mei 751.527 raportearre pearen yn teminsten fiif ferskillende koloanjes. Yn maart 2018 waard in koloanje fan 1,5 miljoen fûgels ûntdutsen. [[Ofbyld:Everywhere! (24331982650).jpg|thumb|left|Koloanje.]] Nei de briedtiid ferhúzje folwoeksen Adéliepinguïns nei iisplaten om te ferfearjen, alhoewol't guon oan lân bliuwe. Winterdeis bliuwe de fûgels yn 'e pakiisône, wêrby't de measten nei it noarden migrearje om gebieten te berikken dêr't teminsten in diel fan 'e dei ljocht is, dus benoarden sawat 73°S. Wylst guon tichteby harren briedkoloanjes bliuwe, kinne oaren hûnderten of tûzenen kilometers trekke. Salang't der brekken yn it pakiis binne, kinne se hûnderten kilometers súdlik fan iepen wetter oerlibje en it is bekend dat fûgels winterdeis foerazjearje yn gebieten mei in pakiisbedekking fan maksimaal 80%. == Bedriging == [[Ofbyld:Un Adlie et ses poussins.jpg|thumb|250px|Folwoeksen pingïn mei jonge fûgels.]] Folwoeksen Adéliepinguïns wurde geregeldwei troch [[seeloaihoars]]en fongen. Ek [[orka]]'s fange Adéliepinguïns. Fral súdpoaljagers en [[reuzestoarmfûgels]] deadzje in soad jongen en frette de aaien. Ek [[kelpmiuw]]en en [[Bûntsnaffeliishin|iishinen]] frette jongen en aaien. Guon briedplakken binne kwetsber foar klimaatferoarings. Yn 2024 fûnen ûndersikers fan 'e Federation University Australia mear as 532 deade Adéliepinguïns op it eilân Heroína (Danger Islands) yn Antarktika, wêrby't de fûgelgryp [[H5N1]] as oarsaak fertocht waard. It firus, dat yn 2022 yn Súd-Amearika oankaam, foarmet in risiko foar de wylde dieren yn Antarktika. Monsters fan 'e ferstoarne pinguïns waarden analysearre en de H5-stam is idintifisearre by lokale [[skraitsfûgels|skraitsen]], dy't mooglik foar fierdere fersprieding soargje. Dy situaasje is benammen in grutte soarch foar de wylde dieren yn 'e regio, dêr't neffens rûzing 20 miljoen pearen pinguïns en de troch de klimaatferoarings toch al bedrige keizerpinguïns ûnder falle. == Status == Fanwegen de tige grutte en tanimmende populaasje (rûsd op mear as 10 miljoen folwoeksen fûgels yn 2020) en it noch yntakte habitat, wurdt de Adéliepinguïn troch de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] as in net bedrige fûgel beskôge. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/adelie-penguin-pygoscelis-adeliae BirdLife, oproppen op 7 desimber 2025.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/adepen1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 7 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=4A947BE7A06E046E Avibase, oproppen op 7 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/adepen1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen op 7 desimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|pygoscelis adeliae|Adéliepinguïn}} }} {{DEFAULTSORT:Adeliepinguïn}} [[Kategory:Boarstelsturtpinguïn]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antarktika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Georgje en de Súdlike Sandwicheilannen]] 36gwpf5wzi0scdvapb5zvs616h77bxs 0 188583 1234665 1213780 2026-07-10T23:32:52Z Ieneach fan 'e Esk 13292 ferkearde defsort 1234665 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Madagaskarjakana |Ofbyld = [[Ofbyld:Actophilornis albinucha 452184974.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (Charadriiformes) |Famylje = [[jakanafûgels]] (Jacanidae) |Skaai = [[Afrikaanske jakana's]] (''Actophilornis'') |Wittenskiplike namme= Actophilornis albinucha |Beskriuwer, jier= [[Isidore Geoffroy Saint-Hilaire|Geoffroy Saint-Hilaire]] 1832 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: bedrige ---- |lânkaart = [[Ofbyld:800px-Actophilornis map.png|250px]]<br>read: ferspriedingsgebiet }} De '''Madagaskarjakana''' (''Actophilornis albinucha'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[jakanafûgels]]. De fûgel dielt it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Actophilornis'' mei de [[Afrikaanske jakana]]. == Ferskining == [[Ofbyld:Actophilornis albinucha 3473498.jpg|thumb|left|Madagaskarjakana.]] Lykas de oare soarten yn 'e famylje hat de Madagaskarjakana lange poaten en tige grutte teanen mei klauwen, dy't de fûgel helpe om op driuwende wetterplanten te rinnen. Mei in lingte fan 30 sintimeter is de Madagaskarjakana like grut as syn sibbe, de Afrikaanske jakana. It fearrekleed fan 'e kop is lykwols krektoarsom: wyt op 'e kroan en yn 'e nekke en glânzgjend swart op 'e kiel en hals gesicht en de nekke. It liif en de wjukken binne kastanjebrún, útseinde haadslachpinnen dy't swart binne. Op 'e stút binne de fearren wyt. De snaffel en it skyld op 'e foarholle binne blau. == Fersprieding == De soarte is [[endemisme|endemysk]] op [[Madagaskar]]. Ït habitat fan 'e fûgel bestiet út marren, fivers en sompen mei in soad begroeiïng. De fûgel is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat der gjin ferdieling yn [[ûndersoarte]]n is. == Hâlden en dragen == Lykas oare soarten yn 'e famylje is de soarte [[polyandry]]sk. It mantsje briedt de aaien út. == Status == De grutte fan 'e populaasje waard yn 800 oant 1600 folwoeksen fûgels rûsd en oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme troch jacht en ferlies fan habitat. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] stiet de soarte as bedrige (''Endangered'', 2020) klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/madagascar-jacana-actophilornis-albinucha BirdLife, oproppen 18 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/madjac1/L1224706 Ebird, oproppen 18 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=640D2B031FB001F1 Avibase, oproppen 18 desimber 2025.] ---- {{commonscat|Actophilornis albinucha|Madagaskar jakana}} }} {{DEFAULTSORT:Madagaskarjakana}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Afrikaanske jakana]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] 6hcdcfx01h39xpg89r6zqrmaef0hnjk 0 188587 1234664 1213789 2026-07-10T23:32:24Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234664 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske jakana |Ofbyld = [[Ofbyld:African Jacana, Actophilornis africanus, Chobe River, Botswana (33866011656).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (Charadriiformes) |Famylje = [[jakanafûgels]] (Jacanidae) |Skaai = [[Afrikaanske jakana's]] (''Actophilornis'') |Wittenskiplike namme= Actophilornis africanus |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Actophilornis africana map.png|250px]]<br>grien: ferspriedingsgebiet }} De '''Afrikaanske jakana''' (''Actophilornis africanus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[jakanafûgels]]. De fûgel dielt it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Actophilornis'' mei de [[Madagaskarjakana]]. == Ferskining == [[Ofbyld:Actophilornis africana -Kakegawa Kacho-en, Kakegawa, Shizuoka, Japan -chick-8a.jpg|thumb|left|Pykje.]] De fûgel mjit 23 oant 31 sm yn lingte. Lykas by oare jakana's is it wyfke trochstrings grutter as it mantsje. Mei de likernôch like grutte Madagaskarjakana is it de swierste jakanafûgel fan 'e famylje. It fearrekleed is kastanjebrún mei in gieleftige boarstbân, in wite kiel en wite wangen, in swarte kroan, swarte nekke, swarte eachstreep en swarte wjukpunten. De snaffel en foarholleskyld binne ljochtblau. De poaten binne mear griisblau. == Fersprieding == De soarte wurdt op marren, fivers en wiete gebieten yn [[Afrika]] ûnder de [[Sahara]] oantroffen. Hy wurdt behannele as [[Monotypysk (takson)|monotypysk]], itjinge betsjut dat de fûgel net yn [[ûndersoarte]]n ferdield wurdt. Genetysk is er it meast besibbe oan 'e twa oare Afrikaanske jakanafûgels, de Madagaskarjakana en de [[dwerchjakana]], mar ek oan de [[brûnswjukjakana]] en de [[Australyske jakana]]. Yn gebieten mei permaninte wiete lannen kinne de fûgels it hiele jier troch briede. Yn gebieten sûnder permaninte wiete lannen briede de fûgels lykwols allinich by de seizoensfloeden dy't folgje op it reinseizoen. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Actophilornis africanus MHNT.ZOO.2010.11.2.23.jpg|thumb|left|Aaien.]] De Afrikaanske jassana is [[polyandry]]sk, wat betsjut dat mantsjes de aaien útbriede en fersoargje, wylst wyfkes nei it pearjen mei in earste mantsje mei oare mantsjes pearje kinne. It wyfke leit fjouwer aaien yn in ienfâldich nêst, boud tusken driuwende fegetaasje yn ûndjip wetter of op in lyts flot fan planten yn wat djipper wetter. De aaien binne brún en ha swarte markearrings. It mantsje kin de jongen oppakke en ûnder syn wjukken drage. It dieet fan 'e fûgels bestiet benammen út ferskate lytse bisten, lykas ynsekten, wjirms, spinnen, kreeften en weakdieren dy't se yn 'e wiete gebieten fine, mar soms kin er ek sied of woartels ite. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje, dy't nei alle gedachten stabyl is. Op basis fan dy kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2024) op 'e [[Reade list]]. De wrâldpopulaasje wurdt op likernôch 667.000 folwoeksen fûgels rûsd (2023) {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-jacana-actophilornis-africanus BirdLife, oproppen 18 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/afrjac1/ZA-NW Ebird, oproppen 18 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=D16D486D33F5C4C3 Avibase, oproppen 18 desimber 2025.] ---- {{commonscat|Actophilornis africanus|Afrikaanske jakana}} }} {{DEFAULTSORT:Afrikaanske jakana}} [[Kategory:Afrikaanske jakana]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] hfg01s3sfq1bb5vc8i277p7ia2jll6k 0 189066 1234701 1215071 2026-07-10T23:55:30Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234701 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske wilster |Ofbyld = [[Ofbyld:American golden plover (53662056122).jpg|250px]] |lûd = Simmerkleed. |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[wilsters]] (''Pluvialis'') |Wittenskiplike namme= Pluvialis dominica |Beskriuwer, jier= [[Philipp Ludwig Statius Müller|Müller, PLS]], 1776 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Pluvialis dominica map.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]] }} }} De '''Amerikaanske wilster''' (''Pluvialis dominica'') is in [[waadfûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[wilsterfûgels]]. == Ferskining == De fûgel hat in soad fan 'e besibbe [[Wilster|gewoane wilster]] (''Pluvialis apricaria'') en de [[Sibearyske wilster]] (''Pluvialis fulva''). It is in relatyf grutte wilster, mar wat lytser as de gewoane wilster en de [[slykwilster]], mar dúdlik grutter as de 18 sintimeter lange [[bûnte wilster]]. [[Ofbyld:Pluvialis dominica.jpg|thumb|left|Winterkleed.]] Yn it briedkleed hat de fûgel goudkleurige plakken op 'e rêch en krún mei in swarte kop, hals en búk en fierder swart oant it each by it mantsje. Winterdeis ferdwynt it swart en is de búk ljochtbrún stippele. De slykwilster hat simmerdeis ek in swarte ûnderkant, mar is fan boppe mear sulvergriis stippele. De Amerikaanske wilster is wat slanker as de gewoane wilster en stiet heger op 'e poaten. Ek liket er wat grizer as de gewoane wilster. De Amerikaanske en Sibearyske wilster waarden eartiids ta ien soarte rekkene. == Fersprieding == De Amerikaanske wilster briedt op 'e Arktyske [[tûndra]]'s fan Noard-[[Kanada]] en [[Alaska]]. It is in [[trekfûgel]] dy't oerwinteret yn [[Súd-Amearika]]. De fûgels fleane tusken jannewaris en april fan Súd-Amearika oer [[Midden-Amearika]] en oer pleisterplakken yn 'e midden fan 'e [[Feriene Steaten]] nei de noardlike briedgebieten. Yn 'e hjerst fleane se mear eastlik oer see, oer it westen fan 'e [[Atlantyske Oseaan]] en de [[Karibyske See]] nei de oerwinteringsgebieten yn [[Argentynje]] en [[Oerûguay]]. Yn [[Nederlân]] wurdt de soarte alle jierren as [[dwaalgast]] waarnommen. Sûnt 1989 binne der mear as 60 waarnimmingen dien fan 'e soarte. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Pluvialis dominica eggs and nest.jpg|thumb|left|Nêst.]] It iten fan 'e Amerikaanske wilster bestiet út [[wringeleazen]], beien, sied en blêd. It nêst is beklaaid mei moas, drûch gers of blêd en leit op 'e grûn. Der wurde fjouwer wite oant bleekgiele aaikes mei donkerbrune en swarte spikkels lein. De jongen kinne al gau nei it útkommen rinne. De soarte hat ien fan 'e langste bekende migraasjerûtes fan alle fûgels, mei in lingte fan mear as 40.000 km (hinne en werom), wêrfan't 3.500 km oer de iepen oseaan giet. == Status == De Amerikaanske wilster hat in tige grut ferspriedingsgebiet en alhoewol't de soarte ôfnimt, wurdt er troch de [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'', ) klassifisearre. Yn it lêste part fan 'e 19e iuw hat de jacht op 'e soartefoar de konsumpsje tige swier west, dêr't de populaasje nea wer fan wersteld is. De wrâldwide populaasje wurdt op ien miljoen oant seis miljoen folwoeksen fûgels rûsd (2020). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/american-golden-plover-pluvialis-dominica BirdLife, oproppen 5 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/amgplo Ebird, oproppen 5 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=2143A8526CA7C809 Avibase, oproppen 5 jannewaris 2026.] * [https://waarneming.nl/species/893/maps/?start_date=2016-01-08&interval=315360000&end_date=2026-01-05&map_type=grid10k Kaart mei waarnimminen yn Nederlân] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Pluvialis dominica|Amerikaanske wilster}} }} {{DEFAULTSORT:Amerikaanske swilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wilster]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] ioqxgahfajt49jf7c6qula46rua61fm 0 189107 1234687 1215236 2026-07-10T23:47:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234687 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske bûnte wilster |Ofbyld = [[Ofbyld:Semipalmated plover in Quogue (26942).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Charadrius semipalmatus - Semipalmated Plover - XC109656.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[bûnte wilsters]] (''Charadrius'') |Wittenskiplike namme= Charadrius semipalmatus |Beskriuwer, jier= [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1825 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Charadrius semipalmatus map.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]] |Kolom2= {{Color box|#FFDD55}} [[trochtrekker]] }}</small> }} De '''Amerikaanske bûnte wilster''' (''Charadrius semipalmatus'') is in waadvogel yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[bûnte wilsters]] (''Charadrius'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae''). == Ferskining == De donkere rêch ûnderskiedt de Amerikaanske bûnte wilster fan 'e [[fluitwilster]]. De Amerikaanske bûnte wilster is sa'n 18 sm lang en wat lytser as de [[bûnte wilster]]. Fan hiel tichteby is te sjen dat er tusken de teannen ûnfolsleine swimflueskes hat. By in briedend mantsje ûntbrekt nochal ris it wyt boppe it each en hy hat in oranjegiele eachring. Winterdeis is it swart op 'e kop en de swarte bân oer it boarst ferfongen troch brún. Jonge fûgels ha donkerder poaten. {| class="wikitable" border="1" |- | [[Ofbyld:Semipalmated plover (Charadrius semipalmatus) 2023 01.jpg|200x200px]] | [[Ofbyld:Semipalmated sandpiper with juveniles 01.jpg|200x200px]] | [[Ofbyld:Semipalmatedplover-santafeisland.jpg|200x200px]] |- | <center>Nêst</center> | <center>Fûgel mei pyk</center> | <center>Winterkleed</center> |} == Fersprieding == De soarte briedt op 'e [[Alaska|Alaskaanske]] [[tûndra]]'s, yn [[Yukon]] en de noardwestlike gebieten en súdlik fan [[Nunavut]] yn [[Kanada]]. De fûgel trekt om te oerwinterjen nei it suden fan 'e [[Feriene Steaten]], de [[Kariben]] en de kusten fan [[Midden-Amearika|Midden-]] en [[Súd-Amearika]]. == Status == Neffens in rûzing fan 2023 soe de wrâldpopulaasje út 500.000 oant 1.000.000 folwoeksen fûgels bestean. It is net alhiel dúdlik hoe't de populaasje him ûntjout en it ûndersyk leit tusken ôfnimmend en stabyl. Dêrfandinne wurdt út foarsoarch der fanút gien dat de soarte yn oantallen wat ôfnimt. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel op 'e [[Reade list]] as net bedrige. {{boarnen|boarnefernijing= * Jon L. Dunn, Jonathan Alderfer: Illustrated Birds of North America, 9781435150010 * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/semipalmated-plover-charadrius-semipalmatus BirdLife, oproppen 7 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/semplo Ebird, oproppen 7 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=95E28A57CB50B0D7 Avibase, oproppen 7 jannewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Charadrius semipalmatus|Amerikaanske wilster}} }} {{DEFAULTSORT:Amerikaanske bunte wilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bûnte wilster]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Marshalleilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] hzga736wnmwj6gbiip9aomv9imif2y6 0 189591 1234642 1217105 2026-07-10T20:36:34Z RomkeHoekstra 10582 + IUCN skema 1234642 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Abd-al-Kurimosk |Ofbyld = [[Ofbyld:Passer hemileucus.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai = [[mosken]] (''Passer'') |Wittenskiplike namme= Passer hemileucus |Beskriuwer, jier= [[Philip Sclater|Sclater, PL]] & [[Gustav Hartlaub|Hartlaub]], 1881 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Socotra - Abd Al Kuri.PNG|250px]] }} De '''Abd-al-Kurimosk''' (''Passer hemileucus'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[mosken]] (''Passer'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[moskfûgels]] (''Passeridae''). == Ferskining == Abd-al-Kurimosken wurde 13 oant 14 sm lang en ha in soad fan 'e [[Sokrotamosk]]. Eartiids waard de fûgel ta deselde soarte rekkene. Ek hat er in soad fan 'e [[Sindmosk]]. It mantsje hat grize boppedielen en in streke rêch. De boppedielen fan 'e wjukken binne swarteftich oant donkerbrún, mei bêzje oant waarmbrune rânen oan 'e fearren, kastanjebrune lytse dekfearren, grize úteinen oan 'e middelse dekfearren, smelle bêzje úteinen oan 'e grutte dekfearren en in lyts ljocht plak oan 'e basis fan 'e hânfearren. Op 'e kop is in kastanjebrune wynbraustreek te sjen boppe in swarteftige eachstreek, dy't beide nei efteren bûgje om 'e earfearren. It wyfke is wat lytser mei ljochtbrún of waarmbêzje yn stee fan kastanjebrún. De Abd-al-Kurimosk ferskilt fan 'e Sokotramosk troch in ljochter en in minder grut plak op 'e kiel, in wyteftige yn stee fan griisswarte boppekant fan it boarst en in hast folslein wite ûnderkant yn stee fan ljochtgrize ûnderkant. Oan 'e boppekant hat er in opfallende wite wjukbân, in smellere eachsstreek en ljochter griis op 'e krún mei minder dúdlike streken. It wyfke hat gjin griis kielplak lykas it wyfke fan 'e Sokotramosk. == Fersprieding == Abd-al-Kurimosken binne [[endemisme|endemysk]] op it [[Jemen|Jemenityske]] eilân [[Abd Al-Kuri]] foar de kust fan [[Somaalje]]. Foarhinne waard de fûgel as ûndersoarte fan 'e Sokotramosk (''P. insularis'') behannele en guon dogge dat noch jimmeroan. == Status == De soarte hat in tige lyts ferspriedingsgebiet en in wrâldpopulaasje fan neffens rûzing 250 oant 1000 folwoeksen fûgels. Der wurdt boppedat oannommen dat de soarte yn oantal ôfnimt. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as kwetsber (''Vulnerable'', 2022). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/abd-al-kuri-sparrow-passer-hemileucus BirdLife, oproppen 27 jannewaris 2024.] * [https://ebird.org/species/aakspa1, oproppen 27 jannewaris 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=BE0105525CBA5480 Avibase, oproppen 27 jannewaris 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Passer hemileucus|Abd-al-Kurimosk}} }} {{DEFAULTSORT:Abd-al-Kurimosk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Mosk]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] qiomy2dqd5zmdai0vum9hsiajybz4gs 0 189656 1234645 1217323 2026-07-10T20:42:40Z RomkeHoekstra 10582 + IUCN-skema 1234645 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afgaanske grûnmosk |Ofbyld = [[Ofbyld:PyrgilaudaTheresae.svg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[moskfûgels]] (''Passeridae'') |Skaai = [[grûnmosken]] (''Pyrgilauda'') |Wittenskiplike namme= Pyrgilauda theresae |Beskriuwer, jier= [[Richard Meinertzhagen|Meinertzhagen]], 1937 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Afgaanske grûnmosk''' (''Pyrgilauda theresae'') is in [[sjongfûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[grûnmosken]] (''Pyrgilauda'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[moskfûgels]]. == Ferskining == Afgaanske grûnmosken binne 13,5 oant 15 sm lange grûnmosken. Tusken mantsjes en wyfkes binne ferskillen. It mantsje is griisbrún mei wite eleminten op 'e wjukken, in swart masker en in twadielich swart plak op 'e kiel. It wyfke skaait mear de bêzjebrune kant út en hat in minder dúdlik masker en minder wyt op 'e wjukken. Op 'e rêch binne donkere streken te sjen en de sturt hat in wite bân, útsein op 'e twa middelste sturtfearren. == Fersprieding == De fûgel is [[endemisme|endemysk]] foar [[Afganistan]] en komt allinnich foar yn it noardlike diel fan 'e [[Hindu Kush]]. Dêr wurdt er oantroffen yn bercheftich gebiet op hichten tusken 2.575 oant 3.000 m. Winterdeis migrearret er fral nei swiere sniefal nei de legere dielen en wat mear nei it noarden oant somtiden súdlik [[Turkmenistan]]. == Hâlden en dragen == De soarte yt sied fan planten lykas ''Carex pachystylis'', ''Convolvulus divaricatus'' en ''Thuspeinantha persica'', mar ek ynsekten. Winterdeis foarmet er grutte groepen fan tsientallen oant hûnderten fûgels, tegearre mei oare soarten sniemosken, [[rotsmosk]]en en [[ljurkfûgels]]. It nêst sit yn hoalen dy't groeven binne troch [[kjifdieren]] lykas [[marmotten]] en fral fan [[giele grûniikhoarntsje]]s. It wurdt mei fearkes en hier fan geiten of oare bisten beklaaid. == Status == De soarte hat net in grut ferspriedingsgebiet en in lytse populaasje. De populaasje is lykwols stabyl en der binne gjin grutte bedrigingen bekend. Dêrfandinne klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2025). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar wurdt as net in soad foarkommend oant lokaal algemien omskreaun. == Namme == De spesifike namme fan 'e fûgel ferwiist nei [[Theresa Rachel Clay]] (1911-1995), in [[Grut-Brittanje|Britske]] [[parasitolooch]], in saakkundige op it mêd fan fûgelluzen. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/plain-backed-snowfinch-pyrgilauda-blanfordi BirdLife, oproppen 30 jannewaris 2024.] * [https://ebird.org/species/afgsno1 Ebird, oproppen 30 jannewaris 2024.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=09F330B17735CF17 Avibase, oproppen 30 jannewaris 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Pyrgilauda theresae|Afgaanske grûnmosk}} }} {{DEFAULTSORT:Afgaanske grunmosk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Grûnmosk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] nec1jfxonr3qc0zeiodrs0kec2d18og 0 189692 1234686 1217601 2026-07-10T23:47:34Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234686 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaansk goudtúfke |Ofbyld = [[Ofbyld:Golden-Crowned Kinglet EBFNWR.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Regulus satrapa - Golden-crowned Kinglet XC165209.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[goudtúfkes]] (''Regulidae'') |Skaai = [[echte goudtúfkes]] (''Regulus'') |Wittenskiplike namme= Regulus satrapa |Beskriuwer, jier= [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein]], 1823 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Regulus satrapa map.svg|center|250px]]<br><small>{{Kolommen2 |Kolom1= <br>{{Color box|#ff9955}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#8d5fd3}} [[stânfûgel]] |Kolom2= <br>{{Color box|#ffdd55}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#87aade}} [[wintergast]] }}</small> }} It '''Amerikaansk goudtúfke''' of '''Amerikaansk goudtoefke''' (''Regulus satrapa'') is fûgeltsje yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[echte goudtúfkes]] (''Regulus'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[goudtúfkes]] (''Regulidae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Regulus satrapa DSC 7580.jpg|thumb|left|Mantsje.]] Folwoeksen fûgels binne oliifgriis oan 'e boppekant en ljocht fan ûnder. Se ha in tinne snaffel en in koarte sturt. De fûgel hat in swarte eachstreek en in giele krún mei in swarte râne. In folwoeksen mantsje hat oranje yn 'e midden fan 'e giele krún. In juvenyl liket op 'e folwoeksen fûgel, mar hat in brunere rêch en gjin giele krún. It Amerikaansk goudtúfke is ien fan 'e lytste sjongfûgels fan Noard-Amearika. Se wurde 8 oant 11 sm lang en ha in spanwiidte fan 14 oant 18 sm. == Fersprieding == It Amerikaansk goudtúfke is wiidferspraat yn Noard- en Middenamerikaanske nullebosken en hat fiif [[ûndersoarte]]n: * ''R. s. olivaceus'': fan it uterste súdeastlike [[Alaska]] en súdwestlik [[Kanada]] oant [[Oregon]]. * ''R. s. apache'': fan Alaska troch westlik sintraal Kanada en de westlik-sintrale [[Feriene Steaten]] oant noardlik [[Meksiko]]. * ''R. s. satrapa'': sintraal en eastlik Kanada, noardeastlik fan 'e Feriene Steaten. * ''R. s. aztecus'': Sintraal-Meksiko. * ''R. s. clarus'': súdlik Meksiko en [[Gûatemala]]. == Ekology == De soarte yt ynsekten, dy't er siket yn beammen en strûken. It nêst sit goed ferside en hinget oan 'e tûke fan in nullebeam. De fûgel briedt yn 'e moannen maaie en juny en in lechsel bestiet út fiif oant alve aaikes en in soad pearkes briede nei it earste broed nochris. it Amerikaank goudtúfke kin better tsjin de kjeld as it [[robyntúfke]]. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. Op basis fan dy kritearia kategorisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2022). De wrâldpopulaasje wurdt op 140 miljoen folwoeksen fûgels rûsd (2019). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/golden-crowned-kinglet-regulus-satrapa BirdLife, oproppen 31 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/gockin Ebird, oproppen 31 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=154BCCAE37AE70E9 Avibase, oproppen 31 jannewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/gockin/cur/introduction Birds of the World, oproppen 31 jannewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Regulus satrapa|Amerikaansk goudtúfke}} }} {{DEFAULTSORT:Amerikaansk goudtufke}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echt goudtúfke]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] 6lhjhu35jz3pf443nkuutqjk30d8zud 0 189937 1234677 1218657 2026-07-10T23:39:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234677 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Agamireager |Ofbyld = [[Ofbyld:Agami heron DSC 5886 selva verde lodge am 4.20.25-topaz-rawdenoise.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:XC75995 - Agami Heron - Agamia agami.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[agamireagers]] (''Agamia'') |Wittenskiplike namme= Agamia agami |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Heron agami Map.jpg|center|250px]] }} De '''agamireager''' (''Agamia agami'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[reagerfûgels]]. == Ferskining == De Agamireager is in middelgrutte reager fan 66 oant 76 sintimeter lang. De boppekant fan 'e kop en de sydkanten fan it gesicht binne blauswart. Syn túf bestiet út lange, tinne fearren dy't ljochtblau oant sulverwyt binne en yn 'e briedtiid wol 12,5 sm lang wurde kinne. Ek hat de fûgel in opfallend lange, tinne en dolkfoarmige snaffel fan 14 oant 16 sintimeter lang. It stikje bleate hûd tusken de snavel en it each (de team) is normaal giel oant gielgrien, mar kin yn 'e briedtiid ferkleurje nei read. De nekke en de ûnderkant binne kastanjebrún mei in wite streek yn it midden fan 'e hals en grienglânzgjende wjukken. De soarte hat foar in reager relatyf koarte poaten. De eagen binne readbrún oant oranje. [[Ofbyld:Agami heron (Agamia agami) juvenile.jpg|thumb|left|Juvenyl.]] Juvenilen ha meast brune boppedielen mei in wite foarhals en ûnder brún-wyt streke. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt foar yn [[Midden-Amearika|Midden-]] en [[Súd-Amearika]]. Syn leefgebiet rint fan it súdeasten fan [[Meksiko]] troch hiel Midden-Amearika oant it [[Amasône]]bekken yn Súd-Amearika. It ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel is ûnbidich grut, mar de fûgel wurdt selden sjoen om't er him ophâldt yn tichte, sompige bosken en by skaadrike streamkes. De measte bekende briedkoloanjes lizze yn [[Kosta Rika]], [[Guyana]] en [[Meksiko]], mar der binne ek lytse koloanjes fûn yn it Amasônebiet fan [[Perû]] en [[Ekwador]]. De fûgel is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat der gjin ferdieling yn [[ûndersoarte]]n bestiet. == Briedgedrach == Agamireagers briede yn koloanjes dy't somtiden wol út 900 nêsten besteane. Dat dogge se op plakken dy't foar rôfdieren dreech te berikken binne, lykas beammen dy't yn it wetter steane of op eilantsjes yn sompen. Yn Midden-Amearika wurdt der faak fan juny oant septimber bret. Yn 'e briedtiid brûke se harren lange blauwe sierfearren om yndruk te meitsjen op harren partner. It nêst is in sleau platfoarm, dat faak 1 oant 2 m boppe it wetter hinget. It wyfke leit meastentiids 2 oant 4 blaugriene aaien. Beide âlden helpe by it brieden en it fuorjen fan de jongen troch fisk op te koarjen. == Status == De Agamireager hat op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] de status hast bedrige (''Near Threatened'', 2023). De fûgel wurdt bedrige troch de grutskalige ûntbosking yn it Amasônebekken en dêrmei ferdwine ek de skaadrike streamkes en sompen dêr't de fûgel fan ôfhinklik is. De fûgels briede mar op in pear spesifike lokaasjes yn grutte groepen en as sa'n koloanje fersteurd wurdt troch minsken hat dat fuort in grutte ynfloed op 'e populaasje. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/agami-heron-agamia-agami BirdLife, oproppen 14 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/agaher1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/agaher1 Ebird, oproppen, 14 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Agamia agami|Agamireager}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Agamireager]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] b4rnajrpg8e2xllj9mhnxnc6lbxo5js 0 189974 1234675 1218823 2026-07-10T23:38:39Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234675 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske reiddomp |Ofbyld = [[Ofbyld:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.54626 - Tigriornis leucolophus Jardine, 1846 - Ardeidae - skin specimen.jpeg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[Afrikaanske tigerreiddompen]] (''Tigriornis'') |Wittenskiplike namme= Tigriornis leucolopha |Beskriuwer, jier= [[William Jardine (natuerwittenskipper)|Jardine]], 1846 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Tigriornis leucolopha map.svg|center|250px]] }} De '''Afrikaanske tigerreiddomp''' (''Tigriornis leucolopha'') is in seldsume, skouwe [[fûgel]]soarte út de famylje [[reagerfûgels]] (''Ardeidae''). De soarte komt foar yn dielen fan [[West-Afrika|West-]] en [[Sintraal-Afrika]] en is benammen bûn oan tichte, wiete boskhabitats. Alhoewol't de soarte in grut ferspriedingsgebiet hat, wurdt oannommen dat de populaasje stadichoan yn oantal ôfnimt troch habitatferlies. == Ferskining == De Afrikaanske tigerreiddomp is in middelgrutte reager mei in lingte fan likernôch 66 oant 80 sintimeter. De fûgel hat in lange, dolkfoarmige snaffel en in opfallend streke fearrepatroan yn swarte en gielbrune tinten, dat in goede kamûflaazje biedt yn syn skaadrike habitat. In karakteristyk skaaimerk is de wite túf op 'e kop, dy't faak tusken de nekkefearren ferside sitte en dêrom net altyd goed sichtber is. Yn 'e flecht liket de fûgel foar it grutste part donker, mei wite stippen op 'e hânfearren. == Fersprieding en systematyk == De soarte komt foar yn ekwatoriaal [[Afrika]], fan [[Senegal]] yn it westen oant [[Kameroen]], [[Gabon]], de [[Republyk Kongo]], de [[Demokratyske Republyk Kongo]], de [[Sintraal-Afrikaanske Republyk]] en it noarden fan [[Angoala]]. De Afrikaanske tigerreiddomp is de iennige soarte yn it skaai ''Tigriornis'' en wurdt as [[Monotypysk takson|monotypysk]] beskôge; der binne gjin [[ûndersoarte]]n beskreaun. == Hâlden en dragen == De Afrikaanske tigerreiddomp libbet benammen oan boskrike iggen fan net grutte rivieren en yn mangrovesompen. It fûgel is tige skruten, dy’t benammen by it skimerjen en nachts aktyf is en him oerdeis meastentiids stilhâldt yn tichte fegetaasje. Troch dit hâlden en dragen wurdt de soarte komselden waarnommen. It dieet bestiet út lytse fisken, skaaldieren, spinnen, ynsekten, kikkerts en byutiden ek lytse reptilen lykas slangen en hagedissen. Oer it briedgeddrach is net in soad bekend. It briedseizoen ferskilt per regio, mar liket faak gear te fallen mei perioaden fan tanimmende reinfal. == Status en bedrigingen == Hoewol't de Afrikaanske tigerreiddomp in grut ferspriedingsgebiet hat, wurdt oannommen dat de soarte yn oantal ôfnimt, benammen troch ferlies en degradaasje fan gaadlik habitat. De delgong soe noch net sa slim wêze, dat de soarte as bedrige beskôge wurde moat. Dêrom wurdt de Afrikaanske tigerreiddomp klassifisearre as net bedrige (''Least Concern'', 2018). == Namme == De Afrikaanske tigerreiddomp waard yn 1846 wittenskiplik beskreaun troch [[William Jardine (natuerwittenskipper)|William Jardine]]. De skaainamme Tigriornis is ôflaat fan it [[Latyn]]ske ''tigris'' (tiger) en it [[Gryksk]]e ''ornis'' (fûgel), en ferwiist nei it streke fearrepatroan. De soartenamme ''leucolopha(e)'' komt fan it Grykske ''leukolophos'', dat "mei in wite túf" betsjut, in ferwizing nei de karakteristike wite túf op ’e kop. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/white-crested-tiger-heron-tigriornis-leucolopha BirdLife, oproppen 17 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/whcbit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 17 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/whcbit1 Ebird, oproppen, 17 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Tigriornis leucolopha|Afrikaanske tigerreiddomp}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Afrikaanske tigerreiddomp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] jjs47b819k6i8y5pxtmm8del2c9ste2 0 190067 1234705 1219212 2026-07-10T23:58:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234705 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske woffer |Ofbyld = [[Ofbyld:Least Bittern Toronto 2018-05-26-3.jpg|250px]]<br><small>mantsje<br>[[Ofbyld:Least bittern (71341).jpg|250px]]<br>wyfkes</small> |lûd = [[Ofbyld:Ixobrychus exilis - Least Bittern XC251028.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reiddompen]] (''Botaurus'') |Wittenskiplike namme= Botaurus exilis |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin, JF]], 1789 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Ixobrychus exilis map.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#FFFF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''Amerikaanske woffer''' (''Botaurus exilis'') is in [[Amearika]]anske [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[reiddompen]] (''Botaurus'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[reagerfûgels]]. == Ferskining == De Amerikaanske woffer is ien fan 'e lytste reagers yn 'e wrâld, mar in bytsje grutter as de [[Afrikaanske woffer]] (''Botaurus sturmii'') en de [[swartrêch woffer]] (''Botaurus dubius''). [[Ofbyld:Least Bittern (Ixobrychus exilis) - male (8723031747).jpg|thumb|left|Mantsje yn'e briedtiid.]] De fûgel mjit 28 oant 36 sintimeter yn lingte en hat in spanwiidte fan 41 oant 46 sintimeter. De measte Amerikaanske woffers weagje mar tusken de 73 en 95 gram, wat de soarte ta de op ien nei lichtste fan alle reagerfûgels makket. De ûnderkant en de kiel fan 'e fûgel binne wyt mei ljochtbrune lingtestreken. It gesicht en de siden fan 'e hals binne ljochtbrún en de eagen binne giel, krekt as ek de snaffel. It folwoeksen mantsje is glânzgjend grienswart op 'e rêch en de krún, wylst it wyfke op dy lichemsdielen glânzjend brún is. Yn 'e flecht binne ljochtbrune plakken op 'e wjukken te sjen. Hy lit ier yn 'e moarn en by it skimerjen syn lûd hearre. == Fersprieding == De Amerikaanske woffer komt foar yn [[Noard-Amearika]], súdlik troch [[Sintraal-Amearika]] en de [[West-Ynje|Westyndyske eilannen]] oant noardlik [[Súd-Amearika]]. === Undersoarten === De soarte wurdt yndield yn seis [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: * ''Botaurus exilis exilis'' – komt foar fan súdlik [[Kanada]] oant Sintraal-Amearika en de Westyndyske eilannen * ''Botaurus exilis pullus'' – komt foar yn noardwestlik [[Meksiko]] * ''Botaurus exilis erythromelas'' – komt foar fan eastlik [[Panama]] oant de [[Guyana]]regio, súdeastlik [[Brazylje]] en [[Paraguay]] * ''Botaurus exilis bogotensis'' – komt foar yn sintraal [[Kolombia]] (nimt ôf troch ferneatiging fan leefgebiet) * ''Botaurus exilis limoncochae'' – komt foar yn eastlik [[Ekwador]]; waarnimmingen út Loreto yn noardeastlik [[Perû]] wurde ta dizze ûndersoarte rekkene * ''Botaurus exilis peruvianus'' – komt foar yn it westlik part fan sintraal Perû == Taksonomy == Earder waard de soarte tegearre mei oare woffersoarten yn it skaai ''Ixobrychus'' set. Sûnt 2024 wurdt dat skaai lykwols nei genetyske stúdzjes by de gruttere reiddompen yn it skaai ''Botaurus'' ûnderbrocht. Al yn 1987 liet Sheldon yn in stúdzje sjen dat de Amerikaanske woffer nauwer besibbe is oan 'e [[Noardamerikaanske reiddomp]] as oan 'e twa oare ''Ixobrychus''-soarten ([[rodzige woffer]] en [[lytse reiddomp]]). Hruska et al. (2023) befêstiget mei de oant no ta meast wiidweidige genetyske stúdzje oer reagers it susterskip tusken de Amerikaanske woffer en de ''Botaurus''-reiddompen. Ek docht bliken dat de ek Amerikaanske [[streke woffer]] (''Botaurus involucris'') nauwer by dy groep stiet as by de oare woffers. De Amerikaanske woffer en ek de streke woffer soene dêrom yn in eigen skaai set wurde kinne of oars nei ''Botaurus'' ferhûze wurde moatte. Mei't de Amerikaanske woffer sa'n soad liket op 'e [[typesoarte]] fan ''Ixobrychus'', de [[woffer]] — sa bot dat se earder as ien en 'e selde soarte beskôge waarden — wurdt it as bettere oplossing sjoen om alle woffers yn ''Botaurus'' ûnder te bringen. Dat sokke, yn grutte ferskillende soarten, yn ien en itselde skaai falle, kin ferklearre wurde mei dat de evolúsje yn 'e groep relatyf rap gie, wêrby't de grutte soarten har gau út de lytsere ûntwikkelen. == Hâlden en dragen == De Amerikaanske woffer is in skouwe fûgel dy't yn tichte reidfjilden libbet. De fûgel rint leaver fuort of ferstoppet him leaver as dat er fuortfleant. Lykas oare woffers befriest er as er fersteurd of bedrige wurdt. Hy rjochtet de snaffel streekrjocht omheech en draait him dan nei de bedriging ta. It doel dêrfan wurdt útlein dat er him sa ûnsichtber mooglik meitsje wol. Ek is waarnommen dat er fan 'e iene kant nei de oare kant beweecht om yn 'e wyn beweegjende reidstâlen te imitearjen. De fûgel briedt yn grutte sompegebieten mei tichte begroeiïng. It nêst is in goed ferside lizzend platfoarm, boud fan'e snilen fan [[tuorrebout]]en en oare wetterplanten. It wyfke leit fjouwer oant fiif bleekblauwe of griene aaien, by útsûndering twa oant sân. Beide âlden fuorje de jongen. Faak kin der noch in twadde lechsel komme. De Amerikaanske woffer libbet fan fisk, kikkerts, kreeften en ynsekten, dy't er klimmend troch begroeiïng fangt. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en der wurdt tocht dat de populaasjes groeie. Dêrfandinne klassifisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld]] (IUCN) de soarte as net bedrige (''Least Concern''). De wrâldpopulaasje wurdt tusken de 93.300 en 106.000 folwoeksen fûgels rûsd. {{Boarnen|boarnefernijing= * Dit is in oersetting fan 'e Sweedske side oer de fûgel, sjoch foar referinsjes [[:sv:Amerikansk dvärgrördrom]] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/least-bittern-ixobrychus-exilis BirdLife, oproppen 22 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/leabit/cur/introduction Birds of the World, oproppen 22 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/leabit Ebird, oproppen, 22 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Botaurus exilis|Amerikaanske woffer}} }} {{DEFAULTSORT:Amerikaanske woffer}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reiddomp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] o9yfdd2452y8f4oico31qt8q7x97w6x 0 190109 1234676 1219380 2026-07-10T23:39:00Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234676 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske woffer |Ofbyld = [[Ofbyld:Dwarf bittern, Ixobrychus sturmii, at Harvey's Pans, Savuti in Chobe National Park, Botswana (31974132380).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'') |Famylje = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'') |Skaai = [[reiddompen]] (''Botaurus'') |Wittenskiplike namme= Botaurus sturmii |Beskriuwer, jier= [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1829 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Ixobrychus sturmii map.svg|center|250px]]<small><br>{{Color box|#FFFF00}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]</small> }} De '''Súdamerikaanske reiddomp''' (''Botaurus sturmii'', synonym: ''Ixobrychus sturmii'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[reagerfûgels]] dy't yn [[Afrika]] besuden de [[Sahara]] libbet. == Beskriuwing == De Afrikaanske woffer is in tige lytse reiddomp mei in lingte fan likernôch 27 oant 30 sintimeter. De fûgel heart ta de famylje fan 'e reagers, mar is folle kompakter en hat koarte, rûne wjukken. It fearrekleed fan 'e boppekant is leadgriis en sûnder dúdlike tekening. De ûnderkant is gielbêzje mei rûge swarte streken. De snaffel is giel mei in donkere râne lâns de boppekant. De poaten binne ljochtgiel en de lange teannen hawwe in oranje kleur. Dy teannen stekke yn 'e flecht dúdlik efter de sturt út, itjinge goed te sjen is as de fûgel fleant. De lange teannen helpe him om stabiliteit te hâlden by it lânjen en by it rinnen oer de sêfte, sompige grûn. == Fersprieding == De soarte komt foar yn Subsaharaansk Afrika en libbet benammen yn wetterrike gebieten lykas sompen, iggen fan rivieren, mangroves en op rysfjilden. Hy jaget benammen nachts op ynsekten en kikkerts, mar ek op lytse fisk, krabben, spinnen en slakken. By bewolke waar kin er ek oerdei aktyf wêze. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Dwarf bittern, Ixobrychus sturmii, at Harvey's Pans, Savuti in Chobe National Park, Botswana (32350892305).jpg|thumb|left|Foerazjearjende Afrikaanske woffer yn [[Botswana]].]] Foar it brieden makket de fûgel in nêst fan twigen en planten, faak in heale oant fjouwer meter boppe it wetter yn in beam of strûk. Der wurdt in lyts tal aaien lein, dy't troch beide âlden bebret wurde. Yn it súdlik part fan Afrika is de fûgel allinnich in briedfûgel yn 'e reintiid foar fan novimber oant april. As it drûge seizoen begjint yn maart en april migrearret dy populaasje nei noardeliker gebieten. == Status == De populaasje fan 'e fûgel bestiet neffens in rûzing fan Wetlands International út 2023 út 16.700 oant 66.700 folwoeksen fûgels. Om't it ferspriedingsgebiet grut is, wurdt de soarte troch de [[IUCN]] as net bedrige (LC) klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/dwarf-bittern-ixobrychus-sturmii BirdLife, oproppen 24 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/dwabit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 24 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/dwabit1/BW Ebird, oproppen, 24 febrewaris 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Botaurus sturmii|Afrikaanske woffer}} }} {{DEFAULTSORT:Afrikaanske woffer}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Reiddomp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] la3glfvbs1kd2o07nbg77lh4rcq0355 0 190187 1234696 1219646 2026-07-10T23:53:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234696 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske sidesturt |Ofbyld = [[Ofbyld:20240629 cedar waxwing gay city PD203316 09.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Bombycilla cedrorum - Cedar Waxwing - XC107623.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[pêstfûgels]] (''Bombycillidae'') |Skaai = [[echte pestfûgels]] (''Bombycilla'') |Wittenskiplike namme = Bombycilla cedrorum |Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1808 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[File:Bombycilla cedrorum map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#ff9955}} [[brieden (fûgels)|briedgebiet]] <br>{{Color box|#8d5fd3}} [[stânfûgel]]<br>{{Color box|#87aade}} [[wintergast]]</small> }} De '''Amerikaanske sidesturt''' (ek '''Amerikaanske pestfûgel''' of '''Amerikaanske lakfûgel'''; ''Bombycilla cedrorum'') is in [[Moskeftigen|moskeftige]] fûgel út 'e famylje fan 'e sidesturten (''Bombycillidae''). == Ferskining == Folwoeksen fûgels hawwe in ljochtbrune kop en boarst, dy't oergiet yn griis op 'e wjukken en de rêch. De fûgel hat in opfallende puntich túfke op 'e kop en in swart masker om 'e eagen hinne, dat faak in smelle wite râne hat. Op 'e punten fan guon wjukfearren sitte lytse, helderreade plakjes. De sturt is donkergriis mei in opfallende heldergiele bân oan 'e ein. De búk is ljochtgiel. Mantsjes en wyfkes lykje tige op inoar (monomorf) en de ferskillen binne subtyl, dy't allinnich fan tichteby te sjen binne. It mantsje hat yn 'e regel in donkerder en grutter swart plak op 'e kiel as it wyfke, dat by it wyfke faak mear brúnswart is. De reade plakjes op 'e wjukken binne by mantsjes wat langer útfierd as by wyfkes. Jonge fûgels binne bûnter mei griis-brune fearren en hawwe dúdlike streekjes op it boarst en de búk. De túf is lytser en de reade punten op 'e wjukken ûntbrekke. Se ha boppedat gjin of in folle ljochter masker. {| class="wikitable" |- | [[Ofbyld:Cedar waxwing cromwell valley 5.14.20 DSC 6647.jpg|250x250px]] | [[Ofbyld:20250914 cedar waxwing casa208934.jpg|250x250px]] |- | <center>Pearke</center> | <center>Juvenyl</center> |- |} == Fersprieding == Amerikaanske sidesturten ha in grut ferspriedingsgebiet dat oer hast hiel [[Noard-Amearika|Noard-]] en [[Midden-Amearika]] leit. It briedgebiet leit fral yn 'e súdlike helte fan [[Kanada]] en de noardlike helte fan 'e [[Feriene Steaten]]. Winterdeis lûke se nei it suden fan 'e Feriene Steaten, [[Meksiko]] en oer Midden-Amearika (lykas [[Panama]] en [[Kosta Rika]]) bytiden sels oant it uterste noardwesten fan [[Súd-Amearika]]. Se binne ek te finen yn it [[Kariben|Karibysk gebiet]]. Yn in grut part fan 'e sintrale en noardlike Feriene Steaten kinne de fûgels it hiele jier troch sjoen wurde, al binne it faak oare fûgels dy't de plakken fan 'e [[trekfûgel]]s ynnimme. Se ha in foarkar foar iepen lânskippen mei genôch beammen en strûken lykas boskrânen en iepen plakken yn it bosk. Fierder komme se ek yn tunen en parken foar as der fruchtbeammen steane. == Hâlden en dragen == Amerikaanske sidesturten ite it hiele jier troch fruit en beien. Simmerdeis ite se ek ynsekten om genôch aaiwiten binnen te krijen foar de jongen. [[Ofbyld:Cedar Waxwing nest and eggs (14723635678).jpg|thumb|left|Aaien.]] Se briede meastentiids fan juny oant augustus oant der genôch ripe simmerfruchten binne. It mantsje besiket it wyfke te ferlieden mei in soarte fan dûns, wêrby't se hinne en wer hippe en inoar fruit of blombledsjes jaan. It nêst is komfoarmich en boud fan twiichjes, gers en moas, faak op in tûke yn in beam. It wyfke kiest it plak, mar beide helpe by de bou. It wyfke leit meastentiids 4 oant 5 aaien en briedt dy yn likernôch 12 oant 14 dagen út. Wylst it wyfke op it nêst sit, bringt it mantsje har iten. == Status == It giet goed mei de Amerikaanske sidesturt en de populaasje groeide tusken 1966 en 2019 mei mear as 2% yn't jier yn hiel Noard-Amearika. De fûgel profitearret fan minsklike feroarings yn it lânskip en de oanplant fan fruitbeammen en bessenstrûken yn tunen en parken. Dêrfandinne klassifisearret de [[IUCN]] de fûgel as net bedrige op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/search?search=Bombycilla%20cedrorum BirdLife, oproppen 28 febrewaris 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/cedwax/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 febrewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/cedwax/L1500331, eBird, oproppen 28 febrewaris 2026.] ---- {{reflist}} ---- {{Commonscat|Bombycilla cedrorum}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Sidesturt]] [[Kategory:Pestfûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] djza0vp1r2pn1b8a39deji4c1qammtf 0 190225 1234643 1219906 2026-07-10T20:39:01Z RomkeHoekstra 10582 + IUCN-skema 1234643 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Abdimearrebarre |Ofbyld = [[Ofbyld:Abdim's Stork (Ciconia abdimii) (7011390701).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') |Famylje = [[eibertfûgels]] (''Ciconiidae'') |Skaai = [[earrebarren]] (''Ciconia'') |Wittenskiplike namme= Ciconia abdimii |Beskriuwer, jier= [[Martin Lichtenstein|Lichtenstein]], 1823 |IUCN-status = [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Ciconia abdimii distribution map.png|center|250px]] }} De '''Abdimearrebarre''' (''Ciconia abdimii'') is in [[Afrika]]anske [[earrebarre|earrebarren]] (''Ciconia'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[earrebarren]] (''Ciconia''). == Ferskining == [[Ofbyld:Cigogne d'Abdim dans le complexe Pendjari. 02.jpg|thumb|left|Fûgels yn Benyn.]] Mei in lingte fan likernôch 73 sm is de Abdimearrebarre de lytste fan alle earrebarren. De rêch, wjukken en nekke binne glânzjend swart mei in pearse of griene gloed. It boarst en de búk binne folslein wyt. De hûd om 'e eagen hinne is blau en by de snaffel sit faak in reade plak, benammen yn 'e briedtiid. Syn poaten binne griis-eftich mei reade stikken en de snaffel is griis mei in read punt. == Fersprieding == Abdimearrebarren binne [[trekfûgel]]s dy't yn Afrika de reinfal folgje. Se briede yn it noardlike part fan harren ferspriedingsgebiet (fan [[Senegal]] oant [[Etioopje]]) en lûke nei it briedseizoen nei it suden fan it kontinint. == Hâlden en dragen == Yn dielen fan Afrika wurdt de fûgel "sprinkhoanne-earrebarre" neamd om't er swarmen hippers fret, dy't skealik binne foar de rispinge. Op oare plakken wurdt de fûgel reinfûgel neamd, om't er tagelyk mei de earste grutte reinbuien oankomme.<ref>[https://sdzsafaripark.org/animals/abdims-stork San Diego Zoom oproppen 2 maart 2026.]</ref> Troch it opfretten fan ynsekten en it oankundigjen fan 'e rein wurdt de fûgel sjoen as in symboal fan gelok en wolfeart en op dakken fan hûzen meitsje de minsken platfoarms om it de fûgel sa noflik mooglik te meitsjen by it bouwen fan in nêst. [[Ofbyld:Cigogne d'Abdim MHNT.jpg|thumb|left|Aai.]] De fûgels libbet op iepen greidlân, lânbougrûn en yn bosksavanne, faak tichteby wetter, mar ek yn drûgere gebieten. Hy yt ynsekten, mar yt ek lytse sûchdieren, fûgels, reptilen, fisken en ies. Se briede fakentiden mei oare pearkes yn beammen, op kliffen of dakken. In nêst bestiet út ien oant fjouwer aaien dy't er yn 28 oant 29 dagen útbriedt. De jongen fleane nei 50 oant 60 dagen út. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje, mar der wurdt tocht dat er yn oantal ôfnimt mar noch net sa slim dat de fûgel bedrige wurdt. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) kategorisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'', 2025) op 'e [[Reade list]]. De wrâldpopulaasje wurdt tusken de 200.000 en 400.000 folwoeksen fûgels rûsd. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/abdims-stork-ciconia-abdimii BirdLife, oproppen 1 maart 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/abdsto1/cur/introduction, Birds of the World, oproppen 1 maart 2026.] * [https://ebird.org/species/abdsto1/ZW, eBird, oproppen 1 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ciconia abdimii}} }} {{DEFAULTSORT:Abdimearrebarre}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Earrebarre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] kqmjwqg7dbf6nuy6aahuyncoyqffmir 0 190251 1234669 1219913 2026-07-10T23:35:43Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234669 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske nimmersêd |Ofbyld = [[Ofbyld:Yellow-billed Stork, Mycteria ibis at Kruger Park (13956961955).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') |Famylje = [[eibertfûgels]] (''Ciconiidae'') |Skaai = [[kealkopearrebarren]] (''Mycteria'') |Wittenskiplike namme= Mycteria ibis |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1766 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart= }} De '''Afrikaanske nimmersêd''' of '''Afrikaanske nintersêd''' (''Mycteria ibis'') is in [[fûgel]] út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e kealkopearrebarren (''Mycteria'') yn 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[eibertfûgels]] (''Ciconiidae''). == Ferskining == De Afrikaanske nimmersêd kriget in lingte tusken 95 en 104 sintimeter en hat in spanwiidte tusken 1,50 en 1,65 meter. Syn felgiele snaffel kin 25 sintimeter lang wurde en by de basis fan 'e snaffel begjint in bloedread fearreleas gesichtsmasker. De oare soarten yn it skaai hawwe in mear oranje/rôze masker. De fearren fan 'e Afrikaanske nimmersêd binne frij wyt mei in wat grizige krún en nekke. De wjukken binne wyt mei swarte slachpinnen en guon dekfearren kinne in rôze kleur ha. Lykas by syn sibben binne yn 'e flecht brede, swarte streken op de boppe- en ûnderwjuk te sjen. De koarte sturt hat in swarte kleur en de poaten binne ljochtrôze. Yn 'e briedtiid kinne de kleuren fan it gesichtsmasker en de poaten folle feller wêze. Mantsjes en wyfkes binne hast gelyk oaninoar oangeande it uterlik. [[Ofbyld:Yellow-billed Stork (juvenile) (28171748992).jpg|thumb|left|Juvenyl.]] Jonge Afrikaanske nimmersêden sjogge der hiel oars út as de folwoeksen fûgels. Dêr't de âlden in wyt fearrekleed hawwe, binne de jongen oer it algemien griisbrún fan kleur. Ek de snaffel is yn it earstoan noch dof en feal gielich en it karakteristike reade gesichtsmasker ûntbrekt noch folslein; dat diel fan 'e kop is by harren noch mei ljochte fearkes begroeid. Pas as se folwoeksen wurde, ferlieze se dy fearren op 'e kop en komt de felle reade hûd foar it ljocht. It duorret likernôch ien jier foardat de jonge fûgel it fearrekleed fan 'e folwoeksen fûgel hat. == Fersprieding == De Afrikaanske nimmersêd komt rûnom yn Afrika foar besuden de [[Sahara]] en op [[Madagaskar]]. It is in fûgel dy't him maklik neffens de reinfal en de wetterstân ferhûzet nei gebieten dêr't op dat stuit it measte fretten te finen is. De fûgel hat in foarkar foar ûndjip wetter, lykas de iggen fan marren, sompen, rivieren en ek wol rysfjilden. == Ekology == [[Ofbyld:Yellow-billed Stork Breeding Juvenile Lupande Jul23 A7R 06393.jpg|thumb|left|Fûgel mei jong.]] De Afrikaanske nimmersêd is in sosjale fûgel dy't it grutste part fan 'e dei trochbringt mei it sykjen nei fretten yn ûndjip wetter. Hy jaget troch mei syn snaffel heal iepen yn it wetter te rinnen. Mei ien poat riert er yn 'e dridze om fisken, kikkerts of ynsekten op te jeien. Sadree't in proai syn snaffel rekket, klapt er dy mei in ekstreem flugge refleks yn 25 millisekonden ticht. Dat is ien fan 'e fluchste reaksjes yn it bisteryk. De fûgel is ôfhinklik fan 'e dynamyk fan wiete gebieten. Sadree't it wetterpeil sakket, komme fisken fêst te sitten yn lytse puollen, wat it foar de nimmersêd makliker makket om in soad fretten te fangen. Dat is ek de reden dat se faak nomadysk binne en de reinfal folgje. De nimmersêd briedt yn koloanjes, meastentiids heech yn 'e beammen dy't yn of tichteby it wetter steane. Se diele sokke briedplakken faak mei oare fûgels lykas reagers, leppelbekken of oare earrebarren. In nêst bestiet meast út twa oant fjouwer aaien, dy't troch beide âlders útbret wurde. De jongen wurde troch de âlden tegearre fuorre mei útkoarre fretten oant se nei likernôch twa moanne sels it nêst ferlitte kinne. == Status == [[Ofbyld:Yellow-billed Storks, Lake Manyara.jpg|thumb|260px|Groep fûgels yn Tanzania.]] De populaasje is oer it generaal grut mar yn dielen fan West-Afrika stiet de fûgel ûnder druk trochdat dêr geskikt leefgebiet ferlern giet. Yn [[Nigearia]] is de populaasje bygelyks tige tebek rûn. Ek op [[Madagaskar]] binne de oantallen folle lytser as op it fêstelân fan Afrika. Troch yrrigaasje en wettergebrûk yn tichtebefolke gebieten is de fûgel yn dielen fan it ferspriedingsgebiet as briedfûgel sa goed as ferdwûn, lykas yn' e [[Sahel]]-sône. Yn guon regio's yn West-Afrika wurdt der noch op 'e fûgels jage foar it fleis of foar tradisjonele medisinen. Bolwurken fan 'e fûgel binne te finen yn súdlik Afrika lykas de [[Okavango]]-delta yn [[Botswana]] en de gebieten om de [[Sambezy]]-rivier hinne yn [[Sambia]] en [[Simbabwe]]. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yellow-billed-stork-mycteria-ibis BirdLife, oproppen 3 maart 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/yebsto1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 3 maart 2026.] * [https://ebird.org/species/yebsto1 eBird, oproppen 3 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Mycteria ibis|''Mycteria ibis''}} }} {{DEFAULTSORT:Afrikaanske nimmersed}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kealkopearrebarre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] ehlgpdmdt8aze6d90ultgknnyydyy56 0 190275 1234668 1220174 2026-07-10T23:35:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234668 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske marabû |Ofbyld = [[Ofbyld:Marabou stork, Leptoptilos crumeniferus edit1.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') |Famylje = [[eibertfûgels]] (''Ciconiidae'') |Skaai = [[marabû's]] (''leptoptilos'') |Wittenskiplike namme= Leptoptilos crumenifer |Beskriuwer, jier= [[René-Primevère Lesson|Lesson]], 1831 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Leptoptilos crumeniferus distribution map.png|250px]] }} De '''Afrikaanske marabû''' (''Leptoptilos crumenifer'') is in grutte fûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[eibertfûgels]] (''Ciconiidae''). Hoewol’t er nau besibbe is oan 'e [[Yndyske marabû]] en de [[lytse marabû]], is dizze soarte folle algemiener en komt er yn grutte dielen fan it [[Afrika]]anske kontinint foar. Fanwegen syn uterlik en it feit dat er faak by [[kadaver]]s te finen is, wurdt er ek wol de "begraffenisûndernimmer" neamd. == Ferskining == [[Ofbyld:PB280932.JPG|left|thumb|Afrikaanske marabû.]] De Afrikaanske marabû is ien fan 'e grutste fleanende fûgels fan 'e wrâld. Hy hat in hichte fan 120 oant 150 sintimeter en in spanwiidte oant wol 2,6 meter. Krekt lykas syn Aziatyske sibben hat er in massive, kylfoarmige snaffel dy't tige krêftich is. De kop en de nekke binne keal en hawwe in rôze, fleizige kleur. In opfallend skaaimerk is de grutte, rôze kielsek dy't oan 'e foarkant fan 'e hals hinget. Troch de sek op te blazen of krekt oarsom, kin de fûgel syn lichemstemperatuer regulearje. De sek wurdt ek by de [[balts]] brûkt om yndruk te meitsen of lûden te fersterkjen. It fearrekleed op 'e rêch en 'e wjukken is laaigriis oant swart, wylst it boarst en de búk folslein wyt binne. == Fersprieding == De fûgel komt foar yn Afrika besuden de [[Sahara]], mar is yn grutte dielen fan [[West-Afrika]] ferdwûn. Hy libbet yn in breed skala oan habitats, fan drûge savannes en gerslannen oant sompen en de iggen fan 'e grutte marren. Hy skrillet net foar minsken werom en wurdt jimmeroan faker sjoen yn 'e buert fan doarpen, stêden en slachthuzen, dêr't er op strún giet nei fretten. == Ekology == De Afrikaanske marabû is in iesiter mar fierder ek in echte opportunist. Hy wurdt faak sjoen yn it selskip fan [[Gieren fan de Alde Wrâld|gieren]] by de kadavers fan grutte [[sûchdieren]], dêr't er syn sterke snaffel brûkt om stikken fleis los te skuorren. Dêrnjonken fret er ek fisk, ynsekten, lytse sûchdieren en jonge fûgels. Se briede yn koloanjes, faak yn hege beammen en bytiden ek op rotswanden. In lechsel bestiet meastentiids út twa oant trije wite aaien. De aaien hawwe in rûge skaal en wurde troch beide âlders yn likernôch 30 dagen útbret. De piken bliuwe likernôch trije oant fjouwer moannen op it nêst foar't se útfleane. == Status en bedrigingen == [[Ofbyld:Nairobird.jpg|thumb|left|Fûgels yn [[Nairobi]].]] Wylst de soarte yn West-Afrika hurd efterút giet en dêr yn grutte dielen sels is útstoarn, nimt de fûgel yn dielen fan East- en Súdlik Afrika (lykas yn [[Uganda]], [[Kenia]] en [[Súd-Afrika]]) op guon plakken ta. Dat komt benammen meidat de fûgel him dêr as in kultuerfolger oanpast oan 'e minske. Yn stêden lykas [[Kampala]] en [[Nairobi]] briede se yn beammen midden yn 'e stêd. Bedrigingen foarmje de kap fan hege beammen, fergiftiging en jacht foar de hannel of foar gebrûk yn tradisjonele medisinen. Oannommen wurdt dat de wrâldpopulaasje yn oantallen ôfnimt. De [[IUCN]] klassifisearret de fûgel nettsjinsteande as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/greater-adjutant-leptoptilos-dubius BirdLife, oproppen 3 maart 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/greadj1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 3 maart 2026.] * [https://ebird.org/species/greadj1/L4081617# eBird, oproppen 3 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Leptoptilos crumenifer|''Leptoptilos crumenifer''}} }} {{DEFAULTSORT:Afrikaanske marabu}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Marabû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] 620f4vbod4ak7tvvz5vdqmi9s2l0kw7 0 190296 1234660 1220173 2026-07-10T23:30:59Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234660 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske gapper |Ofbyld = [[Ofbyld:African openbill, Anastomus lamelligerus, Chobe National Park, Botswana (32390774275).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[eiberteftigen]] (''Ciconiiformes'') |Famylje = [[eibertfûgels]] (''Ciconiidae'') |Skaai = [[gapperearrebarren]] (''Anastomus'') |Wittenskiplike namme= Anastomus lamelligerus |Beskriuwer, jier= [[Temminck]], 1823 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Anastomus lamelligerus map.svg|250px]] }} De '''Afrikaanske gapper''' (''Anastomus lamelligerus'') is in grutte waadfûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[eibertfûgels]] (''Ciconiidae''). De soarte stiet bekend om syn spesjalisearre snaffel dy't it mooglik makket om grutte wetter- en slakken te iten. Hy komt yn grutte dielen fan [[Afrika]] besuden de [[Sahara]] foar. == Beskriuwing == De fûgel is tusken de 80 en 94 sm lang en hat in gewicht fan likernôch ien oant 1,3 kilo. It fearrekleed is oer it algemien swart mei in opfallende griene, pearse of brûnskleurige glans. It meast opfallende skaaimerk is de snaffel: as de bek ticht is, bliuwt der tusken de boppe- en ûndersnavel in gat (de 'gap') iepen. Allinnich de punten fan 'e snavel reitsje inoar. Dat is in oanpassing foar it fêsthâlden fan glêde slakken. De poaten binne swart en de eagen binne griis oant brún. == Fersprieding en systematyk == [[Ofbyld:African openbill, Anastomus lamelligerus, at Kruger National Park, South Africa (26721856450).jpg|thumb|left|Fûgel yn it [[Nasjonaal Park Kruger]], Súd-Afrika.]] De Afrikaanske gapper hat in grut ferspriedingsgebiet yn Afrika besuden de Sahara, fan [[Senegal]] oant [[Etioopje]] en súdlik oant [[Súd-Afrika]]. Der wurde twa [[ûndersoarte]]n ûnderskieden: * ''A. l. lamelligerus'': De nominaatfoarm dy't op it fêstelân fan Afrika libbet. * ''A. l. madagascariensis'': In wat lytsere fariant dy't allinnich op [[Madagaskar]] foarkomt en in tinner snaffelprofyl hat. == Ekology == [[Ofbyld:African Openbill (Anastomus lamelligerus) (12027468405), crop.jpg|thumb|left|Fûgel mei iepen wjukken.]] Dizze fûgels libje yn ûndjip wetter, sompen, ûnderstrûpt lân en by de iggen fan marren. Se binne spesjalisearre yn it iten fan weakdieren, benammen apelslakken en moksels. Se brûke de iepening yn harren snavel as in soarte fan 'nutekreaker' om de skulp fan 'e slak fêst te hâlden, wylst se mei de skerpe punt it fleis derút helje. Se wurde faak sjoen yn 'e buert fan [[nylhoars]]en, om't dy de boaiem omwrotte wêrtroch't de slakken makliker te finen binne. Se briede yn koloanjes yn beammen boppe it wetter. == Status en bedrigingen == Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] wurdt de Afrikaanske gapper klassifisearre as 'net bedrige' (''Least Concern''). De populaasje is grut en it ferspriedingsgebiet is ûnbidich. Dochs kinne lokale populaasjes kwetsber wêze troch it drûchlizzen fan sompen, fersmoarging fan wetter en oerbejaging yn guon regio's. == Namme == De namme 'gapper' ferwiist direkt nei de [[morfology]] fan 'e snavel, dy't altyd liket te gapjen troch de iepening tusken de snaffelhelten. De wittenskiplike namme ''Anastomus'' komt fan it [[Gryksk]]e wurd foar 'mûle' of 'iepening'. ''Lamelligerus'' ferwiist nei de hoarneftige, platte útrinners fan 'e fearskachten op it boarst en de hals, dy’t de fûgel dêr syn typyske boarsteleftige uterlik jouwe." {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-openbill-anastomus-lamelligerus BirdLife, oproppen 5 maart 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/afrope1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 maart 2026.] * [https://ebird.org/species/afrope1/RW#:~:text= eBird, oproppen 5 maart 2026.] * [https://animaldiversity.org/collections/contributors/eva_hejda/mohrenklaffschnabel/ Animal Diversity, oproppen 5 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anastomus lamelligerus|''Anastomus lamelligerus''}} }} {{DEFAULTSORT:Afrikaanske gapper}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gapperearrebarre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] o19zc8ms7di1iiugevdfvalmifrdnrb 0 190693 1234709 1221674 2026-07-11T00:00:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234709 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Anambra-astrild |Ofbyld = |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[astrilden]] (''Estrilda'') |Wittenskiplike namme= Estrilda poliopareia |Beskriuwer, jier= [[Anton Reichenow|Reichenow]], 1902 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Anambra-astrild''' (''Estrilda poliopareia'') is in seldsume [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De fûgel is nau besibbe oan 'e [[somp-astrild]] (''Estrilda paludicola''), mar ûnderskiedt him troch syn ljochte ring om de iris. == Ferskining == De Anambra-astrild wurdt likernôch 12 sintimeter lang. It fearrekleed is oer it algemien brúngriis. De boppekant fan 'e kop en de rêch binne griisbrún mei hiel ljochte dwersstreekjes dy't hast net te sjen binne. De stút is, oars as by de swartstútastrild, read fan kleur. Om de iris is in hast wite ring en dêrmei ûnderskiedt er him fan 'e oare soarten yn it skaai. De snaffel is read en de poaten binne donkergriis. Der is gjin dúdlik ferskil tusken it mantsje en it wyfke. == Fersprieding == De fûgel hat in tige beheind ferspriedingsgebiet en komt allinnich foar yn it súden fan [[Nigearia]] en it súdeasten fan [[Benyn]], benammen yn 'e delling fan 'e rivier de [[Niger (rivier)|Niger]] en de [[Anambra (rivier)|Anambra]]-rivier. Se libje dêr yn heech gerslân, sompen en oan boskrânen. Se wurde ek wol sjoen yn lânbougebieten dêr't gierst ferboud wurdt. == Ekology == Se wurde meast sjoen yn lytse groepen fan maksimaal 20 fûgels, faak yn selskip fan oare astrildesoarten. Se ite foaral gerssied, dat se fuort fan 'e ieren helje. == Status == De fûgel hat in beheind ferspriedingsgebiet en te lijen fan habitatferlies troch de útwreiding fan 'e lânbou en it platbaarnen fan gerslannen. De totale populaasje wurdt rûsd op minder as 1.300 oant 2.300 folwoeksen fûgels. Sûnt 2017 is de status fan 'e Anambra-astrild op 'e [[IUCN]]-list lykwols fan kwetsber nei hast bedrige (''Near Threatened'') opwurdearre. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/anambra-waxbill-estrilda-poliopareia BirdLife, 23 maart 2026.] *[https://ebird.org/species/anawax1?siteLanguage=nl Ebird, 23 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/anawax1/cur/introduction Birds of the World, 23 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Estrilda poliopareia|''Estrilda poliopareia''}} }} {{DEFAULTSORT:Anambra-astrild}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Astrild]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] 5yg9j9vacnpmx3m5eyf3uvh1dg4m5l3 0 191751 1234662 1229818 2026-07-10T23:31:32Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234662 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske haukearn |Ofbyld = [[Ofbyld:Day 15 African Hawk-Eagle (Aquila spilogaster) (53235171227).jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[haukeftigen]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[echte earnen]] (''Aquila'') |Wittenskiplike namme = Aquila spilogaster |Beskriuwer, jier = [[Karel Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1850 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Hieraaetus spilogaster distr.png|250px]] }} De '''Afrikaanske haukearn''' (''Aquila spilogaster'') is in [[rôffûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] (Accipitridae). It is in middelgrutte earn dy't nau besibbe is oan 'e [[haukearn]] (''Aquila fasciata'') fan it [[Middellânske See]]gebiet. == Skaaimerken == [[Ofbyld:African hawk eagles (Aquila spilogaster) 2.jpg|thumb|left|Afrikaanske haukearnen yn Namybje.]] Yn ferliking mei oare earnen is de Afrikaanske haukearn frij lyts, mei in lingte fan 55 oant 65 sm en in wjukspanne fan 130 oant 160 sm. Dêrmei is er trochstrings sa'n 8 sm langer as de yn Europa bekende [[mûzebiter]]. Der is in dúdlik ferskil yn gewicht tusken de geslachten: mantsjes weagje 1,2 oant 1,3 kg, wylst de wyfkes mei 1,9 oant 2,0 kg in stik swierder binne. It fearrekleed feroaret yn 'e earste jierren. It earste jier is de rêch brún fan kleur. De tekening op it boarst docht tinken oan dy fan in jonge Jeropeeske [[hauk]], mar feroaret yn it twadde jier nei swartbrún. As folwoeksen fûgel kriget de Afrikaanske haukearn it karakteristike flechtbyld. De slachpinnen binne foar it grutste part wyt mei swarte úteinen, wylst de earmpinnen wyt-swart streke binne mei in swart ein. De grutte dekfearren oan 'e ûnderkant fan 'e wjuk binne krèm- oant wytkleurich. De sturt is foar it grutste part ljochtgriis mei in brede donkere einbân. == Taksonomy en fersprieding == Dizze earn komt foar yn iepen bosken en op 'e [[savanne]]s fan [[Afrika]] besuden de [[Sahara]]. Der wurde gjin [[ûndersoarte]]n erkend ([[Monotypysk takson|monotypysk]]). Yn it ferline waard de soarte yn it skaai [[dwerchearnen]] ''Hieraaetus'' set, mar nei genetysk ûndersyk is de fûgel oerbrocht nei it skaai ''Aquila''. In tiidlang waard tocht dat it in ûndersoarte wie fan 'e gewoane haukearn, mar hjoed-de-dei wurdt er as in folslein aparte soarte sjoen. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Aigle fascié MHNT.jpg|thumb|left|Aai.]] De Afrikaanske haukearn jaget fral op fûgels lykas [[pearelhinnen]] (''Numididae'') en [[patriisfrankolinen]] (''Pternistis''). Dêrnjonken fangt er ek lytse [[sûchdieren]] lykas hazzen of jonge antilopes. Somtiden jaget er sels op oare rôffûgels. De soarte jaget ek as pear, wat relatyf seldsum is by earnen. De fûgel hâldt fan iepen savannes mei genôch grutte beammen om nêsten yn te bouwen. Hy makket in grut nêst fan tûken, meastentiids heech yn in grutte beam. Se binne tige territoriaal en bliuwe it hiele jier troch yn itselde gebiet as der genôch iten is. In lechsel bestiet meastentiids út twa aaien. == Status == Hoewol't it totale oantal fûgels nei alle gedachten wat ôfnimt, hat de soarte in tige grut ferspriedingsgebiet. De tebekgong is net grut genôch om de fûgel as bedrige te klassifisearjen. De [[IUCN]] klassifisearret de Afrikaanske haukearn dêrom as net bedrige (''Least Concern''). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-hawk-eagle-aquila-spilogaster BirdLife International, oproppen 11 maaie 2026.] * [https://ebird.org/species/afrhae1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 11 maaie 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/afrhae1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 11 maaie 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Aquila spilogaster}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte earn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] pethdhw69et1zx66rcoq1vtpimf0ix0 0 192130 1234674 1230930 2026-07-10T23:38:14Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234674 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske swarte túfearn |Ofbyld = [[Ofbyld:Long-crested eagle (Lophaetus occipitalis) Uganda.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[haukeftigen]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[Afrikaanske swarte túfearnen]] (''Lophaetus'') |Wittenskiplike namme= Lophaetus occipitalis |Beskriuwer, jier= [[Johann Jakob Kaup|Kaup]], 1847 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Afrikaanske swarte túfearn''' of '''Afrikaanske swarte toefearn''' (''Lophaetus occipitalis'') is in [[Afrika]]anske [[fûgel]] dy't heart ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] (''Accipitridae''). It is de iennige [[Soarte (taksonomy)|soarte]] út it [[Monotypysk takson|monotypyske]] [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Lophaetus''. De wrâldpopulaasje wurdt as net bedrige beskôge. == Ferskining == [[Ofbyld:Long-crested Eagle 2017 12 17 1288.jpg|thumb|left|Kop fan 'e Afrikaanske swarte túfearn.]] De Afrikaanske swarte túfearn is in lytse earn mei in lingte fan 53 oant 58 sm en in spanwiidte fan 112 oant 129 sm. De fûgel is donker fan kleur en hat in hiele lange túf op 'e kop. Skaaimerkend binne ek de wytbefearre "broek" op 'e poaten en de foar in grut part wite slachpinnen, dy't yn 'e flecht dúdlik te sjen binne. De sturt is swart-wyt bandearre en de flecht is rjocht mei ûndjippe wjukslaggen. == Fersprieding en systematyk == De fûgel komt foar yn Afrika besuden de [[Sahara]], mear spesifyk fan [[Senegal]] en [[Gambia]] eastlik nei [[Eritreä]] en [[Etioopje]], seldsum yn [[Somaalje]], en fierder súdlik nei it noardeasten fan [[Namybje]], it noarden fan [[Botswana]], [[Simbabwe]], [[Mozambyk]] en it easten en suden fan [[Súd-Afrika]]. Yn 'e drûchste dielen fan súdlik Afrika ûntbrekt de soarte. === Systematyk === De Afrikaanske swarte túfearn wurdt as iennige soarte yn it skaai ''Lophaetus'' set. [[DNA]]-stúdzjes litte sjen dat syn nauwste sibben nei alle gedachten de [[Yndyske swarte earn]] (''Ictinaetus malaiensis'') en de [[krytearnen]] yn it skaai ''Clanga'' binne. De soarte is monotypysk, wat betsjut dat er net ûnderferdield wurdt yn [[ûndersoarte]]n. == Libbenswize == De Afrikaanske swarte túfearn wurdt yn bosklânskippen, plantaazjes en oan boskrânen oantroffen, foaral tichtby wetter. Ek wurdt er faak sjoen wylst er op in opfallend plak yn in deade beam of op in tillefoanpeal sit. It iten bestiet foar it grutste part út lytse [[kjifdieren]] en spitsmûzen; yn súdlik Afrika foaral [[poelrotten]] (''Otomys''). De fûgel leit de aaien meastentiids yn 'e reintiid, mar kin letter yn datselde jier nochris mei súkses briede. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN]] kategorisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/long-crested-eagle-lophaetus-occipitalis BirdLife, oproppen 28 maaie 2026.] * [https://ebird.org/species/loceag1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 28 maaie 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/loceag1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 28 maaie 2026.] * [https://www.eaglewatch.nl/roofvogels/Accipitres/Accipitidae/Accipitrinae/Afrikaanse_Zwarte_Kuifarend/Index.html Eagle Watch, oproppen 28 maaie 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lophaetus occipitalis|Afrikaanske swarte túfearn}} }} {{DEFAULTSORT:Afrikaanske swarte tufearn}} [[Kategory:Afrikaanske swarte túfearn]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] j2uucqma3peyniy5q1ve0vojnb7etc2 0 192612 1234723 1233571 2026-07-11T09:36:08Z SencBorz 50363 de stân bywurke 1234723 wikitext text/x-wiki [[File:Autumn Nations Series '22- Italia vs Australia-70 (52500437548) (team lineup cropped).jpg|thumb|250px|It team foar harren wedstriid tsjin Italië yn 2022.]] It '''Australyske rugbyteam''', ek wol bekend as de ''Wallabies'' ([[Ingelsk]]), is it nasjonale rugbyteam fan [[Austraalje (lân)|Austraalje]]. Se spilen harren earste wedstriid yn 1899. Se hawwe it [[wrâldkampioenskip rugby]] twa kear wûn. Harren topskoarer aller tiden is [[Michael Lynagh]]. Harren rivalen binne de [[Nijseelânsk rugbyteam|All Blacks]]. == Ynterlannen == {{Sjoch haadartikel|Ynterlannen Australysk rugbyteam 2020-2029 }} Hjirûnder fynst de meast resinte wedstriden dy't it team spile hat. {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober 2025 |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober 2025 |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber 2025 |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber 2025 |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber 2025 |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber 2025 |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |- align="center" | bgcolor="#ffcccc" align=left|04 july 2026 | bgcolor="#ffcccc" align=left|{{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''31–33''' |- align="center" | bgcolor="#ffcccc" align=left|11 july 2026 | bgcolor="#ffcccc" align=left|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''26–42''' |- align="center" |align=left|18 july 2026 |align=left|{{ITAru}} | |} == Prestaasjes == === Wrâldkampioenskip rugby === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !colspan=10|[[Wrâldkampioenskip rugby|Wrâldkampioenskippen]] |- !width=40|Jier !width=60|'''Plak''' !width=20|'''<abbr title="Wedstriden">Wed</abbr>''' !width=20|'''<abbr title="Winst">W</abbr>''' !width=20|'''<abbr title="Gelykspul">G</abbr>''' !width=20|'''<abbr title="Ferlies">F</abbr>''' |- |style="border:3px solid red"| 1987 || Fjirde plak || 6 || 4 || 0 || 2 |- style="background:gold;" | 1991 || '''Kampioenen''' || 6 || 6 || 0 || 0 |- | 1995 || Kwartfinalen || 4 || 2 || 0 || 2 |- style="background:gold;" | 1999 || '''Kampioenen''' || 6 || 6 || 0 || 0 |- style="background:silver;" |style="border:3px solid red"| 2003 || '''Twadde plak''' || 7 || 6 || 0 || 1 |- | 2007 || Kwartfinalen || 5 || 4 || 0 || 1 |- style="background:#CC9966;" | 2011 || '''Tredde plak''' || 7 || 5 || 0 || 2 |- style="background:silver;" | 2015 || '''Twadde plak''' || 7 || 6 || 0 || 1 |- | 2019 || Kwartfinalen || 5 || 3 || 0 || 2 |- | [[Wrâldkampioenskip rugby 2023|2023]] || Groepsfaze || 4 || 2 || 0 || 2 |- | [[Wrâldkampioenskip rugby 2027|2027]] ||colspan=5| ''Kwalifisearre'' |- !Total||2 titels||57||44||0||13 |} == Keppelings om utens == * [https://wallabies.rugby/ Offisjele webside] [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] 2mhnu0t47879t1swjnrphg01jznhcfz 0 192659 1234722 1233594 2026-07-11T09:34:55Z SencBorz 50363 de stân bywurke 1234722 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2020 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=4|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffffcc"|11 oktober |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.world.rugby/beta/match/28678 New Zealand v Australia - Bledisloe Cup 2020]</ref>''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|18 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|31 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''5–43''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''24–22''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ffffcc"|21 novimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''15–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffffcc"|05 desimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.sportingnews.com/au/rugby-union/news/tri-nations-2020-wallabies-argentina-draw-australia-anthem-rugby-union/dd0l6qcoejf01tek24s2zcka9 Tri Nations: What we&#x27;ve learnt after the Wallabies final test match of 2020 | Sporting News]</ref>''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|1 (Puma Trofee) |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |} === 2021 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|'''Trophée des Bicentenaires''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''23–21''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''26–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''33–30''' |- align="center" |align=left rowspan=3|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''25–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''22–57''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''21–38''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|12 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''28–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|18 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–17''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''27–8''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–17''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|23 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–23''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–15''' |- align="center" |align=left|Cook Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–32''' |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|20 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–29''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|3 (Trophée des Bicentenaires, Mandela Challenge Plate, Puma Trofee) |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50% |} === 2022 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–25''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|16 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–21''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''41–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–48''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|27 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–17''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|03 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''8–24''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''37–39''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''14–40''' |- align="center" |align=left|'''Hopetoun Cup''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|30 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''16–15''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''29–30''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|12 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–28''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''10–13''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|26 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''39–34''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''4''' (Puma Trofee, Mandela Challenge Plate, Hopetoun Cup, James Bevan Trofee) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |} === 2023 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–43''' |- align="center" |align=left|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''31–34''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|29 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–38''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''20–23''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–41''' |- align="center" |align=left rowspan=4|[[Wrâldkampioenskip rugby 2023|WK 2023]] |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''35–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FIJru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''6–40''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|01 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{PORru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''34–14''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|0 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|22.2% |} === 2024 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=2|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|6 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|13 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''36–28''' |- align="center" |align=left|''Ynternasjonaal Simmertoernoai 2024'' |align=left bgcolor="#ccffcc"|20 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''40–29''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|10 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|31 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''20–19''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|7 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–67''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|21 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–31''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|28 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–33''' |- align="center" |align=left|'''Ella–Mobbs Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''42–37''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''52–20''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–27''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|30 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''19–22''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''3''' (James Bevan Trofee, Ella–Mobbs Trofee, James Bevan Trofee) |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |} === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|'''Vuvale Bowl''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |} === 2026 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup | bgcolor="#ffcccc" align=left|04 july | bgcolor="#ffcccc" align=left|{{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''31–33'''<ref>[https://www.espn.com.au/rugby/match/_/gameId/603977/league/17567/ireland-australia Australia vs Ireland - Summary - Nations Championship 2026 - 4 Jul, 2026 - ESPN]<small>'''(IN)'''</small></ref> |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires | bgcolor="#ffcccc" align=left|11 july | bgcolor="#ffcccc" align=left|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–42'''<ref>[https://www.espn.com.au/rugby/match/_/gameId/603982/league/17567 Australia vs France - Summary - Nations Championship 2026 - 11 Jul, 2026 - ESPN]<small>'''(IN)'''</small></ref> |- align="center" |align=left| |align=left|18 july |align=left|{{ITAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|08 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|15 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left|29 augustus |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|05 septimber |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left|27 septimber |align=left|{{RSAru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left|10 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|17 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left|08 novimber |align=left|{{ENGru}} | |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left|15 novimber |align=left|{{SCOru}} | |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left|21 novimber |align=left|{{WALru}} | |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|''0'' |align=center|''0'' |align=center|''0'' |align=center|''2'' |align=center|''57'' |align=center|''75'' |align=center|''–18'' |align=center|''0%'' |} == Record == === Palmares (2020-2029) === * James Bevan Trofee: '''3''' (2022, 2024, 2024) * Puma Trofee: '''3''' (2020, 2021, 2022) * Mandela Challenge Plate: '''2''' (2021, 2022) * Vuvale Bowl: '''1''' (2025) * Ella–Mobbs Trofee '''1''' (2024) * Hopetoun Cup: '''1''' (2022) * Trophée des Bicentenaires: '''1''' (2021) === Tabel === {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Jier !width=30|Wed !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|2020 |align=center|6 |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |- align="center" |align=center|2021 |align=center|14 |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50.0% |- align="center" |align=center|2022 |align=center|14 |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |- align="center" |align=center|2023 |align=center|9 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|22.2% |- align="center" |align=center|2024 |align=center|13 |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |- align="center" |align=center|2025 |align=center|15 |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |- !width=224|Totaal !width=30|71 !width=30|26 !width=30|3 !width=30|42 !width=30|36.6% |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] pjq6ptbpxvrevkv38vjc0rao3q0kan2 1234724 1234722 2026-07-11T09:44:06Z SencBorz 50363 mear ynformaasje tafoege 1234724 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2020 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=4|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffffcc"|11 oktober |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.world.rugby/beta/match/28678 New Zealand v Australia - Bledisloe Cup 2020]</ref>''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|18 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|31 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''5–43''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''24–22''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ffffcc"|21 novimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''15–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffffcc"|05 desimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.sportingnews.com/au/rugby-union/news/tri-nations-2020-wallabies-argentina-draw-australia-anthem-rugby-union/dd0l6qcoejf01tek24s2zcka9 Tri Nations: What we&#x27;ve learnt after the Wallabies final test match of 2020 | Sporting News]</ref>''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|1 (Puma Trofee) |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |} === 2021 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|'''Trophée des Bicentenaires''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''23–21''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''26–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''33–30''' |- align="center" |align=left rowspan=3|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''25–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''22–57''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''21–38''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|12 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''28–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|18 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–17''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''27–8''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–17''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|23 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–23''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–15''' |- align="center" |align=left|Cook Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–32''' |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|20 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–29''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|3 (Trophée des Bicentenaires, Mandela Challenge Plate, Puma Trofee) |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50% |} === 2022 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–25''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|16 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–21''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''41–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–48''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|27 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–17''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|03 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''8–24''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''37–39''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''14–40''' |- align="center" |align=left|'''Hopetoun Cup''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|30 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''16–15''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''29–30''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|12 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–28''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''10–13''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|26 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''39–34''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''4''' (Puma Trofee, Mandela Challenge Plate, Hopetoun Cup, James Bevan Trofee) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |} === 2023 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–43''' |- align="center" |align=left|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''31–34''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|29 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–38''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''20–23''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–41''' |- align="center" |align=left rowspan=4|[[Wrâldkampioenskip rugby 2023|WK 2023]] |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''35–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FIJru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''6–40''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|01 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{PORru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''34–14''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|0 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|22.2% |} === 2024 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=2|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|6 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|13 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''36–28''' |- align="center" |align=left|''Ynternasjonaal Simmertoernoai 2024'' |align=left bgcolor="#ccffcc"|20 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''40–29''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|10 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|31 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''20–19''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|7 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–67''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|21 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–31''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|28 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–33''' |- align="center" |align=left|'''Ella–Mobbs Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''42–37''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''52–20''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–27''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|30 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''19–22''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''3''' (James Bevan Trofee, Ella–Mobbs Trofee, James Bevan Trofee) |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |} === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|'''Vuvale Bowl''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|337 |align=center|411 |align=center|–74 |align=center|33.3% |} === 2026 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup | bgcolor="#ffcccc" align=left|04 july | bgcolor="#ffcccc" align=left|{{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''31–33'''<ref>[https://www.espn.com.au/rugby/match/_/gameId/603977/league/17567/ireland-australia Australia vs Ireland - Summary - Nations Championship 2026 - 4 Jul, 2026 - ESPN]<small>'''(IN)'''</small></ref> |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires | bgcolor="#ffcccc" align=left|11 july | bgcolor="#ffcccc" align=left|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–42'''<ref>[https://www.espn.com.au/rugby/match/_/gameId/603982/league/17567 Australia vs France - Summary - Nations Championship 2026 - 11 Jul, 2026 - ESPN]<small>'''(IN)'''</small></ref> |- align="center" |align=left| |align=left|18 july |align=left|{{ITAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|08 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|15 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left|29 augustus |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|05 septimber |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left|27 septimber |align=left|{{RSAru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left|10 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|17 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left|08 novimber |align=left|{{ENGru}} | |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left|15 novimber |align=left|{{SCOru}} | |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left|21 novimber |align=left|{{WALru}} | |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|''0'' |align=center|''0'' |align=center|''0'' |align=center|''2'' |align=center|''57'' |align=center|''75'' |align=center|''–18'' |align=center|''0%'' |} == Record == === Palmares (2020-2029) === * James Bevan Trofee: '''3''' (2022, 2024, 2024) * Puma Trofee: '''3''' (2020, 2021, 2022) * Mandela Challenge Plate: '''2''' (2021, 2022) * Vuvale Bowl: '''1''' (2025) * Ella–Mobbs Trofee '''1''' (2024) * Hopetoun Cup: '''1''' (2022) * Trophée des Bicentenaires: '''1''' (2021) === Tabel === {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Jier !width=30|Wed !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|2020 |align=center|6 |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |- align="center" |align=center|2021 |align=center|14 |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50.0% |- align="center" |align=center|2022 |align=center|14 |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |- align="center" |align=center|2023 |align=center|9 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|22.2% |- align="center" |align=center|2024 |align=center|13 |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |- align="center" |align=center|2025 |align=center|15 |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |- !width=224|Totaal !width=30|71 !width=30|26 !width=30|3 !width=30|42 !width=30|36.6% |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] mhly6qg9pco4d7lnavwr8rhoy5h5t3i 1234725 1234724 2026-07-11T09:46:55Z SencBorz 50363 mear ynformaasje tafoege 1234725 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2020 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=4|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffffcc"|11 oktober |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.world.rugby/beta/match/28678 New Zealand v Australia - Bledisloe Cup 2020]</ref>''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|18 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|31 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''5–43''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''24–22''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ffffcc"|21 novimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''15–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffffcc"|05 desimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.sportingnews.com/au/rugby-union/news/tri-nations-2020-wallabies-argentina-draw-australia-anthem-rugby-union/dd0l6qcoejf01tek24s2zcka9 Tri Nations: What we&#x27;ve learnt after the Wallabies final test match of 2020 | Sporting News]</ref>''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|1 (Puma Trofee) |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |} === 2021 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|'''Trophée des Bicentenaires''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''23–21''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''26–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''33–30''' |- align="center" |align=left rowspan=3|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''25–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''22–57''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''21–38''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|12 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''28–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|18 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–17''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''27–8''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–17''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|23 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–23''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–15''' |- align="center" |align=left|Cook Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–32''' |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|20 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–29''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|3 (Trophée des Bicentenaires, Mandela Challenge Plate, Puma Trofee) |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50% |} === 2022 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–25''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|16 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–21''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''41–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–48''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|27 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–17''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|03 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''8–24''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''37–39''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''14–40''' |- align="center" |align=left|'''Hopetoun Cup''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|30 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''16–15''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''29–30''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|12 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–28''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''10–13''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|26 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''39–34''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''4''' (Puma Trofee, Mandela Challenge Plate, Hopetoun Cup, James Bevan Trofee) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |} === 2023 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–43''' |- align="center" |align=left|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''31–34''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|29 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–38''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''20–23''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–41''' |- align="center" |align=left rowspan=4|[[Wrâldkampioenskip rugby 2023|WK 2023]] |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''35–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FIJru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''6–40''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|01 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{PORru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''34–14''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|0 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|22.2% |} === 2024 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=2|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|6 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|13 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''36–28''' |- align="center" |align=left|''Ynternasjonaal Simmertoernoai 2024'' |align=left bgcolor="#ccffcc"|20 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''40–29''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|10 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|31 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''20–19''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|7 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–67''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|21 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–31''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|28 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–33''' |- align="center" |align=left|'''Ella–Mobbs Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''42–37''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''52–20''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–27''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|30 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''19–22''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|'''3''' (James Bevan Trofee, Ella–Mobbs Trofee, James Bevan Trofee) |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|334 |align=center|392 |align=center|–58 |align=center|46.2% |} === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|'''Vuvale Bowl''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|337 |align=center|411 |align=center|–74 |align=center|33.3% |} === 2026 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup | bgcolor="#ffcccc" align=left|04 july | bgcolor="#ffcccc" align=left|{{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''31–33'''<ref>[https://www.espn.com.au/rugby/match/_/gameId/603977/league/17567/ireland-australia Australia vs Ireland - Summary - Nations Championship 2026 - 4 Jul, 2026 - ESPN]<small>'''(IN)'''</small></ref> |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires | bgcolor="#ffcccc" align=left|11 july | bgcolor="#ffcccc" align=left|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–42'''<ref>[https://www.espn.com.au/rugby/match/_/gameId/603982/league/17567 Australia vs France - Summary - Nations Championship 2026 - 11 Jul, 2026 - ESPN]<small>'''(IN)'''</small></ref> |- align="center" |align=left| |align=left|18 july |align=left|{{ITAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|08 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|15 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left|29 augustus |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|05 septimber |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left|27 septimber |align=left|{{RSAru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left|10 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|17 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left|08 novimber |align=left|{{ENGru}} | |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left|15 novimber |align=left|{{SCOru}} | |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left|21 novimber |align=left|{{WALru}} | |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|''0'' |align=center|''0'' |align=center|''0'' |align=center|''2'' |align=center|''57'' |align=center|''75'' |align=center|''–18'' |align=center|''0%'' |} == Record == === Palmares (2020-2029) === * James Bevan Trofee: '''3''' (2022, 2024, 2024) * Puma Trofee: '''3''' (2020, 2021, 2022) * Mandela Challenge Plate: '''2''' (2021, 2022) * Vuvale Bowl: '''1''' (2025) * Ella–Mobbs Trofee '''1''' (2024) * Hopetoun Cup: '''1''' (2022) * Trophée des Bicentenaires: '''1''' (2021) === Tabel === {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Jier !width=30|Wed !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|2020 |align=center|6 |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |- align="center" |align=center|2021 |align=center|14 |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50.0% |- align="center" |align=center|2022 |align=center|14 |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |- align="center" |align=center|2023 |align=center|9 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|22.2% |- align="center" |align=center|2024 |align=center|13 |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |- align="center" |align=center|2025 |align=center|15 |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |- !width=224|Totaal !width=30|71 !width=30|26 !width=30|3 !width=30|42 !width=30|36.6% |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] is9f7ekpikcn1gk00pv2onz1t8cg0fd 1234726 1234725 2026-07-11T09:48:47Z SencBorz 50363 mear ynformaasje tafoege 1234726 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2020 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=4|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffffcc"|11 oktober |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.world.rugby/beta/match/28678 New Zealand v Australia - Bledisloe Cup 2020]</ref>''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|18 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|31 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''5–43''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''24–22''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ffffcc"|21 novimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''15–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffffcc"|05 desimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.sportingnews.com/au/rugby-union/news/tri-nations-2020-wallabies-argentina-draw-australia-anthem-rugby-union/dd0l6qcoejf01tek24s2zcka9 Tri Nations: What we&#x27;ve learnt after the Wallabies final test match of 2020 | Sporting News]</ref>''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|1 (Puma Trofee) |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |} === 2021 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|'''Trophée des Bicentenaires''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''23–21''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''26–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''33–30''' |- align="center" |align=left rowspan=3|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''25–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''22–57''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''21–38''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|12 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''28–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|18 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–17''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''27–8''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–17''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|23 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–23''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–15''' |- align="center" |align=left|Cook Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–32''' |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|20 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–29''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|3 (Trophée des Bicentenaires, Mandela Challenge Plate, Puma Trofee) |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50% |} === 2022 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–25''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|16 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–21''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''41–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–48''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|27 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–17''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|03 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''8–24''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''37–39''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''14–40''' |- align="center" |align=left|'''Hopetoun Cup''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|30 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''16–15''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''29–30''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|12 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–28''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''10–13''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|26 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''39–34''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|'''4''' (Puma Trofee, Mandela Challenge Plate, Hopetoun Cup, James Bevan Trofee) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |} === 2023 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–43''' |- align="center" |align=left|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''31–34''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|29 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–38''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''20–23''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–41''' |- align="center" |align=left rowspan=4|[[Wrâldkampioenskip rugby 2023|WK 2023]] |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''35–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FIJru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''6–40''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|01 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{PORru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''34–14''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|0 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|177 |align=center|270 |align=center|–93 |align=center|22.2% |} === 2024 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=2|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|6 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|13 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''36–28''' |- align="center" |align=left|''Ynternasjonaal Simmertoernoai 2024'' |align=left bgcolor="#ccffcc"|20 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''40–29''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|10 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|31 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''20–19''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|7 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–67''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|21 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–31''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|28 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–33''' |- align="center" |align=left|'''Ella–Mobbs Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''42–37''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''52–20''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–27''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|30 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''19–22''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|'''3''' (James Bevan Trofee, Ella–Mobbs Trofee, James Bevan Trofee) |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|334 |align=center|392 |align=center|–58 |align=center|46.2% |} === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|'''Vuvale Bowl''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|337 |align=center|411 |align=center|–74 |align=center|33.3% |} === 2026 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup | bgcolor="#ffcccc" align=left|04 july | bgcolor="#ffcccc" align=left|{{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''31–33'''<ref>[https://www.espn.com.au/rugby/match/_/gameId/603977/league/17567/ireland-australia Australia vs Ireland - Summary - Nations Championship 2026 - 4 Jul, 2026 - ESPN]<small>'''(IN)'''</small></ref> |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires | bgcolor="#ffcccc" align=left|11 july | bgcolor="#ffcccc" align=left|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–42'''<ref>[https://www.espn.com.au/rugby/match/_/gameId/603982/league/17567 Australia vs France - Summary - Nations Championship 2026 - 11 Jul, 2026 - ESPN]<small>'''(IN)'''</small></ref> |- align="center" |align=left| |align=left|18 july |align=left|{{ITAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|08 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|15 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left|29 augustus |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|05 septimber |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left|27 septimber |align=left|{{RSAru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left|10 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|17 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left|08 novimber |align=left|{{ENGru}} | |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left|15 novimber |align=left|{{SCOru}} | |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left|21 novimber |align=left|{{WALru}} | |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|''0'' |align=center|''0'' |align=center|''0'' |align=center|''2'' |align=center|''57'' |align=center|''75'' |align=center|''–18'' |align=center|''0%'' |} == Record == === Palmares (2020-2029) === * James Bevan Trofee: '''3''' (2022, 2024, 2024) * Puma Trofee: '''3''' (2020, 2021, 2022) * Mandela Challenge Plate: '''2''' (2021, 2022) * Vuvale Bowl: '''1''' (2025) * Ella–Mobbs Trofee '''1''' (2024) * Hopetoun Cup: '''1''' (2022) * Trophée des Bicentenaires: '''1''' (2021) === Tabel === {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Jier !width=30|Wed !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|2020 |align=center|6 |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |- align="center" |align=center|2021 |align=center|14 |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50.0% |- align="center" |align=center|2022 |align=center|14 |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |- align="center" |align=center|2023 |align=center|9 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|22.2% |- align="center" |align=center|2024 |align=center|13 |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |- align="center" |align=center|2025 |align=center|15 |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |- !width=224|Totaal !width=30|71 !width=30|26 !width=30|3 !width=30|42 !width=30|36.6% |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] l9kjzsqa4n0y7vmay8qdzwnr76itct8 1234727 1234726 2026-07-11T09:56:01Z SencBorz 50363 mear ynformaasje tafoege 1234727 wikitext text/x-wiki Dit is in list fan de ynterlannen dy't it [[Australysk rugbyteam|Australyske rugbyteam]] yn de jierren 2020 spile hat.<ref>{{Cite web |title=pick and go - Rugby Union Test & Super Rugby results and statistics |url=https://www.lassen.co.nz/pickandgo.php |access-date=2025-11-16 |website=www.lassen.co.nz}}</ref> == Ynterlannen == === 2020 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=4|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffffcc"|11 oktober |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.world.rugby/beta/match/28678 New Zealand v Australia - Bledisloe Cup 2020]</ref>''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|18 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|31 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''5–43''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''24–22''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ffffcc"|21 novimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''15–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffffcc"|05 desimber |align="left" bgcolor="#ffffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffffcc"|'''16–16<ref>[https://www.sportingnews.com/au/rugby-union/news/tri-nations-2020-wallabies-argentina-draw-australia-anthem-rugby-union/dd0l6qcoejf01tek24s2zcka9 Tri Nations: What we&#x27;ve learnt after the Wallabies final test match of 2020 | Sporting News]</ref>''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|1 (Puma Trofee) |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |} === 2021 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|'''Trophée des Bicentenaires''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''23–21''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''26–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''33–30''' |- align="center" |align=left rowspan=3|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''25–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''22–57''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''21–38''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|12 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''28–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|18 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–17''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''27–8''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–17''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|23 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''32–23''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|07 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–15''' |- align="center" |align=left|Cook Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–32''' |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|20 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–29''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|3 (Trophée des Bicentenaires, Mandela Challenge Plate, Puma Trofee) |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50% |} === 2022 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=3|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''30–28''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–25''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|16 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–21''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Puma Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|07 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''41–26''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|14 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–48''' |- align="center" |align=left rowspan=2|'''Mandela Challenge Plate''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|27 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–17''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|03 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''8–24''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''37–39''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''14–40''' |- align="center" |align=left|'''Hopetoun Cup''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|30 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''16–15''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''29–30''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|12 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–28''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''10–13''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|26 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''39–34''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|'''4''' (Puma Trofee, Mandela Challenge Plate, Hopetoun Cup, James Bevan Trofee) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|327 |align=center|388 |align=center|–61 |align=center|35.7% |} === 2023 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|09 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–43''' |- align="center" |align=left|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''31–34''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|29 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–38''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|05 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''20–23''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''17–41''' |- align="center" |align=left rowspan=4|[[Wrâldkampioenskip rugby 2023|WK 2023]] |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''35–15''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FIJru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''15–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{WALru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''6–40''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|01 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{PORru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''34–14''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|0 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|177 |align=center|270 |align=center|–93 |align=center|22.2% |} === 2024 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soart spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left rowspan=2|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|6 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''25–16''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|13 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''36–28''' |- align="center" |align=left|''Ynternasjonaal Simmertoernoai 2024'' |align=left bgcolor="#ccffcc"|20 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{GEOru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''40–29''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ffcccc"|10 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''7–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|17 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''12–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|31 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''20–19''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|7 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''27–67''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|21 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''28–31''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|28 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–33''' |- align="center" |align=left|'''Ella–Mobbs Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|09 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ENGru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''42–37''' |- align="center" |align=left|'''James Bevan Trofee''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|17 novimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{WALru}} |bgcolor="#ccffcc"|'''52–20''' |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|24 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{SCOru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''13–27''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|30 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{IRLru}} |bgcolor="#ffcccc"|'''19–22''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|'''3''' (James Bevan Trofee, Ella–Mobbs Trofee, James Bevan Trofee) |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|334 |align=center|392 |align=center|–58 |align=center|46.2% |} === 2025 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|'''Vuvale Bowl''' |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 july |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{FIJru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''21–18'''<ref>[https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c1ljq807qqdo Australia won't knock the Lions over - Schmidt]</ref> |- align="center" |align=left rowspan=3|Lions Series Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|19 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] |bgcolor="#ffcccc"|'''19–27''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|26 july |align="left" bgcolor="#ffcccc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ffcccc"| '''26–29''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ccffcc"|02 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|[[British & Irish Lions]] | bgcolor="#ccffcc"| '''22–12''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Mandela Challenge Plate |align=left bgcolor="#ccffcc"|16 augustus |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{RSAru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''38–22''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|23 augustus |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{RSAru}} |bgcolor="#ffcccc"| '''22–30''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left bgcolor="#ccffcc"|06 septimber |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ccffcc"| '''28–24''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|13 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ARGru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–28''' |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|27 septimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''24–33''' |- align="center" |align=left bgcolor="#ffcccc"|04 oktober |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{NZLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''14–28''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ccffcc"|25 oktober |align="left" bgcolor="#ccffcc"|{{JPNru}} | bgcolor="#ccffcc"|'''19–15''' |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left bgcolor="#ffcccc"|1 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ENGru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''7–25''' |- align="center" |align=left| |align=left bgcolor="#ffcccc"|8 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{ITAru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–26''' |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup |align=left bgcolor="#ffcccc"|15 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"| {{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"|'''19–46''' |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires |align=left bgcolor="#ffcccc"|22 novimber |align="left" bgcolor="#ffcccc"|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''33–48''' |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|'''1''' (Vuvale Bowl) |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|337 |align=center|411 |align=center|–74 |align=center|33.3% |} === 2026 === <!-- W #ccffcc G #ffffcc F #ffcccc --> {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Soarte spul !width=124|Datum !width=140|Tsjinstanner !width=60|Resultaat |- align="center" |align=left|Lansdowne Cup | bgcolor="#ffcccc" align=left|04 july | bgcolor="#ffcccc" align=left|{{IRLru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''31–33'''<ref>[https://www.espn.com.au/rugby/match/_/gameId/603977/league/17567/ireland-australia Australia vs Ireland - Summary - Nations Championship 2026 - 4 Jul, 2026 - ESPN]<small>'''(IN)'''</small></ref> |- align="center" |align=left|Trophée des Bicentenaires | bgcolor="#ffcccc" align=left|11 july | bgcolor="#ffcccc" align=left|{{FRAru}} | bgcolor="#ffcccc"| '''26–42'''<ref>[https://www.espn.com.au/rugby/match/_/gameId/603982/league/17567 Australia vs France - Summary - Nations Championship 2026 - 11 Jul, 2026 - ESPN]<small>'''(IN)'''</small></ref> |- align="center" |align=left| |align=left|18 july |align=left|{{ITAru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|08 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left| |align=left|15 augustus |align=left|{{JPNru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Puma Trofee |align=left|29 augustus |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|05 septimber |align=left|{{ARGru}} | |- align="center" |align=left|Mandela Challenge Plate |align=left|27 septimber |align=left|{{RSAru}} | |- align="center" |align=left rowspan=2|Bledisloe Cup |align=left|10 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|17 oktober |align=left|{{NZLru}} | |- align="center" |align=left|Ella–Mobbs Trofee |align=left|08 novimber |align=left|{{ENGru}} | |- align="center" |align=left|Hopetoun Cup |align=left|15 novimber |align=left|{{SCOru}} | |- align="center" |align=left|James Bevan Trofee |align=left|21 novimber |align=left|{{WALru}} | |} {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Trofeeën !width=35|W !width=35|G !width=35|F !width=35|'''<abbr title="Punten foar">PF</abbr>''' !width=35|'''<abbr title="Punten tsjin">PT</abbr>''' !width=35|'''+/−''' !width=35|W % |- align="center" |align=center|''0'' |align=center|''0'' |align=center|''0'' |align=center|''2'' |align=center|''57'' |align=center|''75'' |align=center|''–18'' |align=center|''0%'' |} == Record == === Palmares (2020-2029) === * James Bevan Trofee: '''3''' (2022, 2024, 2024) * Puma Trofee: '''3''' (2020, 2021, 2022) * Mandela Challenge Plate: '''2''' (2021, 2022) * Vuvale Bowl: '''1''' (2025) * Ella–Mobbs Trofee '''1''' (2024) * Hopetoun Cup: '''1''' (2022) * Trophée des Bicentenaires: '''1''' (2021) === Tabel === {| class="sortable wikitable" style="font-size: 90%" |- !width=224|Jier !width=30|Wed !width=30|W !width=30|G !width=30|F !width=30|W % |- align="center" |align=center|2020 |align=center|6 |align=center|1 |align=center|3 |align=center|2 |align=center|16.7% |- align="center" |align=center|2021 |align=center|14 |align=center|7 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|50.0% |- align="center" |align=center|2022 |align=center|14 |align=center|5 |align=center|0 |align=center|9 |align=center|35.7% |- align="center" |align=center|2023 |align=center|9 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|22.2% |- align="center" |align=center|2024 |align=center|13 |align=center|6 |align=center|0 |align=center|7 |align=center|46.2% |- align="center" |align=center|2025 |align=center|15 |align=center|5 |align=center|0 |align=center|10 |align=center|33.3% |- !width=224|Totaal !width=30|71 !width=30|26 !width=30|3 !width=30|42 !width=30|36.6% |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} [[Kategory:Rugby yn Austraalje]] dae7e6k3r2fk3b4getly0na5m6hpoid 0 192783 1234703 1233294 2026-07-10T23:57:10Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1234703 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Amerikaanske reinwylp |Ofbyld = [[Ofbyld:Hudsonian Whimbrel (Numenius hudsonicus), Bodega Bay, California 12NOV2016.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[wylpen]] (''Numenius'') |Wittenskiplike namme= Numenius hudsonicus |Beskriuwer, jier = [[John Latham|Latham]], 1790 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] |lânkaart = [[File:Numenius hudsonicus map.svg|center|250px]]<small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedgebiet]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]]<br>{{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} De '''Amerikaanske wetterwylp''' (''Numenius hudsonicus'') is in [[wylp]] dy't briedt yn [[Noard-Amearika]]. Hy wurdt tradisjoneel behannele as [[ûndersoarte]] fan 'e (Jeropeeske) [[wetterwylp]] (''Numenius phaeopus''), mar is resint, nei genetysk ûndersyk, as in aparte [[soarte (taksonomy)|soarte]] ôfspjalte. == Skaaimerken == De fûgel is 37–47 sm lang, hat in wjukspanwiidte fan 75–90 sm en weaget tusken de 270 en 493 gram. De soarte is foaral griiseftich brún, mei in stút dy't deselde kleur hat as de boppekant fan it lichem en in lange bûge snaffel (it langst by it folwoeksen wyfke). == Fersprieding en systematyk == De Amerikaanske wetterwylp briedt yn [[Alaska]] en [[Kanada]]. De fûgel wurdt ferdield yn twa [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: * ''Numenius hudsonicus rufiventris'' – Alaska en noardwestlik Kanada * ''Numenius hudsonicus hudsonicus'' – it gebiet om de [[Hudsonbaai]] hinne oant noardeastlik Kanada De soarte wurdt tafallich yn Jeropa waarnommen, mei in 50-tal fynsten op de [[Azoaren]], mar ek yn [[Grut-Brittanje]], [[Ierlân]], [[Madeara]], [[Noarwegen]], [[Yslân]] en [[Spanje]]. Tradisjoneel wurdt de Amerikaanske wetterwylp as in ûndersoarte fan 'e reinwylp beskôge, mar hy wykt uterlik en ek genetysk ôf. Dêrom wurdt er hieltyd faker as in selsstannige soarte behannele. == Ekology == Dizze soarte siket syn iten troch yn sêfte modder te sykjen nei lytse [[wringeleazen]] en troch lytse krabben en soartgelikense proaien fan it oerflak te pikken. Foar de trek wurde beien in wichtich ûnderdiel fan harren dieet. It nêst is in keal kûltsje op 'e [[tûndra]] of it Arktysk heidefjild. Der wurde trije oant fiif aaien lein. Folwoeksen fûgels ferdigenje it briedgebiet tige fûl en sille sels minsken oanfalle as dy tichteby komme. Tsjin 'e ein fan 'e 19e iuw easke de jacht op harren trekrûtes in swiere tol fan it tal fan dizze fûgels; de populaasje is sûnt dy tiid wersteld, hoewol't se yn Noard-Amearika noch hieltyd klassifisearre wurde as soarte dy't grutte soarch nedich hat op it mêd fan natoerbeskerming. == Status en bedrigings == De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) erkent de fûgel noch net as in eigen soarte, dêrom is de bedrigingsstatus noch net beoardiele. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/whimbr3/cur/introduction Birds of the World, oproppen 29 juny 2026 ] * [https://ebird.org/species/whimbr3 eBird, oproppen 29 juny 2026] ---- {{Commonscat|Numenius hudsonicus|Amerikaanske wetterwylp}} }} {{DEFAULTSORT:Amerikaanske wetterwilp}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Wylp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] 9d7d21haq1a6wewfg88fgamoy9gji3u 0 192843 1234633 1234496 2026-07-10T16:16:20Z FreyaSport 40716 7e etappe 1234633 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}} {{Ynfoboks edysje hurdfytswedstriid | namme = {{Flagge FR}} Omgong fan Frankryk 2026 | edysje = 113 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | rûtekaart = Route of the 2026 Tour de France.png | tiidrek = [[4 july|4]] - [[26 july]] 2026 | datum = | startplak = {{Flagge ES}} [[Barcelona]] | finishplak = [[Parys]] | totale ôfstân = 3.333 km | hichtemeters = 54.450 m | gem. faasje = | dielnimmers = 184 | type wedstriid = | etappe = 7 | klass1 = Giele trui | lieder1 = {{Flagge SI}} [[Torstein Træen]] | klass2 = Griene trui | lieder2 = {{Flagge DK}} [[Mads Pedersen]] | klass3 = Boltsjestrui | lieder3 = {{Flagge SI}} [[Tadej Pogačar]] | klass4 = Wite trui | lieder4 = {{Flagge MX}} [[Isaac del Toro]] | klass5 = Ploegen | lieder5 = {{GER}} Lidl–Trek | klass6 = Striidberens | lieder6 = | klass7 = | lieder7 = | klass8 = | lieder8 = | aktueel = | foarige = [[Omgong fan Frankryk 2025|2025]] | folgjende = [[Omgong fan Frankryk 2027|2027]] }} De 113e edysje fan de '''[[Omgong fan Frankryk]]''' wurdt holden fan [[4 july|4]] oant en mei [[26 july]] [[2026]]. ==Dielnimmende ploegen== {{Kolommen3 |Kolom1= * {{BEL}} Alpecin–Deceuninck * {{FRA}} Decathlon CMA CGM Team * {{FRA}} Groupama-FDJ * {{GER}} Lidl-Trek * {{ESP}} Movistar * {{GER}} Red Bull-Bora-Hansgrohe * {{AUS}} Jayco AlUla * {{NED}} Visma–Lease a Bike * {{NOR}} Uno-X * {{ESP}} Caja Rural-Seguros RGA * {{SUI}} Pinarello-Q36.5 * {{SUI}} Tudor |Kolom2= * {{BRN}} Bahrain Victorious * {{USA}} EF Education-EasyPost * {{GBR}} Netcompany Ineos * {{BEL}} Lotto-Intermarché * {{SUI}} NSN * {{BEL}} Soudal Quick-Step * {{NED}} Picnic-PostNL * {{UAE}} UAE Team Emirates XRG * {{KAZ}} XDS Astana Team * {{FRA}} Cofidis * {{FRA}} TotalEnergies }} == Startplak == De start wie yn [[Barcelona]], in stêd yn [[Kataloanje]], [[Spanje]], de grutste stêd fan Kataloanje, de twadgrutste stêd fan it Spanje. It is nei [[San Sebastián]] yn [[Omgong fan Frankryk 1992|1992]] en [[Bilbao]] yn [[Omgong fan Frankryk 2023|2023]] de tredde kear dat de Omgong yn Spanje fan start giet. {{clear}} == Etappe-oersjoch<ref>[https://www.letour.fr/fr/parcours-general Parcours 2026] op Letour.fr</ref> == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Datum ! Etappe ! Start –<br>Finish ! Ofstân<br>(yn km) ! Type ! Winner ! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder |- | 1 | align="center"| 4 july | {{Flagge ES}} [[Barcelona]] | 19.7 km | {{Piktogram etappe|ploege-tiidrit}} | {{NED}} Visma–Lease a Bike |rowspan="2" bgcolor="#FFFF80" | {{DEN}} [[Jonas Vingegaard]] |- | 2 | align="center"| 5 july | {{Flagge ES}} [[Tarragona]] -<br> {{flagge ES}} [[Barcelona]] | 178 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | {{MEX}} [[Isaac del Toro]] |- | 3 | align="center"| 6 july | {{Flagge ES}} [[Granollers]] -<br> {{Flagge FR}} [[Les Angles (Pyrénées-Orientales)|Les Angles]] | 196 km | {{piktogram etappe|berch}} |{{SLO}} [[Tadej Pogačar]] |bgcolor="#FFFF80"|{{SLO}} [[Tadej Pogačar]] |- | 4 | align="center"| 7 july | [[Carcassonne]] -<br> [[Foix]] | 182 km | {{piktogram etappe|heuvel}} |{{DEN}} [[Mads Pedersen]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80"|{{NOR}} [[Torstein Træen]] |- | 5 | align="center"| 8 july | [[Lannemezan]] -<br> [[Pau, Pyrénées-Atlantiques|Pau]] | 158 km | {{piktogram etappe|flak}} | {{NED}} [[Olav Kooij]] |- | 6 | align="center"| 9 july | [[Pau (Pyrénées-Atlantiques)|Pau]] -<br> [[Gavarnie-Gèdre]] | 186 km | {{piktogram etappe|berch}} |{{SLO}} [[Tadej Pogačar]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80"|{{SLO}} [[Tadej Pogačar]] |- | 7 | align="center"| 10 july | [[Hagetmau]] -<br> [[Bordeaux]] | 175 km | {{piktogram etappe|flak}} | {{BEL}} [[Tim Merlier]] |- | 8 | align="center"| 11 july | [[Périgueux]] -<br> [[Bergerac (stêd)|Bergerac]] | 182 km | {{piktogram etappe|flak}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 9 | align="center"| 12 july | [[Malemort]] -<br> [[Ussel (Corrèze)|Ussel]] | 185 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | align="center" bgcolor="#C0C0C0"|13 july | bgcolor="#C0C0C0" align="center" colspan="7" | '''Rêstdei yn [[Cantal]]''' |- | 10 | align="center"| 14 july | [[Aurillac]] -<br> [[Le Lioran]] | 167 km | {{piktogram etappe|berch}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 11 | align="center"| 15 july | [[Vichy]] -<br> [[Nevers]] | 161 km | {{piktogram etappe|flak}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 12 | align="center"| 16 july | [[Circuit de Nevers Magny-Cours]] -<br> [[Chalon-sur-Saône]] | 181 km | {{piktogram etappe|flak}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 13 | align="center"| 17 july | [[Dole (Jura)|Dole]] -<br> [[Belfort]] | 205 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 14 | align="center"| 18 july | [[Mulhouse]] -<br> [[Le Markstein]] [[Fellering]] | 155 km | {{piktogram etappe|berch}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 15 | align="center"| 19 july | [[Champagnole]] -<br> [[Col de Solaison]] | 184 km | {{piktogram etappe|berch}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | align="center" bgcolor="#C0C0C0"| 20 july | bgcolor="#C0C0C0" align="center" colspan="7" | '''Rêstdei yn [[Haute-Savoie]]''' |- | 16 | align="center"| 21 july | [[Évian-les-Bains]] -<br> [[Thonon-les-Bains]] | 26 km | {{piktogram etappe|tiidrit}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 17 | align="center"| 22 july | [[Chambéry]] -<br> [[Voiron]] | 175 km | {{piktogram etappe|flak}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 18 | align="center"| 23 july | [[Voiron]] -<br> [[Orcières-Merlette]] | 185 km | {{piktogram etappe|berch}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 19|19]] | align="center"| 24 july | [[Gap (Hautes-Alpes)|Gap]] -<br> [[Alpe d'Huez]] | 128 km | {{piktogram etappe|berch}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 20 | align="center"| 25 july | [[Le Bourg-d'Oisans]] -<br> [[Alpe d'Huez]] | 171 km | {{piktogram etappe|berch}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 21 | align="center"| 26 july | [[Thoiry (Yvelines)|Thoiry]] <br> [[Parys]] ([[Avenue des Champs-Élysées|Champs Élysées]]) | 130 km | {{piktogram etappe|flak}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- ! Datum ! Etappe ! Start – Finish ! Ofstân<br>(yn km) ! Type ! Winner ! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder |} == Klassemintslieders nei eltse etappe == {| class="wikitable" width="95%" style="text-align: center; font-size:85%;" ! width="7%" |Etappe !Winner | bgcolor="#FFFF00" |'''Giele trui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_yellow.svg|20x20px|Giele trui]] | bgcolor="#54FF54" |'''Griene trui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_green.svg|20x20px|Griene trui]] | bgcolor="#FFABBB" |'''Bolletsjestrui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_polkadot.svg|20x20px|Bolletsjestrui]] | bgcolor="#FFFFFF" |'''Jongerein'''<br>[[Ofbyld:Jersey_white.svg|20x20px|Witte trui]] | bgcolor="#90D0EA" |'''Ploegen'''<br>[[Ofbyld:Jersey_yellow_number.svg|20x20px|Ploegeklassemint]] | bgcolor="#BEAF88" |'''Striidberens'''<br>[[Ofbyld:Jersey beige number.svg|20x20px|Bêzje rêchnûmer]] |- ! 1ste | {{NED}}<br>Visma–Lease a Bike | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80" |{{DEN}}<br>[[Jonas Vingegaard]] | bgcolor="#90EE90" |{{COL}}<br>[[Egan Bernal]] | bgcolor="#FFABBB" |{{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | bgcolor="#FFFFFF" |{{ESP}}<br>[[Juan Ayuso]] | bgcolor="#D5E5EC" |{{GBR}}<br>Netcompany INEOS | ''Net útrikt'' |- !2e | {{MEX}}<br>[[Isaac del Toro]] | bgcolor="#90EE90" |{{MEX}}<br>[[Isaac del Toro]] | bgcolor="#FFABBB" |{{NED}}<br>[[Alex Molenaar]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFFFF" |{{MEX}}<br>[[Isaac del Toro]] | rowspan="2" bgcolor="#D5E5EC" |{{UAE}}<br>UAE Team Emirates XRG | {{GER}}<br>[[Felix Engelhardt]] |- !3e | {{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | bgcolor="#FFFF80" |{{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | bgcolor="#90EE90" |{{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | rowspan="3" bgcolor="#FFABBB" |{{FRA}}<br>[[Alex Baudin]] | {{FRA}}<br>[[Alex Baudin]] |- !4e | {{DEN}}<br>[[Mads Pedersen]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80" |{{NOR}}<br>[[Torstein Træen]] | rowspan="4" bgcolor="#90EE90" |{{DEN}}<br>[[Mads Pedersen]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFFFF" |{{CZE}}<br>[[Mathias Vacek]] | rowspan="4" bgcolor="#D5E5EC" |{{GER}}<br>Lidl–Trek | {{ESP}}<br>[[Pablo Castrillo]] |- !5e | {{NED}}<br>[[Olav Kooij]] | {{FRA}}<br>[[Baptiste Veistroffer]] |- !6e | {{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80" |{{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | rowspan="2" bgcolor="#FFABBB" |{{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFFFF" |{{MEX}}<br>[[Isaac del Toro]] | {{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] |- !7e | {{BEL}}<br>[[Tim Merlier]] | {{FRA}}<br>[[Baptiste Veistroffer]] |- !8ste | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !9e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !10e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !11e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !12e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !13e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !14e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !15e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !16e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | ''Net útrikt'' |- !17e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !18e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !19e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !20ste | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !21ste | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- ! colspan="2" |Einklassemint | bgcolor="#FFFF00" |''' ''' | bgcolor="#54FF54" |''' ''' | bgcolor="#FFABBB" |''' ''' | bgcolor="#FFFFFF" |''' ''' | bgcolor="#90D0EA" |''' ''' | bgcolor="#BEAF88" |''' ''' |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Omgong fan Frankryk}} [[Kategory:Omgong fan Frankryk|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] 57elconyyw8z9i9v8aoheat0epp34ox 0 192904 1234653 1234501 2026-07-10T23:23:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status */ kt 1234653 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Afrikaanske blaumies |Ofbyld = [[Ofbyld:Cyanistes teneriffae teneriffae 184052669.jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miesfûgels]] (''Paridae'') |Skaai = [[blaumiezen]] (''Cyanistes'') |Wittenskiplike namme= Cyanistes teneriffae |Beskriuwer, jier=[[René Primevère Lesson|Lesson]], 1831 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[File:Cyanistes teneriffae distribution map.png|center|250px]]{{Color box|green}} [[stânfûgel]] }} De '''Afrikaanske blaumies''' (''Cyanistes teneriffae'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e miesfûgels (''Paridae'') dy't libbet yn [[Noard-Afrika]] en op 'e [[Kanaryske Eilannen]]. De [[Soarte (taksonomy)|soarte]] is nau besibbe oan 'e [[blaumies]] (''Cyanistes caeruleus'') en waard lang as in [[ûndersoarte]] dêrfan beskôge, mar wurdt no meastentiids as in aparte soarte behannele. De populaasje wurdt as net bedrige beskôge. == Skaaimerken == De Afrikaanske blaumies liket kwa foarm en fearrekleed op 'e blaumies, mar is wat lytser en donkerder. Hy hat in swart-blauwe, skerper ôfgrinzge kap, in griis-blauwe rêch sûnder griene tinten en in ultramarynkleurige wjuk. De populaasjes op 'e Kanaryske Eilannen misse ek de wite wjukbân, dy't sawol de blaumies as de Afrikaanske blaumies yn Noard-Afrika hawwe. De sang ferskilt ek; guon lûden soene tinke kinne oan 'e blokmies, oaren oan de túfmies. De ferskate ûndersoarten ferskille benammen troch de kleuring fan it fearrekleed en hoe dúdlik de tekeningen binne. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ferliking Afrikaanske blaumies en blaumies.</div> <gallery mode="packed" heights="200px" style="margin: 0; padding: 0;"> Herrerillo canario - Cyanistes teneriffae hedwigii (8060610078).jpg|Afrikaanske blaumies Parus caeruleus1.jpg|Blaumies </gallery> </div> == Fersprieding en systematyk == De Afrikaanske blaumies is in [[stânfûgel]] yn Noard-Afrika fan [[Marokko]] oant Lybje en op 'e Kanaryske Eilannen. De soarte wurdt ferdield yn sân [[ûndersoarte]]n: * ''C. t. palmensis'' – [[La Palma]] op 'e westlike Kanaryske Eilannen * ''C. t. ombriosus'' – [[Hierro]] op 'e súdwestlike Kanaryske Eilannen * ''C. t. teneriffae'' – [[Gomera]] en [[Teneryf]] op 'e Kanaryske Eilannen * ''C. t. hedwigae'' – [[Gran Kanaria]] op 'e Kanaryske Eilannen * ''C. t. degener'' – de eastlike Kanaryske Eilannen ([[Fuerteventura]] en [[Lanzarote]]) * ''C. t. ultramarinus'' – noardwestlik Afrika (Marokko oant [[Tuneezje]]) en it eilân [[Pantelleria]] foar de kust fan súdlik [[Itaalje]] * ''C. t. cyrenaicae'' – [[Lybje]] Foarhinne waard de Afrikaanske blaumies as in ûndersoarte fan 'e blaumies (''Cyanistes caeruleus'') beskôge. Op basis fan [[morfology]], sang en genetyske gegevens wurdt de fûgel hjoed-de-dei as aparte soarte behannele. Ut fierdere [[DNA]]-stúdzjes hat bliken dien dat de Afrikaanske blaumies de Kanaryske Eilannen fanút Noard-Afrika yn trije aparte weagen kolonisearre hat. De populaasjes yn Lybje (''cyrenaicae'') en op it eilân La Palma (''palmensis'') foarmje resten fan in iere populaasje, de populaasjes op 'e sintrale eilannen (''ombriosus, teneriffae'' en ''hedwigae'') foarmje resten fan in twadde weach, en ''degener'' in tredde resinte ynvaazje fan ''ultramarinus''. Dizze resultaten yn kombinaasje mei morfologyske ferskillen binne brûkt as argumint om de Afrikaanske blaumies yn fjouwer aparte soarten op te dielen. Oare stúdzjes litte lykwols sjen dat de ferskillen tusken ''degener'' en ''ultramarinus'' ûnbelangryk binne. Beide resultaten hawwe lykwols noch net laat ta feroarings by de grutte ynternasjonale taksonomyske autoriteiten. == Hâlden en dragen == De Afrikaanske blaumies wurdt allinnich, yn pearkes of yn lytse groepkes sjoen. Hy is faak maklik benei te kommen as er foerazjearret yn beammen en strûken. It dieet is net sa goed bekend, mar der wurdt tocht dat dy net in soad oars is as dat fan 'e blaumies, útsein mooglik in gruttere ynname fan lytse flinters, spinnen en krobben. [[Ofbyld:Poussins de mésange bleue du Maghreb.jpg|thumb|left|Nêst mei piken.]] De Afrikaanske blaumies is te finen yn ferskate boskbiotopen fan laurierbosken en hichten mei beamhei oant bercheftige nullebosken, mar ek parken en tunen, fral dêr't fruitbeammen steane. Op La Palma is de fûgel sa't it liket beheind ta nullebosken en wurdt er allinnich tafallich yn 'e ûndergroei fan laurierbosken sjoen. Op 'e drûgere eilannen Fuerteventura en Lanzarote briedt er benammen yn leechbliuwen strûken mei û.o. ''Tamarix'' en ''Phoenix'' en yn bluisterige fegetaasje yn gersrike gebieten. De briedtiid leit tusken febrewaris en july, mooglik ek yn oktober oant jannewaris. It nêst liket op dat fan 'e blaumies: in kom fan moas, nullebeamnuddels, blêden en fearren en sit likernôch trije meter boppe de grûn yn in beamholte, in spjalt yn in rots, in muorre of yn in nêstkast, of fuort op 'e grûn. Dêryn leit it wyfke trije oant seis aaien. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de [[IUCN]] kategorisearret de soarte as net bedrige. De populaasje-ûntwikkeling is lykwols ûndúdlik. It grutste part fan it ferspriedingsgebiet leit yn Noard-Afrika, dêr't gjin populaasjerûzings makke binne. Op 'e Kanaryske Eilannen wurdt de populaasje rûsd op 20.300 oant 101.000 briedpearkes. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-blue-tit-cyanistes-teneriffae Birdlife, oproppen 9 july 2026.] * [https://ebird.org/species/afbtit2 eBird, oproppen 9 july 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/afbtit2/cur/introduction Birds of the World, oproppen 9 july 2026. ] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cyanistes teneriffae}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Blaumies]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] ie781c82sbf03w82yymgu40gtq6nz7a 11 192910 1234648 1234611 2026-07-10T23:14:21Z Ieneach fan 'e Esk 13292 1234648 wikitext text/x-wiki == ûndersoarte == :{{Ping|Ieneach fan &#39;e Esk}} faaks in fjild der by foar in ûndersoarte? [[Meidogger:RomkeHoekstra|RomkeHoekstra]] ([[Meidogger oerlis:RomkeHoekstra|oerlis]]) 10 jul 2026, 09.58 (CEST) ::{{Ping|RomkeHoekstra}} Net nedich, want foar ûndersoarten hawwe wy [[:Berjocht:Ynfoboks biste-ûndersoarte]]. -- [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 11 jul 2026, 01.14 (CEST) gouq9psunf3uggt1trv5ugu7clnc14k 0 192911 1234650 1234620 2026-07-10T23:20:38Z Ieneach fan 'e Esk 13292 oare ynfoboks (bistesoarte --> biste-ûndersoarte) 1234650 wikitext text/x-wiki {{Biste-ûndersoarte |Namme = Gielboarstazuermies |Ofbyld = [[Ofbyld:Yellow-breasted Tit, Uzbekistan 1 (cropped).jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miesfûgels]] (''Paridae'') |Skaai = [[blaumiezen]] (''Cyanistes'') |Soarte = [[azuermies]] (''Cyanistes cyanus'') |Beskriuwer, jier = [[Nikolai Severtsov|Severtsov]], 1873 |Wittenskiplike namme= Cyanistes cyanus flavipectes |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] |lânkaart = [[File:Cyanistes cyanus subspecies.ro.png|center|250px]] <small>Kaart fan it ferspriedingsgebiet fan 'e ûndersoarten fan 'e azuermies. Nu. 6, 7 en 8 markearret it ferspriedingsgebiet fan 'e ''flavipectus''-groep.</small> }} De '''gielboarstazuermies''' (''Cyanistes cyanus flavipectus'') is in [[fûgel]] dy't yn 'e regel as [[ûndersoarte]] fan 'e [[azuermies]] wurdt behannele. Dizze fûgel ûnderskiedt him fan 'e [[nominaatfoarm]] troch syn opfallend giel boarst, wat him in wat oar uterlik jout as de typyske blau-wite azuermies. Fanwegen de oerienkomsten wurde ek de ûndersoarten ''Cyanistes cyanus carruthersi'' en ''Cyanistes cyanus berezowskii'' by de saneamde gielboarst-groep (''flavipectus''-groep) yndield. De fûgel komt foar yn bercheftige gebieten fan [[Sintraal-Aazje]] fan [[Kirgyzje]] oant noardlik [[Afganistan]]. Troch it giele boarst wurdt er troch guon [[Ornitolooch|ornitologen]] somtiden as in aparte [[Soarte (taksonomy)|soarte]] beskôge, mar yn 'e measte [[taksonomy]]ske yndielingen wurdt er noch altiten as ûndersoarte fan 'e azuermies klassifisearre. Syn libbenswize en habitat binne foar it grutste part gelyk oan dy fan 'e oare ûndersoarten fan 'e azuermies, wêrby't er benammen yn beamrike gebieten mei genôch fochtigens libbet. {{CommonsBalke|Cyanistes cyanus flavipectus}} [[Kategory:Blaumies]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] 09kqlw5wvcgrs1062glh7ummb1ixa2u 1234651 1234650 2026-07-10T23:21:10Z Ieneach fan 'e Esk 13292 Nikolai Severtsov --> Nikolaj Severtsov 1234651 wikitext text/x-wiki {{Biste-ûndersoarte |Namme = Gielboarstazuermies |Ofbyld = [[Ofbyld:Yellow-breasted Tit, Uzbekistan 1 (cropped).jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miesfûgels]] (''Paridae'') |Skaai = [[blaumiezen]] (''Cyanistes'') |Soarte = [[azuermies]] (''Cyanistes cyanus'') |Beskriuwer, jier = [[Nikolaj Severtsov|Severtsov]], 1873 |Wittenskiplike namme= Cyanistes cyanus flavipectes |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] |lânkaart = [[File:Cyanistes cyanus subspecies.ro.png|center|250px]] <small>Kaart fan it ferspriedingsgebiet fan 'e ûndersoarten fan 'e azuermies. Nu. 6, 7 en 8 markearret it ferspriedingsgebiet fan 'e ''flavipectus''-groep.</small> }} De '''gielboarstazuermies''' (''Cyanistes cyanus flavipectus'') is in [[fûgel]] dy't yn 'e regel as [[ûndersoarte]] fan 'e [[azuermies]] wurdt behannele. Dizze fûgel ûnderskiedt him fan 'e [[nominaatfoarm]] troch syn opfallend giel boarst, wat him in wat oar uterlik jout as de typyske blau-wite azuermies. Fanwegen de oerienkomsten wurde ek de ûndersoarten ''Cyanistes cyanus carruthersi'' en ''Cyanistes cyanus berezowskii'' by de saneamde gielboarst-groep (''flavipectus''-groep) yndield. De fûgel komt foar yn bercheftige gebieten fan [[Sintraal-Aazje]] fan [[Kirgyzje]] oant noardlik [[Afganistan]]. Troch it giele boarst wurdt er troch guon [[Ornitolooch|ornitologen]] somtiden as in aparte [[Soarte (taksonomy)|soarte]] beskôge, mar yn 'e measte [[taksonomy]]ske yndielingen wurdt er noch altiten as ûndersoarte fan 'e azuermies klassifisearre. Syn libbenswize en habitat binne foar it grutste part gelyk oan dy fan 'e oare ûndersoarten fan 'e azuermies, wêrby't er benammen yn beamrike gebieten mei genôch fochtigens libbet. {{CommonsBalke|Cyanistes cyanus flavipectus}} [[Kategory:Blaumies]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] 51jrmwazbsv5d7vwvfjqrcc3o4j2zad 1234652 1234651 2026-07-10T23:22:02Z Ieneach fan 'e Esk 13292 kt 1234652 wikitext text/x-wiki {{Biste-ûndersoarte |Namme = Gielboarstazuermies |Ofbyld = [[Ofbyld:Yellow-breasted Tit, Uzbekistan 1 (cropped).jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miesfûgels]] (''Paridae'') |Skaai = [[blaumiezen]] (''Cyanistes'') |Soarte = [[azuermies]] (''Cyanistes cyanus'') |Beskriuwer, jier = [[Nikolaj Severtsov|Severtsov]], 1873 |Wittenskiplike namme= Cyanistes cyanus flavipectes |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-net.png|250px]] |lânkaart = [[File:Cyanistes cyanus subspecies.ro.png|center|250px]] <small>Kaart fan it ferspriedingsgebiet fan 'e ûndersoarten fan 'e azuermies. Nu. 6, 7 en 8 markearret it ferspriedingsgebiet fan 'e ''flavipectus''-groep.</small> }} De '''gielboarstazuermies''' (''Cyanistes cyanus flavipectus'') is in [[fûgel]] dy't yn 'e regel as [[ûndersoarte]] fan 'e [[azuermies]] wurdt behannele. Dizze fûgel ûnderskiedt him fan 'e [[nominaatfoarm]] troch syn opfallend giel boarst, wat him in wat oar uterlik jout as de typyske blau-wite azuermies. Fanwegen de oerienkomsten wurde ek de ûndersoarten ''Cyanistes cyanus carruthersi'' en ''Cyanistes cyanus berezowskii'' by de saneamde gielboarst-groep (''flavipectus''-groep) yndield. De fûgel komt foar yn bercheftige gebieten fan [[Sintraal-Aazje]] fan [[Kirgyzje]] oant noardlik [[Afganistan]]. Troch it giele boarst wurdt er troch guon [[Ornitolooch|ornitologen]] somtiden as in aparte [[Soarte (taksonomy)|soarte]] beskôge, mar yn 'e measte [[taksonomy]]ske yndielingen wurdt er noch altiten as ûndersoarte fan 'e azuermies klassifisearre. Syn libbenswize en habitat binne foar it grutste part gelyk oan dy fan 'e oare ûndersoarten fan 'e azuermies, wêrby't er benammen yn beamrike gebieten mei genôch fochtigens libbet. {{CommonsBalke|Cyanistes cyanus flavipectus}} [[Kategory:Fûgelûndersoarte]] [[Kategory:Blaumies]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] 9roi0wotjp8v0uphuvhozndtptoxyoj 0 192912 1234656 1234614 2026-07-10T23:25:28Z Xqbot 3660 Robot: Dubbele doorverwijzing gecorrigeerd tot [[Gielboarstazuermies]] 1234656 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Gielboarstazuermies]] 4e3ir0pbv94jdngotiylqmy1u1lws92 0 192913 1234654 1234618 2026-07-10T23:23:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Soarten */ kt 1234654 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Eurasian blue tit Lancashire.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = (Euraziatyske) blaumies (''Cyanistes caeruleus'') | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson4 = [[boppeskift]]: | namme4 = [[nije fûgels]] (''Neoaves'') | takson5 = [[skift]]: | namme5 = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') | takson6 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]: | namme6 = [[miesfûgels]] (''Paridae'') | takson12 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]: | namme12 = '''blaumiezen''' (''Cyanistes'') | beskriuwer, jier = [[Johann Jakob Kaup|Kaup]], 1829 }} '''Blaumiezen''' (''Cyanistes'') foarmje in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan [[sjongfûgels]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[miesfûgels]] (''Paridae''). == Taksonomy == Yn it ferline waarden de [[Soarte (taksonomy)|soarten]] út dit skaai by it grutte skaai ''Parus'' yndield, dêr't ûnder oaren ek de [[blokmies]] ta heart. Ut ferskate [[DNA]]-stúdzjes (fan mtDNA-cytochroom b) hat lykwols bliken dien dat de blaumiezen genetysk genôch ôfwike om yn in apart skaai set te wurden. De fûgels yn dit skaai foarmje in aparte tûke yn 'e famylje fan 'e miesfûgels en binne net sa nau besibbe oan oare miezen as earder tocht waard. It skaai waard al yn 1829 útsteld troch de Dútske natuerûndersiker [[Johann Jakob Kaup]], mar wurdt earst sûnt de iere 21e iuw algemien erkend troch de ynternasjonale [[taksonomy]]ske autoriteiten. == Skaaimerken en ekology == De fûgels fan it skaai binne lytse, tige akrobatyske miezen. In opfallend skaaimerk fan 'e measte soarten binne de helderblauwe, wite en giele kleuren yn it fearrekleed, kombinearre mei donkere streken oer de eagen of in donkere kraach yn 'e nekke. Se binne lytser en lichter fan stâl as soarten út it skaai ''Parus''. Blaumiezen libje yn 'e maitiid en simmer foar it grutste part fan ynsekten, rûpen en spinnen. Yn 'e hjerst en winter geane se lykwols foar in grut part op sied en nuten oer. Yn kâldere moannen komme se ek by foertafels yn tunen. It binne hoalebrieders dy't by foarkar harren nêst meitsje yn beamholtes of nêstkasten. It nêst wurdt ornaris makke as in sêfte kom fan moas, nullebeamnuddels, fearkes en hier. == Soarten == Hjoed-de-dei wurde der meastentiids trije soarten yn it skaai erkend, ôfhinklik fan 'e [[taksonomy]]ske status fan 'e [[gielboarstazuermies]]. Der fynt gauris [[Krusing (biology)|hybridisaasje]] plak op lokaasjes dêr't de ferspriedingsgebieten inoar oerlaapje (lykas de krusing tusken de blaumies en de azuermies yn West-Ruslân, dy't as de Pleskesmies bekend stiet). Yn ûndersteande tabel is ek de gielboarstazuermies meinommen, dy't troch guon taksonomen as in aparte soarte behannele wurdt, mar ornaris as in [[ûndersoarte]] fan 'e azuermies. {| class="wikitable" |- ! Ofbyld !! Wittenskiplike namme !! Fryske namme !! Fersprieding !! Status |- |[[Ofbyld:Herrerillo canario - Cyanistes teneriffae hedwigii (6864636091) (cropped).jpg|120px]]|| [[Afrikaanske blaumies]] || ''Cyanistes teneriffae'' || Noard-Afrika en de Kanaryske Eilannen || net bedrige<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-blue-tit-cyanistes-teneriffae ''Cyanistes teneriffae'' op ''BirdLife'']</ref> |- |[[Ofbyld:Azure Tit - Cyanistes cyanus.jpg|120px]] || [[Azuermies]] || ''Cyanistes cyanus'' || Ruslân en Sintraal-Aazje || net bedrige<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/azure-tit-cyanistes-cyanus ''Cyanistes cyanus'' op ''BirdLife'']</ref> |- |[[Ofbyld:Cyanistes caeruleus 3 Luc Viatour.jpg|120px]]|| (Euraziatyske) [[Blaumies]]|| ''Cyanistes caeruleus'' || Jeropa en Lyts-Aazje || net bedrige<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eurasian-blue-tit-cyanistes-caeruleus ''Cyanistes caeruleus'' op ''BirdLife'']</ref> |- |[[Ofbyld:Yellow-breasted Tit, Uzbekistan 1 (cropped).jpg|120px]] || [[Gielboarstazuermies]]|| ''Cyanistes cyanus flavipectus'' || Sintraal-Aazje (fan Kirgyzje oant Afganistan) || <center>-</center> |} {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cyanistes}} }} [[Kategory:Blaumies]] [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Miesfûgel]] 59t3ijff8u81dc4t64ddjliv3ja8uyt 1234655 1234654 2026-07-10T23:24:07Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Soarten */ 1234655 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Eurasian blue tit Lancashire.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = (Euraziatyske) blaumies (''Cyanistes caeruleus'') | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson4 = [[boppeskift]]: | namme4 = [[nije fûgels]] (''Neoaves'') | takson5 = [[skift]]: | namme5 = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') | takson6 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]: | namme6 = [[miesfûgels]] (''Paridae'') | takson12 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]: | namme12 = '''blaumiezen''' (''Cyanistes'') | beskriuwer, jier = [[Johann Jakob Kaup|Kaup]], 1829 }} '''Blaumiezen''' (''Cyanistes'') foarmje in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan [[sjongfûgels]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[miesfûgels]] (''Paridae''). == Taksonomy == Yn it ferline waarden de [[Soarte (taksonomy)|soarten]] út dit skaai by it grutte skaai ''Parus'' yndield, dêr't ûnder oaren ek de [[blokmies]] ta heart. Ut ferskate [[DNA]]-stúdzjes (fan mtDNA-cytochroom b) hat lykwols bliken dien dat de blaumiezen genetysk genôch ôfwike om yn in apart skaai set te wurden. De fûgels yn dit skaai foarmje in aparte tûke yn 'e famylje fan 'e miesfûgels en binne net sa nau besibbe oan oare miezen as earder tocht waard. It skaai waard al yn 1829 útsteld troch de Dútske natuerûndersiker [[Johann Jakob Kaup]], mar wurdt earst sûnt de iere 21e iuw algemien erkend troch de ynternasjonale [[taksonomy]]ske autoriteiten. == Skaaimerken en ekology == De fûgels fan it skaai binne lytse, tige akrobatyske miezen. In opfallend skaaimerk fan 'e measte soarten binne de helderblauwe, wite en giele kleuren yn it fearrekleed, kombinearre mei donkere streken oer de eagen of in donkere kraach yn 'e nekke. Se binne lytser en lichter fan stâl as soarten út it skaai ''Parus''. Blaumiezen libje yn 'e maitiid en simmer foar it grutste part fan ynsekten, rûpen en spinnen. Yn 'e hjerst en winter geane se lykwols foar in grut part op sied en nuten oer. Yn kâldere moannen komme se ek by foertafels yn tunen. It binne hoalebrieders dy't by foarkar harren nêst meitsje yn beamholtes of nêstkasten. It nêst wurdt ornaris makke as in sêfte kom fan moas, nullebeamnuddels, fearkes en hier. == Soarten == Hjoed-de-dei wurde der meastentiids trije soarten yn it skaai erkend, ôfhinklik fan 'e [[taksonomy]]ske status fan 'e [[gielboarstazuermies]]. Der fynt gauris [[Krusing (biology)|hybridisaasje]] plak op lokaasjes dêr't de ferspriedingsgebieten inoar oerlaapje (lykas de krusing tusken de blaumies en de azuermies yn West-Ruslân, dy't as de Pleskesmies bekend stiet). Yn ûndersteande tabel is ek de gielboarstazuermies meinommen, dy't troch guon taksonomen as in aparte soarte behannele wurdt, mar ornaris as in [[ûndersoarte]] fan 'e azuermies. {| class="wikitable" |- ! Ofbyld !! Wittenskiplike namme !! Fryske namme !! Fersprieding !! Status |- |[[Ofbyld:Herrerillo canario - Cyanistes teneriffae hedwigii (6864636091) (cropped).jpg|120px]]|| [[Afrikaanske blaumies]] || ''Cyanistes teneriffae'' || Noard-Afrika en de Kanaryske Eilannen || net bedrige<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-blue-tit-cyanistes-teneriffae ''Cyanistes teneriffae'' op ''BirdLife'']</ref> |- |[[Ofbyld:Azure Tit - Cyanistes cyanus.jpg|120px]] || [[Azuermies]] || ''Cyanistes cyanus'' || Ruslân en Sintraal-Aazje || net bedrige<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/azure-tit-cyanistes-cyanus ''Cyanistes cyanus'' op ''BirdLife'']</ref> |- |[[Ofbyld:Cyanistes caeruleus 3 Luc Viatour.jpg|120px]]|| (Euraziatyske) [[Blaumies]]|| ''Cyanistes caeruleus'' || Jeropa en Lyts-Aazje || net bedrige<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/eurasian-blue-tit-cyanistes-caeruleus ''Cyanistes caeruleus'' op ''BirdLife'']</ref> |- |[[Ofbyld:Yellow-breasted Tit, Uzbekistan 1 (cropped).jpg|120px]] || [[Gielboarstazuermies]]|| ''Cyanistes cyanus flavipectus'' || Sintraal-Aazje (fan Kirgyzje oant Afganistan) || <center>-</center> |} {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cyanistes}} }} [[Kategory:Blaumies| ]] [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Miesfûgel]] 6mzsfp53epom15dw7220pe4z17kh72r 0 192916 1234622 2026-07-10T12:27:07Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Berchblokmies |Ofbyld = [[Ofbyld: Green-backed Tit in Rishop February 2026 by Tisha Mukherjee 01.jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miesfûgels]] (''Paridae'') |Skaai = [[blokmiezen]] (''Parus'') |Wittenskiplike namme= Parus monticolus |Beskriuwer, jier = [[Nicholas Aylward Vigors|Moore]], 185..." 1234622 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Berchblokmies |Ofbyld = [[Ofbyld: Green-backed Tit in Rishop February 2026 by Tisha Mukherjee 01.jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miesfûgels]] (''Paridae'') |Skaai = [[blokmiezen]] (''Parus'') |Wittenskiplike namme= Parus monticolus |Beskriuwer, jier = [[Nicholas Aylward Vigors|Moore]], 1854 |IUCN-status=[[IUCN-status]]: net bedrige |lânkaart= [[Ofbyld:Parus monticolus distribution map.png|center|250px]]{{Color box|green}} [[stânfûgel]] }} De '''berchblokmies''' (''Parus monticolus'') is in [[Aazje|Aziatyske]] fûgel út de famylje fan 'e miesfûgels (Paridae) yn it skift fan 'e moskeftigen. De fûgel is nau besibbe oan 'e koalmies. == Skaaimerken == De berchblokmies is in mies fan 12,5 sintimeter lang, dy't tige liket op 'e blokmies. Hy hat in swarte krún, in swarte kiel en wite wangen en in swarte lingtestreek oer de midden fan 'e búk. Wat kleur oanbelanget liket er mear op 'e Jeropeeske blokmies as de geografysk tichterby libjende grize blokmies (dy 't faak as [[ûndersoarte]] fan 'e blokmies behannele wurdt) mei in oliifgriene boppekant en in giele ûnderkant. Karakteristyk binne lykwols de dûbele wjukbannen. De populaasje yn Súd-Fjetnam hat in hiel brede bân op 'e búk, sadat hast de hiele ûnderkant swart is. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ferliking berchblokmies / blokmies.</div> <gallery mode="packed" heights="200px" style="margin: 0; padding: 0;"> Green-backed Tit in Lepcha Jagat October 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|Berchblokmies Great tit (Parus major) Drenthe 3.jpg|Blokmies </gallery> </div> == Fersprieding en systematyk == De berchblokmies wurdt yn fjouwer [[ûndersoarte]]n ferdield: * ''Parus monticolus monticolus'' – westlike [[Himalaya]] oant westlik [[Nepal]] en súdeastlik [[Tibet]] * ''Parus monticolus yunnanensis'' – eastlike Himalaya oant noardeastlik [[Yndia]], [[Birma]], westlik [[Sina]] en noardwestlik [[Fjetnam]] * ''Parus monticolus legendrei'' – súdlik Fjetnam (Da Lat Plato) * ''Parus monticolus insperatus'' – berchbosken fan [[Taiwan]] De berchblokmies is nau besibbe oan 'e blokmies, de grize blokmies en de eastlike blokmies; alle trije wurde faak as ien en deselde soarte behannele. == Hâlden en dragen == De berchblokmies briedt yn bercheftige tuskenbeide of subtropyske boskgebieten oant krekt ûnder de 4000 meter hichte. It iten is net goed bekend, mar bestiet út lytse [[wringeleazen]], larven, blomknoppen, fruit, beien en sied. De fûgel briedt tusken febrewaris en july, Hy briedt mar ien kear yn it seizoen, op Taiwan mooglik it hiele jier troch. De soarte is benammen in [[stânfûgel]] of in [[Trekfûgel|trekker]] oer hichteferskillen. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar tocht wurdt dat de populaasje ôfnimt, mar net sterk genôch om as bedrige beskôge te wurden. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2024). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar wurdt omskreaun as frij gewoan of gewoan. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/green-backed-tit-parus-monticolus Birdlife, oproppen 10 july 2026.] * [https://ebird.org/species/grbtit1 eBird, oproppen 10 july 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grbtit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 july 2026. ] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Parus monticolus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Blokmies]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] hk4c6rwih25gtcngbkulhevm3ggkwp0 1234624 1234622 2026-07-10T13:47:01Z Drewes 2754 oare beskriuwer 1234624 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Berchblokmies |Ofbyld = [[Ofbyld: Green-backed Tit in Rishop February 2026 by Tisha Mukherjee 01.jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miesfûgels]] (''Paridae'') |Skaai = [[blokmiezen]] (''Parus'') |Wittenskiplike namme= Parus monticolus |Beskriuwer, jier = [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1831 |IUCN-status=[[IUCN-status]]: net bedrige |lânkaart= [[Ofbyld:Parus monticolus distribution map.png|center|250px]]{{Color box|green}} [[stânfûgel]] }} De '''berchblokmies''' (''Parus monticolus'') is in [[Aazje|Aziatyske]] fûgel út de famylje fan 'e miesfûgels (Paridae) yn it skift fan 'e moskeftigen. De fûgel is nau besibbe oan 'e koalmies. == Skaaimerken == De berchblokmies is in mies fan 12,5 sintimeter lang, dy't tige liket op 'e blokmies. Hy hat in swarte krún, in swarte kiel en wite wangen en in swarte lingtestreek oer de midden fan 'e búk. Wat kleur oanbelanget liket er mear op 'e Jeropeeske blokmies as de geografysk tichterby libjende grize blokmies (dy 't faak as [[ûndersoarte]] fan 'e blokmies behannele wurdt) mei in oliifgriene boppekant en in giele ûnderkant. Karakteristyk binne lykwols de dûbele wjukbannen. De populaasje yn Súd-Fjetnam hat in hiel brede bân op 'e búk, sadat hast de hiele ûnderkant swart is. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ferliking berchblokmies / blokmies.</div> <gallery mode="packed" heights="200px" style="margin: 0; padding: 0;"> Green-backed Tit in Lepcha Jagat October 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|Berchblokmies Great tit (Parus major) Drenthe 3.jpg|Blokmies </gallery> </div> == Fersprieding en systematyk == De berchblokmies wurdt yn fjouwer [[ûndersoarte]]n ferdield: * ''Parus monticolus monticolus'' – westlike [[Himalaya]] oant westlik [[Nepal]] en súdeastlik [[Tibet]] * ''Parus monticolus yunnanensis'' – eastlike Himalaya oant noardeastlik [[Yndia]], [[Birma]], westlik [[Sina]] en noardwestlik [[Fjetnam]] * ''Parus monticolus legendrei'' – súdlik Fjetnam (Da Lat Plato) * ''Parus monticolus insperatus'' – berchbosken fan [[Taiwan]] De berchblokmies is nau besibbe oan 'e blokmies, de grize blokmies en de eastlike blokmies; alle trije wurde faak as ien en deselde soarte behannele. == Hâlden en dragen == De berchblokmies briedt yn bercheftige tuskenbeide of subtropyske boskgebieten oant krekt ûnder de 4000 meter hichte. It iten is net goed bekend, mar bestiet út lytse [[wringeleazen]], larven, blomknoppen, fruit, beien en sied. De fûgel briedt tusken febrewaris en july, Hy briedt mar ien kear yn it seizoen, op Taiwan mooglik it hiele jier troch. De soarte is benammen in [[stânfûgel]] of in [[Trekfûgel|trekker]] oer hichteferskillen. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar tocht wurdt dat de populaasje ôfnimt, mar net sterk genôch om as bedrige beskôge te wurden. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2024). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar wurdt omskreaun as frij gewoan of gewoan. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/green-backed-tit-parus-monticolus Birdlife, oproppen 10 july 2026.] * [https://ebird.org/species/grbtit1 eBird, oproppen 10 july 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grbtit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 july 2026. ] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Parus monticolus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Blokmies]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] bh9webh6zgztahwjzwpn9cgzygymvqv 1234625 1234624 2026-07-10T13:55:47Z RomkeHoekstra 10582 1234625 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Berchblokmies |Ofbyld = [[Ofbyld: Green-backed Tit in Rishop February 2026 by Tisha Mukherjee 01.jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miesfûgels]] (''Paridae'') |Skaai = [[blokmiezen]] (''Parus'') |Wittenskiplike namme= Parus monticolus |Beskriuwer, jier = [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1831 |IUCN-status=[[IUCN-status]]: net bedrige |lânkaart= [[Ofbyld:Parus monticolus distribution map.png|center|250px]]{{Color box|green}} [[stânfûgel]] }} De '''berchblokmies''' (''Parus monticolus'') is in [[Aazje|Aziatyske]] fûgel út de famylje fan 'e miesfûgels (Paridae) yn it skift fan 'e moskeftigen. De fûgel is nau besibbe oan 'e koalmies. == Skaaimerken == De berchblokmies is in mies fan 12,5 sintimeter lang, dy't tige liket op 'e blokmies. Hy hat in swarte krún, in swarte kiel en wite wangen en in swarte lingtestreek oer de midden fan 'e búk. Wat kleur oanbelanget liket er mear op 'e Jeropeeske blokmies as de geografysk tichterby libjende grize blokmies (dy 't faak as [[ûndersoarte]] fan 'e blokmies behannele wurdt) mei in oliifgriene boppekant en in giele ûnderkant. Karakteristyk binne lykwols de dûbele wjukbannen. De populaasje yn Súd-Fjetnam hat in hiel brede bân op 'e búk, sadat hast de hiele ûnderkant swart is. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ferliking berchblokmies / blokmies.</div> <gallery mode="packed" heights="200px" style="margin: 0; padding: 0;"> Green-backed Tit in Lepcha Jagat October 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|Berchblokmies Great tit (Parus major) Drenthe 3.jpg|Blokmies </gallery> </div> == Fersprieding en systematyk == De berchblokmies wurdt yn fjouwer [[ûndersoarte]]n ferdield: * ''Parus monticolus monticolus'' – westlike [[Himalaya]] oant westlik [[Nepal]] en súdeastlik [[Tibet]] * ''Parus monticolus yunnanensis'' – eastlike Himalaya oant noardeastlik [[Yndia]], [[Birma]], westlik [[Sina]] en noardwestlik [[Fjetnam]] * ''Parus monticolus legendrei'' – súdlik Fjetnam (Da Lat Plato) * ''Parus monticolus insperatus'' – berchbosken fan [[Taiwan]] De berchblokmies is nau besibbe oan 'e blokmies en de grize blokmies; se wurde faak as ien en deselde soarte behannele. == Hâlden en dragen == De berchblokmies briedt yn bercheftige tuskenbeide of subtropyske boskgebieten oant krekt ûnder de 4000 meter hichte. It iten is net goed bekend, mar bestiet út lytse [[wringeleazen]], larven, blomknoppen, fruit, beien en sied. De fûgel briedt tusken febrewaris en july, Hy briedt mar ien kear yn it seizoen, op Taiwan mooglik it hiele jier troch. De soarte is benammen in [[stânfûgel]] of in [[Trekfûgel|trekker]] oer hichteferskillen. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar tocht wurdt dat de populaasje ôfnimt, mar net sterk genôch om as bedrige beskôge te wurden. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2024). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar wurdt omskreaun as frij gewoan of gewoan. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/green-backed-tit-parus-monticolus Birdlife, oproppen 10 july 2026.] * [https://ebird.org/species/grbtit1 eBird, oproppen 10 july 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/grbtit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 july 2026. ] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Parus monticolus}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Blokmies]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] tugodgi1watqlpm8qoflgo5sknr9wnp 0 192917 1234623 2026-07-10T12:27:30Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Berchblokmies]] 1234623 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Berchblokmies]] pw5v4uhum3zfc85gkg8jza6i4oe6hck 0 192918 1234630 2026-07-10T15:09:44Z Drewes 2754 Ferwiist troch nei [[Egbert fan Wesseks]] 1234630 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Egbert fan Wesseks]] c1rjsjvj6v4lseyobc35xsbblenbs4d 0 192919 1234635 2026-07-10T20:10:06Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Fjoerkrúnmies |Ofbyld = [[File:Cephalopyrus flammiceps, Bhutan 1.jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miesfûgels]] (''Paridae'') |Skaai = [[fjoerkrúnmiezen]] ''Cephalopyrus'' |Wittenskiplike namme =Cephalopyrus flammiceps |Beskriuwer, jier= [[Edward Burton|Burton]], 1836 |IUC..." 1234635 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Fjoerkrúnmies |Ofbyld = [[File:Cephalopyrus flammiceps, Bhutan 1.jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miesfûgels]] (''Paridae'') |Skaai = [[fjoerkrúnmiezen]] ''Cephalopyrus'' |Wittenskiplike namme =Cephalopyrus flammiceps |Beskriuwer, jier= [[Edward Burton|Burton]], 1836 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''fjoerkrúnmies''' (''Cephalopyrus flammiceps'') is in [[Aazje|Aziatyske]] [[fûgel]] dy't yn bercheftige gebieten libbet en ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e miesfûgels (''Paridae'') heart. Lang waard de soarte yn 'e famylje fan 'e [[pongmiezen]] (''Remizidae'') pleatst, mar [[DNA]]-stúdzjes litte sjen dat de fûgel ta de miesfûgels heart. == Skaaimerken == De fjoerkrúnmies is in tige lytse (8,5-9,5 sm), gielgriene mies mei in lytse, wat nei ûnderen bûge snaffel en in koart sturtsje. It mantsje hat yn it briedseizoen in gielgriene boppekant, in gielige ûnderkant en in ûnderskiedende oranje-read plak op 'e foarholle en op it kin. It wyfke liket op it mantsje, mar it de oranje-reade kleur ûntbrekt en it boarst en kiel binne doffer oliifgiel. De sang is in fariëarre rige fan ien oant sân heechfrekwinte toanen dy't lang efterinoar werhelle wurde. == Fersprieding en systematyk == De fjoerkrúnmies is de iennichste soarte yn it skaai ''Cephalopyrus''. De soarte wurdt yn twa [[ûndersoarte]]n ferdield: * ''Cephalopyrus flammiceps flammiceps'' – komt foar yn 'e westlike [[Himalaya]], fan [[Pakistan]] oant Garhwal en westlik [[Nepal]]. * ''Cephalopyrus flammiceps olivaceus'' – komt foar yn 'e eastlike Himalaya, fan eastlik Nepal oant súdeastlik [[Tibet]] en Sintraal-[[Sina]]. De soarte waard lang yn 'e famylje fan de pongmiezen yndield, mar DNA-stúdzjes ha sjen litten dat er ta de miesfûgels heart, al is it de sustersoarte fan alle oare soarten yn dy famylje. == Hâlden en dragen == De fjoerkrúnmies briedt yn berchbosken yn 'e Himalaya op hichten tusken de 1800 en 3000 meter. Hy libbet fan lytse wringeleaze dierkes, benammen ynsekten, mar ek fan wat plantaardich materiaal. De fûgel briedt tusken april en juny. De soarte is in [[trekfûgel]] op koarte ôfstân op hichteferskillen. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt tocht dat de populaasje ôfnimt, hoewol net sterk genôch om as bedrige beskôge te wurden. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern''). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de fûgel wurdt omskreaun as frij seldsum en ûngewoan. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/fictit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 july 2026.] * [https://ebird.org/species/fictit1 eBirds, oproppen 10 july 2026.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/fire-capped-tit-cephalopyrus-flammiceps BirdLife, oproppen 10 july 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cephalopyrus flammiceps}} }} {{DEFAULTSORT:Fjoerkrunmies}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Fjoerkrúnmies]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] 0s8087usq3irwwx2ztyfhipby3v703s 1234657 1234635 2026-07-10T23:26:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status en bedrigingen */ Huh? Dat sil wol in flater wêze, tink? 1234657 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Fjoerkrúnmies |Ofbyld = [[File:Cephalopyrus flammiceps, Bhutan 1.jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miesfûgels]] (''Paridae'') |Skaai = [[fjoerkrúnmiezen]] ''Cephalopyrus'' |Wittenskiplike namme =Cephalopyrus flammiceps |Beskriuwer, jier= [[Edward Burton|Burton]], 1836 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''fjoerkrúnmies''' (''Cephalopyrus flammiceps'') is in [[Aazje|Aziatyske]] [[fûgel]] dy't yn bercheftige gebieten libbet en ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e miesfûgels (''Paridae'') heart. Lang waard de soarte yn 'e famylje fan 'e [[pongmiezen]] (''Remizidae'') pleatst, mar [[DNA]]-stúdzjes litte sjen dat de fûgel ta de miesfûgels heart. == Skaaimerken == De fjoerkrúnmies is in tige lytse (8,5-9,5 sm), gielgriene mies mei in lytse, wat nei ûnderen bûge snaffel en in koart sturtsje. It mantsje hat yn it briedseizoen in gielgriene boppekant, in gielige ûnderkant en in ûnderskiedende oranje-read plak op 'e foarholle en op it kin. It wyfke liket op it mantsje, mar it de oranje-reade kleur ûntbrekt en it boarst en kiel binne doffer oliifgiel. De sang is in fariëarre rige fan ien oant sân heechfrekwinte toanen dy't lang efterinoar werhelle wurde. == Fersprieding en systematyk == De fjoerkrúnmies is de iennichste soarte yn it skaai ''Cephalopyrus''. De soarte wurdt yn twa [[ûndersoarte]]n ferdield: * ''Cephalopyrus flammiceps flammiceps'' – komt foar yn 'e westlike [[Himalaya]], fan [[Pakistan]] oant Garhwal en westlik [[Nepal]]. * ''Cephalopyrus flammiceps olivaceus'' – komt foar yn 'e eastlike Himalaya, fan eastlik Nepal oant súdeastlik [[Tibet]] en Sintraal-[[Sina]]. De soarte waard lang yn 'e famylje fan de pongmiezen yndield, mar DNA-stúdzjes ha sjen litten dat er ta de miesfûgels heart, al is it de sustersoarte fan alle oare soarten yn dy famylje. == Hâlden en dragen == De fjoerkrúnmies briedt yn berchbosken yn 'e Himalaya op hichten tusken de 1800 en 3000 meter. Hy libbet fan lytse wringeleaze dierkes, benammen ynsekten, mar ek fan wat plantaardich materiaal. De fûgel briedt tusken april en juny. De soarte is in [[trekfûgel]] op koarte ôfstân op hichteferskillen. == Status en bedrigingen == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt tocht dat de populaasje ôfnimt, hoewol net sterk genôch om as bedrige beskôge te wurden. De [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern''). De wrâldpopulaasje is net rûsd, mar de fûgel wurdt omskreaun as frij seldsum en ûngewoan. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/fictit1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 10 july 2026.] * [https://ebird.org/species/fictit1 eBirds, oproppen 10 july 2026.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/fire-capped-tit-cephalopyrus-flammiceps BirdLife, oproppen 10 july 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cephalopyrus flammiceps}} }} {{DEFAULTSORT:Fjoerkrunmies}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Fjoerkrúnmies]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] gl9sn7akcb3lleauwnwgvekldk5z4eo 14 192920 1234636 2026-07-10T20:11:07Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Commonscat|Cephalopyrus flammiceps|''Cephalopyrus'']] [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Miesfûgel]]" 1234636 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Cephalopyrus flammiceps|''Cephalopyrus'']] [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Miesfûgel]] 4hc8jc1vpa53tq7bcvlii47nipwikge 1234637 1234636 2026-07-10T20:11:22Z RomkeHoekstra 10582 1234637 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Cephalopyrus flammiceps|''Cephalopyrus''}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Miesfûgel]] 7ymr54u2y9i1m3zjs905frdp6tyqi0b 0 192921 1234638 2026-07-10T20:25:00Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Fire-capped Tit. AMSM0893.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Fjoerkrúnmies (''Cephalopyrus flammiceps'') | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3..." 1234638 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Fire-capped Tit. AMSM0893.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Fjoerkrúnmies (''Cephalopyrus flammiceps'') | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson4 = [[boppeskift]]: | namme4 = [[nije fûgels]] (''Neoaves'') | takson5 = [[skift]]: | namme5 = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') | takson6 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]: | namme6 = [[miesfûgels]] (''Paridae'') | takson7 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]: | namme7 = '''fjoerkrúnmiezen''' (''Cephalopyrus'') | beskriuwer, jier = [[Jean Cabanis|Cabanis]], 1850 }} It [[Skaai (taksonomy)|skaai]] '''fjoerkrúnmiezen''' (''Cephalopyrus'') bestiet út mar ien [[Soarte (taksonomy)|soarte]], de [[fjoerkrúnmies]] (''Cephalopyrus flammiceps''), dy't lânseigen is yn 'e bercheftige bosken fan 'e [[Himalaya]] en dielen fan [[Sina]]. Foarhinne waard dit skaai by de [[pongmiezen]] yndield, mar út [[DNA]]-stúdzjes die bliken dat it genetysk by de [[miesfûgels]] heart. De fûgels falle op troch harren lytse stâl, in koarte sturt en, yn it gefal fan 'e mantsjes, in opfallend oranje-reade plak op 'e foarholle en it kin. Se libje ûnopfallend yn bosken op grutte hichte, dêr't se har foaral fuorje mei ynsekten en plantaardich materiaal. == Soarte == {| class="wikitable" |- ! Ofbyld !! Wittenskiplike namme !! Fryske namme !! Fersprieding !! Status |- |[[Ofbyld:Cephalopyrus flammiceps, Bhutan 1.jpg|120px]] || ''Cephalopyrus flammiceps'' || [[Fjoerkrúnmies]] || Himalaya (fan [[Pakistan]] oant sintraal Sina) || net bedrige<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/fire-capped-tit-cephalopyrus-flammiceps ''Cephalopyrus flammiceps'' op ''BirdLife'']</ref> |} {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cephalopyrus flammiceps|''Cephalopyrus''}} }} [[Kategory:Fjoerkrúnmies]] [[Kategory:Fûgelskaai]] b71cosv1s5mpbv53d31uw0k2cupnam9 1234658 1234638 2026-07-10T23:27:56Z Ieneach fan 'e Esk 13292 kt 1234658 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Fire-capped Tit. AMSM0893.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Fjoerkrúnmies (''Cephalopyrus flammiceps'') | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson4 = [[boppeskift]]: | namme4 = [[nije fûgels]] (''Neoaves'') | takson5 = [[skift]]: | namme5 = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') | takson6 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]: | namme6 = [[miesfûgels]] (''Paridae'') | takson7 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]: | namme7 = '''fjoerkrúnmiezen''' (''Cephalopyrus'') | beskriuwer, jier = [[Jean Cabanis|Cabanis]], 1850 }} It [[Skaai (taksonomy)|skaai]] '''fjoerkrúnmiezen''' (''Cephalopyrus'') bestiet út mar ien [[Soarte (taksonomy)|soarte]], de [[fjoerkrúnmies]] (''Cephalopyrus flammiceps''), dy't lânseigen is yn 'e bercheftige bosken fan 'e [[Himalaya]] en dielen fan [[Sina]]. Foarhinne waard dit skaai by de [[pongmiezen]] yndield, mar út [[DNA]]-stúdzjes die bliken dat it genetysk by de [[miesfûgels]] heart. De fûgels falle op troch harren lytse stâl, in koarte sturt en, yn it gefal fan 'e mantsjes, in opfallend oranje-reade plak op 'e foarholle en it kin. Se libje ûnopfallend yn bosken op grutte hichte, dêr't se har foaral fuorje mei ynsekten en plantaardich materiaal. == Soarte == {| class="wikitable" |- ! Ofbyld !! Wittenskiplike namme !! Fryske namme !! Fersprieding !! Status |- |[[Ofbyld:Cephalopyrus flammiceps, Bhutan 1.jpg|120px]] || ''Cephalopyrus flammiceps'' || [[Fjoerkrúnmies]] || Himalaya (fan [[Pakistan]] oant sintraal Sina) || net bedrige<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/fire-capped-tit-cephalopyrus-flammiceps ''Cephalopyrus flammiceps'' op ''BirdLife'']</ref> |} {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cephalopyrus flammiceps|''Cephalopyrus''}} }} {{DEFAULTSORT:Fjoerkrunmiezen}} [[Kategory:Fjoerkrúnmies| ]] [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Miesfûgel]] o3b6z3zrdwa3ribsrvdsih56sxywuky 0 192922 1234639 2026-07-10T20:25:24Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Fjoerkrúnmiezen]] 1234639 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Fjoerkrúnmiezen]] p45pknkwin14aj109195vqz29zq2352 0 192923 1234640 2026-07-10T20:25:54Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Fjoerkrúnmies]] 1234640 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Fjoerkrúnmies]] 7t85292k4tjebblxdrk5996eezkrgd9 1 192924 1234682 2026-07-10T23:45:38Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Stobberoaien */ nije seksje 1234682 wikitext text/x-wiki == Stobberoaien == {{Ping|RomkeHoekstra}} Ik kaam dit "artikel" tsjin en haw der in stobbeberjocht by set. Sûnder jo wat opdringe te wollen, mar as jo dochs oan it stobberoaien binne, en jo wolle ek oer fûgels skriuwe, dan soene jo hjir twa miggen yn ien klap slaan kinne. [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 11 jul 2026, 01.45 (CEST) 3nmdklaxkc25eyk9a8u2kc6bub065bx 0 192925 1234721 2026-07-11T09:05:44Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Alpenka]] 1234721 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Alpenka]] al6sazejupa6iv5f7nor7zvt81jjfml 0 192926 1234729 2026-07-11T10:23:57Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Alpenkrähe-Pyrrhocorax.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Alpenkrie | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson4..." 1234729 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding = Alpenkrähe-Pyrrhocorax.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = Alpenkrie | takson1 = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme1 = [[dieren]] (''Animalia'') | takson2 = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme2 = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson3 = [[klasse (taksonomy)|klasse]]: | namme3 = [[fûgels]] (''Aves'') | takson4 = [[skift]]: | namme4 = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') | takson6 = [[famylje (taksonomy)|famylje]]: | namme6 = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') | takson7 = [[skaai (taksonomy)|skaai]]: | namme7 = '''berchkrieën''' (''Pyrrhocorax'') | beskriuwer, jier = [[Marmaduke Tunstall|Tunstall]], 1771 }} It [[Skaai (taksonomy)|skaai]] '''berchkrieën''' (''Pyrrhocorax'') heart ta de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kriefûgels]] (''Corvidae'') en bestiet út mar twa [[Soarte (taksonomy)|soarten]]: de [[Alpenka]] (''Pyrrhocorax graculus'') en de [[Alpenkrie]] (''Pyrrhocorax pyrrhocorax''). Hoewol't se nau besibbe binne oan oare kriefûgels, foarmje se troch harren spesifike oanpassings oan it libben yn heechberchtmes in apart skaai. Se hawwe in slanke bou, roetswarte fearren en binne treflike fleanders dy't handich gebrûk meitsje fan 'e krêftige luchtstreamen om rotswanden hinne. Harren poaten binne meastentiids rôze of read, en se hawwe in skerpe, bûge snaffel. De soarten binne spesjalisearre yn it libben op grutte hichten boppe de beamgrins. Se komme foar yn 'e berchtmes fan Europa, Noard-Afrika en in grut part fan Aazje. De soarten binne goed oanpast oan in libben op steile rotsen en kliffen, dêr't se ek harren nêsten bouwe. De [[typesoarte]] (yn it [[Latyn]]: typus) fan it skaai ''Pyrrhocorax'' is de Alpenkrie (''Pyrrhocorax pyrrhocorax''). == Soarten fan it skaai berchkrieén (''Pyrrhocorax'') == {| class="wikitable" |- ! Ofbyld !! Wittenskiplike namme !! Fryske namme !! Fersprieding !! IUCN-status |- | [[Ofbyld:Alpine Chough (Pyrrhocorax graculus) (4).JPG|120px]] || ''Pyrrhocorax graculus'' || [[Alpenka]] || [[Europa]], [[Noard-Afrika]], [[Sintraal-Aazje]] || net bedrige<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/yellow-billed-chough-pyrrhocorax-graculus ''Pyrrhocorax graculus'' op ''BirdLife'']</ref> |- | [[Ofbyld:Red-billed Chough - Oukaimeden - Morocco 07 6605.jpg|120px]] || ''Pyrrhocorax pyrrhocorax'' || [[Alpenkrie]] || [[Europa]], [[Noard-Afrika]], [[Sintraal-Aazje]] || net bedrige<ref>[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-billed-chough-pyrrhocorax-pyrrhocorax ''Pyrrhocorax pyrrhocorax'' op ''BirdLife'']</ref> |- |} {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Pyrrhocorax|''Pyrrhocorax''}} }} [[Kategory:Berchkrie| ]] [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Kriefûgel]] fbewlycbvtnh05gsbwol47gn67j0x50 0 192927 1234730 2026-07-11T10:24:20Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Berchkrieën]] 1234730 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Berchkrieën]] ismow84sphkc6b0e2yjde1aisinmyz3