Wikipedy fywiki https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Media Wiki Oerlis Meidogger Meidogger oerlis Wikipedy Wikipedy oerlis Ofbyld Ofbyld oerlis MediaWiki MediaWiki oerlis Berjocht Berjocht oerlis Hulp Hulp oerlis Kategory Kategory oerlis Tema Tema oerlis TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 3704 1235105 1177029 2026-07-15T00:33:16Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235105 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=dûmnylyster |Ofbyld= [[File:Turdus torquatus, Spain 1.jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br>[[File:Flickr - Rainbirder - Ring Ouzel female.jpg|250px]]<small>wyfke</small> |lûd=[[File:Turdus torquatus - Ring Ouzel XC436941.mp3|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[lysterfûgels]] (''Turdidae'') |Skaai= [[lysters]] (''Turdus'') |Wittenskiplike namme= Turdus torquatus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:TurdusTorquatusIUCN.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#0F0}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#0FF}} [[trochtrekker]] }}</small> }} De '''dûmnylyster''' of '''dominylyster''' (''Turdus torquatus'') is in 25 sm grutte fûgel út de famylje fan de [[Lysterfûgels]]. Hy is hielendal swart lykas de [[Klyster]], mar dochs goed te ûnderskieden troch de brede wite bân op syn boarst, dêr't er ek syn namme oan te tankjen hat. == Oare Fryske nammen == De dûmnylyster wurdt yn it Frysk ek wol beneamd as ''beflyster'', ''dominy'', ''dominylyster'', ''krânslyster'' as ''ringlyster''. [[File:Turdus torquatus alpestris MHNT.ZOO.2010.11.186.39.jpg|thumb|left|Aaien fan 'e dûmnylyster.]] == Fersprieding == De dûmnylyster komt selden foar yn Nederlân, en dan allinnich op trochtocht. Dûmnylysters briede yn 'e bergen , yn it noarden yn [[Skotlân]] en [[Skandinaavje]], en ek yn de [[Alpen]]. Winterdeis trekke de fûgels nei de lannen by de [[Middellânske See]]. Soms binne se yn de maitiid of yn de hjerst yn Nederlân te sjen, fral oan de kust, at se ûnderweis binne. == Fuortplanting == It nêst is, lykas by de measte Lysters, moai rûn en meast leech by de grûn yn 'e strûken. De 4-5 aaien wurde yn fjirtjin dagen útbret, wêrnei't de jongen ek noch fjirtjin dagen yn it nêst bliuwe. == Iten == De dûmnylyster yt meast wjirms, slakken en ynsekten. Yn de hjerst ite de fûgels in protte beien. == Sjoch ek == * [[List fan fûgels]] {{DEFAULTSORT:Dumnylister}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lyster]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] 4gl9q6zp6zewhtuuq7pggrnwzitkhzw 0 4950 1235077 1172651 2026-07-15T00:11:33Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235077 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=bûnte wilster |Ofbyld= [[File:Common ringed plover (Charadrius hiaticula) Oppdal.jpg|250px]] |lûd=[[File:Ringed Plover (Charadrius hiaticula) (W1CDR0001530 BD2).ogg|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai= [[bûnte wilsters]] (''Charadrius'') |Wittenskiplike namme= Charadrius hiaticula |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Charadrius hiaticula map.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#7137C8}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#FF7F2A}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trochtrekker]] }}</small> }} De '''bûnte wilster''' (''Charadrius hiaticula'') is in 18-20 sm grutte [[fûgel]] út de famylje fan de [[wilsterfûgels]]. == Foarkommen == Hy hat in protte fan de [[lytse bûnte wilster]] mar is in slach grutter. De bûnte wilster hat in griis-brune rêch en in wite búk mei giele poaten. Fierder hat der in swarte bân om syn hals. Syn kop is swart mei wyt, mei in wite flek boppe syn koarte gielswarte [[snaffel]]. Mantsjes en wyfkes sjogge der itselde út. Yn 'e flecht is de bûnte wilster goed fan de Lytse Bûnte Wilster te ûnderskieden omdat dy in wite streek oer de wjukken hat. De bûnte wilster kin sa'n 11 jier âld wurde. == Fersprieding == De bûnte wilster libbet op flakke seekusten mei net in soad fegetaasje. By it binnenwetter is er net faak te sjen. De fûgels dy't yn Midden- en Noard-[[Europa]] briede lûke winterdeis nei it suden, nei de Atlantyske kust of de kusten fan de [[Middellânske See]]. De bûnte wilsters dy't foarkomme yn [[Grut-Brittanje]] of by de [[Frankryk|Noard-Franske]] kust bliuwe dêr it hiele jier. De bûnte wilster komt ek noch foar yn it noard-westlike part fan [[Kanada]]. == Iten == De bûnte wilster yt it meast lytse dierkes dy't hy by it wetter fine kin sa as [[wjirm]]s, [[slak]]ken, [[ynsekt]]en en harren larven. == Fuortplanting == [[Ofbyld:Charadrius hiaticula eggs.jpg|thumb|150px|left|Aaien fan de bûnte wilster]] De bûnte wilster briedt fan maaie oant augustus. It nêst is in kûltsje in it sân, somtiden beklaaid mei lytse stientsjes. It wyfke leit meast 4 sânkleurige [[aai (bist)|aaien]] mei donkere flekken. De aaien wurde troch beide âlden yn 23-25 dagen útbret. It duorret dan noch sa'n 3 oant 4 wike oant de jongen fleane kinne. {{DEFAULTSORT:Bunte wilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Bûnte wilster]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Katar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] sr6upw5if43uqpznc7pasfy0vi2sx5s 0 5259 1235071 1177018 2026-07-15T00:08:01Z Ieneach fan 'e Esk 13292 kat + iucn-skema 1235071 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=bûnte seedûker |Ofbyld= [[File:A7R00431 52243341050 Gavia arctica.jpg|250px]]<br><small>simmerkleed</small><br>[[File:Gavia arcticaLake Zeller 02.JPG|250px]]<br><small>winterkleed</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[seedûkereftigen]] (''Gaviiformes'') |Famylje= [[seedûkerfûgels]] (''Gaviidae'') |Skaai= [[seedûkers]] (''Gavia'') |Wittenskiplike namme= Gavia arctica |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:GaviaArcticaIUCNver2019-2.png|center|250px]]<small>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} De bûnte seedûker (''Gavia arctica'') is in fûgel út de famylje fan de [[seedûkers]]. == Foarkommen == De bûnte seedûker is sa'n 65 sm grut. It liket wol in lytsere finere fersje fan de [[iisdûker]]. Yn de simmer hawwe se in swarte kielflek en in donkere rêch mei wite plakken. Fierder hawwe se in grize kop mei in fine skerpe [[snaffel]]. == Fersprieding == De bûnte seedûker briedt yn it noarden fan Jeraazje en sa no en dan yn it westen fan [[Alaska]]. Winterdeis komt der ek oan de Noardseekust en de kust fan de [[Atlantyske Oseaan]] foar. Yn it noarden fan [[Grut-Brittanje]] en oan de kust fan [[Noarwegen]] bliuwe se it hiele jier. == Iten == Lykas alle seedûkers is de bûnte seedûker in echte [[fisk]]-iter, dy't syn proai underwetter fangt. [[File:Gavia arctica MHNT.ZOO.2010.11.36.5.jpg|thumb|left|Aaien fan 'e bûnte seedûker.]] {{DEFAULTSORT:Bunte seeduker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Seedûker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseean]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Middellânske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Swarte See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaspyske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseean]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de See fan Ochotsk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] hxnk767cpa0k9ax4gn9wqa1954cy8al 1235072 1235071 2026-07-15T00:08:48Z Ieneach fan 'e Esk 13292 - typfl 1235072 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=bûnte seedûker |Ofbyld= [[File:A7R00431 52243341050 Gavia arctica.jpg|250px]]<br><small>simmerkleed</small><br>[[File:Gavia arcticaLake Zeller 02.JPG|250px]]<br><small>winterkleed</small> |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[seedûkereftigen]] (''Gaviiformes'') |Famylje= [[seedûkerfûgels]] (''Gaviidae'') |Skaai= [[seedûkers]] (''Gavia'') |Wittenskiplike namme= Gavia arctica |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:GaviaArcticaIUCNver2019-2.png|center|250px]]<small>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} De bûnte seedûker (''Gavia arctica'') is in fûgel út de famylje fan de [[seedûkers]]. == Foarkommen == De bûnte seedûker is sa'n 65 sm grut. It liket wol in lytsere finere fersje fan de [[iisdûker]]. Yn de simmer hawwe se in swarte kielflek en in donkere rêch mei wite plakken. Fierder hawwe se in grize kop mei in fine skerpe [[snaffel]]. == Fersprieding == De bûnte seedûker briedt yn it noarden fan Jeraazje en sa no en dan yn it westen fan [[Alaska]]. Winterdeis komt der ek oan de Noardseekust en de kust fan de [[Atlantyske Oseaan]] foar. Yn it noarden fan [[Grut-Brittanje]] en oan de kust fan [[Noarwegen]] bliuwe se it hiele jier. == Iten == Lykas alle seedûkers is de bûnte seedûker in echte [[fisk]]-iter, dy't syn proai underwetter fangt. [[File:Gavia arctica MHNT.ZOO.2010.11.36.5.jpg|thumb|left|Aaien fan 'e bûnte seedûker.]] {{DEFAULTSORT:Bunte seeduker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Seedûker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Middellânske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Swarte See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaspyske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de See fan Ochotsk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] chbm2mpzij8t7frzhu0n7gt2okggf9c 1235118 1235072 2026-07-15T07:26:42Z RomkeHoekstra 10582 Tekst útwreide. 1235118 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = bûnte seedûker |Ofbyld = [[File:Gavia arctica EM1B1934 (48009481846).jpg|250px]]<br><small>simmerkleed</small><br>[[File:Gavia arcticaLake Zeller 02.JPG|250px]]<br><small>winterkleed</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[seedûkereftigen]] (''Gaviiformes'') |Famylje = [[seedûkerfûgels]] (''Gaviidae'') |Skaai = [[seedûkers]] (''Gavia'') |Wittenskiplike namme= Gavia arctica |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[File:GaviaArcticaIUCNver2019-2.png|center|250px]]<small>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} De bûnte seedûker (''Gavia arctica'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[seedûkers]] (''Gavia'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[seedûkers]]. == Foarkommen == De bûnte seedûker wurdt tusken 63 oant 75 sm lang, hat in wjukspanwiidte fan 100 oant 122 sm en kin tusken de 1,3 en 3,4 kg weagje. Yn it simmerkleed hawwe folwoeksen fûgels foar it meastepart in swarte boppekant, mei útsûndering fan in gebiet op 'e rêch dat wite streken hat. De kop en it efterste diel fan 'e hals binne fluweeleftich ljochtgriis, en de siden binne wyt- en swartstreekt. It grutste part fan 'e hals is ek swart mei in pearse gloed. De kleur fan it halsplak kin brûkt wurde om de twa [[ûndersoarte]]n te ûnderskieden; by de ûndersoarte ''G. a. viridigularis'' hat it swarte halsplak in griene gloed. [[Ofbyld:NZ8 5856 (54794079279).jpg|thumb|left|Fleanende bûnte seedûker.]] De ûnderkant is foar it meastepart wyt, ynklusyf it legere diel fan 'e hals. De flanken binne ek wyt, in skaaimerk dat brûkt wurde kin om de fûgel fan 'e [[Pasifyske seedûker]] (''Gavia pacifica'') te ûnderskieden. Wannear't er net briedt, ûntbrekt it plak op 'e hals en is dy wyt. Dan ûntbrekke ek de measte swarte streken op 'e hals, op dy fan 'e ûnderste siden nei, en de boppekant is dan effen mei útsûndering fan in pear wite plakken op 'e ûnderside fan 'e wjuk. De jongen hawwe in ferlykbere tekening as de net-briedende folwoeksen fûgels, mar mei mear brúngriis. De bûnte seedûker is wat grutter as in [[wylde ein]], mar mei in gâns langere hals. Hy hat in dolkfoarmige snaffel dy't meastentiids horizontaal holden wurdt as de fûgel swimt. De oergong fan 'e kop nei de hals is hast net te ûnderskieden. == Fersprieding en systematyk == De bûnte seedûker is in [[trekfûgel]] dy't op it wetter fan it noardlik healrûn foarkomt. Hy briedt benammen by marren yn noardlik Jeropa en [[Aazje]] en oerwinteret oan smoute, iisfrije kusten oan 'e noardeastlike [[Atlantyske Oseaan]] en de eastlike en westlike [[Stille Oseaan]]. De bûnte seedûker briedt yn [[Skotlân]], [[Skandinaavje]], de [[Baltyske lannen]], [[Wyt-Ruslân]], [[Ruslân]], [[Kazachstan]], [[Mongoalje]] en it uterste westen fan [[Alaska]]. Winterdeis lûkt er nei de kustgebieten. De bûnte seedûker wurdt yn twa [[ûndersoarte]]n ferdield: * De westlike bûnte seedûker (''Gavia arctica arctica'') (Linnaeus, 1758) – komt foar yn noardlik Jeropa, en fierder nei it easten ta oant it noardlike part fan Sintraal-Aazje, en fan dêrwei oant de rivier de [[Lena (rivier)|Lena]] en [[Transbaikal]]. Winterdeis lûkt er nei de kustgebieten yn noardwestlik Jeropa, de [[Middellânske See]], de [[Swarte See]] en de [[Kaspyske See]]. * De eastlike bûnte seedûker (''Gavia arctica viridigularis'') (Dwight, 1918) – komt foar yn eastlik Ruslân, fan 'e rivier de Lena en Transbaikal en fierder nei it easten ta it [[Tsjûkotka-skiereilân]] en [[Kamtsjatka]] en it uterste noarden fan [[Sachalin]]. Hy oerwinteret oan 'e noardwestlike kust fan 'e [[Stille Oseaan]]. Earder waard de bûnte seedûker as deselde soarte beskôge as de Pasifyske seedûker (Gavia pacifica), wat nei alle gedachten de meast besibbe soarte is. Ut in [[DNA]]-stúdzje die bliken dat de bûnte seedûker de sustersoarte is fan in [[klade]] dy't bestiet út de Pasifyske seedûker, de [[iisdûker]] (''Gavia immer'') en de [[gielsnaffeldûker]] (''Gavia adamsii''). De bûnte seedûker briedt yn it noarden fan Jeraazje en út en troch yn it westen fan [[Alaska]]. Winterdeis komt der ek oan 'e [[Noardsee]]kust en de kust fan 'e [[Atlantyske Oseaan]] foar. Yn it noarden fan [[Grut-Brittanje]] en oan 'e [[Noarwegen|Noarske]] kust bliuwe se it hiele jier. == Briedgedrach == [[Ofbyld:Gavia arctica MHNT.ZOO.2010.11.36.5.jpg|thumb|left|Aaien fan 'e bûnte seedûker.]] De tiid foar it briedseizoen fariëarret; yn it súdlike diel fan it ferspriedingsgebiet begjint it brieden yn april, wylst de fûgels yn it noardlike diel wachtsje moatte oant de froast út de grûn is. It pearjen fynt op it lân plak en de bûnte seedûker bout in ovaal nêst dat likernôch 23 sm lang is, of tichteby in mar of op fegetaasje dy't boppe it wetter útstekt. Hy leit meastentiids in nêst fan twa, komselden ien of trije, brún-griene aaien mei donkere plakken. It brieden duorret tusken de 27 en 29 dagen en de jongen wurde fuorre mei lytse fisken en [[wringeleazen]]. De piken kinne fuort nei it útkommen al goed swimme en sûnder muoite dûke. Se fjochtsje in soad as se net genôch te iten krije, en faak oerlibbet mar ien jong. Om it iten te fangen jaget de bûnte seedûker allinnich of yn pearen, mar hiel komselden yn groepen. Hy dûkt net djipper as 5 meter en de measte dûken binne súksesfol. De measte mislearre lechsels wurde feroarsake troch rôfdieren en oerstreamings. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje, mar der wurdt tocht dat de fûgel yn tal ôfnimt; lykwols net krêftich genôch om as bedrige beskôge te wurden. De [[IUCN]] kategorisearret de soarte dêrom as 'net bedrige' (''Least Concern''). De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op tusken de 275.000 en 1,5 miljoen yndividuen, wêrfan't 53.800 oant 87.800 pearkes briede soene yn Jeropa. De bûnte seedûker is beskerme neffens it Ferdrach foar it behâld fan trekfûgels yn Afrika en Jeraazje (AEWA). {{DEFAULTSORT:Bunte seeduker}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Seedûker]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Middellânske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Swarte See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaspyske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Japanske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de See fan Ochotsk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Iissee]] omb5vc14jw3jw07opxoy5xqik4pi9ib 0 9447 1235103 1214810 2026-07-15T00:31:16Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235103 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=dûkelmantsje |Ofbyld= [[File:Kentish Plover Charadrius alexandrinus, India.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje= [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai= [[dûkelmantsjes]] (''Anarhynchus'') |Wittenskiplike namme= Anarhynchus alexandrinus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:CharadriusAlexandrinusIUCNver2018 2.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#FF00FF}} [[dwaalgast]] }}</small> }} It '''dûkelmantsje''' (''Anarhynchus alexandrinus'', synonym ''Charadrius alexandrinus'') is in [[wilsterfûgels|wilsterfûgel]] út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[dûkelmantsjes]]. == Foarkommen == De boppekant fan in dûkelmantsje is brúngriis en de ûnderkant is wyt. It dûkelmantsje hat in swarte eachstreek en by de hals hat de fûgel donkere streken. De fûgel hat swarte skonken en ek in koarte swarte snaffel. In folwoeksen dûkelmantsje is tusken de 15 en 20 sm grut en hat in wjukspanwiidte fan 35 oant 45 sm. De fûgel waacht tusken de 30 en 55 gram.<br /> Yn de simmer hat it mantsje in ljochtbrune krún. == Fersprieding == It dûkelmantsje is in echte kustfûgel, hy is net yn it binnenlân te finen. Hy briedt meast op sân- of grintstrannen oan 'e [[Noardsee]], [[Atlantyske Oseaan]], de [[Middellânske See]], [[Swarte See]] en [[Kaspyske See]]. It is in [[trekfûgel]] dy't oan súdliker kusten oerwinteret. == Fuortplanting == It dûkelmantsje komt yn april yn syn briedgebiet. It nêst is in kûltsje yn 'e grûn, wêryn't it wyfke trije aaiten leit. Nei fjouwer wiken brieden komme de jonge fûgels út it aai en ferlitte fuort it nêst. Ein augustus, begjin septimber geane de fûgels wer op reis nei harren oerwinteringsgebiet. [[File: Charadrius alexandrinus MHNT.jpg|thumb|left|160px|Aai fan it dûkelmantsje.]] {{DEFAULTSORT:Dukelmantsje}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dûkelmantsje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] 8eq7pe4td07grvnqbh1fq1r6ep0zh9q 0 18925 1235052 1226370 2026-07-14T12:52:34Z MichielN 47805 152.0.6 1235052 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | namme = Mozilla Firefox | logo = [[File:Firefox logo, 2019.svg|100px|Logo mei foks rûn de wrâld]] | skermprint = [[File:Firefox 89 screenshot.png|300px|It finster fan Firefox]] | titel = In skermprint fan Firefox&nbsp;89.0 yn de [[KDE]]-[[buroblêdomjouwing]] | ûntwikkelder = [[Mozilla Foundation]] en bydragers<br />[[Mozilla Corporation]] | lêste_ferzje = 152.0.6 | lêste_releasedatum = 14 july 2026 | lêste_beta_ferzje = 142.0b9 | lêste_beta_releasedatum = 8 augustus 2025 | platfoarm = [[Android]], [[Firefox OS]], [[Linux]], [[OS&nbsp;X]], [[Unix]] ([[port]]s), [[Microsoft Windows|Windows]] | kategory = [[Webblêder]] | lisinsje = [[Mozilla Public License|MPL]] 2.0 | webstee = [https://www.mozilla.org/fy-NL/firefox/products/ mozilla.org/firefox] }} '''Mozilla Firefox''' is in [[Iepenboarne programmatuer|iepenboarne]] websneuper. De oarspronklike ferzje is út [[2002]]. == Oersetting nei it Frysk == Yn april 2006 is in Frysktalige ferzje fan it programma fan de [[Mozilla]]-organisaasje klearkaam. Mei de kommando-opsje '--UILocale fy' kin de Fryske oersetting opstart wurde, wannear't dy ynstallearre is. In Frysktalige iOS-app wurdt oanbean yn [[iTunes]], mar [[iOS]] sels stipet it Frysk noch net. == Fryske staveringshifker == De [[staveringshifker]] wurdt levere troch [[Hunspell|Hunspell/Myspell]] dy't op it systeem ynstallearre is (Fryske wurdlist hânmjittich tafoegje), of de '[[Frysk Wurdboek]]'-tafoeging yn Firefox/[[Mozilla Thunderbird|Thunderbird]] sels. Yn de lytsere Android/iOS-ferzje sit gjin staveringshifker. == Sjoch ek == * [[Mozilla Thunderbird]] * [[List fan Frysktalige kompjûterprogramma's]] == Keppelings om utens == * [https://www.mozilla-nl.org/nl/node/173 Thússide fan de Fryske oersetting fan Firefox en Thunderbird] [[Kategory:Softwareprogramma]] [[Kategory:Software út 2002]] 6pnea4v6wx1iletmxwxwsbihwre4r6m 0 25425 1235059 1233642 2026-07-14T15:59:19Z Drewes 2754 + kou 1235059 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks skriuwer | ôfbylding = Emily Brontë by Patrick Branwell Brontë restored.jpg | ôfbyldingstekst = Emily Brontë | ôfbyldingsbreedte = 200px | oar pseudonym = Ellis Bell | echte namme = Emily Jane Brontë | nasjonaliteit = [[Feriene Keninkryk|Britsk]] | berne = 30 july 1818 | berteplak = [[Thornton (West Yorkshire)|Thornton]] | stoarn = [[19 desimber]] [[1848]] (30 jier) | stjerplak = [[Haworth (West Yorkshire)|Haworth]] | etnisiteit = | taal = [[Ingelsk]] | sjenre = Roman, poëzy | perioade = | streaming = | tema's = | bekendste wurk(en) = ''Wuthering Heights'' | útjouwer = | prizen = | jierren aktyf = 1846–1848 | webside = [https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2f%2fdata.rkd.nl%2fartists%2f12958 RKD-profyl] <br> {{nl}} [https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=bron012 DBNL-profyl] }} '''Emily Jane Brontë''' ([[Thornton (West Yorkshire)|Thornton]], [[30 july]] [[1818]] – [[Haworth (West Yorkshire)|Haworth]], [[19 desimber]] [[1848]]) wie in [[Feriene Keninkryk|Britsk]] romanskriuwster. Sy wie ien fan de trije Brontë-susters. Har susters binne [[Charlotte Brontë]] en [[Anne Brontë]]. Hja publisearre ûnder it manlik pseudonym '''Ellis Bell'''. Har ienichste roman ''Wuthering Heights'' wurdt algemien beskôge as ien fan de wichtichste romans fan de 19e iuw. De roman is in pear kear ferfilme. == Biografy == Emily Brontë waard berne yn Thornton, ûnder [[Bradford]] yn [[Yorkshire]], as dochter fan [[Patrick Brontë]] en [[Maria Branwell]]. Se wie de jongere suster fan [[Charlotte Brontë]] en de fyfde fan seis bern. Yn 1824 ferfear de húshâlding nei Haworth, dêr't Emily's heit dûmny wie, en yn dy omkriten kaam har literêre talint ta bloei. Yn harren bernejierren, nei de dea fan harren mem, betochten de trije susters en harren broer [[Branwell Brontë|Patrick Branwell Brontë]] optochte lannen, dêr't de ferhalen dy't hja skreaunen har ôfspilen. Fan Emily is hast gjin wurk út dy peroade bewarre bleaun, útsein troch personaazjes útsprutsen gedichten. (''The Brontës' Web of Childhood'', Fannie Ratchford, 1941). Yn 1838 gie Emily oan 'e gong as [[gûvernante]] oan de ''Miss Patchett's Ladies Academy'' yn Law Hill School, by [[Halifax (West Yorkshire)|Halifax]], mar nei seis moanne waard hja sa ûnwennich dat se der mei ophâlde moast. Letter gie se mei Charlotte nei in priveeskoalle yn [[Brussel]] dy't laat waard troch [[Constantin Héger]] en syn oare helte, Claire Zoë Parent Héger. Ek hawwe se tegearre besocht om thús in skoalle te begjinnen, mar se hiene gjin learlingen. It wie Charlotte dy't Emily har poëtysk talint ûntduts. Dat foarme de oanlieding ta it útjaan fan harren gedichten yn 1846, yn ien bondel, ''Poems by Currer, Ellis, and Acton Bell''. Om de foaroardielen tsjin froulike skriuwers foar te wêzen namen de susters manlike foarnammen oan. Alletrije hâlden sy harren inisjalen: Charlotte waard Currer Bell, Anne hjitte no Acton Bell en Emily waard Ellis Bell. Yn 1847 publisearre hja har iennichste roman, ''Wuthering Heights'', yn twa dielen fan in bân mei trije dielen (it lêste diel waard foarme troch ''Agnes Grey'' fan har suster Anne). De nije sruktuer fan it boek brocht de kritisy in bytsje yn betiezing. Hoewol't it boek yn it earstoan mingde kritiken krige, waard it dêrnei dochs in Ingelske literêre klassiker. Yn 1850 redigearre Charlotte de roman en brocht it as selsstannich boek út ûnder Emily har wiere namme. [[File:Constantinheger1.jpg|thumb|Portret [[Constantin Héger]] (1865), learaar fan Emily en Charlotte yn Brussel yn 1842]] Emily har sûnens en dy fan har susters, hie te lijen fan de hurde omstannichheden sawol thús as op skoalle. Op de begraffenis fan har broer, it wie septimber, skipe hja kjeld dat laat hawwe soe ta [[tuberkuloaze]]. Emely wegere medyske help en stoar op 19 desimber 1848 middeis om twa oere hinne. Hja waard byset yn de Sint Michael Tsjerke yn Haworth, West-Yorkshire. == Fierder lêze == * ''Emily Brontë'', Charles Simpson * ''In the Footsteps of the Brontës'', Ellis Chadwick * ''The Oxford Reader's Companion to the Brontës'', Christine Alexander & Margaret Smith * ''The Brontë Myth'', Lucasta Miller * ''Emily'', Daniel Wynne * ''Emily Brontë'', Winifred Gerin * ''A Chainless Soul: A Life of Emily Brontë'', Katherine Frank * ''Emily Brontë. Her Life and Work'', [[Muriel Spark]] en Derek Stanford (1953). * ''The Crimes of Charlotte Bronte'', James Tully, 1999- hjir wurd sein dat Charlotte har suster Emily fergiftige hat.... * 'De lach van Schreck', haadstik 'Het geraamte in de kast', [[Mensje van Keulen]] (1991). Oer in mooglike ynspiraasjeboarne foar ''Wuthering Hights'' (sjoch ek [[Max Schreck]]). == Sjoch ek == * [[Anne Brontë]] * [[Charlotte Brontë]] == Keppeling om utens == * [http://www.bronte.info/ Webstee fan it ''Brontë Parsonage Museum'' yn Haworth] * [http://maps.google.co.uk/maps/ms?ie=UTF8&hl=en&msa=0&msid=111811052051951249860.00043456f50a0204ad5d4&z=10&om=1 Kaart fan plakken dy't ferbûn wurde kinne mei ''Wuthering Heights'' en Emily Brontë] {{commonsBalke|Emily Brontë}} {{DEFAULTSORT:Bronte, Emily}} [[Kategory:Ingelsk romanskriuwer]] [[Kategory:Ingelsk dichter]] [[Kategory:Gûvernante]] [[Kategory:Ingelsk persoan fan Iersk komôf]] [[Kategory:Ingelsk persoan fan Kornysk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1818]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1848]] 47upew3pp8j6q3rqvi3gtyr52jswt1w 0 25426 1235060 1220968 2026-07-14T16:03:34Z Drewes 2754 1235060 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks skriuwer | ôfbylding = Ellen Nussey.jpg | ôfbyldingstekst = Charlotte Brontë, foto 1854 | ôfbyldingsbreedte = 200px | oar pseudonym = Lord Charles Albert<br>Florian Wellesley<br>Currer Bell | echte namme = | nasjonaliteit = {{GBRnasj}} | berne = [[21 april]] [[1816]] | berteplak = | stoarn = [[31 maart]] [[1855]] (38 jier) | stjerplak = | etnisiteit = | taal = [[Ingelsk]] | sjenre = [[Roman]], [[Poëzy]] | perioade = | streaming = | tema's = | bekendste wurk(en) = ''Jane Eyre'' (1847)<br>''Villette'' | útjouwer = | prizen = | jierren aktyf = 1844-1853 | webside = }} [[Ofbyld:CBRichmond.png|thumb|''Charlotte Brontë''<br> Portret fan [[George Richmond]]]] '''Charlotte Brontë''' ([[Thornton (West Yorkshire)|Thornton]], [[21 april]] [[1816]] – [[Haworth (West Yorkshire)|Haworth]], [[31 maart]] [[1855]]) wie in [[Feriene Keninkryk|Britske]] skriuwster. == Libben en wurk == Sy hie twa susters dy't ek ferneamde skriuwsters wiene: [[Anne Brontë|Anne]] en [[Emily Brontë|Emily]]. Ek wie der in broer: [[Branwell Brontë]]. Harren heit [[Patrick Brontë]] wie in [[predikant]] fan Iersk komôf. Charlotte brûkte it [[pseudonym]] Currer Bell. Yn 1831 folge sy lessen yn [[Roe Head]] en wie twaris in skoft gûvernante. Yn 1842 gong sy mei hat jongere suster Emily, mei wa't se in priveeskoalle begjinne woe, nei it pensjonaat Heger yn [[Brussel]] dêr't hja fereale waard op direkteur [[Constantin Héger]]. In protte fan har ûnderfinings ferwurke se yn har romans, benammen yn it ferneamd wurden ''Jane Eyre'' (1847). Neidat har suster Emily ferstoarn wie, waard Emily's ferneamde roman ''Wuthering Heights'' útbrocht ûnder redaksje fan Charlotte. Charlotte troude yn juny 1854 mei de helppredikant fan har heit, Arthur Bell Nichols. Noch gjin jier letter stoar sy krekt as Emily oan [[tuberkuloaze]]. Neffen in protte biografen soe hja lykwols stoarn wêze oan de gefolgen fan [[hyperemesis gravidarum]].<ref>[http://blog.oup.com/2013/03/death-charlotte-bronte/ Oxford University Press: ''The death of Charlotte Brontë'']</ref> Yn 1857 ferskynde har [[biografy]] ''Life of Charlotte Brontë'', in wurk fan kollega-skriuwster en freondinne [[Elizabeth Gaskell]]. It boek is fral rjochte op de ferhâlding tusken Charlotte's identiteit as skriuwster en har rol as dochter, suster en (troude) frou. == Bekendste wurken == * ''[[Jane Eyre]]'' * ''The Professor'' * ''Shirley'' * ''Vilette'' * ''Poems'' (Currer, Ellis en Acton Bell) == Ferfilmings == * Jane Eyre == Keppeling om utens == * [http://www.npg.org.uk/live/search/portrait.asp?LinkID=mp03781&rNo=20&role=art Charlotte Brontë — Drawing by George Richmond (National Portrait Gallery)] * [http://www.gutenberg.org/etext/19011 Charlotte Brontë and Her Circle, troch Clement K. Shorter, op Projekt Gutenberg] * [http://www.umd.umich.edu/casl/hum/eng/classes/434/charweb/ Charlotte's Web] * [http://www.brontes.nl Webstee website oer de Brontës] {{boarnen|boarnefernijing= <references/> ---- {{commonscat|Charlotte Brontë}} }} {{DEFAULTSORT:Bronte, Charlotte}} [[Kategory:Ingelsk romanskriuwer]] [[Kategory:Ingelsk dichter]] [[Kategory:Ingelsk persoan fan Iersk komôf]] [[Kategory:Ingelsk persoan fan Kornysk komôf]] [[Kategory:Persoan berne yn 1816]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1855]] ez0z2h17b7rg2mcbnhvtj9fdhupazb1 0 29183 1235056 993737 2026-07-14T15:37:48Z Drewes 2754 Hy ---> er 1235056 wikitext text/x-wiki '''Geert Jonkman''' ([[Aldskoat]], [[28 jannewaris]] [[1910]] - [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]], [[12 septimber]] [[1970]]) wie skriuwer en haad fan de abonneminteneksploitaasje by de [[Ljouwerter Krante]]. Ek wie er redakteur fan de [[Stiennen Man (blêd)|Stiennen Man]] tusken [[1950]]-[[1957]]. Neist gedichten en ferhalen hie Geert Jonkman er in foarkar foar it kriminele en foar abnormale sielsprosessen. Jonkman brocht in diel fan syn libben bûten Fryslân troch. Yn de [[Twadde Wrâldoarloch]] siet er yn it ferset en nei de befrijing wie er in skoftlang kommandant fan [[Crackstate]] op [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]] dêr't doe politike delinkwinten finzen sieten. Yn de fyftiger jierren begûn er koarte Fryske ferhalen te skriuwen. Hy sette ek toanielstikken oer yn it Frysk en wie redakteur fan in tal tydskriften. Syn novellen wienen frijwat "realistysk". Makke toanielbewurkingen foar iepenloftfoarstellings yn [[iepenloftspul Jorwert|Jorwert]] en de Fryske krite fan Snits en stripferhalen yn de Ljouwerter Krante. Hy stoar yn it Bonifatiussikehûs yn Ljouwert oan in hertoanfal en leit op it hou fan de herfoarme tsjerke fan [[Raerd]]. == Biografy == * ''Frjemde epistels'' ( [[1951]]) * ''Li Fu en oare forhalen'' ([[1954]]) * ''De grize oer de grauwe'' ([[1958]]), mystearjeferhalen mei [[Ype Poortinga]] en [[Marten Sikkema]] * ''De wûndere wrâld'' ([[1950]]) mearke nei Grimm. * ''Boerekinkels'' ([[1950]]), toanielstik mei [[Eeltsje Boates Folkertsma|E.B. Folkertsma]] * ''De Kastleinsdochter en oare froulju ( ferhalen, [[1966]]) * ''Tusken dream en dea'' (ferhalen, [[1967]]) * ''Master E.'' ([[1968]]) {{boarnen|boarnefernijing= <references/> * {{EvF|Jonkman, Geert}} }} {{DEFAULTSORT:Jonkman, Geert}} [[Kategory:Frysk sjoernalist]] [[Kategory:Frysk tydskriftredakteur]] [[Kategory:Frysk koarte-ferhaleskriuwer]] [[Kategory:Frysk striptekener]] [[Kategory:Frysk toanielskriuwer]] [[Kategory:Frysk misdieskriuwer]] [[Kategory:Skriuwer yn it Frysk]] [[Kategory:Frysk oersetter]] [[Kategory:Oersetter nei it Frysk]] [[Kategory:Frysk fersetsstrider yn de Twadde Wrâldkriich]] [[Kategory:Persoan berne yn Aldskoat]] [[Kategory:Persoan stoarn yn Ljouwert]] [[Kategory:Persoan berne yn 1910]] [[Kategory:Persoan stoarn yn 1970]] kno9ciovnr2ydb6pxs0eem4a90p24li 0 29289 1235104 1177028 2026-07-15T00:32:23Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235104 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=dûkerke |Ofbyld= [[File:Breeding plume Little Grebe.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'') |Famylje= [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'') |Skaai= [[dûkerkes]] (''Tachybaptus'') |Wittenskiplike namme= Tachybaptus ruficollis |Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1764 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:TachybaptusRuficollisIUCN2019-2.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#FF00FF}} [[dwaalgast]] }}</small> }} It '''dûkerke''' (''Tachybaptus ruficollis'') is in soarte yn it skaai fan de [[dûkerkes]] (''Tachybaptus''). Mei syn 26 sm is it yn [[Jeropa]] it lytste lid fan de famylje fan de [[hjerringslynder]]s. It is in dûnkere fûgel en hy hat in frij koarte nekke mei in readeftige hals. De snaffelbasis is griengiel. Hy komt foar yn hiel Europa útsein it grutste part fan [[Skandinaavje]], yn hiel súdlik Afrika en yn Súd en Súdeast-Aazje. == Namme == It Dûkerke hjit yn it Frysk ek wol ''earsfuttel'', ''earsfutteler'' as ''lytse ieldûker''. == Habitat en aaien == It dûkerke libbet yn swietwettermarren, fivers en traachstreamende rivieren, mar ek yn reservoirs en grintputten. Hy leit 4-6 wite aaien op in platfoarm fan driuwende fegetaasje. De âlden diele de briedperioade fan 19-25 dagen. De jongen kinne harsels fiede en kinne fleane nei 44-48 dagen. <gallery> Image:Zwergtaucher 060319 1.jpg Image:Tachybaptus_ruficollis_1_(Marek_Szczepanek).jpg Image:Little Grebe Ringwood.jpg Image:Kaitsuburi_05z4773s.jpg Image:Zwergtaucher 2007-05-13 189.jpg Image:Little Grebe (Non-breeding plumage) I IMG 8202.jpg Image:LittleGrebe1.jpg Image:Little Grebe (Adult with Immature) I2 IMG 1615.jpg File:Little grebe (Tachybaptus ruficollis) in Tokyo.webm|thumb |Tachybaptus ruficollis Tachybaptus ruficollis MHNT.ZOO.2010.11.37.9.jpg |Aaien fan it Dûkerke </gallery> == Keppelings om utens == * [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=vogels&record=Tachybaptus+ruficollis SoortenBank.nl] beskriuwing, ôfbylden en lûd. * [http://www.sovon.nl/soorten.asp?euring=70&lang=nl SOVON] - Fersprieding en oantalsûntwikkeling fan it dûkerke yn Nederlân. * [http://www.waarneming.nl/soort.php?id=2&tab=kaart Kaart mei waarnimmings yn Nederlân]. * {{Wikiwurdboek}} {{DEFAULTSORT:Dukerke}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dûkerfûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kanaryske Eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madeara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] nw76povjl3y5udrpvpqimhgltw3bzaj 0 33538 1235058 1235050 2026-07-14T15:51:21Z Drewes 2754 /* Namme en Wapen */ - haadletter 1235058 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Oud-Sabbinge | ôfbylding = Overzicht voorgevel en linker zijgevel met traptoren - Oud-Sabbinge - 20352810 - RCE (cropped).jpg | ôfbyldingstekst = Hûs te Sabbinge | flagge = | wapen = | lân = [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Zeeland.svg|20px]] [[Seelân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Ofbyld:Flag of Goes.svg|20px]] [[Goes (gemeente)|Goes]] | ynwennertal = 274 <small>(2026)</small><ref>[https://allecijfers.nl/buurt/oud-sabbinge-goes/#google_vignette Alle Cijfers]</ref> | oerflak = 0,23 km² | oerflak wetter = | befolkingstichtens = | hichte = 0 m | koördinaten = | postkoade = 4471 | netnûmer = 0113 | webside = | mapname = Seelân | lat_deg = 51 | lat_min = 31 | lat_sec = 18 | lat_dir = N | lon_deg = 3 | lon_min = 51 | lon_sec = 42 | lon_dir = E }} '''Oud-Sabbinge''' is in doarpke yn 'e gemeente [[Goes (gemeente)|Goes]], yn 'e Nederlânske provinsje [[Seelân]]. Oud-Sabbinge hat 274 ynwenners (2010). == Skiednis == De namme Sabbinge wurdt foar it earst fermeld yn 1206 of 1208 yn in oarkonde. De Oud-Sabbingepolder is it iennichste diel fan it eardere eilân Wolphaartsdijk dat sûnt it jier 1000 kontinu bewenne is. Oare doarpen op it eilân, lykas Hongersdijk en Westkerke, binne troch wettersneed yn see ferdwûn. Sabbinge wie lang it wichtichste doarp en hie de 'memmetsjerke' fan it eilân. Yn 1572 ferwoasten de [[geuzen]] de tsjerke om te foarkommen dat de Spanjerts (dy't Goes besetten) it eilân yn hannen krije soene; hjirtroch degradearre it doarp ta in [[buorskip]]. [[Ofbyld:Tsjerke fan Oud-Sabbinge.png|thumb|left|Tsjerke fan Oud-Sabbinge.]] Yn 1806 waarden de resten fan 'e tsjerke ôfbrutsen. Op datselde plak waard yn 1872 in iepenbiere legere skoalle boud. By de [[wettersneed fan 1953]] bleau Oud-Sabbinge sparre, al stie de polder fol wetter. Nei de [[Twadde Wrâldkriich]] ferdwûn de pleatslike middenstân troch de opkomst fan 'e auto. Yn 'e jierren 1970 wie in grut part fan 'e huzen fakânsjewenning, mar troch belied waard it wer in libbene wenkearn. Fanwegen it ûntbrekken fan nijbou hat Oud-Sabbinge syn autentike karakter behâlden. == Kastiel == Yn Oud-Sabbinge stiet it 'Hooge Huijs' (of Hûs te Sabbinge), boud om 1250 hinne, wierskynlik yn opdracht fan Wolfert fan Borssele. It wie de residinsje fan 'e hearen fan Sabbinge. Nei't in jonkfrou fan Sabbinge troude mei de ambachtshear fan Oostkerke, rekke it slot yn ûnbrûk en waard it in hearepleats. Om 1960 hinne is it gebou yngreven restaurearre yn 'e (foar in part fantasearre) midsiuwske styl. == Namme en wapen == Der binne trije teoryen oer de namme: in ferwizing nei in eardere hear (Saxbald), in ferwizing nei in boat ('sabb') en in wetterke ('inge'), of in ferwizing nei sompich lân ('sabbig'). Sabbingers neame harren wenplak sels 't Ouweland. It wapen fan Oud-Sabbinge (trije weagjende blauwe banen op in sulverwyt fjild) stie model foar in soad oare Seelânske doarpswapens, ynklusyf dat fan 'e provinsje Seelân, wat it belang fan it doarp yn de Seelânske skiednis ûnderstreket. {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Oud-Sabbinge}} }} {{GemeenteGoes}} [[Kategory:Plak yn Goes]] 0b0sy6bm9asf6pehhmy9tkys5pmzgk2 0 33539 1235054 1124692 2026-07-14T15:02:29Z RomkeHoekstra 10582 stobbeberjocht ferwidee, + ynfoboks en tekst (oernommen fan Ned. wikipedy). 1235054 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Wilhelminadorp | ôfbylding = Wilhelminadorp - Flickr - Michael Staats.jpg | flagge = | wapen = | lân = {{NL}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Zeeland.svg|20px]] [[Seelân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Ofbyld:Flag of Goes.svg|20px]] [[Goes (gemeente)|Goes]] | ynwennertal = 760 <small>(2026)</small><ref>[https://allecijfers.nl/woonplaats/wilhelminadorp/ Alle Cijfers]</ref> | oerflak = 4,40 km²,<br>wêrfan wetter: 0,14 km² | oerflak wetter = | befolkingstichtens = | hichte = 0 m | koördinaten = | postkoade = 4475 | netnûmer = 0113 | webside = | mapname = Seelân | lat_deg = 51 | lat_min = 31 | lat_sec = 45 | lat_dir = N | lon_deg = 3 | lon_min = 53 | lon_sec = 35 | lon_dir = E | ôfbylding99 = Map - NL - Goes - Wijk 02 Wilhelminadorp - Buurt 00 Wilhelminadorp.svg | ôfbyldingstekst99 = Lokaasje Wilhelminadorp (read/rôze) yn 'e gemeente Goes. }} '''Wilhelminadorp''' is in lyts doarp yn 'e gemeente [[Goes (gemeente)|Goes]], yn 'e [[Nederlân]]ske provinsje [[Seelân]]. It doarp hat 760 ynwenners (2026). == Skiednis == Wilhelminadorp ûntstie yn 1812 doe't de Wilhelminapolder yndike waard. Oarspronklik hiet de polder 'Lodewijkspolder', om't [[Loadewyk Napoleon Bonaparte|Loadewyk Napoleon]] yn 1809 it inisjatyf naam om it gebiet yn te polderjen. Yn 1815 krige de polder syn hjoeddeiske namme, nei de frou fan kening [[Willem I fan de Nederlannen|Willem I]]. Yn 'e polder waard mar ien lânboubedriuw stifte: de Koninklijke Maatschap de Wilhelminapolder. Dat bedriuw bestiet noch jimmeroan en is ien fan 'e grutste lânboubedriuwen fan Nederlân. It bedriuw beslacht in oerflak fan 1700 hektare, wêrfan goed 1300 hektare ikkerbou. Oant de iepening fan 'e [[Seelânbrêge]] yn 1965 hie Wilhelminadorp in [[Fear (ferfier)|fearferbining]] mei [[Skouwen-Duvelân]]: de feartsjinst Zierikzee-Katseveer. == Lizzing == Wilhelminadorp leit oan it kanaal fan Goes nei de [[Easterskelde]]. De buorskippen Goese Sas, dat oan 'e mûning fan it kanaal leit, en Roodewijk hearre by Wilhelminadorp. == Kultuer == * De protestantske tsjerke yn it doarp is boud neffens in ûntwerp fan Isaäc Warnsinck. * It KNMI hie fan 1962 oant 2014 in offisjeel waarstasjon yn Wilhelminadorp. Sûnt septimber 2017 is der wer in operasjonneel waarstasjon yn Wilhelminadorp, no oan de Oude Veerweg. {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Wilhelminadorp}} }} {{GemeenteGoes}} [[Kategory:Plak yn Goes]] drwugd5a8ewmn3jprhp492hmx6zjlxf 1235055 1235054 2026-07-14T15:18:54Z Drewes 2754 /* Kultuer */ [[]] 1235055 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Wilhelminadorp | ôfbylding = Wilhelminadorp - Flickr - Michael Staats.jpg | flagge = | wapen = | lân = {{NL}} | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Zeeland.svg|20px]] [[Seelân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Ofbyld:Flag of Goes.svg|20px]] [[Goes (gemeente)|Goes]] | ynwennertal = 760 <small>(2026)</small><ref>[https://allecijfers.nl/woonplaats/wilhelminadorp/ Alle Cijfers]</ref> | oerflak = 4,40 km²,<br>wêrfan wetter: 0,14 km² | oerflak wetter = | befolkingstichtens = | hichte = 0 m | koördinaten = | postkoade = 4475 | netnûmer = 0113 | webside = | mapname = Seelân | lat_deg = 51 | lat_min = 31 | lat_sec = 45 | lat_dir = N | lon_deg = 3 | lon_min = 53 | lon_sec = 35 | lon_dir = E | ôfbylding99 = Map - NL - Goes - Wijk 02 Wilhelminadorp - Buurt 00 Wilhelminadorp.svg | ôfbyldingstekst99 = Lokaasje Wilhelminadorp (read/rôze) yn 'e gemeente Goes. }} '''Wilhelminadorp''' is in lyts doarp yn 'e gemeente [[Goes (gemeente)|Goes]], yn 'e [[Nederlân]]ske provinsje [[Seelân]]. It doarp hat 760 ynwenners (2026). == Skiednis == Wilhelminadorp ûntstie yn 1812 doe't de Wilhelminapolder yndike waard. Oarspronklik hiet de polder 'Lodewijkspolder', om't [[Loadewyk Napoleon Bonaparte|Loadewyk Napoleon]] yn 1809 it inisjatyf naam om it gebiet yn te polderjen. Yn 1815 krige de polder syn hjoeddeiske namme, nei de frou fan kening [[Willem I fan de Nederlannen|Willem I]]. Yn 'e polder waard mar ien lânboubedriuw stifte: de Koninklijke Maatschap de Wilhelminapolder. Dat bedriuw bestiet noch jimmeroan en is ien fan 'e grutste lânboubedriuwen fan Nederlân. It bedriuw beslacht in oerflak fan 1700 hektare, wêrfan goed 1300 hektare ikkerbou. Oant de iepening fan 'e [[Seelânbrêge]] yn 1965 hie Wilhelminadorp in [[Fear (ferfier)|fearferbining]] mei [[Skouwen-Duvelân]]: de feartsjinst Zierikzee-Katseveer. == Lizzing == Wilhelminadorp leit oan it kanaal fan Goes nei de [[Easterskelde]]. De buorskippen Goese Sas, dat oan 'e mûning fan it kanaal leit, en Roodewijk hearre by Wilhelminadorp. == Kultuer == * De protestantske tsjerke yn it doarp is boud neffens in ûntwerp fan [[Isaäc Warnsinck]]. * It KNMI hie fan 1962 oant 2014 in offisjeel waarstasjon yn Wilhelminadorp. Sûnt septimber 2017 is der wer in operasjonneel waarstasjon yn Wilhelminadorp, no oan de Oude Veerweg. {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Wilhelminadorp}} }} {{GemeenteGoes}} [[Kategory:Plak yn Goes]] lpcd8wutxknajw8i8y26zi7xuarc8ib 0 33540 1235053 1124699 2026-07-14T14:46:45Z RomkeHoekstra 10582 stobbeberjocht ferwidere, + ynfoboks en tekst. 1235053 wikitext text/x-wiki {{Ynfoboks plak (2026) | namme = Wolphaartsdijk | ôfbylding = Overzicht - Wolphaartsdijk - 20369095 - RCE.jpg | flagge = Wolphaartsdijk vlag.svg | wapen = Wolphaartsdijk wapen.svg | lân = [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]] | bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje | namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of Zeeland.svg|20px]] [[Seelân]] | bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Ofbyld:Flag of Goes.svg|20px]] [[Goes (gemeente)|Goes]] | ynwennertal = 2.329 <small>(2026)</small><ref>[https://allecijfers.nl/woonplaats/wolphaartsdijk/ Alle Cijfers]</ref> | oerflak = | oerflak wetter = | befolkingstichtens = | hichte = 0 m | koördinaten = | postkoade = 4471 | netnûmer = 0113 | webside = | mapname = Seelân | lat_deg = 51 | lat_min = 32 | lat_sec = 23 | lat_dir = N | lon_deg = 3 | lon_min = 51 | lon_sec = 11 | lon_dir = E }} '''Wolphaartsdijk''' ([[Siuwsk]]: ''Wolfersdiek'') is in doarp yn 'e gemeente [[Goes (gemeente)|Goes]] yn 'e Nederlânske provinsje [[Seelân]]. It doarp leit noardwestlik fan [[Goes (stêd)|Goes]]. Tichteby leit it folle lytsere [[Oud-Sabbinge]]. It doarp hat 2.329 ynwenners (2026). It doarp leit tsjintwurdich op Súd-Bevelân, súdlik fan de Fearske Mar. == Skiednis == De Bevelannen binne ûntstien op in útwrydsk feangebiet dat troch de ieuwen hinne feroare waard yn bewenber lân. Fanwegen it grutte tal oerstreamings dêr't it gebiet mei te krijen hie, is it dreech om út te finen hoe't it der eartiids krekt útseach. Wêr't hjoed-de-dei fan útgien wurdt, is dat de ambachten Sabbinge, Westkerke en Oostkerke fan oarsprong lytse, aparte eilantsjes west ha dy't nei in grutte stoarmfloed yn 1134 troch bediking stadichoan oan inoar groeiden. [[Oud-Sabbinge|Sabbinge]] is de âldste wenkearn en ien fan 'e âldste doarpkes op 'e Bevelannen. Nei alle gedachten ûntstie it doarp yn 'e tsiende iuw, krektlyk as [[Kloetinge]] en [[Goes (stêd)|Goes]]. Mooglik bestie it doarp al yn 'e njoggende ieu. Westkerke ferdwûn al nei in pear iuwen yn 'e weagen, nei in stoarmfloed yn 1377. Mei de ûndergong fan Westkerke fergyng ek it [[kastiel Muiden]], dat op 'e westlike punt fan it eilân stie. Oostkerke, dêrfoaroer, ûntstie nei alle gedachten krektlyk as in soad oare doarpen op Súd-Bevelân nei de bedikingen fan 1134. It doarp waard lang om let yn 1960 offisjeel omneamd ta Wolphaartsdijk, mar dy namme waard al hûnderten jierren earder brûkt om Oostkerke mei oan te jaan. De folgjende iuwen waarden der jimmeroan mear lân ynpoldere of werop op it wetter wûn en it eilân waard jimmeroan grutter. Yn 'e 16e ieu hie it gebiet op 'e nij in soad te lijen. Troch stoarmen yn 1530 en 1532 en de Sint-Pontianusfloed yn 1552 wie der op 'e nij sprake fan lânferlies. Ek de [[Alderheljenfloed]] fan 1570 soarge foar fernielingen; de Westkerke- en de Westerlandpolder ferdwûnen oant 1665 yn see. Foarôfgeand oan it Belis fan Goes yn 1572 fernielden de [[geuzen]] boppedat de tsjerken fan Oud-Sabbinge en Wolphaartsdijk. [[Ofbyld:Kaart van de eilanden Noord-Beveland, Wolphaatsdijk en Oost-Beveland Kaarte der eilanden Noordbeveland, Wolphartsdyk en Oostbeveland (titel op object), RP-P-AO-15-93-1.jpg|thumb|left|18e-iuwske kaart fan 'e eilannen Noard-Bevelân, Wolphaatsdijk en East-Bevelân.]] Yn 'e 17e en 18e ieu folge in rêstiger tiid en de breedte fan 'e Schenge, dy't it eilân fan Súd-Bevelân skiede, waard hieltyd lytser. Yn it begjin fan 'e 19e ieu stie Wolphaartsdijk ûnder Frânske oerhearsking. Yn 1809 waard de Wilhelminapolder ynpoldere; Wolphaartsdijk waard sa oan it fêstelân fan Súd-Bevelân fêstmakke. De Wilhelminapolder waard ynearsten Lodewijkspolder neamd, nei kening Louis Bonaparte fan it doetiidske Keninkryk Hollân 1806-1810). De Schenge, dy't hast hielendal fersâne wie, waard yn 1874 mei in dyk ôfsletten, tichtby de hjoeddeistige slûs De Piet. Wolphaartsdijk waard troch de [[wettersneed fan 1953]] swier troffen. Fjirtjin minsken kamen om en ferskate polders rûnen ûnder wetter. As gefolch fan it [[Deltaplan]] waard de Zandkreek yn 1960 ôfsletten, wêrnei't de fearferbining mei [[Kortgene]] opheft waard. Troch de oanlis fan 'e Veerse Gatdam yn 1961 leit it doarp no oan 'e Fearske Mar. == Wapen == Wolphaartsdijk fiert in wapen dat al yn 'e sechstjinde iuw yn gebrûk is: in op 'e see wrakseljende griffioen op goud, mei seis weagjende dwersbalken yn sinopel en sulver. It is in sprekkend wapen dat in soad oerienkomsten fertoant mei it wapen fan 'e provinsje Seelân. == It besjen wurdich == * De protestantske Nikolaustsjerke. * De nôtmûne De Hoop úit 1808. {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} ---- {{Commonscat|Wolphaartsdijk}} }} {{GemeenteGoes}} [[Kategory:plak yn Goes]] [[Kategory:Eardere gemeente yn Seelân]] 4miq1byhioqondtyj2g2x5oss4fnfmc 0 39655 1235101 1177026 2026-07-15T00:30:10Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235101 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=draainekke |Ofbyld= [[File:Jynx torquilla vlaskop cropped.jpg|250px]] |lûd=[[File:Väänkael audio.wav|250px]] |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[spjochteftigen]] (''Piciformes'') |Famylje= [[spjochten]] (''Picidae'') |Skaai= [[draainekken]] (''Jynx'') |Wittenskiplike namme= Jynx torquilla |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Jynx torquilla distr .png|center|250px]] <small>{{Color box|#53A27B}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#F7A229}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#5379F6}} [[wintergast]]</small> }} De '''draainekke''' (''Jynx torquilla'') foarmet, mei de [[Afrikaanske draainekke]] (''Jynx ruficollis'') in ûnderfamylje fan de [[spjochten]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Jinxtorquilla.jpg|thumb|left|250px|''Draainekke'']] [[File:Jynx torquilla MHNT ZOO 2010 11 162 Le monetier les bains.jpg|thumb|left|200px|Aaien fan 'e draainekke.]] De draainekke is in fûgel dy't tige op himsels libbet. De fûgel hat in tige goede skutkleur fan brune, swarte en grizige streken yn it patroan fan beamskors. Hy sit faak op de grûn of op in horizontale tûke en wurdt faak oer de holle sjoen.<br /> Syn [[tonge]] is lang en kleverich. Hy kin syn [[hals (anatomy)|hals]] lykas in slang rekke en syn kop leafst 180 graden draaie yn eltse rjochting. De fûgel hat in lingte fan 17 cm en in spanwiidte fan 26 cm. Yn de briedperioade falt er op troch in krêftich, falkeftich lûd: ''kwi-kwi-kwi'', wêrby't de toanhichte fan de earste twa klanken oprint.<br /> Hy briedt yn in grut part fan [[Europa]], Noardwest-Afrika en yn [[Aazje]] oant de [[Folksrepublyk Sina|Sina]] en [[Japan]] ta. Hy is de ienige [[trekfûgel]] ûnder de spjochten en oerwintert yn [[Tropen|tropysk]] Afrika. == Foarkommen en status yn Nederlân en Belgje == De draainekke is in seldsume briedfûgel yn Nederlân, komt meast op de Feluwe foar, en noch wat oare plakken mei bosk op sângrûn. It tal briedpearen wie om 2000 hinne net mear as 65.<ref>[http://www.sovon.nl/soorten.asp?euring=8480&lang=nl SOVON] - ''Verspreiding en aantalsontwikkeling van de Draaihals in Nederland''</ref> Der binne (yndirekte) oanwizings dat it oantal draainekken yn de 20e iuw slim sakke is.<ref name="Byl">Bijlsma, R.G., F. Hustings & C.J. Camphuysen, 2001. ''Avifauna van Nederland 2''. ISBN 90-74345-21-2</ref> Dêrom stiet de fûgel as ''slim bedrige'' op de [[Reade list fan fûgels|Nederlânske reade list]] en de Flaamske reade list. Omdat de fûgel yn in mânsk gebiet foarkomt, is it ynternasjonaal besjoen gjin bedrige bist en sadwaande stiet er as ''feilich'' op de IUCNlijst.<br /> As trekfûgel wurde mar in lyts oantal draainekken waarnaam; fral op de maitiidstrek yn april en maaie, mar der binne ek wol waarnimmingen yn de neisimmer.<ref name="Byl"/> == Keppeling om utens == * [http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=vogels&record=Jynx+torquilla SoortenBank.nl] beskriuwing, ôfbylden en lûd. {{Boarnen|boarnefernijing= <References/> }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Draainekke]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Laos]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] qi8hard7x7y40zd2r24wgduft8dxpoi 0 55327 1235057 1198341 2026-07-14T15:45:44Z Drewes 2754 Update 1235057 wikitext text/x-wiki [[Ofbyld:PCHooft.gif|thumb|250px|De nammejouwer fan de priis: [[Pieter Corneliszoon Hooft]].]] [[Ofbyld:Uitreiking van de Staatsprijs voor Letterkunde in het Muiderslot Weeknummer 54-22 - Open Beelden - 30893.ogv|thumb|[[Ferdinand Bordewijk|F. Bordewijk]] (1953) ]] [[Ofbyld:BlamanPCHooft.jpg|thumb|Anna Blaman (1956)]] [[Ofbyld:KlompeVanDuinkerken.jpg|thumb|Anton van Duinkerken (1966)]] [[Ofbyld:KlompeReve.jpg|thumb|[[Gerard Reve]] (1968)]] [[Ofbyld:Hugo Brandt Corstius ontvangt PC Hooftprijs 1987 uit handen prof. Dresden (l) vo, Bestanddeelnr 934-2598.jpg|thumb|[[Hugo Brandt Corstius]] (1987)]] De '''P.C. Hooft-priis''' is ien fan de wichtichste [[literatuerpriis|literatuerprizen]] yn it Nederlânsk taalgebiet. De oeuvrepriis wurdt alle jierren ôfwikseljend takend oan Nederlanners foar [[proaza]], [[essay|essays]] en [[poëzij]]. De priis wurdt útrikt yn it [[Literatuermuseum]] yn De Haach. == Winners == * [[1947]] - [[Amoene van Haersolte]] foar ''Sophia in de Koestraat'' * [[1947]] - [[Arthur van Schendel]] foar ''Het oude huis'' * [[1948]] - [[Bram Hammacher|A.M. Hammacher]] foar ''[[Eduard Karsen]] en zijn vader [[Kaspar Karsen|Kaspar]]'' * [[1949]] - [[Gerrit Achterberg]] foar ''En Jezus schreef in 't zand'' * [[1950]] - [[Simon Vestdijk]] foar ''De vuuraanbidders'' * [[1951]] - [[Eduard Jan Dijksterhuis|E.J. Dijksterhuis]] foar ''De mechanisering van het wereldbeeld'' * [[1952]] - [[J.C. Bloem]] foar ''Avond'' * [[1953]] - [[Ferdinand Bordewijk|F. Bordewijk]] foar ''Studiën in de volksstructuur'' en ''De doopvont'' * [[1954]] - [[Lodewijk Rogier|L.J. Rogier]] foar ''In vrijheid herboren. Katholiek Nederland 1853'' (haadstikken I, II, IV) * [[1955]] - [[Adriaan Roland Holst]] foar ''Late telgen'' * [[1956]] - [[Anna Blaman]] * [[1957]] - [[Pieter Geijl]] * [[1958]] - [[Pierre Kemp]] * [[1959]] - net útrikt * [[1960]] - [[Victor E. van Vriesland]] * [[1961]] - [[H.W.J.M. Keuls]] * [[1962]] - [[Theun de Vries]] * [[1963]] - [[Frits van der Meer|F.G.L. van der Meer]] * [[1964]] - [[Leo Vroman]] * [[1965]] - net útrikt * [[1966]] - [[Anton van Duinkerken]] * [[1967]] - [[Lucebert]] * [[1968]] - [[Gerard Reve|Gerard Kornelis van het Reve]] * [[1969]] - net útrikt * [[1970]] - [[Gerrit Kouwenaar]] * [[1971]] - [[Willem Frederik Hermans]] (priis wegere nei't him by fersin in te heech prizejild tasein wie) * [[1972]] - [[Abel Herzberg]] * [[1973]] - [[Hendrik de Vries]] * [[1974]] - [[Simon Carmiggelt]] * [[1975]] - [[Rudy Kousbroek (skriuwer)|Rudy Kousbroek]] * [[1976]] - [[Remco Campert]] * [[1977]] - [[Harry Mulisch]] * [[1978]] - [[Cornelis Verhoeven]] * [[1979]] - [[Ida Gerhardt]] * [[1980]] - [[Willem Brakman]] * [[1981]] - [[Karel van het Reve]] * [[1982]] - [[M. Vasalis]] * [[1983]] - [[Hella S. Haasse]] * [[1984]] - net útrikt * [[1985]] - net útrikt * [[1986]] - net útrikt * [[1987]] - [[Hugo Brandt Corstius]] * [[1988]] - [[Rutger Kopland]] * [[1989]] - [[Jan Wolkers]] (priis wegere omdat [[Marten Toonder]] passearre wie) * [[1990]] - [[Kees Fens]] * [[1991]] - [[Elisabeth Eybers]] * [[1992]] - [[Anton Koolhaas]] * [[1993]] - [[Gerrit Komrij]] * [[1994]] - [[J. Bernlef]] * [[1995]] - [[A. Alberts]] * [[1996]] - [[K. Schippers]] * [[1997]] - [[Judith Herzberg]] * [[1998]] - [[F.B. Hotz]] * [[1999]] - [[Arthur Lehning]] * [[2000]] - [[Eva Gerlach]] * [[2001]] - [[Gerrit Krol (skriuwer)|Gerrit Krol]] * [[2002]] - [[Sem Dresden (skriuwer)|Sem Dresden]] * [[2003]] - [[H.H. ter Balkt]] * [[2004]] - [[Cees Nooteboom]] * [[2005]] - [[Frédéric Bastet]] * [[2006]] - [[H.C. ten Berge]] * [[2007]] - [[Maarten Biesheuvel]] * [[2008]] - [[Abram de Swaan]] * [[2009]] - [[Hans Verhagen]] * [[2010]] - [[Charlotte Mutsaers]] * [[2011]] - [[Henk Hofland]] * [[2012]] - [[Tonnus Oosterhoff]] * [[2013]] - [[A.F.Th. van der Heijden]] * [[2014]] - [[Willem Jan Otten]] * [[2015]] - [[Anneke Brassinga]] * [[2016]] - [[Astrid Roemer]] * [[2017]] - [[Bas Heijne]], foar syn beskôgjend [[oeuvre]] * [[2018]] - [[Nachoem Wijnberg]] * [[2019]] - [[Marga Minco]] * [[2020]] – [[Maxim Februari]] * [[2021]] - [[Alfred Schaffer]] * [[2022]] - [[Arnon Grunberg]] * [[2023]] - [[Tijs Goldschmidt]] * [[2024]] – [[Astrid Lampe]] * [[2025]] – [[Maarten 't Hart]] * [[2026]] – [[Anja Meulenbelt]] == Keppeling om utens == * [http://www.pchooftprijs.nl/xhtml/pchprijs.php Hiemside Stichting P.C. Hooft-prijs] {{commonscat|P.C. Hooft-prijs}} {{DEFAULTSORT:P C Hooft-priis}} [[Kategory:Nederlânske literatuerpriis]] [[Kategory:Nederlânske poëzypriis]] [[Kategory:Priis of ûnderskieding ynsteld yn 1947]] 9qpkta32w1cofmnx7j21c9dbfdqfmu0 0 147764 1235079 1204098 2026-07-15T00:13:14Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235079 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme=burdmantsje |Ofbyld= [[File:Panurus biarmicus.jpg|250px]] |lûd= |Ryk= [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse= [[fûgels]] (''Aves'') |Skift= [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje= [[burdmantsjes]] (''Panuridae'') |Skaai= [[echte burdmantsjes]] (''Panurus'') |Wittenskiplike namme= Panurus biarmicus |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:PanurusBiarmicusIUCN2019-3.png|center|250px]]<small> <small>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]</small> }} [[File:Baardmannetje in het riet-4714647.webm|thumb|Burdmantsje yn it reid]] [[File:Panurus biarmicus russicus MHNT.ZOO.2010.11.180.9.jpg|thumb|''Panurus biarmicus russicus '']] It '''burdmantsje''' (''Panurus biarmicus'') is in sjongfûgel fan de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[burdmantsjes]] (''Panuridae'') yn it [[skift (taksonomy)|skift]] fan de [[moskeftigen]] (''Passeriformes''). De famylje fan de burdmantsjes hat mar ien soart. ==Foarkommen== It burdmantsje is in typyske fûgel fan it reidlân. Hy hat in oranje-brúne kleur mei in feal-wite foarkant. It mantsje hat in grize kop en opfallende swarte burdstreken. It lûd is tige typysk: "tsjing" of "ping" en dat is simmers en winters te hearren. De oersetting fan de Latynske namme is "dûbel optuge sturtfûget". Neist de namme Burdmantsje hat dizze fûgel noch mear ûnoffisiële nammen: "reidmieske", "reidpapegaai" (hy makket akrobatyske meneuvels yn it reid en hy liket in bitsje op in papegaai), "Dekfûgeltsje": as it winter is beskermet it mantsje it wyfke soms mei de wjukken en miskien hat er dêrtroch dy namme krigen. ==Fersprieding== De fûgel komt ferspraat yn Jeropa en Midden-Aazje foar. Yn Nederlân briede jierliks tusken de 1000 en 2000 pearen. It burdmantsje is net bedrige en stiet net op de [[Reade list fan fûgels]]. Yn Fryslân komt it burdmantsje as briedfügel foaral foar yn de natuergebieten by de Iselmarkust lâns: fan Makkumer Noardwaard oant Mirnser Klif. Yn de Lauwersmar is er tige algemien en ferspraat troch Fryslân komme ek pearkes te brieden. ==Taksonomy== De soarte telt trije ûndersoarten: * ''Panurus biarmicus biarmicus'': West-, Midden-, Súd-Jeropa * ''Panurus biarmicus russicus'': Súdeast- en East-Jeropa, Midden-Aazje * ''Panurus biarmicus kosswigi'': Súdeast-Turkije <gallery widths="130px" heights="200px"> Panurus biarmicus -Oare Marshes, Kent, England -male-8 (3).jpg|Mantsje Panurus biarmicus -Oare Marshes, Kent, England -female-8 (2).jpg|Wyfke Panurus biarmicus - juvenile.JPG|Jonge fûgel </gallery> == Keppeling om utens == * [https://www.vogelbescherming.nl/ontdek-vogels/kennis-over-vogels/vogelgids/vogel/baardman#Verspreiding Vogelbescherming: baardman] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Burdmantsje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fatikaanstêd]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Monako]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] 6522t70hixbkn0o96djxobqgnho0nqa 0 160722 1235114 1222693 2026-07-15T05:47:30Z SpinnerLaserzthe2nd 44104 ([[c:GR|GR]]) [[File:Flag of Barnaul (2021).jpg]] → [[File:Flag of Barnaul (2021-).svg]] 1235114 wikitext text/x-wiki {{Universele ynfoboks stêd | namme = Barnaûl<br><small>Барнау́л</small> | ôfbylding = Barnaul Aquamarine 012 9064.jpg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | wapen = [[Ofbyld:Flag of Barnaul (2021-).svg|90px]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Ofbyld:Ceremonial Coat of Arms of Barnaul.svg|60px]] | | lân = [[Ofbyld:Flag of Russia.svg|20px]] [[Ruslân]] | bestjoerlike ienheid 1 = Kraj | namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of Altai Krai.svg|border|20px]] [[Altai (kraj)|Altai]] | bestjoerlike ienheid 2 = | namme bestjoerlike ienheid 2= | bestjoerlike ienheid 3 = | namme bestjoerlike ienheid 3= | bestjoerlike ienheid 4 = | namme bestjoerlike ienheid 4= | boargemaster = | stedsyndieling = 5 distrikten | gemeente-yndieling = | ynwennertal = 620.419 <small>(2024)</small> | oerflak = 322,01 km² | befolkingstichtens = 1926,71 ynw./km² | stêdekloft = 852.699 ynwenners | hichte = 180 m | stifting = 1730 <br> stêd sûnt 1771 | ferkearsieren = | postkoade = 656xxx | netnûmer = | tiidsône = (UTC+7) MSK+4 | simmertiid = | koördinaten = {{Koördinaten yn tekst|53_20_50_N_83_46_42_E_scale:12500_type:landmark_region:RU|53°20'N 83°46'E}} | webside = [https://www.barnaul.org/ www.barnaul.org] | ôfbylding2 = | ôfbyldingstekst2 = | ôfbylding3 = | ôfbyldingstekst3 = | mapname = Ruslân | mapwidth = | lat_deg = 53 | lat_min = 20 | lat_sec = 50 | lat_dir = N | lon_deg = 83 | lon_min = 46 | lon_sec = 42 | lon_dir = E | tekst by posysjekaart = | ôfbylding99 = | ôfbyldingstekst99 = | ôfbyldingsbreedte99 = }} '''Barnaûl''' ([[Russysk]]: Барнау́л) is in stêd yn 'e [[Ruslân|Russyske Federaasje]]. De stêd is de haadstêd fan 'e [[kraj]] [[Altai (kraj)|Altaj]] en leit oan 'e [[Ob]], de langste rivier fan it lân. == Skiednis == Barnaûl heart by de âldere stêden fan [[Sibearje]]. De stêd waard yn 1730 stifte as in kozakkefort. Offisjeel wurdt it jier 1730 beskôge as it stiftingsjier fan 'e stêd, mar it jier 1739 is dokumintearre dat de ûndernimmer Akinfi Demidov in koperranerij oan 'e mûning fan 'e Barnaûlka yn 'e Ob bouwe liet, dêr't de stêd om hinne groeide. De koperranerij stie tichteby de rivier, sadat it transport fan 'e masines en it ferfier fan it koper maklik wie. Dêrnjonken wie tichteby ek bosk dat brânstof levere. Sa ûnstie it earste yndustriële sintrum fan Sibearje. [[Ofbyld:Copper smelting factory Barnaul.jpg|thumb|left|Koperranerij Barnaûl, healwei de 19e iuw.]] Doe't in pear jier letter sulvererts yn it [[Altaiberchtme]] fûn waard, ûnstie yn Barnaûl in ranerij foar [[sulver]]. Yn dy tiid levere de regio 90% fan al it sulver yn Ruslân. [[Katarina de Grutte]] liet de yndustry fan Barnaûl ûnteigenje en hja nasjonalisearre de stêd as sulversintrum fan it ryk. Sûnt 1771 wie de stêd de twadde mynstêd fan Ruslân. De stêd hie dêrmei spesjale privileezjes, lykas it rjocht om sels jild út te jaan. De ôfskaffing fan it liifeigendom en it útputten fan 'e natuerlike helpboarnen laten yn 1893 ta it sluten fan 'e sulverranerij. Sûnt it begjin fan 'e 20e iuw ûtwikkele de stêd him as kommersjeel sintrum. Yn 1902 waard foar de hannel in ferbining troch it Altaiberchtme nei [[Mongoalje]] iepene. De ekonomy krige in fiedere oantrún troch de oansluting op it spoar Turkestan-Sibearje. In grutte stedsbrân ferneatige de stêd yn 1917. De weropbou, dy't troch de [[Russyske boargerkriich]] net eine, fûn plak as in túnstêd mei in soad grien. [[Ofbyld:Barnaul City Duma.jpg|thumb|left|Stedsdûma fan Barnaûl.]] Yn 'e jierren 1920-1940 ûntwikkele Barnaûl him neffens de prosessen fan yndustrialisaasje en kollektivaasje. In soad ynwenners fan doarpen ferhûzen nei de stêd, dy't in sintrum waard fan 'e agro-yndustry. Yn 1932 waard de grutste tekstylfabryk fan West-Sibearje yn Bernaûl boud. Doe't de kraj Altai yn 1937 stifte waard, waard Barnaûl oanwiisd as de haadstêd fan it distrikt. Nei de Dútske ynvaazje yn 1941 ferhûzen likernôch 100 bedriuwen út [[Moskou]], [[Leningrad]], [[Odessa (stêd)|Odessa]], [[Charkov]] en oare troch de Dútsers bedrige stêden nei de Barnaûl. Likernôch de helte fan 'e patroanen dy't it [[Reade Leger]] brûkte, waard yn in masinefabryk fan Barnaûl produsearre. Nei de kriich groeide de stêd fierder en yn noardlike en noardwestlike rjochting waarden nije stedswiken oanlein. Healwei de jierren 1990 waard ek Barnaûl slim rekke troch de ekonomyske tebekslach. Fan in yndustriëel sintrum ûntwikkele de stêd him nei sektoren as de hannel, tsjinsten, bou en fiedselyndustry. Under [[Vladimir Pûtin]] is de Russyske ekonomy bot groeid, itjinge ek te sjen is oan it grutte tal nijbouprojekten yn Barnaûl. Yn dy tiid waarden de houten gebouwen mei ien ferdjipping yn it sintrum ferfongen troch hege wengebouwen en winkelsintra. Troch in weryndieling yn 2003 wreide it grûngebiet fan de stêd út. == Befolkingsûntwikkeling == {| class="wikitable" border="1" |+ Untjouwing ynwennertal Rûbtsovsk (1840-2022) ! Jier !! 1835 || 1879 || 1897 || 1916 || 1939 !! 1959 !! 1970 !! 1979 !! 1989 !! 2002 !! 2010 || 2012 || 2021 |- | '''Befolking''' || 9.100 || 13.529 || 21.073 || 71.200 || 148.162 || 305.046 || 439.134 || 533.263 || 601.811 || 600.749 || 612.401 || 621.669 || 631.124 |} {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan 'e Russysktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:ru:Барнаул]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Barnaul|Bernaûl}} }} [[Kategory:Plak yn Altai (kraj)]] [[Kategory:Plak stifte yn 1730]] 905hxylz36ut9wtmptpkezpu9evi0kl 0 174205 1235094 1187163 2026-07-15T00:24:20Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235094 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = diamantdo |Ofbyld = [[Ofbyld:Diamond Dove - Round Hill Nature Reserve.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[sebradowen]] (''Geopelia'') |Wittenskiplike namme = Geopelia cuneata |Beskriuwer, jier= [[John Latham|Latham]], 1801 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Diamond Dove.jpg|center|250px]]<small>{{Color box|#be5752}} fersprieding diamantdo }} De '''diamantdo''' (''Geopelia cuneata'') is in endemyske dofûgel fan [[Austraalje]]. De soarte is by ús tige bekend as foliêrefûgel. Diamantdokes hearre ta de lytste dokes fan 'e likernôch 300 dowesoarten. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Geopelia cuneata nesting - Christopher Watson.jpg|thumb|left|Briedend diamantdoke.]] De diamantdo is in griis-blau doke fan 20 sm lang mei in gewicht fan 35 gram. De wjukken hawwe in hiel soad ljochte flekjes; dêrfandinne ek de namme diamantdo. It kopke en it bealchje binne ljochtgriis en de sturt is dêr foaroer wat donkerder. Om it reade eachje hat de fûgel in rôze ring. It mantsje en it wyfke hawwe hast gjin ûnderskied. It ferskil is allinne by de balts te sjen as it mantsje de sturt útspraat en it wyfke net. De eachring fan it mantsje is boppedat wat donkerder en dikker as dy fan it wyfke. == Nêst == By de balts bûget it mantsje ferskillende kearen foar it wyfke en hy hâldt syn sturt leadrjocht en útspraat omheech. It nêst bestiet trochstrings út twa aaikes, dy't yn 13 dagen troch it pearke útbret wurde. Nei trije of fjouwer moanne binne jonge fûgels geslachtsryp en kinne se foar neiteam soargje; dat is foar dowen tige ier. == Fersprieding == De diamantdo hat in grutte fersprieding yn it binnenlân fan hiel Austraalje. De do ûntbrekt yn 'e kustkriten fan it easten en it suden fan Austraalje. Diamantdokes binne yntrodusearre yn [[Porto Riko]] en libbet dêr ek yn it wyld. Diamantdokes libje by wetter yn fierder drûge gebieten lykas gerslân, strewellelân, beammen oan kanalen en heuvelich gebiet mei strewellen. == Status == De fûgels hawwe in grut ferspriedingsgebiet en de kâns op útstjerren is dêrom lyts. It is in algemiene fûgel, al is it net bekend hoefolle der fan binne. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de fûgel de status fan net bedrige. == Sierfûgel == [[Ofbyld:Diamond dove.jpg|thumb|left|Diamantdoke yn finzenskip.]] Diamantdokes binne populêre sierfûgels dy't maklik yn pearkes mei lytsere fûgelsoarten holden wurde kinne. As se allinne holden wurde, kinne se lestich wurde; dêrom is it better om se as pearke te hâlden. Meardere pearkes yn ien folière is ôf te rieden, om't mantsjes yn 'e briedtiid wol agressyf foar oare mantsjes oer wêze kinne. Diamantdokes ite sied, grienfoer, aaikes fan mychhimmels en út en troch larven. Der besteane by hobbyïsten ek mutaasjes yn 'e kleuren. Foarbylden binne de sulveren diamantdo of brune diamantdokes. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Nederlânsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:nl:diamantduif]] (ferzje 13 april 2024) {{reflist}} ---- {{Commonscat|Geopelia cuneata|Diamantdokes}} }} [[Kategory:Sebrado]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] 14r0ae4kuih8ch7genj21qdldgg7ll1 0 175199 1235092 1172157 2026-07-15T00:23:14Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235092 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Diadeemreadsturtsje |Ofbyld = [[Ofbyld:Rougequeue de Moussier Parc national de Bou Kornine.jpg|250px]]<br><small>mantsje</small><br>[[Ofbyld:Rougequeue de Moussier femelle Zriba.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[miggesnappers]] (''Muscicapidae'') |Skaai = [[readsturtsjes]] (''Phoenicurus'') |Wittenskiplike namme= Phoenicurus moussieri |Beskriuwer, jier= [[Victor Aime Leon Olphe-Galliard|Olphe-Galliard]], 1852 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} It '''diadeemreadsturtsje''' (''Phoenicurus moussieri'') is in [[sjongfûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] ''Muscicapidae'' ([[miggesnappers]]). == Beskriuwing == It 12 oant 13 sm lange mantsje ûnderskiedt him troch de brede, wite eachbraustreek, dy't oant en mei de sydkanten fan 'e hals trochrint. De fûgel hat wite flekken op 'e fierder donkere wjukken, in swart masker om 'e eagen en in readbrune kiel, boarst en búk. It fealbrune wyfke is minder kleurryk as it mantsje en hat in soad fan it wyfke fan it gewoane readsturtsje. Wol is it wyfke fan it diadeemreadsturtsje oer it generaal wat lytser en hat it ek in wat read-efticher ûnderbealchje. == Fersprieding == Diadeemreadsturtsjes komme yn it noardwest fan Afrika foar, benammen yn it [[Atlasberchtme]] fan súdik [[Marokko]], noardlik [[Algerije]] en noardlik [[Tuneezje]]. Yn Europa komt de fûgel lokaal yn [[Spanje]] en op [[Malta]] foar. It fûgeltsje libbet op in hichte oant 3000 meter yn rûge rotsgebieten mei strewellen en hjir en dêr wat beammen. == Nêst == [[Ofbyld:Cuculus canorus bangsi MHNT.ZOO.2010.11.149.11.jpg|thumb|left|Aaikes.]] It diadeemreadsturtsje boud it nêst yn strewellen of op 'e grûn en leit yn 'e regel trije oant seis aaien. == Status == It is net bekend hoe grut de populaasje is, mar oannommen wurdt dat de oantallen stabyl binne. Dêrfandinne stiet de fûgel op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/22710069 Birdlife, oproppen 5 juny 2024] * [https://ebird.org/species/moured1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 5 juny 2024] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=NL&avibaseid=7A8D10C08494138B&sec=lifehistory. Avibase, oproppen 5 juny 2024] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Phoenicurus moussieri|Diadeemreadsturtsjes}} }} [[Kategory:Readsturtsje]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malta]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] olceh3ehqkhpqtk5fi5a7x3e4o48flq 0 175693 1235084 1175487 2026-07-15T00:16:22Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235084 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Chathamein |Ofbyld = [[Ofbyld:MA I364432 Anas chathamica 006.jpg|250px]]<br>''Skedel fan 'e Chathamein'' |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[einen]] (''Anas'') |Wittenskiplike namme= † Anas chathamica |Beskriuwer, jier= [[Walter Oliver|Oliver]], 1955 |IUCN-status= status: [[File:Fossyl.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Histoaryske fersprieding fan de Chathamein (Anas chathamica).png|center|250px]] }} De '''Chathamein''' (''Anas chathamica'') is in útstoarne [[einfûgel]], dy't ea op 'e [[Nij-Seelân]]ske [[Chathameilannen]] yn it súdwesten fan 'e [[Pasifyske Oseaan]] libbe. Nei alle gedachten stoar de ein yn 'e 16e iuw troch de jacht fan minsken út. == Taksonomy == De soarte waard earder yn it monotypyske [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Pachyanas'' yndield. Neffens in analyse fan [[mitogondriaal DNA]] fan in [[subfossyl]] koe oantoand wurde dat de Chathamein yn it skaai [[einen]] (''Anas'') thúshearde. Fan 'e noch libjende fûgels hiene se de measte sibskip mei de Nij-Seelânske [[Aucklandtsjilling]], de [[Campelltsjilling]] en de [[brune tsjilling]]. == Beskriuwing == De Chathamein waard mei help fan bonken út 'e samling fan it Canterbury Museum yn [[Christchurch]] yn 1955 troch Walter Oliver yn 'e twadde edysje fan ''New Zealand Birds'' as in stevich boude ein beskreaun. Guon skriuwers ha suggerearre dat de fûgel net fleane koe, mar yn ferlikening mei oare einesoarten wiene de bonken fan 'e wjukken fan 'e soarte net bot redusearre. {{Boarnen|boarnefernijing= Dit artikel is foar in grut part in oersetting fan 'e Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar boarnen en oare ferwizings op [[:en:Anas chathamica]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anas chathamica}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ein (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Chathameilannen]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Bist útstoarn yn de 16e iuw]] 2siuxn8ncp3axqtilgcpeua4e10qao8 1235085 1235084 2026-07-15T00:17:26Z Ieneach fan 'e Esk 13292 red 1235085 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Chathamein |Ofbyld = [[Ofbyld:MA I364432 Anas chathamica 006.jpg|250px]]<br>''Skedel fan 'e Chathamein'' |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Anseriformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[einen]] (''Anas'') |Wittenskiplike namme= † Anas chathamica |Beskriuwer, jier= [[Walter Oliver|Oliver]], 1955 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:Histoaryske fersprieding fan de Chathamein (Anas chathamica).png|center|250px]] }} De '''Chathamein''' (''Anas chathamica'') is in útstoarne [[einfûgel]], dy't ea op 'e [[Nij-Seelân]]ske [[Chathameilannen]] yn it súdwesten fan 'e [[Pasifyske Oseaan]] libbe. Nei alle gedachten stoar de ein yn 'e 16e iuw troch de jacht fan minsken út. == Taksonomy == De soarte waard earder yn it monotypyske [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Pachyanas'' yndield. Neffens in analyse fan [[mitogondriaal DNA]] fan in [[subfossyl]] koe oantoand wurde dat de Chathamein yn it skaai [[einen]] (''Anas'') thúshearde. Fan 'e noch libjende fûgels hiene se de measte sibskip mei de Nij-Seelânske [[Aucklandtsjilling]], de [[Campelltsjilling]] en de [[brune tsjilling]]. == Beskriuwing == De Chathamein waard mei help fan bonken út 'e samling fan it Canterbury Museum yn [[Christchurch]] yn 1955 troch Walter Oliver yn 'e twadde edysje fan ''New Zealand Birds'' as in stevich boude ein beskreaun. Guon skriuwers ha suggerearre dat de fûgel net fleane koe, mar yn ferlikening mei oare einesoarten wiene de bonken fan 'e wjukken fan 'e soarte net bot redusearre. {{Boarnen|boarnefernijing= Dit artikel is foar in grut part in oersetting fan 'e Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar boarnen en oare ferwizings op [[:en:Anas chathamica]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Anas chathamica}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ein (skaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Chathameilannen]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Bist útstoarn yn de 16e iuw]] jsqp3zrwkut5fi0mznvv1j05l3bitk5 0 175732 1235070 1177017 2026-07-15T00:03:57Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235070 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = bûnte seachbek |Ofbyld= [[File:Mergus serrator -New Jersey -USA -winter-8.jpg|250px]]<br><small>jerk</small><br>[[Ofbyld:Red-breastedMerganserMittelsägerWeibchen 05.jpg|250px]]<br><small>wyfke</small> |lûd = [[Ofbyld:Mergus serrator - Red-breasted Merganser XC139389.ogg|250px]]<br><small>Lûdsfragmint.</small> |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Ansariformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[seachbekken]] (''Mergus'') |Wittenskiplike namme= Mergus serrator |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:Mergus serrator distr.png|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#f2ff22}} [[simmerfûgel]] <br>{{Color box|#56b541}} [[stânfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#2887d0}} [[wintergast]] }}</small> }} De '''bûnte seachbek''' (''Mergus serrator'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[einfûgels]] (''Anatidae''). De fûgel waard foar it earst offisjeel yn 1758 troch de [[Sweden|Sweedske]] [[Biology|biolooch]] [[Carolus Linnaeus]] beskreaun yn 'e tsiende edysje fan syn ''Systema Naturae'' ûnder de [[Nomenklatuer|binomiale]] namme ''Mergus serrator''. It [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Mergus'' is in [[Latyn|Latynsk]] wurd, dat troch [[Romeinen|Romeinske]] skriuwers brûkt waard om te ferwizen nei in net-spesifike wetterfûgel. De namme ''serrator'' is Latyn foar seager, itjinge ferwiist nei de tosken wêrmei 't de bûnte seachbek glêde fiskjes goed snippe kin. De soarte is monotypysk, dat wol sizze dat der gjin ûndersoarten erkend wurde. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Red-breasted merganser Barnegat Lighthouse SP 3.5.22 DSC 8573.jpg|thumb|left|Pearke bûnte seachbekken.]] Bûnte seachbekken binne 52 oant 58 sm lang en ha in spanwiidte fan 67 oant 82 sm. De fûgel hat in pikerige toef en in lange, tinne reade snaffel mei rânen dêr't lytse toskjes op sitte. In folwoeksen jerk hat in donkerblauwe oant swarte kop mei in griene glâns en reade eachjes, in wite hals mei in roestbrún boarst. It jerkje is swart op 'e rêch en wyt fan ûnder. In folwoeksen wyfke hat in oranjebrune kop, oranje eachjes en in griiseftich bealchje. Juvenilen ha in soad fan 'e wyfkes, mar misse de wite kraach en ha minder wyt op 'e wjukken. De bûnte seachbek is wat lytser as de [[grutte seachbek]]. Fierder ferskilt it folwoeksen jerkje mei it jerkje fan 'e grutte seachbek troch de pikerige toef en it brune boarst. De grutte seachbek hat in folslein wyt boarst en net sa'n toef. == Iten == De ein yt benammen lytse fiskjes, wetterynsekten, skaaldierkes en amfibyen. == Fersprieding == [[Ofbyld:Red-breasted merganser drake in flight, setauket harbor (34018674425).jpg|thumb|left|Fleanende bûnte seachbek.]] Bûnte seachbekken briede yn swietwettermarren en rivieren yn noardlik [[Noard-Amearika]], [[Grienlân]], [[Europa]] en [[Aazje]]. Se hawwe it nêst op smoute plakken op 'e grûn by wetter. It is in trekfûgel dy't oan 'e kusten súd fan it briedgebiet oerwinteret. Oant 1977 wie de bûnte seachbek yn [[Nederlân]] in ûnregelmjittige briedfûgel. Hjoed-de-dei wurdt de briedpopulaasje op 40 oant 60 pearkes rûsd (2023). It tal fûgels dat oerwinteret is heger en wurdt tusken 4.500 en 7.500 rûsd, wylst 4.500 oant 7.500 yn novimber en maart trochtsjen. De oantallen binne yn 'e jierren 1980 en 1990 foars tanommen. De measte kâns om winterdeis bûnte seachbekken te sjen is yn it westlike [[Waadgebiet]] en [[Grevelingen]] tusken [[Seelân]] en [[Súd-Hollân]]. Briedgefallen komme foar yn it Siuwske Deltagebiet en in pear yn it Waadgebiet. == Status == De fûgel wurdt op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre. De wrâldpopulaasje is stabyl en wurdt op 495.000 oant 605.000 fûgels rûsd. De Europeeske populaasje wurdt op 140.000 oant 240.000 fûgels rûsd. {{Boarnen|boarnefernijing= Dizze side is alhiel of foar in part in oersetting fan de Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar de bewurkingsskiednis: [[:en:Red-breasted merganser]] * [https://stats.sovon.nl/stats/soort/2210 SOVON, oproppen 9 july 2024.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/red-breasted-merganser-mergus-serrator/text Birdlife, oproppen 9 july 2024.] * [https://ebird.org/species/rebmer Ebird, oproppen 9 july 2024.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Mergus serrator}} }} {{DEFAULTSORT:bunte seachbek}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Seachbek]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Fêreu-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guernsey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jersey]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Man]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Ierlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] hkcr2nnpd511iwofmufh2fblbos1wtk 0 175754 1235087 1171940 2026-07-15T00:20:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235087 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Chathamseachbek |Ofbyld = [[Ofbyld:MA I334096 Mergus milleneri.jpg|250px]]<br>subfossyl fûn oan 'e westkust fan 'e Te Whanga-lagune op Chathameilân. |lûd= |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[goeseftigen]] (''Ansariformes'') |Famylje = [[einfûgels]] (''Anatidae'') |Skaai = [[seachbekken]] (''Mergus'') |Wittenskiplike namme= † Mergus milleneri |Beskriuwer, jier= Williams & Tennyson, 2014 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Chathamseachbek''' (''Mergus milleneri'') is in útstoarne [[einfûgel]] út it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[seachbekken]] (''Mergus''). De fûgel libbe op de [[Nij-Seelân|Nijseelânske]] [[Chathameilannen]]. De [[binomiale namme]] ferwiist nei Philip Millener, dy't materiaal fan 'e soarte sammele. == Beskriuwing == De soarte is allinne bekend fanwegen de fynst fan [[Subfossyl|subfossilen]]. Oer de fûgel is net in soad bekend. It wie de lytste fan alle seachbeksoarten. Neffens de fynsten kaam de fûgel op it hiele eilân foar, mar net op it lytsere tichteby lizzende eilân. == Sjoch ek == * [[Nijseelânske seachbek]] {{Boarnen|boarnefernijing= Dit artikel is foar in grut part in oersetting fan 'e Ingelsktalige Wikipedyside; sjoch foar boarnen en oare ferwizings op [[:en:Chatham Island merganser]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Mergus milleneri}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Seachbek]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Chathameilannen]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Bist útstoarn yn it Holoseen]] 72swt3fx570a1jvhbbxq8xceytuyle1 0 179023 1235106 1179820 2026-07-15T00:33:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235106 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Dwerchara |Ofbyld = [[Ofbyld:Chestnut-fronted Macaw RWD.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld]] (''Psittacidae'') |Skaai = [[echte ara's]] (''Ara'') |Wittenskiplike namme= Ara severus |Beskriuwer, jier = [[Carolus Linnaeus|Linaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[Ofbyld:Ara severus distribution.svg|center|250px]] }} De '''dwerchara''' (''Ara severus'') is in [[Echte ara's|arasoarte]] út de famylje [[pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld]] (''Psittacidae''). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard as ''Psittacus severus'' troch [[Carolus Linnaeus]] yn 1758 publisearre. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Ara severa -head-6.jpg|thumb|left]] De fûgel is ynklusyf de sturt likernôch 45 sm lang. It fearrekleed fan 'e dwerchara is fral grien mei oan 'e foarkant reade en blauwe plakken op 'e wjukken. Op 'e foarholle sit boppe de swarte snaffel in kastanjebrún plak. Oer de kiel rint in smelle, kastanjebrune streek. Om 'e giele eagen is de neakene hûd bêzje mei smelle streekjes fan lytse brune fearkes. De griene sturt hat in foar ara's typyske puntige foarm en is likernôch 20 sm lang en is oan 'e ûnderkant brúnread. De poaten binne ljochtgriis. De dwerchara weecht tusken de 300 en 390 gram. Mantsjes binne wat grutter as wyfkes, mar der is gjin ferskil yn kleuren. == Fersprieding == Dwerchara's libje yn grutte dielen fan it noarden fan Súd-Amerika. De fûgel komt foar yn it suden fan [[Panama]], it noardlike diel fan [[Bolivia]] en [[Fenezuëla]], it noardlike diel fan it [[Amazône]]bekken yn [[Brazylje]], [[Suriname]] en [[Guyana]]. Yn 'e [[Feriene Steaten]] is de dwerchara yntrodusearre. Syn natuerlike biotoop binne it reinwâld en de iggen fan rivieren. == Iten == [[Ofbyld:Parrot clay lick.jpg|thumb|left|Klaaislikjende dwerchara's.]] De fûgels ite fruchten, sied, nuten, fruit fan palmbeammen en beien. Se komme ek faak yn groepen by klaaiôfsettings foar mineralen, dy't it gif fan it iten neutralisearje. == Nêst == Dwerchara's binne hoalebrieders. It wyfke leit yn in beamholte meastentiids twa oant trije wite aaien, dy't yn 28 dagen útbret wurde. De jongen bliuwe dan noch 70 dagen yn it nêst en fleane dan út. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Yn it westen fan Ekwador en it noarden fan Fenezuëla ferliest de fûgel biotoop troch it feroarjende lângebrûk lykas as omsetten fan bosk yn lân foar boeren. Ek wurdt de fûgel yllegaal fongen foar de hannel. Alhoewol't net bekend is hoe grut de populaasje is en de populaasje ôfnimt, stiet de dwerchara as net bedrige op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://www.iucnredlist.org/species/22685577/130103061 IUCN-nl, oproppen 4 jannewaris 2025.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/chestnut-fronted-macaw-ara-severus Birdlife, oproppen 4 jannewaris 2025.] * [https://www.parrots.org/encyclopedia/chestnut-fronted-macaw.Animal World Parrot Trust, oproppen 4 jannewaris 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Ara severus|Dwerchara}} }} {{DEFAULTSORT:Dwerchara}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte ara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten]] obwp4iskbhxcyxogtntybtgn535gw41 0 179027 1235098 1179849 2026-07-15T00:28:58Z Ieneach fan 'e Esk 13292 kepp. fuorthelle nei plaatsje dat blykber op Commons wiske wie; IUCN-status 1235098 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = |Ofbyld = |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld]] (''Psittacidae'') |Skaai = [[echte ara's]] (''Ara'') |Wittenskiplike namme= † Ara atwoodi |Beskriuwer, jier = [[Austin Hobart Clark|Clark]], 1908 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:LocationDominica.svg|center|250px]] }} De '''Dominika-ara''' (''Ara atwoodi'') of '''Atwoods-ara''' is in [[Hypotetyske soarten|hypotetysk]] útstoarne [[Echte ara's|arasoarte]], dy't libbe hawwe soe op it eilân [[Dominika]]. De fûgel is allinne bekend fan 'e beskriuwingen fan 'e [[Grut-Brittanje|Britske]] koloniale rjochter Thomas Atwood yn syn yn 1791 publisearre boek "The History of the Island of Dominica". Neffens de beskriuwing fan Atwood wiene it lûdroftige fûgels mei in prachtich grien en giel fearrekleed. De hûd om it each wie oant de woartel fan 'e snaffel readeftich. Se hiene harren nêsten heech yn 'e beammen, dêr't se yn grutte groepen beien ieten. Op 'e fûgel waard jage foar it fleis, dat tige fet wie en net in soad smaak hie. Dêrom waard fan 'e fûgels fral sop makke, dat as tige streksum beskôge waard. De soölooch [[Austin Hobart Clark]] dielde yn 1905 de fûgel ynearsten by de [[Gûadelûpara]] (''Ara guadeloupensis'') yn, mar nei't Clark op 'e beskriuwing fan Atwood attindearre waard, fermelde er yn 1908 de fûgel as in aparte soarte. Om 't der gjin [[argeology]]ske resten fan 'e fûgels fûn binne, wurdt de Dominika-ara meast as in hypotetysk útstoarne soarte beskôge. {{boarnen|boarnefernijing= Sjoch foar boarnen en referinsjes: [[:en:Dominican green-and-yellow macaw]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hypothetical extinct Ara|Hypotetyske útstoarne ara's}} }} {{DEFAULTSORT:Dominika ara}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Echte ara]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Hypotetysk bist]] [[Kategory:Bist útstoarn yn de 18e iuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] lie9mgpyrfut5czuuo9e3szknft9sj5 0 179359 1235086 1181049 2026-07-15T00:18:05Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235086 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Chathamkaka |Ofbyld = [[Ofbyld:Chatham Kaka, Nestor chathamensis, by Hannah Moss 2019.12.16.png|250px]]<br>Artistike rekonstruksje út 2019. |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[kakapofûgels]] (''Strigopidea'') |Skaai = [[kaka's]] (''Nestor'') |Wittenskiplike namme= † Nestor chathamensis |Beskriuwer, jier = Wood, Mitchell, Scofield en Tennyson, 2014 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Chatham Islands in New Zealand (zoom).svg|250px]] }} De '''Chathamkaka''' (''Nestor chathamensis'') is in útstoarne pappegaai dy't eartiids endemysk wie op de [[Chathameilannen]] beëasten [[Nij-Seelân]]. Ynearsten waard tocht dat it gyng om de [[Kaka (fûgel)|Nij-Seelânske kaka]] (''Nestor meridionalis''), mar nei yngreven ûndersyk fan 'e [[subfossyl|subfossilen]] waard konkludearre dat de fûgel in aparte [[Endemisme|endemyske]] soarte wie. Hûndertfyftich jier nei de komst fan 'e earste [[Polyneezje|Polyneezjers]] op 'e eilannen, om 1500 hinne, stoar de fûgel tusken 1500 en 1650 út, dus noch lang foardat de Europeanen oankamen. Fan 'e fûgel binne gjin beskriuwingen of hûden bewarre bleaun. == Beskriuwing == De fûgel libbe yn bosken en wie likernôch like grut as de ûndersoarte fan it [[Noardereilân (Nij-Seelân|Noardereilân]] fan 'e kaka, ''Nestor meridionalis septentrionalis''. It bekken wie folle breder, de poaten wiene grutter en de snaffel siet tusken de snaffel fan 'e [[Kea (fûgel)|kea]] en de kaka yn. Om't de fûgel grutter as de Nij-Seelânske falk wie, hie de Chathamkaka gjin natuerlike fijannen. Oannommen wurdt dat er min fleane koe en dat makke him kwetsber foar de jacht nei't de Polyneezjers op 'e eilannen lannen. {{boarnen|boarnefernijing= Sjoch foar boarnen en referinsjes op [[:en:Chatham kākā]] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/norfolk-island-kaka-nestor-productus/text Birdlife, oproppen 12 jannewaris 2025] * [https://www.nzbirdsonline.org.nz/species/chatham-island-kaka New Zealand Birds Online, oproppen 12 jannewaris 2025] }} {{DEFAULTSORT:Chathamkaka}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Kakapofûgel]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Bist útstoarn yn de 17e iuw]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Chathameilannen]] 6jksyinmqnucnaepbxmai4abm8g058q 0 179400 1235075 1181231 2026-07-15T00:10:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235075 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Bûnte strûksjonger |Ofbyld = [[Ofbyld:LusciniolaThoracicaKeulemans (cropped).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[imerkesjongerfûgels]] (''Locustellidae'') |Skaai = [[strûksjongers]] (''Locustella''), |Wittenskiplike namme= Locustella thoracica |Beskriuwer, jier= [[Edward Blyth|Blyth]], 1845 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[Ofbyld:Locustella thoracica distribution map.png|center|250px]] <small>{{Color box|#d9182c}} [[simmerfûgel]]<br>{{Color box|#3e62d3}} [[wintergast]]</small> }} De '''bûnte strûksjonger''' (''Locustella thoracica'', synonym: ''Bradypterus thoracicus'') is in 12 oant 14 sm lange [[sjongfûgel]] út de famylje fan 'e [[imerkesjongerfûgels]] (''Locustellidae''). == Beskriuwing == De bûnte strûksjonger is in waarmbrún fûgeltsje mei in relatyf koarte, rûne sturt, lange brune ûndersturtdekfearren mei wite punten en lytse plakjes op 'e kiel en it boarst. Se binne fierder griis op 'e wangen en it boarst en oliifbrún op 'e flanken. == Fersprieding == Bûnte strûksjongers libje fan 'e [[Himalaya]] oant Sintraal-[[Sina]]. De fûgels libje yn strewellen oan 'e rânen fan bosken en yn heech gers. Wnterdeis sykje se de dellings op. == Undersoarten == De fûgel wurdt monotypysk behannele of ferdield yn twa ûndersoarten: * ''Locustella thoracica thoracica'' (Himalaya fan [[Nepal]] oant [[Assam]], yn súdeastlik [[Tibet]] en súdwestlik Sina) * ''Locustella thoracica przevalskii'' (yn 'e bergen fan westlik Sina oant súdeastlik Tibet en it noarden fan [[Birma]]). De soarte liket in soad op 'e [[Westhimalaja-strûksjonger]] en de [[Baikalstrûksjonger]], dy't earder as in ûndersoarten fan 'e bûnte strûksjonger behannele waarden, mar se ferskille yn sang, uterlik en ek genetysk. == Iten en nêst == De bûnte strûksjonger yt ynsekten, dy't se yn it tichte gers sykje. Se briede fan maaie oant july. == Status == De soarte hat in tige grut ferspriedingsgebiet. Om 't der fierder gjin bewiis is foar it tebekrinnen fan 'e soarte troch serieuze bedrigingen, wurdt de bûnte strûksjonger troch de [[IUCN]] as net bedrige op 'e [[Reade list]] klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/river-warbler-locustella-fluviatilis/text Birdlife, oproppen 9 jannewaris 2025] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/spobuw3/cur/introduction Birds of the World, oproppen 13 jannewaris 2025.] * [https://www.iucnredlist.org/species/103785851/112877759 IUCN, oproppen 13 jannewaris 2025] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=21589EE3B2A410E8 Avibase, oproppen 13 jannewaris 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Locustella thoracica|bûnte strûksjonger}} }} {{DEFAULTSORT:bunte struksjonger}} [[Kategory:Strûksjonger]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] ldvhxlyy0165uvub27x4cvr3hriktb5 0 179627 1235090 1182369 2026-07-15T00:22:25Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235090 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Derby's parkyt |Ofbyld = [[Ofbyld:普洱国家公园犀牛坪景区 105.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittacoidea'') |Skaai = [[ealparkiten]] (''Psittacula'') |Wittenskiplike namme= Psittacula derbiana |Beskriuwer, jier = [[Louis Fraser|Fraser]], 1852 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:PsittaculaDerbianaRangeAsia.png|250px]] }} '''Derby's parkyt''' of de '''derbyparkyt''' (''Psittacula derbiana'') is in [[pappegaai-eftigen|pappegaaieftige]] fan it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[ealparkiten]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[pappegaaien fan de Alde Wrâld]] (''Psittaculidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Psittacula derbiana -Wilhelma Zoo, Stuttgart, Germany -pair-8a.jpg|thumb|left|Mantsje en wyfke yn finzenskip.]] De 46 oant 50 sm lange fûgel is in grutte ealparkyt. De kop is foar in grut part lavindel fan kleur en tusken de eachen rint in swarte bân, dy't by it each yn in [[Turkwaze (kleur)|turkwaze]] kleur oergiet. In bredere swarte bân is te sjen ûnder de snaffel oant ûnder de earen. It wyfke hat gjin turkwaze kleur om it each en hat in effen swarte snaffel, wylst de boppesnaffel fan it mantsje read is en in giele punt hat. Juvenilen binne oer it generaal fealer en ha in griene kop. Fanôf de nekke en de rêch is de fûgel grien mei gielige dielen op 'e wjukken. De ûnderkant is lavindel oant ljochtpears en giet foarby de búk yn grien oer. De sturt is blau mei oan 'e rânen grien en fan ûnder gieleftich. == Fersprieding == De fûgel is in [[stânfûgel]] yn [[Tibet]] ([[Sina]]) en [[Arunachal Pradesh]] ([[Yndia]]). De fûgel libbet yn nullebosk, mingd bosk, tusken rododendrons en dellings mei in kultuerlânskip op in hichte tusken 1.250 en 4.000 m. == Gedrach == De fûgels ite sied fan 'e ''Pinus tabulaeformis'', koarn, katsjes fan populierebeammen en fruit en mooglik ek beien, knoppen en wringeleaze dierkes. Se kinne foar boeren in lêst wêze troch oan it rypjende fruit te fretten of maisfjilden ôf te strûpen. De soarte hat in nêst yn in beamholte fan 'e ''Populus ciliata'' en de wyfkes lizze twa oant fjouwer aaien. == Status == Der is gjin rûzing fan 'e oantallen fûgels fan 'e populaasje, mar yn 1997 wie de soarte noch frij algemien. Oannommen wurdt dat de soarte te lijen hat fan 'e fangst út de natuer foar de hannel yn koaifûgels. Dat soe bliken dwaan út it oantreffen fan 'e fûgels op ynternasjonale merken yn bygelyks Algerije, Palestina, Singapoer en Taiwan, alhoewol't it net altiten dúdlik is of it om yn finzenskip fokte fûgels of fûgels út de natuer giet. De prizen lizze lykwols heech en dêrom soe it fangen fan 'e fûgels út de natuer hiel goed mooglik wêze. Dêrfoar oer stiet dat de soarte it measte foarkomt op grutte, efterôflizzende hichten, dêr't gjin eksploitaasje is. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] is de soarte dêrfom as gefoelich klassifisearre. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://www.iucnredlist.org/species/22685500/256298888 IUCN, oproppen 19 jannewaris 2025.] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/lord-derbys-parakeet-psittacula-derbiana Birdlife, oproppen 19 jannewaris 2025.] * [https://ebird.org/species/derpar1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 19 jannewaris 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=BE817B490E519D62 Avibase, oproppen 19 jannewaris 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Psittacula derbiana|Derby's parkyt}} }} [[Kategory:Ealparkyt]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] sbb3za6lsyclax3mhetu5hdh3f5ywbe 0 179722 1235096 1199743 2026-07-15T00:26:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235096 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Dodo |Ofbyld = [[Ofbyld:Dronte dodo Raphus cucullatus (1).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] (''Columbidae'') |Skaai = '''dodo's''' (''Raphus'')<br><small>[[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760</small> |Wittenskiplike namme= † Raphus cucullatus |Beskriuwer, jier = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EX.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Dodo Range Mauritius.svg|250px]] }} {{Of|de útstoarne fûgelsoarte|de Midsiuwske Fryske sillige|Dodo (sillige)}} De '''dodo''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Raphus cucullatus'', synonym ''Didus ineptus'') wie in fûgel fan likernôch in meter grut, dy't net fleane koe. Dodo's libben allinne op it eilân [[Mauritsius]] yn 'e [[Yndyske Oseaan]]. Hy iet fermintearre fruchten en hie syn nêst op 'e boaiem. Undersikers nimme oan dat de soarte yn 1662 of oars om 1690 hinne útstoar. De meast besibbe fûgel wie de [[Rodriguessolitêr]], dy't op it eilân [[Rodrigues]] libbe en ek útstoar. Fan 'e noch besteande fûgels stiet de [[moannedo]] it tichtste by de dodo. == Beskriuiwing == Dodo's hiene neffens berjochten blaugrize fearren, in likernôch 23 sm lange, swarteftige kromme snaffel mei in readeftige punt. In plôk fan wite golve fearren foarme de sturt en de fûgel lei giele aaien. Dodo's waarden likernôch 1 meter grut en woegen 11 oant 17 kilo. De wjukken wiene koart en net genôch ûntwikkele om te fleanen. Ek hie de fûgel swak ûntwikkele boarstspieren, dy't it fleanen ûnmooglik makken. De fûgel hie ek gjin needsaak om te fleanen, om 't er fierder gjin [[predator]]s op it eilân hie. [[File:DodoMansur cutted.png|thumb|left|De dodo fan Mansur.]] Tradisjoneel wurdt de dodo faak as in massive, lompe en ûnbeholpen fûgel útbylde. Neffens de biolooch Andrew Kitchen stiene fetfuorre dodo's yn finzenskip model foar sokke ôfbylden. Om 't Mauritsius drûge en fochtige tiden hat, sloech de dodo mooglik tsjin 'e ein fan 'e reintiid fet op, om sa de drûge tiid mei net in soad iten te oerlibjen. Fûgels yn finzenskip krigen it hiele jier troch ieten en sa waarden dat hiele fette fûgels. Ien fan 'e pear realistyske ôfbylden fan in libbene dodo makke de Yndiaaske skilder Mansur oan it begjin fan 'e 17e iuw. == Untdekking == [[Ofbyld:View of the Mauritius roadstead - engraving.jpg|thumb|left|Gravuere mei de walchfûgel (nû. 2 lofts).]] De fûgel waard troch in Nederlânske float op reis nei [[East-Ynje]] yn 1598 ûntdutsen. In diel fan dy float lanne nei in stoarm yn septimber dat jier op Mauritsius (doe noch Ilha do Cern neamd). In groep seelju sochten nei wetter en foarrieden en kamen mei in pear fûgels werom dy't net fleane koene. Yn dy tiid wie it eilân net bewenne en de fûgels wiene dêrom nuet. In allinne yn oersettings bewarre reisberjocht út 1599 mei de titel "Waarachtige Beschryving" makke it bestean fan 'e fûgels by Europeanen bekend. Neffens de beskriuwing wiene de fûgels twa kear sa grut as swannen. Seelju joegen de soarte yn lettere berjochten de net sa kompliminteuze namme walchfûgel. Neffens dy teksten smakke it fleis net goed en moast it hiel lang sean wurde om it wat op smaak te bringen, sadat de seelju de foarkar joegen oan oare fûgels. Ut in soad letter berjochten docht bliken dat der nettsjinsteande dat dochs op 'e dodo's jage waard om proviand yn te slaan. De ôfbylden fan 'e doodo yn 'e "Waarachtige Beschryving" waarden neffens ferhalen en hearren en sizzen yn Europa makke en de tekeners brûkten dêrby mooglik oare fûgels as model. Ek de beskriuwingen wiene gruttendiels mei fouten. Lettere ôfbylden, fral dy yn "Quinta Pars Indias Orientalis" fan 'e bruorren De Bry út 1601, wiene nei alle gedachten foar in part basearre op sketsen fan meireizgjende skipsofsieren en waarden yn haadsaak as korrekt beöardiele. Dy ôfbylden soene it foarbyld wurde foar de measte lettere ôfbylden fan 'e dodo's. Libbensechte ôfbylden, dy't pas folle letter publisearre waarden, wiene yn in skipssjoernaal fan 1601 oant 1603 fan de Gelderland fêstlein. Dêr steane sân sketsen yn fan fûgels dy't as libben model tsjinnen. De [[ornitolooch]] Alfred Newton publisearre de sketsen yn 1896. Se litte in plompe fûgel mei in hast rûne romp sjen mei in koart sturtsje fan in pear fearren sjen. == Namme == It wie de reisbeskriuwer Thomas Herbert dy't yn in reisberjocht de namme dodo foar it earst brûkte. Neffens syn sizzen stamde de namme út it Portegeesk. Dy namme soe letter yn it Ingelske taalgebiet trochsette. [[Ofbyld:Dodo - Carnegie Museum of Natural History.jpg|thumb|left|Replika fan in dodo yn it Carnegie Museum of Natural History.]] De dodo waard yn it ferline ek wol Portegeeske pinguïn, dronte, kermisgoes en walchfûgel neamd. De namme walchfûgel waard jûn om't it fleis neffens boarnen net goed smakke yn ferlikening mei oare fûgels op it eilân. De namme kermisgoes is mooglik ôflaat fan 'e datum wêrop't it skip de Gelderland Mauritsius besocht. Op deselde dei waard yn Amsterdam de merke holden. Op sokke dagen waarden de fetfuorre guozzen ferkocht en dat kin de oanlieding west ha om ek de dodo de namme kermisgoes te jaan. De namme dronte is ôflaat fan dronten, de namme dy't foar it earst yn it skipssjoernaal út 1601 fan it skip de Gelderland brûkt waard. It wurdt soe ôfstamme kinne fan it [[Middelnederlânsk]]e wurd ''dronten'', itjinge opswold betsjut. De namme is nei alle gedachten net ôfkomstich fan it [[Deensk]]e ''drunte'' of ''drönte'', lykas wolris skreaun is. De Denen ha it eilân nammers folle letter besocht. De [[Skandinaavje|Skandinavyske]] namme ''dronne'' (ôflaat fan it [[Dútsk]]e ''drohne'') is ek wolris oanhelle as de oarsprong fan 'e namme dronte, mar dat wurdt hjoed-de-dei ek net mear leaud. == Utstjerren == Yn 1690 waard troch de Ingelsman Benjamin Harry foar it lêst in melding makke fan in dodo op Mauritsius. Foar oaren is it lêste berjocht fan 'e dodo de fertelling oer de ûndergong fan in Hollânske float ûnder admiraal Arnout de Vlaming yn 1662. In pear seelju wisten yn in lytse boat Mauritsius te heljen. Dêrûnder wie ek Volkert Evertssoan, dy't yn it berjocht skreau dat se dodo's fongen, mar net mear op it haadeilân mar op in lytsere eilân foar de kust fan Mauritsius. [[Ofbyld:Oxford Dodo head.jpg|thumb|260px|Kop fan 'e dodo (Oxford University Museum of Natural History).]] Oannommen wurdt dat in soad lettere waarnimmingen feitlik ferwize nei de [[Mauritiusral]], in fûgel dy't ek net fleane koe en ek útstoar. It krekt jiertal fan it útstjerren fan 'e dodo is sadwaande net bekend. Hoe dan ek, de fûgels wiene yn al in pear desinnia tiid nei harren ûntdekking útroege. De dodo koe net fleane en wie boppedat tige nuet, sadat de fûgel ek maklik troch minsken te fangen wie. Ek al smakke it fleis net sa goed, it koe der foar de seelju bêst op troch. Ek de aaien fan 'e fûgels binne troch seelju opiten. Dochs is it in myte dat de dodo's ferdwinen mei't de Nederlanners de fûgels massaal opiten. It útstjerren fan dodo's is feroarsake troch it útsetten en meinimmen fan hûsdieren, lykas bargen en apen, en rotten, dy't de nêsten op 'e grûn ferneatigen troch de aaien op te fretten of stikken te wâdzjen. In soad oare bisten binne op 'e selde wize útroege.<ref>[https://www.parool.nl/nieuws/uva-onderzoeker-kenneth-rijsdijk-op-dodo-jacht~b8e07bbb/?referrer=https://www.google.com/ Het Parool, ''UvA-onderzoeker Kenneth Rijsdijk op dodo-jacht'', 23 novimber 2016.]</ref> [[Ofbyld:Ma - Raphus cucullatus - 1.jpg|thumb|left|Replika Natural History Museum yn Londen.]] Doe't yn 1721 de [[Frankryk|Frânsen]] it eilân ynnamen en gjin dodo's oantroffen, ûntstie it idee dat de fûgel in fabelbist west hie. Ek neidat Cuvier it proses fan it útstjerren yn 1779 befêstige, woene in soad Frânske ûndersikers der net oan dat de dodo ea bestien hie. It duorre noch oant 1828 dat de dodo algemien as in echt bist erkend waard troch de nije beskriuwing fan eksimplaren yn [[Londen]] en [[Oxford]]. Dat krige net it measte omtinken, oant de dodo yn 1865 yn it boek "[[Alice yn Wûnderlân]]" fan [[Lewis Carroll]] in rol spile. Troch de populêrens fan it boek naam ek de populêriteit fan 'e fûgel ta. Nei alle gedachten hie Carroll de mummifisearre Dodo-kop yn it Natuerkundemuseum fan Oxford sjoen. == Undersyk == In ûndersyksteam fan 'e Oxford-universiteit slagge yn 2002 der yn om [[DNA]]-fragminten út bonken te isolearjen. Troch it ferlikenjen fan it DNA koe oantoand wurde dat de dodo's fan Mauritsius nau besibbe wiene oan 'e ek útstoarne [[Rodriguessolitêr]] en de noch libjende Eastaziatyske [[moannedo]]. Yn juny 2006 ûntduts in Nederlânsk ûndersyksteam û.l.f. de geolooch Kenneth Rijsdijk in massagrêf fan bonken mei plantesied op Mauritius. Dêr sieten ek in soad skeletdielen fan dodo's by, lykas in folsleine poat en in tige seldsume snaffel. Noch foar de komst fan minsken op it eilân wie in natuerramp de oarsaak fan it weifagen fan in grut diel fan 'e populaasje. It massale stjerren fan dodo's fûn 4.200 jier earder plak doe't op Mauritius tiden fan ekstreme drûchte ûnstiene. De dodo's wisten harren doe oan te passen en neffens de ûndersikers dienen de fûgels dat mei help fan harren fetopslach.<ref>[https://natuurwijzer.naturalis.nl/leerobjecten/de-dodo-succesvolle-overlever Naturalis Biodiversity Center, 10 desimber 2018]</ref> [[Ofbyld:Copenhagen dodo.jpg|thumb|260px|Kop fan in dodo (Zoologisk Museum, Kopenhagen).]] Der binne meardere musea mei in kolleksje bonken fan dodo's. Yn 2005 fûn in ynternasjonaal ûndersyksteam in net folslein kompleet skelet fan in dodo op Mauritsius. Yn 2016 waard in hast folslein skelet yn Londen troch in partikuliere samler feild. It Museum in Oos-Londen yn it Súd-Afrikaanske Oos-Londen besit in dodo-aai yn 'e argiven, wêrfan't in replika útstald wurdt. Der is mar ien eksimplaar mei wat sêft weefsel bewarre bleaun.<ref>[https://www.newscientist.nl/nieuws/de-dodo-was-niet-lui-dik-en-langzaam/ New Scientist, '', De dodo was niet lui, dik en langzaam'', 2 septimber 2024.]</ref> Ein jannewaris 2023 ferklearre de ûndernimming Colossal Biosciences dat in ûndersyksteam û.l.f. Beth Shapiro yn it ramt fan [[de-extinction]] wurket om de dodo wer ta libben te bringen. De oanpak is om it genoom fan in nau besibbe soarte sa oan te passen, dat der in dododuplikaat ûntstiet dat dêrnei yn in aai groeit. As dat mooglik wêze soe, soene der noch hieltiten gjin dieren wêze dy't de genetysk modifisearre piken it spesifike hâlden en dragen fan in dodo jaan kinne. It resultaat soe dus net in echte dodo wêze, mar de kreaasje fan in fugel mei in dodo-genoom. Likemin is it dúdlik hokker gefolgen in nije populaasje fan sa'n fûgel foar it ekosysteem fan Mauritsius hawwe soe. It soe kinne dat de fûgels yn it sterk feroare habitat net oerlibje kinne. Oan 'e oare kant is it likegoed mooglik dat oare bisten en planten profitearje kinne fan harren oanwêzigens. Colossal Bionsciences wurket nau gear mei de Mauritanian Wildlife Foundation. == Kultuer == De dodo wurdt yn in soad wittenskiplike en populêre boeken as it foarbyld neamd fan it troch de minske feroarsake útstjerren fan bisten. Ek binne der yn 'e zoölogyske musea fan Amsterdam en Zürich útstallings oer de fûgel organisearre. [[Ofbyld:After Roelant Savery - The Dodo.jpg|thumb|left|Dodo neffens [[Roelant Savery]] (1576–1639).]] Yn 'e Gouden Iuw wie de fûgel as symboal fan it eksotisme te sjen yn artistike wurken fan bygelyks de skilder Roelant Savery. Oan 'e populêrens fan 'e fûgel hat nei alle gedachten it boek "Alice yn Wûnderlân" bydroegen. Ek it Ingelske sprekwurd ''As dead as a dodo'' joech de fûgel bekendheid by it grutte publyk. Ek Thomas Pynchon beskriuwt de útroeging fan 'e dodo's troch Nederlânske kolonisten yn in episoade fan syn grutte roman "Gravity's Rainbow". Yn it wapen fan Mauritsius hâldt de dodo it wapenskyld fêst. Ek stiet de dodo op in munt fan Mauritsius úy 1971. == Besibbe soarten == Mei de Rodriguessolitêr op it eilân Rodrigues waard de dodo yn 'e famylje fan 'e dodo-fûgels of dronten (''Raphidae'') yndield. In grut riedsel foarmet de [[Reünionsolitêr]], dêr't in pear ôfbylden fan bewarre bleaun binne. Neffens de jongere teory is dat de útstoarne [[Reünionibis]]. In oare miening is dat it om in fûgel gyng, dy't troch seelju fan Mauritsius nei Reünion helle waard en dat de ljochte fearren fan 'e fûgel mooglik wiisde op in albino of in jonge fûgel. == Keppeling om utens == * [https://colossal.com/dodo/ Dodoprojekt Colossal Laboratories & Biosciences.] * [https://www.mauritian-wildlife.org/ Mauritanian Wildlife Foundation.] {{boarnen|boarnefernijing= Sjoch foar boarnen en referinsjes: [[:de:Dodo]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Raphus cucullatus|dodo}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dofûgel]] [[Kategory:Utstoarne fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauritsius]] [[Kategory:Bist útstoarn yn de 17e iuw]] [[Kategory:Skiednis fan Mauritsius]] nq3w38970trkpb7perivo3f1zyzdfc2 0 182092 1235109 1216229 2026-07-15T00:35:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235109 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = dwerchielgoes |Ofbyld = [[Ofbyld:Pygmy Cormorant (19511279462).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[ginteftigen]] (''Suliformes'') |Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') |Skaai = [[dwerchielguozzen]] (''Microcarbo'') |Wittenskiplike namme= Microcarbo pygmaeus |Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1773 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:MicrocarboPygmaeusIUCN.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1 = {{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FFFF}} [[trekfûgel]] |Kolom2 = {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#FF00FF}} ûndúdlik }}</small> }} De '''dwerchielgoes''' (''Microcarbo pygmaeus''; synonym: ''Phalacrocorax pygmeus'') is in [[fûgel]] út it [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''), [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Pygmy cormorant (Microcarbo pygmaeus) in flight Danube delta.jpg|thumb|left|Fleanende dwerchielgoes yn 'e Donaudelta.]] De 45 oant 55 sm lange fûgel weecht 565 oant 870 gram en hat in spanwiidte fan 80 sm. De dwerchielgoes is sadwaande likernôch twaris sa lyts en trijeris lichter as de gewoane [[ielgoes]] (''Phalacrocorax carbo''). It fearrekleed is donker glânzgjend en de fûgel hat in brune kop. Fierder ha se in koarte snaffel. De fûgel wurdt net gau betiizge mei oare fûgels yn syn ferspriedingsgebiet. == Fersprieding == De fûgel briedt yn koloanjes yn it midden, easten en it suden fan [[Europa]], yn [[Lyts-Aazje]], it [[Midden-Easten]] en it westen fan [[Aazje]] oant [[Kazachstan]], [[Iran]], [[Tadzjikistan]] en [[Oezbekistan]]. It biotoop bestiet út grutte swietwettermarren en brede, stadich streamende rivieren en sompen mei genôch beammen en reid foar it nêst om yn te rêsten. De fûgel mijd bergen, kjeld en drûge gebieden. Se mei graach by rysfjilden wêze en gebieten dy't splis steane. Winterdeis wurde de fûgels ek yn [[Estuarium|estuaria]] en [[opslachmar]]ren sjoen. Se wurde allinnich sjoen, mar ek yn groepen en binne net benaud foar minsken. Yn West-Europa is de dwerchielgoes in dwaalgast, mar sûnt 1999 wurde der hieltiten faker meldingen dien. == Nêst == [[Ofbyld:BirdsVeniceLagoon-pjt.jpg|thumb|left|Dwerchielguozzen.]] Dwerchielguozzen bouwe nêsten fan takken en reid yn tichte begroeiing, beammen en somtiden tusken it reid. Ein maaie, begjin juny briedt in pearke tegearre yn 27 oant 30 dagen de aaien út. Se wurde troch it mantsje en wyfke mei lytse fiskjes en oare wetterdierkes fuorre. De jongen moatte harren nei 70 dagen sels rêde. Dwerchielguozzen binne faak te sjen mei [[leppelbek]]ken en [[reagerfûgels]]. == Status == De populaasje waard yn 2015 op 48.000 oant 137.000 fûgels rûsd. Oannommen wurdt dat de oantallen tanimme. De dwerchielgoes stiet dêrfandinne as net bedrige op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. == Keppeling om utens == * [https://ebird.org/species/pygcor2/TR-41 Ebird] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pygmy-cormorant-microcarbo-pygmaeus Birdlife] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=AFF49475BDB69B4E Avibase] * [https://www.avionary.info/explandict/microcarbo-pygmaeus/ Avionary - Dwerchielgoes yn 60 talen] {{CommonsBalke|Microcarbo pygmaeus|Dwerchielgoes}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dwerchielgoes]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] 8m5mb0ytfzp1o4nzxqfj97fktt1qqb0 1235110 1235109 2026-07-15T00:35:37Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Fersprieding */ gramm. 1235110 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = dwerchielgoes |Ofbyld = [[Ofbyld:Pygmy Cormorant (19511279462).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[ginteftigen]] (''Suliformes'') |Famylje = [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae'') |Skaai = [[dwerchielguozzen]] (''Microcarbo'') |Wittenskiplike namme= Microcarbo pygmaeus |Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1773 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:MicrocarboPygmaeusIUCN.svg|center|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1 = {{Color box|#00FF00}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#00FFFF}} [[trekfûgel]] |Kolom2 = {{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#FF00FF}} ûndúdlik }}</small> }} De '''dwerchielgoes''' (''Microcarbo pygmaeus''; synonym: ''Phalacrocorax pygmeus'') is in [[fûgel]] út it [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[ginteftigen]] (''Suliformes''), [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[ielgoesfûgels]] (''Phalacrocoracidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Pygmy cormorant (Microcarbo pygmaeus) in flight Danube delta.jpg|thumb|left|Fleanende dwerchielgoes yn 'e Donaudelta.]] De 45 oant 55 sm lange fûgel weecht 565 oant 870 gram en hat in spanwiidte fan 80 sm. De dwerchielgoes is sadwaande likernôch twaris sa lyts en trijeris lichter as de gewoane [[ielgoes]] (''Phalacrocorax carbo''). It fearrekleed is donker glânzgjend en de fûgel hat in brune kop. Fierder ha se in koarte snaffel. De fûgel wurdt net gau betiizge mei oare fûgels yn syn ferspriedingsgebiet. == Fersprieding == De fûgel briedt yn koloanjes yn it midden, easten en it suden fan [[Europa]], yn [[Lyts-Aazje]], it [[Midden-Easten]] en it westen fan [[Aazje]] oant [[Kazachstan]], [[Iran]], [[Tadzjikistan]] en [[Oezbekistan]]. It biotoop bestiet út grutte swietwettermarren en brede, stadich streamende rivieren en sompen mei genôch beammen en reid foar it nêst om yn te rêsten. De fûgel mijt bergen, kjeld en drûge gebieden. Se mei graach by rysfjilden wêze en gebieten dy't splis steane. Winterdeis wurde de fûgels ek yn [[Estuarium|estuaria]] en [[opslachmar]]ren sjoen. Se wurde allinnich sjoen, mar ek yn groepen en binne net benaud foar minsken. Yn West-Europa is de dwerchielgoes in dwaalgast, mar sûnt 1999 wurde der hieltiten faker meldingen dien. == Nêst == [[Ofbyld:BirdsVeniceLagoon-pjt.jpg|thumb|left|Dwerchielguozzen.]] Dwerchielguozzen bouwe nêsten fan takken en reid yn tichte begroeiing, beammen en somtiden tusken it reid. Ein maaie, begjin juny briedt in pearke tegearre yn 27 oant 30 dagen de aaien út. Se wurde troch it mantsje en wyfke mei lytse fiskjes en oare wetterdierkes fuorre. De jongen moatte harren nei 70 dagen sels rêde. Dwerchielguozzen binne faak te sjen mei [[leppelbek]]ken en [[reagerfûgels]]. == Status == De populaasje waard yn 2015 op 48.000 oant 137.000 fûgels rûsd. Oannommen wurdt dat de oantallen tanimme. De dwerchielgoes stiet dêrfandinne as net bedrige op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. == Keppeling om utens == * [https://ebird.org/species/pygcor2/TR-41 Ebird] * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pygmy-cormorant-microcarbo-pygmaeus Birdlife] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=AFF49475BDB69B4E Avibase] * [https://www.avionary.info/explandict/microcarbo-pygmaeus/ Avionary - Dwerchielgoes yn 60 talen] {{CommonsBalke|Microcarbo pygmaeus|Dwerchielgoes}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dwerchielgoes]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] 18tpo0ef3dpufw36cl6bucjwdowr49k 0 183696 1235097 1197676 2026-07-15T00:27:12Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235097 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = dolkstekdo |Ofbyld = [[Ofbyld:Australia-97 (47825719361).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[dolkstekdowen]] (''Gallicolumba'') |Wittenskiplike namme = Gallicolumba luzonica |Beskriuwer, jier= [[Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], 1786 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart= }} De '''dolkstekdo''' (''Gallicolumba luzonica'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[dolkstekdowen]] (''Gallicolumba''), dy't allinnich op 'e [[Filipinen]] foarkomt. Fan 'e sân soarten yn it skaai is de gewoane dolkstekdo it minst seldsum. De Filipynske namme fan 'e soarte is ''Punalada''. == Skaaimerken == [[Ofbyld:BirdsAsiaJohnGoVIGoul 0212.jpg|thumb|left|Tekening fan John Gould.]] Dolkstekdowen binne middelgrutte dowen en wurde likernôch 25,5 sm lang. De sân soarten fan it skaai lykje in soad op inoar, mar binne troch harren kleuren fan in oar te ûnderskieden. It is in knobske fûgel mei in koarte sturt. In opfallend skaaimerk fan alle dolkstekdowen is it reade plak op harren wite boarst, dy't de fûgel de namme jout. Under is de fûgel ek wyt wylst it part by de sturt brúnoranje is. De foarholle is ljochtgriis en de rest fan it kopke, de rêch en de wjukken binne griis. Oer de wjukken rinne twa swarte bannen en de punten fan 'e wjukken binne ek swart. Fanwegen de irisearjende fearren kinne se by beskaat ljocht grien, blau of pears lykje. De snaffel is swart en de poatsjes binne brúnpears. == Fersprieding == Der binne trije [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding: * ''Gallicolumba luzonica griseolateralis'' (Noard-[[Luzon]]) * ''Gallicolumba luzonica luzonica'' (Sintraal- en Súd-Luzon en [[Polillo]]) * ''Gallicolumba luzonica rubiventris'' ([[Catanduanes]]) De soarte libbet op 'e grûn fan oerwâlden en bosken en op paden yn dy bosken oant in hichte fan sawat 1000 m. == Hâlden en dragen == De dolkstekdo siket op 'e grûn nei sied, beien en keverlarven. Se bouwe it nêst likernôch oardel meter boppe de grûn en in lechsel bestiet út twa aaikes. == Status == De soarte wurdt bedrige troch de yllegale houtkap, it omsetten fan biotoop yn lânbougrûn, mynbou en yllegale hannel yn fûgels. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer ([[IUCN]]) klassifisearret de fûgel as gefoelich (NT). De wrâldpopulaasje wurdt tusken 5.000 en 25.000 folwoeksen fûgels rûsd (rûzing 2024).) It is in fûgel dy't op 'e grûn libbet en net graach fleant. Dat betsjut dat by ferlies fan geskikt biotoop der mear kâns is op isolaasje fan 'e populaasje, om't se mar lytse stikjes fleane. Der wurdt oannommen dat yn 'e measte lytsere reservaten op Luzon mei in heech risko op fierdere degradaasje fan it gebiet net mear 250 fûgels libje, sadat de fûgels op termyn dêr ferdwine. Dolkstekdowen komme yn tige lege oantallen foar op Polillo en op Catanduanes en der bestiet in grutte kâns dat de fûgels dêr yn 'e takomst útstjerre. == Fûgels yn finzenskip == Dizze soarte wurdt in soad hâlden en fokt yn finzenskip, mar de genetyske suverens fan finzen populaasjes is ûnbekend en it is mooglik dat de meardere ûndersoarten mei-inoar krúst binne. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/luzon-bleeding-heart-gallicolumba-luzonica Birdlife] * [https://ebird.org/species/lubhea1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=804BBC8CEFE8DED9 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Gallicolumba luzonica|Dolkstekdo}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dolkstekdo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] 4hkltjesscj8rehxgurv7j2afjlr992 0 183810 1235083 1198012 2026-07-15T00:15:19Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235083 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Chathamdo |Ofbyld = [[Ofbyld:Hemiphaga chathamensis 119302592.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[Nijseelânske dowen]] (''Hemiphaga'') |Wittenskiplike namme = Hemiphaga chathamensis <br><small>(synonym: Hemiphaga novaseelandiae chathamensis)</small> |Beskriuwer, jier= ([[Walter Rothschild|Rothschild]], 1891) |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Chathamdo''' (''Hemiphaga chathamensis'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[Nijseelânske dowen]] (''Hemiphaga'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dowen]] (''Columbidae''). De wittenskiplike namme fan 'e soarte waard yn 1891 publisearre as ''Carpophaga chathamensis'' troch Lionel Walter Rothschild. It is in kwetsbere, [[Endemisme|endemyske]] fûgelsoart fan 'e [[Chathameilannen]], in arsjipel fan [[Nij-Seelân]] likernôch 800 km eastlik fan it [[Sudereilân]]. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Hemiphaga chathamensis 385098816.jpg|thumb|left|Chathamdo yn 'e flecht.]] De Chathamdo wurdt 51 sm lang. De do is donkergriis en wyt. De kop, de kiel en it boarst binne donkergriis en de búk is wyt. De boppedielen binne ek donkergriis mei in griengrize skimering. Hy hat in oranjereade snaffel, de poatsjes ha wite fearkes en de teannen binne rôzeread. De soarte hat in soad fan 'e [[Nijseelânske do]] (''H. novaeseelandiae''), mar dy is mear glânzgjend grienblau. Earder waard de Chathamdo as in [[ûndersoarte]] dêrfan behannele. == Fersprieding == De soarte is [[endemisme|endemysk]] op 'e [[Chathameilannen]] en eartiids ek op [[Mangere Island]], [[Little Mangere]] en [[Pitt Island]]. Op [[South East Island]] is hjoed-de-dei in weryntrodusearre populaasje. It leefgebiet bestiet út oarspronklik bosk, gebieten mei strewellen, farens en greiden mei houtwâlen. == Status == It ferspriedingsgebiet is beheind en dêrfandinne is der in kâns op útstjerren. De populaasje waard yn 2021 troch [[Birdlife International]] op 250 oant 1000 fûgels rusd, mar de oantallen nimme troch effektive beskerming ta. Yn it ferline wie dat oarsom. Se wiene algemien yn 'e jierren 1870 mar it oarspronklike bosk waard yn gebiet feroare om it fee yn te weidzjen en ek ynfierde katten en oare rôfdieren soargen foar de delgong fan 'e fûgel. Yn 'e jierren 1990 wienen der noch mar 40 fûgels oer. Der binne no mei ôffredings reservaten ynsteld en de predatoaren wurde bejage. De do bliuwt lykwols ôfhinklik fan aktyf natuerbehear en sadwaande is de soarte troch de [[IUCN]] as kwetsber (VU) klassifisearre op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/chatham-islands-pigeon-hemiphaga-chathamensis Birdlife] * [https://ebird.org/species/nezpig3 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=1819B63FE8A124FD Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hemiphaga chathamensis|Chathamdo}} }} {{DEFAULTSORT:Chathamdo }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Nijseelânske do]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Chathameilannen]] 85xnijctzlzpk2ui0sls8p4u8elqbne 0 185005 1235108 1201346 2026-07-15T00:34:47Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235108 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Dwerchgrûndoke |Ofbyld = [[Ofbyld:Columbina minuta - Zwergtäubchen - Wildfarbig - Deutscher Kanarien- und Vogelzüchterbund (DKB) - Vogelbund - Johann Alexi.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[do-eftigen]] (''Columbiformes'') |Famylje = [[dofûgels]] of [[dowen]] (''Columbidae'') |Skaai = [[lytse grûndowen]] (''Columbina'') |Wittenskiplike namme = Columbina minuta |Beskriuwer, jier= [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Columbina minuta map.svg|250px]] }} It '''dwerchgrûndoke''' (''Columbina minuta'') is in [[fûgel]]soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[lytse grûndowen]] (''Columbina'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[dowen]] (''Columbidae''). == Beskriuwing == [[Ofbyld:Torcazas - Camino de Pasoancho (Cali) (4111461954).jpg|thumb|left|Dwerchgrûndoke.]] De fûgel wurdt 15 sm lang en is trochstrings wat lytser as de oare soarten yn it skaai. It is sels ien fan 'e lytse dowen wat gewicht oanbelanget. De kleur fan 'e fearren is te ferlykjen mei dy fan 'e [[moskdoke]], mar hy mist de swarte plakken oan 'e kanten fan 'e nekke en op it boarst. It fearrekleed op 'e kop en nekke is blaugriis. It boppeliif is dof griisbrún. De wjukken binne wat reader. It ûnderliif is ljocht wynread. De snaffel is swart. De poatsjes binne rôzich. De ferskillen tusken mantsjes en wyfkes binne lyts. == Fersprieding == Dwerchgrûndokes komme yn Midden- en Súd-Amearika foar. Der wurde fjouwer ûndersoarten erkend: ''Columbina minuta interrupta'': fan súdlik [[Meksiko]] oant [[Belize]], [[Gûatemala]] en [[Nikaragûa]]. ''Columbina minuta elaeodes'': fan [[Kosta Rika]] oant it westlike diel fan Sintraal-[[Kolombia]]. ''Columbina minuta minuta'': fan eastlik Kolombia en [[Fenezuëla]] oer de Guyana's oant súdlik [[Brazylje]] en noardeastlik [[Argentynje]]. ''Columbina minuta mazilia'': súdwestlik [[Ekwador]] en noardwestlik [[Perû]]. Dwerchgrûndokes ha in foarkar foar in drûch lânskip, lykas savannes en tropysk en subtropysk gerslân mei strûken of swier degradearre bosken. Se binne yn 'e regel te finen yn leechlân, minder op heuvels en selden oant 2.100 m hichte. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Zwergtäubchen Gelege.jpg|thumb|left|Nêst.]] Oerdeis bliuwt de dwerchdo op 'e grûn en rint ynstee fan te fleanen. Nachts sliept er lykwols yn beammen. Syn dieet bestiet út sied. It briedseizoen hinget fan it gebiet ôf dêr't er libbet. Yn Fenezuëla bygelyks briedt it doke it hiele jier troch. De pyk fan it briedseizoen is lykwols fan april oant novimber. It nêst is kwetsber en wurdt op 'e grûn of leech yn strewelleguod boud. In lechsel bestiet út twa wite aaikes. De ynkubaasjetiid is 13 oant 14 dagen. De jongen kinne nei 12 oant 14 dagen útfleane. == Status == De populaasje waard yn 2016 tusken 0,5 oant 5 miljoen folwoeksen fûgels rûsd. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] stiet de soarte as net bedrige (KCn 2020) klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/plain-breasted-ground-dove-columbina-minuta BirdLife International] * [https://ebird.org/species/pbgdov1/CO-TOL Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=37691FA2157469BB Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Columbina minuta|Dwerchgrûndoke}} }} {{DEFAULTSORT:Dwerchgrundoke}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lytse grûndo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] d0p7x9v5lxr50fpdl9f3l4ln56nq3y3 0 185369 1235095 1202320 2026-07-15T00:25:22Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235095 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = do-skoet |Ofbyld = [[File:Pigeon Guillemots - Flickr - Becky Matsubara.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[alkfûgels]] (''Alcidae'') |Skaai = [[seeskoeten]] (''Cepphus'') |Wittenskiplike namme= Cepphus columba |Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1811 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart=[[File:PIGU distribution.png|center|250px]] }} De '''do-skoet''' (''Cepphus columba'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylke]] fan [[alkfûgels]] (''Alcidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Pigeon guillemot, Cepphus columba, in winter plumage at Moss Landing (Elkhorn Slough), California, USA. (30869423382).jpg|thumb|left|Winterkleed.]] De do-skoet is in middelgrutte fûgel fan 30 oant 37 sm. De soarte is yn it simmerkleed foar in grut part swart mei wite wjukdeakfearren. De wjukken binne ûnder griis en de snaffel is lang en smel en hy hat reade poaten. Winterdeis sjocht de fûgel der hiel oars út en is er wyteftich mei donkere dielen op it bealchje. == Fersprieding == Do-skoeten komme oan 'e noardlike [[Pasifyske Oseaan|Pasifyske]] kusten foar. Yn Japan en Meksiko wurdt de fûgel allinne winterdeis sjoen en yn Kanada komt de fûgel as trekfûgel foar. De soarte is it hiele jier troch yn dielen fan de Feriene Steaten en Sibearje te sjen. Do-skoeten wurde yn fiif [ûndersoarte]]n ferdield: * ''Cepphus columba snowi'': [[Koerilen]] (guon behannelje de snowi as in aparte soarte). * ''Cepphus columba kaiurka'': fan 'e [[Komandorski-eilannen]] oant de westlik-sintrale [[Aleoeten]]. * ''Cepphus columba columba'': fan noardeastlik [[Sibearje]] oant de [[Beringsee]] en westlik [[Alaska]]. * ''Cepphus columba adiantus'': fan 'e sintrale Aleoeten súdlik oant [[Washington]]. * ''Cepphus columba eureka'': [[Oregon]] en [[Kalifornje]]. It habitat bestiet út de rotseftige kusten oan 'e noardike Stille Oseaan en is meast by ûndjipper kustwetter fan minder as 50 m oantroffen. Hy wurdt selden fier it lân yn sjoen. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Pigeon Guillemot 6655.jpg|thumb|left|Djoeiend pearke.]] Se dûke om te jeien op fiskjes en wringeleazen. Yn 'e regel briede se yn lyste groepen fan minder as 50 fûgels op kliffen, faak by ûndjip wetter. Nêsten sitte in holte of in spjalt. De soarte is monogaam en hy bliuwt sels bûten de briedtiid by de koloanje, alhoewol't fûgels yn Alaska en Kalifornje resp. nei it suden en noarden trekke. == Status == Yn 1993 waard de grutte fan 'e populaasje op 235.000 fûgels rûsd. Oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is. Dêrfandinne klassifisearret de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (LC, 2018) op 'e [[Reade list]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pigeon-guillemot-cepphus-columba BirdLife International] * [https://ebird.org/species/gocmyn1 Ebird] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=2F5DF476344AEA92 Avibase] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Cepphus columba|Do-skoet}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Seeskoet]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Beringsee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de See fan Ochotsk]] 0pcl8c87a07psn41s64csi54zqkptlm 0 186008 1235080 1204611 2026-07-15T00:13:47Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235080 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = |Ofbyld = [[Ofbyld:Scaly-feathered Weaver (Sporopipes squamifrons), Kgalagadi (45179052055).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[weverfûgels]] (''Ploceidae'') |Skaai = [[snorwevers]] (''Sporopipes'') |Wittenskiplike namme= Sporopipes squamifrons |Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith (soölooch)|Smith]], 1836 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''burdsnorwever''' (''Sporopipes squamifrons'') is in sjongfûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[weverfûgels]] (''Ploceidae''). == Skiednis == Burdsnorwevers binne lytse weverfûgels fan likernôch 10 oant 12 sm lang. Under syn snaffel hat it fûgeltsje in swarte snor. De kleur is brúnich oant ljochtbrún, de ûnderkant is ljochter. Op 'e foarholle hat de fûgel donkere fearkes mei wite rânen. Ek de wjukken ha donkere fearkes mei wite rânen. De ferskillen tusken mantsjes en wyfkes binne tige lyts en hast net waar te nimmen. De boppesnaffel is meastentiids rôzich en de ûndersnaffel skaait mear nei ivoar út. De poatsjes binne fleiskleurich. == Fersprieding == De soarte wurdt ferdield yn twa [[ûndersoarte]]n: * ''Sporopipes squamifrons fuligescens'': [[Botswana]], [[Simbabwe]] en noardeastlik [[Súd-Afrika]]. * ''Sporopipes squamifrons squamifrons'': fan súdwestlik [[Angoala]] oant noardwestlik Súd-Afrika. == Status == De grutte fan 'e wrâldpopulaasje is net kwantifisearre, mar de soarte wurdt omskreaun as algemien. Der wurdt oannomen dat de populaasje stabyl is en dêrfandinne wurdt de fûgel troch de [[IUCN]] op 'e [[Reade list]] as net bedrige (''Least Concern'', 2024) klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/scaly-fronted-weaver-sporopipes-squamifrons BirdLife, oproppen 9 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/scawea1 Ebird, oproppen 9 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=49802951A44C8BEC Avibase, oproppen 9 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Sporopipes squamifrons|Burdsnorwever}} }} [[Kategory:Snorwever]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] nxv3h18xd7oherl4orr2vzrx6t78auv 0 186199 1235112 1205285 2026-07-15T00:36:40Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235112 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = dwerchkasuaris |Ofbyld = [[Ofbyld:Dwarf Cassowary Lae.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[kasuariseftigen]] (''Casuariiformes'') |Famylje = [[kasuarisfûgels]] (''Casuariidae'') |Skaai = [[kasuarissen]] (''Casuarius'') |Wittenskiplike namme= Casuarius bennetti |Beskriuwer, jier= [[John Gould (ornitholoog)|Gould]], 1857 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Fersprieding fan de dwerchkasuaris (Casuarius bennetti).png|250px]] }} De '''dwerchkasuaris''' (''Casuarius bennetti'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[kasuarissen]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[kasuarusfûgels]] (Casuariidae). De soarte is [[Endemisme|endemysk]] yn [[Nij-Guineä]]. == Beskriuwing == [[Ofbyld:Casuarius bennetti -Avilon Zoo, Rodriguez, Rizal, Philippines-8a.jpg|thumb|left|Kop fan 'e dwerchkasuaris.]] De dwerchkasuaris is de lytste fan 'e trije kasuarissoarten en wurdt likernôch ien oant oardel meter grut en weaget 17,6 oant 26 kg. Lykas syn sibben kin er net fleane en hat er in hurd en stiif swart fearrekleed en in trijehoekige helm op 'e kop. Hy ferskilt fan 'e [[helmkasuaris]] mei't er gjin hingjende lellen oan 'e hals hat. De poaten binne grut, krêftich en ha dolk-eftige klauwen oan 'e binnentean. Wyfkes ha in wat hegere helm, binne trochtrings wat grutter en haffdn kleuren op 'e bleate hûd binne felleer. == Fersprieding == It ferspriedingsgebiet wreidet him út oer wâlden fan Nij-Guineä op hichten oant 3.600 meter boppe seenivo. Fierder wurdt de fûgel op 'e eilannen [[Japen]] en [[Nij-Brittanje]] oantroffen, dêr't se mooglik yntrodusearre binne. Yn 'e bergen bewennet er tichte hellingbosken. De dwerchkasuaris komt ek foar yn leechlânbosken yn gebieten dy't net bewenne wurde troch oare kasuarissoarten yn noardeastlik Papoea Nij-Guineä. Hjoed-de-dei wurdt de soarte meast yn twa ûndersoarten ferdield: * ''Casuarius bennetti bennetti'': Nij-Guineä útsein Fûgelkop, ynklusyf Japen en Nij-Brittanje. * ''Casuarius bennetti westermanni'': noardwestlik Nij-Guineä ([[Fûgelkop]]) == Hâlden en dragen == Se ite fruchten, ynsekten en oare lytse bisten. De fûgel is meast solitêr. Somtiden kin de fûgel yn dielen fan syn ferspriedingsgebiet seizoensmigraasjes ûndernimme. == Status == Der bestiet gien rûzing oer de grutte fan 'e wrâldpopulaasje, mar de soarte wurdt omskreaun as oer it algemien seldsum, alhoewol't de soarte ek lokaal algemien is yn noardeastlik Nij-Guinea. De fûgel is tige ôfhinklik fan boskhabitat en om't it boskareaal yn it ferspriedingsgebiet fan 'e fûgel ôfnimt, wurdt der oannommen dat ek de dwerchkasuaris yn oantallen ôfnimt. Op de fûgel wurdt jage, mar de ynfloed dêrfan is net grut. De soarte wurdt sûnt 2015 troch de [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/dwarf-cassowary-casuarius-bennetti BirdLife, oproppen 16 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/soucas1 Ebird, oproppen 16 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=7751E0D145194220 Avibase, oproppen 16 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Casuarius bennetti|dwerchkasuaris}} }} [[Kategory:Kasuaris]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] s85vebhrbm230n01i0tfadyi02ayhzh 0 186242 1235067 1234823 2026-07-14T21:20:40Z FreyaSport 40716 /* Knock-outfase */ Bywurke 1235067 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}} {{Ynfoboks ynternasjonale fuotbalkompetysje | namme = FIFA wrâldkampioenskip fuotbal 2026<br />2026 FIFA World Cup | gastlân = {{USAf}}<br>{{CANf}}<br>{{MEXf}} | kampioen = | ôfbylding = 2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | iepeningswedstryd = [[11 juny]] [[2026]] | finale = [[19 july]] [[2026]] | tiims = 48 | stadions = 16 | foarige = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2022|2022]] | folgjende = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2030|2030]] | wedstriden = | doelpunten = | besikers = | topskoarder(s) = | beste spiler = | beste doelman = }} It '''Wrâldkampioenskip fuotbal 2026''' sil de 23e edysje wêze fan 'e FIFA Wrâldbeker, organisearre troch [[FIFA]], en sil spile wurde yn 'e Feriene Steaten, Kanada en Meksiko. It toernoai sil plakfine yn 11 stêden yn 'e Feriene Steaten, twa yn Kanada, en trije yn Meksiko. It sil spile wurde fan 11 juny oant 19 july. 48 teams sille meidwaan. De gaststêd waard keazen op 13 juny 2018 yn Moskou, Ruslân, en fersloech Marokko yn 'e bod om de FIFA Wrâldbeker 2026 te organisearjen. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/44464913 World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament]</ref> <ref>[https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/37518625/us-mexico-canada-officially-launch-bid-co-host-2026-world-cup U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup]</ref> {{clear}} == Stadions == ===Kanada=== {{Posysjekaart+ |Kanada |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=49.276389 |lon=-123.111944 |label=BC Place|position=top}} {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=43.632778 |lon=-79.418611 |label=BMO|position=top}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Vancouver]]<br>([[Britsk-Kolumbia]]) | [[BC Place Stadium]] | [[Ofbyld:BCplace stadium.jpg|100px]] |54.500 |- | [[Toronto]]<br>([[Ontario]]) | [[BMO Field]] | [[Ofbyld:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|100px]] |30.000 |} {{clear}} ===Feriene Steaten=== {{Posysjekaart+ |Feriene Steaten |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=40.813528 |lon=-74.074361 |label=MetLife|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.953 |lon=-118.339 |label=SoFi|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=32.747778 |lon=-97.092778 |label=AT&T|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.048889 |lon=-94.483889 |label=Arrowhead|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=29.684722 |lon=-95.410833 |label=NRG|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=37.403 |lon=-121.97 |label=Levi's|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=47.616667 |lon=-122.316667|label=Lumen|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.755556 |lon=-84.4|label=Mercedes|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=42.090833 |lon=-71.264444|label=Gilette|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=25.957919 |lon=-80.238842|label=Hard Rock|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.900833 |lon=-75.1675|label=Lincoln|position=left}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]<br>([[Nij-Jersey]]) | [[MetLife Stadium]] | [[Ofbyld:New Meadowlands Stadium Mezz Corner.jpg|100px]] |82.500 |- | [[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]<br>([[Kalifornje]]) | [[SoFi Stadium]] | [[Ofbyld:SoFi Stadium 2021.jpg|100px]] |70.240 |- | [[Arlington (Teksas)|Arlington]]<br>([[Teksas]]) | [[AT&T Stadium]] | [[Ofbyld:Cowboys stadium.JPG|100px]] |80.000 |- | [[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]<br>([[Missoery]]) | [[Arrowhead Stadium]] | [[Ofbyld:Arrowhead Stadium 2010.JPG|100px]] |76.416 |- | [[Houston]]<br>([[Teksas]]) | [[NRG Stadium]] | [[Ofbyld:Reliantstadium.jpg|100px]] |72.220 |- | [[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]<br>([[Kalifornje]]) | [[Levi's Stadium]] | [[Ofbyld:Levi's Stadium in February 2016 prior to Super Bowl 50 (24398261729).jpg|100px]] |68.500 |- | [[Seattle]]<br>([[Washington (steat)|Washington]]) | [[Lumen Field]] | [[Ofbyld:QwestFieldPano.jpg|100px]] |69.000 |- | [[Atlanta]]<br>([[Georgia]]) | [[Mercedes-Benz Stadium]] | [[Ofbyld:Mercedes Benz Stadium time lapse capture 2017-08-13.jpg|100px]] |71.000 |- | [[Foxborough]]<br>([[Massachusetts]]) | [[Gillette Stadium]] | [[Ofbyld:Gillette Stadium (Top View).jpg|100px]] |65.878 |- | [[Miami]]<br>([[Floarida]]) | [[Hard Rock Stadium]] | [[Ofbyld:Dolphinstadiumint.JPG|100px]] |64.767 |- | [[Philadelphia]]<br>([[Pennsylvania]]) | [[Lincoln Financial Field]] | [[Ofbyld:Philly (45).JPG|100px]] |69.796 |} ===Meksiko=== {{Posysjekaart+ |Meksiko |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=19.302778 |lon=-99.150556 |label=Azteca|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=20.681667 |lon=-103.462778 |label=Akron|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=25.669167 |lon=-100.244444 |label=BBVA|position=bottom}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Meksiko-Stêd]] | [[Estadio Azteca]] | [[Ofbyld:Azteca entrance.jpg|100px]] | 87.523 |- | [[Zapopan]]<br>([[Jalisco]]) | [[Estadio Akron]] | [[Ofbyld:Estadio Omnilife Chivas.jpg|100px]] | 49.850 |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]<br>([[Nuevo León]]) | [[Estadio BBVA]] | [[Ofbyld:Estadio BBVA Bancomer (1).jpg|100px]] | 53.500 |} == Groepen == ''De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de knock-outfaze fan 'e lêste 32.'' {{Kolommen4 |Kolom1= ; Groep A * {{MEXf}} * {{RSAf}} * {{KORf}} * {{CZEf}} ; Groep B * {{CANf}} * {{BIHf}} * {{QATf}} * {{SUIf}} ; Groep C * {{BRAf}} * {{MARf}} * {{HAIf}} * {{SCOf}} |Kolom2= ; Groep D * {{USAf}} * {{PARf}} * {{AUSf}} * {{TURf}} ; Groep E * {{GERf}} * [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] * {{CIVf}} * {{ECUf}} ; Groep F * {{NEDf}} * {{JPNf}} * {{SWEf}} * {{TUNf}} |Kolom3= ; Groep G * {{BELf}} * {{EGYf}} * {{IRIf}} * {{NZLf}} ; Groep H * {{ESPf}} * {{CPVf}} * {{URUf}} * {{KSAf}} ; Groep I * {{FRAf}} * {{SENf}} * {{IRQf}} * {{NORf}} |Kolom4= ; Groep J * {{ARGf}} * {{ALGf}} * {{AUTf}} * {{JORf}} ; Groep K * {{PORf}} * {{CODf}} * {{UZBf}} * {{COLf}} ; Groep L * {{ENGf}} * {{CROf}} * {{GHAf}} * {{PANf}} }} == Groepsfaze == === Groep A === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{RSAf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{KORf}}''' | {{CZEf}} | '''2 - 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''18 juny''</small> | {{CZEf}} | {{RSAf}} | '''1 - 1 ''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{KORf}} | '''1 - 0 ''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{CZEf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | '''0 - 3''' |- | <small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{RSAf}}''' | {{KORf}} | '''1 - 0''' |} === Groep B === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{CANf}} | {{BIHf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{QATf}} | {{SUIf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SUIf}}''' | {{BIHf}} | '''4 - 1 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CANf}}''' | {{QATf}} | ''' 6 - 0 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{SUIf}} | {{CANf}} | '''2 - 1''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{BIHf}} | {{QATf}} | '''3 - 1''' |} === Groep C === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{BRAf}} | {{MARf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{HAIf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{SCOf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{SCOf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{MARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{BRAf}}''' | {{HAIf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{SCOf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{BRAf}}''' | '''0 - 3''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MARf}}''' | {{HAIf}} | '''4 - 2''' |} === Groep D === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{PARf}} | '''4 - 1''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUSf}}''' | {{TURf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{AUSf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{TURf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{PARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''25 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{TURf}} | {{USAf}} | '''3 - 2''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | {{PARf}} | {{AUSf}} | '''0 - 0''' |} === Groep E === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''7 - 1''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CIVf}}''' | {{ECUf}} | '''1 - 0''' |- |<small>''[[Toronto]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | {{CIVf}} | '''2 - 1''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''20 juny''</small> | {{ECUf}} | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''0 - 0''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] |bgcolor="ccccff"| '''{{CIVf}}''' | '''0 - 2''' |- |<small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''25 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ECUf}}''' | {{GERf}} | '''2 - 1''' |} === Groep F === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''14 juny''</small> | {{NEDf}} | {{JPNf}} | '''2 - 2''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SWEf}}''' | {{TUNf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NEDf}}''' | {{SWEf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''20 juny''</small> | {{TUNf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{JPNf}}''' | '''0 - 4''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''25 juny''</small> |{{JPNf}} |{{SWEf}} | '''1 - 1''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> |<small>''25 juny''</small> | {{TUNf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{NEDf}}''' | '''1 - 3''' |} === Groep G === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Seattle]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{BELf}} | {{EGYf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{IRIf}} | {{NZLf}} | '''2 - 2''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''21 juny''</small> | {{BELf}} | {{IRIf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{NZLf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{EGYf}}''' | '''1 - 3''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{EGYf}} | {{IRIf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NZLf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{BELf}}''' | '''1 - 5''' |} === Groep H === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{ESPf}} | {{CPVf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{KSAf}} | {{URUf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''21 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ESPf}}''' | {{KSAf}} | '''4 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{URUf}} | {{CPVf}} |'''2 - 2''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{CPVf}} | {{KSAf}} |'''0 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{URUf}} |bgcolor="ccccff"| {{ESPf}} |'''0 - 1''' |} === Groep I === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{SENf}} |'''4 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''16 juny''</small> | {{IRQf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' |'''1 - 4''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{IRQf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' | {{SENf}} | '''3 - 2''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NORf}} |bgcolor="ccccff"| {{FRAf}} | '''1 - 4''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''26 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{SENf}} | {{IRQf}} | '''5 - 0''' |} === Groep J === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{ALGf}} |'''3 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUTf}}''' | {{JORf}} |'''3 - 1''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{AUTf}} |'''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''22 juny''</small> | {{JORf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ALGf}}''' |'''1 - 2''' |- | <small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{ALGf}} | {{AUTf}} |'''0 - 0''' |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{JORf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' |'''1 - 3''' |} === Groep K === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{PORf}} | {{CODf}} |'''1 - 1''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{UZBf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{COLf}}''' |'''1 - 3''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''23 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{PORf}}''' | {{UZBf}} | '''5 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]<small>'' | <small>''23 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{COLf}}''' | {{CODf}} | '''1 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> | {{COLf}} | {{PORf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Atlanta]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{CODf}} | {{UZBf}} | '''3 - 1''' |} === Groep L === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ENGf}}''' | {{CROf}} | '''4 - 2''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GHAf}}''' | {{PANf}} | '''1 - 0 ''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{ENGf}} | {{GHAf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{PANf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{CROf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{PANf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ENGf}}''' | '''0 - 2''' |- | <small>''[[Philadelpia]]''</small> | <small>''27 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CROf}}''' | {{GHAf}} | '''2 - 1''' |} === Klassearring nûmers trije=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=150|Team !width=20|Wed !width=20|W !width=20|G !width=20|V !width=20|Foar !width=20|Tsjin !width=20|DoelS !width=20|Pnt. |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{CODf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{SWEf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{GHAf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{ECUf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{CIVf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || −1 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{ALGf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || −2 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{PARf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 4 || −2 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{SENf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 || '''3''' |- |align="left"| {{IRIf}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || '''3''' |- |align="left"| {{KORf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 || '''3''' |- |align="left"| {{SCOf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || −3 || '''3''' |- |align="left"| {{URUf}} || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || −1 || '''2''' |} == Knock-outfase == <small>''* tusken heakjes de útslach nei strafskoppen''</small> {{Wedstrydskema lêste 32 mei 3 | RD1 = Lêste 32 | RD2 = Achtste finales | RD3 = Kwartfinales | RD4 = Heale finales | RD5 = Finale | RD6 = Tredde plak | RD1-team01 = {{GERf}} | RD1-score01= 1 (3) | RD1-team02 = '''{{PARf}}''' | RD1-score02= 1 '''(4)''' | RD1-team03 = '''{{FRAf}}''' | RD1-score03= '''3''' | RD1-team04 = {{SWEf}} | RD1-score04= 0 | RD1-team05 = {{RSAf}} | RD1-score05= 0 | RD1-team06 = '''{{CANf}}''' | RD1-score06= '''1''' | RD1-team07 = {{NEDf}} | RD1-score07= 1 (2) | RD1-team08 = '''{{MARf}}''' | RD1-score08= 1 '''(3)''' | RD1-team09 = '''{{PORf}}''' | RD1-score09= '''2''' | RD1-team10 = {{CROf}} | RD1-score10= 1 | RD1-team11 = '''{{ESPf}}''' | RD1-score11= '''3''' | RD1-team12 = {{AUTf}} | RD1-score12= 0 | RD1-team13 = '''{{USAf}}''' | RD1-score13= '''2''' | RD1-team14 = {{BIHf}} | RD1-score14= 0 | RD1-team15 = '''{{BELf}}''' | RD1-score15= '''3''' | RD1-team16 = {{SENf}} | RD1-score16= 2 | RD1-team17 = '''{{BRAf}}''' | RD1-score17= '''2''' | RD1-team18 = {{JPNf}} | RD1-score18= 1 | RD1-team19 = {{CIVf}} | RD1-score19= 1 | RD1-team20 = '''{{NORf}}''' | RD1-score20= '''2''' | RD1-team21 = '''{{MEXf}}''' | RD1-score21= '''2''' | RD1-team22 = {{ECUf}} | RD1-score22= 0 | RD1-team23 = '''{{ENGf}}''' | RD1-score23= '''2''' | RD1-team24 = {{CODf}} | RD1-score24= 1 | RD1-team25 = '''{{ARGf}}''' | RD1-score25= 3 | RD1-team26 = {{CPVf}} | RD1-score26= 2 | RD1-team27 = {{AUSf}} | RD1-score27= 1 (2) | RD1-team28 = '''{{EGYf}}''' | RD1-score28= 1 '''(4)''' | RD1-team29 = '''{{SUIf}}''' | RD1-score29= '''2''' | RD1-team30 = {{ALGf}} | RD1-score30= 0 | RD1-team31 = '''{{COLf}}''' | RD1-score31= '''1''' | RD1-team32 = {{GHAf}} | RD1-score32= 0 <!-- Achtste finales --> | RD2-team01 = {{PARf}} | RD2-score01= 0 | RD2-team02 = '''{{FRAf}}''' | RD2-score02= '''1''' | RD2-team03 = {{CANf}} | RD2-score03= 0 | RD2-team04 = '''{{MARf}}''' | RD2-score04= '''3''' | RD2-team05 = {{PORf}} | RD2-score05= 0 | RD2-team06 = '''{{ESPf}}''' | RD2-score06= '''1''' | RD2-team07 = {{USAf}} | RD2-score07= 1 | RD2-team08 = '''{{BELf}}''' | RD2-score08= '''4''' | RD2-team09 = {{BRAf}} | RD2-score09= 1 | RD2-team10 = '''{{NORf}}''' | RD2-score10= '''2''' | RD2-team11 = {{MEXf}} | RD2-score11= 2 | RD2-team12 = '''{{ENGf}}''' | RD2-score12= '''3''' | RD2-team13 = '''{{ARGf}}''' | RD2-score13= '''3''' | RD2-team14 = {{EGYf}} | RD2-score14= 2 | RD2-team15 = '''{{SUIf}}''' | RD2-score15= 0 '''(4)''' | RD2-team16 = {{COLf}} | RD2-score16= 0 (3) <!-- kwartfinales --> | RD3-team01 = '''{{FRAf}}''' | RD3-score01= '''2''' | RD3-team02 = {{MARf}} | RD3-score02= 0 | RD3-team03 = '''{{ESPf}}''' | RD3-score03= '''2''' | RD3-team04 = {{BELf}} | RD3-score04= 1 | RD3-team05 = {{NORf}} | RD3-score05= 1 | RD3-team06 = '''{{ENGf}}''' | RD3-score06= '''2''' | RD3-team07 = '''{{ARGf}}''' | RD3-score07= '''3''' | RD3-team08 = {{SUIf}} | RD3-score08= 1 <!-- Heale finales --> | RD4-team01 = {{FRAf}} | RD4-score01= 0 | RD4-team02 = ‘’’{{ESPf}}’’’ | RD4-score02= ‘’’2’’’ | RD4-team03 = {{ENGf}} | RD4-score03= | RD4-team04 = {{ARGf}} | RD4-score04= <!-- Finale --> | RD5-team01 = {{ESPf}} | RD5-score01= | RD5-team02 = | RD5-score02= <!-- Tredde plak --> | RD6-team01 = {{FRAf}} | RD6-score01 = | RD6-team02 = | RD6-score02 = }} == Keppeling om utens == * [http://fifa.com/worldcup/index.html Offisjele webside fan de FIFA] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{Commonscat|FIFA World Cup 2026}} }} {{Navigaasje Wrâldkampioenskip fuotbal}} [[Kategory:Wrâldkampioenskip fuotbal|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] m7qqjydezfxhujxhauvj881ebaenihv 1235068 1235067 2026-07-14T21:22:32Z FreyaSport 40716 /* Knock-outfase */ Fiks 1235068 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}} {{Ynfoboks ynternasjonale fuotbalkompetysje | namme = FIFA wrâldkampioenskip fuotbal 2026<br />2026 FIFA World Cup | gastlân = {{USAf}}<br>{{CANf}}<br>{{MEXf}} | kampioen = | ôfbylding = 2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg | ôfbyldingsbreedte = | ôfbyldingstekst = | iepeningswedstryd = [[11 juny]] [[2026]] | finale = [[19 july]] [[2026]] | tiims = 48 | stadions = 16 | foarige = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2022|2022]] | folgjende = [[Wrâldkampioenskip fuotbal 2030|2030]] | wedstriden = | doelpunten = | besikers = | topskoarder(s) = | beste spiler = | beste doelman = }} It '''Wrâldkampioenskip fuotbal 2026''' sil de 23e edysje wêze fan 'e FIFA Wrâldbeker, organisearre troch [[FIFA]], en sil spile wurde yn 'e Feriene Steaten, Kanada en Meksiko. It toernoai sil plakfine yn 11 stêden yn 'e Feriene Steaten, twa yn Kanada, en trije yn Meksiko. It sil spile wurde fan 11 juny oant 19 july. 48 teams sille meidwaan. De gaststêd waard keazen op 13 juny 2018 yn Moskou, Ruslân, en fersloech Marokko yn 'e bod om de FIFA Wrâldbeker 2026 te organisearjen. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/44464913 World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament]</ref> <ref>[https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/37518625/us-mexico-canada-officially-launch-bid-co-host-2026-world-cup U.S., Mexico and Canada officially launch bid to co-host 2026 World Cup]</ref> {{clear}} == Stadions == ===Kanada=== {{Posysjekaart+ |Kanada |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=49.276389 |lon=-123.111944 |label=BC Place|position=top}} {{Posysjekaart~ |Kanada |lat=43.632778 |lon=-79.418611 |label=BMO|position=top}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Vancouver]]<br>([[Britsk-Kolumbia]]) | [[BC Place Stadium]] | [[Ofbyld:BCplace stadium.jpg|100px]] |54.500 |- | [[Toronto]]<br>([[Ontario]]) | [[BMO Field]] | [[Ofbyld:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|100px]] |30.000 |} {{clear}} ===Feriene Steaten=== {{Posysjekaart+ |Feriene Steaten |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=40.813528 |lon=-74.074361 |label=MetLife|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.953 |lon=-118.339 |label=SoFi|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=32.747778 |lon=-97.092778 |label=AT&T|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.048889 |lon=-94.483889 |label=Arrowhead|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=29.684722 |lon=-95.410833 |label=NRG|position=bottom}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=37.403 |lon=-121.97 |label=Levi's|position=top}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=47.616667 |lon=-122.316667|label=Lumen|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=33.755556 |lon=-84.4|label=Mercedes|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=42.090833 |lon=-71.264444|label=Gilette|position=right}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=25.957919 |lon=-80.238842|label=Hard Rock|position=left}} {{Posysjekaart~ |Feriene Steaten |lat=39.900833 |lon=-75.1675|label=Lincoln|position=left}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]<br>([[Nij-Jersey]]) | [[MetLife Stadium]] | [[Ofbyld:New Meadowlands Stadium Mezz Corner.jpg|100px]] |82.500 |- | [[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]<br>([[Kalifornje]]) | [[SoFi Stadium]] | [[Ofbyld:SoFi Stadium 2021.jpg|100px]] |70.240 |- | [[Arlington (Teksas)|Arlington]]<br>([[Teksas]]) | [[AT&T Stadium]] | [[Ofbyld:Cowboys stadium.JPG|100px]] |80.000 |- | [[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]<br>([[Missoery]]) | [[Arrowhead Stadium]] | [[Ofbyld:Arrowhead Stadium 2010.JPG|100px]] |76.416 |- | [[Houston]]<br>([[Teksas]]) | [[NRG Stadium]] | [[Ofbyld:Reliantstadium.jpg|100px]] |72.220 |- | [[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]<br>([[Kalifornje]]) | [[Levi's Stadium]] | [[Ofbyld:Levi's Stadium in February 2016 prior to Super Bowl 50 (24398261729).jpg|100px]] |68.500 |- | [[Seattle]]<br>([[Washington (steat)|Washington]]) | [[Lumen Field]] | [[Ofbyld:QwestFieldPano.jpg|100px]] |69.000 |- | [[Atlanta]]<br>([[Georgia]]) | [[Mercedes-Benz Stadium]] | [[Ofbyld:Mercedes Benz Stadium time lapse capture 2017-08-13.jpg|100px]] |71.000 |- | [[Foxborough]]<br>([[Massachusetts]]) | [[Gillette Stadium]] | [[Ofbyld:Gillette Stadium (Top View).jpg|100px]] |65.878 |- | [[Miami]]<br>([[Floarida]]) | [[Hard Rock Stadium]] | [[Ofbyld:Dolphinstadiumint.JPG|100px]] |64.767 |- | [[Philadelphia]]<br>([[Pennsylvania]]) | [[Lincoln Financial Field]] | [[Ofbyld:Philly (45).JPG|100px]] |69.796 |} ===Meksiko=== {{Posysjekaart+ |Meksiko |float=right |width=425 |caption=Lokaasjes WK stadions|places= {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=19.302778 |lon=-99.150556 |label=Azteca|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=20.681667 |lon=-103.462778 |label=Akron|position=top}} {{Posysjekaart~ |Meksiko |lat=25.669167 |lon=-100.244444 |label=BBVA|position=bottom}} }} {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! Lokaasje ! Stadion ! width=100| ! Kapasiteit |- | [[Meksiko-Stêd]] | [[Estadio Azteca]] | [[Ofbyld:Azteca entrance.jpg|100px]] | 87.523 |- | [[Zapopan]]<br>([[Jalisco]]) | [[Estadio Akron]] | [[Ofbyld:Estadio Omnilife Chivas.jpg|100px]] | 49.850 |- | [[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]<br>([[Nuevo León]]) | [[Estadio BBVA]] | [[Ofbyld:Estadio BBVA Bancomer (1).jpg|100px]] | 53.500 |} == Groepen == ''De teams mei tsjokke letters giene fierder nei de knock-outfaze fan 'e lêste 32.'' {{Kolommen4 |Kolom1= ; Groep A * {{MEXf}} * {{RSAf}} * {{KORf}} * {{CZEf}} ; Groep B * {{CANf}} * {{BIHf}} * {{QATf}} * {{SUIf}} ; Groep C * {{BRAf}} * {{MARf}} * {{HAIf}} * {{SCOf}} |Kolom2= ; Groep D * {{USAf}} * {{PARf}} * {{AUSf}} * {{TURf}} ; Groep E * {{GERf}} * [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] * {{CIVf}} * {{ECUf}} ; Groep F * {{NEDf}} * {{JPNf}} * {{SWEf}} * {{TUNf}} |Kolom3= ; Groep G * {{BELf}} * {{EGYf}} * {{IRIf}} * {{NZLf}} ; Groep H * {{ESPf}} * {{CPVf}} * {{URUf}} * {{KSAf}} ; Groep I * {{FRAf}} * {{SENf}} * {{IRQf}} * {{NORf}} |Kolom4= ; Groep J * {{ARGf}} * {{ALGf}} * {{AUTf}} * {{JORf}} ; Groep K * {{PORf}} * {{CODf}} * {{UZBf}} * {{COLf}} ; Groep L * {{ENGf}} * {{CROf}} * {{GHAf}} * {{PANf}} }} == Groepsfaze == === Groep A === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{RSAf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''11 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{KORf}}''' | {{CZEf}} | '''2 - 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''18 juny''</small> | {{CZEf}} | {{RSAf}} | '''1 - 1 ''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | {{KORf}} | '''1 - 0 ''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{CZEf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{MEXf}}''' | '''0 - 3''' |- | <small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe ]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{RSAf}}''' | {{KORf}} | '''1 - 0''' |} === Groep B === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{CANf}} | {{BIHf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''12 juny''</small> | {{QATf}} | {{SUIf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SUIf}}''' | {{BIHf}} | '''4 - 1 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''18 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CANf}}''' | {{QATf}} | ''' 6 - 0 ''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{SUIf}} | {{CANf}} | '''2 - 1''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{BIHf}} | {{QATf}} | '''3 - 1''' |} === Groep C === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{BRAf}} | {{MARf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''13 juny''</small> | {{HAIf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{SCOf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{SCOf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{MARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{BRAf}}''' | {{HAIf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''24 juny''</small> | {{SCOf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{BRAf}}''' | '''0 - 3''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''24 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{MARf}}''' | {{HAIf}} | '''4 - 2''' |} === Groep D === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{PARf}} | '''4 - 1''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''12 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUSf}}''' | {{TURf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''19 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{USAf}}''' | {{AUSf}} | '''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''19 juny''</small> | {{TURf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{PARf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> | <small>''25 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{TURf}} | {{USAf}} | '''3 - 2''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | {{PARf}} | {{AUSf}} | '''0 - 0''' |} === Groep E === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''7 - 1''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CIVf}}''' | {{ECUf}} | '''1 - 0''' |- |<small>''[[Toronto]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GERf}}''' | {{CIVf}} | '''2 - 1''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''20 juny''</small> | {{ECUf}} | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] | '''0 - 0''' |- |<small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''25 juny''</small> | [[Ofbyld:Flag of Curaçao.svg|border|20px|flagge fan Kurasau]] [[Kurasau]] |bgcolor="ccccff"| '''{{CIVf}}''' | '''0 - 2''' |- |<small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''25 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ECUf}}''' | {{GERf}} | '''2 - 1''' |} === Groep F === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''14 juny''</small> | {{NEDf}} | {{JPNf}} | '''2 - 2''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''14 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{SWEf}}''' | {{TUNf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Houston]]''</small> |<small>''20 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NEDf}}''' | {{SWEf}} | '''5 - 1''' |- |<small>''[[Guadalupe (Nuevo León)|Guadalupe]]''</small> |<small>''20 juny''</small> | {{TUNf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{JPNf}}''' | '''0 - 4''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> |<small>''25 juny''</small> |{{JPNf}} |{{SWEf}} | '''1 - 1''' |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> |<small>''25 juny''</small> | {{TUNf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{NEDf}}''' | '''1 - 3''' |} === Groep G === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Seattle]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{BELf}} | {{EGYf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''15 juny''</small> | {{IRIf}} | {{NZLf}} | '''2 - 2''' |- | <small>''[[Inglewood (Kalifornje)|Inglewood]]''</small> |<small>''21 juny''</small> | {{BELf}} | {{IRIf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{NZLf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{EGYf}}''' | '''1 - 3''' |- | <small>''[[Seattle]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{EGYf}} | {{IRIf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Vancouver]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NZLf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{BELf}}''' | '''1 - 5''' |} === Groep H === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{ESPf}} | {{CPVf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''15 juny''</small> | {{KSAf}} | {{URUf}} | '''1 - 1''' |- | <small>''[[Atlanta]]''</small> | <small>''21 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ESPf}}''' | {{KSAf}} | '''4 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]''</small> | <small>''21 juny''</small> | {{URUf}} | {{CPVf}} |'''2 - 2''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{CPVf}} | {{KSAf}} |'''0 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{URUf}} |bgcolor="ccccff"| {{ESPf}} |'''0 - 1''' |} === Groep I === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{SENf}} |'''4 - 1''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''16 juny''</small> | {{IRQf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' |'''1 - 4''' |- | <small>''[[Philadelphia]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{FRAf}}''' | {{IRQf}} | '''3 - 0''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{NORf}}''' | {{SENf}} | '''3 - 2''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''26 juny''</small> | {{NORf}} |bgcolor="ccccff"| {{FRAf}} | '''1 - 4''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''26 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{SENf}} | {{IRQf}} | '''5 - 0''' |} === Groep J === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- |<small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{ALGf}} |'''3 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''16 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{AUTf}}''' | {{JORf}} |'''3 - 1''' |- |<small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''22 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' | {{AUTf}} |'''2 - 0''' |- | <small>''[[Santa Clara (Kalifornje)|Santa Clara]]''</small> | <small>''22 juny''</small> | {{JORf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ALGf}}''' |'''1 - 2''' |- | <small>''[[Kansas City (Missoery)|Kansas City]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{ALGf}} | {{AUTf}} |'''0 - 0''' |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{JORf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ARGf}}''' |'''1 - 3''' |} === Groep K === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{PORf}} | {{CODf}} |'''1 - 1''' |- | <small>''[[Meksiko-Stêd]]''</small> | <small>''17 juny''</small> | {{UZBf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{COLf}}''' |'''1 - 3''' |- | <small>''[[Houston]]''</small> | <small>''23 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{PORf}}''' | {{UZBf}} | '''5 - 0''' |- | <small>''[[Zapopan]]<small>'' | <small>''23 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{COLf}}''' | {{CODf}} | '''1 - 0''' |- | <small>''[[Miami]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> | {{COLf}} | {{PORf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Atlanta]]<small>'' | <small>''27 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| {{CODf}} | {{UZBf}} | '''3 - 1''' |} === Groep L === {| class = "wikitable" !width="100" align="center"| Stêd !width="50" align="center"| Datum !width="175" align="center"| Team !width="175" align="center"| Team !width="50" align="center"| Utslach |- | <small>''[[Arlington (Teksas)|Arlington]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{ENGf}}''' | {{CROf}} | '''4 - 2''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''17 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{GHAf}}''' | {{PANf}} | '''1 - 0 ''' |- | <small>''[[Foxborough]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{ENGf}} | {{GHAf}} | '''0 - 0''' |- | <small>''[[Toronto]]''</small> | <small>''23 juny''</small> | {{PANf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{CROf}}''' | '''0 - 1''' |- | <small>''[[East Rutherford (Nij-Jersey)|East Rutherford]]''</small> | <small>''27 juny''</small> | {{PANf}} |bgcolor="ccccff"| '''{{ENGf}}''' | '''0 - 2''' |- | <small>''[[Philadelpia]]''</small> | <small>''27 juny''</small> |bgcolor="ccccff"| '''{{CROf}}''' | {{GHAf}} | '''2 - 1''' |} === Klassearring nûmers trije=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=150|Team !width=20|Wed !width=20|W !width=20|G !width=20|V !width=20|Foar !width=20|Tsjin !width=20|DoelS !width=20|Pnt. |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{CODf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{SWEf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{GHAf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{ECUf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{CIVf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 6 || −1 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{ALGf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || −2 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{PARf}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 4 || −2 || '''4''' |- bgcolor="#ccffcc" |align="left"| {{SENf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 || '''3''' |- |align="left"| {{IRIf}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 || '''3''' |- |align="left"| {{KORf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 || '''3''' |- |align="left"| {{SCOf}} || 3 || 1 || 0 || 2 || 1 || 4 || −3 || '''3''' |- |align="left"| {{URUf}} || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || −1 || '''2''' |} == Knock-outfase == <small>''* tusken heakjes de útslach nei strafskoppen''</small> {{Wedstrydskema lêste 32 mei 3 | RD1 = Lêste 32 | RD2 = Achtste finales | RD3 = Kwartfinales | RD4 = Heale finales | RD5 = Finale | RD6 = Tredde plak | RD1-team01 = {{GERf}} | RD1-score01= 1 (3) | RD1-team02 = '''{{PARf}}''' | RD1-score02= 1 '''(4)''' | RD1-team03 = '''{{FRAf}}''' | RD1-score03= '''3''' | RD1-team04 = {{SWEf}} | RD1-score04= 0 | RD1-team05 = {{RSAf}} | RD1-score05= 0 | RD1-team06 = '''{{CANf}}''' | RD1-score06= '''1''' | RD1-team07 = {{NEDf}} | RD1-score07= 1 (2) | RD1-team08 = '''{{MARf}}''' | RD1-score08= 1 '''(3)''' | RD1-team09 = '''{{PORf}}''' | RD1-score09= '''2''' | RD1-team10 = {{CROf}} | RD1-score10= 1 | RD1-team11 = '''{{ESPf}}''' | RD1-score11= '''3''' | RD1-team12 = {{AUTf}} | RD1-score12= 0 | RD1-team13 = '''{{USAf}}''' | RD1-score13= '''2''' | RD1-team14 = {{BIHf}} | RD1-score14= 0 | RD1-team15 = '''{{BELf}}''' | RD1-score15= '''3''' | RD1-team16 = {{SENf}} | RD1-score16= 2 | RD1-team17 = '''{{BRAf}}''' | RD1-score17= '''2''' | RD1-team18 = {{JPNf}} | RD1-score18= 1 | RD1-team19 = {{CIVf}} | RD1-score19= 1 | RD1-team20 = '''{{NORf}}''' | RD1-score20= '''2''' | RD1-team21 = '''{{MEXf}}''' | RD1-score21= '''2''' | RD1-team22 = {{ECUf}} | RD1-score22= 0 | RD1-team23 = '''{{ENGf}}''' | RD1-score23= '''2''' | RD1-team24 = {{CODf}} | RD1-score24= 1 | RD1-team25 = '''{{ARGf}}''' | RD1-score25= 3 | RD1-team26 = {{CPVf}} | RD1-score26= 2 | RD1-team27 = {{AUSf}} | RD1-score27= 1 (2) | RD1-team28 = '''{{EGYf}}''' | RD1-score28= 1 '''(4)''' | RD1-team29 = '''{{SUIf}}''' | RD1-score29= '''2''' | RD1-team30 = {{ALGf}} | RD1-score30= 0 | RD1-team31 = '''{{COLf}}''' | RD1-score31= '''1''' | RD1-team32 = {{GHAf}} | RD1-score32= 0 <!-- Achtste finales --> | RD2-team01 = {{PARf}} | RD2-score01= 0 | RD2-team02 = '''{{FRAf}}''' | RD2-score02= '''1''' | RD2-team03 = {{CANf}} | RD2-score03= 0 | RD2-team04 = '''{{MARf}}''' | RD2-score04= '''3''' | RD2-team05 = {{PORf}} | RD2-score05= 0 | RD2-team06 = '''{{ESPf}}''' | RD2-score06= '''1''' | RD2-team07 = {{USAf}} | RD2-score07= 1 | RD2-team08 = '''{{BELf}}''' | RD2-score08= '''4''' | RD2-team09 = {{BRAf}} | RD2-score09= 1 | RD2-team10 = '''{{NORf}}''' | RD2-score10= '''2''' | RD2-team11 = {{MEXf}} | RD2-score11= 2 | RD2-team12 = '''{{ENGf}}''' | RD2-score12= '''3''' | RD2-team13 = '''{{ARGf}}''' | RD2-score13= '''3''' | RD2-team14 = {{EGYf}} | RD2-score14= 2 | RD2-team15 = '''{{SUIf}}''' | RD2-score15= 0 '''(4)''' | RD2-team16 = {{COLf}} | RD2-score16= 0 (3) <!-- kwartfinales --> | RD3-team01 = '''{{FRAf}}''' | RD3-score01= '''2''' | RD3-team02 = {{MARf}} | RD3-score02= 0 | RD3-team03 = '''{{ESPf}}''' | RD3-score03= '''2''' | RD3-team04 = {{BELf}} | RD3-score04= 1 | RD3-team05 = {{NORf}} | RD3-score05= 1 | RD3-team06 = '''{{ENGf}}''' | RD3-score06= '''2''' | RD3-team07 = '''{{ARGf}}''' | RD3-score07= '''3''' | RD3-team08 = {{SUIf}} | RD3-score08= 1 <!-- Heale finales --> | RD4-team01 = {{FRAf}} | RD4-score01= 0 | RD4-team02 = '''{{ESPf}}''' | RD4-score02= '''2''' | RD4-team03 = {{ENGf}} | RD4-score03= | RD4-team04 = {{ARGf}} | RD4-score04= <!-- Finale --> | RD5-team01 = {{ESPf}} | RD5-score01= | RD5-team02 = | RD5-score02= <!-- Tredde plak --> | RD6-team01 = {{FRAf}} | RD6-score01 = | RD6-team02 = | RD6-score02 = }} == Keppeling om utens == * [http://fifa.com/worldcup/index.html Offisjele webside fan de FIFA] {{boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} {{Commonscat|FIFA World Cup 2026}} }} {{Navigaasje Wrâldkampioenskip fuotbal}} [[Kategory:Wrâldkampioenskip fuotbal|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] ae4f8pjxxcryq5s084x7yh1f7d702h4 0 186422 1235089 1205913 2026-07-15T00:21:54Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235089 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Dauryske ka |Ofbyld = [[Ofbyld:Coloeus dauuricus, adult, Izumi, Kagoshima, Japan 2.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[kriefûgels]] (''Corvidae'') |Skaai = [[kaën]] (''Coloeus'') |Wittenskiplike namme= Coloeus dauuricus |Beskriuwer, jier= [[Peter Simon Pallas|Pallas]], 1776 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart =[[File:Corvus dauricus map.jpg|center|250px]] }} De '''Dauryske ka''' (''Coloeus dauuricus'') is in [[sjongfûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] kriefûgels (''Corvidae''). De Dauryske ka is nau besibbe oan 'e by ús foarkommende [[ka]]. == Beskriuwing == De fûgel wurdt likernôch 32 sm en ferskilt net fan formaat as de ka. It wichtichste ferskil is it fearrekleed. In soad, mar net alle fûgels, ha in brede ljochte kraach en grutte ljochte dielen oan 'e ûnderkant. De kop, kiel, wjukken en sturt binne glânzjend swart en de eardekfearren binne griis. Donkerdere folwoeksenen en jonge fûgels lykje op westlike kaën, mar in ferskil is wol dat, oars as de griiswite irissen fan 'e gewoane ka, Dauryske kaën swarte irissen hawwe. De iennige oare bûnte krie yn 'e selde regio is de Sineeske [[halsbânkrie]] (''Corvus torquatus''), mar dy fûgel is folle grutter en kin eins net betize wurde mei de Dauryske ka. == Fersprieding == De Dauryske ka libbet fan it súdlike diel fan eastlik [[Sibearje]], súdlik oant [[Mongoalje]] en troch in grut part fan [[Sina]]. Yn it noarden fan syn ferspriedingsgebiet trekt er winterdeis nei it suden. It is in seldsume wintergast yn Koreä en [[Japan]] . Der binne in pear waarnimmings út West-Europa, lykas ek yn Nederlân. It habitat bestiet út iepen bosk, rivierdellings, iepen heuvels en bergen. == Hâlden en dragen == Dauryske kaën binne sosjale fûgels, dy't faak yn kombinaasje mei [[roek]]en sjoen wurde. It iten is fergelykber mei dat fan 'e by ús bekende ka en bestiet út nôt, ynsekten, beien, aaien, aas en ek plúzje se ûntlesting út as der noch wat fan harren gading is. Se briede leafst yn holtes fan beammen, spjalten fan rotsen of op gebouwen. De aaien binne lykas dy fan 'e gewoane ka. == Status == De populaasjegrutte is net kwantifisearre, mar de soarte wurdt as lokaal gewoan omskreaun en de populaasje soe stabyl wêze. Hy stiet op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (Least Concern, 2024). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/daurian-jackdaw-corvus-dauuricus BirdLife, oproppen 26 septimber 2025.] * [https://ebird.org/species/daujac1/CN-11 Ebird, oproppen 26 septimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=9F784AB11E547808 Avibase, oproppen 25 septimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Coloeus dauuricus|Dauryske ka}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Ka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] tf9u3pthn0qp2f4bn6hs3dyqvlcwuak 0 187682 1235078 1210505 2026-07-15T00:12:43Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235078 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = bûntsnaffeliishin |Ofbyld = [[Ofbyld:Snowy sheathbill half moon island 1.17.25 DSC 9836-topaz-rawdenoise.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[iishinfûgel]] ('' Chionidae'') |Skaai = [[iishinnen]] (''Chionis'') |Wittenskiplike namme= Chionis albus |Beskriuwer, jier= [[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1789 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Chionis albus map.svg|250px]]<small>{{Kolommen2 |Kolom1= {{Color box|#ff7f2a}} [[briedfûgel]] <br>{{Color box|#ffdd55}} [[trekfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#87aade}} [[wintergast]] }}</small> }} De '''bûntsnaffeliishin''' (''Chionis albus'') is ien fan 'e twa soarten yn it [[skaai]] [[iishinnen]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[iishinfûgels]]. == Ferskining == De bûntsnaffeliishin wurdt 38 oant 41 sm lang, 450 oant 775 gram swier en hat in spanwiidte fan 76 oant 80 sm. De fûgel liket op in hin of do, mar falt ûnder it skift [[wilstereftigen]]. De fearren fan 'e fûgel binne wyt en by de snaffel oant om it each sit in stik fearreleaze rôze bleate hûd mei in wrateftige struktuer. De snaffel is koart en koanysk mei ferskillende kleuren en syn poaten binne swart. Om it donkere each hat de fûgel in roze eachring. De fûgel hat in soad fan 'e oare soarte yn it skaai, de [[swartsnaffeliishin]] dy't - lykas de namme seit - in swarte snaffel hat en yn in oar ferspriedingsgebiet libbet. Tusken mantsjes en wyfkes fan 'e bûntsnaffelhin binne gjin grutte ferskillen; mantsjes binne yn 'e regel wat grutter as wyfkes. == Fersprieding == De fûgel briedt op it [[Antarktysk Skiereilân]] en migrearret yn 'e winter nei súdlik [[Argentynje]], súdlik [[Sily]] en de [[Falklâneilannen]]. Folwoeksen fûgels ferlitte de briedplakken yn febrewaris oant maart, ferspriede har oer in grutter gebiet en komme werom yn oktober oant novimber. In lyts oantal oerwinteret ek op 'e briedplakken, bygelyks op [[Signy Island]]. == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:Snowy sheathbill half moon island 1.17.25 DSC 9872-topaz-rawdenoise.jpg|thumb|left|De fûgel boppe in pinguïnkoloanje.]] Oars as de measte fûgelsoarten libbet de bûntsnaffeliishin meast op it lân, wylst de measte oare soarten dêre foar in grut part op see libje. Se skarrelje it iten by inoar en binne [[Kleptoparasitisme|kleptoparasiten]]. Se stelle it fretten fan koloanjefûgels fan [[pinguïns]] dy't harren jongen fuorje, ek frette se aaien of piken, de trochgong fan seeoaljefanten, ies, wringeleaze bisten en se wurde ek by jiskefetten fan ûndersykstasjons waarnommen. It nêst wurdt meast tusken rotsen of ûnder rotsen boud. It lechsel bestiet út twa oant trije aaien, dy't yn 28 oant 32 dagen útbret wurde. De jonge fûgels fleane nei 50 oant 60 dagen út. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in populaasje mei in stabile ûntwikkeling sûnder grutte bedrigingen. Op basis fan dy kritearia kategorisearret de [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) de soarte as net bedrige (''Least Concern'', 2024). {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/snowy-sheathbill-chionis-albus BirdLife] * [https://ebird.org/species/snoshe2?siteLanguage=nl Ebird.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=62AC9C19E209962D Avibase.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Chionis albus}} }} {{DEFAULTSORT:Buntsnaffeliishin}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Iishin]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antarktika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Georgje en de Súdlike Sandwicheilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdlike Oseaan]] apjtkns2uk2328pvxkddpzdjann4ew1 0 187786 1235099 1210800 2026-07-15T00:29:27Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235099 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = donkere sjonghauk |Ofbyld = [[Ofbyld:Serengeti Graubuerzel-Singhabicht.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[rôffûgels]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[sjonghauken]] (''Melierax'') |Wittenskiplike namme= Melierax metabates |Beskriuwer, jier= [[Carl Peter Thunberg|Thunberg]], 1799 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''donkere sjonghauk''' (''Melierax metabates'') is in [[fûgel]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[sjonghauken]] (''Melierax'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[haukfûgels]] (''Accipitridae''). == Ferskining == De donkere hauk is in hauk mei lange wjukken mei in lingte fan 38 oant 48 sintimeter en in spanwiidte fan 105 sintimeter. De folwoeksen fûgel hat ljochte, jiskegrize boppedielen, in ljochtere búk en in bandearre swart en wite sturt. De boppekanten fan 'e wjukken binne griis mei swarte wjukpunten. Syn snaffel en lange poaten binne helder read. [[Ofbyld:Dark Chanting Goshawk (Melierax metabates) juvenile (12907843805).jpg|thumb|left|Juvenyl.]] De jonge fûgel is brún oan 'e boppekant, brúnbûnt op it boarst en ûnder brún en wyt bandearre. De snaffel en poaten binne giel. Yn 'e briedtiid produsearret de fûgel in fluitsjend lûd, dat it skaai de namme jout. == Fersprieding en taksonomy == De donkere sjonghauk is in [[stânfûgel]] dy't benammen súdlik fan 'e [[Sahara]] fûn wurdt, mar net yn 'e [[reinwâld]]en fan it Kongobekken. Der is ek in populaasje op it [[Arabysk Skiereilân]] mei oarspronklik ek in isolearre populaasje yn [[Marokko]], dy't nei alle gedachten útstoarn is. De soarte wurdt meastentiids ferdield yn fiif [[ûndersoarte]]n mei de folgjende ferdieling: * ''Melierax metabates theresae'' - súdwestlik Marokko. * ''Melierax metabates neumanni'' – [[Maly]] en eastlik oant noardlik [[Sûdan]]. * ''Melierax metabates ignoscens'' - súdwestlik Arabysk Skiereilân. * ''Melierax metabates metabates'' – [[Senegal]] en [[Gambia]] oant [[Etioopje]] en yn it suden oant de [[Demokratyske Republyk Kongo]] en noardlik [[Tanzania]]. * ''Melierax metabates mechowi'' – súdeastlik [[Gabon]] oant [[Angoala]], súdlik Tanzania, en yn it suden oant noardlik [[Namybje]] en noardeastlik [[Súd-Afrika]]. De ûndersoarte ''neumanni'' wurdt faak opnommen yn 'e nominaatfoarm ''metabates''. == Hâlden en dragen == De fûgel libbet op savannes en iepen boskgebieten. Hy mijt tichte bosken en woastyn en wurdt oer it algemien sjoen yn wietere gebieten as oare haukfûgel mei wa't 't er harren ferspriedingsgebieten dielt. De fûgel yt gruttere ynsekten en in ferskaat oan sûchdieren, fûgels en reptilen. Hy jaget fanôf in sitplak en fangt syn proai faak op 'e grûn of yn 'e loft. It nêst wurdt boud fan tûken yn beammen. Hy leit ien oant twa aaien tusken july en novimber, dy't troch it wyfke yn 36 oant 38 dagen útbret wurde, wylst it mantsje foar har jaget. De jongen fleane út as sa'n 50 dagen âld binne en trije oant acht moannen nei it útfleanen binne se selsstannich. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet. Tocht wurdt dat de oantallen ôfnimme, mar net sa bot om de soarte as bedrige te beskôgjen. Op basis fan dizze kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (Least Concern, ). Yn Marokko is de soarte troch jacht en houtkap nei alle gedachten útstoarn. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/dark-chanting-goshawk-melierax-metabates BirdLife, oproppen 22 novimber 2025.] * [https://ebird.org/species/dacgos1 eBird, oproppen 22 novimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=D2AFD39BFB907C05 Avibase, oproppen 22 novimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Melierax metabates|donkere sjonghauk}} }} {{DEFAULTSORT:donkere sjonghauk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Sjonghauk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] gv1vmp7atn6ru5xysozb4fz7ra04yo8 0 188171 1235113 1215047 2026-07-15T00:37:28Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235113 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = dwerchpinguïn |Ofbyld = [[Ofbyld:Eudyptula novaehollandiae family exiting burrow.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Little Penguin (Eudyptula minor).ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pinguïneftigen]] (''Sphenisciformes'') |Famylje = [[pinguïns]] (''Spheniscidae'') |Skaai = [[dwerchpinguïns]] (''Eudyptula'') |Wittenskiplike namme= Eudyptula minor |Beskriuwer, jier= [[Johann Reinhold Forster|Forster]], 1781 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart= [[Ofbyld:Map-of-distribution-of-Eudyptula-penguins-Blue-and-red-colours-indicate.png|250px]] }} De '''dwerchpinguïn''' (''Eudyptula minor'') is in koloniale seefûgel yn 'e [[pinguïns|pinguïnfamylje]] en de iennige soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] dwerchpinguïns. De fûgel komt foar yn [[Nij-Seelân]] en súdlik [[Austraalje]] en fertoant regionale ferskillen yn [[morfology]], feareigenskippen en briedekology. == Ferskining == De lytse pinguïn wurdt likernôch 30 oant 35 sm heech en hat in spanwiidte fan 10 sm. As folwoeksen fûgel weaget er likernôch 1,5 kg. De dwerchpinguïn hat blaugrize wjukken mei in wite râne. It boarst, de nekke en it kin binne wyt en de rêch is griisblau. == Fersprieding en taksonomy == De dwerchpinguïn waard foar it earst beskreaun yn 1781 troch de [[Dútslân|Dútske]] natuerkundige [[Johann Reinhold Forster]]. Hy wurdt fûn yn [[Nij-Seelân]], súdlik [[Austraalje]] en [[Tasmaanje]]. Tradisjoneel wurdt it takson ferdield yn seis [[ûndersoarte]]n en dy yndieling wurdt noch altiten troch Clements et. al folge. [[Ofbyld:Eudyptula minor albosignata (AM LB8124-3).jpg|thumb|left|De ''Eudyptula minor albosignata'' (wytwjukpinguïn).]] * ''Eudyptula minor novaehollandiae'' (Stephens, 1826) – briedt yn Súd-Austraalje en Tasmaanje. * ''Eudyptula minor iredalei'' (Mathews, 1911) – briedt yn it noarden fan it [[Noardereilân (Nij-Seelân)|Noardereilân]] fan Nij-Seelân * ''Eudyptula minor variabilis'' (Kinsky & Falla, 1976) – briedt op it súdlike Noardereilân * ''Eudyptula minor albosignata'' (Finsch, 1874) – briedt op it eastlike [[Sudereilân]] fan Nij-Seelân. * ''Eudyptula minor minor'' – de nominaatfoarm briedt op it westlike en súdlike Sudereilân en op [[Stewarteilân]] * ''Eudyptula minor chathamensis'' (Kinsky & Falla, 1976) – [[Endemisme|endemysk]] foar de [[Chathameilannen]] De taksonomy fan 'e lytse pinguïn is ûnderwerp fan strideraasje. Yn 2002 liet in stúdzje fan Jonathan C. Banks e.o. sjen dat de klassike seis ûndersoarten genetysk yn twa dúdlike klades opdield wurde kin. Tusken 2010 en 2020 hienen DNA-ûndersiken ek dy opfallende útkomsten. Der binne twa dúdlik aparte haadgroepen te ûnderskieden, in Australyske en in Nijseelânske, dy't genetysk sterk fan inoar ôfwike. Dy twa haadgroepen binne al tsientûzenen jierren fan inoar isolearre en der is skraachwurk útwikseling tusken dy twa groepen. Njonken genetyske ferskillen stelden de ûndersiken ek ferskillen yn rop, briedgewoanten, it ferfearjen en in oantal subtile lichemsskaaimerken fêst.<ref>''Coalescent Modelling Suggests Recent Secondary‑Contact of Cryptic Penguin Species — Grosser, Burridge, Peucker & Waters,'' 2015.]</ref> Neffens in stúdzje út 2009 ûntstienen de foarâlders fan 'e dwerchpinguïn ûnstienen yn Nij-Seelân, nei alle gedachten yn in kâlde tiid yn it [[Pleistoseen]]. In diel fan 'e Nijseelânske populaasje stiek de [[Tasmansee]] oer en kolonisearre dêr Tasmaanje en Súd-Austraalje. Troch de isolaasje dêr ûntstie dêr in Australyske populaasje. Letter soenen in pear Australyske dwerchpinguïns op 'e nij yn Nij-Seelân telâne kommen wêze, dêr't se in populaasje yn it noarden fan it lân stiften.<ref>''Range‑Wide Phylogeography of the Little Penguin (Eudyptula minor): Evidence of Long‑Distance Dispersal'' (2009)</ref> [[Ofbyld:Eudyptula minor -Perth Zoo, Australia -swimming-8a (1).jpg|thumb|250px|Dwerchpinguïn yn 'e dieretún fan Perth.]] == Hâlden en dragen == De dwerchpinguïn briedt yn koloanjes en it briedseizoen is fan maaie oant oktober. It wyfke leit trochstrings twa aaien, dy't troch beide âlden útbret wurde. De aaien komme nei sawat 36 dagen út. It dieet bestiet foar in grut part út inketfisk, garnalen en fisk. == Status == De lytse pinguïn hat in grutte en stabile populaasje fan nei skatting in heal miljoen folwoeksen fûgels. De IUCN kategorisearret de fûgel as net bedrige (''Least Concern'', 2020). De grutste bedriging foar de dwerchpinguïn hjoed-de-dei foarmet it yndustriële rôffiskjen, dy't de fiedselboarne fan 'e fûgel ôfpakt. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/little-penguin-eudyptula-minor BirdLife, oproppen op 5 desimber 2025.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/litpen1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 5 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN Avibase, oproppen op 5 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/litpen1/CL Ebird, oproppen op 5 desimber 2025.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Eudyptula minor|Dwerchpinguïn}} }} {{DEFAULTSORT:Dwerchpinguin}} [[Kategory:Dwerchpinguïn]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Chathameilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdlike Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan]] 6sanzkzp1u4njv1znu143fsc6bd133y 0 188572 1235111 1213790 2026-07-15T00:36:15Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235111 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = dwerchjakana |Ofbyld = [[Ofbyld:Lesser Jacana, Microparra capensis, Chobe River, Botswana (32213988275).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (Charadriiformes) |Famylje = [[jakanafûgels]] (Jacanidae) |Skaai = [[dwerchjakana's]] (''Microparra'') |Wittenskiplike namme= Microparra capensis |Beskriuwer, jier= [[Andrew Smith (zoolog)|Smith]], 1839 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''dwerchjakana''' (''Microparra capensis'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[jakanafûgels]]. It is de iennige soarte yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] ''Microparra''. == Ferskining == [[Ofbyld:Lesser Jacana, Microparra capensis, Chobe River, Botswana (32095232641).jpg|thumb|left|Fûgel yn Botswana.]] Lykas de namme al seit is de likernôch 16 sm lange dwerchjakana de lytste soarte yn 'e famylje. Hy is likernôch de helte lytser as de [[Afrikaanske jakana]]. De soarte is brún fan boppe en wyt fan ûnder mei in readbrúne kroan en nekke, goudgiel boppe de snaffel, in wite wynbraustreek, in smelle readbrune eachstreek en goudgiele en readbrune plakken op 'e sydkanten fan it boarst. Yn 'e flecht is in wite efterrâne oan 'e wjukken en readbrún op 'e stút en sturt te sjen. == Fersprieding == De fûgel hat in grut ferspriedingsgebiet en komt foar yn swietwettergebieten yn in grut part fan [[Afrika]] ûnder de [[Sahara]] fan [[Maly]] oant [[Gana]], eastlik oant [[Etioopje]] en súdlik oant [[Namybje]], [[Botswana]] en eastlik [[Súd-Afrika]]. De fûgel is [[Monotypysk takson|monotypysk]], itjinge betsjut dat der gjin ferdieling is yn [[ûndersoarte]]n. == Hâlden en dragen == De dwerchjakana wurdt yn ûndjip wetter oantroffen. Hy yt meast ynsekten, mar somtiden ek plantedielen. It briedseizoen fan 'e fûgel ferskilt geografysk en neffens de reintiid. == Status == De populaasjetrend fan 'e fûgel is ûnbekend, mar it ferspriedingsgebiet is relatyf grut. In rûzing fan 2023 giet út fan in folsleine populaasje fan 16.700 oant 66.700 folwoeksen fûgels. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) beskôget de fûgel net as net bedrige (''Least Concern, 2024). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/lesser-jacana-microparra-capensis BirdLife, oproppen 18 desimber 2025.] * [https://ebird.org/species/lesjac1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 18 desimber 2025.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=29B03FAE8294FC87 Avibase, oproppen 18 desimber 2025.] ---- {{commonscat|Microparra capensis|Dwerchjakana}} }} {{DEFAULTSORT:Dwerchjakana}} [[Kategory:Dwerchjakana]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] b04lf2q5sdqijz0pxtnfds2uv5y66tp 0 189198 1235102 1215650 2026-07-15T00:30:48Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235102 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Dûbelbânwilster |Ofbyld = [[Ofbyld:(Double) banded Plover - New Zealand (39219416491).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[dûkelmantsjes]] (''Anarhynchus'') |Wittenskiplike namme= Anarhynchus bicinctus |Beskriuwer, jier = [[William Jardine (natuurwetenschapper)|Jardine]] & [[Prideaux John Selby|Selby]], 1827 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = }} De '''dûbelbânwilster''' (''Anarhynchus bicinctus'') is in [[waadfûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Charadrius bicinctus non-breeding - Boat Harbour.jpg|thumb|left|Net-briedende dûbelbânwilster.]] De dûbelbânwilster is in lytse (18–21 sm) mar stevige wilster. Yn it briedkleed hat er twa dwersbannen oer it boarst, de boppeste tinner en swarteftich, de ûnderste breder en readbrún. Hy hat ek wyt op 'e foarholle mei in swarte dwersbân dêrboppe en ek wyt op it kin, de kiel en it ûnderste diel fan 'e wang. By wyfkes kinne de swarte gebieten mear brúnich wêze en is de ûnderste boarstbân minder yntins. Bûten it briedseizoen binne de boarstbannen werombrocht ta griiskleurige plakken oan 'e flanken en hat de soarte mear fan oare wilsters. Hy ûnderskiedt him lykwols dan noch troch syn bêzje gesicht en ljochte nekkekraag. Yn ferlikening mei besibbe wilsters hat er sawol koartere poaten as in koartere, tinnere snaffel. == Fersprieding == De fûgel libbet yn [[Austraalje]] en [[Nij-Seelân]]. Der binne twa [[ûndersoarte]]n: * ''Anarhynchus bicinctus bicinctus'': Nij-Seelân en de [[Chathameilannen]]. * ''Anarhynchus bicinctus exilis'': [[Aucklandeilannen]]. == Status == De grutte fan 'e populaasje wurdt op 8.000 oant 14.000 folwoeksen fûgels rûsd. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat de status fan gefoelich (''Near Threatened'', 2020). Tocht wurdt dat de fûgel yn oantal ôfnimt. {| class="wikitable" border="1" |- | [[Ofbyld:Banded dotterel nesting among sand dune vegetation.jpg|200x200px]] | [[Ofbyld:Banded dotterel chick emerging from egg in nest.jpg|200x200px]] | [[Ofbyld:Banded dotterel chick in nest with two eggs.jpg|200x200px]] |- | <center>Briedende fûgel</center> | <center>Aaien en útkommend pykje</center> | <center>Pyk</center> |} {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/double-banded-plover-charadrius-bicinctus BirdLife, oproppen 12 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/dobplo1 Ebird, oproppen 12 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=79420720E1A827CB Avibase, oproppen 12 jannewaris 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Charadrius bicinctus|dûbelbânwilster}} }} {{DEFAULTSORT:dubelbanwilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dûkelmantsje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] 2030dn2c7f4w99ratqk11uf9pig49c3 0 189340 1235093 1216073 2026-07-15T00:23:55Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235093 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = diadeemwilster |Ofbyld = [[Ofbyld:Diademed Plover, San Agustín, Salamanca, Coquimbo, Chile 1.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[diadeemwilsters]] (''Phegornis'') |Wittenskiplike namme= Phegornis mitchellii |Beskriuwer, jier = [[Louis Fraser|Fraser]], 1845 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Phegornis mitchellii map.svg|250px]] }} De '''diadeemwilster''' (''Phegornis mitchelliiis'') is in [[fûgel]] yn it [[Monotypysk (takson)|monotypyske]] [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[diadeemwilsters]] (''Phegornis'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae''). == Ferskining == [[Ofbyld:Diademed Plover, Arequipa, Peru 1.jpg|thumb|left|Diadeemwilster yn Perû.]] De diadeempiper is in lytse kompakte wilster fan 16,5 oant 19 sintimeter lang. De fûgel hat in swarte kop mei in wite streek boppe it each, in kastanjebrúne nekke, in wite kiel, in mei swart bandearre boarst en in wite búk. De wjukken binne relatyf koart. De fûgel hat yn ferlikening mei oare wilsters in lange en smelle snaffel, dy't mear tinken docht oan dy fan 'e [[grilken]]. == Fesprieding == De fûgel wurdt yn heechlizzende sompen fan súdlik [[Perû]] oant westlik [[Argentynje]] en eastlik [[Sily]] oantroffen. Neffens [[DNA]]-stúdzjes is de soarte it meast besibbe oan 'e [[readboarstwilster]]. == Hâlden en dragen == De diadeemwilster briedt op grutte hichten fan 3.500 oant 5.000 meter boppe seenivo yn 'e saneamde puna-sône. Hy mei graach op wetterryk en moasich tûndragebiet wêze, lykas Distichia-sompen, mar is ek op grint of gers yn oerstreamingsflakten en by marren te finen. Hy leit twa oliifgrize aaikes mei swarte plakken tusken oktober en desimber yn [[Sily]] en yn jannewaris yn [[Bolivia]]. Nei it brieden migrearret er nei legere dielen oant sawat 2.000 meter boppe seenivo. == Status == De diadeemwilster is in seldsume soarte mei in populaasje dy't rûsd wurdt op mar 1.500 oant 7.000 folwoeksen fûgels. Der wurdt ek tocht dat er yn oantal ôfnimt mei't it habitat fan 'e fûgel omset wurdt nei greide of troch turfwinning. It nochal ôfhandich lizzend ferspriedingsgebiet fan 'e soarte beskermet de fûgel nei alle gedachten tsjin in slimmere delgong. De [[IUCN]] kategorisearret de diadeemwilster op 'e [[Reade list]] as gefoelich (''Near Threatened'', 2024). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/diademed-plover-phegornis-mitchellii BirdLife, oproppen 17 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/diaplo1 Ebird, oproppen 17 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=0BFE075BB2224FF2 Avibase, oproppen 17 jannewaris 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Phegornis mitchelliiis|Diadeemwilster}} }} {{DEFAULTSORT:diadeemwilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Diadeemwilster]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] d3evxip9woot1y4f7wk3jb5bt838nti 0 189347 1235082 1216098 2026-07-15T00:14:41Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235082 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Cayennewilster |Ofbyld = [[Ofbyld:BK3U7978.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae'') |Skaai = [[Cayennewilsters]] (''Hoploxypterus'') |Wittenskiplike namme= Hoploxypterus cayanus |Beskriuwer, jier = [[John Latham (ornitolooch)|Latham]], 1790 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Hoploxypterus cayanus map.svg|250px]] }} De '''Cayennewilster''' (''Hoploxypterus cayanus'') is in [[fûgel]] yn it [[Monotypysk takson|monotypyske]] [[skaai]] [[Cayennewilsters]] (''Hoploxypterus'') út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[wilsterfûgels]] (''Charadriidae''). De namme fan 'e fûgel ferwiist nei [[Cayenne]], in stêd yn [[Frânsk-Guyana]] dêr't de fûgel ek foarkomt. == Ferskining == [[Ofbyld:Vanellus cayanus Pellar playero Pied Lapwing (16411169222).jpg|thumb|left|Fûgel yn Kolombia.]] De Cayennewilster hat in swart-wite tekening mei brúngrize wjukken, helderreade poaten en in reade eachring. Boppe op 'e rêch hat er in swarte tekening yn 'e foarm fan in V. It is in middelgrutte fûgel fan likernôch 22 sm lang. De fûgel waard eartiids assosjearre mei [[ljippen]], mar syn relatyf lytse formaat en syn oanwenst om hurd te rinnen en ynienen te stopjen om in proai te pikken makket fan him earder in wilster as in ljip. == Fersprieding == De Cayennewilster libbet oan sânige of dridzige iggen fan marren en rivieren yn it noardlike diel fan [[Súd-Amearika]] mei in ferspriedingsgebiet dat [[Brazylje]], [[Bolivia]], [[Paraguay]], [[Perû]], [[Kolombia]], [[Ekwador]], [[Fenezuëla]], [[Guyana]], [[Suriname]] en [[Frânsk-Guyana]] beslacht. Der is net in soad bekend oer syn trek, mar de fûgel liket ôfhinklik fan 'e reintiid te migrearjen. == Hâlden en dragen == Se ite fral ynsekten en slakken mar binne ek waarnommen mei in kreeft yn harren snaffel, alhoewol't it net dúdlik is oft se dy ek opieten. Yn Brazylje is sjoen dat de fûgel ek skorpioenen yt. De soarte briedt yn july, alhoewol't der regionaal ferskillen binne. It nêst leit yn in ûndjip kûltsje en de aaien lizze fuort op 'e neakene grûn. As se it nêst ferlitte wurde de aaikes mei sân oerdutsen om se te beskermjen. == Status == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom as net bedrige (Least Concern, 2024). De wrâldpopulaasje wurdt tusken de 16.700 oant 66.700 folwoeksen fûgels rûsd (2023). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pied-plover-hoploxypterus-cayanus BirdLife, oproppen 17 jannewaris 2026.] * [https://ebird.org/species/pielap1 Ebird, oproppen 17 jannewaris 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=FC943B05BAEB347E Avibase, oproppen 17 jannewaris 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hoploxypterus cayanus|Cayennewilster}} }} {{DEFAULTSORT:Cayennewilster}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Cayennewilster]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] jmnv5tvolrluwr6oie3t82mx74umq46 0 190287 1235065 1234104 2026-07-14T16:35:43Z RomkeHoekstra 10582 1235065 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Mesopotamyske deim |Ofbyld = [[Ofbyld:Dama mesopotamica (Brooke 1875, endangered).jpg|250px]]<br><small>bok</small><br>[[Ofbyld:Persian Fallow Deers in Dasht-e Naz Wildlife Refuge 2020-06-02 24.jpg|250px]]<br><small>hine</small> |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')| |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')| |Klasse = [[sûchdieren]] (''Mammalia'')| |Skift = [[Evenhoevigen]] ''Artiodactyla'' | |Famylje = [[harteftigen]] ''Cervidae'' | |Skaai = [[deimen]] (''Dama'') | |Wittenskiplike namme = Dama mesopotamica | |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758| |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Histoaryske fersprieding fan de Mesopotamyske deim (Dama mesopotamica).png|center|250px]]<br>Histoarysk ferspriedingsgebiet. }} De '''Mesopotamyske deim''' (''Dama mesopotamica'') is in evenhoevich [[sûchdier]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[harteftigen]] (''Cervidae''). It bist is nau besibbe oan it gewoane [[deim]] (''Dama dama''), mar wurdt hjoed-de-dei as in aparte soarte beskôge. De Mesopotamyske deim is ien fan 'e seldsumste hartesoarten op 'e wrâld. == Beskriuwing == De Mesopotamyske deim is grutter en swierder as it Europeeske deim. In folwoeksen bok kin in gewicht fan likernôch 100 oant 150 kilo ha. Simmerdeis is it hier ljochtbrún oant readbrún mei opfallende wite stippen dy't op 'e flanken faak yn oanienrige binne as in line. De búk en de ûnderkant fan 'e sturt binne wyt. It meast karakteristike ferskil mei it gewoane deim is it gewei. By it Europeeske deim is it gewei oan 'e boppekant breed en hânfoarmich. By de Mesopotamyske fariant is it gewei minder breed útwreide en sit de ferbreding mear ûnderoan de stangen. == Fersprieding == [[Ofbyld:Persian Fallow Deers in Dasht-e Naz Wildlife Refuge 2020-06-02 19.jpg|thumb|Keppel Mezopotamyske deimen yn it Wyldreservaat Dasht-e Naz, Iran.]] Oarspronklik libbe de soarte yn in grut part fan it [[Midden-Easten]], fan [[Egypte]] en [[Turkije]] oant [[Irak]] en [[Iran]]. Tsjin 'e 20e iuw wie it leefgebiet lykwols drastysk krompen. Hjoed-de-dei libje de iennichste wylde populaasjes yn in pear beskerme reservaten yn it súdwesten fan Iran (yn 'e provinsje Chuzestan). Dêrnjonken binne der troch fokprogramma's nije populaasjes útset yn [[Israel]] en oare dielen fan Iran. == Ekology == Dizze herten libje leafst yn tichte iggebosken en strewellen oan rivieren, mar se komme ek foar yn iepen boskgebieten. It binne [[herbivoar]]en dy't in miks fan gers, blêden, twigen en fruchten ite. Se binne benammen by it skimerjen en nachts aktyf om 'e hjittens fan 'e dei te mijen. == Status en bedrigingen == De soarte hat de status bedrige op de [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. Healwei de 20e iuw waard tocht dat it bist hielendal útstoarn wie, oant der yn 1956 in lytse groep ûntdutsen waard yn Iran. De grutste bedrigingen foarmje habitatferlies, it omsetten fan bosk yn lânbougrûn, yllegale jacht op it fleis en it gewei en yntylt troch de lytse populaasje. ==De werûntdekking fan 1956 == Healwei de 20e iuw waard algemien oannommen dat de Mesopotamyske deim folslein útstoarn wie troch oerbejaging en ferlies fan leefgebiet. De lêste offisjele waarnimming wie yn 1875. Yn 1957 gie de Dútske jager en ûndersiker Werner Trense op ûndersyk út yn it súdwesten fan Iran. Der wienen geroften dat der yn 'e tichte iggebosken fan 'e rivieren de Dez en de Karkheh noch frjemde harten sjoen wiene. Ta grutte ferrassing fan 'e wittenskiplike wrâld fûn hy yndie in lytse populaasje fan sa'n 25 bisten. Dy groep hie har tûzenen iuwen ferburgen holden yn 'e tichte bosken fan 'e provinsje Chûzestan. Georg von Opel (fan 'e bekende autofamylje) hie de ekspedysje meifinansierre en der waarden bisten stjoerd nei syn partikuliere kolleksje om dêr in fokprogramma op te setten. Von Opel wie de oprjochter fan 'e [[Opel-Zoo]] yn [[Kronberg im Taunus]]. In pear jier letter joech it earste eksimplaar dat nei [[Dútslân]] stjoerd waard berte oan in kealtsje.<ref>[https://zslpublications.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1748-1090.1990.tb03353.x Kranteknipsel ZSL: ''History of the Persian fallow deer Dama dama mesopotamica at Opel Zoo Kronberg''.]</ref> Om de soarte foar de ûndergong te behoedzjen, waarden der ferskate stappen ûndernommen. Yn 1957 en 1958 waarden in pear eksimplaren fongen en nei de Opel-Zoo yn Dútslân brocht om dêr in reservepopulaasje op te bouwen. De Iraanske [[Mohammad Reza Pahlavi|sjah]] liet de gebieten fuortendaliks ta beskerme wyldreservaten útroppe. In hichtepunt yn it ferhaal is in geheime operaasje yn 1978, flak foar de [[Iraanske Revolúsje]]. Mei help fan 'e Iraanske prins waard der op it lêste momint fjouwer harten op it fleantúch nei Israel set. Dat barde midden yn 'e gaos fan 'e revolúsje; it wie de lêste flecht fan 'e Israelyske loftfeartmaatskippij [[El Al]] út [[Teheran]] wei. Israel hie earder al fan Dútslân twa pearkes krige.<ref>[https://www.israelnationalnews.com/news/135818 Israel National News: ''Tale of the Fallow Deer'', 1 febrewaris 2010.]</ref> [[Ofbyld:Mesopotamisch damhert 03.JPG|thumb|left|Mesopotamyske deim yn it [[Safaripark Beekse Bergen]].]] Ut dizze lytse groep ûntdutsen harten binne ferskate súksesfolle fokprogramma's ûntstien. Der libje no wer hûnderten bisten yn it wyld en yn semy-wylde reservaten yn sawol Iran as Israel. Dochs bliuwt de soarte kwetsber, om't de genetyske basis fan alle herten dy't hjoed-de-dei libje op dy iene lytse groep út 1956 werom giet. == Bysûnderheden == Yn 'e âldheid hie de Mesopotamyske deim in grutte kulturele betsjutting; it wurdt faak ôfbylde op reliëfs en keunstwurken fan 'e âlde [[Mesopotaamje|Mesopotamyske]] beskavingen lykas de [[Sumearje]]rs en [[Assyrje]]rs. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://animalia.bio/nl/persian-fallow-deer INatueralist, oproppen 3 maart 2026.] * [https://www.iucnredlist.org/species/6232/97672550 IUCN] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Dama mesopotamica|''Dama mesopotamica''}} }} [[Kategory:Deim]] [[Kategory:Bedrige sûchdier]] [[Kategory:Sûchdieresoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] 7s4uwwb7su5tidgqdgdmihxst8x5af2 1235066 1235065 2026-07-14T18:32:20Z Drewes 2754 /* Ekology */ 1235066 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte| |Namme = Mesopotamyske deim |Ofbyld = [[Ofbyld:Dama mesopotamica (Brooke 1875, endangered).jpg|250px]]<br><small>bok</small><br>[[Ofbyld:Persian Fallow Deers in Dasht-e Naz Wildlife Refuge 2020-06-02 24.jpg|250px]]<br><small>hine</small> |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'')| |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')| |Klasse = [[sûchdieren]] (''Mammalia'')| |Skift = [[Evenhoevigen]] ''Artiodactyla'' | |Famylje = [[harteftigen]] ''Cervidae'' | |Skaai = [[deimen]] (''Dama'') | |Wittenskiplike namme = Dama mesopotamica | |Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758| |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-EN.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Histoaryske fersprieding fan de Mesopotamyske deim (Dama mesopotamica).png|center|250px]]<br>Histoarysk ferspriedingsgebiet. }} De '''Mesopotamyske deim''' (''Dama mesopotamica'') is in evenhoevich [[sûchdier]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[harteftigen]] (''Cervidae''). It bist is nau besibbe oan it gewoane [[deim]] (''Dama dama''), mar wurdt hjoed-de-dei as in aparte soarte beskôge. De Mesopotamyske deim is ien fan 'e seldsumste hartesoarten op 'e wrâld. == Beskriuwing == De Mesopotamyske deim is grutter en swierder as it Europeeske deim. In folwoeksen bok kin in gewicht fan likernôch 100 oant 150 kilo ha. Simmerdeis is it hier ljochtbrún oant readbrún mei opfallende wite stippen dy't op 'e flanken faak yn oanienrige binne as in line. De búk en de ûnderkant fan 'e sturt binne wyt. It meast karakteristike ferskil mei it gewoane deim is it gewei. By it Europeeske deim is it gewei oan 'e boppekant breed en hânfoarmich. By de Mesopotamyske fariant is it gewei minder breed útwreide en sit de ferbreding mear ûnderoan de stangen. == Fersprieding == [[Ofbyld:Persian Fallow Deers in Dasht-e Naz Wildlife Refuge 2020-06-02 19.jpg|thumb|Keppel Mezopotamyske deimen yn it Wyldreservaat Dasht-e Naz, Iran.]] Oarspronklik libbe de soarte yn in grut part fan it [[Midden-Easten]], fan [[Egypte]] en [[Turkije]] oant [[Irak]] en [[Iran]]. Tsjin 'e 20e iuw wie it leefgebiet lykwols drastysk krompen. Hjoed-de-dei libje de iennichste wylde populaasjes yn in pear beskerme reservaten yn it súdwesten fan Iran (yn 'e provinsje Chuzestan). Dêrnjonken binne der troch fokprogramma's nije populaasjes útset yn [[Israel]] en oare dielen fan Iran. == Ekology == Dizze harten libje leafst yn tichte iggebosken en strewellen oan rivieren, mar se komme ek foar yn iepen boskgebieten. It binne [[herbivoar]]en dy't in miks fan gers, blêden, twigen en fruchten ite. Se binne benammen by it skimerjen en nachts aktyf om 'e hjittens fan 'e dei te mijen. == Status en bedrigingen == De soarte hat de status bedrige op de [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. Healwei de 20e iuw waard tocht dat it bist hielendal útstoarn wie, oant der yn 1956 in lytse groep ûntdutsen waard yn Iran. De grutste bedrigingen foarmje habitatferlies, it omsetten fan bosk yn lânbougrûn, yllegale jacht op it fleis en it gewei en yntylt troch de lytse populaasje. ==De werûntdekking fan 1956 == Healwei de 20e iuw waard algemien oannommen dat de Mesopotamyske deim folslein útstoarn wie troch oerbejaging en ferlies fan leefgebiet. De lêste offisjele waarnimming wie yn 1875. Yn 1957 gie de Dútske jager en ûndersiker Werner Trense op ûndersyk út yn it súdwesten fan Iran. Der wienen geroften dat der yn 'e tichte iggebosken fan 'e rivieren de Dez en de Karkheh noch frjemde harten sjoen wiene. Ta grutte ferrassing fan 'e wittenskiplike wrâld fûn hy yndie in lytse populaasje fan sa'n 25 bisten. Dy groep hie har tûzenen iuwen ferburgen holden yn 'e tichte bosken fan 'e provinsje Chûzestan. Georg von Opel (fan 'e bekende autofamylje) hie de ekspedysje meifinansierre en der waarden bisten stjoerd nei syn partikuliere kolleksje om dêr in fokprogramma op te setten. Von Opel wie de oprjochter fan 'e [[Opel-Zoo]] yn [[Kronberg im Taunus]]. In pear jier letter joech it earste eksimplaar dat nei [[Dútslân]] stjoerd waard berte oan in kealtsje.<ref>[https://zslpublications.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1748-1090.1990.tb03353.x Kranteknipsel ZSL: ''History of the Persian fallow deer Dama dama mesopotamica at Opel Zoo Kronberg''.]</ref> Om de soarte foar de ûndergong te behoedzjen, waarden der ferskate stappen ûndernommen. Yn 1957 en 1958 waarden in pear eksimplaren fongen en nei de Opel-Zoo yn Dútslân brocht om dêr in reservepopulaasje op te bouwen. De Iraanske [[Mohammad Reza Pahlavi|sjah]] liet de gebieten fuortendaliks ta beskerme wyldreservaten útroppe. In hichtepunt yn it ferhaal is in geheime operaasje yn 1978, flak foar de [[Iraanske Revolúsje]]. Mei help fan 'e Iraanske prins waard der op it lêste momint fjouwer harten op it fleantúch nei Israel set. Dat barde midden yn 'e gaos fan 'e revolúsje; it wie de lêste flecht fan 'e Israelyske loftfeartmaatskippij [[El Al]] út [[Teheran]] wei. Israel hie earder al fan Dútslân twa pearkes krige.<ref>[https://www.israelnationalnews.com/news/135818 Israel National News: ''Tale of the Fallow Deer'', 1 febrewaris 2010.]</ref> [[Ofbyld:Mesopotamisch damhert 03.JPG|thumb|left|Mesopotamyske deim yn it [[Safaripark Beekse Bergen]].]] Ut dizze lytse groep ûntdutsen harten binne ferskate súksesfolle fokprogramma's ûntstien. Der libje no wer hûnderten bisten yn it wyld en yn semy-wylde reservaten yn sawol Iran as Israel. Dochs bliuwt de soarte kwetsber, om't de genetyske basis fan alle herten dy't hjoed-de-dei libje op dy iene lytse groep út 1956 werom giet. == Bysûnderheden == Yn 'e âldheid hie de Mesopotamyske deim in grutte kulturele betsjutting; it wurdt faak ôfbylde op reliëfs en keunstwurken fan 'e âlde [[Mesopotaamje|Mesopotamyske]] beskavingen lykas de [[Sumearje]]rs en [[Assyrje]]rs. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://animalia.bio/nl/persian-fallow-deer INatueralist, oproppen 3 maart 2026.] * [https://www.iucnredlist.org/species/6232/97672550 IUCN] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Dama mesopotamica|''Dama mesopotamica''}} }} [[Kategory:Deim]] [[Kategory:Bedrige sûchdier]] [[Kategory:Sûchdieresoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] jbk510pg3b8pi0dosbnd2614sxuyit5 0 190426 1235088 1220690 2026-07-15T00:20:42Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235088 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Costakolibry |Ofbyld = [[Ofbyld:Costa's Hummingbird (m) (53309252209).jpg|250px]]<br><small>mantsje<br>[[Ofbyld:Costa's Hummingbird.jpg|250px]]<br>wyfke</small> |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[toersweleftigen]] (''Apodiformes'') |Famylje = [[kolibrys]] (''Trochilidae'') |Skaai = [[burdkolibrys]] (''Calypte'') |Wittenskiplike namme= Calypte costae |Beskriuwer, jier= [[Jules Bourcier|Bourcier]], 1839 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Calypte costae map.svg|250px]]<br><small>{{Color box|#FFFF00}} [[briedfûgel]]<br> {{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]<br> {{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]</small> }} De '''Costakolibry''' (''Calypte costae'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[kolibrys]] (''Trochilidae''). De lytse kolibry is in typyske bewenner fan 'e drûge woastyngebieten yn it súdwesten fan [[Noard-Amearika]]. De fûgel is ferneamd nei de [[Frankryk|Frânske]] ealman en natuerleafhawwer Louis Marie Pantaleon Costa, markys fan Beau-Regard. == Ferskining == [[Ofbyld:Costa's Hummingbird (24360444996).jpg|thumb|left|Mantsje.]] De Costakolibry is ien fan 'e lytste kolibrysoarten en wurdt likernôch 7,5 oant 8 sintimeter lang mei in gewicht fan mar 3 gram. Hy is in slach lytser as de besibbe [[Annakolibry]]. It mantsje is tige opfallend troch syn yntins pearse krûn en kiel. De fearren oan 'e sydkanten fan 'e kiel binne ekstra lang en rjochtsje har as in soarte fan burd nei bûten ta. De rêch is grieneftich en de ûnderkant is griiswyt mei griene flanken. It wyfke is folle minder opfallend mei in griene rêch en in wite ûnderkant sûnder it pears fan it mantsje. == Fersprieding == De Costakolibry komt foar yn it súdwesten fan 'e [[Feriene Steaten]] ([[Kalifornje]], [[Arizona]], [[Nevada]] en [[Utah]]) en it noardwesten fan [[Meksiko]] (foaral [[Baja California]] en [[Sonora]]). Oars as de Annakolibry, dy't him goed oanpast hat oan 'e minske, bliuwt de Costakolibry leaver yn syn natuerlike habitat: de woastyn mei kaktussen, de drûge [[chaparral]] en oare gebieten mei woastynstrûken. In part fan 'e populaasje migrearret winterdeis nei it suden fan Meksiko. == Ekology en briedgedrach == [[Ofbyld:Unidentified hummingbird by Pete Gregoire(9360482595).jpg|thumb|left|Briedend wyfke.]] De fûgel libbet fan nektar út woastynblommen lykas dy fan 'e woastynsaly (''Artemisia tridentata'') en de Jakobskaktus (''Fouquieria splendens''). Se fange ek lytse ynsekten yn 'e loft. It briedgedrach liket op dat fan 'e Annakolibry. Ek de Costakolibry is [[polygamy|polygaam]], it mantsje hat ferskillende wyfkes en nimt gjin diel oan 'e bou fan it nêst, it brieden en it grutbringen fan 'e jongen. It mantsje fljocht by de balts yn in grutte bôge hinne en wer foar it wyfke, wêrby't er in heech, fluitsjend lûd makket dat troch de wjukken of de sturt feroarsake wurdt. It wyfke bout in lyts nêst fan plantemateriaal en spinreach, faak leech by de grûn yn in strûk of op in kaktus. == Status en bedrigingen == De Costakolibry stiet op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] as 'net bedrige' (''Least Concern''). Hoewol't de populaasje liket ta te nimmen, kinne habitatferlies troch de útwreiding fan stêden en feroarings yn 'e wetterhúshâlding fan 'e woastyn op termyn in risiko betsjutte. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/costas-hummingbird-calypte-costae BirdLife International (11 maart 2026).] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/coshum/cur/introduction Birds of the World (11 maart 2026).] *[https://ebird.org/species/coshum?siteLanguage=nl eBird (11 maart 2026).] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Calypte costae|''Calypte costae''}} }} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Burdkolibry]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] jsza9mw58jd54ir3nwek4l7g6esu6cy 0 190562 1235091 1221044 2026-07-15T00:22:50Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235091 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = |Ofbyld = [[Ofbyld:Diademamazone (Amazona diadema).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[pappegaai-eftigen]] (''Psittaciformes'') |Famylje = [[Pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld]] (''Psittacidae'') |Skaai = [[Amazônepappegaaien]] (''Amazona'') |Wittenskiplike namme= Amazona diadema |Beskriuwer, jier = [[Johann Baptist von Spix|Spix]], 1824 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''diadeemamazône''' (''Amazona diadema'') is in [[Pappegaai-eftigen|pappegaai-eftige]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld]] (''Psittacidae''). De wittenskiplike namme fan 'e [[Soarte (taksonomy)|soarte]] waard foar it earst yn 1824 troch [[Johann Baptist von Spix]] publisearre. == Skaaimerken == De diadeemamazône wurdt likernôch 31 oant 35 sm lang en hat foar it grutste part griene fearren. De namme fan 'e fûgel ferwiist nei de opfallende reade bân dy't as in soarte fan diadeem oer de foarholle rint. De krún is blauwich oant pearsich en de wangen binne grien. De eachring is bleek en de iris oranjeread. De snaffel is donkergriis oant swartich, mei in ljochtere hoarnkleurige basis fan 'e boppesnaffel. De fearren yn 'e nekke en op it boarst hawwe faak donkere seamen. De wjukken binne foar it grutste part grien, mei blauwige oant donkere slachpinnen. Oan 'e bûtenkant fan 'e wjuk sit in reade spegel. De sturt is grien mei gielige of blauwige tinten. == Fersprieding en systematyk == De diadeemamazône komt foar yn it westlike part fan it [[Amazônebekken]]. It ferspriedingsgebiet leit foaral yn it noardwesten fan [[Brazylje]], mei meldings yn it gebiet tusken de rivieren [[Rio Negro]] en [[Rio Japurá]]. De soarte libbet benammen yn tropyske reinwâlden, fral yn bosken by riviergebieten en oerstreamingswâlden. De diadeemamazône waard lange tiid beskôge as in [[ûndersoarte]] fan 'e [[readwangamazône]] (''Amazona autumnalis''), mar wurdt yn moderne taksonomy faak wer as in selsstannige soarte beskôge. == Iten == Diadeemamazônes ite almeast fruchten, nuten, sied en beien. Blommen, knoppen en bytiden ek jonge blêden steane op it menu. Se foerazjearje yn 'e beamkroanen en komme gauris yn lytse groepen foar. == Status == Troch ûntbosking yn it Amazônegebiet, it ferdwinen fan geskikt habitat en wyldfang wurdt oannommen dat de populaasje ôfnimt. Foar 2020 stie de soarte as bedrige (EN) op 'e [[Reade list]] fan 'e IUCN, mar dy klassifikaasje is feroare nei 'net bedrige' (LC) nei't bliken die dat it ûntboskjen yn it noardwesten fan Brazylje minder rap gie as tocht. De diadeemamazône is yn 'e avikultuer hiel seldsum en wurdt allinnich yn in pear spesjalisearre fûgelkolleksjes hâlden; ynternasjonale eksport wurdt strang regele ûnder [[CITES]]. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/diademed-amazon-amazona-diadema BirdLife, oproppen 17 maart 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/relpar4/cur/introduction Birds of the World, oproppen 17 maart 2026]] * [https://ebird.org/species/relpar4?siteLanguage=nl eBird, oproppen 17 maart 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Amazona diadema|diadeemamazône}} }} {{DEFAULTSORT:Diadeemamazone}} [[Kategory:Amazônepappegaai]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] 572l4kiy3t8nl4kakvm5vmnwpb9x0em 0 190714 1235100 1221822 2026-07-15T00:29:48Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235100 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Donkerreade amarant |Ofbyld = [[Ofbyld:Firefinch African 2017 07 02 11 45 37 0106c.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[moskeftigen]] (''Passeriformes'') |Famylje = [[prachtfinken]] (''Estrildidae'') |Skaai = [[amaranten]] (''Lagonosticta'') |Wittenskiplike namme= Lagonosticta rubricata |Beskriuwer, jier= [[lichtenstein|Lichtenstein]], 1823 |IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''donkerreade amarant''' (''Lagonosticta rubricata'') is in [[fûgel]][[Soarte (taksonomy)|soarte]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[prachtfinken]] (''Estrildidae''). De fûgel komt foar yn grutte dielen fan [[Afrika]] besuden de [[Sahara]]. == Ferskining == De donkerreade amarant is mei 10 oant 11 sm wat grutter as it [[fjoerfinkje]]. It mantsje hat in donkerder, hast wynreade kleur op it boarst en de kop, dy't oergiet yn in griisbrune rêch. De snaffel is donkergriis oant swartich, oars as de rôze snaffel fan it fjoerfinkje. It wyfke is folle bleker en hat in mear brún-eftich boarst mei in reade gloed. Beide skaaien hawwe lytse wite stipkes op 'e siden fan it boarst. == Fersprieding en systematyk == De fûgel libbet yn fochtiger gebieten as syn besibbe soarten, lykas heech gerslân, boskrânen en savannes mei in soad strûken. Neffens de taksonomy fan ''Birds of the World'' wurde der fjouwer [[ûndersoarte]]n ûnderskieden. De ferskillen tusken de ûndersoarten sitte benammen yn 'e kleurdjipte en de hoemannichte griis op 'e kop en de rêch. *''L. r. polionota'': fan [[Senegal]] oant [[Nigearia]]. *''L. r. congica'': fan [[Kameroen]] oant Súd-[[Sûdan]], westlik [[Uganda]] en noardlik [[Angola]]. *''L. r. haematocephala'': fan East-Afrika (Uganda en [[Kenia]]) oant [[Sambia]] en [[Malawy]]. *''L. r. rubricata'': it suden fan it ferspriedingsgebiet, benammen yn [[Súd-Afrika]], [[Mozambyk]] en [[Simbabwe]]. == Hâlden en dragen == De donkerreade amarant is in skouwe fûgel dy't him graach ferside hâldt yn tichte strewellen. Hy siket yn pearkes of famyljegroepen nei lytse gerssied en ynsekten op 'e grûn. It nêst is in koepelfoarmige struktuer fan gers en sit tichteby de grûn. De aaikes wurde yn 11 oant 12 dagen útbret. == Status == De soarte hat in tige grut ferspriedingsgebiet. De populaasje wurdt as stabyl klassifisearre en dêrom stiet de fûgel as 'net bedrige' (''Least Concern'') op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. == Avikultuer == Yn 'e avikultuer wurdt dizze soarte minder faak hâlden as it gewoane fjoerfinkje, om't se wat skouwer binne en mear ferlet hawwe fan in tichtbeplant fûgelhok om har noflik te fielen. De soarte hat ferlet fan in fûgelhok dat goed beskerme is tsjin wyn en kjeld. {{Boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/african-firefinch-lagonosticta-rubricata BirdLife International, oproppen 24 maart 2026. ] *[https://ebird.org/species/afffin?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 24 maart 2026.] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/afffin/cur/introduction Birds of the World, oproppen 24 maart 2026.] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Lagonosticta rubricata|Donkerreade amarant}} }} {{DEFAULTSORT:Donkerreade amarant}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Amarant (fûgelskaai)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] 2og3jb8gv6k9mi02li11chk33qfh6jh 0 192031 1235081 1230633 2026-07-15T00:14:15Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235081 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Cassins túfearn |Ofbyld = [[Ofbyld:Cassin's hawk-eagle, Mt.Cameroon.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[haukeftigen]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[echte earnen]] (''Aquila'') |Wittenskiplike namme= Aquila africana |Beskriuwer, jier= [[John Cassin|Cassin]], 1865 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = }} De '''Cassins túfearn''' (''Aquila africana''), ek '''Cassins toefearn''' of '''cassintúfearn''', is in middelgrutte [[rôffûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') binnen it skift oer de [[haukeftigen]] (''Accipitriformes''). Dizze earn is ferneamd nei de Amerikaanske [[ornitolooch]] [[John Cassin]] (1813-1869). == Uterlik == De fûgel hat in kop-sturtlingte fan sawat 50 oant 61 sentimeter en in wjukspanne fan 103 oant 113 sm. Lykas by de measte oare rôffûgels binne ek by dizze soarte de wyfkes in slach grutter en swierder as de mantsjes. De folwoeksen Cassins túfearn is in lytse earn mei koarte, rûne wjukken en in lange, rûne sturt. De boppekant fan it lichem is donkerbrún mei wite plakken. De sturt is brún en hat trije swarte balken mei in brede swarte subterminale bân (in tsjustere bân flak foar de útein fan 'e sturt). De poaten binne oant de teannen ta befearre en wyt mei swarte streken, wylst de bleate teannen ljochtgiel binne. De búk is folslein wyt, of wyt mei karakteristike swarte plakken op 'e siden fan it ûnderboarst. De snaffel is swart mei in ljochtgiele waakshûd en de fûgel hat opfallende gielbrune eagen. It fearrekleed fan ûnfolwoeksen en jonge fûgels (juvenilen) wykt opfallend ôf fan dat fan 'e folwoeksen fûgels. Karakteristyk is de brune oant rossige kop mei in donkere team (lores) tusken it each en de snaffel en swarte streken op 'e kiel en it midden fan 'e krún. De búk is wyt en it boarst readbrún mei heal ferside swarte plakken, wylst de búk en flanken mei tichte swarte plakken markearre binne. De sturt is donkergriis mei in wite punt en donker ein en de donkerbrune wjukken ha wytpuntige sekundêre fearren. == Fersprieding en biotoop == Dizze earn hat in grut, mar faak fragmintearre ferspriedingsgebiet yn 'e tropyske dielen fan [[Afrika]]. Hy komt yn it tichte reinwâld foar fan West- en Sintraal-Afrika, fan [[Sierra Leöane]] nei it easten ta oant yn it meast westlike part fan [[Uganda]] en nei it suden ta oant noardlik [[Angoala]]. It is in typyske [[stânfûgel]] dy't it hiele jier troch yn syn eigen territoarium bliuwt en net oer grutte ôfstannen trekt. Syn biotoop bestiet benammen út ûnfersteurde, tichte tropyske reinwâlden yn it leechlân. Hy hâldt him foaral op yn 'e kronen fan 'e hege beammen, mar wurdt ek wolris sjoen by de rânen fan 'e bosken en by dellingen fan rivieren. De fûgel mijt iepen savannes en grutskalich kapte gebieten folslein. == Ekology en hâlden en dragen == Oer de [[ekology]] fan Cassins túfearn is yn ferhâlding ta oare earnen noch net sa'n soad bekend bekend, om't er skou en ferburgen libbet yn 'e tichte tropyske wâlden. It is in rappe jager dy't behindich manûvrearret fanút in útsjochpost of yn in flugge flecht krekt ûnder as troch de kroanen fan 'e beammen. Syn dieet bestiet foar in grut part út fûgels dy't yn 'e beammen libje en lytse [[sûchdieren]], lykas ferskillende soarten [[iikhoarntsjes]] en oare lytse [[kjifdieren]]. Dêrnjonken jaget er ek op grutte hagedissen en ferskate soarten ynsekten. It nêst wurdt boud fan tûken en ticht grien, hiel heech yn 'e kroan fan in grutte, dominante beam. It briedseizoen ferskilt tige per regio en is nau ferbûn mei de reintiid. == Status == Cassins túfearn wurdt troch de [[IUCN]] as net bedrige klassifisearre op 'e [[Reade list]]. Alhoewol't de totale wrâldpopulaasje troch it ferburgen libben fan 'e fûgel lestich te rûzjen is, wurdt oannommen dat it ferspriedingsgebiet grut genôch is om de soarte as net bedrige te beskôgjen. De oantallen rinne lykwols wol stadichoan tebek troch de grutskalige ûntbosking en habitatfragmintaasje yn ferskate dielen fan West- en Sintraal-Afrika. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/cassins-hawk-eagle-aquila-africana BirdLife, oproppen 24 maaie 2026.] * [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=51FD3E3C2D57F1B6 eBird, oproppen 24 maaie 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/cashae1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 24 maaie 2026.] * [https://www.eaglewatch.nl/roofvogels/Accipitres/Accipitidae/Accipitrinae/Cassins_kuifarend/Index.html Eagle Watch, oproppen 24 maaie 2026.]] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Aquila africana|Cassins túfearn}} }} {{DEFAULTSORT:Cassins tufearn}} [[Kategory:echte earn]] [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gabon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] q0zbu1byjvibntmu16b213t22reu1d5 0 192207 1235074 1231103 2026-07-15T00:10:13Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235074 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = bûnte stirns |Ofbyld = [[Ofbyld:Sooty Tern RWD.jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[seefûgels]] (''Laridae'') |Underfamylje = [[stirnzen]] (''Sterninae'') |Skaai = [[swartbûnte stirnzen]] (''Onychoprion'') |Wittenskiplike namme= Onychoprion fuscatus |Beskriuwer, jier = [[Linnaeus]], 1766 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:Onychoprion fuscatus map.svg|250px]] }} De '''bûnte stirns''' (''Onychoprion fuscatus'', earder ''Sterna fuscata''), is in fûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[seefûgels]] (''Laridae'') en de groep fan 'e stirnzen (''Sternini''). == Skaaimerken == It is in middelgrutte stirns, kwa formaat te ferlykjen mei de [[klikstirns]]; 33-36 cm lang, 150 oant 250 gram swier en mei in spanwiidte fan 82-94 cm. De wjukken en de djip foarke sturt binne lang en de fûgel hat swartbrune boppedielen en wite ûnderdielen. De snaffel en poaten binne swart. De bûnte stirns kin dreech mei in oare stirns betiizge wurde, útsein mei de lytsere [[brilstirns]]. De rêch fan 'e bûnte stirns is lykwols donkerder, it wyt op 'e foarholle is breder en de wite nekkebân fan 'e brilstirns ûntbrekt. It fearrekleed is by beide skaaien allyk. De bûnte stirns kin oant tritich jier âld wurde. [[Ofbyld:Lord Howe Island - Sooty Tern juvenile.JPG|thumb|left|Juvenyl.]] Juvenilen binne foar it grutste part griisswart mei boppe smelle, ljochte rântsjes oan 'e fearren, sadat it patroan wat skobbich liket. Allinnich de ûnderbúk is wyt. == Fersprieding == It is in fûgel fan 'e tropyske oseanen en de briedgebieten lizze op 'e eilannen om de evener hinne. De bûnte stirns is in trekfûgel mei in grut ferspriedingsgebiet, dy't meastentiids boppe de tropyske oseanen oerwinteret. Yn ferliking mei oare stirnzen wurdt in folle grutter part fan de tiid op folle see trochbrocht. De soarte telt seis ûndersoarten: * ''O. f. fuscatus'': de [[Golf fan Meksiko]] en [[West-Ynje]], de [[Golf fan Guinee]] en de súdlike [[Atlantyske Oseaan]]. * ''O. f. nubilosus'': fan 'e [[Reade See]] en de [[Yndyske Oseaan]] oant de [[Rjûkjû-eilannen]], de [[Filipinen]] en de [[Grutte Sûnda-eilannen]]. * ''O. f. serratus'': fan westlik en noardlik [[Austraalje]] en [[Nij-Guineä]]] fia de súdlike [[Grutte Oseaan]] oant [[Peaske-eilân]]. * ''O. f. oahuensis'': fan 'e Bonin-eilannen (Japan) oant Hawaï en súdlik oant Kiritimati (Line-eilannen). * ''O. f. crissalis'': fan 'e eilannen tichteby westlik [[Meksiko]] oant de [[Galapagoseilannen]]. * ''O. f. luctuosus'': [[Juan Fernández-arsjipel]] ([[Sily]]). De soarte is in seldsume doarmer yn [[West-Europa]] mei yn Nederlân ien waarnimming (yn 2012). == Hâlden en dragen == [[Ofbyld:TRINTA-RÉIS-DAS-ROCAS na Ilha da Trindade - 2022 (52551310766).jpg|thumb|left|Fûgel op aaien.]] It fretten fan bûnte stirnzen bestiet út fisken, garnalen en inketfisk. Om de proai te fangen fleant de fûgel leech oer it wetter wylst er it fearrekleed drûch hâldt. Se foerazjearje yn grutte groepen en pikke de fisk op fan it wetteroerflak. Se komme allinnich op lân om te brieden. Bûnte stirnzen brieden yn koloanjes fan bytiden wol 1 miljoen pearen op rots- of koraaleilannen. It briedpear nestelet op 'e grûn yn in kûltsje en leit ien oant trije aaien. It pear bringt lykwols mar ien piken grut, dat troch beide âlden fuorre wurdt. Nei twa moannen kin it jong fleane. It fljocht dan út oer see en komt pas nei fiif oant seis jier werom nei it lân, as it geslachtsryp is. == Status == De bûnte stirns hat in ûnbidich grut ferspriedingsgebiet en dêrtroch allinnich al is de kâns op útstjerren tige lyts. De grutte fan 'e populaasje wurdt rûsd op 23 miljoen fûgels. Oer trends yn oantallen is neat bekend. Dêrom stiet dizze stirns as 'net bedrige' op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. {{Boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/sooty-tern-onychoprion-fuscatus BirdLife, oproppen 30 maaie 2026.] * [https://ebird.org/species/sooter1?siteLanguage=nl Ebird, oproppen 30 maaie 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/sooter1/cur/introduction Avibase, oproppen 30 maaie 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Onychoprion fuscatu}} }} {{DEFAULTSORT:Bunte stirns}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Swartbûnte stirns]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Amerikaansk-Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kokoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Komoaren]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwatoriaal-Guinee]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kiribaty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Madagaskar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Marshalleilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauritsius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Majot]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Naurû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Norfolk (eilân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Pitcairneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Reünion]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sao Tomee en Prinsipe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tonga]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tûvalû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Atlantyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Golf fan Kalifornje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Golf fan Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Karibyske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdsineeske See]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Eastsineeske See]] rskhb9uv2ovn6i99tnwuwsyfswkihmh 0 192262 1235076 1231284 2026-07-15T00:11:03Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235076 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Bûnte túfearn |Ofbyld = [[Ofbyld:Parque Estadual do Turvo Anderson Cristiano Hendgen (02).jpg|250px]] |lûd = |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[haukeftigen]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[Amerikaanske túfearnen]] (''Spizaetus'') |Wittenskiplike namme= Spizaetus ornatus |Beskriuwer, jier= ([[François Marie Daudin|Daudin]]), 1800 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-NT.png|250px]] |lânkaart = }} De '''bûnte túfearn''' of '''bûnte toefearn''' (''Spizaetus ornatus'') is in [[rôffûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') dy't yn [[Midden-Amearika|Midden-]] en [[Súd-Amearika]] libbet. == Beskriuwing == De bûnte túfearn is 58 oant 68 sentimeter lang en hat in spanwiidte fan likernôch 90 oant 120 sentimeter. Wyfkes binne grutter as mantsjes. De folwoeksen bûnte túfearn is te werkennen oan 'e grutte túf en syn fearrekleed: de rêch is donkerbrún, wylst de kop en de nekke kastanjebrún binne. De ûnderkant fan it lichem en dielen fan 'e sturt en wjukken binne wyt mei swarte bannen en spikkels. Sawol de wjukken as de sturt binne lang en breed en dêrtroch geskikt foar it libben yn 'e bossen. == Fersprieding en libbensgebiet == De bûnte túfearn komt foar yn it suden fan [[Meksiko]] (ynklusyf it skiereilân [[Jûkatan]]), op [[Trinidad en Tobago]] en yn [[Súd-Amearika]] oant yn it suden fan [[Perû]] en yn [[Argentynje]]. It is in fûgel fan [[tropyske reinwâlden]] dy't ek briedt yn isolearre stikken reinbosk fan 200 hektare, sels tichteby stêden. === Undersoarten === De soarte telt twa [[ûndersoarte]]n: * ''S. o. vicarius'': fan súdlik Meksiko oant westlik [[Kolombia]] en [[Ekwador]]. * ''S. o. ornatus'': fan sintraal Kolombia oant de Guyana's en noardlik Argentynje. == Ekology == De soarte jaget meastentiids fanút in sitplak op in útstekkende tûke. De wichtichste proaien fan 'e bûnte túfearn binne fûgels oant de grutte fan [[kwartels]], [[Pappegaai-eftigen|pappegaaien]] en lytse [[reagers]]. Ek lytse [[sûchdieren]] dy't yn beammen libje en [[reptilen]] wurde fongen. De ynkubaasjetiid fan it aai duorret sawat 48 dagen. Allinnich yn 'e briedtiid wurde pearkes foarme. It nêst fan 'e bûnte túfearn is boud fan tûken en sit yn in hege beam. Bûten de briedtiid libbet de soarte solitêr. == Status == De totale populaasje waard yn 2020 op 50.000 oant 500.000 folwoeksen fûgels rûsd. It libbensgebiet fan dizze túfearn wurdt yn heech tempo ûntboske, en dêrtroch rinne de oantallen fan 'e populaasje rap tebek. Om dy reden stiet de bûnte túfearn sûnt 2012 as hast bedrige op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]]. == Sibben == Nau besibbe oan 'e bûnte túfearn is de [[swarte túfearn]] (''Spizaetus tyrannus''). Dizze solitêre rôffûgel is ien fan 'e lytsere soarten túfearnen. It fearrekleed is oer it algemien swart fan kleur mei wite bannen op 'e búk en de poaten. De sturt hat fjouwer brede, griiswite bannen. Lykas de bûnte túfearn libbet de swarte túfearn yn leechlânbossen, oangrinzgjend iepen lân en bosksavannes. In oare sibbe is de [[swart-wite túfearn]] (''Spizaetus melanoleucus''), dy't yn itselde libbensgebiet foarkomt. Dizze rôffûgel is 56 oant 61 sentimeter grut. {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/ornate-hawk-eagle-spizaetus-ornatus BirdLife International, oproppen 2 juny 2026.] * [https://ebird.org/species/orheag1 eBird, oproppen 2 juny 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/orheag1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 2 juny 2026.] * [https://www.eaglewatch.nl/roofvogels/Accipitres/Accipitidae/Accipitrinae/Bonte_Kuifarend/Index.html Eaglewach] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Spizaetus ornatus}} }} {{DEFAULTSORT:Bunte tufearn}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Amerikaanske túfearn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] mkqdt797s2p4ni05i89f39d22b7i55e 0 192286 1235107 1231352 2026-07-15T00:34:08Z Ieneach fan 'e Esk 13292 IUCN-skema 1235107 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Dwerchearn |Ofbyld = [[Ofbyld:Booted Eagle resting on the ground (49501804681).jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Booted Eagle.ogg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[haukeftigen]] (''Accipitriformes'') |Famylje = [[haukfûgels]] (''Accipitridae'') |Skaai = [[dwerchearnen]] (''Hieraaetus'') |Wittenskiplike namme= Hieraaetus pennatus |Beskriuwer, jier= ([[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin]], 1788) |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] ---- |lânkaart = [[Ofbyld:HieraaetusPennatusIUCNver2018 2.png|250px]]<small>{{Color box|#00FF00}} [[simmerfûgel]] (briedgebiet)<br>{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]] <br>{{Color box|#007FFF}} [[wintergast]]<br>{{Color box|#00FFFF}} [[trekfûgel]]</small> }} De '''dwerchearn''' (''Hieraaetus pennatus'', synonym: ''Aquila pennata'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[haukfûgels]] (''Accipitridae''). == Skaaimerken == De fûgel is 46 oant 52 sentimeter lang en hat in spanwiidte fan 110 oant 135 sentimeter, wat sawat it formaat fan in [[mûzefalk]] is. Yn 'e flecht lykje de wjukken lykwols folle rjochthoekiger en hawwe se dúdlike "fingers" (slachpinnen) oan 'e úteinen lykas by de gruttere earnen. [[Ofbyld:B3 Booted eagle.jpg|thumb|left|Donkere morf.]] De dwerchearn is tige fariabel fan kleur en hat in ljochte en in donkere foarm. De measte fûgels fertsjintwurdigje de ljochte foarm. De ûnderkant fan 'e romp en de foarste helte fan 'e wjukken (de wjukdekfearren) binne hiel ljocht, fariearjend fan krêmwyt oant ljochtgriis. De slachpinnen binne donkergriis oant swart. De kop en de rêch binne ljochtbrún en op 'e skouders sitte faak twa opfallende ljochte, hast wite plakken. De donkere foarm is fan ûnder hast hielendal donker en de romp en de wjukdekfearren binne donkerbrún oant readbrún. Der rint in noch donkerder brede bân oer de midden fan 'e wjukken. Opfallend is dat de fingers oan 'e úteinen faak wer wat ljochter lykje. Fan boppe is dizze foarm hast folslein donkerbrún lykas de gewoane mûzefalk, mar dan mei in folslein befearre "broek" oan 'e poaten. {| class="wikitable" style="float: left; margin: 0 1em 1em 0;" |+ '''Kleurfoarmen fan 'e dwerchearn''' |- ! Ljochte foarm !! Donkere foarm |- | style="text-align: center; vertical-align: top; width: 260px;" | [[Ofbyld:Booted Eagle (Hieraaetus pennatus) (53561356780).jpg|250px]] | style="text-align: center; vertical-align: top; width: 260px;" | [[Ofbyld:Booted Eagle (Hieraaetus pennatus) (53726446640).jpg|250px]] |- | style="vertical-align: top; font-size: 90%;" | * '''Romp en wjukdekfearren:''' witich oant ljochtgriis. * '''Slachpinnen:''' donkergriis oant swart. * '''Skaaimerk:''' dúdlik twakleurich uterlik yn 'e flecht. | style="vertical-align: top; font-size: 90%;" | * '''Romp en wjukdekfearren:''' donkerbrún oant waarm readbrún. * '''Slachpinnen:''' donker mei in noch tsjusterdere bân oer de wjuk. * '''Skaaimerk:''' sjocht der fan ûnder hast hielendal ienkleurich donker út. |}{{Clear}} == Fersprieding == Dwerchearnen komme foar yn [[Súd-Europa|Súd-]] en [[East-Europa]]. Bûten Europa libje se yn [[Lyts-Aazje]] en fierder nei West- en Sintraal-Aazje oant yn [[Mongoalje]] en West-[[Sina]]. It is foar it grutste part in [[trekfûgel]] dy't winterdeis nei it suden lûkt, rjochting [[Afrika]] besuden de [[Sahara]] of it [[Yndyske subkontinent]]. Yn Súd-Afrika libbet in aparte populaasje dy't dêr it hiele jier troch bliuwt ([[stânfûgel]]s). It leefgebiet bestiet út mingde leaf- en dinnebosken dy't grinzgje oan grutte iepen flakten, yn heuvellânskippen en bergen. Se libje oant 2000 meter op 'e [[Balkan]], 2700 meter yn [[Noard-Afrika]] en sels oant 3000 meter yn it [[Himalayaberchtme]]. === Foarkommen yn West-Europa === Yn West- en Noard-Jeropa is de dwerchearn in swalker. Yn 1995 hat foar it earst in pearke bret yn [[Dútslân]]. Yn Nederlân wurdt de dwerchearn sûnt 1992 hast alle jierren waarnommen. === Undersoarten === De dwerchearn wurdt ûnderferdield yn fjouwer erkende ûndersoarten: * ''Hieraaetus pennatus harterti'' (Sushkin, 1906) – komt foar yn Sintraal-Aazje, fan Kazachstan oant Mongoalje en East-Sina. * ''Hieraaetus pennatus milvoides'' (Jerdon, 1939) – komt foar yn it Yndyske subkontinent en omlizzende gebieten. * ''Hieraaetus pennatus minisculus'' (Clancey, 1980) – in aparte populaasje fan stânfûgels dy't foarkomt yn Súd-Afrika. * ''Hieraaetus pennatus pennatus'' (Gmelin, 1788) – de nominaatfoarm; briedt yn Súd-Europa, Noard-Afrika en West-Aazje en oerwinteret benammen yn Afrika besuden de Sahara. De ferskillen tusken de ûndersoarten ha fral mei de grutte en de fersprieding te meitsjen. Yn it gefal fan 'e Súdafrikaanske ûndersoare spilet ek it trekgedrach in rol. Alle ûndersoarten ha sawol in ljochte as in donkere foarm. Dat is in genetyske fariaasje dy't by alle populaasjes foarkomt. == Hâlden en dragen == De dwerchearn yt fûgels en lytse sûchdieren. De proaien wurde yn in tige rappe dûkflecht fanút de loft grepen. Ein april of begjin maaie leit it wyfke meastentiids twa aaien. De aaien binne wyt fan kleur mei wat ljochtbrune of grize plakken. It brieden duorret 37 oant 40 dagen. It wyfke nimt it grutste part fan it brieden foar har rekken en it mantsje jaget op 'e proaien en bringt it iten nei it nêst ta. As de jongen út it aai komme, bliuwt it wyfke de earste pear wiken op it nêst om de piken waarm te hâlden en te fuorjen mei it iten dat it mantsje bringt. Nei likernôch 50 oant 54 dagen (ein july of begjin augustus) fleane de jonge fûgels út. Hja wurde dêrnei noch twa oant trije wiken troch de âlden fuorre. == Status == De dwerchearn hat in grut ferspriedingsgebiet en dêrtroch is de kâns op útstjerren hiel lyts. De Europeeske populaasje wurdt op 23.300 oant 30.300 pearkes rûsd, wat op 46.600 oant 60.500 folwoeksen fûgels delkomt (BirdLife International). Rûchwei foarmet Europa 31% fan it totale ferspriedingsgebiet. Op basis dêrfan wurdt útgien fan in totale wrâldpopulaasje fan 150.000 oant 195.000 folwoeksen fûgels, al is der fierder ûndersyk nedich. De Noardafrikaanske populaasje wurdt rûsd op likernôch 10.000 pearkes (20.000 folwoeksen fûgels). Oannommen wurdt dat de trend fan 'e populaasje stabyl is. De IUCN kategorisearret de dwerchearn dêrom as net bedrige (''Least Concern''). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/booted-eagle-hieraaetus-pennatus BirdLife International, oproppen 3 juny 2026.] * [https://ebird.org/species/booeag1?siteLanguage=nl eBird, oproppen 3 juny 2026.] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/booeag1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 3 juny 2026.] * [https://www.eaglewatch.nl/roofvogels/Accipitres/Accipitidae/Accipitrinae/Dwergarend/Index.html Eaglewach, oproppen 3 juny 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Hieraaetus pennatus|dwerchearn}} }} {{DEFAULTSORT:dwerchearn}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Dwerchearn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Iran]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Irak]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Israel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Maly]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Birma]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niger]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oman]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sierra Leöane]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Togo]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje]] 92m5mhbvc5vvmj11yzo7m9933rg4k74 0 192843 1235061 1234855 2026-07-14T16:06:57Z FreyaSport 40716 10e etappe 1235061 wikitext text/x-wiki {{aktueelsport}} {{Ynfoboks edysje hurdfytswedstriid | namme = {{Flagge FR}} Omgong fan Frankryk 2026 | edysje = 113 | ôfbylding = | ôfbyldingsbreedte = | ûnderskrift = | rûtekaart = Route of the 2026 Tour de France.png | tiidrek = [[4 july|4]] - [[26 july]] 2026 | datum = | startplak = {{Flagge ES}} [[Barcelona]] | finishplak = [[Parys]] | totale ôfstân = 3.333 km | hichtemeters = 54.450 m | gem. faasje = | dielnimmers = 184 | type wedstriid = | etappe = 10 | klass1 = Giele trui | lieder1 = {{Flagge SI}} [[Tadej Pogačar]] | klass2 = Griene trui | lieder2 = {{Flagge DK}} [[Mads Pedersen]] | klass3 = Boltsjestrui | lieder3 = {{Flagge SI}} [[Tadej Pogačar]] | klass4 = Wite trui | lieder4 = {{Flagge ES}} [[Juan Ayuso]] | klass5 = Ploegen | lieder5 = {{GER}} Lidl–Trek | klass6 = Striidberens | lieder6 = | klass7 = | lieder7 = | klass8 = | lieder8 = | aktueel = | foarige = [[Omgong fan Frankryk 2025|2025]] | folgjende = [[Omgong fan Frankryk 2027|2027]] }} De 113e edysje fan de '''[[Omgong fan Frankryk]]''' wurdt holden fan [[4 july|4]] oant en mei [[26 july]] [[2026]]. ==Dielnimmende ploegen== {{Kolommen3 |Kolom1= * {{BEL}} Alpecin–Deceuninck * {{FRA}} Decathlon CMA CGM Team * {{FRA}} Groupama-FDJ * {{GER}} Lidl-Trek * {{ESP}} Movistar * {{GER}} Red Bull-Bora-Hansgrohe * {{AUS}} Jayco AlUla * {{NED}} Visma–Lease a Bike * {{NOR}} Uno-X * {{ESP}} Caja Rural-Seguros RGA * {{SUI}} Pinarello-Q36.5 * {{SUI}} Tudor |Kolom2= * {{BRN}} Bahrain Victorious * {{USA}} EF Education-EasyPost * {{GBR}} Netcompany Ineos * {{BEL}} Lotto-Intermarché * {{SUI}} NSN * {{BEL}} Soudal Quick-Step * {{NED}} Picnic-PostNL * {{UAE}} UAE Team Emirates XRG * {{KAZ}} XDS Astana Team * {{FRA}} Cofidis * {{FRA}} TotalEnergies }} == Startplak == De start wie yn [[Barcelona]], in stêd yn [[Kataloanje]], [[Spanje]], de grutste stêd fan Kataloanje, de twadgrutste stêd fan it Spanje. It is nei [[San Sebastián]] yn [[Omgong fan Frankryk 1992|1992]] en [[Bilbao]] yn [[Omgong fan Frankryk 2023|2023]] de tredde kear dat de Omgong yn Spanje fan start giet. {{clear}} == Etappe-oersjoch<ref>[https://www.letour.fr/fr/parcours-general Parcours 2026] op Letour.fr</ref> == Yn de sechsde etappe kaam giele trui drager [[Torstein Traeen]] hurd te fallen by de ôfdaling fan de Tourmalet. Nei medyske fersoarging gie er dochs wer fierder – en finishte úteinlik sa’n 30 minuten efter [[Tadej Pogačar]], wêrmei’t er syn giele trui ferlear. Uno-X melde letter dat Traeen in "harsenskodding en meardere breuken yn syn ribbekast" oprûn hie en de oare deis net oan de start ferskine soe. De 9e etappe op 12 july waard fanwegen de waarmte ynkoarten mei 30 kilometer yn stee fan 185 km fytsten se no 155 km {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Datum ! Etappe ! Start –<br>Finish ! Ofstân<br>(yn km) ! Type ! Winner ! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder |- | 1 | align="center"| 4 july | {{Flagge ES}} [[Barcelona]] | 19.7 km | {{Piktogram etappe|ploege-tiidrit}} | {{NED}} Visma–Lease a Bike |rowspan="2" bgcolor="#FFFF80" | {{DEN}} [[Jonas Vingegaard]] |- | 2 | align="center"| 5 july | {{Flagge ES}} [[Tarragona]] -<br> {{flagge ES}} [[Barcelona]] | 178 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | {{MEX}} [[Isaac del Toro]] |- | 3 | align="center"| 6 july | {{Flagge ES}} [[Granollers]] -<br> {{Flagge FR}} [[Les Angles (Pyrénées-Orientales)|Les Angles]] | 196 km | {{piktogram etappe|berch}} |{{SLO}} [[Tadej Pogačar]] |bgcolor="#FFFF80"|{{SLO}} [[Tadej Pogačar]] |- | 4 | align="center"| 7 july | [[Carcassonne]] -<br> [[Foix]] | 182 km | {{piktogram etappe|heuvel}} |{{DEN}} [[Mads Pedersen]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80"|{{NOR}} [[Torstein Træen]] |- | 5 | align="center"| 8 july | [[Lannemezan]] -<br> [[Pau, Pyrénées-Atlantiques|Pau]] | 158 km | {{piktogram etappe|flak}} | {{NED}} [[Olav Kooij]] |- | 6 | align="center"| 9 july | [[Pau (Pyrénées-Atlantiques)|Pau]] -<br> [[Gavarnie-Gèdre]] | 186 km | {{piktogram etappe|berch}} |{{SLO}} [[Tadej Pogačar]] | rowspan="4" bgcolor="#FFFF80"|{{SLO}} [[Tadej Pogačar]] |- | 7 | align="center"| 10 july | [[Hagetmau]] -<br> [[Bordeaux]] | 175 km | {{piktogram etappe|flak}} | {{BEL}} [[Tim Merlier]] |- | 8 | align="center"| 11 july | [[Périgueux]] -<br> [[Bergerac (stêd)|Bergerac]] | 182 km | {{piktogram etappe|flak}} | {{BEL}} [[Tim Merlier]] |- | 9 | align="center"| 12 july | [[Malemort]] -<br> [[Ussel (Corrèze)|Ussel]] | 155 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | {{NED}} [[Mathieu van der Poel]] |- | align="center" bgcolor="#C0C0C0"|13 july | bgcolor="#C0C0C0" align="center" colspan="7" | '''Rêstdei yn [[Cantal]]''' |- | 10 | align="center"| 14 july | [[Aurillac]] -<br> [[Le Lioran]] | 167 km | {{piktogram etappe|berch}} | {{SLO}} [[Tadej Pogačar]] |bgcolor="#FFFF80"| {{SLO}} [[Tadej Pogačar]] |- | 11 | align="center"| 15 july | [[Vichy]] -<br> [[Nevers]] | 161 km | {{piktogram etappe|flak}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 12 | align="center"| 16 july | [[Circuit de Nevers Magny-Cours]] -<br> [[Chalon-sur-Saône]] | 181 km | {{piktogram etappe|flak}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 13 | align="center"| 17 july | [[Dole (Jura)|Dole]] -<br> [[Belfort]] | 205 km | {{piktogram etappe|heuvel}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 14 | align="center"| 18 july | [[Mulhouse]] -<br> [[Le Markstein]] [[Fellering]] | 155 km | {{piktogram etappe|berch}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 15 | align="center"| 19 july | [[Champagnole]] -<br> [[Col de Solaison]] | 184 km | {{piktogram etappe|berch}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | align="center" bgcolor="#C0C0C0"| 20 july | bgcolor="#C0C0C0" align="center" colspan="7" | '''Rêstdei yn [[Haute-Savoie]]''' |- | 16 | align="center"| 21 july | [[Évian-les-Bains]] -<br> [[Thonon-les-Bains]] | 26 km | {{piktogram etappe|tiidrit}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 17 | align="center"| 22 july | [[Chambéry]] -<br> [[Voiron]] | 175 km | {{piktogram etappe|flak}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 18 | align="center"| 23 july | [[Voiron]] -<br> [[Orcières-Merlette]] | 185 km | {{piktogram etappe|berch}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 19|19]] | align="center"| 24 july | [[Gap (Hautes-Alpes)|Gap]] -<br> [[Alpe d'Huez]] | 128 km | {{piktogram etappe|berch}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 20 | align="center"| 25 july | [[Le Bourg-d'Oisans]] -<br> [[Alpe d'Huez]] | 171 km | {{piktogram etappe|berch}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- | 21 | align="center"| 26 july | [[Thoiry (Yvelines)|Thoiry]] <br> [[Parys]] ([[Avenue des Champs-Élysées|Champs Élysées]]) | 130 km | {{piktogram etappe|flak}} | |bgcolor="#FFFF80"| |- ! Datum ! Etappe ! Start – Finish ! Ofstân<br>(yn km) ! Type ! Winner ! [[Ofbyld:Jersey yellow.svg|20px|Giele trui]] Klassemintslieder |} == Klassemintslieders nei eltse etappe == {| class="wikitable" width="95%" style="text-align: center; font-size:85%;" ! width="7%" |Etappe !Winner | bgcolor="#FFFF00" |'''Giele trui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_yellow.svg|20x20px|Giele trui]] | bgcolor="#54FF54" |'''Griene trui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_green.svg|20x20px|Griene trui]] | bgcolor="#FFABBB" |'''Bolletsjestrui'''<br>[[Ofbyld:Jersey_polkadot.svg|20x20px|Bolletsjestrui]] | bgcolor="#FFFFFF" |'''Jongerein'''<br>[[Ofbyld:Jersey_white.svg|20x20px|Witte trui]] | bgcolor="#90D0EA" |'''Ploegen'''<br>[[Ofbyld:Jersey_yellow_number.svg|20x20px|Ploegeklassemint]] | bgcolor="#BEAF88" |'''Striidberens'''<br>[[Ofbyld:Jersey beige number.svg|20x20px|Bêzje rêchnûmer]] |- ! 1ste | {{NED}}<br>Visma–Lease a Bike | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80" |{{DEN}}<br>[[Jonas Vingegaard]] | bgcolor="#90EE90" |{{COL}}<br>[[Egan Bernal]] | bgcolor="#FFABBB" |{{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | bgcolor="#FFFFFF" |{{ESP}}<br>[[Juan Ayuso]] | bgcolor="#D5E5EC" |{{GBR}}<br>Netcompany INEOS | ''Net útrikt'' |- !2e | {{MEX}}<br>[[Isaac del Toro]] | bgcolor="#90EE90" |{{MEX}}<br>[[Isaac del Toro]] | bgcolor="#FFABBB" |{{NED}}<br>[[Alex Molenaar]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFFFF" |{{MEX}}<br>[[Isaac del Toro]] | rowspan="2" bgcolor="#D5E5EC" |{{UAE}}<br>UAE Team Emirates XRG | {{GER}}<br>[[Felix Engelhardt]] |- !3e | {{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | bgcolor="#FFFF80" |{{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | bgcolor="#90EE90" |{{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | rowspan="3" bgcolor="#FFABBB" |{{FRA}}<br>[[Alex Baudin]] | {{FRA}}<br>[[Alex Baudin]] |- !4e | {{DEN}}<br>[[Mads Pedersen]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFF80" |{{NOR}}<br>[[Torstein Træen]] | rowspan="7" bgcolor="#90EE90" |{{DEN}}<br>[[Mads Pedersen]] | rowspan="2" bgcolor="#FFFFFF" |{{CZE}}<br>[[Mathias Vacek]] | rowspan="7" bgcolor="#D5E5EC" |{{GER}}<br>Lidl–Trek | {{ESP}}<br>[[Pablo Castrillo]] |- !5e | {{NED}}<br>[[Olav Kooij]] | {{FRA}}<br>[[Baptiste Veistroffer]] |- !6e | {{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | rowspan="5" bgcolor="#FFFF80" |{{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | rowspan="5" bgcolor="#FFABBB" |{{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | rowspan="4" bgcolor="#FFFFFF" |{{MEX}}<br>[[Isaac del Toro]] | {{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] |- !7e | {{BEL}}<br>[[Tim Merlier]] | {{FRA}}<br>[[Baptiste Veistroffer]] |- !8ste | {{BEL}}<br>[[Tim Merlier]] | {{BEL}}<br>[[Liam Slock]] |- !9e | {{NED}}<br>[[Mathieu van der Poel]] | {{NED}}<br>[[Mathieu van der Poel]] |- !10e | {{SLO}}<br>[[Tadej Pogačar]] | bgcolor="#FFFFFF" |{{ESP}}<br>[[Juan Ayuso]] | {{ECU}}<br>[[Richard Carapaz]] |- !11e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !12e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !13e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !14e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !15e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !16e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | ''Net útrikt'' |- !17e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !18e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !19e | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !20ste | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- !21ste | | bgcolor="#FFFF80" | | bgcolor="#90EE90" | | bgcolor="#FFABBB" | | bgcolor="#FFFFFF" | | bgcolor="#D5E5EC" | | |- ! colspan="2" |Einklassemint | bgcolor="#FFFF00" |''' ''' | bgcolor="#54FF54" |''' ''' | bgcolor="#FFABBB" |''' ''' | bgcolor="#FFFFFF" |''' ''' | bgcolor="#90D0EA" |''' ''' | bgcolor="#BEAF88" |''' ''' |} {{Boarnen|boarnefernijing= {{reflist}} }} {{Navigaasje Omgong fan Frankryk}} [[Kategory:Omgong fan Frankryk|2026]] [[Kategory:Barren yn 2026]] jhz3u15xt11wp2ykkz4rur1rqve9lwb 0 192956 1235062 2026-07-14T16:31:03Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Streekte gril |Ofbyld = [[Ofbyld:Pectoral Sandpiper3.jpg|250px]]<br><small>Folwoeksen fûgel yn briedkleed.</small> |lûd = [[Ofbyld:Calidris melanotos - Pectoral Sandpiper XC250563.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]]..." 1235062 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Streekte gril |Ofbyld = [[Ofbyld:Pectoral Sandpiper3.jpg|250px]]<br><small>Folwoeksen fûgel yn briedkleed.</small> |lûd = [[Ofbyld:Calidris melanotos - Pectoral Sandpiper XC250563.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[grillen]] (''Calidris'') |Wittenskiplike namme = Calidris melanotos |Beskriuwer, jier= [[Vieillot]], 1819 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Calidris melanotos map.svg|250px]]{{Kolommen2 |Kolom1= <small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} }} De '''streekte gril''' (''Calidris melanotos'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Pectoral sandpiper display (51101347376).jpg|thumb|left|Streekte gril.]] De soarte liket op 'e yn itselde ferspriedingsgebiet foarkommende [[Sibearyske gril]] (''Calidris acuminata''), dy't lykwols net ta deselde [[klade]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] heart. De streekte gril is in frij grutte gril fan 19 oant 23 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 37 oant 46 sm en in griisbrune rêch, dy't simmerdeis it meast brún is by it mantsje en winterdeis grizer. De streekte gril hat in griis boarst dat oan 'e ûnderkant skerp is ôftekene. De poaten binne gieleftich en de snaffel is oliifkleurich mei in donkere punt. Mantsjes binne trochstrings swierder as wyfkes. Yn it briedkleed ha mantsjes boppedat in swarter boarst mei wite plakjes. Jonge fûgels ha in opfallender patroan op 'e boppekant, mei oranjebrune tinen en wite streken op 'e mantel. De soarte is te ûnderskieden fan 'e Sibearyske gril troch de skerp ôftekene boarstbân, de minder opfallende wynbraustreek en de brunere, minder readbrune krún. == Fersprieding en leefgebiet == De streekte gril briedt yn noardlik [[Sibearje]], westlik en noardlik [[Alaska]] en noardlik [[Kanada]]. It is in [[trekfûgel]] dy't oerwinteret yn [[Austraalje]], [[Nij-Seelân]] en [[Súd-Amearika]]. It leefgebiet yn 'e simmer bestiet út de arktyske, fochtige en ryk begroeide [[tûndra]]. Yn 'e oerwinteringsgebieten ferbliuwt de fûgel yn in grut tal soarten somp-lannen, sawol mei sâlt as brak wetter, lykas [[waad]], sompen lâns rivieren en marren, wiete greiden, lagunes en ouwers fan marren op heechflakten oant op 4500 m boppe seenivo. Yn Jeropa is de soarte in regelmjittige [[dwaalgast]]. Yn Nederlân is it oantal waarnimmingen by de trek fan 'e fûgel (foaral yn 'e moannen maaie en septimber en oktober) de lêste desennia tanommen. De measte fûgels wurde yn 'e kustgebieten sjoen. == Briedgedrach == Streekte grillen briede yn 'e koarte Sibearyske simmer fan juny oant augustus en meitsje ûndjippe, mei gers en blêd beklaaide, kûltsjes as nêst. Se sitte goed ferburgen yn 'e grûn en binne dreech te sjen yn it lânskip. In lechsel bestiet út fjouwer aaien, dy't troch it wyfke útbret wurde. De piken wurde ek troch it wyfke grutbrocht. == Status == De wrâldpopulaasje waard yn 2023 op 4.000.000 oant 15.000.000 folwoeksen fûgels rûsd. It is net bekend hoe't de populaasje him ûntwikkelet, mar de [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade List]]. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pectoral-sandpiper-calidris-melanotos BirdLife, oproppen 14 july 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/pecsan/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 july 2026 ] *[https://ebird.org/species/pecsan/IS eBird, oproppen 14 july 2026] *[https://stats.sovon.nl/stats/soort/5070 SOVON, oproppen 14 july 2026] ---- {{Commonscat|Calidris melanotos}} }} {{DEFAULTSORT:Streekte gril}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gril]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kiribaty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Marshalleilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Naurû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tonga]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tûvalû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wallis en Fûtûna]] 8zp9vv8l3md64odfkili6subxdp91ri 1235064 1235062 2026-07-14T16:34:40Z RomkeHoekstra 10582 1235064 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Streekte gril |Ofbyld = [[Ofbyld:Pectoral Sandpiper3.jpg|250px]]<br><small>Folwoeksen fûgel yn briedkleed.</small> |lûd = [[Ofbyld:Calidris melanotos - Pectoral Sandpiper XC250563.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[grillen]] (''Calidris'') |Wittenskiplike namme = Calidris melanotos |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Calidris melanotos map.svg|250px]]{{Kolommen2 |Kolom1= <small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} }} De '''streekte gril''' (''Calidris melanotos'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Pectoral sandpiper display (51101347376).jpg|thumb|left|Streekte gril.]] De soarte liket op 'e yn itselde ferspriedingsgebiet foarkommende [[Sibearyske gril]] (''Calidris acuminata''), dy't lykwols net ta deselde [[klade]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] heart. De streekte gril is in frij grutte gril fan 19 oant 23 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 37 oant 46 sm en in griisbrune rêch, dy't simmerdeis it meast brún is by it mantsje en winterdeis grizer. De streekte gril hat in griis boarst dat oan 'e ûnderkant skerp is ôftekene. De poaten binne gieleftich en de snaffel is oliifkleurich mei in donkere punt. Mantsjes binne trochstrings swierder as wyfkes. Yn it briedkleed ha mantsjes boppedat in swarter boarst mei wite plakjes. Jonge fûgels ha in opfallender patroan op 'e boppekant, mei oranjebrune tinen en wite streken op 'e mantel. De soarte is te ûnderskieden fan 'e Sibearyske gril troch de skerp ôftekene boarstbân, de minder opfallende wynbraustreek en de brunere, minder readbrune krún. == Fersprieding en leefgebiet == De streekte gril briedt yn noardlik [[Sibearje]], westlik en noardlik [[Alaska]] en noardlik [[Kanada]]. It is in [[trekfûgel]] dy't oerwinteret yn [[Austraalje]], [[Nij-Seelân]] en [[Súd-Amearika]]. It leefgebiet yn 'e simmer bestiet út de arktyske, fochtige en ryk begroeide [[tûndra]]. Yn 'e oerwinteringsgebieten ferbliuwt de fûgel yn in grut tal soarten somp-lannen, sawol mei sâlt as brak wetter, lykas [[waad]], sompen lâns rivieren en marren, wiete greiden, lagunes en ouwers fan marren op heechflakten oant op 4500 m boppe seenivo. Yn Jeropa is de soarte in regelmjittige [[dwaalgast]]. Yn Nederlân is it oantal waarnimmingen by de trek fan 'e fûgel (foaral yn 'e moannen maaie en septimber en oktober) de lêste desennia tanommen. De measte fûgels wurde yn 'e kustgebieten sjoen. == Briedgedrach == Streekte grillen briede yn 'e koarte Sibearyske simmer fan juny oant augustus en meitsje ûndjippe, mei gers en blêd beklaaide, kûltsjes as nêst. Se sitte goed ferburgen yn 'e grûn en binne dreech te sjen yn it lânskip. In lechsel bestiet út fjouwer aaien, dy't troch it wyfke útbret wurde. De piken wurde ek troch it wyfke grutbrocht. == Status == De wrâldpopulaasje waard yn 2023 op 4.000.000 oant 15.000.000 folwoeksen fûgels rûsd. It is net bekend hoe't de populaasje him ûntwikkelet, mar de [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade List]]. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pectoral-sandpiper-calidris-melanotos BirdLife, oproppen 14 july 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/pecsan/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 july 2026 ] *[https://ebird.org/species/pecsan/IS eBird, oproppen 14 july 2026] *[https://stats.sovon.nl/stats/soort/5070 SOVON, oproppen 14 july 2026] ---- {{Commonscat|Calidris melanotos}} }} {{DEFAULTSORT:Streekte gril}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gril]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kiribaty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Marshalleilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Naurû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tonga]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tûvalû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wallis en Fûtûna]] 8ologtfuemjp7yzzj56aowoitapdb4i 1235069 1235064 2026-07-15T00:02:24Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Status */ kt 1235069 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Streekte gril |Ofbyld = [[Ofbyld:Pectoral Sandpiper3.jpg|250px]]<br><small>Folwoeksen fûgel yn briedkleed.</small> |lûd = [[Ofbyld:Calidris melanotos - Pectoral Sandpiper XC250563.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[grillen]] (''Calidris'') |Wittenskiplike namme = Calidris melanotos |Beskriuwer, jier= [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Calidris melanotos map.svg|250px]]{{Kolommen2 |Kolom1= <small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#FFDD55}} [[trekfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} }} De '''streekte gril''' (''Calidris melanotos'') is in [[fûgel]] út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). == Skaaimerken == [[Ofbyld:Pectoral sandpiper display (51101347376).jpg|thumb|left|Streekte gril.]] De soarte liket op 'e yn itselde ferspriedingsgebiet foarkommende [[Sibearyske gril]] (''Calidris acuminata''), dy't lykwols net ta deselde [[klade]] yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] heart. De streekte gril is in frij grutte gril fan 19 oant 23 sm lang mei in wjukspanwiidte fan 37 oant 46 sm en in griisbrune rêch, dy't simmerdeis it meast brún is by it mantsje en winterdeis grizer. De streekte gril hat in griis boarst dat oan 'e ûnderkant skerp is ôftekene. De poaten binne gieleftich en de snaffel is oliifkleurich mei in donkere punt. Mantsjes binne trochstrings swierder as wyfkes. Yn it briedkleed ha mantsjes boppedat in swarter boarst mei wite plakjes. Jonge fûgels ha in opfallender patroan op 'e boppekant, mei oranjebrune tinen en wite streken op 'e mantel. De soarte is te ûnderskieden fan 'e Sibearyske gril troch de skerp ôftekene boarstbân, de minder opfallende wynbraustreek en de brunere, minder readbrune krún. == Fersprieding en leefgebiet == De streekte gril briedt yn noardlik [[Sibearje]], westlik en noardlik [[Alaska]] en noardlik [[Kanada]]. It is in [[trekfûgel]] dy't oerwinteret yn [[Austraalje]], [[Nij-Seelân]] en [[Súd-Amearika]]. It leefgebiet yn 'e simmer bestiet út de arktyske, fochtige en ryk begroeide [[tûndra]]. Yn 'e oerwinteringsgebieten ferbliuwt de fûgel yn in grut tal soarten somp-lannen, sawol mei sâlt as brak wetter, lykas [[waad]], sompen lâns rivieren en marren, wiete greiden, lagunes en ouwers fan marren op heechflakten oant op 4500 m boppe seenivo. Yn Jeropa is de soarte in regelmjittige [[dwaalgast]]. Yn Nederlân is it oantal waarnimmingen by de trek fan 'e fûgel (foaral yn 'e moannen maaie en septimber en oktober) de lêste desennia tanommen. De measte fûgels wurde yn 'e kustgebieten sjoen. == Briedgedrach == Streekte grillen briede yn 'e koarte Sibearyske simmer fan juny oant augustus en meitsje ûndjippe, mei gers en blêd beklaaide, kûltsjes as nêst. Se sitte goed ferburgen yn 'e grûn en binne dreech te sjen yn it lânskip. In lechsel bestiet út fjouwer aaien, dy't troch it wyfke útbret wurde. De piken wurde ek troch it wyfke grutbrocht. == Status == De wrâldpopulaasje waard yn 2023 op 4.000.000 oant 15.000.000 folwoeksen fûgels rûsd. It is net bekend hoe't de populaasje him ûntwikkelet, mar de [[IUCN]] klassifisearret de soarte as net bedrige (''Least Concern'') op 'e [[Reade List]]. {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/pectoral-sandpiper-calidris-melanotos BirdLife, oproppen 14 july 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/pecsan/cur/introduction Birds of the World, oproppen 14 july 2026 ] *[https://ebird.org/species/pecsan/IS eBird, oproppen 14 july 2026] *[https://stats.sovon.nl/stats/soort/5070 SOVON, oproppen 14 july 2026] ---- {{Commonscat|Calidris melanotos}} }} {{DEFAULTSORT:Streekte gril}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gril]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Cookeilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fidzjy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Polyneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûam]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Japan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kiribaty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Marshalleilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mikroneezje (lân)]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Naurû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Kaledoanje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Niûé]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Noardlike Marianen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Palau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Papoea Nij-Guineä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Samoä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Salomonseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Helena]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn East-Timor]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tokelau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tonga]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Tûvalû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fanûatû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Wallis en Fûtûna]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Lytse Ofhandige Eilannen yn de Grutte Oseaan]] 85upgfthykddvy99tbo3zbkef7naedv 0 192957 1235063 2026-07-14T16:31:33Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Streekte gril]] 1235063 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Streekte gril]] p3l1z8rmznixmibwpdwfrxbgopxtp9a 1 192958 1235073 2026-07-15T00:09:36Z Ieneach fan 'e Esk 13292 /* Wer ien? */ nije seksje 1235073 wikitext text/x-wiki == Wer ien? == {{Ping|RomkeHoekstra}} Dit stelt ek net folle foar kwa tekst. Ik wit net oft jo hjir ek noch even oer gear wolle? [[Meidogger:Ieneach fan &#39;e Esk|Ieneach fan &#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &#39;e Esk|oerlis]]) 15 jul 2026, 02.09 (CEST) ccygianaisx6dbmbiv18t6tl5htrfls 0 192959 1235115 2026-07-15T06:09:53Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Bairdgril |Ofbyld = [[Ofbyld:Baird's sandpiper (Calidris bairdii) 01.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Calidris bairdii - Baird's Sandpiper XC613406.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [..." 1235115 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Bairdgril |Ofbyld = [[Ofbyld:Baird's sandpiper (Calidris bairdii) 01.jpg|250px]] |lûd = [[Ofbyld:Calidris bairdii - Baird's Sandpiper XC613406.mp3|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[grillen]] (''Calidris'') |Wittenskiplike namme = Calidris bairdii |Beskriuwer, jier= [[Elliott Coues|Coues]], 1861 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Calidris bairdii map.svg|250px]]{{Kolommen2 |Kolom1= <small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#ffdd55}} [[trekfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} }} De '''Bairdgril''' (''Calidris bairdii'') is in fûgel yn it [[Skaai (taksonomy)|skaai]] [[grillen]] (''Calidris'') út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). De fûgel is ferneamd nei de 19e-iuwske Amerikaanske [[biolooch]] [[Spencer Fullerton Baird]]. == Skaaimerken == Folwoeksen fûgels binne 14 oant 17 sm lang en ha swarte poarten en in smelle, tinne, donkere snaffel. De boppedielen binne donkerbrún mei ûnregelmjittige swarte plakken, wylst de ûnderkant meast wyt is. De sturt is donker en de stút is swart mei wite rânen. Op 'e kop en it boarst binne donkere streken te sjen op in ljochtbrune oant gielbrune eftergrûn. Der is in wyt kielplak en faak in wyt plak boppe de donkere team. Dat wite plak rint meastentiids oer yn in skiere, ljochte wynbraustreek. Yn it winterkleed binne de boppedielen ljochter griisbrún. Jonge fûgels ha in opfallende ljochtbêzje grûnkleur op 'e kop en it boarst, wylst de boppedielen griisbrún binne mei kontrastearjende wite fearpunten. Yn it fjild is de soarte lestich te ûnderskieden fan oare lytse ''Calidris''-soarten. Ien fan 'e ûnderskiedende skaaimerken is de lange wjukprojeksje (de ôfstân wermei't de wjukken foarby de sturtpunt stekke as de fûgel op 'e grûn stiet). Fan 'e lytsere ''Calidris''-grillen hat er dat skaaimerk mienskipllik mei de [[Bonapartegril]] (''C. fuscicollis''); de lêste ûnderskiedt him fan 'e Bairdgril troch in dúdlikere wite wynbraustreek, in grizer fearrekleed en in folslein wite stút. == Fersprieding == De bairdgril briedt op 'e noardlike [[tûndra]] fan it uterste easten fan [[Sibearje]] oant West-[[Grienlân]]. It is in [[trekfûgel]] dy't yn [[Súd-Amearika]] oerwinteret. Yn Europa is de soarte in seldsume [[dwaalgast]]. == Ekology == De Bairdgril wurdt faak op drûge plakken mei lege fegetaasje sjoen en op strannen en seewierbanken. It nêst is in kûltsje dat fuort op 'e grûn útskrabbe is. De aaien, meastentiids fjouwer yn tal, binne ljocht griisbrún mei donkere, readbrune en ûnregelmjittige plakjes. Beide âlden briede tegearre de aaien út yn 19–22 dagen. Se sykje nei iten op dridzige strannen, dêr't se iten oppikke dat se mei it each lokalisearje. Se libje benammen fan ynsekten en lytse kreefteftigen. <div style="display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;"> <div style="text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;">Ofbylden</div> <gallery mode="packed" heights="150px" style="margin: 0; padding: 0;"> Calidris bairdii1.jpg|Nêst. :Baird's sandpiper chick (Calidris bairdii) in Sachs Harbour 04.jpg|Pyk </gallery> </div> == Status en bedrigings == De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje mei in stabile ûntwikkeling. Op basis fan dy kritearia kategorisearret de [[IUCN]] de soarte as net bedrige (''Least Concern''). De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op tusken de 1,2 en 1,5 miljoen folwoeksen fûgels (2024). {{boarnen|boarnefernijing= *[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/bairds-sandpiper-calidris-bairdii BirdLife, oproppen 15 july 2026] *[https://birdsoftheworld.org/bow/species/baisan/cur/introduction Birds of the World, oproppen 15 july 2026 ] *[https://ebird.org/species/baisan/NL eBird, oproppen 15 july 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Calidris bairdii}} }} {{DEFAULTSORT:Bairdgril}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gril]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sily]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grienlân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] 75ls6o72oj51iq1jyu96vi3twxwxyim 0 192960 1235116 2026-07-15T06:10:22Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "REDIRECT [[Bairdgril]]" 1235116 wikitext text/x-wiki REDIRECT [[Bairdgril]] 4zyjhkijivj36j91omj07p7ft6ka1pq 1235117 1235116 2026-07-15T06:10:36Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Bairdgril]] 1235117 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Bairdgril]] fkl4j77eqlbvcy37hdy0b02dt42czq7 0 192961 1235119 2026-07-15T08:27:02Z RomkeHoekstra 10582 Side makke mei "{{Bistesoarte |Namme = Ljochte tjirk |Ofbyld = [[Ofbyld:Buff-breasted sandpiper (Calidris subruficollis) 01.jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[grillen]] (''Calidris'') |Wittenskiplike namme = Calidris subruficoll..." 1235119 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Ljochte tjirk |Ofbyld = [[Ofbyld:Buff-breasted sandpiper (Calidris subruficollis) 01.jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[grillen]] (''Calidris'') |Wittenskiplike namme = Calidris subruficollis |Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Calidris subruficollis map.svg|250px]]{{Kolommen2 |Kolom1= <small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#ffdd55}} [[trekfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} }} De '''ljochte tjirk''' (''Calidris subruficollis'', synonym: ''Tryngites subruficollis'') is in slanke waadfûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). De fûgel waard yn 1819 troch [[Louis Jean Pierre Vieillot]] jildich beskreaun as ''Tringa subruficollis''. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Buff-breasted sandpiper fight (51102233475).jpg|thumb|left|Fjochtsjende ljochte tjirken.]] De ljochte tjirk is in lytse waadfûgel dy't 18–20 sintimeter lang wurdt. Hy hat in sânkleurich fearrekleed, in donkere snaffel en in ljochte eachring. De boppekant hat donkere plakken troch donkere fearren en ljochte fearrânen. De soarte is sawat like grut as in [[bûnte gril]], mar hat oare proporsjes en docht mear tinken oan in jonge [[hoants]], mar is lytser en hat in koartere en rjochtere snaffel. Yn 'e flecht docht er tinken oan in wilster mei in donkere boppewjukken sûnder wjukstreken, wite ûnderwjukken mei in donkere efterrâne en in donkere "komma", dy't foarme wurdt troch de fearpunten fan 'e ûnderste hândekfearren. De ferskillen tusken folwoeksen en jonge yndividuen binne subtyl; mar de jonge fûgels hawwe dekfearren mei in brede wite râne mei in donkere streek deryn en in ljochte basiskleur, wylst folwoeksen fûgels donkere dekfearren hawwe mei smellere ljochte rânen. == Fersprieding, systematyk en habitat == De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]] en briedt op in pear isolearre plakken op de tûndra's fan it [[Wrangel-eilân]] yn noardeastlik [[Ruslân]], yn noardlik [[Alaska]] en yn noardlik [[Kanada]]. It is in lange-ôfstânstrekfûgel dy't oerwinteret yn [[Súd-Amearika]] (benammen [[Brazylje]], [[Paraguay]], [[Oerûguay]] en [[Argentynje]]). De fûgel hâldt fan drûch, koart gerslân. Earder waard de soarte allinnich yn it skaai ''Tryngites'' pleatst. Genetysk ûndersyk hat lykwols útwiisd dat de soarte diel útmakket fan 'e groep ''Calidris'' en, nettsjinsteande it ôfwikende uterlik, it tichtst besibbe is oan de [[streekte gril]], de [[grize gril]] en de [[Alaskagril]]. == Foarkommen yn 'e regio == De ljochte tjirk is in seldsume mar regelmjittige [[dwaalgast]] yn West-Jeropa, benammen op 'e [[Britske Eilannen]]. Yn Nederlân binne tusken 1955 en 2014 79 befêstige waarnimmings dien, mei in tanimmende frekwinsje tusken 2000 en 2014. Sûnt 2015 wurdt it tal waarnimmings net mear sintraal byhâlden. == Ekology == Om wyfkes te lokjen, slacht it mantsje ûnder de balts de wjuk op en lit er de ljochte ûnderkant sjen. As der mear as ien wyfke oanwêzich is, kin it mantsje beide wjukken opheffe, himsels skodzje en ferskate koarte lokroppen jaan. Mantsjes kinne mei mear as ien wyfke pearje. It wyfke bout it nêst op 'e grûn en leit trije oant fjouwer aaien dy't trije wiken bebret wurde. De jongen ferlitte it nêst al nei likernôch 12 oeren om sels iten te sykjen. De ljochte tjirk yt ferskate lytse dieren lykas ynsekten, ynsektelarven en wjirms, mar ek sied. De fûgel stiet bekend as hiel nuet en is faak net skou foar minsken. == Status en bedriging == Oannommen wurdt dat de ljochte tjirk te lijen hân hat troch habitatferlies by de rêst- en oerwinteringsplakken, mar ek feroaringen yn it briedmiljeu troch klimaatferoaring kinne dêr de oarsaak fan wêze. De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op tusken de 84.000 en 364.000 folwoeksen yndividuen. Sûnt 2024 klassifisearret de [[IUCN]] de soarte as bedrige, yn 'e kategory kwetsber (''vulnerable'' - VU). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/buff-breasted-sandpiper-calidris-subruficollis BirdLife, oproppen 15 july 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bubsan/cur/introductionn Birds of the World, oproppen 15 july 2026] * [https://ebird.org/species/bubsan/ZA-WC eBird, oproppen 15 july 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Calidris subruficollis}} }} {{DEFAULTSORT:Ljochte tjirk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gril]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] oz8yu6f1xdq2pimw5m2d4vlqhmxnyvk 1235123 1235119 2026-07-15T08:29:57Z RomkeHoekstra 10582 1235123 wikitext text/x-wiki {{Bistesoarte |Namme = Ljochte tjirk |Ofbyld = [[Ofbyld:Buff-breasted sandpiper (Calidris subruficollis) 01.jpg|250px]] |Ryk = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift = [[wilstereftigen]] (''Charadriiformes'') |Famylje = [[snipfûgels]] (''Scolopacidae'') |Skaai = [[grillen]] (''Calidris'') |Wittenskiplike namme = Calidris subruficollis |Beskriuwer, jier= [[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], 1819 |IUCN-status = [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-VU.png|250px]] |lânkaart = [[Ofbyld:Calidris subruficollis map.svg|250px]]{{Kolommen2 |Kolom1= <small>{{Color box|#FF7F2A}} [[briedfûgel]]<br>{{Color box|#ffdd55}} [[trekfûgel]] |Kolom2= {{Color box|#5F8DD3}} [[wintergast]]</small> }} }} De '''ljochte tjirk''' (''Calidris subruficollis'', synonym: ''Tryngites subruficollis'') is in slanke waadfûgel út de [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[snipfûgels]] (''Scolopacidae''). De fûgel waard yn 1819 troch [[Louis Jean Pierre Vieillot]] jildich beskreaun as ''Tringa subruficollis''. == Skaaimerken == [[Ofbyld:Buff-breasted sandpiper fight (51102233475).jpg|thumb|left|Fjochtsjende ljochte tjirken.]] De ljochte tjirk is in lytse waadfûgel dy't 18–20 sintimeter lang wurdt. Hy hat in sânkleurich fearrekleed, in donkere snaffel en in ljochte eachring. De boppekant hat donkere plakken troch donkere fearren en ljochte fearrânen. De soarte is sawat like grut as in [[bûnte gril]], mar hat oare proporsjes en docht mear tinken oan in jonge [[hoants]], mar is lytser en hat in koartere en rjochtere snaffel. Yn 'e flecht docht er tinken oan in wilster mei in donkere boppewjukken sûnder wjukstreken, wite ûnderwjukken mei in donkere efterrâne en in donkere "komma", dy't foarme wurdt troch de fearpunten fan 'e ûnderste hândekfearren. De ferskillen tusken folwoeksen en jonge yndividuen binne subtyl; mar de jonge fûgels hawwe dekfearren mei in brede wite râne mei in donkere streek deryn en in ljochte basiskleur, wylst folwoeksen fûgels donkere dekfearren hawwe mei smellere ljochte rânen. == Fersprieding, systematyk en habitat == De soarte is [[Monotypysk takson|monotypysk]] en briedt op in pear isolearre plakken op de tûndra's fan it [[Wrangel-eilân]] yn noardeastlik [[Ruslân]], yn noardlik [[Alaska]] en yn noardlik [[Kanada]]. It is in lange-ôfstânstrekfûgel dy't oerwinteret yn [[Súd-Amearika]] (benammen [[Brazylje]], [[Paraguay]], [[Oerûguay]] en [[Argentynje]]). De fûgel hâldt fan drûch, koart gerslân. Earder waard de soarte allinnich yn it skaai ''Tryngites'' pleatst. Genetysk ûndersyk hat lykwols útwiisd dat de soarte diel útmakket fan 'e groep ''Calidris'' en, nettsjinsteande it ôfwikende uterlik, it tichtst besibbe is oan de [[streekte gril]], de [[grize gril]] en de [[Alaskagril]]. == Foarkommen yn 'e regio == De ljochte tjirk is in seldsume mar regelmjittige [[dwaalgast]] yn West-Jeropa, benammen op 'e [[Britske Eilannen]]. Yn Nederlân binne tusken 1955 en 2014 79 befêstige waarnimmings dien, mei in tanimmende frekwinsje tusken 2000 en 2014. Sûnt 2015 wurdt it tal waarnimmings net mear sintraal byhâlden. == Ekology == Om wyfkes te lokjen, slacht it mantsje ûnder de balts de wjuk op en lit er de ljochte ûnderkant sjen. As der mear as ien wyfke oanwêzich is, kin it mantsje beide wjukken opheffe, himsels skodzje en ferskate koarte lokroppen jaan. Mantsjes kinne mei mear as ien wyfke pearje. It wyfke bout it nêst op 'e grûn en leit trije oant fjouwer aaien dy't trije wiken bebret wurde. De jongen ferlitte it nêst al nei likernôch 12 oeren om sels iten te sykjen. De ljochte tjirk yt ferskate lytse dieren lykas ynsekten, ynsektelarven en wjirms, mar ek sied. De fûgel stiet bekend as hiel nuet en is faak net skou foar minsken. == Status en bedriging == Oannommen wurdt dat de ljochte tjirk te lijen hân hat troch habitatferlies by de rêst- en oerwinteringsplakken, mar ek feroaringen yn it briedmiljeu troch klimaatferoaring kinne dêr de oarsaak fan wêze. De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op tusken de 84.000 en 364.000 folwoeksen yndividuen. Sûnt 2024 klassifisearret de [[IUCN]] de soarte as bedrige, yn 'e kategory kwetsber (''vulnerable'' - VU). {{boarnen|boarnefernijing= * [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/buff-breasted-sandpiper-calidris-subruficollis BirdLife, oproppen 15 july 2026] * [https://birdsoftheworld.org/bow/species/bubsan/cur/introductionn Birds of the World, oproppen 15 july 2026] * [https://ebird.org/species/bubsan/ZA-WC eBird, oproppen 15 july 2026] {{reflist}} ---- {{Commonscat|Calidris subruficollis}} }} {{DEFAULTSORT:Ljochte tjirk}} [[Kategory:Fûgelsoarte]] [[Kategory:Gril]] [[Kategory:Bedrige fûgel]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Anguilla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Arûba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bermuda]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Bonêre]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Eustasius]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Saba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Kaaimaneilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Kurasau]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Ruslân]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Bartelemy]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Marten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Spitsbergen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Turks- en Kaikoseilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Britske Famme-eilannen]] [[Kategory:Lânseigen fauna yn de Amerikaanske Famme-eilannen]] 0sv62rlrmlktdcsfb53sky04q8hccai 0 192962 1235120 2026-07-15T08:27:37Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Ljochte tjirk]] 1235120 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ljochte tjirk]] 47q4m6duwrchyr972q2i7a6ln89qmky 0 192963 1235121 2026-07-15T08:28:07Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Ljochte tjirk]] 1235121 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ljochte tjirk]] 47q4m6duwrchyr972q2i7a6ln89qmky 0 192964 1235122 2026-07-15T08:28:42Z RomkeHoekstra 10582 Ferwiist troch nei [[Ljochte tjirk]] 1235122 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ljochte tjirk]] 47q4m6duwrchyr972q2i7a6ln89qmky